Mercurial > hg > Aquinas
annotate summa/latin/sth2075.html @ 94:4fa8e40d9df7
minor fixups through to the end
| author | ht |
|---|---|
| date | Sun, 01 Jun 2014 11:19:28 +0000 |
| parents | d777cc3962f2 |
| children | 71f2c033089e |
| rev | line source |
|---|---|
| 53 | 1 <?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?> |
| 2 <!DOCTYPE html | |
| 3 PUBLIC "-//W3C//DTD XHTML 1.0 Transitional//EN" "file:///c:/cygwin/usr/local/share/lib/xml/xhtml1-transitional.dtd"> | |
| 4 <html xmlns="http://www.w3.org/1999/xhtml" xml:lang="LA" lang="LA"> | |
| 28 | 5 <head> |
| 53 | 6 <meta content="HTML Tidy for Windows (vers 1st February 2005), see www.w3.org" name="generator"/> |
| 7 <meta content="text/html; charset=us-ascii" http-equiv="Content-Type"/> | |
| 8 <meta content="text/css" http-equiv="Content-Style-Type"/> | |
| 9 <meta content="text/javascript" http-equiv="Content-Script-Type"/> | |
| 10 <meta content="Thomas de Aquino, Summa Theologiae, Corpus Thomisticum" name="keywords"/> | |
| 11 <meta content="Latin" name="language"/> | |
| 12 <meta content="public" name="security"/> | |
| 13 <meta content="ealarcon@unav.es" name="owner"/> | |
| 14 <meta content="Enrique Alarcón" name="author"/> | |
| 15 <meta content="" name="abstract"/> | |
| 16 <link type="text/css" href="vscreen.css" media="screen" rel="stylesheet"/> | |
| 17 <link type="text/css" href="vprint.css" media="print" rel="stylesheet"/> | |
| 18 <title>Thomas de Aquino, Summa Theologiae, Iª-IIae q. | |
| 28 | 19 75-84</title> |
| 20 </head> | |
| 53 | 21 <body><a href="http://www.corpusthomisticum.org/"/><div class="tres">CORPUS THOMISTICUM</div><div class="uno">Sancti Thomae de Aquino</div><div class="uno">Summa Theologiae</div><div class="dos">prima pars secundae partis a quaestione LXXV ad |
| 22 LXXXIV</div><div class="centro"> | |
| 23 <table summary="Imago" align="center"> | |
| 28 | 24 <tr> |
| 53 | 25 <th><img align="middle" alt="Thomas de Aquino a Filippino Lippi depictus (Cappella Carafa, S. Maria sopra Minerva, Roma)" border="0" height="190" width="275" src="icons/fugit190.jpg"/></th> |
| 28 | 26 </tr> |
| 27 </table> | |
| 53 | 28 <br/> |
| 29 <span class="tres">Textum Leoninum Romae 1892 editum<br/> | |
| 28 | 30 ac automato translatum a Roberto Busa SJ in taenias |
| 53 | 31 magneticas<br/> |
| 32 denuo recognovit Enrique Alarcón atque instruxit<br/> | |
| 33 <br/></span><br/> | |
| 34 <hr/> | |
| 35 <br/> | |
| 36 <p><a href="sth2074.html"><img alt="age retro" border="0" align="middle" height="19" width="19" src="icons/ageretro.gif"/></a> | |
| 37 <a href="sth2085.html"><img alt="age ultra" border="0" align="middle" height="19" width="19" src="icons/ageultra.gif"/></a></p> | |
| 38 <script type="text/javascript" language="JavaScript"> | |
| 39 // | |
| 40 <!-- | |
|
26
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
41 // original code by Bill Trefzger 12/12/96; revised by Enrique Alarcon 12/9/2000 |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
42 function go(){if(document.selecter.select1.options[document.selecter.select1.selectedIndex].value !="none"){location=document.selecter.select1.options[document.selecter.select1.selectedIndex].value}} |
| 53 | 43 document.write('<FORM NAME="selecter"><SELECT NAME="select1">'); |
| 44 document.write('<OPTION VALUE="none">INDEX'); | |
| 45 document.write('<OPTION VALUE="none">------------------------------------------------'); | |
| 46 document.write('<OPTION VALUE="index.html">Corpus Thomisticum'); | |
| 47 document.write('<OPTION VALUE="iopera.html">Opera omnia'); | |
| 48 document.write('<OPTION VALUE="zbiblia.html">Bibliographia Thomistica'); | |
| 49 document.write('<OPTION VALUE="none">------------------------------------------------'); | |
| 50 document.write('<OPTION VALUE="#36781">I&ordf;-IIae q. 75 pr.'); | |
| 51 document.write('<OPTION VALUE="#36782">I&ordf;-IIae q. 75 a. 1 arg. 1'); | |
| 52 document.write('<OPTION VALUE="#36783">I&ordf;-IIae q. 75 a. 1 arg. 2'); | |
| 53 document.write('<OPTION VALUE="#36784">I&ordf;-IIae q. 75 a. 1 arg. 3'); | |
| 54 document.write('<OPTION VALUE="#36785">I&ordf;-IIae q. 75 a. 1 s. c.'); | |
| 55 document.write('<OPTION VALUE="#36786">I&ordf;-IIae q. 75 a. 1 co.'); | |
| 56 document.write('<OPTION VALUE="#36787">I&ordf;-IIae q. 75 a. 1 ad 1'); | |
| 57 document.write('<OPTION VALUE="#36788">I&ordf;-IIae q. 75 a. 1 ad 2'); | |
| 58 document.write('<OPTION VALUE="#36789">I&ordf;-IIae q. 75 a. 1 ad 3'); | |
| 59 document.write('<OPTION VALUE="#36790">I&ordf;-IIae q. 75 a. 2 arg. 1'); | |
| 60 document.write('<OPTION VALUE="#36791">I&ordf;-IIae q. 75 a. 2 arg. 2'); | |
| 61 document.write('<OPTION VALUE="#36792">I&ordf;-IIae q. 75 a. 2 arg. 3'); | |
| 62 document.write('<OPTION VALUE="#36793">I&ordf;-IIae q. 75 a. 2 s. c.'); | |
| 63 document.write('<OPTION VALUE="#36794">I&ordf;-IIae q. 75 a. 2 co.'); | |
| 64 document.write('<OPTION VALUE="#36795">I&ordf;-IIae q. 75 a. 2 ad 1'); | |
| 65 document.write('<OPTION VALUE="#36796">I&ordf;-IIae q. 75 a. 2 ad 2'); | |
| 66 document.write('<OPTION VALUE="#36797">I&ordf;-IIae q. 75 a. 2 ad 3'); | |
| 67 document.write('<OPTION VALUE="#36798">I&ordf;-IIae q. 75 a. 3 arg. 1'); | |
| 68 document.write('<OPTION VALUE="#36799">I&ordf;-IIae q. 75 a. 3 arg. 2'); | |
| 69 document.write('<OPTION VALUE="#36800">I&ordf;-IIae q. 75 a. 3 arg. 3'); | |
| 70 document.write('<OPTION VALUE="#36801">I&ordf;-IIae q. 75 a. 3 s. c.'); | |
| 71 document.write('<OPTION VALUE="#36802">I&ordf;-IIae q. 75 a. 3 co.'); | |
| 72 document.write('<OPTION VALUE="#36803">I&ordf;-IIae q. 75 a. 3 ad 1'); | |
| 73 document.write('<OPTION VALUE="#36804">I&ordf;-IIae q. 75 a. 3 ad 2'); | |
| 74 document.write('<OPTION VALUE="#36805">I&ordf;-IIae q. 75 a. 3 ad 3'); | |
| 75 document.write('<OPTION VALUE="#36806">I&ordf;-IIae q. 75 a. 4 arg. 1'); | |
| 76 document.write('<OPTION VALUE="#36807">I&ordf;-IIae q. 75 a. 4 arg. 2'); | |
| 77 document.write('<OPTION VALUE="#36808">I&ordf;-IIae q. 75 a. 4 arg. 3'); | |
| 78 document.write('<OPTION VALUE="#36809">I&ordf;-IIae q. 75 a. 4 s. c.'); | |
| 79 document.write('<OPTION VALUE="#36810">I&ordf;-IIae q. 75 a. 4 co.'); | |
| 80 document.write('<OPTION VALUE="#36811">I&ordf;-IIae q. 75 a. 4 ad 1'); | |
| 81 document.write('<OPTION VALUE="#36812">I&ordf;-IIae q. 75 a. 4 ad 2'); | |
| 82 document.write('<OPTION VALUE="#36813">I&ordf;-IIae q. 75 a. 4 ad 3'); | |
| 83 document.write('<OPTION VALUE="#36814">I&ordf;-IIae q. 76 pr.'); | |
| 84 document.write('<OPTION VALUE="#36815">I&ordf;-IIae q. 76 a. 1 arg. 1'); | |
| 85 document.write('<OPTION VALUE="#36816">I&ordf;-IIae q. 76 a. 1 arg. 2'); | |
| 86 document.write('<OPTION VALUE="#36817">I&ordf;-IIae q. 76 a. 1 arg. 3'); | |
| 87 document.write('<OPTION VALUE="#36818">I&ordf;-IIae q. 76 a. 1 s. c.'); | |
| 88 document.write('<OPTION VALUE="#36819">I&ordf;-IIae q. 76 a. 1 co.'); | |
| 89 document.write('<OPTION VALUE="#36820">I&ordf;-IIae q. 76 a. 1 ad 1'); | |
| 90 document.write('<OPTION VALUE="#36821">I&ordf;-IIae q. 76 a. 1 ad 2'); | |
| 91 document.write('<OPTION VALUE="#36822">I&ordf;-IIae q. 76 a. 1 ad 3'); | |
| 92 document.write('<OPTION VALUE="#36823">I&ordf;-IIae q. 76 a. 2 arg. 1'); | |
| 93 document.write('<OPTION VALUE="#36824">I&ordf;-IIae q. 76 a. 2 arg. 2'); | |
| 94 document.write('<OPTION VALUE="#36825">I&ordf;-IIae q. 76 a. 2 arg. 3'); | |
| 95 document.write('<OPTION VALUE="#36826">I&ordf;-IIae q. 76 a. 2 arg. 4'); | |
| 96 document.write('<OPTION VALUE="#36827">I&ordf;-IIae q. 76 a. 2 arg. 5'); | |
| 97 document.write('<OPTION VALUE="#36828">I&ordf;-IIae q. 76 a. 2 s. c.'); | |
| 98 document.write('<OPTION VALUE="#36829">I&ordf;-IIae q. 76 a. 2 co.'); | |
| 99 document.write('<OPTION VALUE="#36830">I&ordf;-IIae q. 76 a. 2 ad 1'); | |
| 100 document.write('<OPTION VALUE="#36831">I&ordf;-IIae q. 76 a. 2 ad 2'); | |
| 101 document.write('<OPTION VALUE="#36832">I&ordf;-IIae q. 76 a. 2 ad 3'); | |
| 102 document.write('<OPTION VALUE="#36833">I&ordf;-IIae q. 76 a. 2 ad 4'); | |
| 103 document.write('<OPTION VALUE="#36834">I&ordf;-IIae q. 76 a. 2 ad 5'); | |
| 104 document.write('<OPTION VALUE="#36835">I&ordf;-IIae q. 76 a. 3 arg. 1'); | |
| 105 document.write('<OPTION VALUE="#36836">I&ordf;-IIae q. 76 a. 3 arg. 2'); | |
| 106 document.write('<OPTION VALUE="#36837">I&ordf;-IIae q. 76 a. 3 arg. 3'); | |
| 107 document.write('<OPTION VALUE="#36838">I&ordf;-IIae q. 76 a. 3 s. c.'); | |
| 108 document.write('<OPTION VALUE="#36839">I&ordf;-IIae q. 76 a. 3 co.'); | |
| 109 document.write('<OPTION VALUE="#36840">I&ordf;-IIae q. 76 a. 3 ad 1'); | |
| 110 document.write('<OPTION VALUE="#36841">I&ordf;-IIae q. 76 a. 3 ad 2'); | |
| 111 document.write('<OPTION VALUE="#36842">I&ordf;-IIae q. 76 a. 3 ad 3'); | |
| 112 document.write('<OPTION VALUE="#36843">I&ordf;-IIae q. 76 a. 4 arg. 1'); | |
| 113 document.write('<OPTION VALUE="#36844">I&ordf;-IIae q. 76 a. 4 arg. 2'); | |
| 114 document.write('<OPTION VALUE="#36845">I&ordf;-IIae q. 76 a. 4 arg. 3'); | |
| 115 document.write('<OPTION VALUE="#36846">I&ordf;-IIae q. 76 a. 4 arg. 4'); | |
| 116 document.write('<OPTION VALUE="#36847">I&ordf;-IIae q. 76 a. 4 s. c.'); | |
| 117 document.write('<OPTION VALUE="#36848">I&ordf;-IIae q. 76 a. 4 co.'); | |
| 118 document.write('<OPTION VALUE="#36849">I&ordf;-IIae q. 76 a. 4 ad 1'); | |
| 119 document.write('<OPTION VALUE="#36850">I&ordf;-IIae q. 76 a. 4 ad 2'); | |
| 120 document.write('<OPTION VALUE="#36851">I&ordf;-IIae q. 76 a. 4 ad 3'); | |
| 121 document.write('<OPTION VALUE="#36852">I&ordf;-IIae q. 76 a. 4 ad 4'); | |
| 122 document.write('<OPTION VALUE="#36853">I&ordf;-IIae q. 77 pr.'); | |
| 123 document.write('<OPTION VALUE="#36854">I&ordf;-IIae q. 77 a. 1 arg. 1'); | |
| 124 document.write('<OPTION VALUE="#36855">I&ordf;-IIae q. 77 a. 1 arg. 2'); | |
| 125 document.write('<OPTION VALUE="#36856">I&ordf;-IIae q. 77 a. 1 arg. 3'); | |
| 126 document.write('<OPTION VALUE="#36857">I&ordf;-IIae q. 77 a. 1 s. c.'); | |
| 127 document.write('<OPTION VALUE="#36858">I&ordf;-IIae q. 77 a. 1 co.'); | |
| 128 document.write('<OPTION VALUE="#36859">I&ordf;-IIae q. 77 a. 1 ad 1'); | |
| 129 document.write('<OPTION VALUE="#36860">I&ordf;-IIae q. 77 a. 1 ad 2'); | |
| 130 document.write('<OPTION VALUE="#36861">I&ordf;-IIae q. 77 a. 1 ad 3'); | |
| 131 document.write('<OPTION VALUE="#36862">I&ordf;-IIae q. 77 a. 2 arg. 1'); | |
| 132 document.write('<OPTION VALUE="#36863">I&ordf;-IIae q. 77 a. 2 arg. 2'); | |
| 133 document.write('<OPTION VALUE="#36864">I&ordf;-IIae q. 77 a. 2 arg. 3'); | |
| 134 document.write('<OPTION VALUE="#36865">I&ordf;-IIae q. 77 a. 2 arg. 4'); | |
| 135 document.write('<OPTION VALUE="#36866">I&ordf;-IIae q. 77 a. 2 arg. 5'); | |
| 136 document.write('<OPTION VALUE="#36867">I&ordf;-IIae q. 77 a. 2 s. c.'); | |
| 137 document.write('<OPTION VALUE="#36868">I&ordf;-IIae q. 77 a. 2 co.'); | |
| 138 document.write('<OPTION VALUE="#36869">I&ordf;-IIae q. 77 a. 2 ad 1'); | |
| 139 document.write('<OPTION VALUE="#36870">I&ordf;-IIae q. 77 a. 2 ad 2'); | |
| 140 document.write('<OPTION VALUE="#36871">I&ordf;-IIae q. 77 a. 2 ad 3'); | |
| 141 document.write('<OPTION VALUE="#36872">I&ordf;-IIae q. 77 a. 2 ad 4'); | |
| 142 document.write('<OPTION VALUE="#36873">I&ordf;-IIae q. 77 a. 2 ad 5'); | |
| 143 document.write('<OPTION VALUE="#36874">I&ordf;-IIae q. 77 a. 3 arg. 1'); | |
| 144 document.write('<OPTION VALUE="#36875">I&ordf;-IIae q. 77 a. 3 arg. 2'); | |
| 145 document.write('<OPTION VALUE="#36876">I&ordf;-IIae q. 77 a. 3 arg. 3'); | |
| 146 document.write('<OPTION VALUE="#36877">I&ordf;-IIae q. 77 a. 3 s. c.'); | |
| 147 document.write('<OPTION VALUE="#36878">I&ordf;-IIae q. 77 a. 3 co.'); | |
| 148 document.write('<OPTION VALUE="#36879">I&ordf;-IIae q. 77 a. 3 ad 1'); | |
| 149 document.write('<OPTION VALUE="#36880">I&ordf;-IIae q. 77 a. 3 ad 2'); | |
| 150 document.write('<OPTION VALUE="#36881">I&ordf;-IIae q. 77 a. 3 ad 3'); | |
| 151 document.write('<OPTION VALUE="#36882">I&ordf;-IIae q. 77 a. 4 arg. 1'); | |
| 152 document.write('<OPTION VALUE="#36883">I&ordf;-IIae q. 77 a. 4 arg. 2'); | |
| 153 document.write('<OPTION VALUE="#36884">I&ordf;-IIae q. 77 a. 4 arg. 3'); | |
| 154 document.write('<OPTION VALUE="#36885">I&ordf;-IIae q. 77 a. 4 arg. 4'); | |
| 155 document.write('<OPTION VALUE="#36886">I&ordf;-IIae q. 77 a. 4 s. c.'); | |
| 156 document.write('<OPTION VALUE="#36887">I&ordf;-IIae q. 77 a. 4 co.'); | |
| 157 document.write('<OPTION VALUE="#36888">I&ordf;-IIae q. 77 a. 4 ad 1'); | |
| 158 document.write('<OPTION VALUE="#36889">I&ordf;-IIae q. 77 a. 4 ad 2'); | |
| 159 document.write('<OPTION VALUE="#36890">I&ordf;-IIae q. 77 a. 4 ad 3'); | |
| 160 document.write('<OPTION VALUE="#36891">I&ordf;-IIae q. 77 a. 4 ad 4'); | |
| 161 document.write('<OPTION VALUE="#36892">I&ordf;-IIae q. 77 a. 5 arg. 1'); | |
| 162 document.write('<OPTION VALUE="#36893">I&ordf;-IIae q. 77 a. 5 arg. 2'); | |
| 163 document.write('<OPTION VALUE="#36894">I&ordf;-IIae q. 77 a. 5 arg. 3'); | |
| 164 document.write('<OPTION VALUE="#36895">I&ordf;-IIae q. 77 a. 5 arg. 4'); | |
| 165 document.write('<OPTION VALUE="#36896">I&ordf;-IIae q. 77 a. 5 s. c.'); | |
| 166 document.write('<OPTION VALUE="#36897">I&ordf;-IIae q. 77 a. 5 co.'); | |
| 167 document.write('<OPTION VALUE="#36898">I&ordf;-IIae q. 77 a. 5 ad 1'); | |
| 168 document.write('<OPTION VALUE="#36899">I&ordf;-IIae q. 77 a. 5 ad 2'); | |
| 169 document.write('<OPTION VALUE="#36900">I&ordf;-IIae q. 77 a. 5 ad 3'); | |
| 170 document.write('<OPTION VALUE="#36901">I&ordf;-IIae q. 77 a. 5 ad 4'); | |
| 171 document.write('<OPTION VALUE="#36902">I&ordf;-IIae q. 77 a. 6 arg. 1'); | |
| 172 document.write('<OPTION VALUE="#36903">I&ordf;-IIae q. 77 a. 6 arg. 2'); | |
| 173 document.write('<OPTION VALUE="#36904">I&ordf;-IIae q. 77 a. 6 arg. 3'); | |
| 174 document.write('<OPTION VALUE="#36905">I&ordf;-IIae q. 77 a. 6 s. c.'); | |
| 175 document.write('<OPTION VALUE="#36906">I&ordf;-IIae q. 77 a. 6 co.'); | |
| 176 document.write('<OPTION VALUE="#36907">I&ordf;-IIae q. 77 a. 6 ad 1'); | |
| 177 document.write('<OPTION VALUE="#36908">I&ordf;-IIae q. 77 a. 6 ad 2'); | |
| 178 document.write('<OPTION VALUE="#36909">I&ordf;-IIae q. 77 a. 6 ad 3'); | |
| 179 document.write('<OPTION VALUE="#36910">I&ordf;-IIae q. 77 a. 7 arg. 1'); | |
| 180 document.write('<OPTION VALUE="#36911">I&ordf;-IIae q. 77 a. 7 arg. 2'); | |
| 181 document.write('<OPTION VALUE="#36912">I&ordf;-IIae q. 77 a. 7 arg. 3'); | |
| 182 document.write('<OPTION VALUE="#36913">I&ordf;-IIae q. 77 a. 7 s. c.'); | |
| 183 document.write('<OPTION VALUE="#36914">I&ordf;-IIae q. 77 a. 7 co.'); | |
| 184 document.write('<OPTION VALUE="#36915">I&ordf;-IIae q. 77 a. 7 ad 1'); | |
| 185 document.write('<OPTION VALUE="#36916">I&ordf;-IIae q. 77 a. 7 ad 2'); | |
| 186 document.write('<OPTION VALUE="#36917">I&ordf;-IIae q. 77 a. 7 ad 3'); | |
| 187 document.write('<OPTION VALUE="#36918">I&ordf;-IIae q. 77 a. 8 arg. 1'); | |
| 188 document.write('<OPTION VALUE="#36919">I&ordf;-IIae q. 77 a. 8 arg. 2'); | |
| 189 document.write('<OPTION VALUE="#36920">I&ordf;-IIae q. 77 a. 8 arg. 3'); | |
| 190 document.write('<OPTION VALUE="#36921">I&ordf;-IIae q. 77 a. 8 s. c.'); | |
| 191 document.write('<OPTION VALUE="#36922">I&ordf;-IIae q. 77 a. 8 co.'); | |
| 192 document.write('<OPTION VALUE="#36923">I&ordf;-IIae q. 77 a. 8 ad 1'); | |
| 193 document.write('<OPTION VALUE="#36924">I&ordf;-IIae q. 77 a. 8 ad 2'); | |
| 194 document.write('<OPTION VALUE="#36925">I&ordf;-IIae q. 77 a. 8 ad 3'); | |
| 195 document.write('<OPTION VALUE="#36926">I&ordf;-IIae q. 78 pr.'); | |
| 196 document.write('<OPTION VALUE="#36927">I&ordf;-IIae q. 78 a. 1 arg. 1'); | |
| 197 document.write('<OPTION VALUE="#36928">I&ordf;-IIae q. 78 a. 1 arg. 2'); | |
| 198 document.write('<OPTION VALUE="#36929">I&ordf;-IIae q. 78 a. 1 arg. 3'); | |
| 199 document.write('<OPTION VALUE="#36930">I&ordf;-IIae q. 78 a. 1 s. c.'); | |
| 200 document.write('<OPTION VALUE="#36931">I&ordf;-IIae q. 78 a. 1 co.'); | |
| 201 document.write('<OPTION VALUE="#36932">I&ordf;-IIae q. 78 a. 1 ad 1'); | |
| 202 document.write('<OPTION VALUE="#36933">I&ordf;-IIae q. 78 a. 1 ad 2'); | |
| 203 document.write('<OPTION VALUE="#36934">I&ordf;-IIae q. 78 a. 1 ad 3'); | |
| 204 document.write('<OPTION VALUE="#36935">I&ordf;-IIae q. 78 a. 2 arg. 1'); | |
| 205 document.write('<OPTION VALUE="#36936">I&ordf;-IIae q. 78 a. 2 arg. 2'); | |
| 206 document.write('<OPTION VALUE="#36937">I&ordf;-IIae q. 78 a. 2 arg. 3'); | |
| 207 document.write('<OPTION VALUE="#36938">I&ordf;-IIae q. 78 a. 2 s. c.'); | |
| 208 document.write('<OPTION VALUE="#36939">I&ordf;-IIae q. 78 a. 2 co.'); | |
| 209 document.write('<OPTION VALUE="#36940">I&ordf;-IIae q. 78 a. 2 ad 1'); | |
| 210 document.write('<OPTION VALUE="#36941">I&ordf;-IIae q. 78 a. 2 ad 2'); | |
| 211 document.write('<OPTION VALUE="#36942">I&ordf;-IIae q. 78 a. 2 ad 3'); | |
| 212 document.write('<OPTION VALUE="#36943">I&ordf;-IIae q. 78 a. 3 arg. 1'); | |
| 213 document.write('<OPTION VALUE="#36944">I&ordf;-IIae q. 78 a. 3 arg. 2'); | |
| 214 document.write('<OPTION VALUE="#36945">I&ordf;-IIae q. 78 a. 3 arg. 3'); | |
| 215 document.write('<OPTION VALUE="#36946">I&ordf;-IIae q. 78 a. 3 s. c.'); | |
| 216 document.write('<OPTION VALUE="#36947">I&ordf;-IIae q. 78 a. 3 co.'); | |
| 217 document.write('<OPTION VALUE="#36948">I&ordf;-IIae q. 78 a. 3 ad 1'); | |
| 218 document.write('<OPTION VALUE="#36949">I&ordf;-IIae q. 78 a. 3 ad 2'); | |
| 219 document.write('<OPTION VALUE="#36950">I&ordf;-IIae q. 78 a. 3 ad 3'); | |
| 220 document.write('<OPTION VALUE="#36951">I&ordf;-IIae q. 78 a. 3 ad 4'); | |
| 221 document.write('<OPTION VALUE="#36952">I&ordf;-IIae q. 78 a. 4 arg. 1'); | |
| 222 document.write('<OPTION VALUE="#36953">I&ordf;-IIae q. 78 a. 4 arg. 2'); | |
| 223 document.write('<OPTION VALUE="#36954">I&ordf;-IIae q. 78 a. 4 arg. 3'); | |
| 224 document.write('<OPTION VALUE="#36955">I&ordf;-IIae q. 78 a. 4 s. c.'); | |
| 225 document.write('<OPTION VALUE="#36956">I&ordf;-IIae q. 78 a. 4 co.'); | |
| 226 document.write('<OPTION VALUE="#36957">I&ordf;-IIae q. 78 a. 4 ad 1'); | |
| 227 document.write('<OPTION VALUE="#36958">I&ordf;-IIae q. 78 a. 4 ad 2'); | |
| 228 document.write('<OPTION VALUE="#36959">I&ordf;-IIae q. 78 a. 4 ad 3'); | |
| 229 document.write('<OPTION VALUE="#36960">I&ordf;-IIae q. 79 pr.'); | |
| 230 document.write('<OPTION VALUE="#36961">I&ordf;-IIae q. 79 a. 1 arg. 1'); | |
| 231 document.write('<OPTION VALUE="#36962">I&ordf;-IIae q. 79 a. 1 arg. 2'); | |
| 232 document.write('<OPTION VALUE="#36963">I&ordf;-IIae q. 79 a. 1 arg. 3'); | |
| 233 document.write('<OPTION VALUE="#36964">I&ordf;-IIae q. 79 a. 1 arg. 4'); | |
| 234 document.write('<OPTION VALUE="#36965">I&ordf;-IIae q. 79 a. 1 s. c.'); | |
| 235 document.write('<OPTION VALUE="#36966">I&ordf;-IIae q. 79 a. 1 co.'); | |
| 236 document.write('<OPTION VALUE="#36967">I&ordf;-IIae q. 79 a. 1 ad 1'); | |
| 237 document.write('<OPTION VALUE="#36968">I&ordf;-IIae q. 79 a. 1 ad 2'); | |
| 238 document.write('<OPTION VALUE="#36969">I&ordf;-IIae q. 79 a. 1 ad 3'); | |
| 239 document.write('<OPTION VALUE="#36970">I&ordf;-IIae q. 79 a. 1 ad 4'); | |
| 240 document.write('<OPTION VALUE="#36971">I&ordf;-IIae q. 79 a. 2 arg. 1'); | |
| 241 document.write('<OPTION VALUE="#36972">I&ordf;-IIae q. 79 a. 2 arg. 2'); | |
| 242 document.write('<OPTION VALUE="#36973">I&ordf;-IIae q. 79 a. 2 arg. 3'); | |
| 243 document.write('<OPTION VALUE="#36974">I&ordf;-IIae q. 79 a. 2 s. c.'); | |
| 244 document.write('<OPTION VALUE="#36975">I&ordf;-IIae q. 79 a. 2 co.'); | |
| 245 document.write('<OPTION VALUE="#36976">I&ordf;-IIae q. 79 a. 2 ad 1'); | |
| 246 document.write('<OPTION VALUE="#36977">I&ordf;-IIae q. 79 a. 2 ad 2'); | |
| 247 document.write('<OPTION VALUE="#36978">I&ordf;-IIae q. 79 a. 2 ad 3'); | |
| 248 document.write('<OPTION VALUE="#36979">I&ordf;-IIae q. 79 a. 3 arg. 1'); | |
| 249 document.write('<OPTION VALUE="#36980">I&ordf;-IIae q. 79 a. 3 arg. 2'); | |
| 250 document.write('<OPTION VALUE="#36981">I&ordf;-IIae q. 79 a. 3 arg. 3'); | |
| 251 document.write('<OPTION VALUE="#36982">I&ordf;-IIae q. 79 a. 3 s. c.'); | |
| 252 document.write('<OPTION VALUE="#36983">I&ordf;-IIae q. 79 a. 3 co.'); | |
| 253 document.write('<OPTION VALUE="#36984">I&ordf;-IIae q. 79 a. 3 ad 1'); | |
| 254 document.write('<OPTION VALUE="#36985">I&ordf;-IIae q. 79 a. 3 ad 2'); | |
| 255 document.write('<OPTION VALUE="#36986">I&ordf;-IIae q. 79 a. 3 ad 3'); | |
| 256 document.write('<OPTION VALUE="#36987">I&ordf;-IIae q. 79 a. 4 arg. 1'); | |
| 257 document.write('<OPTION VALUE="#36988">I&ordf;-IIae q. 79 a. 4 arg. 2'); | |
| 258 document.write('<OPTION VALUE="#36989">I&ordf;-IIae q. 79 a. 4 arg. 3'); | |
| 259 document.write('<OPTION VALUE="#36990">I&ordf;-IIae q. 79 a. 4 s. c.'); | |
| 260 document.write('<OPTION VALUE="#36991">I&ordf;-IIae q. 79 a. 4 co.'); | |
| 261 document.write('<OPTION VALUE="#36992">I&ordf;-IIae q. 79 a. 4 ad 1'); | |
| 262 document.write('<OPTION VALUE="#36993">I&ordf;-IIae q. 79 a. 4 ad 2'); | |
| 263 document.write('<OPTION VALUE="#36994">I&ordf;-IIae q. 79 a. 4 ad 3'); | |
| 264 document.write('<OPTION VALUE="#36995">I&ordf;-IIae q. 79 a. 4 ad 4'); | |
| 265 document.write('<OPTION VALUE="#36996">I&ordf;-IIae q. 80 pr.'); | |
| 266 document.write('<OPTION VALUE="#36997">I&ordf;-IIae q. 80 a. 1 arg. 1'); | |
| 267 document.write('<OPTION VALUE="#36998">I&ordf;-IIae q. 80 a. 1 arg. 2'); | |
| 268 document.write('<OPTION VALUE="#36999">I&ordf;-IIae q. 80 a. 1 arg. 3'); | |
| 269 document.write('<OPTION VALUE="#37000">I&ordf;-IIae q. 80 a. 1 s. c.'); | |
| 270 document.write('<OPTION VALUE="#37001">I&ordf;-IIae q. 80 a. 1 co.'); | |
| 271 document.write('<OPTION VALUE="#37002">I&ordf;-IIae q. 80 a. 1 ad 1'); | |
| 272 document.write('<OPTION VALUE="#37003">I&ordf;-IIae q. 80 a. 1 ad 2'); | |
| 273 document.write('<OPTION VALUE="#37004">I&ordf;-IIae q. 80 a. 1 ad 3'); | |
| 274 document.write('<OPTION VALUE="#37005">I&ordf;-IIae q. 80 a. 2 arg. 1'); | |
| 275 document.write('<OPTION VALUE="#37006">I&ordf;-IIae q. 80 a. 2 arg. 2'); | |
| 276 document.write('<OPTION VALUE="#37007">I&ordf;-IIae q. 80 a. 2 arg. 3'); | |
| 277 document.write('<OPTION VALUE="#37008">I&ordf;-IIae q. 80 a. 2 s. c.'); | |
| 278 document.write('<OPTION VALUE="#37009">I&ordf;-IIae q. 80 a. 2 co.'); | |
| 279 document.write('<OPTION VALUE="#37010">I&ordf;-IIae q. 80 a. 2 ad 1'); | |
| 280 document.write('<OPTION VALUE="#37011">I&ordf;-IIae q. 80 a. 2 ad 2'); | |
| 281 document.write('<OPTION VALUE="#37012">I&ordf;-IIae q. 80 a. 2 ad 3'); | |
| 282 document.write('<OPTION VALUE="#37013">I&ordf;-IIae q. 80 a. 3 arg. 1'); | |
| 283 document.write('<OPTION VALUE="#37014">I&ordf;-IIae q. 80 a. 3 arg. 2'); | |
| 284 document.write('<OPTION VALUE="#37015">I&ordf;-IIae q. 80 a. 3 arg. 3'); | |
| 285 document.write('<OPTION VALUE="#37016">I&ordf;-IIae q. 80 a. 3 s. c.'); | |
| 286 document.write('<OPTION VALUE="#37017">I&ordf;-IIae q. 80 a. 3 co.'); | |
| 287 document.write('<OPTION VALUE="#37018">I&ordf;-IIae q. 80 a. 3 ad 1'); | |
| 288 document.write('<OPTION VALUE="#37019">I&ordf;-IIae q. 80 a. 3 ad 2'); | |
| 289 document.write('<OPTION VALUE="#37020">I&ordf;-IIae q. 80 a. 3 ad 3'); | |
| 290 document.write('<OPTION VALUE="#37021">I&ordf;-IIae q. 80 a. 4 arg. 1'); | |
| 291 document.write('<OPTION VALUE="#37022">I&ordf;-IIae q. 80 a. 4 arg. 2'); | |
| 292 document.write('<OPTION VALUE="#37023">I&ordf;-IIae q. 80 a. 4 arg. 3'); | |
| 293 document.write('<OPTION VALUE="#37024">I&ordf;-IIae q. 80 a. 4 s. c.'); | |
| 294 document.write('<OPTION VALUE="#37025">I&ordf;-IIae q. 80 a. 4 co.'); | |
| 295 document.write('<OPTION VALUE="#37026">I&ordf;-IIae q. 80 a. 4 ad 1'); | |
| 296 document.write('<OPTION VALUE="#37027">I&ordf;-IIae q. 80 a. 4 ad 2'); | |
| 297 document.write('<OPTION VALUE="#37028">I&ordf;-IIae q. 80 a. 4 ad 3'); | |
| 298 document.write('<OPTION VALUE="#37029">I&ordf;-IIae q. 81 pr.'); | |
| 299 document.write('<OPTION VALUE="#37030">I&ordf;-IIae q. 81 a. 1 arg. 1'); | |
| 300 document.write('<OPTION VALUE="#37031">I&ordf;-IIae q. 81 a. 1 arg. 2'); | |
| 301 document.write('<OPTION VALUE="#37032">I&ordf;-IIae q. 81 a. 1 arg. 3'); | |
| 302 document.write('<OPTION VALUE="#37033">I&ordf;-IIae q. 81 a. 1 arg. 4'); | |
| 303 document.write('<OPTION VALUE="#37034">I&ordf;-IIae q. 81 a. 1 arg. 5'); | |
| 304 document.write('<OPTION VALUE="#37035">I&ordf;-IIae q. 81 a. 1 s. c.'); | |
| 305 document.write('<OPTION VALUE="#37036">I&ordf;-IIae q. 81 a. 1 co.'); | |
| 306 document.write('<OPTION VALUE="#37037">I&ordf;-IIae q. 81 a. 1 ad 1'); | |
| 307 document.write('<OPTION VALUE="#37038">I&ordf;-IIae q. 81 a. 1 ad 2'); | |
| 308 document.write('<OPTION VALUE="#37039">I&ordf;-IIae q. 81 a. 1 ad 3'); | |
| 309 document.write('<OPTION VALUE="#37040">I&ordf;-IIae q. 81 a. 1 ad 4'); | |
| 310 document.write('<OPTION VALUE="#37041">I&ordf;-IIae q. 81 a. 1 ad 5'); | |
| 311 document.write('<OPTION VALUE="#37042">I&ordf;-IIae q. 81 a. 2 arg. 1'); | |
| 312 document.write('<OPTION VALUE="#37043">I&ordf;-IIae q. 81 a. 2 arg. 2'); | |
| 313 document.write('<OPTION VALUE="#37044">I&ordf;-IIae q. 81 a. 2 arg. 3'); | |
| 314 document.write('<OPTION VALUE="#37045">I&ordf;-IIae q. 81 a. 2 s. c.'); | |
| 315 document.write('<OPTION VALUE="#37046">I&ordf;-IIae q. 81 a. 2 co.'); | |
| 316 document.write('<OPTION VALUE="#37047">I&ordf;-IIae q. 81 a. 2 ad 1'); | |
| 317 document.write('<OPTION VALUE="#37048">I&ordf;-IIae q. 81 a. 2 ad 2'); | |
| 318 document.write('<OPTION VALUE="#37049">I&ordf;-IIae q. 81 a. 2 ad 3'); | |
| 319 document.write('<OPTION VALUE="#37050">I&ordf;-IIae q. 81 a. 3 arg. 1'); | |
| 320 document.write('<OPTION VALUE="#37051">I&ordf;-IIae q. 81 a. 3 arg. 2'); | |
| 321 document.write('<OPTION VALUE="#37052">I&ordf;-IIae q. 81 a. 3 arg. 3'); | |
| 322 document.write('<OPTION VALUE="#37053">I&ordf;-IIae q. 81 a. 3 s. c.'); | |
| 323 document.write('<OPTION VALUE="#37054">I&ordf;-IIae q. 81 a. 3 co.'); | |
| 324 document.write('<OPTION VALUE="#37055">I&ordf;-IIae q. 81 a. 3 ad 1'); | |
| 325 document.write('<OPTION VALUE="#37056">I&ordf;-IIae q. 81 a. 3 ad 2'); | |
| 326 document.write('<OPTION VALUE="#37057">I&ordf;-IIae q. 81 a. 3 ad 3'); | |
| 327 document.write('<OPTION VALUE="#37058">I&ordf;-IIae q. 81 a. 4 arg. 1'); | |
| 328 document.write('<OPTION VALUE="#37059">I&ordf;-IIae q. 81 a. 4 arg. 2'); | |
| 329 document.write('<OPTION VALUE="#37060">I&ordf;-IIae q. 81 a. 4 arg. 3'); | |
| 330 document.write('<OPTION VALUE="#37061">I&ordf;-IIae q. 81 a. 4 s. c.'); | |
| 331 document.write('<OPTION VALUE="#37062">I&ordf;-IIae q. 81 a. 4 co.'); | |
| 332 document.write('<OPTION VALUE="#37063">I&ordf;-IIae q. 81 a. 4 ad 1'); | |
| 333 document.write('<OPTION VALUE="#37064">I&ordf;-IIae q. 81 a. 4 ad 2'); | |
| 334 document.write('<OPTION VALUE="#37065">I&ordf;-IIae q. 81 a. 4 ad 3'); | |
| 335 document.write('<OPTION VALUE="#37066">I&ordf;-IIae q. 81 a. 5 arg. 1'); | |
| 336 document.write('<OPTION VALUE="#37067">I&ordf;-IIae q. 81 a. 5 arg. 2'); | |
| 337 document.write('<OPTION VALUE="#37068">I&ordf;-IIae q. 81 a. 5 arg. 3'); | |
| 338 document.write('<OPTION VALUE="#37069">I&ordf;-IIae q. 81 a. 5 s. c.'); | |
| 339 document.write('<OPTION VALUE="#37070">I&ordf;-IIae q. 81 a. 5 co.'); | |
| 340 document.write('<OPTION VALUE="#37071">I&ordf;-IIae q. 81 a. 5 ad 1'); | |
| 341 document.write('<OPTION VALUE="#37072">I&ordf;-IIae q. 81 a. 5 ad 2'); | |
| 342 document.write('<OPTION VALUE="#37073">I&ordf;-IIae q. 81 a. 5 ad 3'); | |
| 343 document.write('<OPTION VALUE="#37074">I&ordf;-IIae q. 82 pr.'); | |
| 344 document.write('<OPTION VALUE="#37075">I&ordf;-IIae q. 82 a. 1 arg. 1'); | |
| 345 document.write('<OPTION VALUE="#37076">I&ordf;-IIae q. 82 a. 1 arg. 2'); | |
| 346 document.write('<OPTION VALUE="#37077">I&ordf;-IIae q. 82 a. 1 arg. 3'); | |
| 347 document.write('<OPTION VALUE="#37078">I&ordf;-IIae q. 82 a. 1 s. c.'); | |
| 348 document.write('<OPTION VALUE="#37079">I&ordf;-IIae q. 82 a. 1 co.'); | |
| 349 document.write('<OPTION VALUE="#37080">I&ordf;-IIae q. 82 a. 1 ad 1'); | |
| 350 document.write('<OPTION VALUE="#37081">I&ordf;-IIae q. 82 a. 1 ad 2'); | |
| 351 document.write('<OPTION VALUE="#37082">I&ordf;-IIae q. 82 a. 1 ad 3'); | |
| 352 document.write('<OPTION VALUE="#37083">I&ordf;-IIae q. 82 a. 2 arg. 1'); | |
| 353 document.write('<OPTION VALUE="#37084">I&ordf;-IIae q. 82 a. 2 arg. 2'); | |
| 354 document.write('<OPTION VALUE="#37085">I&ordf;-IIae q. 82 a. 2 arg. 3'); | |
| 355 document.write('<OPTION VALUE="#37086">I&ordf;-IIae q. 82 a. 2 s. c.'); | |
| 356 document.write('<OPTION VALUE="#37087">I&ordf;-IIae q. 82 a. 2 co.'); | |
| 357 document.write('<OPTION VALUE="#37088">I&ordf;-IIae q. 82 a. 2 ad 1'); | |
| 358 document.write('<OPTION VALUE="#37089">I&ordf;-IIae q. 82 a. 2 ad 2'); | |
| 359 document.write('<OPTION VALUE="#37090">I&ordf;-IIae q. 82 a. 2 ad 3'); | |
| 360 document.write('<OPTION VALUE="#37091">I&ordf;-IIae q. 82 a. 3 arg. 1'); | |
| 361 document.write('<OPTION VALUE="#37092">I&ordf;-IIae q. 82 a. 3 arg. 2'); | |
| 362 document.write('<OPTION VALUE="#37093">I&ordf;-IIae q. 82 a. 3 arg. 3'); | |
| 363 document.write('<OPTION VALUE="#37094">I&ordf;-IIae q. 82 a. 3 s. c.'); | |
| 364 document.write('<OPTION VALUE="#37095">I&ordf;-IIae q. 82 a. 3 co.'); | |
| 365 document.write('<OPTION VALUE="#37096">I&ordf;-IIae q. 82 a. 3 ad 1'); | |
| 366 document.write('<OPTION VALUE="#37097">I&ordf;-IIae q. 82 a. 3 ad 2'); | |
| 367 document.write('<OPTION VALUE="#37098">I&ordf;-IIae q. 82 a. 3 ad 3'); | |
| 368 document.write('<OPTION VALUE="#37099">I&ordf;-IIae q. 82 a. 4 arg. 1'); | |
| 369 document.write('<OPTION VALUE="#37100">I&ordf;-IIae q. 82 a. 4 arg. 2'); | |
| 370 document.write('<OPTION VALUE="#37101">I&ordf;-IIae q. 82 a. 4 arg. 3'); | |
| 371 document.write('<OPTION VALUE="#37102">I&ordf;-IIae q. 82 a. 4 s. c.'); | |
| 372 document.write('<OPTION VALUE="#37103">I&ordf;-IIae q. 82 a. 4 co.'); | |
| 373 document.write('<OPTION VALUE="#37104">I&ordf;-IIae q. 82 a. 4 ad 1'); | |
| 374 document.write('<OPTION VALUE="#37105">I&ordf;-IIae q. 82 a. 4 ad 2'); | |
| 375 document.write('<OPTION VALUE="#37106">I&ordf;-IIae q. 82 a. 4 ad 3'); | |
| 376 document.write('<OPTION VALUE="#37107">I&ordf;-IIae q. 83 pr.'); | |
| 377 document.write('<OPTION VALUE="#37108">I&ordf;-IIae q. 83 a. 1 arg. 1'); | |
| 378 document.write('<OPTION VALUE="#37109">I&ordf;-IIae q. 83 a. 1 arg. 2'); | |
| 379 document.write('<OPTION VALUE="#37110">I&ordf;-IIae q. 83 a. 1 arg. 3'); | |
| 380 document.write('<OPTION VALUE="#37111">I&ordf;-IIae q. 83 a. 1 arg. 4'); | |
| 381 document.write('<OPTION VALUE="#37112">I&ordf;-IIae q. 83 a. 1 arg. 5'); | |
| 382 document.write('<OPTION VALUE="#37113">I&ordf;-IIae q. 83 a. 1 s. c.'); | |
| 383 document.write('<OPTION VALUE="#37114">I&ordf;-IIae q. 83 a. 1 co.'); | |
| 384 document.write('<OPTION VALUE="#37115">I&ordf;-IIae q. 83 a. 1 ad 1'); | |
| 385 document.write('<OPTION VALUE="#37116">I&ordf;-IIae q. 83 a. 1 ad 2'); | |
| 386 document.write('<OPTION VALUE="#37117">I&ordf;-IIae q. 83 a. 1 ad 3'); | |
| 387 document.write('<OPTION VALUE="#37118">I&ordf;-IIae q. 83 a. 1 ad 4'); | |
| 388 document.write('<OPTION VALUE="#37119">I&ordf;-IIae q. 83 a. 1 ad 5'); | |
| 389 document.write('<OPTION VALUE="#37120">I&ordf;-IIae q. 83 a. 2 arg. 1'); | |
| 390 document.write('<OPTION VALUE="#37121">I&ordf;-IIae q. 83 a. 2 arg. 2'); | |
| 391 document.write('<OPTION VALUE="#37122">I&ordf;-IIae q. 83 a. 2 arg. 3'); | |
| 392 document.write('<OPTION VALUE="#37123">I&ordf;-IIae q. 83 a. 2 arg. 4'); | |
| 393 document.write('<OPTION VALUE="#37124">I&ordf;-IIae q. 83 a. 2 s. c.'); | |
| 394 document.write('<OPTION VALUE="#37125">I&ordf;-IIae q. 83 a. 2 co.'); | |
| 395 document.write('<OPTION VALUE="#37126">I&ordf;-IIae q. 83 a. 2 ad 1'); | |
| 396 document.write('<OPTION VALUE="#37127">I&ordf;-IIae q. 83 a. 2 ad 2'); | |
| 397 document.write('<OPTION VALUE="#37128">I&ordf;-IIae q. 83 a. 2 ad 3'); | |
| 398 document.write('<OPTION VALUE="#37129">I&ordf;-IIae q. 83 a. 2 ad 4'); | |
| 399 document.write('<OPTION VALUE="#37130">I&ordf;-IIae q. 83 a. 3 arg. 1'); | |
| 400 document.write('<OPTION VALUE="#37131">I&ordf;-IIae q. 83 a. 3 arg. 2'); | |
| 401 document.write('<OPTION VALUE="#37132">I&ordf;-IIae q. 83 a. 3 arg. 3'); | |
| 402 document.write('<OPTION VALUE="#37133">I&ordf;-IIae q. 83 a. 3 s. c.'); | |
| 403 document.write('<OPTION VALUE="#37134">I&ordf;-IIae q. 83 a. 3 co.'); | |
| 404 document.write('<OPTION VALUE="#37135">I&ordf;-IIae q. 83 a. 3 ad 1'); | |
| 405 document.write('<OPTION VALUE="#37136">I&ordf;-IIae q. 83 a. 3 ad 2'); | |
| 406 document.write('<OPTION VALUE="#37137">I&ordf;-IIae q. 83 a. 3 ad 3'); | |
| 407 document.write('<OPTION VALUE="#37138">I&ordf;-IIae q. 83 a. 4 arg. 1'); | |
| 408 document.write('<OPTION VALUE="#37139">I&ordf;-IIae q. 83 a. 4 arg. 2'); | |
| 409 document.write('<OPTION VALUE="#37140">I&ordf;-IIae q. 83 a. 4 arg. 3'); | |
| 410 document.write('<OPTION VALUE="#37141">I&ordf;-IIae q. 83 a. 4 s. c.'); | |
| 411 document.write('<OPTION VALUE="#37142">I&ordf;-IIae q. 83 a. 4 co.'); | |
| 412 document.write('<OPTION VALUE="#37143">I&ordf;-IIae q. 83 a. 4 ad 1'); | |
| 413 document.write('<OPTION VALUE="#37144">I&ordf;-IIae q. 83 a. 4 ad 2'); | |
| 414 document.write('<OPTION VALUE="#37145">I&ordf;-IIae q. 83 a. 4 ad 3'); | |
| 415 document.write('<OPTION VALUE="#37146">I&ordf;-IIae q. 84 pr.'); | |
| 416 document.write('<OPTION VALUE="#37147">I&ordf;-IIae q. 84 a. 1 arg. 1'); | |
| 417 document.write('<OPTION VALUE="#37148">I&ordf;-IIae q. 84 a. 1 arg. 2'); | |
| 418 document.write('<OPTION VALUE="#37149">I&ordf;-IIae q. 84 a. 1 arg. 3'); | |
| 419 document.write('<OPTION VALUE="#37150">I&ordf;-IIae q. 84 a. 1 s. c.'); | |
| 420 document.write('<OPTION VALUE="#37151">I&ordf;-IIae q. 84 a. 1 co.'); | |
| 421 document.write('<OPTION VALUE="#37152">I&ordf;-IIae q. 84 a. 1 ad 1'); | |
| 422 document.write('<OPTION VALUE="#37153">I&ordf;-IIae q. 84 a. 1 ad 2'); | |
| 423 document.write('<OPTION VALUE="#37154">I&ordf;-IIae q. 84 a. 1 ad 3'); | |
| 424 document.write('<OPTION VALUE="#37155">I&ordf;-IIae q. 84 a. 2 arg. 1'); | |
| 425 document.write('<OPTION VALUE="#37156">I&ordf;-IIae q. 84 a. 2 arg. 2'); | |
| 426 document.write('<OPTION VALUE="#37157">I&ordf;-IIae q. 84 a. 2 arg. 3'); | |
| 427 document.write('<OPTION VALUE="#37158">I&ordf;-IIae q. 84 a. 2 s. c.'); | |
| 428 document.write('<OPTION VALUE="#37159">I&ordf;-IIae q. 84 a. 2 co.'); | |
| 429 document.write('<OPTION VALUE="#37160">I&ordf;-IIae q. 84 a. 2 ad 1'); | |
| 430 document.write('<OPTION VALUE="#37161">I&ordf;-IIae q. 84 a. 2 ad 2'); | |
| 431 document.write('<OPTION VALUE="#37162">I&ordf;-IIae q. 84 a. 2 ad 3'); | |
| 432 document.write('<OPTION VALUE="#37163">I&ordf;-IIae q. 84 a. 3 arg. 1'); | |
| 433 document.write('<OPTION VALUE="#37164">I&ordf;-IIae q. 84 a. 3 arg. 2'); | |
| 434 document.write('<OPTION VALUE="#37165">I&ordf;-IIae q. 84 a. 3 arg. 3'); | |
| 435 document.write('<OPTION VALUE="#37166">I&ordf;-IIae q. 84 a. 3 s. c.'); | |
| 436 document.write('<OPTION VALUE="#37167">I&ordf;-IIae q. 84 a. 3 co.'); | |
| 437 document.write('<OPTION VALUE="#37168">I&ordf;-IIae q. 84 a. 3 ad 1'); | |
| 438 document.write('<OPTION VALUE="#37169">I&ordf;-IIae q. 84 a. 3 ad 2'); | |
| 439 document.write('<OPTION VALUE="#37170">I&ordf;-IIae q. 84 a. 3 ad 3'); | |
| 440 document.write('<OPTION VALUE="#37171">I&ordf;-IIae q. 84 a. 4 arg. 1'); | |
| 441 document.write('<OPTION VALUE="#37172">I&ordf;-IIae q. 84 a. 4 arg. 2'); | |
| 442 document.write('<OPTION VALUE="#37173">I&ordf;-IIae q. 84 a. 4 arg. 3'); | |
| 443 document.write('<OPTION VALUE="#37174">I&ordf;-IIae q. 84 a. 4 arg. 4'); | |
| 444 document.write('<OPTION VALUE="#37175">I&ordf;-IIae q. 84 a. 4 arg. 5'); | |
| 445 document.write('<OPTION VALUE="#37176">I&ordf;-IIae q. 84 a. 4 s. c.'); | |
| 446 document.write('<OPTION VALUE="#37177">I&ordf;-IIae q. 84 a. 4 co.'); | |
| 447 document.write('<OPTION VALUE="#37178">I&ordf;-IIae q. 84 a. 4 ad 1'); | |
| 448 document.write('<OPTION VALUE="#37179">I&ordf;-IIae q. 84 a. 4 ad 2'); | |
| 449 document.write('<OPTION VALUE="#37180">I&ordf;-IIae q. 84 a. 4 ad 3'); | |
| 450 document.write('<OPTION VALUE="#37181">I&ordf;-IIae q. 84 a. 4 ad 4'); | |
| 451 document.write('<OPTION VALUE="#37182">I&ordf;-IIae q. 84 a. 4 ad 5'); | |
| 452 document.write('<\/SELECT>'); | |
| 453 document.write('<BR><BR>'); | |
| 454 document.write('<INPUT TYPE="button" VALUE="Agedum" ONCLICK="go()">'); | |
| 455 document.write('<\/FORM>'); | |
| 456 // --> | |
| 457 // | |
| 458 </script><br/> | |
| 459 <hr/> | |
| 460 <br/></div><div class="q" id="q75"><h2>Quaestio 75</h2><div class="p"><h3>Prooemium</h3><p title="I-II q. 75 pr."><a name="36781"><span class="ref">[36781] | |
| 461 Iª-IIae q. 75 pr.</span></a> Deinde considerandum est de | |
| 28 | 462 causis peccatorum. Et primo, in generali; secundo, in speciali. |
| 463 Circa primum quaeruntur quatuor. Primo, utrum peccatum habeat | |
| 464 causam. Secundo, utrum habeat causam interiorem. Tertio, utrum | |
| 465 habeat causam exteriorem. Quarto, utrum peccatum sit causa | |
| 53 | 466 peccati.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 1</h3><p title="I-II q. 75 a. 1 arg. 1"><a name="36782"><span class="ref">[36782] Iª-IIae q. 75 a. 1 arg. 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 467 sic proceditur. Videtur quod peccatum non habeat causam. Peccatum |
| 468 enim habet rationem mali, ut dictum est. Sed malum non habet | |
| 469 causam, ut Dionysius dicit, IV cap. de Div. Nom. Ergo peccatum non | |
| 53 | 470 habet causam.</p><p title="I-II q. 75 a. 1 arg. 2"><a name="36783"><span class="ref">[36783] Iª-IIae q. 75 a. 1 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 471 causa est ad quam de necessitate sequitur aliud. Sed quod est ex |
| 472 necessitate, non videtur esse peccatum, eo quod omne peccatum est | |
| 53 | 473 voluntarium. Ergo peccatum non habet causam.</p><p title="I-II q. 75 a. 1 arg. 3"><a name="36784"><span class="ref">[36784] Iª-IIae q. 75 a. 1 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 474 si peccatum habet causam, aut habet pro causa bonum, aut malum. Non |
| 475 autem bonum, quia bonum non facit nisi bonum; <i>non enim potest | |
| 476 arbor bona fructus malos facere</i>, ut dicitur Matth. VII | |
| 477 similiter autem nec malum potest esse causa peccati, quia malum | |
| 478 poenae sequitur ad peccatum; malum autem culpae est idem quod | |
| 53 | 479 peccatum. Peccatum igitur non habet causam.</p><p title="I-II q. 75 a. 1 s. c."><a name="36785"><span class="ref">[36785] Iª-IIae q. 75 a. 1 s. c.</span></a> Sed contra, |
| 28 | 480 omne quod fit, habet causam, quia, ut dicitur Iob V, nihil in terra |
| 481 sine causa fit. Sed peccatum fit, est enim dictum vel factum vel | |
| 53 | 482 concupitum contra legem Dei. Ergo peccatum habet causam.</p><p title="I-II q. 75 a. 1 co."><a name="36786"><span class="ref">[36786] Iª-IIae q. 75 a. 1 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 483 dicendum quod peccatum est quidam actus inordinatus. Ex parte |
| 484 igitur actus, potest habere per se causam, sicut et quilibet alius | |
| 485 actus. Ex parte autem inordinationis, habet causam eo modo quo | |
| 486 negatio vel privatio potest habere causam. Negationis autem | |
| 487 alicuius potest duplex causa assignari. Primo quidem, defectus | |
| 488 causae, idest ipsius causae negatio, est causa negationis secundum | |
| 489 seipsam, ad remotionem enim causae sequitur remotio effectus; sicut | |
| 490 obscuritatis causa est absentia solis. Alio modo, causa | |
| 491 affirmationis ad quam sequitur negatio, est per accidens causa | |
| 492 negationis consequentis, sicut ignis, causando calorem ex | |
| 493 principali intentione, consequenter causat privationem | |
| 494 frigiditatis. Quorum primum potest sufficere ad simplicem | |
| 495 negationem. Sed cum inordinatio peccati, et quodlibet malum, non | |
| 496 sit simplex negatio, sed privatio eius quod quid natum est et debet | |
| 497 habere; necesse est quod talis inordinatio habeat causam agentem | |
| 498 per accidens, quod enim natum est inesse et debet, nunquam abesset | |
| 499 nisi propter causam aliquam impedientem. Et secundum hoc consuevit | |
| 500 dici quod malum, quod in quadam privatione consistit, habet causam | |
| 501 deficientem, vel agentem per accidens. Omnis autem causa per | |
| 502 accidens reducitur ad causam per se. Cum igitur peccatum ex parte | |
| 503 inordinationis habeat causam agentem per accidens, ex parte autem | |
| 504 actus habeat causam agentem per se; sequitur quod inordinatio | |
| 505 peccati consequatur ex ipsa causa actus. Sic igitur voluntas carens | |
| 506 directione regulae rationis et legis divinae, intendens aliquod | |
| 507 bonum commutabile, causat actum quidem peccati per se, sed | |
| 508 inordinationem actus per accidens et praeter intentionem, provenit | |
| 509 enim defectus ordinis in actu, ex defectu directionis in | |
| 53 | 510 voluntate.</p><p title="I-II q. 75 a. 1 ad 1"><a name="36787"><span class="ref">[36787] Iª-IIae q. 75 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 511 ergo dicendum quod peccatum non solum significat ipsam privationem |
| 512 boni, quae est inordinatio; sed significat actum sub tali | |
| 513 privatione, quae habet rationem mali. Quod quidem qualiter habeat | |
| 53 | 514 causam, dictum est.</p><p title="I-II q. 75 a. 1 ad 2"><a name="36788"><span class="ref">[36788] Iª-IIae q. 75 a. 1 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 515 dicendum quod, si illa definitio causae universaliter debeat |
| 516 verificari, oportet ut intelligatur de causa sufficienti et non | |
| 517 impedita. Contingit enim aliquid esse causam sufficientem alterius, | |
| 518 et tamen non ex necessitate sequitur effectus, propter aliquod | |
| 519 impedimentum superveniens, alioquin sequeretur quod omnia ex | |
| 520 necessitate contingerent, ut patet in VI Metaphys. Sic igitur, etsi | |
| 521 peccatum habeat causam, non tamen sequitur quod sit necessaria, | |
| 53 | 522 quia effectus potest impediri.</p><p title="I-II q. 75 a. 1 ad 3"><a name="36789"><span class="ref">[36789] Iª-IIae q. 75 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 523 dicendum quod, sicut dictum est, voluntas sine adhibitione regulae |
| 524 rationis vel legis divinae, est causa peccati. Hoc autem quod est | |
| 525 non adhibere regulam rationis vel legis divinae, secundum se non | |
| 526 habet rationem mali, nec poenae nec culpae, antequam applicetur ad | |
| 527 actum. Unde secundum hoc, peccati primi non est causa aliquod | |
| 53 | 528 malum, sed bonum aliquod cum absentia alicuius alterius boni.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 2</h3><p title="I-II q. 75 a. 2 arg. 1"><a name="36790"><span class="ref">[36790] Iª-IIae q. 75 a. 2 arg. 1</span></a> Ad secundum |
| 28 | 529 sic proceditur. Videtur quod peccatum non habeat causam interiorem. |
| 530 Id enim quod est interius alicui rei, semper adest ei. Si igitur | |
| 531 peccatum habeat causam interiorem, semper homo peccaret, cum, | |
| 53 | 532 posita causa, ponatur effectus.</p><p title="I-II q. 75 a. 2 arg. 2"><a name="36791"><span class="ref">[36791] Iª-IIae q. 75 a. 2 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 533 idem non est causa sui ipsius. Sed interiores motus hominis sunt |
| 53 | 534 peccatum. Ergo non sunt causa peccati.</p><p title="I-II q. 75 a. 2 arg. 3"><a name="36792"><span class="ref">[36792] Iª-IIae q. 75 a. 2 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 535 quidquid est intra hominem, aut est naturale, aut voluntarium. Sed |
| 536 id quod est naturale, non potest esse peccati causa, quia peccatum | |
| 537 est contra naturam, ut dicit Damascenus. Quod autem est | |
| 538 voluntarium, si sit inordinatum, iam est peccatum. Non ergo aliquid | |
| 53 | 539 intrinsecum potest esse causa primi peccati.</p><p title="I-II q. 75 a. 2 s. c."><a name="36793"><span class="ref">[36793] Iª-IIae q. 75 a. 2 s. c.</span></a> Sed contra |
| 540 est quod Augustinus dicit, quod voluntas est causa peccati.</p><p title="I-II q. 75 a. 2 co."><a name="36794"><span class="ref">[36794] Iª-IIae q. 75 a. 2 co.</span></a> Respondeo | |
| 28 | 541 dicendum quod, sicut iam dictum est, per se causam peccati oportet |
| 542 accipere ex parte ipsius actus. Actus autem humani potest accipi | |
| 543 causa interior et mediata, et immediata. Immediata quidem causa | |
| 544 humani actus est ratio et voluntas, secundum quam homo est liber | |
| 545 arbitrio. Causa autem remota est apprehensio sensitivae partis, et | |
| 546 etiam appetitus sensitivus, sicut enim ex iudicio rationis voluntas | |
| 547 movetur ad aliquid secundum rationem, ita etiam ex apprehensione | |
| 548 sensus appetitus sensitivus in aliquid inclinatur. Quae quidem | |
| 549 inclinatio interdum trahit voluntatem et rationem, sicut infra | |
| 550 patebit. Sic igitur duplex causa peccati interior potest assignari, | |
| 551 una proxima, ex parte rationis et voluntatis; alia vero remota, ex | |
| 552 parte imaginationis vel appetitus sensitivi. Sed quia supra dictum | |
| 553 est quod causa peccati est aliquod bonum apparens motivum cum | |
| 554 defectu debiti motivi, scilicet regulae rationis vel legis divinae; | |
| 555 ipsum motivum quod est apparens bonum, pertinet ad apprehensionem | |
| 556 sensus et appetitum. Ipsa autem absentia debitae regulae pertinet | |
| 557 ad rationem, quae nata est huiusmodi regulam considerare. Sed ipsa | |
| 558 perfectio voluntarii actus peccati pertinet ad voluntatem, ita quod | |
| 559 ipse voluntatis actus, praemissis suppositis, iam est quoddam | |
| 53 | 560 peccatum.</p><p title="I-II q. 75 a. 2 ad 1"><a name="36795"><span class="ref">[36795] Iª-IIae q. 75 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 561 ergo dicendum quod id quod est intrinsecum sicut potentia |
| 562 naturalis, semper inest, id autem quod est intrinsecum sicut actus | |
| 563 interior appetitivae vel apprehensivae virtutis, non semper inest. | |
| 564 Ipsa autem potentia voluntatis est causa peccati in potentia, sed | |
| 565 reducitur in actum per motus praecedentes et sensitivae partis | |
| 566 primo, et rationis consequenter. Ex hoc enim quod aliquid | |
| 567 proponitur ut appetibile secundum sensum et appetitus sensitivus | |
| 568 inclinatur in illud, ratio interdum cessat a consideratione regulae | |
| 569 debitae, et sic voluntas producit actum peccati. Quia igitur motus | |
| 570 praecedentes non semper sunt in actu, neque peccatum semper est in | |
| 53 | 571 actu.</p><p title="I-II q. 75 a. 2 ad 2"><a name="36796"><span class="ref">[36796] Iª-IIae q. 75 a. 2 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 572 dicendum quod non omnes motus interiores sunt de substantia |
| 573 peccati, quod consistit principaliter in actu voluntatis, sed | |
| 53 | 574 quidam praecedunt, et quidam consequuntur ipsum peccatum.</p><p title="I-II q. 75 a. 2 ad 3"><a name="36797"><span class="ref">[36797] Iª-IIae q. 75 a. 2 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 575 dicendum quod illud quod est causa peccati sicut potentia producens |
| 576 actum, est naturale. Motus etiam sensitivae partis, ex quo sequitur | |
| 577 peccatum, interdum est naturalis, sicut cum propter appetitum cibi | |
| 578 aliquis peccat. Sed efficitur peccatum innaturale ex hoc ipso quod | |
| 579 deficit regula naturalis, quam homo secundum naturam suam debet | |
| 53 | 580 attendere.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 3</h3><p title="I-II q. 75 a. 3 arg. 1"><a name="36798"><span class="ref">[36798] Iª-IIae q. 75 a. 3 arg. 1</span></a> Ad tertium |
| 28 | 581 sic proceditur. Videtur quod peccatum non habeat causam exteriorem. |
| 582 Peccatum enim est actus voluntarius. Voluntaria autem sunt eorum | |
| 583 quae sunt in nobis; et ita non habent exteriorem causam. Ergo | |
| 53 | 584 peccatum non habet exteriorem causam.</p><p title="I-II q. 75 a. 3 arg. 2"><a name="36799"><span class="ref">[36799] Iª-IIae q. 75 a. 3 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 585 sicut natura est principium interius, ita etiam voluntas. Sed |
| 586 peccatum in rebus naturalibus nunquam accidit nisi ex aliqua | |
| 587 interiori causa, ut puta monstruosi partus proveniunt ex | |
| 588 corruptione alicuius principii interioris. Ergo neque in moralibus | |
| 589 potest contingere peccatum nisi ex interiori causa. Non ergo habet | |
| 53 | 590 peccatum causam exteriorem.</p><p title="I-II q. 75 a. 3 arg. 3"><a name="36800"><span class="ref">[36800] Iª-IIae q. 75 a. 3 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 591 multiplicata causa, multiplicatur effectus. Sed quanto plura sunt |
| 592 et maiora exterius inducentia ad peccandum, tanto minus id quod | |
| 593 quis inordinate agit, ei imputatur ad peccatum. Ergo nihil exterius | |
| 53 | 594 est causa peccati.</p><p title="I-II q. 75 a. 3 s. c."><a name="36801"><span class="ref">[36801] Iª-IIae q. 75 a. 3 s. c.</span></a> Sed contra |
| 28 | 595 est quod dicitur Num. XXXI, <i>nonne istae sunt quae deceperunt |
| 596 filios Israel, et praevaricari vos fecerunt in domino super peccato | |
| 597 Phogor?</i> Ergo aliquid exterius potest esse causa faciens | |
| 53 | 598 peccare.</p><p title="I-II q. 75 a. 3 co."><a name="36802"><span class="ref">[36802] Iª-IIae q. 75 a. 3 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 599 dicendum quod, sicut supra dictum est, causa interior peccati est |
| 600 et voluntas, ut perficiens actum peccati; et ratio, quantum ad | |
| 601 carentiam debitae regulae; et appetitus sensitivus inclinans. Sic | |
| 602 ergo aliquid extrinsecum tripliciter posset esse causa peccati, vel | |
| 603 quia moveret immediate ipsam voluntatem; vel quia moveret rationem; | |
| 604 vel quia moveret appetitum sensitivum. Voluntatem autem, ut supra | |
| 605 dictum est, interius movere non potest nisi Deus; qui non potest | |
| 606 esse causa peccati, ut infra ostendetur. Unde relinquitur quod | |
| 607 nihil exterius potest esse causa peccati, nisi vel inquantum movet | |
| 608 rationem, sicut homo vel Daemon persuadens peccatum; vel sicut | |
| 609 movens appetitum sensitivum, sicut aliqua sensibilia exteriora | |
| 610 movent appetitum sensitivum. Sed neque persuasio exterior in rebus | |
| 611 agendis ex necessitate movet rationem; neque etiam res exterius | |
| 612 propositae ex necessitate movent appetitum sensitivum, nisi forte | |
| 613 aliquo modo dispositum; et tamen etiam appetitus sensitivus non ex | |
| 614 necessitate movet rationem et voluntatem. Unde aliquid exterius | |
| 615 potest esse aliqua causa movens ad peccandum, non tamen | |
| 616 sufficienter ad peccatum inducens, sed causa sufficienter complens | |
| 53 | 617 peccatum est sola voluntas.</p><p title="I-II q. 75 a. 3 ad 1"><a name="36803"><span class="ref">[36803] Iª-IIae q. 75 a. 3 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 618 ergo dicendum quod ex hoc ipso quod exteriora moventia ad peccandum |
| 619 non sufficienter et ex necessitate inducunt, sequitur quod remaneat | |
| 53 | 620 in nobis peccare et non peccare.</p><p title="I-II q. 75 a. 3 ad 2"><a name="36804"><span class="ref">[36804] Iª-IIae q. 75 a. 3 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 621 dicendum quod per hoc quod ponitur interior causa peccati, non |
| 622 excluditur exterior, non enim id quod est exterius est causa | |
| 53 | 623 peccati, nisi mediante causa interiori, ut dictum est.</p><p title="I-II q. 75 a. 3 ad 3"><a name="36805"><span class="ref">[36805] Iª-IIae q. 75 a. 3 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 624 dicendum quod, multiplicatis exterioribus causis inclinantibus ad |
| 625 peccandum, multiplicantur actus peccati, quia plures ex illis | |
| 626 causis, et pluries, inclinantur ad actus peccati. Sed tamen | |
| 627 minuitur ratio culpae, quae consistit in hoc quod aliquid sit | |
| 53 | 628 voluntarium et in nobis.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 4</h3><p title="I-II q. 75 a. 4 arg. 1"><a name="36806"><span class="ref">[36806] Iª-IIae q. 75 a. 4 arg. 1</span></a> Ad quartum |
| 28 | 629 sic proceditur. Videtur quod peccatum non sit causa peccati. Sunt |
| 630 enim quatuor genera causarum, quorum nullum potest ad hoc congruere | |
| 631 quod peccatum sit causa peccati. Finis enim habet rationem boni, | |
| 632 quod non competit peccato, quod de sua ratione est malum. Et eadem | |
| 633 ratione nec peccatum potest esse causa efficiens, quia malum non | |
| 634 est causa agens, sed est infirmum et impotens, ut Dionysius dicit, | |
| 635 IV cap. de Div. Nom. Causa autem materialis et formalis videntur | |
| 636 habere solum locum in naturalibus corporibus quae sunt composita ex | |
| 637 materia et forma. Ergo peccatum non potest habere causam materialem | |
| 53 | 638 et formalem.</p><p title="I-II q. 75 a. 4 arg. 2"><a name="36807"><span class="ref">[36807] Iª-IIae q. 75 a. 4 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 639 agere sibi simile est rei perfectae, ut dicitur in IV Meteor. Sed |
| 640 peccatum de sui ratione est imperfectum. Ergo peccatum non potest | |
| 53 | 641 esse causa peccati.</p><p title="I-II q. 75 a. 4 arg. 3"><a name="36808"><span class="ref">[36808] Iª-IIae q. 75 a. 4 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 642 si huius peccati sit causa aliud peccatum, eadem ratione et illius |
| 643 erit causa aliquod aliud peccatum, et sic procedetur in infinitum, | |
| 53 | 644 quod est inconveniens. Non ergo peccatum est causa peccati.</p><p title="I-II q. 75 a. 4 s. c."><a name="36809"><span class="ref">[36809] Iª-IIae q. 75 a. 4 s. c.</span></a> Sed contra |
| 28 | 645 est quod Gregorius dicit, super Ezech., <i>peccatum quod per |
| 646 poenitentiam citius non deletur, peccatum est et causa | |
| 53 | 647 peccati</i>.</p><p title="I-II q. 75 a. 4 co."><a name="36810"><span class="ref">[36810] Iª-IIae q. 75 a. 4 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 648 dicendum quod, cum peccatum habeat causam ex parte actus, hoc modo |
| 649 unum peccatum posset esse causa alterius, sicut unus actus humanus | |
| 650 potest esse causa alterius. Contingit igitur unum peccatum esse | |
| 651 causam alterius secundum quatuor genera causarum. Primo quidem, | |
| 652 secundum modum causae efficientis vel moventis, et per se et per | |
| 653 accidens. Per accidens quidem, sicut removens prohibens dicitur | |
| 654 movens per accidens, cum enim per unum actum peccati homo amittit | |
| 655 gratiam, vel caritatem, vel verecundiam, vel quodcumque aliud | |
| 656 retrahens a peccato, incidit ex hoc in aliud peccatum; et sic | |
| 657 primum peccatum est causa secundi per accidens. Per se autem, sicut | |
| 658 cum ex uno actu peccati homo disponitur ad hoc quod alium actum | |
| 659 consimilem facilius committit, ex actibus enim causantur | |
| 660 dispositiones et habitus inclinantes ad similes actus. Secundum | |
| 661 vero genus causae materialis, unum peccatum est causa alterius, | |
| 662 inquantum praeparat ei materiam, sicut avaritia praeparat materiam | |
| 663 litigio, quod plerumque est de divitiis congregatis. Secundum vero | |
| 664 genus causae finalis, unum peccatum est causa alterius, inquantum | |
| 665 propter finem unius peccati aliquis committit aliud peccatum, sicut | |
| 666 cum aliquis committit simoniam propter finem ambitionis, vel | |
| 667 fornicationem propter furtum. Et quia finis dat formam in | |
| 668 moralibus, ut supra habitum est, ex hoc etiam sequitur quod unum | |
| 669 peccatum sit formalis causa alterius, in actu enim fornicationis | |
| 670 quae propter furtum committitur, est quidem fornicatio sicut | |
| 53 | 671 materiale, furtum vero sicut formale.</p><p title="I-II q. 75 a. 4 ad 1"><a name="36811"><span class="ref">[36811] Iª-IIae q. 75 a. 4 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 672 ergo dicendum quod peccatum, inquantum est inordinatum, habet |
| 673 rationem mali, sed inquantum est actus quidam, habet aliquod bonum, | |
| 674 saltem apparens, pro fine. Et ita ex parte actus potest esse causa | |
| 675 et finalis et effectiva alterius peccati, licet non ex parte | |
| 676 inordinationis. Materiam autem habet peccatum non ex qua, sed circa | |
| 677 quam. Formam autem habet ex fine. Et ideo secundum quatuor genera | |
| 53 | 678 causarum peccatum potest dici causa peccati, ut dictum est.</p><p title="I-II q. 75 a. 4 ad 2"><a name="36812"><span class="ref">[36812] Iª-IIae q. 75 a. 4 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 679 dicendum quod peccatum est imperfectum imperfectione morali ex |
| 680 parte inordinationis, sed ex parte actus potest habere perfectionem | |
| 53 | 681 naturae. Et secundum hoc potest esse causa peccati.</p><p title="I-II q. 75 a. 4 ad 3"><a name="36813"><span class="ref">[36813] Iª-IIae q. 75 a. 4 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 682 dicendum quod non omnis causa peccati est peccatum. Unde non |
| 683 oportet quod procedatur in infinitum; sed potest perveniri ad | |
| 53 | 684 aliquod primum peccatum, cuius causa non est aliud peccatum.</p></div></div><div class="q" id="q76"><h2>Quaestio 76</h2><div class="p"><h3>Prooemium</h3><p title="I-II q. 76 pr."><a name="36814"><span class="ref">[36814] |
| 685 Iª-IIae q. 76 pr.</span></a> Deinde considerandum est de | |
| 28 | 686 causis peccati in speciali. Et primo, de causis interioribus |
| 687 peccati; secundo, de exterioribus; tertio, de peccatis quae sunt | |
| 688 causa aliorum peccatorum. Prima autem consideratio, secundum | |
| 689 praemissa, erit tripartita, nam primo, agetur de ignorantia, quae | |
| 690 est causa peccati ex parte rationis; secundo, de infirmitate seu | |
| 691 passione, quae est causa peccati ex parte appetitus sensitivi; | |
| 692 tertio, de malitia, quae est causa peccati ex parte voluntatis. | |
| 693 Circa primum quaeruntur quatuor. Primo, utrum ignorantia sit causa | |
| 694 peccati. Secundo, utrum ignorantia sit peccatum. Tertio, utrum | |
| 53 | 695 totaliter a peccato excuset. Quarto, utrum diminuat peccatum.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 1</h3><p title="I-II q. 76 a. 1 arg. 1"><a name="36815"><span class="ref">[36815] Iª-IIae q. 76 a. 1 arg. 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 696 sic proceditur. Videtur quod ignorantia non possit esse causa |
| 697 peccati. Quia quod non est, nullius est causa. Sed ignorantia est | |
| 698 non ens, cum sit privatio quaedam scientiae. Ergo ignorantia non | |
| 53 | 699 est causa peccati.</p><p title="I-II q. 76 a. 1 arg. 2"><a name="36816"><span class="ref">[36816] Iª-IIae q. 76 a. 1 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 700 causae peccati sunt accipiendae ex parte conversionis, ut ex |
| 701 supradictis patet. Sed ignorantia videtur respicere aversionem. | |
| 53 | 702 Ergo non debet poni causa peccati.</p><p title="I-II q. 76 a. 1 arg. 3"><a name="36817"><span class="ref">[36817] Iª-IIae q. 76 a. 1 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 703 omne peccatum in voluntate consistit, ut supra dictum est. Sed |
| 704 voluntas non fertur nisi in aliquod cognitum, quia bonum | |
| 705 apprehensum est obiectum voluntatis. Ergo ignorantia non potest | |
| 53 | 706 esse causa peccati.</p><p title="I-II q. 76 a. 1 s. c."><a name="36818"><span class="ref">[36818] Iª-IIae q. 76 a. 1 s. c.</span></a> Sed contra |
| 28 | 707 est quod Augustinus dicit, in libro de natura et gratia, quod |
| 53 | 708 quidam per ignorantiam peccant.</p><p title="I-II q. 76 a. 1 co."><a name="36819"><span class="ref">[36819] Iª-IIae q. 76 a. 1 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 709 dicendum quod, secundum philosophum, in VIII Physic., causa movens |
| 710 est duplex, una per se, et alia per accidens. Per se quidem, quae | |
| 711 propria virtute movet, sicut generans est causa movens gravia et | |
| 712 levia. Per accidens autem, sicut removens prohibens, vel sicut ipsa | |
| 713 remotio prohibentis. Et hoc modo ignorantia potest esse causa actus | |
| 714 peccati, est enim privatio scientiae perficientis rationem, quae | |
| 715 prohibet actum peccati, inquantum dirigit actus humanos. | |
| 716 Considerandum est autem quod ratio secundum duplicem scientiam est | |
| 717 humanorum actuum directiva, scilicet secundum scientiam | |
| 718 universalem, et particularem. Conferens enim de agendis, utitur | |
| 719 quodam syllogismo, cuius conclusio est iudicium seu electio vel | |
| 720 operatio. Actiones autem in singularibus sunt. Unde conclusio | |
| 721 syllogismi operativi est singularis. Singularis autem propositio | |
| 722 non concluditur ex universali nisi mediante aliqua propositione | |
| 723 singulari, sicut homo prohibetur ab actu parricidii per hoc quod | |
| 724 scit patrem non esse occidendum, et per hoc quod scit hunc esse | |
| 725 patrem. Utriusque ergo ignorantia potest causare parricidii actum, | |
| 726 scilicet et universalis principii, quod est quaedam regula | |
| 727 rationis; et singularis circumstantiae. Unde patet quod non | |
| 728 quaelibet ignorantia peccantis est causa peccati, sed illa tantum | |
| 729 quae tollit scientiam prohibentem actum peccati. Unde si voluntas | |
| 730 alicuius esset sic disposita quod non prohiberetur ab actu | |
| 731 parricidii, etiam si patrem agnosceret; ignorantia patris non est | |
| 732 huic causa peccati, sed concomitanter se habet ad peccatum. Et ideo | |
| 733 talis non peccat propter ignorantiam, sed peccat ignorans, secundum | |
| 53 | 734 philosophum, in III Ethic.</p><p title="I-II q. 76 a. 1 ad 1"><a name="36820"><span class="ref">[36820] Iª-IIae q. 76 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 735 ergo dicendum quod non ens non potest esse alicuius causa per se, |
| 736 potest tamen esse causa per accidens, sicut remotio | |
| 53 | 737 prohibentis.</p><p title="I-II q. 76 a. 1 ad 2"><a name="36821"><span class="ref">[36821] Iª-IIae q. 76 a. 1 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 738 dicendum quod sicut scientia quam tollit ignorantia, respicit |
| 739 peccatum ex parte conversionis; ita etiam ignorantia ex parte | |
| 53 | 740 conversionis est causa peccati ut removens prohibens.</p><p title="I-II q. 76 a. 1 ad 3"><a name="36822"><span class="ref">[36822] Iª-IIae q. 76 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 741 dicendum quod in illud quod est quantum ad omnia ignotum, non |
| 742 potest ferri voluntas, sed si aliquid est secundum aliquid notum et | |
| 743 secundum aliquid ignotum, potest voluntas illud velle. Et hoc modo | |
| 744 ignorantia est causa peccati, sicut cum aliquis scit hunc quem | |
| 745 occidit, esse hominem, sed nescit eum esse patrem; vel cum aliquis | |
| 746 scit aliquem actum esse delectabilem, nescit tamen eum esse | |
| 53 | 747 peccatum.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 2</h3><p title="I-II q. 76 a. 2 arg. 1"><a name="36823"><span class="ref">[36823] Iª-IIae q. 76 a. 2 arg. 1</span></a> Ad secundum |
| 28 | 748 sic proceditur. Videtur quod ignorantia non sit peccatum. Peccatum |
| 749 enim est dictum vel factum vel concupitum contra legem Dei, ut | |
| 750 supra habitum est. Sed ignorantia non importat aliquem actum, neque | |
| 53 | 751 interiorem neque exteriorem. Ergo ignorantia non est peccatum.</p><p title="I-II q. 76 a. 2 arg. 2"><a name="36824"><span class="ref">[36824] Iª-IIae q. 76 a. 2 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 752 peccatum directius opponitur gratiae quam scientiae. Sed privatio |
| 753 gratiae non est peccatum, sed magis poena quaedam consequens | |
| 754 peccatum. Ergo ignorantia, quae est privatio scientiae, non est | |
| 53 | 755 peccatum.</p><p title="I-II q. 76 a. 2 arg. 3"><a name="36825"><span class="ref">[36825] Iª-IIae q. 76 a. 2 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 756 si ignorantia est peccatum, hoc non est nisi inquantum est |
| 757 voluntaria. Sed si ignorantia sit peccatum inquantum est | |
| 758 voluntaria, videtur peccatum in ipso actu voluntatis consistere | |
| 759 magis quam in ignorantia. Ergo ignorantia non erit peccatum, sed | |
| 53 | 760 magis aliquid consequens ad peccatum.</p><p title="I-II q. 76 a. 2 arg. 4"><a name="36826"><span class="ref">[36826] Iª-IIae q. 76 a. 2 arg. 4</span></a> Praeterea, |
| 28 | 761 omne peccatum per poenitentiam tollitur; nec aliquod peccatum |
| 762 transiens reatu remanet actu, nisi solum originale. Ignorantia | |
| 763 autem non tollitur per poenitentiam, sed adhuc remanet actu, omni | |
| 764 reatu per poenitentiam remoto. Ergo ignorantia non est peccatum, | |
| 53 | 765 nisi forte sit originale.</p><p title="I-II q. 76 a. 2 arg. 5"><a name="36827"><span class="ref">[36827] Iª-IIae q. 76 a. 2 arg. 5</span></a> Praeterea, |
| 28 | 766 si ipsa ignorantia sit peccatum, quandiu ignorantia remaneret in |
| 767 homine, tandiu actu peccaret. Sed continue manet ignorantia in | |
| 768 ignorante. Ergo ignorans continue peccaret. Quod patet esse falsum, | |
| 769 quia sic ignorantia esset gravissimum. Non ergo ignorantia est | |
| 53 | 770 peccatum.</p><p title="I-II q. 76 a. 2 s. c."><a name="36828"><span class="ref">[36828] Iª-IIae q. 76 a. 2 s. c.</span></a> Sed contra, |
| 28 | 771 nihil meretur poenam nisi peccatum. Sed ignorantia meretur poenam, |
| 772 secundum illud I ad Cor. XIV, <i>si quis ignorat, ignorabitur</i>. | |
| 53 | 773 Ergo ignorantia est peccatum.</p><p title="I-II q. 76 a. 2 co."><a name="36829"><span class="ref">[36829] Iª-IIae q. 76 a. 2 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 774 dicendum quod ignorantia in hoc a nescientia differt, quod |
| 775 nescientia dicit simplicem scientiae negationem, unde cuicumque | |
| 776 deest aliquarum rerum scientia, potest dici nescire illas; secundum | |
| 777 quem modum Dionysius in Angelis nescientiam ponit, VII cap. Cael. | |
| 778 Hier. Ignorantia vero importat scientiae privationem, dum scilicet | |
| 779 alicui deest scientia eorum quae aptus natus est scire. Horum autem | |
| 780 quaedam aliquis scire tenetur, illa scilicet sine quorum scientia | |
| 781 non potest debitum actum recte exercere. Unde omnes tenentur scire | |
| 782 communiter ea quae sunt fidei, et universalia iuris praecepta, | |
| 783 singuli autem ea quae ad eorum statum vel officium spectant. | |
| 784 Quaedam vero sunt quae etsi aliquis natus est scire, non tamen ea | |
| 785 scire tenetur, sicut theoremata geometriae, et contingentia | |
| 786 particularia, nisi in casu. Manifestum est autem quod quicumque | |
| 787 negligit habere vel facere id quod tenetur habere vel facere, | |
| 788 peccat peccato omissionis. Unde propter negligentiam, ignorantia | |
| 789 eorum quae aliquis scire tenetur, est peccatum. Non autem imputatur | |
| 790 homini ad negligentiam, si nesciat ea quae scire non potest. Unde | |
| 791 horum ignorantia invincibilis dicitur, quia scilicet studio | |
| 792 superari non potest. Et propter hoc talis ignorantia, cum non sit | |
| 793 voluntaria, eo quod non est in potestate nostra eam repellere, non | |
| 794 est peccatum. Ex quo patet quod nulla ignorantia invincibilis est | |
| 795 peccatum, ignorantia autem vincibilis est peccatum, si sit eorum | |
| 796 quae aliquis scire tenetur; non autem si sit eorum quae quis scire | |
| 53 | 797 non tenetur.</p><p title="I-II q. 76 a. 2 ad 1"><a name="36830"><span class="ref">[36830] Iª-IIae q. 76 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 798 ergo dicendum quod, sicut supra dictum est, in hoc quod dicitur |
| 799 dictum vel factum vel concupitum, sunt intelligendae etiam | |
| 800 negationes oppositae, secundum quod omissio habet rationem peccati. | |
| 801 Et ita negligentia, secundum quam ignorantia est peccatum, | |
| 802 continetur sub praedicta definitione peccati, inquantum | |
| 803 praetermittitur aliquid quod debuit dici vel fieri vel concupisci, | |
| 53 | 804 ad scientiam debitam acquirendam.</p><p title="I-II q. 76 a. 2 ad 2"><a name="36831"><span class="ref">[36831] Iª-IIae q. 76 a. 2 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 805 dicendum quod privatio gratiae, etsi secundum se non sit peccatum, |
| 806 tamen ratione negligentiae praeparandi se ad gratiam, potest habere | |
| 807 rationem peccati, sicut et ignorantia. Et tamen quantum ad hoc est | |
| 808 dissimile, quia homo potest aliquam scientiam acquirere per suos | |
| 809 actus, gratia vero non acquiritur ex nostris actibus, sed ex Dei | |
| 53 | 810 munere.</p><p title="I-II q. 76 a. 2 ad 3"><a name="36832"><span class="ref">[36832] Iª-IIae q. 76 a. 2 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 811 dicendum quod, sicut in peccato transgressionis peccatum non |
| 812 consistit in solo actu voluntatis, sed etiam in actu volito qui est | |
| 813 imperatus a voluntate; ita in peccato omissionis non solum actus | |
| 814 voluntatis est peccatum, sed etiam ipsa omissio, inquantum est | |
| 815 aliqualiter voluntaria. Et hoc modo ipsa negligentia sciendi, vel | |
| 53 | 816 inconsideratio, est peccatum.</p><p title="I-II q. 76 a. 2 ad 4"><a name="36833"><span class="ref">[36833] Iª-IIae q. 76 a. 2 ad 4</span></a> Ad quartum |
| 28 | 817 dicendum quod licet, transeunte reatu per poenitentiam, remaneat |
| 818 ignorantia secundum quod est privatio scientiae; non tamen remanet | |
| 53 | 819 negligentia, secundum quam ignorantia peccatum dicitur.</p><p title="I-II q. 76 a. 2 ad 5"><a name="36834"><span class="ref">[36834] Iª-IIae q. 76 a. 2 ad 5</span></a> Ad quintum |
| 28 | 820 dicendum quod, sicut in aliis peccatis omissionis solo illo tempore |
| 821 homo actu peccat, pro quo praeceptum affirmativum obligat; ita est | |
| 822 etiam de peccato ignorantiae. Non enim continuo ignorans actu | |
| 823 peccat, sed solum quando est tempus acquirendi scientiam quam | |
| 53 | 824 habere tenetur.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 3</h3><p title="I-II q. 76 a. 3 arg. 1"><a name="36835"><span class="ref">[36835] Iª-IIae q. 76 a. 3 arg. 1</span></a> Ad tertium |
| 28 | 825 sic proceditur. Videtur quod ignorantia, ex toto excuset a peccato. |
| 826 Quia, ut Augustinus dicit, omne peccatum voluntarium est. Sed | |
| 827 ignorantia causat involuntarium ut supra habitum est. Ergo | |
| 53 | 828 ignorantia totaliter excusat peccatum.</p><p title="I-II q. 76 a. 3 arg. 2"><a name="36836"><span class="ref">[36836] Iª-IIae q. 76 a. 3 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 829 id quod aliquis facit praeter intentionem, per accidens agit. Sed |
| 830 intentio non potest esse de eo quod est ignotum. Ergo id quod per | |
| 831 ignorantiam homo agit, per accidens se habet in actibus humanis. | |
| 832 Sed quod est per accidens, non dat speciem. Nihil ergo quod est per | |
| 833 ignorantiam factum, debet iudicari peccatum vel virtuosum in | |
| 53 | 834 humanis actibus.</p><p title="I-II q. 76 a. 3 arg. 3"><a name="36837"><span class="ref">[36837] Iª-IIae q. 76 a. 3 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 835 homo est subiectum virtutis et peccati inquantum est particeps |
| 836 rationis. Sed ignorantia excludit scientiam, per quam ratio | |
| 53 | 837 perficitur. Ergo ignorantia totaliter excusat a peccato.</p><p title="I-II q. 76 a. 3 s. c."><a name="36838"><span class="ref">[36838] Iª-IIae q. 76 a. 3 s. c.</span></a> Sed contra |
| 28 | 838 est quod Augustinus dicit, in libro de Lib. Arb., quod <i>quaedam |
| 839 per ignorantiam facta, recte improbantur</i>. Sed solum illa recte | |
| 840 improbantur quae sunt peccata. Ergo quaedam per ignorantiam facta, | |
| 53 | 841 sunt peccata. Non ergo ignorantia omnino excusat a peccato.</p><p title="I-II q. 76 a. 3 co."><a name="36839"><span class="ref">[36839] Iª-IIae q. 76 a. 3 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 842 dicendum quod ignorantia de se habet quod faciat actum quem causat, |
| 843 involuntarium esse. Iam autem dictum est quod ignorantia dicitur | |
| 844 causare actum quem scientia opposita prohibebat. Et ita talis | |
| 845 actus, si scientia adesset, esset contrarius voluntati, quod | |
| 846 importat nomen involuntarii. Si vero scientia quae per ignorantiam | |
| 847 privatur, non prohiberet actum, propter inclinationem voluntatis in | |
| 848 ipsum; ignorantia huius scientiae non facit hominem involuntarium, | |
| 849 sed non volentem, ut dicitur in III Ethic. Et talis ignorantia, | |
| 850 quae non est causa actus peccati, ut dictum est, quia non causat | |
| 851 involuntarium, non excusat a peccato. Et eadem ratio est de | |
| 852 quacumque ignorantia non causante, sed consequente vel concomitante | |
| 853 actum peccati. Sed ignorantia quae est causa actus, quia causat | |
| 854 involuntarium, de se habet quod excuset a peccato, eo quod | |
| 855 voluntarium est de ratione peccati. Sed quod aliquando non | |
| 856 totaliter excuset a peccato, potest contingere ex duobus. Uno modo, | |
| 857 ex parte ipsius rei ignoratae. Intantum enim ignorantia excusat a | |
| 858 peccato, inquantum ignoratur aliquid esse peccatum. Potest autem | |
| 859 contingere quod aliquis ignoret quidem aliquam circumstantiam | |
| 860 peccati, quam si sciret, retraheretur a peccando, sive illa | |
| 861 circumstantia faciat ad rationem peccati sive non; et tamen adhuc | |
| 862 remanet in eius scientia aliquid per quod cognoscit illud esse | |
| 863 actum peccati. Puta si aliquis percutiens aliquem, sciat quidem | |
| 864 ipsum esse hominem, quod sufficit ad rationem peccati; non tamen | |
| 865 scit eum esse patrem, quod est circumstantia constituens novam | |
| 866 speciem peccati; vel forte nescit quod ille se defendens | |
| 867 repercutiat eum, quod si sciret, non percuteret, quod non pertinet | |
| 868 ad rationem peccati. Unde licet talis propter ignorantiam peccet, | |
| 869 non tamen totaliter excusatur a peccato, quia adhuc remanet ei | |
| 870 cognitio peccati. Alio modo potest hoc contingere ex parte ipsius | |
| 871 ignorantiae, quia scilicet ipsa ignorantia est voluntaria, vel | |
| 872 directe, sicut cum aliquis studiose vult nescire aliqua, ut | |
| 873 liberius peccet; vel indirecte, sicut cum aliquis propter laborem, | |
| 874 vel propter alias occupationes, negligit addiscere id per quod a | |
| 875 peccato retraheretur. Talis enim negligentia facit ignorantiam | |
| 876 ipsam esse voluntariam et peccatum, dummodo sit eorum quae quis | |
| 877 scire tenetur et potest. Et ideo talis ignorantia non totaliter | |
| 878 excusat a peccato. Si vero sit talis ignorantia quae omnino sit | |
| 879 involuntaria, sive quia est invincibilis, sive quia est eius quod | |
| 880 quis scire non tenetur; talis ignorantia omnino excusat a | |
| 53 | 881 peccato.</p><p title="I-II q. 76 a. 3 ad 1"><a name="36840"><span class="ref">[36840] Iª-IIae q. 76 a. 3 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 882 ergo dicendum quod non omnis ignorantia causat involuntarium, sicut |
| 883 supra dictum est. Unde non omnis ignorantia totaliter excusat a | |
| 53 | 884 peccato.</p><p title="I-II q. 76 a. 3 ad 2"><a name="36841"><span class="ref">[36841] Iª-IIae q. 76 a. 3 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 885 dicendum quod inquantum remanet in ignorante de voluntario, |
| 886 intantum remanet de intentione peccati. Et secundum hoc, non erit | |
| 53 | 887 per accidens peccatum.</p><p title="I-II q. 76 a. 3 ad 3"><a name="36842"><span class="ref">[36842] Iª-IIae q. 76 a. 3 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 888 dicendum quod, si esset talis ignorantia quae totaliter usum |
| 889 rationis excluderet, omnino a peccato excusaret, sicut patet in | |
| 890 furiosis et amentibus. Non autem semper ignorantia causans peccatum | |
| 53 | 891 est talis. Et ideo non semper totaliter excusat a peccato.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 4</h3><p title="I-II q. 76 a. 4 arg. 1"><a name="36843"><span class="ref">[36843] Iª-IIae q. 76 a. 4 arg. 1</span></a> Ad quartum |
| 28 | 892 sic proceditur. Videtur quod ignorantia non diminuat peccatum. |
| 893 Illud enim quod est commune in omni peccato, non diminuit peccatum. | |
| 894 Sed ignorantia est communis in omni peccato, dicit enim | |
| 895 philosophus, in III Ethic., quod omnis malus est ignorans. Ergo | |
| 53 | 896 ignorantia non diminuit peccatum.</p><p title="I-II q. 76 a. 4 arg. 2"><a name="36844"><span class="ref">[36844] Iª-IIae q. 76 a. 4 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 897 peccatum additum peccato facit maius peccatum. Sed ipsa ignorantia |
| 53 | 898 est peccatum, ut dictum est. Ergo non diminuit peccatum.</p><p title="I-II q. 76 a. 4 arg. 3"><a name="36845"><span class="ref">[36845] Iª-IIae q. 76 a. 4 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 899 non est eiusdem aggravare et diminuere peccatum. Sed ignorantia |
| 900 aggravat peccatum, quoniam super illud apostoli, <i>ignoras quoniam | |
| 901 benignitas Dei,</i> etc., dicit Ambrosius, <i>gravissime peccas, si | |
| 53 | 902 ignoras</i>. Ergo ignorantia non diminuit peccatum.</p><p title="I-II q. 76 a. 4 arg. 4"><a name="36846"><span class="ref">[36846] Iª-IIae q. 76 a. 4 arg. 4</span></a> Praeterea, |
| 28 | 903 si aliqua ignorantia diminuit peccatum, hoc maxime videtur de illa |
| 904 quae totaliter tollit usum rationis. Sed huiusmodi ignorantia non | |
| 905 minuit peccatum, sed magis auget, dicit enim philosophus, in III | |
| 906 Ethic., quod <i>ebrius meretur duplices maledictiones</i>. Ergo | |
| 53 | 907 ignorantia non minuit peccatum.</p><p title="I-II q. 76 a. 4 s. c."><a name="36847"><span class="ref">[36847] Iª-IIae q. 76 a. 4 s. c.</span></a> Sed contra, |
| 28 | 908 quidquid est ratio remissionis peccati, alleviat peccatum. Sed |
| 909 ignorantia est huiusmodi, ut patet I ad Tim. I, <i>misericordiam | |
| 910 consecutus sum, quia ignorans feci</i>. Ergo ignorantia diminuit, | |
| 53 | 911 vel alleviat peccatum.</p><p title="I-II q. 76 a. 4 co."><a name="36848"><span class="ref">[36848] Iª-IIae q. 76 a. 4 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 912 dicendum quod, quia omne peccatum est voluntarium, intantum |
| 913 ignorantia potest diminuere peccatum, inquantum diminuit | |
| 914 voluntarium, si autem voluntarium non diminuat, nullo modo diminuet | |
| 915 peccatum. Manifestum est autem quod ignorantia quae totaliter a | |
| 916 peccato excusat, quia totaliter voluntarium tollit, peccatum non | |
| 917 minuit, sed omnino aufert. Ignorantia vero quae non est causa | |
| 918 peccati, sed concomitanter se habet ad peccatum, nec minuit | |
| 919 peccatum nec auget. Illa igitur sola ignorantia potest peccatum | |
| 920 minuere, quae est causa peccati, et tamen totaliter a peccato non | |
| 921 excusat. Contingit autem quandoque quod talis ignorantia directe et | |
| 922 per se est voluntaria, sicut cum aliquis sua sponte nescit aliquid, | |
| 923 ut liberius peccet. Et talis ignorantia videtur augere voluntarium | |
| 924 et peccatum, ex intensione enim voluntatis ad peccandum provenit | |
| 925 quod aliquis vult subire ignorantiae damnum, propter libertatem | |
| 926 peccandi. Quandoque vero ignorantia quae est causa peccati, non est | |
| 927 directe voluntaria, sed indirecte vel per accidens, puta cum | |
| 928 aliquis non vult laborare in studio, ex quo sequitur eum esse | |
| 929 ignorantem; vel cum aliquis vult bibere vinum immoderate, ex quo | |
| 930 sequitur eum inebriari et discretione carere. Et talis ignorantia | |
| 931 diminuit voluntarium, et per consequens peccatum. Cum enim aliquid | |
| 932 non cognoscitur esse peccatum, non potest dici quod voluntas | |
| 933 directe et per se feratur in peccatum, sed per accidens, unde est | |
| 53 | 934 ibi minor contemptus, et per consequens minus peccatum.</p><p title="I-II q. 76 a. 4 ad 1"><a name="36849"><span class="ref">[36849] Iª-IIae q. 76 a. 4 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 935 ergo dicendum quod ignorantia secundum quam omnis malus est |
| 936 ignorans, non est causa peccati; sed aliquid consequens ad causam, | |
| 53 | 937 scilicet ad passionem vel habitum inclinantem in peccatum.</p><p title="I-II q. 76 a. 4 ad 2"><a name="36850"><span class="ref">[36850] Iª-IIae q. 76 a. 4 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 938 dicendum quod peccatum peccato additum facit plura peccata, non |
| 939 tamen facit semper maius peccatum, quia forte non coincidunt in | |
| 940 idem peccatum, sed sunt plura. Et potest contingere, si primum | |
| 941 diminuat secundum, quod ambo simul non habeant tantam gravitatem | |
| 942 quantam unum solum haberet. Sicut homicidium gravius peccatum est a | |
| 943 sobrio homine factum, quam si fiat ab ebrio, quamvis haec sint duo | |
| 944 peccata, quia ebrietas plus diminuit de ratione sequentis peccati, | |
| 53 | 945 quam sit sua gravitas.</p><p title="I-II q. 76 a. 4 ad 3"><a name="36851"><span class="ref">[36851] Iª-IIae q. 76 a. 4 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 946 dicendum quod verbum Ambrosii potest intelligi de ignorantia |
| 947 simpliciter affectata. Vel potest intelligi in genere peccati | |
| 948 ingratitudinis, in qua summus gradus est quod homo etiam beneficia | |
| 949 non recognoscat. Vel potest intelligi de ignorantia infidelitatis, | |
| 53 | 950 quae fundamentum spiritualis aedificii subvertit.</p><p title="I-II q. 76 a. 4 ad 4"><a name="36852"><span class="ref">[36852] Iª-IIae q. 76 a. 4 ad 4</span></a> Ad quartum |
| 28 | 951 dicendum quod ebrius meretur quidem duplices maledictiones, propter |
| 952 duo peccata quae committit, scilicet ebrietatem et aliud peccatum | |
| 953 quod ex ebrietate sequitur. Tamen ebrietas, ratione ignorantiae | |
| 954 adiunctae, diminuit sequens peccatum, et forte plus quam sit | |
| 955 gravitas ipsius ebrietatis, ut dictum est. Vel potest dici quod | |
| 956 illud verbum inducitur secundum ordinationem cuiusdam Pittaci | |
| 957 legislatoris, qui statuit <i>ebrios, si percusserint, amplius | |
| 958 puniendos; non ad veniam respiciens, quam ebrii debent magis | |
| 959 habere; sed ad utilitatem, quia plures iniuriantur ebrii quam | |
| 53 | 960 sobrii</i>; ut patet per philosophum, in II politicorum.</p></div></div><div class="q" id="q77"><h2>Quaestio 77</h2><div class="p"><h3>Prooemium</h3><p title="I-II q. 77 pr."><a name="36853"><span class="ref">[36853] |
| 961 Iª-IIae q. 77 pr.</span></a> Deinde considerandum est de causa | |
| 28 | 962 peccati ex parte appetitus sensitivi, utrum passio animae sit causa |
| 963 peccati. Et circa hoc quaeruntur octo. Primo, utrum passio | |
| 964 appetitus sensitivi possit movere vel inclinare voluntatem. | |
| 965 Secundo, utrum possit superare rationem contra eius scientiam. | |
| 966 Tertio, utrum peccatum quod ex passione provenit, sit peccatum ex | |
| 967 infirmitate. Quarto, utrum haec passio quae est amor sui, sit causa | |
| 968 omnis peccati. Quinto, de illis tribus causis quae ponuntur I Ioan. | |
| 969 II, <i>concupiscentia oculorum, concupiscentia carnis, et superbia | |
| 970 vitae</i>. Sexto, utrum passio quae est causa peccati, diminuat | |
| 971 ipsum. Septimo, utrum totaliter excuset. Octavo, utrum peccatum | |
| 53 | 972 quod ex passione est, possit esse mortale.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 1</h3><p title="I-II q. 77 a. 1 arg. 1"><a name="36854"><span class="ref">[36854] Iª-IIae q. 77 a. 1 arg. 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 973 sic proceditur. Videtur quod voluntas non moveatur a passione |
| 974 appetitus sensitivi. Nulla enim potentia passiva movetur nisi a suo | |
| 975 obiecto. Voluntas autem est potentia passiva et activa simul, | |
| 976 inquantum est movens et mota, sicut in III de anima philosophus | |
| 977 dicit universaliter de vi appetitiva. Cum ergo obiectum voluntatis | |
| 978 non sit passio appetitus sensitivi, sed magis bonum rationis; | |
| 53 | 979 videtur quod passio appetitus sensitivi non moveat voluntatem.</p><p title="I-II q. 77 a. 1 arg. 2"><a name="36855"><span class="ref">[36855] Iª-IIae q. 77 a. 1 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 980 superior motor non movetur ab inferiori, sicut anima non movetur a |
| 981 corpore. Sed voluntas, quae est appetitus rationis, comparatur ad | |
| 982 appetitum sensitivum sicut motor superior ad inferiorem, dicit enim | |
| 983 philosophus, in III de anima, quod <i>appetitus rationis movet | |
| 984 appetitum sensitivum, sicut in corporibus caelestibus sphaera movet | |
| 985 sphaeram</i>. Ergo voluntas non potest moveri a passione appetitus | |
| 53 | 986 sensitivi.</p><p title="I-II q. 77 a. 1 arg. 3"><a name="36856"><span class="ref">[36856] Iª-IIae q. 77 a. 1 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 987 nullum immateriale potest moveri ab aliquo materiali. Sed voluntas |
| 988 est quaedam potentia immaterialis, non enim utitur organo | |
| 989 corporali, cum sit in ratione, ut dicitur in III de anima. | |
| 990 Appetitus autem sensitivus est vis materialis, utpote fundata in | |
| 991 organo corporali. Ergo passio appetitus sensitivi non potest movere | |
| 53 | 992 appetitum intellectivum.</p><p title="I-II q. 77 a. 1 s. c."><a name="36857"><span class="ref">[36857] Iª-IIae q. 77 a. 1 s. c.</span></a> Sed contra |
| 28 | 993 est quod dicitur Dan. XIII, <i>concupiscentia subvertit cor |
| 53 | 994 tuum</i>.</p><p title="I-II q. 77 a. 1 co."><a name="36858"><span class="ref">[36858] Iª-IIae q. 77 a. 1 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 995 dicendum quod passio appetitus sensitivi non potest directe trahere |
| 996 aut movere voluntatem, sed indirecte potest. Et hoc dupliciter. Uno | |
| 997 quidem modo, secundum quandam abstractionem. Cum enim omnes | |
| 998 potentiae animae in una essentia animae radicentur, necesse est | |
| 999 quod quando una potentia intenditur in suo actu, altera in suo actu | |
| 1000 remittatur, vel etiam totaliter impediatur. Tum quia omnis virtus | |
| 1001 ad plura dispersa fit minor, unde e contrario, quando intenditur | |
| 1002 circa unum, minus potest ad alia dispergi. Tum quia in operibus | |
| 1003 animae requiritur quaedam intentio, quae dum vehementer applicatur | |
| 1004 ad unum, non potest alteri vehementer attendere. Et secundum hunc | |
| 1005 modum, per quandam distractionem, quando motus appetitus sensitivi | |
| 1006 fortificatur secundum quamcumque passionem, necesse est quod | |
| 1007 remittatur, vel totaliter impediatur motus proprius appetitus | |
| 1008 rationalis, qui est voluntas. Alio modo, ex parte obiecti | |
| 1009 voluntatis, quod est bonum ratione apprehensum. Impeditur enim | |
| 1010 iudicium et apprehensio rationis propter vehementem et inordinatam | |
| 1011 apprehensionem imaginationis, et iudicium virtutis aestimativae, ut | |
| 1012 patet in amentibus. Manifestum est autem quod passionem appetitus | |
| 1013 sensitivi sequitur imaginationis apprehensio, et iudicium | |
| 1014 aestimativae, sicut etiam dispositionem linguae sequitur iudicium | |
| 1015 gustus. Unde videmus quod homines in aliqua passione existentes, | |
| 1016 non facile imaginationem avertunt ab his circa quae afficiuntur. | |
| 1017 Unde per consequens iudicium rationis plerumque sequitur passionem | |
| 1018 appetitus sensitivi; et per consequens motus voluntatis, qui natus | |
| 53 | 1019 est sequi iudicium rationis.</p><p title="I-II q. 77 a. 1 ad 1"><a name="36859"><span class="ref">[36859] Iª-IIae q. 77 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 1020 ergo dicendum quod per passionem appetitus sensitivi fit aliqua |
| 1021 immutatio circa iudicium de obiecto voluntatis, sicut dictum est; | |
| 1022 quamvis ipsa passio appetitus sensitivi non sit directe voluntatis | |
| 53 | 1023 obiectum.</p><p title="I-II q. 77 a. 1 ad 2"><a name="36860"><span class="ref">[36860] Iª-IIae q. 77 a. 1 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 1024 dicendum quod superius non movetur ab inferiori directe, sed |
| 53 | 1025 indirecte quodammodo moveri potest, sicut dictum est.</p><p title="I-II q. 77 a. 1 ad 3"><a name="36861"><span class="ref">[36861] Iª-IIae q. 77 a. 1 ad 3</span></a> Et similiter |
| 1026 dicendum est ad tertium.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 2</h3><p title="I-II q. 77 a. 2 arg. 1"><a name="36862"><span class="ref">[36862] Iª-IIae q. 77 a. 2 arg. 1</span></a> Ad secundum | |
| 28 | 1027 sic proceditur. Videtur quod ratio non possit superari a passione |
| 1028 contra suam scientiam. Fortius enim non vincitur a debiliori. Sed | |
| 1029 scientia, propter suam certitudinem, est fortissimum eorum quae in | |
| 1030 nobis sunt. Ergo non potest superari a passione, quae est debilis | |
| 53 | 1031 et cito transiens.</p><p title="I-II q. 77 a. 2 arg. 2"><a name="36863"><span class="ref">[36863] Iª-IIae q. 77 a. 2 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 1032 voluntas non est nisi boni vel apparentis boni. Sed cum passio |
| 1033 trahit voluntatem in id quod est vere bonum, non inclinat rationem | |
| 1034 contra scientiam. Cum autem trahit eam in id quod est apparens | |
| 1035 bonum et non existens, trahit eam in id quod rationi videtur, hoc | |
| 1036 autem est in scientia rationis, quod ei videtur. Ergo passio | |
| 53 | 1037 nunquam inclinat rationem contra suam scientiam.</p><p title="I-II q. 77 a. 2 arg. 3"><a name="36864"><span class="ref">[36864] Iª-IIae q. 77 a. 2 arg. 3</span></a> Si dicatur |
| 28 | 1038 quod trahit rationem scientem aliquid in universali, ut contrarium |
| 1039 iudicet in particulari, contra, universalis et particularis | |
| 1040 propositio, si opponantur, opponuntur secundum contradictionem, | |
| 1041 sicut omnis homo et non omnis homo. Sed duae opiniones quae sunt | |
| 1042 contradictoriarum, sunt contrariae, ut dicitur in II peri Herm. Si | |
| 1043 igitur aliquis sciens aliquid in universali, iudicaret oppositum in | |
| 1044 singulari, sequeretur quod haberet simul contrarias opiniones, quod | |
| 53 | 1045 est impossibile.</p><p title="I-II q. 77 a. 2 arg. 4"><a name="36865"><span class="ref">[36865] Iª-IIae q. 77 a. 2 arg. 4</span></a> Praeterea, |
| 28 | 1046 quicumque scit universale, scit etiam particulare quod novit sub |
| 1047 universali contineri; sicut quicumque scit omnem mulam esse | |
| 1048 sterilem, scit hoc animal esse sterile, dummodo sciat quod sit | |
| 1049 mula; ut patet per id quod dicitur in I Poster. Sed ille qui scit | |
| 1050 aliquid in universali, puta nullam fornicationem esse faciendam, | |
| 1051 scit hoc particulare sub universali contineri, puta hunc actum esse | |
| 53 | 1052 fornicarium. Ergo videtur quod etiam in particulari sciat.</p><p title="I-II q. 77 a. 2 arg. 5"><a name="36866"><span class="ref">[36866] Iª-IIae q. 77 a. 2 arg. 5</span></a> Praeterea, |
| 28 | 1053 ea quae sunt in voce, sunt signa intellectus animae, secundum |
| 1054 philosophum. Sed homo in passione existens frequenter confitetur id | |
| 1055 quod eligit esse malum etiam in particulari. Ergo etiam in | |
| 1056 particulari habet scientiam. Sic igitur videtur quod passiones non | |
| 1057 possint trahere rationem contra scientiam universalem, quia non | |
| 1058 potest esse quod habeat scientiam universalem, et existimet | |
| 53 | 1059 oppositum in particulari.</p><p title="I-II q. 77 a. 2 s. c."><a name="36867"><span class="ref">[36867] Iª-IIae q. 77 a. 2 s. c.</span></a> Sed contra |
| 28 | 1060 est quod dicit apostolus, Rom. VII, <i>video aliam legem in membris |
| 1061 meis repugnantem legi mentis meae, et captivantem me in lege | |
| 1062 peccati</i>. Lex autem quae est in membris, est concupiscentia, de | |
| 1063 qua supra locutus fuerat. Cum igitur concupiscentia sit passio | |
| 1064 quaedam, videtur quod passio trahat rationem etiam contra hoc quod | |
| 53 | 1065 scit.</p><p title="I-II q. 77 a. 2 co."><a name="36868"><span class="ref">[36868] Iª-IIae q. 77 a. 2 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 1066 dicendum quod opinio Socratis fuit, ut philosophus dicit in VII |
| 1067 Ethic., quod scientia nunquam posset superari a passione. Unde | |
| 1068 ponebat omnes virtutes esse scientias, et omnia peccata esse | |
| 1069 ignorantias. In quo quidem aliqualiter recte sapiebat. Quia cum | |
| 1070 voluntas sit boni vel apparentis boni, nunquam voluntas in malum | |
| 1071 moveretur, nisi id quod non est bonum, aliqualiter rationi bonum | |
| 1072 appareret, et propter hoc voluntas nunquam in malum tenderet, nisi | |
| 1073 cum aliqua ignorantia vel errore rationis. Unde dicitur Prov. XIV, | |
| 1074 <i>errant qui operantur malum</i>. Sed quia experimento patet quod | |
| 1075 multi agunt contra ea quorum scientiam habent; et hoc etiam | |
| 1076 auctoritate divina confirmatur, secundum illud Luc. XII, <i>servus | |
| 1077 qui cognovit voluntatem domini sui et non fecit, plagis vapulabit | |
| 1078 multis</i>; et Iac. IV dicitur, scienti bonum facere et non | |
| 1079 facienti, peccatum est illi, non simpliciter verum dixit, sed | |
| 1080 oportet distinguere, ut philosophus tradit in VII Ethic. Cum enim | |
| 1081 ad recte agendum homo dirigatur duplici scientia, scilicet | |
| 1082 universali et particulari; utriusque defectus sufficit ad hoc quod | |
| 1083 impediatur rectitudo operis et voluntatis, ut supra dictum est. | |
| 1084 Contingit igitur quod aliquis habeat scientiam in universali, puta | |
| 1085 nullam fornicationem esse faciendam; sed tamen non cognoscat in | |
| 1086 particulari hunc actum qui est fornicatio, non esse faciendum. Et | |
| 1087 hoc sufficit ad hoc quod voluntas non sequatur universalem | |
| 1088 scientiam rationis. Iterum considerandum est quod nihil prohibet | |
| 1089 aliquid sciri in habitu, quod tamen actu non consideratur. Potest | |
| 1090 igitur contingere quod aliquis etiam rectam scientiam habeat in | |
| 1091 singulari, et non solum in universali, sed tamen in actu non | |
| 1092 consideret. Et tunc non videtur difficile quod praeter id quod actu | |
| 1093 non considerat, homo agat. Quod autem homo non consideret in | |
| 1094 particulari id quod habitualiter scit, quandoque quidem contingit | |
| 1095 ex solo defectu intentionis, puta cum homo sciens geometriam, non | |
| 1096 intendit ad considerandum geometriae conclusiones, quas statim in | |
| 1097 promptu habet considerare. Quandoque autem homo non considerat id | |
| 1098 quod habet in habitu propter aliquod impedimentum superveniens, | |
| 1099 puta propter aliquam occupationem exteriorem, vel propter aliquam | |
| 1100 infirmitatem corporalem. Et hoc modo ille qui est in passione | |
| 1101 constitutus, non considerat in particulari id quod scit in | |
| 1102 universali, inquantum passio impedit talem considerationem. Impedit | |
| 1103 autem tripliciter. Primo, per quandam distractionem, sicut supra | |
| 1104 expositum est. Secundo, per contrarietatem, quia plerumque passio | |
| 1105 inclinat ad contrarium huius quod scientia universalis habet. | |
| 1106 Tertio, per quandam immutationem corporalem, ex qua ratio | |
| 1107 quodammodo ligatur, ne libere in actum exeat, sicut etiam somnus | |
| 1108 vel ebrietas, quadam corporali transmutatione facta, ligant usum | |
| 1109 rationis. Et quod hoc contingat in passionibus, patet ex hoc quod | |
| 1110 aliquando, cum passiones multum intenduntur, homo amittit totaliter | |
| 1111 usum rationis, multi enim propter abundantiam amoris et irae, sunt | |
| 1112 in insaniam conversi. Et per hunc modum passio trahit rationem ad | |
| 1113 iudicandum in particulari contra scientiam quam habet in | |
| 53 | 1114 universali.</p><p title="I-II q. 77 a. 2 ad 1"><a name="36869"><span class="ref">[36869] Iª-IIae q. 77 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 1115 ergo dicendum quod scientia universalis, quae est certissima, non |
| 1116 habet principalitatem in operatione, sed magis scientia | |
| 1117 particularis, eo quod operationes sunt circa singularia. Unde non | |
| 1118 est mirum si in operabilibus passio agit contra scientiam | |
| 53 | 1119 universalem, absente consideratione in particulari.</p><p title="I-II q. 77 a. 2 ad 2"><a name="36870"><span class="ref">[36870] Iª-IIae q. 77 a. 2 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 1120 dicendum quod hoc ipsum quod rationi videatur in particulari |
| 1121 aliquid bonum quod non est bonum, contingit ex aliqua passione. Et | |
| 1122 tamen hoc particulare iudicium est contra universalem scientiam | |
| 53 | 1123 rationis.</p><p title="I-II q. 77 a. 2 ad 3"><a name="36871"><span class="ref">[36871] Iª-IIae q. 77 a. 2 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 1124 dicendum quod non posset contingere quod aliquis haberet simul in |
| 1125 actu scientiam aut opinionem veram de universali affirmativo, et | |
| 1126 opinionem falsam de particulari negativo, aut e converso. Sed bene | |
| 1127 potest contingere quod aliquis habeat veram scientiam habitualiter | |
| 1128 de universali affirmativo, et falsam opinionem in actu de | |
| 1129 particulari negativo, actus enim directe non contrariatur habitui, | |
| 53 | 1130 sed actui.</p><p title="I-II q. 77 a. 2 ad 4"><a name="36872"><span class="ref">[36872] Iª-IIae q. 77 a. 2 ad 4</span></a> Ad quartum |
| 28 | 1131 dicendum quod ille qui habet scientiam in universali, propter |
| 1132 passionem impeditur ne possit sub illa universali sumere, et ad | |
| 1133 conclusionem pervenire, sed assumit sub alia universali, quam | |
| 1134 suggerit inclinatio passionis, et sub ea concludit. Unde | |
| 1135 philosophus dicit, in VII Ethic., quod syllogismus incontinentis | |
| 1136 habet quatuor propositiones, duas universales, quarum una est | |
| 1137 rationis, puta nullam fornicationem esse committendam; alia est | |
| 1138 passionis, puta delectationem esse sectandam. Passio igitur ligat | |
| 1139 rationem ne assumat et concludat sub prima, unde, ea durante, | |
| 53 | 1140 assumit et concludit sub secunda.</p><p title="I-II q. 77 a. 2 ad 5"><a name="36873"><span class="ref">[36873] Iª-IIae q. 77 a. 2 ad 5</span></a> Ad quintum |
| 28 | 1141 dicendum quod, sicut ebrius quandoque proferre potest verba |
| 1142 significantia profundas sententias, quas tamen mente diiudicare non | |
| 1143 potest, ebrietate prohibente; ita in passione existens, etsi ore | |
| 1144 proferat hoc non esse faciendum, tamen interius hoc animo sentit | |
| 53 | 1145 quod sit faciendum, ut dicitur in VII Ethic.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 3</h3><p title="I-II q. 77 a. 3 arg. 1"><a name="36874"><span class="ref">[36874] Iª-IIae q. 77 a. 3 arg. 1</span></a> Ad tertium |
| 28 | 1146 sic proceditur. Videtur quod peccatum quod est ex passione, non |
| 1147 debeat dici ex infirmitate. Passio enim est quidam vehemens motus | |
| 1148 appetitus sensitivi, ut dictum est. Vehementia autem motus magis | |
| 1149 attestatur fortitudini quam infirmitati. Ergo peccatum quod est ex | |
| 53 | 1150 passione, non debet dici ex infirmitate.</p><p title="I-II q. 77 a. 3 arg. 2"><a name="36875"><span class="ref">[36875] Iª-IIae q. 77 a. 3 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 1151 infirmitas hominis maxime attenditur secundum illud quod est in eo |
| 1152 fragilius. Hoc autem est caro, unde dicitur in Psalmo LXXVII, | |
| 1153 <i>recordatus est quia caro sunt</i>. Ergo magis debet dici | |
| 1154 peccatum ex infirmitate quod est ex aliquo corporis defectu, quam | |
| 53 | 1155 quod est ex animae passione.</p><p title="I-II q. 77 a. 3 arg. 3"><a name="36876"><span class="ref">[36876] Iª-IIae q. 77 a. 3 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 1156 ad ea non videtur homo esse infirmus, quae eius voluntati |
| 1157 subduntur. Sed facere vel non facere ea ad quae passio inclinat, | |
| 1158 hominis voluntati subditur, secundum illud Gen. IV, <i>sub te erit | |
| 1159 appetitus tuus, et tu dominaberis illius</i>. Ergo peccatum quod | |
| 53 | 1160 est ex passione, non est ex infirmitate.</p><p title="I-II q. 77 a. 3 s. c."><a name="36877"><span class="ref">[36877] Iª-IIae q. 77 a. 3 s. c.</span></a> Sed contra |
| 28 | 1161 est quod Tullius, in IV libro de Tuscul. quaest., passiones animae |
| 1162 aegritudines vocat. Aegritudines autem alio nomine infirmitates | |
| 1163 dicuntur. Ergo peccatum quod est ex passione, debet dici ex | |
| 53 | 1164 infirmitate.</p><p title="I-II q. 77 a. 3 co."><a name="36878"><span class="ref">[36878] Iª-IIae q. 77 a. 3 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 1165 dicendum quod causa peccati propria est ex parte animae in qua |
| 1166 principaliter est peccatum. Potest autem dici infirmitas in anima | |
| 1167 ad similitudinem infirmitatis corporis. Dicitur autem corpus | |
| 1168 hominis esse infirmum, quando debilitatur vel impeditur in | |
| 1169 executione propriae operationis, propter aliquam inordinationem | |
| 1170 partium corporis, ita scilicet quod humores et membra hominis non | |
| 1171 subduntur virtuti regitivae et motivae corporis. Unde et membrum | |
| 1172 dicitur esse infirmum, quando non potest perficere operationem | |
| 1173 membri sani, sicut oculus quando non potest clare videre, ut dicit | |
| 1174 philosophus, in X de historiis animalium. Unde et infirmitas animae | |
| 1175 dicitur quando impeditur anima in propria operatione, propter | |
| 1176 inordinationem partium ipsius. Sicut autem partes corporis dicuntur | |
| 1177 esse inordinatae, quando non sequuntur ordinem naturae; ita et | |
| 1178 partes animae dicuntur inordinatae, quando non subduntur ordini | |
| 1179 rationis, ratio enim est vis regitiva partium animae. Sic ergo | |
| 1180 quando extra ordinem rationis vis concupiscibilis aut irascibilis | |
| 1181 aliqua passione afficitur, et per hoc impedimentum praestatur modo | |
| 1182 praedicto debitae actioni hominis, dicitur peccatum esse ex | |
| 1183 infirmitate. Unde et philosophus, in I Ethic., comparat | |
| 1184 incontinentem paralytico, cuius partes moventur in contrarium eius | |
| 53 | 1185 quod ipse disponit.</p><p title="I-II q. 77 a. 3 ad 1"><a name="36879"><span class="ref">[36879] Iª-IIae q. 77 a. 3 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 1186 ergo dicendum quod, sicut quanto fuerit motus fortior in corpore |
| 1187 praeter ordinem naturae, tanto est maior infirmitas; ita quanto | |
| 1188 fuerit motus fortior passionis praeter ordinem rationis, tanto est | |
| 53 | 1189 maior infirmitas animae.</p><p title="I-II q. 77 a. 3 ad 2"><a name="36880"><span class="ref">[36880] Iª-IIae q. 77 a. 3 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 1190 dicendum quod peccatum principaliter consistit in actu voluntatis, |
| 1191 qui non impeditur per corporis infirmitatem, potest enim qui est | |
| 1192 corpore infirmus, promptam habere voluntatem ad aliquid faciendum. | |
| 1193 Impeditur autem per passionem, ut supra dictum est. Unde cum | |
| 1194 dicitur peccatum esse ex infirmitate, magis est referendum ad | |
| 1195 infirmitatem animae quam ad infirmitatem corporis. Dicitur tamen | |
| 1196 etiam ipsa infirmitas animae infirmitas carnis, inquantum ex | |
| 1197 conditione carnis passiones animae insurgunt in nobis, eo quod | |
| 53 | 1198 appetitus sensitivus est virtus utens organo corporali.</p><p title="I-II q. 77 a. 3 ad 3"><a name="36881"><span class="ref">[36881] Iª-IIae q. 77 a. 3 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 1199 dicendum quod in potestate quidem voluntatis est assentire vel non |
| 1200 assentire his in quae passio inclinat, et pro tanto dicitur noster | |
| 1201 appetitus sub nobis esse. Sed tamen ipse assensus vel dissensus | |
| 53 | 1202 voluntatis impeditur per passionem, modo praedicto.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 4</h3><p title="I-II q. 77 a. 4 arg. 1"><a name="36882"><span class="ref">[36882] Iª-IIae q. 77 a. 4 arg. 1</span></a> Ad quartum |
| 28 | 1203 sic proceditur. Videtur quod amor sui non sit principium omnis |
| 1204 peccati. Id enim quod est secundum se bonum et debitum, non est | |
| 1205 propria causa peccati. Sed amor sui est secundum se bonum et | |
| 1206 debitum, unde et praecipitur homini ut diligat proximum sicut | |
| 1207 seipsum, Levit. XIX. Ergo amor sui non potest esse propria causa | |
| 53 | 1208 peccati.</p><p title="I-II q. 77 a. 4 arg. 2"><a name="36883"><span class="ref">[36883] Iª-IIae q. 77 a. 4 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 1209 apostolus dicit, Rom. VII, <i>occasione accepta, peccatum per |
| 1210 mandatum operatum est in me omnem concupiscentiam</i>, ubi Glossa | |
| 1211 dicit quod <i>bona est lex, quae, dum concupiscentiam prohibet, | |
| 1212 omne malum prohibet</i>, quod dicitur propter hoc, quia | |
| 1213 concupiscentia est causa omnis peccati. Sed concupiscentia est alia | |
| 1214 passio ab amore, ut supra habitum est. Ergo amor sui non est causa | |
| 53 | 1215 omnis peccati.</p><p title="I-II q. 77 a. 4 arg. 3"><a name="36884"><span class="ref">[36884] Iª-IIae q. 77 a. 4 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 1216 Augustinus, super illud Psalmi, incensa igni et suffossa, dicit |
| 1217 quod omne peccatum est <i>ex amore male inflammante, vel ex timore | |
| 53 | 1218 male humiliante</i>. Non ergo solus amor sui est causa peccati.</p><p title="I-II q. 77 a. 4 arg. 4"><a name="36885"><span class="ref">[36885] Iª-IIae q. 77 a. 4 arg. 4</span></a> Praeterea, |
| 28 | 1219 sicut homo quandoque peccat propter inordinatum sui amorem, ita |
| 1220 etiam interdum peccat propter inordinatum amorem proximi. Ergo amor | |
| 53 | 1221 sui non est causa omnis peccati.</p><p title="I-II q. 77 a. 4 s. c."><a name="36886"><span class="ref">[36886] Iª-IIae q. 77 a. 4 s. c.</span></a> Sed contra |
| 28 | 1222 est quod Augustinus dicit, XIV de Civ. Dei, quod <i>amor sui usque |
| 1223 ad contemptum Dei, facit civitatem Babylonis</i>. Sed per quodlibet | |
| 1224 peccatum pertinet homo ad civitatem Babylonis. Ergo amor sui est | |
| 53 | 1225 causa omnis peccati.</p><p title="I-II q. 77 a. 4 co."><a name="36887"><span class="ref">[36887] Iª-IIae q. 77 a. 4 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 1226 dicendum quod, sicut supra dictum est, propria et per se causa |
| 1227 peccati accipienda est ex parte conversionis ad commutabile bonum; | |
| 1228 ex qua quidem parte omnis actus peccati procedit ex aliquo | |
| 1229 inordinato appetitu alicuius temporalis boni. Quod autem aliquis | |
| 1230 appetat inordinate aliquod temporale bonum, procedit ex hoc quod | |
| 1231 inordinate amat seipsum, hoc enim est amare aliquem, velle ei | |
| 1232 bonum. Unde manifestum est quod inordinatus amor sui est causa | |
| 53 | 1233 omnis peccati.</p><p title="I-II q. 77 a. 4 ad 1"><a name="36888"><span class="ref">[36888] Iª-IIae q. 77 a. 4 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 1234 ergo dicendum quod amor sui ordinatus est debitus et naturalis, ita |
| 1235 scilicet quod velit sibi bonum quod congruit. Sed amor sui | |
| 1236 inordinatus, qui perducit ad contemptum Dei, ponitur esse causa | |
| 53 | 1237 peccati secundum Augustinum.</p><p title="I-II q. 77 a. 4 ad 2"><a name="36889"><span class="ref">[36889] Iª-IIae q. 77 a. 4 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 1238 dicendum quod concupiscentia, qua aliquis appetit sibi bonum, |
| 53 | 1239 reducitur ad amorem sui sicut ad causam, ut iam dictum est.</p><p title="I-II q. 77 a. 4 ad 3"><a name="36890"><span class="ref">[36890] Iª-IIae q. 77 a. 4 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 1240 dicendum quod aliquis dicitur amare et illud bonum quod optat sibi, |
| 1241 et se, cui bonum optat. Amor igitur secundum quod dicitur eius esse | |
| 1242 quod optatur, puta quod aliquis dicitur amare vinum vel pecuniam, | |
| 1243 recipit pro causa timorem, qui pertinet ad fugam mali. Omne enim | |
| 1244 peccatum provenit vel ex inordinato appetitu alicuius boni, vel ex | |
| 1245 inordinata fuga alicuius mali. Sed utrumque horum reducitur ad | |
| 1246 amorem sui. Propter hoc enim homo vel appetit bona vel fugit mala, | |
| 53 | 1247 quia amat seipsum.</p><p title="I-II q. 77 a. 4 ad 4"><a name="36891"><span class="ref">[36891] Iª-IIae q. 77 a. 4 ad 4</span></a> Ad quartum |
| 28 | 1248 dicendum quod amicus est quasi alter ipse. Et ideo quod peccatur |
| 53 | 1249 propter amorem amici, videtur propter amorem sui peccari.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 5</h3><p title="I-II q. 77 a. 5 arg. 1"><a name="36892"><span class="ref">[36892] Iª-IIae q. 77 a. 5 arg. 1</span></a> Ad quintum |
| 28 | 1250 sic proceditur. Videtur quod inconvenienter ponantur causae |
| 1251 peccatorum esse concupiscentia carnis, concupiscentia oculorum, et | |
| 1252 superbia vitae. Quia secundum apostolum, I ad Tim. ult., <i>radix | |
| 1253 omnium malorum est cupiditas</i>. Sed superbia vitae sub cupiditate | |
| 53 | 1254 non continetur. Ergo non oportet poni inter causas peccatorum.</p><p title="I-II q. 77 a. 5 arg. 2"><a name="36893"><span class="ref">[36893] Iª-IIae q. 77 a. 5 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 1255 concupiscentia carnis maxime ex visione oculorum excitatur, |
| 1256 secundum illud Dan. XIII, <i>species decepit te</i>. Ergo non debet | |
| 53 | 1257 dividi concupiscentia oculorum contra concupiscentiam carnis.</p><p title="I-II q. 77 a. 5 arg. 3"><a name="36894"><span class="ref">[36894] Iª-IIae q. 77 a. 5 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 1258 concupiscentia est delectabilis appetitus, ut supra habitum est. |
| 1259 Delectationes autem contingunt non solum secundum visum, sed etiam | |
| 1260 secundum alios sensus. Ergo deberet etiam poni concupiscentia | |
| 53 | 1261 auditus, et aliorum sensuum.</p><p title="I-II q. 77 a. 5 arg. 4"><a name="36895"><span class="ref">[36895] Iª-IIae q. 77 a. 5 arg. 4</span></a> Praeterea, |
| 28 | 1262 sicut homo inducitur ad peccandum ex inordinata concupiscentia |
| 1263 boni, ita etiam ex inordinata fuga mali, ut dictum est. Sed nihil | |
| 1264 hic enumeratur pertinens ad fugam mali. Ergo insufficienter causae | |
| 53 | 1265 peccatorum tanguntur.</p><p title="I-II q. 77 a. 5 s. c."><a name="36896"><span class="ref">[36896] Iª-IIae q. 77 a. 5 s. c.</span></a> Sed contra |
| 28 | 1266 est quod dicitur I Ioan. II, <i>omne quod est in mundo, aut est |
| 1267 concupiscentia carnis, aut concupiscentia oculorum, aut superbia | |
| 1268 vitae</i>. In mundo autem dicitur aliquid esse propter peccatum, | |
| 1269 unde et ibidem, dicit quod <i>totus mundus in maligno positus | |
| 53 | 1270 est</i>. Ergo praedicta tria sunt causae peccatorum.</p><p title="I-II q. 77 a. 5 co."><a name="36897"><span class="ref">[36897] Iª-IIae q. 77 a. 5 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 1271 dicendum quod, sicut iam dictum est, inordinatus amor sui est causa |
| 1272 omnis peccati. In amore autem sui includitur inordinatus appetitus | |
| 1273 boni, unusquisque enim appetit bonum ei quem amat. Unde manifestum | |
| 1274 est quod inordinatus appetitus boni est causa omnis peccati. Bonum | |
| 1275 autem dupliciter est obiectum sensibilis appetitus, in quo sunt | |
| 1276 animae passiones, quae sunt causa peccati, uno modo, absolute, | |
| 1277 secundum quod est obiectum concupiscibilis; alio modo, sub ratione | |
| 1278 ardui, prout est obiectum irascibilis, ut supra dictum est. Est | |
| 1279 autem duplex concupiscentia, sicut supra habitum est. Una quidem | |
| 1280 naturalis, quae est eorum quibus natura corporis sustentatur; sive | |
| 1281 quantum ad conservationem individui, sicut cibus et potus et alia | |
| 1282 huiusmodi; sive quantum ad conservationem speciei, sicut in | |
| 1283 venereis. Et horum inordinatus appetitus dicitur concupiscentia | |
| 1284 carnis. Alia est concupiscentia animalis, eorum scilicet quae per | |
| 1285 sensum carnis sustentationem aut delectationem non afferunt, sed | |
| 1286 sunt delectabilia secundum apprehensionem imaginationis, aut | |
| 1287 alicuius huiusmodi acceptionis, sicut sunt pecunia, ornatus | |
| 1288 vestium, et alia huiusmodi. Et haec quidem animalis concupiscentia | |
| 1289 vocatur concupiscentia oculorum, sive intelligatur concupiscentia | |
| 1290 oculorum, idest ipsius visionis, quae fit per oculos, ut referatur | |
| 1291 ad curiositatem, secundum quod Augustinus exponit, X Confess.; sive | |
| 1292 referatur ad concupiscentiam rerum quae exterius oculis | |
| 1293 proponuntur, ut referatur ad cupiditatem, secundum quod ab aliis | |
| 1294 exponitur. Appetitus autem inordinatus boni ardui pertinet ad | |
| 1295 superbiam vitae, nam superbia est appetitus inordinatus | |
| 1296 excellentiae, ut inferius dicetur. Et sic patet quod ad ista tria | |
| 1297 reduci possunt omnes passiones, quae sunt causa peccati. Nam ad duo | |
| 1298 prima reducuntur omnes passiones concupiscibilis, ad tertium autem | |
| 1299 omnes passiones irascibilis; quod ideo non dividitur in duo, quia | |
| 1300 omnes passiones irascibilis conformantur concupiscentiae | |
| 53 | 1301 animali.</p><p title="I-II q. 77 a. 5 ad 1"><a name="36898"><span class="ref">[36898] Iª-IIae q. 77 a. 5 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 1302 ergo dicendum quod secundum quod cupiditas importat universaliter |
| 1303 appetitum cuiuscumque boni, sic etiam superbia vitae continetur sub | |
| 1304 cupiditate. Quomodo autem cupiditas, secundum quod est speciale | |
| 1305 vitium, quod avaritia nominatur, sit radix omnium peccatorum, infra | |
| 53 | 1306 dicetur.</p><p title="I-II q. 77 a. 5 ad 2"><a name="36899"><span class="ref">[36899] Iª-IIae q. 77 a. 5 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 1307 dicendum quod concupiscentia oculorum non dicitur hic |
| 1308 concupiscentia omnium rerum quae oculis videri possunt, sed solum | |
| 1309 earum in quibus non quaeritur delectatio carnis, quae est secundum | |
| 1310 tactum, sed solum delectatio oculi, idest cuiuscumque apprehensivae | |
| 53 | 1311 virtutis.</p><p title="I-II q. 77 a. 5 ad 3"><a name="36900"><span class="ref">[36900] Iª-IIae q. 77 a. 5 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 1312 dicendum quod sensus visus est excellentior inter omnes sensus, et |
| 1313 ad plura se extendens, ut dicitur in I Metaphys. Et ideo nomen eius | |
| 1314 transfertur ad omnes alios sensus, et etiam ad omnes interiores | |
| 53 | 1315 apprehensiones, ut Augustinus dicit, in libro de verbis domini.</p><p title="I-II q. 77 a. 5 ad 4"><a name="36901"><span class="ref">[36901] Iª-IIae q. 77 a. 5 ad 4</span></a> Ad quartum |
| 28 | 1316 dicendum quod fuga mali causatur ex appetitu boni, ut supra dictum |
| 1317 est. Et ideo ponuntur solum passiones inclinantes ad bonum, tanquam | |
| 53 | 1318 causae earum quae faciunt inordinate fugam mali.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 6</h3><p title="I-II q. 77 a. 6 arg. 1"><a name="36902"><span class="ref">[36902] Iª-IIae q. 77 a. 6 arg. 1</span></a> Ad sextum |
| 28 | 1319 sic proceditur. Videtur quod peccatum non allevietur propter |
| 1320 passionem. Augmentum enim causae auget effectum, si enim calidum | |
| 1321 dissolvit, magis calidum magis dissolvit. Sed passio est causa | |
| 1322 peccati, ut habitum est. Ergo quanto est intensior passio, tanto | |
| 1323 est maius peccatum. Passio igitur non minuit peccatum, sed | |
| 53 | 1324 auget.</p><p title="I-II q. 77 a. 6 arg. 2"><a name="36903"><span class="ref">[36903] Iª-IIae q. 77 a. 6 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 1325 sicut se habet passio bona ad meritum, ita se habet mala passio ad |
| 1326 peccatum. Sed bona passio auget meritum, tanto enim aliquis magis | |
| 1327 videtur mereri, quanto ex maiori misericordia pauperi subvenit. | |
| 53 | 1328 Ergo etiam mala passio magis aggravat peccatum quam alleviat.</p><p title="I-II q. 77 a. 6 arg. 3"><a name="36904"><span class="ref">[36904] Iª-IIae q. 77 a. 6 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 1329 quanto intensiori voluntate aliquis facit peccatum, tanto gravius |
| 1330 videtur peccare. Sed passio impellens voluntatem, facit eam | |
| 1331 vehementius ferri in actum peccati. Ergo passio aggravat | |
| 53 | 1332 peccatum.</p><p title="I-II q. 77 a. 6 s. c."><a name="36905"><span class="ref">[36905] Iª-IIae q. 77 a. 6 s. c.</span></a> Sed contra, |
| 28 | 1333 passio ipsa concupiscentiae vocatur tentatio carnis. Sed quanto |
| 1334 aliquis maiori tentatione prosternitur, tanto minus peccat, ut | |
| 53 | 1335 patet per Augustinum. Ergo passio diminuit peccatum.</p><p title="I-II q. 77 a. 6 co."><a name="36906"><span class="ref">[36906] Iª-IIae q. 77 a. 6 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 1336 dicendum quod peccatum essentialiter consistit in actu liberi |
| 1337 arbitrii, quod est facultas voluntatis et rationis. Passio autem | |
| 1338 est motus appetitus sensitivi. Appetitus autem sensitivus potest se | |
| 1339 habere ad liberum arbitrium et antecedenter, et consequenter. | |
| 1340 Antecedenter quidem, secundum quod passio appetitus sensitivi | |
| 1341 trahit vel inclinat rationem et voluntatem, ut supra dictum est. | |
| 1342 Consequenter autem, secundum quod motus superiorum virium, si sint | |
| 1343 vehementes, redundant in inferiores, non enim potest voluntas | |
| 1344 intense moveri in aliquid, quin excitetur aliqua passio in appetitu | |
| 1345 sensitivo. Si igitur accipiatur passio secundum quod praecedit | |
| 1346 actum peccati, sic necesse est quod diminuat peccatum. Actus enim | |
| 1347 intantum est peccatum, inquantum est voluntarium et in nobis | |
| 1348 existens. In nobis autem aliquid esse dicitur per rationem et | |
| 1349 voluntatem. Unde quanto ratio et voluntas ex se aliquid agunt, non | |
| 1350 ex impulsu passionis, magis est voluntarium et in nobis existens. | |
| 1351 Et secundum hoc passio minuit peccatum, inquantum minuit | |
| 1352 voluntarium. Passio autem consequens non diminuit peccatum, sed | |
| 1353 magis auget, vel potius est signum magnitudinis eius, inquantum | |
| 1354 scilicet demonstrat intensionem voluntatis ad actum peccati. Et sic | |
| 1355 verum est quod quanto aliquis maiori libidine vel concupiscentia | |
| 53 | 1356 peccat, tanto magis peccat.</p><p title="I-II q. 77 a. 6 ad 1"><a name="36907"><span class="ref">[36907] Iª-IIae q. 77 a. 6 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 1357 ergo dicendum quod passio est causa peccati ex parte conversionis. |
| 1358 Gravitas autem peccati magis attenditur ex parte aversionis; quae | |
| 1359 quidem ex conversione sequitur per accidens, idest praeter | |
| 1360 intentionem peccantis. Causae autem per accidens augmentatae non | |
| 53 | 1361 augmentant effectus, sed solum causae per se.</p><p title="I-II q. 77 a. 6 ad 2"><a name="36908"><span class="ref">[36908] Iª-IIae q. 77 a. 6 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 1362 dicendum quod bona passio consequens iudicium rationis, augmentat |
| 1363 meritum. Si autem praecedat, ut scilicet homo magis ex passione | |
| 1364 quam ex iudicio rationis moveatur ad bene agendum, talis passio | |
| 53 | 1365 diminuit bonitatem et laudem actus.</p><p title="I-II q. 77 a. 6 ad 3"><a name="36909"><span class="ref">[36909] Iª-IIae q. 77 a. 6 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 1366 dicendum quod, etsi motus voluntatis sit intensior ex passione |
| 1367 incitatus, non tamen ita est voluntatis proprius, sicut si sola | |
| 53 | 1368 ratione moveretur ad peccandum.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 7</h3><p title="I-II q. 77 a. 7 arg. 1"><a name="36910"><span class="ref">[36910] Iª-IIae q. 77 a. 7 arg. 1</span></a> Ad septimum |
| 28 | 1369 sic proceditur. Videtur quod passio totaliter excuset a peccato. |
| 1370 Quidquid enim causat involuntarium, excusat totaliter a peccato. | |
| 1371 Sed concupiscentia carnis, quae est quaedam passio, causat | |
| 1372 involuntarium, secundum illud Gal. V, <i>caro concupiscit adversus | |
| 1373 spiritum, ut non quaecumque vultis, illa faciatis</i>. Ergo passio | |
| 53 | 1374 totaliter excusat a peccato.</p><p title="I-II q. 77 a. 7 arg. 2"><a name="36911"><span class="ref">[36911] Iª-IIae q. 77 a. 7 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 1375 passio causat ignorantiam quandam in particulari, ut dictum est. |
| 1376 Sed ignorantia particularis totaliter excusat a peccato, sicut | |
| 53 | 1377 supra habitum est. Ergo passio totaliter excusat a peccato.</p><p title="I-II q. 77 a. 7 arg. 3"><a name="36912"><span class="ref">[36912] Iª-IIae q. 77 a. 7 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 1378 infirmitas animae gravior est quam infirmitas corporis. Sed |
| 1379 infirmitas corporis totaliter excusat a peccato, ut patet in | |
| 1380 phreneticis. Ergo multo magis passio, quae est infirmitas | |
| 53 | 1381 animae.</p><p title="I-II q. 77 a. 7 s. c."><a name="36913"><span class="ref">[36913] Iª-IIae q. 77 a. 7 s. c.</span></a> Sed contra |
| 28 | 1382 est quod apostolus, Rom. VII, vocat passiones peccatorum, non nisi |
| 1383 quia peccata causant. Quod non esset, si a peccato totaliter | |
| 53 | 1384 excusarent. Ergo passiones non totaliter a peccato excusant.</p><p title="I-II q. 77 a. 7 co."><a name="36914"><span class="ref">[36914] Iª-IIae q. 77 a. 7 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 1385 dicendum quod secundum hoc solum actus aliquis qui de genere suo |
| 1386 est malus, totaliter a peccato excusatur, quod totaliter | |
| 1387 involuntarius redditur. Unde si sit talis passio quae totaliter | |
| 1388 involuntarium reddat actum sequentem, totaliter a peccato excusat, | |
| 1389 alioquin, non totaliter. Circa quod duo consideranda videntur. | |
| 1390 Primo quidem, quod aliquid potest esse voluntarium vel secundum se, | |
| 1391 sicut quando voluntas directe in ipsum fertur, vel secundum suam | |
| 1392 causam, quando voluntas fertur in causam et non in effectum, ut | |
| 1393 patet in eo qui voluntarie inebriatur; ex hoc enim quasi | |
| 1394 voluntarium ei imputatur quod per ebrietatem committit. Secundo | |
| 1395 considerandum est quod aliquid dicitur voluntarium directe, vel | |
| 1396 indirecte, directe quidem, id in quod voluntas fertur; indirecte | |
| 1397 autem, illud quod voluntas potuit prohibere, sed non prohibet. | |
| 1398 Secundum hoc igitur distinguendum est. Quia passio quandoque quidem | |
| 1399 est tanta quod totaliter aufert usum rationis, sicut patet in his | |
| 1400 qui propter amorem vel iram insaniunt. Et tunc si talis passio a | |
| 1401 principio fuit voluntaria, imputatur actus ad peccatum, quia est | |
| 1402 voluntarius in sua causa, sicut etiam de ebrietate dictum est. Si | |
| 1403 vero causa non fuit voluntaria, sed naturalis, puta cum aliquis ex | |
| 1404 aegritudine, vel aliqua huiusmodi causa, incidit in talem passionem | |
| 1405 quae totaliter aufert usum rationis; actus omnino redditur | |
| 1406 involuntarius, et per consequens totaliter a peccato excusatur. | |
| 1407 Quandoque vero passio non est tanta quod totaliter intercipiat usum | |
| 1408 rationis. Et tunc ratio potest passionem excludere, divertendo ad | |
| 1409 alias cogitationes; vel impedire ne suum consequatur effectum, quia | |
| 1410 membra non applicantur operi nisi per consensum rationis, ut supra | |
| 53 | 1411 dictum est. Unde talis passio non totaliter excusat a peccato.</p><p title="I-II q. 77 a. 7 ad 1"><a name="36915"><span class="ref">[36915] Iª-IIae q. 77 a. 7 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 1412 ergo dicendum quod hoc quod dicitur, <i>ut non quaecumque vultis, |
| 1413 illa faciatis</i>, non est referendum ad ea quae fiunt per | |
| 1414 exteriorem actum, sed ad interiorem concupiscentiae motum, vellet | |
| 1415 enim homo nunquam concupiscere malum. Sicut etiam exponitur id quod | |
| 1416 dicitur Rom. VII, quod <i>odi malum, illud facio</i>. Vel potest | |
| 1417 referri ad voluntatem praecedentem passionem, ut patet in | |
| 1418 continentibus qui contra suum propositum agunt propter suam | |
| 53 | 1419 concupiscentiam.</p><p title="I-II q. 77 a. 7 ad 2"><a name="36916"><span class="ref">[36916] Iª-IIae q. 77 a. 7 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 1420 dicendum quod ignorantia particularis quae totaliter excusat, est |
| 1421 ignorantia circumstantiae quam quidem quis scire non potest, debita | |
| 1422 diligentia adhibita. Sed passio causat ignorantiam iuris in | |
| 1423 particulari, dum impedit applicationem communis scientiae ad | |
| 1424 particularem actum. Quam quidem passionem ratio repellere potest, | |
| 53 | 1425 ut dictum est.</p><p title="I-II q. 77 a. 7 ad 3"><a name="36917"><span class="ref">[36917] Iª-IIae q. 77 a. 7 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 1426 dicendum quod infirmitas corporis est involuntaria. Esset autem |
| 1427 simile, si esset voluntaria, sicut de ebrietate dictum est, quae | |
| 53 | 1428 est quaedam corporalis infirmitas.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 8</h3><p title="I-II q. 77 a. 8 arg. 1"><a name="36918"><span class="ref">[36918] Iª-IIae q. 77 a. 8 arg. 1</span></a> Ad octavum |
| 28 | 1429 sic proceditur. Videtur quod peccatum quod est ex passione, non |
| 1430 possit esse mortale. Veniale enim peccatum dividitur contra | |
| 1431 mortale. Sed peccatum quod est ex infirmitate, est veniale, cum | |
| 1432 habeat in se causam veniae. Cum igitur peccatum quod est ex | |
| 1433 passione, sit ex infirmitate, videtur quod non possit esse | |
| 53 | 1434 mortale.</p><p title="I-II q. 77 a. 8 arg. 2"><a name="36919"><span class="ref">[36919] Iª-IIae q. 77 a. 8 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 1435 causa non est potior effectu. Sed passio non potest esse peccatum |
| 1436 mortale, non enim in sensualitate est peccatum mortale, ut supra | |
| 1437 habitum est. Ergo peccatum quod est ex passione, non potest esse | |
| 53 | 1438 mortale.</p><p title="I-II q. 77 a. 8 arg. 3"><a name="36920"><span class="ref">[36920] Iª-IIae q. 77 a. 8 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 1439 passio abducit a ratione, ut ex dictis patet. Sed rationis est |
| 1440 converti ad Deum vel averti ab eo, in quo consistit ratio peccati | |
| 1441 mortalis. Peccatum ergo quod est ex passione, non potest esse | |
| 53 | 1442 mortale.</p><p title="I-II q. 77 a. 8 s. c."><a name="36921"><span class="ref">[36921] Iª-IIae q. 77 a. 8 s. c.</span></a> Sed contra |
| 28 | 1443 est quod apostolus dicit, Rom. VII, quod <i>passiones peccatorum |
| 1444 operantur in membris nostris ad fructificandum morti</i>. Hoc autem | |
| 1445 est proprium mortalis peccati, quod fructificet morti. Ergo | |
| 53 | 1446 peccatum quod est ex passione, potest esse mortale.</p><p title="I-II q. 77 a. 8 co."><a name="36922"><span class="ref">[36922] Iª-IIae q. 77 a. 8 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 1447 dicendum quod peccatum mortale, ut supra dictum est, consistit in |
| 1448 aversione ab ultimo fine, qui est Deus, quae quidem aversio | |
| 1449 pertinet ad rationem deliberantem, cuius etiam est ordinare in | |
| 1450 finem. Hoc igitur solo modo potest contingere quod inclinatio | |
| 1451 animae in aliquid quod contrariatur ultimo fini, non sit peccatum | |
| 1452 mortale quia ratio deliberans non potest occurrere, quod contingit | |
| 1453 in subitis motibus. Cum autem ex passione aliquis procedit ad actum | |
| 1454 peccati, vel ad consensum deliberatum, hoc non fit subito. Unde | |
| 1455 ratio deliberans potest hic occurrere, potest enim excludere, vel | |
| 1456 saltem impedire passionem, ut dictum est. Unde si non occurrat, est | |
| 1457 peccatum mortale, sicut videmus quod multa homicidia et adulteria | |
| 53 | 1458 per passionem committuntur.</p><p title="I-II q. 77 a. 8 ad 1"><a name="36923"><span class="ref">[36923] Iª-IIae q. 77 a. 8 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 1459 ergo dicendum quod veniale dicitur tripliciter. Uno modo, ex causa, |
| 1460 quia scilicet habet aliquam causam veniae, quae diminuit peccatum, | |
| 1461 et sic peccatum ex infirmitate et ignorantia dicitur veniale. Alio | |
| 1462 modo, ex eventu, sicut omne peccatum per poenitentiam fit veniale, | |
| 1463 idest veniam consecutum. Tertio modo dicitur veniale ex genere, | |
| 1464 sicut verbum otiosum. Et hoc solum veniale opponitur mortali, | |
| 53 | 1465 obiectio autem procedit de primo.</p><p title="I-II q. 77 a. 8 ad 2"><a name="36924"><span class="ref">[36924] Iª-IIae q. 77 a. 8 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 1466 dicendum quod passio est causa peccati ex parte conversionis. Quod |
| 1467 autem sit mortale, est ex parte aversionis, quae per accidens | |
| 1468 sequitur ad conversionem, ut dictum est. Unde ratio non | |
| 53 | 1469 sequitur.</p><p title="I-II q. 77 a. 8 ad 3"><a name="36925"><span class="ref">[36925] Iª-IIae q. 77 a. 8 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 1470 dicendum quod ratio non semper in suo actu totaliter a passione |
| 1471 impeditur, unde remanet ei liberum arbitrium, ut possit averti vel | |
| 1472 converti ad Deum. Si autem totaliter tolleretur usus rationis, iam | |
| 53 | 1473 non esset peccatum nec mortale nec veniale.</p></div></div><div class="q" id="q78"><h2>Quaestio 78</h2><div class="p"><h3>Prooemium</h3><p title="I-II q. 78 pr."><a name="36926"><span class="ref">[36926] |
| 1474 Iª-IIae q. 78 pr.</span></a> Deinde considerandum est de causa | |
| 28 | 1475 peccati quae est ex parte voluntatis, quae dicitur malitia. Et |
| 1476 circa hoc quaeruntur quatuor. Primo, utrum aliquis possit ex certa | |
| 1477 malitia, seu industria, peccare. Secundo, utrum quicumque peccat ex | |
| 1478 habitu, peccet ex certa malitia. Tertio, utrum quicumque peccat ex | |
| 1479 certa malitia, peccet ex habitu. Quarto, utrum ille qui peccat ex | |
| 53 | 1480 certa malitia, gravius peccet quam ille qui peccat ex passione.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 1</h3><p title="I-II q. 78 a. 1 arg. 1"><a name="36927"><span class="ref">[36927] Iª-IIae q. 78 a. 1 arg. 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 1481 sic proceditur. Videtur quod nullus peccet ex industria, sive ex |
| 1482 certa malitia. Ignorantia enim opponitur industriae, seu certae | |
| 1483 malitiae. Sed omnis malus est ignorans, secundum philosophum. Et | |
| 1484 Prov. XIV, dicitur, <i>errant qui operantur malum</i>. Ergo nullus | |
| 53 | 1485 peccat ex certa malitia.</p><p title="I-II q. 78 a. 1 arg. 2"><a name="36928"><span class="ref">[36928] Iª-IIae q. 78 a. 1 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 1486 Dionysius dicit, IV cap. de Div. Nom., quod <i>nullus intendens ad |
| 1487 malum operatur</i>. Sed hoc videtur esse peccare ex malitia, | |
| 1488 intendere malum in peccando, quod enim est praeter intentionem, est | |
| 1489 quasi per accidens, et non denominat actum. Ergo nullus ex malitia | |
| 53 | 1490 peccat.</p><p title="I-II q. 78 a. 1 arg. 3"><a name="36929"><span class="ref">[36929] Iª-IIae q. 78 a. 1 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 1491 malitia ipsa peccatum est. Si igitur malitia sit causa peccati, |
| 1492 sequetur quod peccatum sit causa peccati in infinitum, quod est | |
| 53 | 1493 inconveniens. Nullus igitur ex malitia peccat.</p><p title="I-II q. 78 a. 1 s. c."><a name="36930"><span class="ref">[36930] Iª-IIae q. 78 a. 1 s. c.</span></a> Sed contra |
| 28 | 1494 est quod dicitur Iob XXXIV, <i>quasi de industria recesserunt a |
| 1495 Deo, et vias eius intelligere noluerunt</i>. Sed recedere a Deo est | |
| 1496 peccare. Ergo aliqui peccant ex industria, seu ex certa | |
| 53 | 1497 malitia.</p><p title="I-II q. 78 a. 1 co."><a name="36931"><span class="ref">[36931] Iª-IIae q. 78 a. 1 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 1498 dicendum quod homo, sicut et quaelibet alia res, naturaliter habet |
| 1499 appetitum boni. Unde quod ad malum eius appetitus declinet, | |
| 1500 contingit ex aliqua corruptione seu inordinatione in aliquo | |
| 1501 principiorum hominis, sic enim in actionibus rerum naturalium | |
| 1502 peccatum invenitur. Principia autem humanorum actuum sunt | |
| 1503 intellectus et appetitus, tam rationalis, qui dicitur voluntas, | |
| 1504 quam sensitivus. Peccatum igitur in humanis actibus contingit | |
| 1505 quandoque, sicut ex defectu intellectus, puta cum aliquis per | |
| 1506 ignorantiam peccat; et ex defectu appetitus sensitivi, sicut cum | |
| 1507 aliquis ex passione peccat; ita etiam ex defectu voluntatis, qui | |
| 1508 est inordinatio ipsius. Est autem voluntas inordinata, quando minus | |
| 1509 bonum magis amat. Consequens autem est ut aliquis eligat pati | |
| 1510 detrimentum in bono minus amato, ad hoc quod potiatur bono magis | |
| 1511 amato, sicut cum homo vult pati abscissionem membri etiam scienter, | |
| 1512 ut conservet vitam, quam magis amat. Et per hunc modum, quando | |
| 1513 aliqua inordinata voluntas aliquod bonum temporale plus amat, puta | |
| 1514 divitias vel voluptatem, quam ordinem rationis vel legis divinae, | |
| 1515 vel caritatem Dei, vel aliquid huiusmodi; sequitur quod velit | |
| 1516 dispendium pati in aliquo spiritualium bonorum, ut potiatur aliquo | |
| 1517 temporali bono. Nihil autem est aliud malum quam privatio alicuius | |
| 1518 boni. Et secundum hoc aliquis scienter vult aliquod malum | |
| 1519 spirituale, quod est malum simpliciter, per quod bonum spirituale | |
| 1520 privatur, ut bono temporali potiatur. Unde dicitur ex certa | |
| 1521 malitia, vel ex industria peccare, quasi scienter malum | |
| 53 | 1522 eligens.</p><p title="I-II q. 78 a. 1 ad 1"><a name="36932"><span class="ref">[36932] Iª-IIae q. 78 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 1523 ergo dicendum quod ignorantia quandoque quidem excludit scientiam |
| 1524 qua aliquis simpliciter scit hoc esse malum quod agitur, et tunc | |
| 1525 dicitur ex ignorantia peccare. Quandoque autem excludit scientiam | |
| 1526 qua homo scit hoc nunc esse malum, sicut cum ex passione peccatur. | |
| 1527 Quandoque autem excludit scientiam qua aliquis scit hoc malum non | |
| 1528 sustinendum esse propter consecutionem illius boni, scit tamen | |
| 1529 simpliciter hoc esse malum, et sic dicitur ignorare qui ex certa | |
| 53 | 1530 malitia peccat.</p><p title="I-II q. 78 a. 1 ad 2"><a name="36933"><span class="ref">[36933] Iª-IIae q. 78 a. 1 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 1531 dicendum quod malum non potest esse secundum se intentum ab aliquo, |
| 1532 potest tamen esse intentum ad vitandum aliud malum, vel ad | |
| 1533 consequendum aliud bonum, ut dictum est. Et in tali casu aliquis | |
| 1534 eligeret consequi bonum per se intentum, absque hoc quod pateretur | |
| 1535 detrimentum alterius boni. Sicut aliquis lascivus vellet frui | |
| 1536 delectatione absque offensa Dei, sed duobus propositis, magis vult | |
| 53 | 1537 peccando incurrere offensam Dei, quam delectatione privetur.</p><p title="I-II q. 78 a. 1 ad 3"><a name="36934"><span class="ref">[36934] Iª-IIae q. 78 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 1538 dicendum quod malitia ex qua aliquis dicitur peccare, potest |
| 1539 intelligi malitia habitualis, secundum quod habitus malus a | |
| 1540 philosopho nominatur malitia, sicut habitus bonus nominatur virtus. | |
| 1541 Et secundum hoc aliquis dicitur ex malitia peccare, quia peccat ex | |
| 1542 inclinatione habitus. Potest etiam intelligi malitia actualis. Sive | |
| 1543 ipsa mali electio malitia nominetur, et sic dicitur aliquis ex | |
| 1544 malitia peccare, inquantum ex mali electione peccat. Sive etiam | |
| 1545 malitia dicatur aliqua praecedens culpa, ex qua oritur subsequens | |
| 1546 culpa, sicut cum aliquis impugnat fraternam gratiam ex invidia. Et | |
| 1547 tunc idem non est causa sui ipsius, sed actus interior est causa | |
| 1548 actus exterioris. Et unum peccatum est causa alterius, non tamen in | |
| 1549 infinitum, quia est devenire ad aliquod primum peccatum, quod non | |
| 53 | 1550 causatur ex aliquo priori peccato, ut ex supradictis patet.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 2</h3><p title="I-II q. 78 a. 2 arg. 1"><a name="36935"><span class="ref">[36935] Iª-IIae q. 78 a. 2 arg. 1</span></a> Ad secundum |
| 28 | 1551 sic proceditur. Videtur quod non omnis qui peccat ex habitu, peccet |
| 1552 ex certa malitia. Peccatum enim quod est ex certa malitia, videtur | |
| 1553 esse gravissimum. Sed quandoque homo aliquod leve peccatum | |
| 1554 committit ex habitu, sicut cum dicit verbum otiosum. Non ergo omne | |
| 53 | 1555 peccatum quod est ex habitu, est ex certa malitia.</p><p title="I-II q. 78 a. 2 arg. 2"><a name="36936"><span class="ref">[36936] Iª-IIae q. 78 a. 2 arg. 2</span></a> |
| 28 | 1556 <i>Praeterea, actus ex habitu procedentes sunt similes actibus ex |
| 1557 quibus habitus generantur</i>, ut dicitur in II Ethic. Sed actus | |
| 1558 praecedentes habitum vitiosum non sunt ex certa malitia. Ergo etiam | |
| 53 | 1559 peccata quae sunt ex habitu, non sunt ex certa malitia.</p><p title="I-II q. 78 a. 2 arg. 3"><a name="36937"><span class="ref">[36937] Iª-IIae q. 78 a. 2 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 1560 in his quae aliquis ex certa malitia committit, gaudet postquam |
| 1561 commisit, secundum illud Prov. II, <i>qui laetantur cum male | |
| 1562 fecerint et exultant in rebus pessimis</i>. Et hoc ideo, quia | |
| 1563 unicuique est delectabile cum consequitur id quod intendit, et qui | |
| 1564 operatur quod est ei quodammodo connaturale secundum habitum. Sed | |
| 1565 illi qui peccant ex habitu, post peccatum commissum dolent, | |
| 1566 poenitudine enim replentur pravi, idest habentes habitum vitiosum, | |
| 1567 ut dicitur in IX Ethic. Ergo peccata quae sunt ex habitu, non sunt | |
| 53 | 1568 ex certa malitia.</p><p title="I-II q. 78 a. 2 s. c."><a name="36938"><span class="ref">[36938] Iª-IIae q. 78 a. 2 s. c.</span></a> Sed contra, |
| 28 | 1569 peccatum ex certa malitia dicitur esse quod est ex electione mali. |
| 1570 Sed unicuique est eligibile id ad quod inclinatur per proprium | |
| 1571 habitum; ut dicitur in VI Ethic. de habitu virtuoso. Ergo peccatum | |
| 53 | 1572 quod est ex habitu, est ex certa malitia.</p><p title="I-II q. 78 a. 2 co."><a name="36939"><span class="ref">[36939] Iª-IIae q. 78 a. 2 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 1573 dicendum quod non est idem peccare habentem habitum, et peccare ex |
| 1574 habitu. Uti enim habitu non est necessarium, sed subiacet voluntati | |
| 1575 habentis, unde et habitus definitur esse quo quis utitur cum | |
| 1576 voluerit. Et ideo sicut potest contingere quod aliquis habens | |
| 1577 habitum vitiosum, prorumpat in actum virtutis, eo quod ratio non | |
| 1578 totaliter corrumpitur per malum habitum, sed aliquid eius integrum | |
| 1579 manet, ex quo provenit quod peccator aliqua operatur de genere | |
| 1580 bonorum; ita etiam potest contingere quod aliquis habens habitum, | |
| 1581 interdum non ex habitu operetur, sed ex passione insurgente, vel | |
| 1582 etiam ex ignorantia. Sed quandocumque utitur habitu vitioso, | |
| 1583 necesse est quod ex certa malitia peccet. Quia unicuique habenti | |
| 1584 habitum, est per se diligibile id quod est ei conveniens secundum | |
| 1585 proprium habitum, quia fit ei quodammodo connaturale, secundum quod | |
| 1586 consuetudo et habitus vertitur in naturam. Hoc autem quod est | |
| 1587 alicui conveniens secundum habitum vitiosum, est id quod excludit | |
| 1588 bonum spirituale. Ex quo sequitur quod homo eligat malum | |
| 1589 spirituale, ut adipiscatur bonum quod est ei secundum habitum | |
| 1590 conveniens. Et hoc est ex certa malitia peccare. Unde manifestum | |
| 53 | 1591 est quod quicumque peccat ex habitu, peccet ex certa malitia.</p><p title="I-II q. 78 a. 2 ad 1"><a name="36940"><span class="ref">[36940] Iª-IIae q. 78 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 1592 ergo dicendum quod peccata venialia non excludunt bonum spirituale, |
| 1593 quod est gratia Dei vel caritas. Unde non dicuntur mala | |
| 1594 simpliciter, sed secundum quid. Et propter hoc nec habitus ipsorum | |
| 53 | 1595 possunt dici simpliciter mali, sed solum secundum quid.</p><p title="I-II q. 78 a. 2 ad 2"><a name="36941"><span class="ref">[36941] Iª-IIae q. 78 a. 2 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 1596 dicendum quod actus qui procedunt ex habitibus, sunt similes |
| 1597 secundum speciem actibus ex quibus habitus generantur, differunt | |
| 1598 tamen ab eis sicut perfectum ab imperfecto. Et talis est | |
| 1599 differentia peccati quod committitur ex certa malitia, ad peccatum | |
| 53 | 1600 quod committitur ex aliqua passione.</p><p title="I-II q. 78 a. 2 ad 3"><a name="36942"><span class="ref">[36942] Iª-IIae q. 78 a. 2 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 1601 dicendum quod ille qui peccat ex habitu, semper gaudet de hoc quod |
| 1602 ex habitu operatur, quandiu habitu utitur. Sed quia potest habitu | |
| 1603 non uti, sed per rationem, quae non est totaliter corrupta, aliquid | |
| 1604 aliud meditari; potest contingere quod, non utens habitu, doleat de | |
| 1605 hoc quod per habitum commisit. Plerumque tamen tales poenitent de | |
| 1606 peccato, non quia eis peccatum secundum se displiceat; sed propter | |
| 53 | 1607 aliquod incommodum quod ex peccato incurrunt.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 3</h3><p title="I-II q. 78 a. 3 arg. 1"><a name="36943"><span class="ref">[36943] Iª-IIae q. 78 a. 3 arg. 1</span></a> Ad tertium |
| 28 | 1608 sic proceditur. Videtur quod quicumque peccat ex certa malitia, |
| 1609 peccet ex habitu. Dicit enim philosophus, in V Ethic., quod non est | |
| 1610 cuiuslibet iniusta facere qualiter iniustus facit, scilicet ex | |
| 1611 electione, sed solum habentis habitum. Sed peccare ex certa malitia | |
| 1612 est peccare ex electione mali, ut dictum est. Ergo peccare ex certa | |
| 53 | 1613 malitia non est nisi habentis habitum.</p><p title="I-II q. 78 a. 3 arg. 2"><a name="36944"><span class="ref">[36944] Iª-IIae q. 78 a. 3 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 1614 Origenes dicit, in I peri archon, quod <i>non ad subitum quis |
| 1615 evacuatur aut deficit, sed paulatim per partes defluere necesse | |
| 1616 est</i>. Sed maximus defluxus esse videtur ut aliquis ex certa | |
| 1617 malitia peccet. Ergo non statim a principio, sed per multam | |
| 1618 consuetudinem, ex qua habitus generari potest, aliquis ad hoc | |
| 53 | 1619 devenit ut ex certa malitia peccet.</p><p title="I-II q. 78 a. 3 arg. 3"><a name="36945"><span class="ref">[36945] Iª-IIae q. 78 a. 3 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 1620 quandocumque aliquis ex certa malitia peccat, oportet quod ipsa |
| 1621 voluntas de se inclinetur ad malum quod eligit. Sed ex natura | |
| 1622 potentiae non inclinatur homo ad malum, sed magis ad bonum. Ergo | |
| 1623 oportet, si eligit malum, quod hoc sit ex aliquo supervenienti, | |
| 1624 quod est passio vel habitus. Sed quando aliquis peccat ex passione, | |
| 1625 non peccat ex certa malitia, sed ex infirmitate, ut dictum est. | |
| 1626 Ergo quandocumque aliquis peccat ex certa malitia, oportet quod | |
| 53 | 1627 peccet ex habitu.</p><p title="I-II q. 78 a. 3 s. c."><a name="36946"><span class="ref">[36946] Iª-IIae q. 78 a. 3 s. c.</span></a> Sed contra, |
| 28 | 1628 sicut se habet habitus bonus ad electionem boni, ita habitus malus |
| 1629 ad electionem mali. Sed quandoque aliquis non habens habitum | |
| 1630 virtutis, eligit id quod est bonum secundum virtutem. Ergo etiam | |
| 1631 quandoque aliquis non habens habitum vitiosum, potest eligere | |
| 53 | 1632 malum, quod est ex certa malitia peccare.</p><p title="I-II q. 78 a. 3 co."><a name="36947"><span class="ref">[36947] Iª-IIae q. 78 a. 3 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 1633 dicendum quod voluntas aliter se habet ad bonum, et aliter ad |
| 1634 malum. Ex natura enim suae potentiae inclinatur ad bonum rationis, | |
| 1635 sicut ad proprium obiectum, unde et omne peccatum dicitur esse | |
| 1636 contra naturam. Quod ergo in aliquod malum voluntas eligendo | |
| 1637 inclinetur, oportet quod aliunde contingat. Et quandoque quidem | |
| 1638 contingit ex defectu rationis, sicut cum aliquis ex ignorantia | |
| 1639 peccat, quandoque autem ex impulsu appetitus sensitivi, sicut cum | |
| 1640 peccat ex passione. Sed neutrum horum est ex certa malitia peccare; | |
| 1641 sed tunc solum ex certa malitia aliquis peccat, quando ipsa | |
| 1642 voluntas ex seipsa movetur ad malum. Quod potest contingere | |
| 1643 dupliciter. Uno quidem modo, per hoc quod homo habet aliquam | |
| 1644 dispositionem corruptam inclinantem ad malum, ita quod secundum | |
| 1645 illam dispositionem fit homini quasi conveniens et simile aliquod | |
| 1646 malum, et in hoc, ratione convenientiae, tendit voluntas quasi in | |
| 1647 bonum, quia unumquodque secundum se tendit in id quod sibi est | |
| 1648 conveniens. Talis autem dispositio corrupta vel est aliquis habitus | |
| 1649 acquisitus ex consuetudine, quae vertitur in naturam, vel est | |
| 1650 aliqua aegritudinalis habitudo ex parte corporis, sicut aliquis | |
| 1651 habens quasdam naturales inclinationes ad aliqua peccata, propter | |
| 1652 corruptionem naturae in ipso. Alio modo contingit quod voluntas per | |
| 1653 se tendit in aliquod malum, per remotionem alicuius prohibentis. | |
| 1654 Puta si aliquis prohibeatur peccare non quia peccatum ei secundum | |
| 1655 se displiceat, sed propter spem vitae aeternae vel propter timorem | |
| 1656 Gehennae; remota spe per desperationem, vel timore per | |
| 1657 praesumptionem, sequitur quod ex certa malitia, quasi absque freno, | |
| 1658 peccet. Sic igitur patet quod peccatum quod est ex certa malitia, | |
| 1659 semper praesupponit in homine aliquam inordinationem, quae tamen | |
| 1660 non semper est habitus. Unde non est necessarium quod quicumque | |
| 53 | 1661 peccat ex certa malitia, peccet ex habitu.</p><p title="I-II q. 78 a. 3 ad 1"><a name="36948"><span class="ref">[36948] Iª-IIae q. 78 a. 3 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 1662 ergo dicendum quod operari qualiter iniustus operatur, non solum |
| 1663 est operari iniusta ex certa malitia, sed etiam delectabiliter, et | |
| 1664 sine gravi renisu rationis. Quod non est nisi eius qui habet | |
| 53 | 1665 habitum.</p><p title="I-II q. 78 a. 3 ad 2"><a name="36949"><span class="ref">[36949] Iª-IIae q. 78 a. 3 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 1666 dicendum quod non statim ad hoc aliquis labitur quod ex certa |
| 1667 malitia peccet, sed praesupponitur aliquid, quod tamen non semper | |
| 53 | 1668 est habitus, ut dictum est.</p><p title="I-II q. 78 a. 3 ad 3"><a name="36950"><span class="ref">[36950] Iª-IIae q. 78 a. 3 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 1669 dicendum quod illud propter quod voluntas inclinatur ad malum, non |
| 53 | 1670 semper habitus est vel passio, sed quaedam alia, ut dictum est.</p><p title="I-II q. 78 a. 3 ad 4"><a name="36951"><span class="ref">[36951] Iª-IIae q. 78 a. 3 ad 4</span></a> Ad quartum |
| 28 | 1671 dicendum quod non est similis ratio de electione boni, et de |
| 1672 electione mali. Quia malum nunquam est sine bono naturae, sed bonum | |
| 53 | 1673 potest esse sine malo culpae perfecte.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 4</h3><p title="I-II q. 78 a. 4 arg. 1"><a name="36952"><span class="ref">[36952] Iª-IIae q. 78 a. 4 arg. 1</span></a> Ad quartum |
| 28 | 1674 sic proceditur. Videtur quod ille qui peccat ex certa malitia, non |
| 1675 peccet gravius quam ille qui peccat ex passione. Ignorantia enim | |
| 1676 excusat peccatum vel in toto vel in parte. Sed maior est ignorantia | |
| 1677 in eo qui peccat ex certa malitia, quam in eo qui peccat ex | |
| 1678 passione, nam ille qui peccat ex certa malitia, patitur ignorantiam | |
| 1679 principii, quae est maxima, ut philosophus dicit, in VII Ethic.; | |
| 1680 habet enim malam existimationem de fine, qui est principium in | |
| 1681 operativis. Ergo magis excusatur a peccato qui peccat ex certa | |
| 53 | 1682 malitia, quam ille qui peccat ex passione.</p><p title="I-II q. 78 a. 4 arg. 2"><a name="36953"><span class="ref">[36953] Iª-IIae q. 78 a. 4 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 1683 quanto aliquis habet maius impellens ad peccandum, tanto minus |
| 1684 peccat, sicut patet de eo qui maiori impetu passionis deiicitur in | |
| 1685 peccatum. Sed ille qui peccat ex certa malitia, impellitur ab | |
| 1686 habitu, cuius est fortior impulsio quam passionis. Ergo ille qui | |
| 1687 peccat ex habitu, minus peccat quam ille qui peccat ex | |
| 53 | 1688 passione.</p><p title="I-II q. 78 a. 4 arg. 3"><a name="36954"><span class="ref">[36954] Iª-IIae q. 78 a. 4 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 1689 peccare ex certa malitia est peccare ex electione mali. Sed ille |
| 1690 qui peccat ex passione, etiam eligit malum. Ergo non minus peccat | |
| 53 | 1691 quam ille qui peccat ex certa malitia.</p><p title="I-II q. 78 a. 4 s. c."><a name="36955"><span class="ref">[36955] Iª-IIae q. 78 a. 4 s. c.</span></a> Sed contra |
| 28 | 1692 est quod peccatum quod ex industria committitur, ex hoc ipso |
| 1693 graviorem poenam meretur, secundum illud Iob XXXIV, <i>quasi impios | |
| 1694 percussit eos in loco videntium, qui quasi de industria recesserunt | |
| 1695 ab eo</i>. Sed poena non augetur nisi propter gravitatem culpae. | |
| 1696 Ergo peccatum ex hoc aggravatur, quod est ex industria, seu certa | |
| 53 | 1697 malitia.</p><p title="I-II q. 78 a. 4 co."><a name="36956"><span class="ref">[36956] Iª-IIae q. 78 a. 4 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 1698 dicendum quod peccatum quod est ex certa malitia, est gravius |
| 1699 peccato quod est ex passione, triplici ratione. Primo quidem quia, | |
| 1700 cum peccatum principaliter in voluntate consistat, quanto motus | |
| 1701 peccati est magis proprius voluntati, tanto peccatum est gravius, | |
| 1702 ceteris paribus. Cum autem ex certa malitia peccatur, motus peccati | |
| 1703 est magis proprius voluntati, quae ex seipsa in malum movetur, quam | |
| 1704 quando ex passione peccatur, quasi ex quodam extrinseco impulsu ad | |
| 1705 peccandum. Unde peccatum ex hoc ipso quod est ex malitia, | |
| 1706 aggravatur, et tanto magis, quanto fuerit vehementior malitia. Ex | |
| 1707 eo vero quod est ex passione, diminuitur, et tanto magis, quanto | |
| 1708 passio fuerit magis vehemens. Secundo, quia passio quae inclinat | |
| 1709 voluntatem ad peccandum, cito transit, et sic homo cito redit ad | |
| 1710 bonum propositum, poenitens de peccato. Sed habitus, quo homo ex | |
| 1711 malitia peccat, est qualitas permanens, et ideo qui ex malitia | |
| 1712 peccat, diuturnius peccat. Unde philosophus, in VII Ethic., | |
| 1713 comparat intemperatum, qui peccat ex malitia, infirmo qui continue | |
| 1714 laborat; incontinentem autem, qui peccat ex passione, ei qui | |
| 1715 laborat interpolate. Tertio, quia ille qui peccat ex certa malitia, | |
| 1716 est male dispositus quantum ad ipsum finem, qui est principium in | |
| 1717 operabilibus. Et sic eius defectus est periculosior quam eius qui | |
| 1718 ex passione peccat, cuius propositum tendit in bonum finem, licet | |
| 1719 hoc propositum interrumpatur ad horam propter passionem. Semper | |
| 1720 autem defectus principii est pessimus. Unde manifestum est quod | |
| 1721 gravius est peccatum quod est ex malitia, quam quod est ex | |
| 53 | 1722 passione.</p><p title="I-II q. 78 a. 4 ad 1"><a name="36957"><span class="ref">[36957] Iª-IIae q. 78 a. 4 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 1723 ergo dicendum quod ignorantia electionis, de qua obiectio procedit, |
| 1724 neque excusat neque diminuit peccatum, ut supra dictum est. Unde | |
| 53 | 1725 neque maior ignorantia talis facit esse minus peccatum.</p><p title="I-II q. 78 a. 4 ad 2"><a name="36958"><span class="ref">[36958] Iª-IIae q. 78 a. 4 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 1726 dicendum quod impulsio quae est ex passione, est quasi ex exteriori |
| 1727 respectu voluntatis, sed per habitum inclinatur voluntas quasi ab | |
| 53 | 1728 interiori. Unde non est similis ratio.</p><p title="I-II q. 78 a. 4 ad 3"><a name="36959"><span class="ref">[36959] Iª-IIae q. 78 a. 4 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 1729 dicendum quod aliud est peccare eligentem, et aliud peccare ex |
| 1730 electione. Ille enim qui peccat ex passione, peccat quidem eligens, | |
| 1731 non tamen ex electione, quia electio non est in eo primum peccati | |
| 1732 principium, sed inducitur ex passione ad eligendum id quod extra | |
| 1733 passionem existens non eligeret. Sed ille qui peccat ex certa | |
| 1734 malitia, secundum se eligit malum, eo modo quo dictum est. Et ideo | |
| 1735 electio in ipso est principium peccati; et propter hoc dicitur ex | |
| 53 | 1736 electione peccare.</p></div></div><div class="q" id="q79"><h2>Quaestio 79</h2><div class="p"><h3>Prooemium</h3><p title="I-II q. 79 pr."><a name="36960"><span class="ref">[36960] |
| 1737 Iª-IIae q. 79 pr.</span></a> Deinde considerandum est de | |
| 28 | 1738 causis exterioribus peccati. Et primo, ex parte Dei; secundo, ex |
| 1739 parte Diaboli; tertio, ex parte hominis. Circa primum quaeruntur | |
| 1740 quatuor. Primo, utrum Deus sit causa peccati. Secundo, utrum actus | |
| 1741 peccati sit a Deo. Tertio, utrum Deus sit causa excaecationis et | |
| 1742 obdurationis. Quarto, utrum haec ordinentur ad salutem eorum qui | |
| 53 | 1743 excaecantur vel obdurantur.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 1</h3><p title="I-II q. 79 a. 1 arg. 1"><a name="36961"><span class="ref">[36961] Iª-IIae q. 79 a. 1 arg. 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 1744 sic proceditur. Videtur quod Deus sit causa peccati. Dicit enim |
| 1745 apostolus, Rom. I, de quibusdam, <i>tradidit eos Deus in reprobum | |
| 1746 sensum, ut faciant ea quae non conveniunt</i>. Et Glossa ibidem | |
| 1747 dicit quod <i>Deus operatur in cordibus hominum, inclinando | |
| 1748 voluntates eorum in quodcumque voluerit, sive in bonum sive in | |
| 1749 malum</i>. Sed facere quae non conveniunt, et inclinari secundum | |
| 1750 voluntatem ad malum, est peccatum. Ergo Deus hominibus est causa | |
| 53 | 1751 peccati.</p><p title="I-II q. 79 a. 1 arg. 2"><a name="36962"><span class="ref">[36962] Iª-IIae q. 79 a. 1 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 1752 Sap. XIV, dicitur, <i>creaturae Dei in odium factae sunt, et in |
| 1753 tentationem animae hominum</i>. Sed tentatio solet dici provocatio | |
| 1754 ad peccandum. Cum ergo creaturae non sint factae nisi a Deo, ut in | |
| 1755 primo habitum est, videtur quod Deus sit causa peccati provocans | |
| 53 | 1756 homines ad peccandum.</p><p title="I-II q. 79 a. 1 arg. 3"><a name="36963"><span class="ref">[36963] Iª-IIae q. 79 a. 1 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 1757 quidquid est causa causae, est causa effectus. Sed Deus est causa |
| 1758 liberi arbitrii, quod est causa peccati. Ergo Deus est causa | |
| 53 | 1759 peccati.</p><p title="I-II q. 79 a. 1 arg. 4"><a name="36964"><span class="ref">[36964] Iª-IIae q. 79 a. 1 arg. 4</span></a> Praeterea, |
| 28 | 1760 omne malum opponitur bono. Sed non repugnat divinae bonitati quod |
| 1761 ipse sit causa mali poenae, de isto enim malo dicitur Isaiae XLV, | |
| 1762 quod <i>Deus est creans malum</i>; et Amos III, <i>si est malum in | |
| 1763 civitate quod Deus non fecerit?</i> Ergo etiam divinae bonitati non | |
| 53 | 1764 repugnat quod Deus sit causa culpae.</p><p title="I-II q. 79 a. 1 s. c."><a name="36965"><span class="ref">[36965] Iª-IIae q. 79 a. 1 s. c.</span></a> Sed contra, |
| 28 | 1765 Sap. XI, dicitur de Deo, <i>nihil odisti eorum quae fecisti</i>. |
| 1766 Odit autem Deus peccatum, secundum illud Sap. XIV, <i>odio est Deo | |
| 53 | 1767 impius, et impietas eius</i>. Ergo Deus non est causa peccati.</p><p title="I-II q. 79 a. 1 co."><a name="36966"><span class="ref">[36966] Iª-IIae q. 79 a. 1 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 1768 dicendum quod homo dupliciter est causa peccati vel sui vel |
| 1769 alterius. Uno modo, directe, inclinando scilicet voluntatem suam | |
| 1770 vel alterius ad peccandum. Alio modo, indirecte, dum scilicet non | |
| 1771 retrahit aliquos a peccato, unde Ezech. III speculatori dicitur, | |
| 1772 <i>si non dixeris impio, morte morieris, sanguinem eius de manu tua | |
| 1773 requiram</i>. Deus autem non potest esse directe causa peccati vel | |
| 1774 sui vel alterius. Quia omne peccatum est per recessum ab ordine qui | |
| 1775 est in ipsum sicut in finem. Deus autem omnia inclinat et convertit | |
| 1776 in seipsum sicut in ultimum finem, sicut Dionysius dicit, I cap. de | |
| 1777 Div. Nom. Unde impossibile est quod sit sibi vel aliis causa | |
| 1778 discedendi ab ordine qui est in ipsum. Unde non potest directe esse | |
| 1779 causa peccati. Similiter etiam neque indirecte. Contingit enim quod | |
| 1780 Deus aliquibus non praebet auxilium ad vitandum peccata, quod si | |
| 1781 praeberet, non peccarent. Sed hoc totum facit secundum ordinem suae | |
| 1782 sapientiae et iustitiae, cum ipse sit sapientia et iustitia. Unde | |
| 1783 non imputatur ei quod alius peccat, sicut causae peccati, sicut | |
| 1784 gubernator non dicitur causa submersionis navis ex hoc quod non | |
| 1785 gubernat navem, nisi quando subtrahit gubernationem potens et | |
| 1786 debens gubernare. Et sic patet quod Deus nullo modo est causa | |
| 53 | 1787 peccati.</p><p title="I-II q. 79 a. 1 ad 1"><a name="36967"><span class="ref">[36967] Iª-IIae q. 79 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 1788 ergo dicendum quod, quantum ad verba apostoli, ex ipso textu patet |
| 1789 solutio. Si enim Deus tradit aliquos in reprobum sensum, iam ergo | |
| 1790 reprobum sensum habent ad faciendum ea quae non conveniunt. Dicitur | |
| 1791 ergo tradere eos in reprobum sensum, inquantum non prohibet eos | |
| 1792 quin suum sensum reprobum sequantur, sicut dicimur exponere illos | |
| 1793 quos non tuemur. Quod autem Augustinus dicit, in libro de gratia et | |
| 1794 libero arbitrio, unde sumpta est Glossa, quod <i>Deus inclinat | |
| 1795 voluntates hominum in bonum et malum</i>; sic intelligendum est | |
| 1796 quod in bonum quidem directe inclinat voluntatem, in malum autem | |
| 1797 inquantum non prohibet, sicut dictum est. Et tamen hoc etiam | |
| 53 | 1798 contingit ex merito praecedentis peccati.</p><p title="I-II q. 79 a. 1 ad 2"><a name="36968"><span class="ref">[36968] Iª-IIae q. 79 a. 1 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 1799 dicendum quod, cum dicitur, <i>creaturae Dei factae sunt in odium |
| 1800 et in tentationem animae hominum</i>, haec praepositio in non | |
| 1801 ponitur causaliter, sed consecutive, non enim Deus fecit creaturas | |
| 1802 ad malum hominum, sed hoc consecutum est propter insipientiam | |
| 1803 hominum. Unde subditur, et in muscipulam pedibus insipientium, qui | |
| 1804 scilicet per suam insipientiam utuntur creaturis ad aliud quam ad | |
| 53 | 1805 quod factae sunt.</p><p title="I-II q. 79 a. 1 ad 3"><a name="36969"><span class="ref">[36969] Iª-IIae q. 79 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 1806 dicendum quod effectus causae mediae procedens ab ea secundum quod |
| 1807 subditur ordini causae primae, reducitur etiam in causam primam. | |
| 1808 Sed si procedat a causa media secundum quod exit ordinem causae | |
| 1809 primae, non reducitur in causam primam, sicut si minister faciat | |
| 1810 aliquid contra mandatum domini, hoc non reducitur in dominum sicut | |
| 1811 in causam. Et similiter peccatum quod liberum arbitrium committit | |
| 53 | 1812 contra praeceptum Dei, non reducitur in Deum sicut in causam.</p><p title="I-II q. 79 a. 1 ad 4"><a name="36970"><span class="ref">[36970] Iª-IIae q. 79 a. 1 ad 4</span></a> Ad quartum |
| 28 | 1813 dicendum quod poena opponitur bono eius qui punitur, qui privatur |
| 1814 quocumque bono. Sed culpa opponitur bono ordinis qui est in Deum, | |
| 1815 unde directe opponitur bonitati divinae. Et propter hoc non est | |
| 53 | 1816 similis ratio de culpa et poena.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 2</h3><p title="I-II q. 79 a. 2 arg. 1"><a name="36971"><span class="ref">[36971] Iª-IIae q. 79 a. 2 arg. 1</span></a> Ad secundum |
| 28 | 1817 sic proceditur. Videtur quod actus peccati non sit a Deo. Dicit |
| 1818 enim Augustinus, in libro de perfectione iustitiae, quod <i>actus | |
| 1819 peccati non est res aliqua</i>. Omne autem quod est a Deo, est res | |
| 53 | 1820 aliqua. Ergo actus peccati non est a Deo.</p><p title="I-II q. 79 a. 2 arg. 2"><a name="36972"><span class="ref">[36972] Iª-IIae q. 79 a. 2 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 1821 homo non dicitur esse causa peccati nisi quia homo est causa actus |
| 1822 peccati, nullus enim intendens ad malum operatur, ut Dionysius | |
| 1823 dicit, IV cap. de Div. Nom. Sed Deus non est causa peccati, ut | |
| 53 | 1824 dictum est. Ergo Deus non est causa actus peccati.</p><p title="I-II q. 79 a. 2 arg. 3"><a name="36973"><span class="ref">[36973] Iª-IIae q. 79 a. 2 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 1825 aliqui actus secundum suam speciem sunt mali et peccata, ut ex |
| 1826 supradictis patet. Sed quidquid est causa alicuius, est causa eius | |
| 1827 quod convenit ei secundum suam speciem. Si ergo Deus esset causa | |
| 1828 actus peccati, sequeretur quod esset causa peccati. Sed hoc non est | |
| 53 | 1829 verum, ut ostensum est. Ergo Deus non est causa actus peccati.</p><p title="I-II q. 79 a. 2 s. c."><a name="36974"><span class="ref">[36974] Iª-IIae q. 79 a. 2 s. c.</span></a> Sed contra, |
| 28 | 1830 actus peccati est quidam motus liberi arbitrii. Sed voluntas Dei |
| 1831 est causa omnium motionum, ut Augustinus dicit, III de Trin. Ergo | |
| 53 | 1832 voluntas Dei est causa actus peccati.</p><p title="I-II q. 79 a. 2 co."><a name="36975"><span class="ref">[36975] Iª-IIae q. 79 a. 2 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 1833 dicendum quod actus peccati et est ens, et est actus; et ex utroque |
| 1834 habet quod sit a Deo. Omne enim ens, quocumque modo sit, oportet | |
| 1835 quod derivetur a primo ente; ut patet per Dionysium, V cap. de Div. | |
| 1836 Nom. Omnis autem actio causatur ab aliquo existente in actu, quia | |
| 1837 nihil agit nisi secundum quod est actu, omne autem ens actu | |
| 1838 reducitur in primum actum, scilicet Deum, sicut in causam, qui est | |
| 1839 per suam essentiam actus. Unde relinquitur quod Deus sit causa | |
| 1840 omnis actionis, inquantum est actio. Sed peccatum nominat ens et | |
| 1841 actionem cum quodam defectu. Defectus autem ille est ex causa | |
| 1842 creata, scilicet libero arbitrio, inquantum deficit ab ordine primi | |
| 1843 agentis, scilicet Dei. Unde defectus iste non reducitur in Deum | |
| 1844 sicut in causam, sed in liberum arbitrium, sicut defectus | |
| 1845 claudicationis reducitur in tibiam curvam sicut in causam, non | |
| 1846 autem in virtutem motivam, a qua tamen causatur quidquid est | |
| 1847 motionis in claudicatione. Et secundum hoc, Deus est causa actus | |
| 1848 peccati, non tamen est causa peccati, quia non est causa huius, | |
| 53 | 1849 quod actus sit cum defectu.</p><p title="I-II q. 79 a. 2 ad 1"><a name="36976"><span class="ref">[36976] Iª-IIae q. 79 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 1850 ergo dicendum quod Augustinus nominat ibi rem id quod est res |
| 1851 simpliciter, scilicet substantiam. Sic enim actus peccati non est | |
| 53 | 1852 res.</p><p title="I-II q. 79 a. 2 ad 2"><a name="36977"><span class="ref">[36977] Iª-IIae q. 79 a. 2 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 1853 dicendum quod in hominem sicut in causam reducitur non solum actus, |
| 1854 sed etiam ipse defectus, quia scilicet non subditur ei cui debet | |
| 1855 subdi, licet hoc ipse non intendat principaliter. Et ideo homo est | |
| 1856 causa peccati. Sed Deus sic est causa actus, quod nullo modo est | |
| 1857 causa defectus concomitantis actum. Et ideo non est causa | |
| 53 | 1858 peccati.</p><p title="I-II q. 79 a. 2 ad 3"><a name="36978"><span class="ref">[36978] Iª-IIae q. 79 a. 2 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 1859 dicendum quod, sicut dictum est supra, actus et habitus non |
| 1860 recipiunt speciem ex ipsa privatione, in qua consistit ratio mali; | |
| 1861 sed ex aliquo obiecto cui coniungitur talis privatio. Et sic ipse | |
| 1862 defectus, qui dicitur non esse a Deo, pertinet ad speciem actus | |
| 53 | 1863 consequenter, et non quasi differentia specifica.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 3</h3><p title="I-II q. 79 a. 3 arg. 1"><a name="36979"><span class="ref">[36979] Iª-IIae q. 79 a. 3 arg. 1</span></a> Ad tertium |
| 28 | 1864 sic proceditur. Videtur quod Deus non sit causa excaecationis et |
| 1865 indurationis. Dicit enim Augustinus, in libro octoginta trium | |
| 1866 quaest., quod <i>Deus non est causa eius quod homo sit | |
| 1867 deterior</i>. Sed per excaecationem et obdurationem fit homo | |
| 1868 deterior. Ergo Deus non est causa excaecationis et | |
| 53 | 1869 obdurationis.</p><p title="I-II q. 79 a. 3 arg. 2"><a name="36980"><span class="ref">[36980] Iª-IIae q. 79 a. 3 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 1870 Fulgentius dicit quod <i>Deus non est ultor illius rei cuius est |
| 1871 auctor</i>. Sed Deus est ultor cordis obdurati, secundum illud | |
| 1872 Eccli. III, <i>cor durum male habebit in novissimo</i>. Ergo Deus | |
| 53 | 1873 non est causa obdurationis.</p><p title="I-II q. 79 a. 3 arg. 3"><a name="36981"><span class="ref">[36981] Iª-IIae q. 79 a. 3 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 1874 idem effectus non attribuitur causis contrariis. Sed causa |
| 1875 excaecationis dicitur esse malitia hominis, secundum illud Sap. II, | |
| 1876 <i>excaecavit enim eos malitia eorum</i>; et etiam Diabolus, | |
| 1877 secundum illud II ad Cor. IV, <i>Deus huius saeculi excaecavit | |
| 1878 mentes infidelium</i>; quae quidem causae videntur esse contrariae | |
| 53 | 1879 Deo. Deus ergo non est causa excaecationis et obdurationis.</p><p title="I-II q. 79 a. 3 s. c."><a name="36982"><span class="ref">[36982] Iª-IIae q. 79 a. 3 s. c.</span></a> Sed contra |
| 28 | 1880 est quod dicitur Isaiae VI, <i>excaeca cor populi huius, et aures |
| 1881 eius aggrava</i>. Et Rom. IX dicitur, <i>cuius vult, miseretur; et | |
| 53 | 1882 quem vult, indurat</i>.</p><p title="I-II q. 79 a. 3 co."><a name="36983"><span class="ref">[36983] Iª-IIae q. 79 a. 3 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 1883 dicendum quod excaecatio et obduratio duo important. Quorum unum |
| 1884 est motus animi humani inhaerentis malo, et aversi a divino lumine. | |
| 1885 Et quantum ad hoc Deus non est causa excaecationis et obdurationis, | |
| 1886 sicut non est causa peccati. Aliud autem est subtractio gratiae, ex | |
| 1887 qua sequitur quod mens divinitus non illuminetur ad recte videndum, | |
| 1888 et cor hominis non emolliatur ad recte vivendum. Et quantum ad hoc | |
| 1889 Deus est causa excaecationis et obdurationis. Est autem | |
| 1890 considerandum quod Deus est causa universalis illuminationis | |
| 1891 animarum, secundum illud Ioan. I, <i>erat lux vera quae illuminat | |
| 1892 omnem hominem venientem in hunc mundum</i>, sicut sol est | |
| 1893 universalis causa illuminationis corporum. Aliter tamen et aliter, | |
| 1894 nam sol agit illuminando per necessitatem naturae; Deus autem agit | |
| 1895 voluntarie, per ordinem suae sapientiae. Sol autem, licet quantum | |
| 1896 est de se omnia corpora illuminet, si quod tamen impedimentum | |
| 1897 inveniat in aliquo corpore, relinquit illud tenebrosum, sicut patet | |
| 1898 de domo cuius fenestrae sunt clausae. Sed tamen illius | |
| 1899 obscurationis nullo modo causa est sol, non enim suo iudicio agit | |
| 1900 ut lumen interius non immittat, sed causa eius est solum ille qui | |
| 1901 claudit fenestram. Deus autem proprio iudicio lumen gratiae non | |
| 1902 immittit illis in quibus obstaculum invenit. Unde causa | |
| 1903 subtractionis gratiae est non solum ille qui ponit obstaculum | |
| 1904 gratiae, sed etiam Deus, qui suo iudicio gratiam non apponit. Et | |
| 1905 per hunc modum Deus est causa excaecationis, et aggravationis | |
| 1906 aurium, et obdurationis cordis. Quae quidem distinguuntur secundum | |
| 1907 effectus gratiae, quae et perficit intellectum dono sapientiae, et | |
| 1908 affectum emollit igne caritatis. Et quia ad cognitionem intellectus | |
| 1909 maxime deserviunt duo sensus, scilicet visus et auditus, quorum | |
| 1910 unus deservit inventioni, scilicet visus, alius disciplinae, | |
| 1911 scilicet auditus, ideo quantum ad visum, ponitur excaecatio; | |
| 1912 quantum ad auditum, aurium aggravatio; quantum ad affectum, | |
| 53 | 1913 obduratio.</p><p title="I-II q. 79 a. 3 ad 1"><a name="36984"><span class="ref">[36984] Iª-IIae q. 79 a. 3 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 1914 ergo dicendum quod, cum excaecatio et induratio, ex parte |
| 1915 subtractionis gratiae, sint quaedam poenae, ex hac parte eis homo | |
| 1916 non fit deterior, sed deterior factus per culpam, haec incurrit, | |
| 53 | 1917 sicut et ceteras poenas.</p><p title="I-II q. 79 a. 3 ad 2"><a name="36985"><span class="ref">[36985] Iª-IIae q. 79 a. 3 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 1918 dicendum quod obiectio illa procedit de obduratione secundum quod |
| 53 | 1919 est culpa.</p><p title="I-II q. 79 a. 3 ad 3"><a name="36986"><span class="ref">[36986] Iª-IIae q. 79 a. 3 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 1920 dicendum quod malitia est causa excaecationis meritoria, sicut |
| 1921 culpa est causa poenae. Et hoc etiam modo Diabolus excaecare | |
| 53 | 1922 dicitur, inquantum inducit ad culpam.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 4</h3><p title="I-II q. 79 a. 4 arg. 1"><a name="36987"><span class="ref">[36987] Iª-IIae q. 79 a. 4 arg. 1</span></a> Ad quartum |
| 28 | 1923 sic proceditur. Videtur quod excaecatio et obduratio semper |
| 1924 ordinentur ad salutem eius qui excaecatur et obduratur. Dicit enim | |
| 1925 Augustinus, in Enchirid., quod <i>Deus, cum sit summe bonus, nullo | |
| 1926 modo permitteret fieri aliquod malum, nisi posset ex quolibet malo | |
| 1927 elicere bonum</i>. Multo igitur magis ordinat ad bonum illud malum | |
| 1928 cuius ipse est causa. Sed excaecationis et obdurationis Deus est | |
| 1929 causa, ut dictum est. Ergo haec ordinantur ad salutem eius qui | |
| 53 | 1930 excaecatur vel induratur.</p><p title="I-II q. 79 a. 4 arg. 2"><a name="36988"><span class="ref">[36988] Iª-IIae q. 79 a. 4 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 1931 Sap. I dicitur quod <i>Deus non delectatur in perditione |
| 1932 impiorum</i>. Videretur autem in eorum perditione delectari, si | |
| 1933 eorum excaecationem in bonum eorum non converteret, sicut medicus | |
| 1934 videretur delectari in afflictione infirmi, si medicinam amaram, | |
| 1935 quam infirmo propinat, ad eius sanitatem non ordinaret. Ergo Deus | |
| 53 | 1936 excaecationem convertit in bonum excaecatorum.</p><p title="I-II q. 79 a. 4 arg. 3"><a name="36989"><span class="ref">[36989] Iª-IIae q. 79 a. 4 arg. 3</span></a> |
| 28 | 1937 <i>Praeterea, Deus non est personarum acceptor</i>, ut dicitur Act. |
| 1938 X. Sed quorundam excaecationem ordinat ad eorum salutem, sicut | |
| 1939 quorundam Iudaeorum, qui excaecati sunt ut Christo non crederent, | |
| 1940 et non credentes occiderent, et postmodum compuncti converterentur, | |
| 1941 sicut de quibusdam legitur Act. II; ut patet per Augustinum, in | |
| 1942 libro de quaest. Evang. Ergo Deus omnium excaecationem convertit in | |
| 53 | 1943 eorum salutem.</p><p title="I-II q. 79 a. 4 s. c."><a name="36990"><span class="ref">[36990] Iª-IIae q. 79 a. 4 s. c.</span></a> Sed contra, |
| 28 | 1944 non sunt facienda mala ut veniant bona, ut dicitur Rom. III. Sed |
| 1945 excaecatio est malum. Ergo Deus non excaecat aliquos propter eorum | |
| 53 | 1946 bonum.</p><p title="I-II q. 79 a. 4 co."><a name="36991"><span class="ref">[36991] Iª-IIae q. 79 a. 4 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 1947 dicendum quod excaecatio est quoddam praeambulum ad peccatum. |
| 1948 Peccatum autem ad duo ordinatur, ad unum quidem per se, scilicet ad | |
| 1949 damnationem; ad aliud autem ex misericordi Dei providentia, | |
| 1950 scilicet ad sanationem, inquantum Deus permittit aliquos cadere in | |
| 1951 peccatum, ut peccatum suum agnoscentes, humilientur et | |
| 1952 convertantur, sicut Augustinus dicit, in libro de natura et gratia. | |
| 1953 Unde et excaecatio ex sui natura ordinatur ad damnationem eius qui | |
| 1954 excaecatur, propter quod etiam ponitur reprobationis effectus, sed | |
| 1955 ex divina misericordia excaecatio ad tempus ordinatur medicinaliter | |
| 1956 ad salutem eorum qui excaecantur. Sed haec misericordia non omnibus | |
| 1957 impenditur excaecatis, <i>sed praedestinatis solum, quibus omnia | |
| 1958 cooperantur in bonum</i>, sicut dicitur Rom. VIII. Unde quantum ad | |
| 1959 quosdam, excaecatio ordinatur ad sanationem, quantum autem ad | |
| 1960 alios, ad damnationem, ut Augustinus dicit, in III de quaest. | |
| 53 | 1961 Evang.</p><p title="I-II q. 79 a. 4 ad 1"><a name="36992"><span class="ref">[36992] Iª-IIae q. 79 a. 4 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 1962 ergo dicendum quod omnia mala quae Deus facit vel permittit fieri, |
| 1963 ordinantur in aliquod bonum, non tamen semper in bonum eius in quo | |
| 1964 est malum, sed quandoque ad bonum alterius, vel etiam totius | |
| 1965 universi. Sicut culpam tyrannorum ordinavit in bonum martyrum; et | |
| 53 | 1966 poenam damnatorum ordinat in gloriam suae iustitiae.</p><p title="I-II q. 79 a. 4 ad 2"><a name="36993"><span class="ref">[36993] Iª-IIae q. 79 a. 4 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 1967 dicendum quod Deus non delectatur in perditione hominum quantum ad |
| 1968 ipsam perditionem, sed ratione suae iustitiae, vel propter bonum | |
| 53 | 1969 quod inde provenit.</p><p title="I-II q. 79 a. 4 ad 3"><a name="36994"><span class="ref">[36994] Iª-IIae q. 79 a. 4 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 1970 dicendum quod hoc quod Deus aliquorum excaecationem ordinat in |
| 1971 eorum salutem, misericordiae est, quod autem excaecatio aliorum | |
| 1972 ordinetur ad eorum damnationem, iustitiae est. Quod autem | |
| 1973 misericordiam quibusdam impendit et non omnibus, non facit | |
| 53 | 1974 personarum acceptionem in Deo, sicut in primo dictum est.</p><p title="I-II q. 79 a. 4 ad 4"><a name="36995"><span class="ref">[36995] Iª-IIae q. 79 a. 4 ad 4</span></a> Ad quartum |
| 28 | 1975 dicendum quod mala culpae non sunt facienda ut veniant bona, sed |
| 53 | 1976 mala poenae sunt inferenda propter bonum.</p></div></div><div class="q" id="q80"><h2>Quaestio 80</h2><div class="p"><h3>Prooemium</h3><p title="I-II q. 80 pr."><a name="36996"><span class="ref">[36996] |
| 1977 Iª-IIae q. 80 pr.</span></a> Deinde considerandum est de causa | |
| 28 | 1978 peccati ex parte Diaboli. Et circa hoc quaeruntur quatuor. Primo, |
| 1979 utrum Diabolus sit directe causa peccati. Secundo, utrum Diabolus | |
| 1980 inducat ad peccandum interius persuadendo. Tertio, utrum possit | |
| 1981 necessitatem peccandi inducere. Quarto, utrum omnia peccata ex | |
| 53 | 1982 Diaboli suggestione proveniant.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 1</h3><p title="I-II q. 80 a. 1 arg. 1"><a name="36997"><span class="ref">[36997] Iª-IIae q. 80 a. 1 arg. 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 1983 sic proceditur. Videtur quod Diabolus sit homini directe causa |
| 1984 peccandi. Peccatum enim directe in affectu consistit. Sed | |
| 1985 Augustinus dicit, IV de Trin., quod <i>Diabolus suae societati | |
| 1986 malignos affectus inspirat</i>. Et Beda, super Act., dicit quod | |
| 1987 <i>Diabolus animam in affectum malitiae trahit</i>. Et Isidorus | |
| 1988 dicit, in libro de summo bono, quod <i>Diabolus corda hominum | |
| 1989 occultis cupiditatibus replet</i>. Ergo Diabolus directe est causa | |
| 53 | 1990 peccati.</p><p title="I-II q. 80 a. 1 arg. 2"><a name="36998"><span class="ref">[36998] Iª-IIae q. 80 a. 1 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 1991 Hieronymus dicit quod <i>sicut Deus est perfector boni, ita |
| 1992 Diabolus est perfector mali</i>. Sed Deus est directe causa bonorum | |
| 1993 nostrorum. Ergo Diabolus est directe causa peccatorum | |
| 53 | 1994 nostrorum.</p><p title="I-II q. 80 a. 1 arg. 3"><a name="36999"><span class="ref">[36999] Iª-IIae q. 80 a. 1 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 1995 philosophus probat, in quodam cap. Ethicae Eudemicae, quod oportet |
| 1996 esse quoddam principium extrinsecum humani consilii. Consilium | |
| 1997 autem humanum non solum est de bonis, sed etiam de malis. Ergo | |
| 1998 sicut Deus movet ad consilium bonum, et per hoc directe est causa | |
| 1999 boni; ita Diabolus movet hominem ad consilium malum, et per hoc | |
| 53 | 2000 sequitur quod Diabolus directe sit causa peccati.</p><p title="I-II q. 80 a. 1 s. c."><a name="37000"><span class="ref">[37000] Iª-IIae q. 80 a. 1 s. c.</span></a> Sed contra |
| 28 | 2001 est quod Augustinus probat, in I et III de Lib. Arb., <i>quod nulla |
| 2002 alia re fit mens hominis serva libidinis, nisi propria | |
| 2003 voluntate</i>. Sed homo non fit servus libidinis nisi per peccatum. | |
| 2004 Ergo causa peccati non potest esse Diabolus, sed sola propria | |
| 53 | 2005 voluntas.</p><p title="I-II q. 80 a. 1 co."><a name="37001"><span class="ref">[37001] Iª-IIae q. 80 a. 1 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 2006 dicendum quod peccatum actus quidam est. Unde hoc modo potest esse |
| 2007 aliquid directe causa peccati, per quem modum aliquis directe est | |
| 2008 causa alicuius actus. Quod quidem non contingit nisi per hoc quod | |
| 2009 proprium principium illius actus movet ad agendum. Proprium autem | |
| 2010 principium actus peccati est voluntas, quia omne peccatum est | |
| 2011 voluntarium. Unde nihil potest directe esse causa peccati, nisi | |
| 2012 quod potest movere voluntatem ad agendum. Voluntas autem, sicut | |
| 2013 supra dictum est, a duobus moveri potest, uno modo, ab obiecto, | |
| 2014 sicut dicitur quod appetibile apprehensum movet appetitum; alio | |
| 2015 modo, ab eo quod interius inclinat voluntatem ad volendum. Hoc | |
| 2016 autem non est nisi vel ipsa voluntas, vel Deus, ut supra ostensum | |
| 2017 est. Deus autem non potest esse causa peccati, ut dictum est. | |
| 2018 Relinquitur ergo quod ex hac parte sola voluntas hominis sit | |
| 2019 directe causa peccati eius. Ex parte autem obiecti, potest | |
| 2020 intelligi quod aliquid moveat voluntatem tripliciter. Uno modo, | |
| 2021 ipsum obiectum propositum, sicut dicimus quod cibus excitat | |
| 2022 desiderium hominis ad comedendum. Alio modo, ille qui proponit vel | |
| 2023 offert huiusmodi obiectum. Tertio modo, ille qui persuadet obiectum | |
| 2024 propositum habere rationem boni, quia et hic aliqualiter proponit | |
| 2025 proprium obiectum voluntati, quod est rationis bonum verum vel | |
| 2026 apparens. Primo igitur modo, res sensibiles exterius apparentes | |
| 2027 movent voluntatem hominis ad peccandum, secundo autem et tertio | |
| 2028 modo, vel Diabolus, vel etiam homo, potest incitare ad peccandum, | |
| 2029 vel offerendo aliquid appetibile sensui, vel persuadendo rationi. | |
| 2030 Sed nullo istorum trium modorum potest aliquid esse directa causa | |
| 2031 peccati, quia voluntas non ex necessitate movetur ab aliquo obiecto | |
| 2032 nisi ab ultimo fine, ut supra dictum est; unde non est sufficiens | |
| 2033 causa peccati neque res exterius oblata, neque ille qui eam | |
| 2034 proponit, neque ille qui persuadet. Unde sequitur quod Diabolus non | |
| 2035 sit causa peccati directe et sufficienter; sed solum per modum | |
| 53 | 2036 persuadentis, vel proponentis appetibile.</p><p title="I-II q. 80 a. 1 ad 1"><a name="37002"><span class="ref">[37002] Iª-IIae q. 80 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 2037 ergo dicendum quod omnes illae auctoritates, et si quae similes |
| 2038 inveniantur, sunt referendae ad hoc quod Diabolus suggerendo, vel | |
| 53 | 2039 aliqua appetibilia proponendo, inducit in affectum peccati.</p><p title="I-II q. 80 a. 1 ad 2"><a name="37003"><span class="ref">[37003] Iª-IIae q. 80 a. 1 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 2040 dicendum quod similitudo illa est attendenda quantum ad hoc, quod |
| 2041 Diabolus quodammodo est causa peccatorum nostrorum, sicut Deus est | |
| 2042 aliquo modo causa bonorum nostrorum. Non tamen attenditur quantum | |
| 2043 ad modum causandi, nam Deus causat bona interius movendo | |
| 53 | 2044 voluntatem, quod Diabolo convenire non potest.</p><p title="I-II q. 80 a. 1 ad 3"><a name="37004"><span class="ref">[37004] Iª-IIae q. 80 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 2045 dicendum quod Deus est universale principium omnis interioris motus |
| 2046 humani, sed quod determinetur ad malum consilium voluntas humana, | |
| 2047 hoc directe quidem est ex voluntate humana; et a Diabolo per modum | |
| 53 | 2048 persuadentis, vel appetibilia proponentis.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 2</h3><p title="I-II q. 80 a. 2 arg. 1"><a name="37005"><span class="ref">[37005] Iª-IIae q. 80 a. 2 arg. 1</span></a> Ad secundum |
| 28 | 2049 sic proceditur. Videtur quod Diabolus non possit inducere ad |
| 2050 peccandum interius instigando. Interiores enim motus animae sunt | |
| 2051 quaedam opera vitae. Sed nullum opus vitae potest esse nisi a | |
| 2052 principio intrinseco; nec etiam opus animae vegetabilis, quod est | |
| 2053 infimum inter opera vitae. Ergo Diabolus secundum interiores motus | |
| 53 | 2054 non potest hominem instigare ad malum.</p><p title="I-II q. 80 a. 2 arg. 2"><a name="37006"><span class="ref">[37006] Iª-IIae q. 80 a. 2 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 2055 omnes interiores motus, secundum ordinem naturae, a sensibus |
| 2056 exterioribus oriuntur. Sed praeter ordinem naturae aliquid operari | |
| 2057 est solius Dei, ut in primo dictum est. Ergo Diabolus non potest in | |
| 2058 interioribus motibus hominis aliquid operari, nisi secundum ea quae | |
| 53 | 2059 exterioribus sensibus apparent.</p><p title="I-II q. 80 a. 2 arg. 3"><a name="37007"><span class="ref">[37007] Iª-IIae q. 80 a. 2 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 2060 interiores actus animae sunt intelligere et imaginari. Sed quantum |
| 2061 ad neutrum horum potest Diabolus aliquid operari. Quia, ut in primo | |
| 2062 habitum est, Diabolus non imprimit in intellectum humanum. In | |
| 2063 phantasiam etiam videtur quod imprimere non possit, quia formae | |
| 2064 imaginatae, tanquam magis spirituales, sunt digniores quam formae | |
| 2065 quae sunt in materia sensibili; quas tamen Diabolus imprimere non | |
| 2066 potest, ut patet ex his quae in primo habita sunt. Ergo Diabolus | |
| 2067 non potest secundum interiores motus inducere hominem ad | |
| 53 | 2068 peccatum.</p><p title="I-II q. 80 a. 2 s. c."><a name="37008"><span class="ref">[37008] Iª-IIae q. 80 a. 2 s. c.</span></a> Sed contra |
| 28 | 2069 est quia secundum hoc nunquam tentaret hominem nisi visibiliter |
| 53 | 2070 apparendo. Quod patet esse falsum.</p><p title="I-II q. 80 a. 2 co."><a name="37009"><span class="ref">[37009] Iª-IIae q. 80 a. 2 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 2071 dicendum quod interior pars animae est intellectiva et sensitiva. |
| 2072 Intellectiva autem continet intellectum et voluntatem. Et de | |
| 2073 voluntate quidem iam dictum est quomodo ad eam Diabolus se habet. | |
| 2074 Intellectus autem per se quidem movetur ab aliquo illuminante ipsum | |
| 2075 ad cognitionem veritatis, quod Diabolus circa hominem non intendit, | |
| 2076 sed magis obtenebrare rationem ipsius ad consentiendum peccato. | |
| 2077 Quae quidem obtenebratio provenit ex phantasia et appetitu | |
| 2078 sensitivo. Unde tota interior operatio Diaboli esse videtur circa | |
| 2079 phantasiam et appetitum sensitivum. Quorum utrumque commovendo, | |
| 2080 potest inducere ad peccatum, potest enim operari ad hoc quod | |
| 2081 imaginationi aliquae formae imaginariae praesententur; potest etiam | |
| 2082 facere quod appetitus sensitivus concitetur ad aliquam passionem. | |
| 2083 Dictum est enim in primo libro quod natura corporalis spirituali | |
| 2084 naturaliter obedit ad motum localem. Unde et Diabolus omnia illa | |
| 2085 causare potest quae ex motu locali corporum inferiorum provenire | |
| 2086 possunt, nisi virtute divina reprimatur. Quod autem aliquae formae | |
| 2087 repraesententur imaginationi, consequitur quandoque ad motum | |
| 2088 localem. Dicit enim philosophus, in libro de somno et vigilia, quod | |
| 2089 <i>cum animal dormierit, descendente plurimo sanguine ad principium | |
| 2090 sensitivum, simul descendunt motus</i>, sive impressiones relictae | |
| 2091 ex sensibilium motionibus, quae in sensibilibus speciebus | |
| 2092 conservantur, et movent principium apprehensivum, ita quod apparent | |
| 2093 ac si tunc principium sensitivum a rebus ipsis exterioribus | |
| 2094 immutaretur. Unde talis motus localis spirituum vel humorum potest | |
| 2095 procurari a Daemonibus, sive dormiant sive vigilent homines, et sic | |
| 2096 sequitur quod homo aliqua imaginetur. Similiter etiam appetitus | |
| 2097 sensitivus concitatur ad aliquas passiones secundum quendam | |
| 2098 determinatum motum cordis et spirituum. Unde ad hoc etiam Diabolus | |
| 2099 potest cooperari. Et ex hoc quod passiones aliquae concitantur in | |
| 2100 appetitu sensitivo, sequitur quod et motum sive intentionem | |
| 2101 sensibilem praedicto modo reductam ad principium apprehensivum, | |
| 2102 magis homo percipiat, quia, ut philosophus in eodem libro dicit, | |
| 2103 <i>amantes modica similitudine in apprehensionem rei amatae | |
| 2104 moventur</i>. Contingit etiam ex hoc quod passio est concitata, ut | |
| 2105 id quod proponitur imaginationi, iudicetur prosequendum, quia ei | |
| 2106 qui a passione detinetur, videtur esse bonum id ad quod per | |
| 2107 passionem inclinatur. Et per hunc modum Diabolus interius inducit | |
| 53 | 2108 ad peccandum.</p><p title="I-II q. 80 a. 2 ad 1"><a name="37010"><span class="ref">[37010] Iª-IIae q. 80 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 2109 ergo dicendum quod opera vitae semper etsi sint ab aliquo principio |
| 2110 intrinseco, tamen ad ea potest cooperari aliquod exterius agens, | |
| 2111 sicut etiam ad opera animae vegetabilis operatur calor exterior, ut | |
| 53 | 2112 facilius digeratur cibus.</p><p title="I-II q. 80 a. 2 ad 2"><a name="37011"><span class="ref">[37011] Iª-IIae q. 80 a. 2 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 2113 dicendum quod huiusmodi apparitio formarum imaginabilium non est |
| 2114 omnino praeter ordinem naturae. Nec est per solum imperium, sed per | |
| 53 | 2115 motum localem, ut dictum est.</p><p title="I-II q. 80 a. 2 ad 3"><a name="37012"><span class="ref">[37012] Iª-IIae q. 80 a. 2 ad 3</span></a> Unde patet |
| 28 | 2116 responsio ad tertium, quia formae illae sunt a sensibus acceptae |
| 53 | 2117 primordialiter.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 3</h3><p title="I-II q. 80 a. 3 arg. 1"><a name="37013"><span class="ref">[37013] Iª-IIae q. 80 a. 3 arg. 1</span></a> Ad tertium |
| 28 | 2118 sic proceditur. Videtur quod Diabolus possit necessitatem inferre |
| 2119 ad peccandum. Potestas enim maior potest necessitatem inferre | |
| 2120 minori. Sed de Diabolo dicitur Iob XLI, <i>non est potestas super | |
| 2121 terram quae ei valeat comparari</i>. Ergo potest homini terreno | |
| 53 | 2122 necessitatem inferre ad peccandum.</p><p title="I-II q. 80 a. 3 arg. 2"><a name="37014"><span class="ref">[37014] Iª-IIae q. 80 a. 3 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 2123 ratio hominis non potest moveri nisi secundum ea quae exterius |
| 2124 sensibus proponuntur et imaginationi repraesentantur, quia omnis | |
| 2125 nostra cognitio ortum habet a sensu, <i>et non est intelligere sine | |
| 2126 phantasmate</i>, ut dicitur in libro de anima. Sed Diabolus potest | |
| 2127 movere imaginationem hominis, ut dictum est, et etiam exteriores | |
| 2128 sensus, dicit enim Augustinus, in libro octoginta trium quaest., | |
| 2129 quod <i>serpit hoc malum</i>, scilicet quod est a Diabolo, <i>per | |
| 2130 omnes aditus sensuales; dat se figuris, accommodat coloribus, | |
| 2131 adhaeret sonis, infundit saporibus</i>. Ergo potest rationem | |
| 53 | 2132 hominis ex necessitate inclinare ad peccandum.</p><p title="I-II q. 80 a. 3 arg. 3"><a name="37015"><span class="ref">[37015] Iª-IIae q. 80 a. 3 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 2133 secundum Augustinum, <i>nonnullum peccatum est, cum caro |
| 2134 concupiscit adversus spiritum</i>. Sed concupiscentiam carnis | |
| 2135 Diabolus potest causare, sicut et ceteras passiones, eo modo quo | |
| 2136 supra dictum est. Ergo ex necessitate potest inducere ad | |
| 53 | 2137 peccandum.</p><p title="I-II q. 80 a. 3 s. c."><a name="37016"><span class="ref">[37016] Iª-IIae q. 80 a. 3 s. c.</span></a> Sed contra |
| 28 | 2138 est quod dicitur I Petr. ult., <i>adversarius vester Diabolus |
| 2139 tanquam leo rugiens circuit, quaerens quem devoret, cui resistite | |
| 2140 fortes in fide</i>. Frustra autem talis admonitio daretur, si homo | |
| 2141 ei ex necessitate succumberet. Non ergo potest homini necessitatem | |
| 53 | 2142 inducere ad peccandum.</p><p title="I-II q. 80 a. 3 co."><a name="37017"><span class="ref">[37017] Iª-IIae q. 80 a. 3 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 2143 dicendum quod Diabolus propria virtute, nisi refraenetur a Deo, |
| 2144 potest aliquem inducere ex necessitate ad faciendum aliquem actum | |
| 2145 qui de suo genere peccatum est, non autem potest inducere | |
| 2146 necessitatem peccandi. Quod patet ex hoc quod homo motivo ad | |
| 2147 peccandum non resistit nisi per rationem, cuius usum totaliter | |
| 2148 impedire potest movendo imaginationem et appetitum sensitivum, | |
| 2149 sicut in arreptitiis patet. Sed tunc, ratione sic ligata, quidquid | |
| 2150 homo agat, non imputatur ei ad peccatum. Sed si ratio non sit | |
| 2151 totaliter ligata, ex ea parte qua est libera, potest resistere | |
| 2152 peccato, sicut supra dictum est. Unde manifestum est quod Diabolus | |
| 53 | 2153 nullo modo potest necessitatem inducere homini ad peccandum.</p><p title="I-II q. 80 a. 3 ad 1"><a name="37018"><span class="ref">[37018] Iª-IIae q. 80 a. 3 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 2154 ergo dicendum quod non quaelibet potestas maior homine, potest |
| 2155 movere voluntatem hominis, sed solus Deus, ut supra habitum | |
| 53 | 2156 est.</p><p title="I-II q. 80 a. 3 ad 2"><a name="37019"><span class="ref">[37019] Iª-IIae q. 80 a. 3 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 2157 dicendum quod illud quod est apprehensum per sensum vel |
| 2158 imaginationem, non ex necessitate movet voluntatem, si homo habeat | |
| 53 | 2159 usum rationis. Nec semper huiusmodi apprehensio ligat rationem.</p><p title="I-II q. 80 a. 3 ad 3"><a name="37020"><span class="ref">[37020] Iª-IIae q. 80 a. 3 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 2160 dicendum quod concupiscentia carnis contra spiritum, quando ratio |
| 2161 ei actualiter resistit, non est peccatum, sed materia exercendae | |
| 2162 virtutis. Quod autem ratio ei non resistat, non est in potestate | |
| 53 | 2163 Diaboli. Et ideo non potest inducere necessitatem peccati.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 4</h3><p title="I-II q. 80 a. 4 arg. 1"><a name="37021"><span class="ref">[37021] Iª-IIae q. 80 a. 4 arg. 1</span></a> Ad quartum |
| 28 | 2164 sic proceditur. Videtur quod omnia peccata hominum sint ex |
| 2165 suggestione Diaboli. Dicit enim Dionysius, IV cap. de Div. Nom., | |
| 2166 quod <i>multitudo Daemonum causa est omnium malorum et sibi et | |
| 53 | 2167 aliis</i>.</p><p title="I-II q. 80 a. 4 arg. 2"><a name="37022"><span class="ref">[37022] Iª-IIae q. 80 a. 4 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 2168 quicumque peccat mortaliter, efficitur servus Diaboli; secundum |
| 2169 illud Ioan. VIII, <i>qui facit peccatum, servus est peccati. Sed ei | |
| 2170 aliquis in servitutem addicitur, a quo superatus est</i>, ut | |
| 2171 dicitur II Petr. II. Ergo quicumque facit peccatum, superatus est a | |
| 53 | 2172 Diabolo.</p><p title="I-II q. 80 a. 4 arg. 3"><a name="37023"><span class="ref">[37023] Iª-IIae q. 80 a. 4 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 2173 Gregorius dicit quod peccatum Diaboli est irreparabile, quia |
| 2174 cecidit nullo suggerente. Si igitur aliqui homines peccarent per | |
| 2175 liberum arbitrium, nullo suggerente, eorum peccatum esset | |
| 2176 irremediabile, quod patet esse falsum. Ergo omnia peccata humana a | |
| 53 | 2177 Diabolo suggeruntur.</p><p title="I-II q. 80 a. 4 s. c."><a name="37024"><span class="ref">[37024] Iª-IIae q. 80 a. 4 s. c.</span></a> Sed contra |
| 28 | 2178 est quod dicitur in libro de ecclesiasticis dogmatibus, <i>non |
| 2179 omnes cogitationes nostrae malae a Diabolo excitantur, sed | |
| 53 | 2180 aliquoties ex nostri arbitrii motu emergunt</i>.</p><p title="I-II q. 80 a. 4 co."><a name="37025"><span class="ref">[37025] Iª-IIae q. 80 a. 4 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 2181 dicendum quod occasionaliter quidem et indirecte Diabolus est causa |
| 2182 omnium peccatorum nostrorum, inquantum induxit primum hominem ad | |
| 2183 peccandum, ex cuius peccato intantum vitiata est humana natura, ut | |
| 2184 omnes simus ad peccandum proclives, sicut diceretur esse causa | |
| 2185 combustionis lignorum qui ligna siccaret, ex quo sequeretur quod | |
| 2186 facile incenderentur. Directe autem non est causa omnium peccatorum | |
| 2187 humanorum, ita quod singula peccata persuadeat. Quod Origenes | |
| 2188 probat ex hoc, quia etiam si Diabolus non esset, homines haberent | |
| 2189 appetitum cibi et venereorum et similium, qui posset esse | |
| 2190 inordinatus nisi ratione ordinaretur, quod subiacet libero | |
| 53 | 2191 arbitrio.</p><p title="I-II q. 80 a. 4 ad 1"><a name="37026"><span class="ref">[37026] Iª-IIae q. 80 a. 4 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 2192 ergo dicendum quod multitudo Daemonum est causa omnium malorum |
| 53 | 2193 nostrorum secundum primam originem, ut dictum est.</p><p title="I-II q. 80 a. 4 ad 2"><a name="37027"><span class="ref">[37027] Iª-IIae q. 80 a. 4 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 2194 dicendum quod non solum fit servus alicuius qui ab eo superatur, |
| 2195 sed etiam qui se ei voluntarie subiicit. Et hoc modo fit servus | |
| 53 | 2196 Diaboli qui motu proprio peccat.</p><p title="I-II q. 80 a. 4 ad 3"><a name="37028"><span class="ref">[37028] Iª-IIae q. 80 a. 4 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 2197 dicendum quod peccatum Diaboli fuit irremediabile, quia nec aliquo |
| 2198 suggerente peccavit, nec habuit aliquam pronitatem ad peccandum ex | |
| 2199 praecedenti suggestione causatam. Quod de nullo hominis peccato | |
| 53 | 2200 dici potest.</p></div></div><div class="q" id="q81"><h2>Quaestio 81</h2><div class="p"><h3>Prooemium</h3><p title="I-II q. 81 pr."><a name="37029"><span class="ref">[37029] |
| 2201 Iª-IIae q. 81 pr.</span></a> Deinde considerandum est de causa | |
| 28 | 2202 peccati ex parte hominis. Cum autem homo sit causa peccati alteri |
| 2203 homini exterius suggerendo, sicut et Diabolus, habet quendam | |
| 2204 specialem modum causandi peccatum in alterum per originem. Unde de | |
| 2205 peccato originali dicendum est. Circa quod tria consideranda | |
| 2206 occurrunt, primo, de eius traductione; secundo, de eius essentia; | |
| 2207 tertio, de eius subiecto. Circa primum quaeruntur quinque. Primo, | |
| 2208 utrum primum peccatum hominis derivetur per originem in posteros. | |
| 2209 Secundo, utrum omnia alia peccata primi parentis, vel etiam aliorum | |
| 2210 parentum, per originem in posteros deriventur. Tertio, utrum | |
| 2211 peccatum originale derivetur ad omnes qui ex Adam per viam seminis | |
| 2212 generantur. Quarto, utrum derivaretur ad illos qui miraculose ex | |
| 2213 aliqua parte humani corporis formarentur. Quinto, utrum si femina | |
| 53 | 2214 peccasset, viro non peccante, traduceretur originale peccatum.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 1</h3><p title="I-II q. 81 a. 1 arg. 1"><a name="37030"><span class="ref">[37030] Iª-IIae q. 81 a. 1 arg. 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 2215 sic proceditur. Videtur quod primum peccatum primi parentis non |
| 2216 traducatur ad alios per originem. Dicitur enim Ezech. XVIII, | |
| 2217 <i>filius non portabit iniquitatem patris</i>. Portaret autem, si | |
| 2218 ab eo iniquitatem traheret. Ergo nullus trahit ab aliquo parentum | |
| 53 | 2219 per originem aliquod peccatum.</p><p title="I-II q. 81 a. 1 arg. 2"><a name="37031"><span class="ref">[37031] Iª-IIae q. 81 a. 1 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 2220 accidens non traducitur per originem, nisi traducto subiecto, eo |
| 2221 quod accidens non transit de subiecto in subiectum. Sed anima | |
| 2222 rationalis, quae est subiectum culpae, non traducitur per originem, | |
| 2223 ut in primo ostensum est. Ergo neque aliqua culpa per originem | |
| 53 | 2224 traduci potest.</p><p title="I-II q. 81 a. 1 arg. 3"><a name="37032"><span class="ref">[37032] Iª-IIae q. 81 a. 1 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 2225 omne illud quod traducitur per originem humanam, causatur ex |
| 2226 semine. Sed semen non potest causare peccatum, eo quod caret | |
| 2227 rationali parte animae, quae sola potest esse causa peccati. Ergo | |
| 53 | 2228 nullum peccatum potest trahi per originem.</p><p title="I-II q. 81 a. 1 arg. 4"><a name="37033"><span class="ref">[37033] Iª-IIae q. 81 a. 1 arg. 4</span></a> Praeterea, |
| 28 | 2229 quod est perfectius in natura, virtuosius est ad agendum. Sed caro |
| 2230 perfecta non potest inficere animam sibi unitam, alioquin anima non | |
| 2231 posset emundari a culpa originali dum est carni unita. Ergo multo | |
| 53 | 2232 minus semen potest inficere animam.</p><p title="I-II q. 81 a. 1 arg. 5"><a name="37034"><span class="ref">[37034] Iª-IIae q. 81 a. 1 arg. 5</span></a> Praeterea, |
| 28 | 2233 philosophus dicit, in III Ethic., quod <i>propter naturam turpes |
| 2234 nullus increpat, sed eos qui propter desidiam et negligentiam</i>. | |
| 2235 Dicuntur autem natura turpes qui habent turpitudinem ex sua | |
| 2236 origine. Ergo nihil quod est per originem, est increpabile, neque | |
| 53 | 2237 peccatum.</p><p title="I-II q. 81 a. 1 s. c."><a name="37035"><span class="ref">[37035] Iª-IIae q. 81 a. 1 s. c.</span></a> Sed contra |
| 28 | 2238 est quod apostolus dicit, Rom. V, <i>per unum hominem peccatum in |
| 2239 hunc mundum intravit</i>. Quod non potest intelligi per modum | |
| 2240 imitationis, propter hoc quod dicitur Sap. II, <i>invidia Diaboli | |
| 2241 mors intravit in orbem terrarum</i>. Restat ergo quod per originem | |
| 53 | 2242 a primo homine peccatum in mundo intravit.</p><p title="I-II q. 81 a. 1 co."><a name="37036"><span class="ref">[37036] Iª-IIae q. 81 a. 1 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 2243 dicendum quod secundum fidem Catholicam est tenendum quod primum |
| 2244 peccatum primi hominis originaliter transit in posteros. Propter | |
| 2245 quod etiam pueri mox nati deferuntur ad Baptismum, tanquam ab | |
| 2246 aliqua infectione culpae abluendi. Contrarium autem est haeresis | |
| 2247 Pelagianae, ut patet per Augustinum in plurimis suis libris. Ad | |
| 2248 investigandum autem qualiter peccatum primi parentis originaliter | |
| 2249 possit transire in posteros, diversi diversis viis processerunt. | |
| 2250 Quidam enim, considerantes quod peccati subiectum est anima | |
| 2251 rationalis, posuerunt quod cum semine rationalis anima traducatur, | |
| 2252 ut sic ex infecta anima animae infectae derivari videantur. Alii | |
| 2253 vero, hoc repudiantes tanquam erroneum, conati sunt ostendere | |
| 2254 quomodo culpa animae parentis traducitur in prolem, etiam si anima | |
| 2255 non traducatur, per hoc quod corporis defectus traducuntur a | |
| 2256 parente in prolem, sicut si leprosus generat leprosum, et | |
| 2257 podagricus podagricum, propter aliquam corruptionem seminis, licet | |
| 2258 talis corruptio non dicatur lepra vel podagra. Cum autem corpus sit | |
| 2259 proportionatum animae, et defectus animae redundent in corpus, et e | |
| 2260 converso; simili modo dicunt quod culpabilis defectus animae per | |
| 2261 traductionem seminis in prolem derivatur, quamvis semen actualiter | |
| 2262 non sit culpae subiectum. Sed omnes huiusmodi viae insufficientes | |
| 2263 sunt. Quia dato quod aliqui defectus corporales a parente transeant | |
| 2264 in prolem per originem; et etiam aliqui defectus animae ex | |
| 2265 consequenti, propter corporis indispositionem, sicut interdum ex | |
| 2266 fatuis fatui generantur, tamen hoc ipsum quod est ex origine | |
| 2267 aliquem defectum habere, videtur excludere rationem culpae, de | |
| 2268 cuius ratione est quod sit voluntaria. Unde etiam posito quod anima | |
| 2269 rationalis traduceretur, ex hoc ipso quod infectio animae prolis | |
| 2270 non esset in eius voluntate, amitteret rationem culpae obligantis | |
| 2271 ad poenam, quia, ut philosophus dicit in III Ethic., <i>nullus | |
| 2272 improperabit caeco nato, sed magis miserebitur</i>. Et ideo alia | |
| 2273 via procedendum est, dicendo quod omnes homines qui nascuntur ex | |
| 2274 Adam, possunt considerari ut unus homo, inquantum conveniunt in | |
| 2275 natura, quam a primo parente accipiunt; secundum quod in civilibus | |
| 2276 omnes qui sunt unius communitatis, reputantur quasi unum corpus, et | |
| 2277 tota communitas quasi unus homo. Porphyrius etiam dicit quod | |
| 2278 <i>participatione speciei plures homines sunt unus homo</i>. Sic | |
| 2279 igitur multi homines ex Adam derivati, sunt tanquam multa membra | |
| 2280 unius corporis. Actus autem unius membri corporalis, puta manus, | |
| 2281 non est voluntarius voluntate ipsius manus, sed voluntate animae, | |
| 2282 quae primo movet membra. Unde homicidium quod manus committit, non | |
| 2283 imputaretur manui ad peccatum, si consideraretur manus secundum se | |
| 2284 ut divisa a corpore, sed imputatur ei inquantum est aliquid hominis | |
| 2285 quod movetur a primo principio motivo hominis. Sic igitur | |
| 2286 inordinatio quae est in isto homine, ex Adam generato, non est | |
| 2287 voluntaria voluntate ipsius sed voluntate primi parentis, qui movet | |
| 2288 motione generationis omnes qui ex eius origine derivantur, sicut | |
| 2289 voluntas animae movet omnia membra ad actum. Unde peccatum quod sic | |
| 2290 a primo parente in posteros derivatur, dicitur originale, sicut | |
| 2291 peccatum quod ab anima derivatur ad membra corporis, dicitur | |
| 2292 actuale. Et sicut peccatum actuale quod per membrum aliquod | |
| 2293 committitur, non est peccatum illius membri nisi inquantum illud | |
| 2294 membrum est aliquid ipsius hominis, propter quod vocatur peccatum | |
| 2295 humanum; ita peccatum originale non est peccatum huius personae, | |
| 2296 nisi inquantum haec persona recipit naturam a primo parente. Unde | |
| 2297 et vocatur peccatum naturae; secundum illud Ephes. II, <i>eramus | |
| 53 | 2298 natura filii irae</i>.</p><p title="I-II q. 81 a. 1 ad 1"><a name="37037"><span class="ref">[37037] Iª-IIae q. 81 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 2299 ergo dicendum quod filius dicitur non portare peccatum patris, quia |
| 2300 non punitur pro peccato patris, nisi sit particeps culpae. Et sic | |
| 2301 est in proposito, derivatur enim per originem culpa a patre in | |
| 53 | 2302 filium, sicut et peccatum actuale per imitationem.</p><p title="I-II q. 81 a. 1 ad 2"><a name="37038"><span class="ref">[37038] Iª-IIae q. 81 a. 1 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 2303 dicendum quod, etsi anima non traducatur, quia virtus seminis non |
| 2304 potest causare animam rationalem; movet tamen ad ipsam dispositive. | |
| 2305 Unde per virtutem seminis traducitur humana natura a parente in | |
| 2306 prolem, et simul cum natura naturae infectio, ex hoc enim fit iste | |
| 2307 qui nascitur consors culpae primi parentis, quod naturam ab eo | |
| 53 | 2308 sortitur per quandam generativam motionem.</p><p title="I-II q. 81 a. 1 ad 3"><a name="37039"><span class="ref">[37039] Iª-IIae q. 81 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 2309 dicendum quod, etsi culpa non sit actu in semine, est tamen ibi |
| 53 | 2310 virtute humana natura, quam concomitatur talis culpa.</p><p title="I-II q. 81 a. 1 ad 4"><a name="37040"><span class="ref">[37040] Iª-IIae q. 81 a. 1 ad 4</span></a> Ad quartum |
| 28 | 2311 dicendum quod semen est principium generationis, quae est proprius |
| 2312 actus naturae, eius propagationi deserviens. Et ideo magis | |
| 2313 inficitur anima per semen quam per carnem iam perfectam, quae iam | |
| 53 | 2314 determinata est ad personam.</p><p title="I-II q. 81 a. 1 ad 5"><a name="37041"><span class="ref">[37041] Iª-IIae q. 81 a. 1 ad 5</span></a> Ad quintum |
| 28 | 2315 dicendum quod illud quod est per originem, non est increpabile, si |
| 2316 consideretur iste qui nascitur secundum se. Sed si consideretur | |
| 2317 prout refertur ad aliquod principium, sic potest esse ei | |
| 2318 increpabile, sicut aliquis qui nascitur patitur ignominiam generis | |
| 53 | 2319 ex culpa alicuius progenitorum causatam.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 2</h3><p title="I-II q. 81 a. 2 arg. 1"><a name="37042"><span class="ref">[37042] Iª-IIae q. 81 a. 2 arg. 1</span></a> Ad secundum |
| 28 | 2320 sic proceditur. Videtur quod etiam alia peccata vel ipsius primi |
| 2321 parentis, vel proximorum parentum, traducantur in posteros. Poena | |
| 2322 enim nunquam debetur nisi culpae. Sed aliqui puniuntur iudicio | |
| 2323 divino pro peccato proximorum parentum; secundum illud Exod. XX, | |
| 2324 <i>ego sum Deus Zelotes, visitans iniquitatem patrum in filios, in | |
| 2325 tertiam et quartam generationem</i>. Iudicio etiam humano, in | |
| 2326 crimine laesae maiestatis, filii exheredantur pro peccato parentum. | |
| 53 | 2327 Ergo etiam culpa proximorum parentum transit ad posteros.</p><p title="I-II q. 81 a. 2 arg. 2"><a name="37043"><span class="ref">[37043] Iª-IIae q. 81 a. 2 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 2328 magis potest transferre in alterum id quod habet aliquis a seipso, |
| 2329 quam id quod habet ex alio, sicut ignis magis potest calefacere | |
| 2330 quam aqua calefacta, sed homo transfert in prolem per originem | |
| 2331 peccatum quod habet ab Adam. Ergo multo magis peccatum quod ipse | |
| 53 | 2332 commisit.</p><p title="I-II q. 81 a. 2 arg. 3"><a name="37044"><span class="ref">[37044] Iª-IIae q. 81 a. 2 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 2333 ideo contrahimus a primo parente peccatum originale, quia in eo |
| 2334 fuimus sicut in principio naturae, quam ipse corrupit. Sed | |
| 2335 similiter fuimus in proximis parentibus sicut in quibusdam | |
| 2336 principiis naturae, quae etsi sit corrupta, potest adhuc magis | |
| 2337 corrumpi per peccatum, secundum illud Apoc. ult., <i>qui in | |
| 2338 sordibus est, sordescat adhuc</i>. Ergo filii contrahunt peccata | |
| 53 | 2339 proximorum parentum per originem, sicut et primi parentis.</p><p title="I-II q. 81 a. 2 s. c."><a name="37045"><span class="ref">[37045] Iª-IIae q. 81 a. 2 s. c.</span></a> Sed contra, |
| 28 | 2340 bonum est magis diffusivum sui quam malum. Sed merita proximorum |
| 53 | 2341 parentum non traducuntur ad posteros. Ergo multo minus peccata.</p><p title="I-II q. 81 a. 2 co."><a name="37046"><span class="ref">[37046] Iª-IIae q. 81 a. 2 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 2342 dicendum quod Augustinus hanc quaestionem movet in Enchiridio, et |
| 2343 insolutam relinquit. Sed si quis diligenter attendit, impossibile | |
| 2344 est quod aliqua peccata proximorum parentum, vel etiam primi | |
| 2345 parentis praeter primum, per originem traducantur. Cuius ratio est | |
| 2346 quia homo generat sibi idem in specie, non autem secundum | |
| 2347 individuum. Et ideo ea quae directe pertinent ad individuum, sicut | |
| 2348 personales actus et quae ad eos pertinent, non traducuntur a | |
| 2349 parentibus in filios, non enim grammaticus traducit in filium | |
| 2350 scientiam grammaticae, quam proprio studio acquisivit. Sed ea quae | |
| 2351 pertinent ad naturam speciei, traducuntur a parentibus in filios, | |
| 2352 nisi sit defectus naturae, sicut oculatus generat oculatum, nisi | |
| 2353 natura deficiat. Et si natura sit fortis, etiam aliqua accidentia | |
| 2354 individualia propagantur in filios, pertinentia ad dispositionem | |
| 2355 naturae, sicut velocitas corporis, bonitas ingenii, et alia | |
| 2356 huiusmodi, nullo autem modo ea quae sunt pure personalia, ut dictum | |
| 2357 est. Sicut autem ad personam pertinet aliquid secundum seipsam, et | |
| 2358 aliquid ex dono gratiae; ita etiam ad naturam potest aliquid | |
| 2359 pertinere secundum seipsam, scilicet quod causatur ex principiis | |
| 2360 eius, et aliquid ex dono gratiae. Et hoc modo iustitia originalis, | |
| 2361 sicut in primo dictum est, erat quoddam donum gratiae toti humanae | |
| 2362 naturae divinitus collatum in primo parente. Quod quidem primus | |
| 2363 homo amisit per primum peccatum. Unde sicut illa originalis | |
| 2364 iustitia traducta fuisset in posteros simul cum natura, ita etiam | |
| 2365 inordinatio opposita. Sed alia peccata actualia vel primi parentis | |
| 2366 vel aliorum, non corrumpunt naturam quantum ad id quod naturae est; | |
| 2367 sed solum quantum ad id quod personae est, idest secundum | |
| 53 | 2368 pronitatem ad actum. Unde alia peccata non traducuntur.</p><p title="I-II q. 81 a. 2 ad 1"><a name="37047"><span class="ref">[37047] Iª-IIae q. 81 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 2369 ergo dicendum quod poena spirituali, sicut Augustinus dicit in |
| 2370 epistola ad avitum, nunquam puniuntur filii pro parentibus, nisi | |
| 2371 communicent in culpa, vel per originem vel per imitationem, quia | |
| 2372 omnes animae immediate sunt Dei, ut dicitur Ezech. XVIII. Sed poena | |
| 2373 corporali interdum, iudicio divino vel humano, puniuntur filii pro | |
| 2374 parentibus, inquantum filius est aliquid patris secundum | |
| 53 | 2375 corpus.</p><p title="I-II q. 81 a. 2 ad 2"><a name="37048"><span class="ref">[37048] Iª-IIae q. 81 a. 2 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 2376 dicendum quod illud quod habet aliquis ex se, magis potest |
| 2377 traducere, dummodo sit traducibile. Sed peccata actualia proximorum | |
| 2378 parentum non sunt traducibilia, quia sunt pure personalia, ut | |
| 53 | 2379 dictum est.</p><p title="I-II q. 81 a. 2 ad 3"><a name="37049"><span class="ref">[37049] Iª-IIae q. 81 a. 2 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 2380 dicendum quod primum peccatum corrumpit naturam humanam corruptione |
| 2381 ad naturam pertinente, alia vero peccata corrumpunt eam corruptione | |
| 53 | 2382 pertinente ad solam personam.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 3</h3><p title="I-II q. 81 a. 3 arg. 1"><a name="37050"><span class="ref">[37050] Iª-IIae q. 81 a. 3 arg. 1</span></a> Ad tertium |
| 28 | 2383 sic proceditur. Videtur quod peccatum primi parentis non transeat |
| 2384 per originem in omnes homines. Mors enim est poena consequens | |
| 2385 originale peccatum. Sed non omnes qui procedunt seminaliter ex | |
| 2386 Adam, morientur, illi enim qui vivi reperientur in adventu domini, | |
| 2387 nunquam morientur, ut videtur per quod dicitur I Thessal. IV, | |
| 2388 <i>nos qui vivimus, non praeveniemus in adventu domini eos qui | |
| 53 | 2389 dormierunt</i>. Ergo illi non contrahunt originale peccatum.</p><p title="I-II q. 81 a. 3 arg. 2"><a name="37051"><span class="ref">[37051] Iª-IIae q. 81 a. 3 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 2390 nullus dat alteri quod ipse non habet. Sed homo baptizatus non |
| 53 | 2391 habet peccatum originale. Ergo non traducit ipsum in prolem.</p><p title="I-II q. 81 a. 3 arg. 3"><a name="37052"><span class="ref">[37052] Iª-IIae q. 81 a. 3 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 2392 donum Christi est maius quam peccatum Adae, ut apostolus dicit, |
| 2393 Rom. V. Sed donum Christi non transit in omnes homines. Ergo nec | |
| 53 | 2394 peccatum Adae.</p><p title="I-II q. 81 a. 3 s. c."><a name="37053"><span class="ref">[37053] Iª-IIae q. 81 a. 3 s. c.</span></a> Sed contra |
| 28 | 2395 est quod apostolus dicit, Rom. V, <i>mors in omnes pertransiit, in |
| 53 | 2396 quo omnes peccaverunt</i>.</p><p title="I-II q. 81 a. 3 co."><a name="37054"><span class="ref">[37054] Iª-IIae q. 81 a. 3 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 2397 dicendum quod secundum fidem Catholicam firmiter est tenendum quod |
| 2398 omnes homines, praeter solum Christum, ex Adam derivati, peccatum | |
| 2399 originale ex eo contrahunt, alioquin non omnes indigerent | |
| 2400 redemptione quae est per Christum; quod est erroneum. Ratio autem | |
| 2401 sumi potest ex hoc quod supra dictum est, quod sic ex peccato primi | |
| 2402 parentis traducitur culpa originalis in posteros, sicut a voluntate | |
| 2403 animae per motionem membrorum traducitur peccatum actuale ad membra | |
| 2404 corporis. Manifestum est autem quod peccatum actuale traduci potest | |
| 2405 ad omnia membra quae nata sunt moveri a voluntate. Unde et culpa | |
| 2406 originalis traducitur ad omnes illos qui moventur ab Adam motione | |
| 53 | 2407 generationis.</p><p title="I-II q. 81 a. 3 ad 1"><a name="37055"><span class="ref">[37055] Iª-IIae q. 81 a. 3 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 2408 ergo dicendum quod probabilius et communius tenetur quod omnes illi |
| 2409 qui in adventu domini reperientur, morientur, et post modicum | |
| 2410 resurgent, ut in tertio plenius dicetur. Si tamen hoc verum sit | |
| 2411 quod alii dicunt, quod illi nunquam morientur, sicut Hieronymus | |
| 2412 narrat diversorum opiniones in quadam epistola ad Minerium, de | |
| 2413 resurrectione carnis; dicendum est ad argumentum, quod illi etsi | |
| 2414 non moriantur, est tamen in eis reatus mortis, sed poena aufertur a | |
| 53 | 2415 Deo, qui etiam peccatorum actualium poenas condonare potest.</p><p title="I-II q. 81 a. 3 ad 2"><a name="37056"><span class="ref">[37056] Iª-IIae q. 81 a. 3 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 2416 dicendum quod peccatum originale per Baptismum aufertur reatu, |
| 2417 inquantum anima recuperat gratiam quantum ad mentem. Remanet tamen | |
| 2418 peccatum originale actu quantum ad fomitem, qui est inordinatio | |
| 2419 inferiorum partium animae et ipsius corporis, secundum quod homo | |
| 2420 generat, et non secundum mentem. Et ideo baptizati traducunt | |
| 2421 peccatum originale, non enim generant inquantum sunt renovati per | |
| 2422 Baptismum, sed inquantum retinent adhuc aliquid de vetustate primi | |
| 53 | 2423 peccati.</p><p title="I-II q. 81 a. 3 ad 3"><a name="37057"><span class="ref">[37057] Iª-IIae q. 81 a. 3 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 2424 dicendum quod, sicut peccatum Adae traducitur in omnes qui ab Adam |
| 2425 corporaliter generantur, ita gratia Christi traducitur in omnes qui | |
| 2426 ab eo spiritualiter generantur per fidem et Baptismum, et non solum | |
| 2427 ad removendam culpam primi parentis, sed etiam ad removendum | |
| 53 | 2428 peccata actualia, et ad introducendum in gloriam.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 4</h3><p title="I-II q. 81 a. 4 arg. 1"><a name="37058"><span class="ref">[37058] Iª-IIae q. 81 a. 4 arg. 1</span></a> Ad quartum |
| 28 | 2429 sic proceditur. Videtur quod, si aliquis formaretur ex carne humana |
| 2430 miraculose, contraheret originale peccatum. Dicit enim quaedam | |
| 2431 Glossa Gen. IV, quod <i>in lumbis Adae fuit tota posteritas | |
| 2432 corrupta, quia non est separata prius in loco vitae, sed postea in | |
| 2433 loco exilii</i>. Sed si aliquis homo sic formaretur sicut dictum | |
| 2434 est, caro eius separaretur in loco exilii. Ergo contraheret | |
| 53 | 2435 originale peccatum.</p><p title="I-II q. 81 a. 4 arg. 2"><a name="37059"><span class="ref">[37059] Iª-IIae q. 81 a. 4 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 2436 peccatum originale causatur in nobis inquantum anima inficitur ex |
| 2437 carne. Sed caro tota hominis est infecta. Ergo ex quacumque parte | |
| 2438 carnis homo formaretur, anima eius inficeretur infectione | |
| 53 | 2439 originalis peccati.</p><p title="I-II q. 81 a. 4 arg. 3"><a name="37060"><span class="ref">[37060] Iª-IIae q. 81 a. 4 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 2440 peccatum originale a primo parente pervenit in omnes, inquantum |
| 2441 omnes in eo peccante fuerunt. Sed illi qui ex carne humana | |
| 2442 formarentur, in Adam fuissent. Ergo peccatum originale | |
| 53 | 2443 contraherent.</p><p title="I-II q. 81 a. 4 s. c."><a name="37061"><span class="ref">[37061] Iª-IIae q. 81 a. 4 s. c.</span></a> Sed contra |
| 28 | 2444 est quia non fuissent in Adam secundum seminalem rationem; quod |
| 2445 solum causat traductionem peccati originalis, ut Augustinus dicit, | |
| 53 | 2446 X super Gen. ad Litt.</p><p title="I-II q. 81 a. 4 co."><a name="37062"><span class="ref">[37062] Iª-IIae q. 81 a. 4 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 2447 dicendum quod, sicut iam dictum est, peccatum originale a primo |
| 2448 parente traducitur in posteros, inquantum moventur ab ipso per | |
| 2449 generationem, sicut membra moventur ab anima ad peccatum actuale. | |
| 2450 Non autem est motio ad generationem nisi per virtutem activam in | |
| 2451 generatione. Unde illi soli peccatum originale contrahunt, qui ab | |
| 2452 Adam descendunt per virtutem activam in generatione originaliter ab | |
| 2453 Adam derivatam, quod est secundum seminalem rationem ab eo | |
| 2454 descendere, nam ratio seminalis nihil aliud est quam vis activa in | |
| 2455 generatione. Si autem aliquis formaretur virtute divina ex carne | |
| 2456 humana, manifestum est quod vis activa non derivaretur ab Adam. | |
| 2457 Unde non contraheret peccatum originale, sicut nec actus manus | |
| 2458 pertineret ad peccatum humanum, si manus non moveretur a voluntate | |
| 53 | 2459 hominis, sed ab aliquo extrinseco movente.</p><p title="I-II q. 81 a. 4 ad 1"><a name="37063"><span class="ref">[37063] Iª-IIae q. 81 a. 4 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 2460 ergo dicendum quod Adam non fuit in loco exilii nisi post peccatum. |
| 2461 Unde non propter locum exilii, sed propter peccatum, traducitur | |
| 53 | 2462 originalis culpa ad eos ad quos activa eius generatio pervenit.</p><p title="I-II q. 81 a. 4 ad 2"><a name="37064"><span class="ref">[37064] Iª-IIae q. 81 a. 4 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 2463 dicendum quod caro non inficit animam nisi inquantum est principium |
| 53 | 2464 activum in generatione, ut dictum est.</p><p title="I-II q. 81 a. 4 ad 3"><a name="37065"><span class="ref">[37065] Iª-IIae q. 81 a. 4 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 2465 dicendum quod ille qui formaretur ex carne humana, fuisset in Adam |
| 2466 secundum corpulentam substantiam; sed non secundum seminalem | |
| 2467 rationem, ut dictum est. Et ideo non contraheret originale | |
| 53 | 2468 peccatum.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 5</h3><p title="I-II q. 81 a. 5 arg. 1"><a name="37066"><span class="ref">[37066] Iª-IIae q. 81 a. 5 arg. 1</span></a> Ad quintum |
| 28 | 2469 sic proceditur. Videtur quod, si Adam non peccasset, Eva peccante, |
| 2470 filii originale peccatum contraherent. Peccatum enim originale a | |
| 2471 parentibus contrahimus, inquantum in eis fuimus, secundum illud | |
| 2472 apostoli, Rom. V, <i>in quo omnes peccaverunt</i>. Sed sicut homo | |
| 2473 praeexistit in patre suo, ita in matre. Ergo ex peccato matris homo | |
| 53 | 2474 peccatum originale contraheret, sicut et ex peccato patris.</p><p title="I-II q. 81 a. 5 arg. 2"><a name="37067"><span class="ref">[37067] Iª-IIae q. 81 a. 5 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 2475 si Eva peccasset, Adam non peccante, filii passibiles et mortales |
| 2476 nascerentur, mater enim dat materiam in generatione, ut dicit | |
| 2477 philosophus, in II de Generat. Animal.; mors autem, et omnis | |
| 2478 passibilitas, provenit ex necessitate materiae. Sed passibilitas et | |
| 2479 necessitas moriendi sunt poena peccati originalis. Ergo, si Eva | |
| 2480 peccasset, Adam non peccante, filii contraherent originale | |
| 53 | 2481 peccatum.</p><p title="I-II q. 81 a. 5 arg. 3"><a name="37068"><span class="ref">[37068] Iª-IIae q. 81 a. 5 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 2482 Damascenus dicit, in libro III, quod spiritus sanctus praevenit in |
| 2483 virginem, de qua Christus erat absque peccato originali nasciturus, | |
| 2484 purgans eam. Sed illa purgatio non fuisset necessaria, si infectio | |
| 2485 originalis peccati non traheretur ex matre. Ergo infectio | |
| 2486 originalis peccati ex matre trahitur. Et sic, Eva peccante, eius | |
| 2487 filii peccatum originale contraherent, etiam si Adam non | |
| 53 | 2488 peccasset.</p><p title="I-II q. 81 a. 5 s. c."><a name="37069"><span class="ref">[37069] Iª-IIae q. 81 a. 5 s. c.</span></a> Sed contra |
| 28 | 2489 est quod apostolus dicit, Rom. V, <i>per unum hominem peccatum in |
| 2490 hunc mundum intravit</i>. Magis autem fuisset dicendum quod per | |
| 2491 duos intrasset, cum ambo peccaverint; vel potius per mulierem, quae | |
| 2492 primo peccavit; si femina peccatum originale in prolem | |
| 2493 transmitteret. Non ergo peccatum originale derivatur in filios a | |
| 53 | 2494 matre, sed a patre.</p><p title="I-II q. 81 a. 5 co."><a name="37070"><span class="ref">[37070] Iª-IIae q. 81 a. 5 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 2495 dicendum quod huius dubitationis solutio ex praemissis apparet. |
| 2496 Dictum est enim supra quod peccatum originale a primo parente | |
| 2497 traducitur inquantum ipse movet ad generationem natorum, unde | |
| 2498 dictum est quod, si materialiter tantum aliquis ex carne humana | |
| 2499 generaretur, originale peccatum non contraheret. Manifestum est | |
| 2500 autem secundum doctrinam philosophorum, quod principium activum in | |
| 2501 generatione est a patre, materiam autem mater ministrat. Unde | |
| 2502 peccatum originale non contrahitur a matre, sed a patre. Et | |
| 2503 secundum hoc, si, Adam non peccante, Eva peccasset, filii originale | |
| 2504 peccatum non contraherent. E converso autem esset, si Adam | |
| 53 | 2505 peccasset, et Eva non peccasset.</p><p title="I-II q. 81 a. 5 ad 1"><a name="37071"><span class="ref">[37071] Iª-IIae q. 81 a. 5 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 2506 ergo dicendum quod in patre praeexistit filius sicut in principio |
| 2507 activo, sed in matre sicut in principio materiali et passivo. Unde | |
| 53 | 2508 non est similis ratio.</p><p title="I-II q. 81 a. 5 ad 2"><a name="37072"><span class="ref">[37072] Iª-IIae q. 81 a. 5 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 2509 dicendum quod quibusdam videtur quod, Eva peccante, si Adam non |
| 2510 peccasset, filii essent immunes a culpa, paterentur tamen | |
| 2511 necessitatem moriendi, et alias passibilitates provenientes ex | |
| 2512 necessitate materiae, quam mater ministrat, non sub ratione poenae, | |
| 2513 sed sicut quosdam naturales defectus. Sed hoc non videtur | |
| 2514 conveniens. Immortalitas enim et impassibilitas primi status non | |
| 2515 erat ex conditione materiae, ut in primo dictum est; sed ex | |
| 2516 originali iustitiae, per quam corpus subdebatur animae, quandiu | |
| 2517 anima esset subiecta Deo. Defectus autem originalis iustitiae est | |
| 2518 peccatum originale. Si igitur, Adam non peccante, peccatum | |
| 2519 originale non transfunderetur in posteros propter peccatum Evae; | |
| 2520 manifestum est quod in filiis non esset defectus originalis | |
| 2521 iustitiae. Unde non esset in eis passibilitas vel necessitas | |
| 53 | 2522 moriendi.</p><p title="I-II q. 81 a. 5 ad 3"><a name="37073"><span class="ref">[37073] Iª-IIae q. 81 a. 5 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 2523 dicendum quod illa purgatio praeveniens in beata virgine, non |
| 2524 requirebatur ad auferendum transfusionem originalis peccati, sed | |
| 2525 quia oportebat ut mater Dei maxima puritate niteret. Non enim est | |
| 2526 aliquid digne receptaculum Dei, nisi sit mundum; secundum illud | |
| 53 | 2527 Psalmi XCII, <i>domum tuam, domine, decet sanctitudo</i>.</p></div></div><div class="q" id="q82"><h2>Quaestio 82</h2><div class="p"><h3>Prooemium</h3><p title="I-II q. 82 pr."><a name="37074"><span class="ref">[37074] |
| 2528 Iª-IIae q. 82 pr.</span></a> Deinde considerandum est de | |
| 28 | 2529 peccato originali quantum ad suam essentiam. Et circa hoc |
| 2530 quaeruntur quatuor. Primo, utrum originale peccatum sit habitus. | |
| 2531 Secundo, utrum sit unum tantum in uno homine. Tertio, utrum sit | |
| 53 | 2532 concupiscentia. Quarto, utrum sit aequaliter in omnibus.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 1</h3><p title="I-II q. 82 a. 1 arg. 1"><a name="37075"><span class="ref">[37075] Iª-IIae q. 82 a. 1 arg. 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 2533 sic proceditur. Videtur quod originale peccatum non sit habitus. |
| 2534 Originale enim peccatum est carentia originalis iustitiae, ut | |
| 2535 Anselmus dicit, in libro de concepto virginali, et sic originale | |
| 2536 peccatum est quaedam privatio. Sed privatio opponitur habitui. Ergo | |
| 53 | 2537 originale peccatum non est habitus.</p><p title="I-II q. 82 a. 1 arg. 2"><a name="37076"><span class="ref">[37076] Iª-IIae q. 82 a. 1 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 2538 actuale peccatum habet plus de ratione culpae quam originale, |
| 2539 inquantum habet plus de ratione voluntarii. Sed habitus actualis | |
| 2540 peccati non habet rationem culpae, alioquin sequeretur quod homo | |
| 2541 dormiens culpabiliter, peccaret. Ergo nullus habitus originalis | |
| 53 | 2542 habet rationem culpae.</p><p title="I-II q. 82 a. 1 arg. 3"><a name="37077"><span class="ref">[37077] Iª-IIae q. 82 a. 1 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 2543 in malis actus semper praecedit habitum, nullus enim habitus malus |
| 2544 est infusus, sed acquisitus. Sed originale peccatum non praecedit | |
| 53 | 2545 aliquis actus. Ergo originale peccatum non est habitus.</p><p title="I-II q. 82 a. 1 s. c."><a name="37078"><span class="ref">[37078] Iª-IIae q. 82 a. 1 s. c.</span></a> Sed contra |
| 28 | 2546 est quod Augustinus dicit, in libro de Baptismo puerorum, quod |
| 2547 secundum peccatum originale parvuli sunt concupiscibiles, etsi non | |
| 2548 sint actu concupiscentes. Sed habilitas dicitur secundum aliquem | |
| 53 | 2549 habitum. Ergo peccatum originale est habitus.</p><p title="I-II q. 82 a. 1 co."><a name="37079"><span class="ref">[37079] Iª-IIae q. 82 a. 1 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 2550 dicendum quod, sicut supra dictum est, duplex est habitus. Unus |
| 2551 quidem quo inclinatur potentia ad agendum, sicut scientiae et | |
| 2552 virtutes habitus dicuntur. Et hoc modo peccatum originale non est | |
| 2553 habitus. Alio modo dicitur habitus dispositio alicuius naturae ex | |
| 2554 multis compositae, secundum quam bene se habet vel male ad aliquid, | |
| 2555 et praecipue cum talis dispositio versa fuerit quasi in naturam, ut | |
| 2556 patet de aegritudine et sanitate. Et hoc modo peccatum originale | |
| 2557 est habitus. Est enim quaedam inordinata dispositio proveniens ex | |
| 2558 dissolutione illius harmoniae in qua consistebat ratio originalis | |
| 2559 iustitiae, sicut etiam aegritudo corporalis est quaedam inordinata | |
| 2560 dispositio corporis, secundum quam solvitur aequalitas in qua | |
| 2561 consistit ratio sanitatis. Unde peccatum originale languor naturae | |
| 53 | 2562 dicitur.</p><p title="I-II q. 82 a. 1 ad 1"><a name="37080"><span class="ref">[37080] Iª-IIae q. 82 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 2563 ergo dicendum quod, sicut aegritudo corporalis habet aliquid de |
| 2564 privatione, inquantum tollitur aequalitas sanitatis; et aliquid | |
| 2565 habet positive, scilicet ipsos humores inordinate dispositos, ita | |
| 2566 etiam peccatum originale habet privationem originalis iustitiae, et | |
| 2567 cum hoc inordinatam dispositionem partium animae. Unde non est | |
| 53 | 2568 privatio pura, sed est quidam habitus corruptus.</p><p title="I-II q. 82 a. 1 ad 2"><a name="37081"><span class="ref">[37081] Iª-IIae q. 82 a. 1 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 2569 dicendum quod actuale peccatum est inordinatio quaedam actus, |
| 2570 originale vero, cum sit peccatum naturae, est quaedam inordinata | |
| 2571 dispositio ipsius naturae, quae habet rationem culpae inquantum | |
| 2572 derivatur ex primo parente, ut dictum est. Huiusmodi autem | |
| 2573 dispositio naturae inordinata habet rationem habitus, sed | |
| 2574 inordinata dispositio actus non habet rationem habitus. Et propter | |
| 2575 hoc, peccatum originale potest esse habitus, non autem peccatum | |
| 53 | 2576 actuale.</p><p title="I-II q. 82 a. 1 ad 3"><a name="37082"><span class="ref">[37082] Iª-IIae q. 82 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 2577 dicendum quod obiectio illa procedit de habitu quo potentia |
| 2578 inclinatur in actum, talis autem habitus non est peccatum | |
| 2579 originale. Quamvis etiam ex peccato originali sequatur aliqua | |
| 2580 inclinatio in actum inordinatum, non directe, sed indirecte, | |
| 2581 scilicet per remotionem prohibentis, idest originalis iustitiae, | |
| 2582 quae prohibebat inordinatos motus, sicut etiam ex aegritudine | |
| 2583 corporali indirecte sequitur inclinatio ad motus corporales | |
| 2584 inordinatos. Nec debet dici quod peccatum originale sit habitus | |
| 2585 infusus; aut acquisitus per actum nisi primi parentis, non autem | |
| 53 | 2586 huius personae; sed per vitiatam originem innatus.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 2</h3><p title="I-II q. 82 a. 2 arg. 1"><a name="37083"><span class="ref">[37083] Iª-IIae q. 82 a. 2 arg. 1</span></a> Ad secundum |
| 28 | 2587 sic proceditur. Videtur quod in uno homine sint multa originalia |
| 2588 peccata. Dicitur enim in Psalmo l, <i>ecce enim in iniquitatibus | |
| 2589 conceptus sum, et in peccatis concepit me mater mea</i>. Sed | |
| 2590 peccatum in quo homo concipitur, est originale. Ergo plura peccata | |
| 53 | 2591 originalia sunt in uno homine.</p><p title="I-II q. 82 a. 2 arg. 2"><a name="37084"><span class="ref">[37084] Iª-IIae q. 82 a. 2 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 2592 unus et idem habitus non inclinat ad contraria, habitus enim |
| 2593 inclinat per modum naturae, quae tendit in unum. Sed peccatum | |
| 2594 originale, etiam in uno homine, inclinat ad diversa peccata et | |
| 2595 contraria. Ergo peccatum originale non est unus habitus, sed | |
| 53 | 2596 plures.</p><p title="I-II q. 82 a. 2 arg. 3"><a name="37085"><span class="ref">[37085] Iª-IIae q. 82 a. 2 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 2597 peccatum originale inficit omnes animae partes. Sed diversae partes |
| 2598 animae sunt diversa subiecta peccati, ut ex praemissis patet. Cum | |
| 2599 igitur unum peccatum non possit esse in diversis subiectis, videtur | |
| 53 | 2600 quod peccatum originale non sit unum, sed multa.</p><p title="I-II q. 82 a. 2 s. c."><a name="37086"><span class="ref">[37086] Iª-IIae q. 82 a. 2 s. c.</span></a> Sed contra |
| 28 | 2601 est quod dicitur Ioan. I, <i>ecce agnus Dei, ecce qui tollit |
| 2602 peccatum mundi</i>. Quod singulariter dicitur, quia peccatum mundi, | |
| 2603 quod est peccatum originale, est unum; ut Glossa ibidem | |
| 53 | 2604 exponit.</p><p title="I-II q. 82 a. 2 co."><a name="37087"><span class="ref">[37087] Iª-IIae q. 82 a. 2 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 2605 dicendum quod in uno homine est unum peccatum originale. Cuius |
| 2606 ratio dupliciter accipi potest. Uno modo, ex parte causae peccati | |
| 2607 originalis. Dictum est enim supra quod solum primum peccatum primi | |
| 2608 parentis in posteros traducitur. Unde peccatum originale in uno | |
| 2609 homine est unum numero; et in omnibus hominibus est unum | |
| 2610 proportione, in respectu scilicet ad primum principium. Alio modo | |
| 2611 potest accipi ratio eius ex ipsa essentia originalis peccati. In | |
| 2612 omni enim inordinata dispositione unitas speciei consideratur ex | |
| 2613 parte causae; unitas autem secundum numerum, ex parte subiecti. | |
| 2614 Sicut patet in aegritudine corporali, sunt enim diversae | |
| 2615 aegritudines specie quae ex diversis causis procedunt, puta ex | |
| 2616 superabundantia calidi vel frigidi, vel ex laesione pulmonis vel | |
| 2617 hepatis; una autem aegritudo secundum speciem, in uno homine non | |
| 2618 est nisi una numero. Causa autem huius corruptae dispositionis quae | |
| 2619 dicitur originale peccatum, est una tantum, scilicet privatio | |
| 2620 originalis iustitiae, per quam sublata est subiectio humanae mentis | |
| 2621 ad Deum. Et ideo peccatum originale est unum specie. Et in uno | |
| 2622 homine non potest esse nisi unum numero, in diversis autem | |
| 2623 hominibus est unum specie et proportione, diversum autem | |
| 53 | 2624 numero.</p><p title="I-II q. 82 a. 2 ad 1"><a name="37088"><span class="ref">[37088] Iª-IIae q. 82 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 2625 ergo dicendum quod pluraliter dicitur in peccatis, secundum illum |
| 2626 morem divinae Scripturae quo frequenter ponitur pluralis numerus | |
| 2627 pro singulari, sicut Matth. II, <i>defuncti sunt qui quaerebant | |
| 2628 animam pueri</i>. Vel quia in peccato originali virtualiter | |
| 2629 praeexistunt omnia peccata actualia, sicut in quodam principio, | |
| 2630 unde est multiplex virtute. Vel quia in peccato primi parentis quod | |
| 2631 per originem traducitur, fuerunt plures deformitates, scilicet | |
| 2632 superbiae, inobedientiae, gulae, et alia huiusmodi. Vel quia multae | |
| 53 | 2633 partes animae inficiuntur per peccatum originale.</p><p title="I-II q. 82 a. 2 ad 2"><a name="37089"><span class="ref">[37089] Iª-IIae q. 82 a. 2 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 2634 dicendum quod unus habitus non potest inclinare per se et directe, |
| 2635 idest per propriam formam, ad contraria. Sed indirecte et per | |
| 2636 accidens, scilicet per remotionem prohibentis, nihil prohibet, | |
| 2637 sicut, soluta harmonia corporis mixti, elementa tendunt in loca | |
| 2638 contraria. Et similiter, soluta harmonia originalis iustitiae, | |
| 53 | 2639 diversae animae potentiae in diversa feruntur.</p><p title="I-II q. 82 a. 2 ad 3"><a name="37090"><span class="ref">[37090] Iª-IIae q. 82 a. 2 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 2640 dicendum quod peccatum originale inficit diversas partes animae, |
| 2641 secundum quod sunt partes unius totius, sicut et iustitia | |
| 2642 originalis continebat omnes animae partes in unum. Et ideo est unum | |
| 2643 tantum peccatum originale. Sicut etiam est una febris in uno | |
| 53 | 2644 homine, quamvis diversae partes corporis graventur.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 3</h3><p title="I-II q. 82 a. 3 arg. 1"><a name="37091"><span class="ref">[37091] Iª-IIae q. 82 a. 3 arg. 1</span></a> Ad tertium |
| 28 | 2645 sic proceditur. Videtur quod peccatum originale non sit |
| 2646 concupiscentia. Omne enim peccatum est contra naturam, ut dicit | |
| 2647 Damascenus, in II libro. Sed concupiscentia est secundum naturam, | |
| 2648 est enim proprius actus virtutis concupiscibilis, quae est potentia | |
| 53 | 2649 naturalis. Ergo concupiscentia non est peccatum originale.</p><p title="I-II q. 82 a. 3 arg. 2"><a name="37092"><span class="ref">[37092] Iª-IIae q. 82 a. 3 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 2650 per peccatum originale sunt in nobis passiones peccatorum; ut patet |
| 2651 per apostolum, Rom. VII. Sed multae aliae sunt passiones praeter | |
| 2652 concupiscentiam, ut supra habitum est. Ergo peccatum originale non | |
| 53 | 2653 magis est concupiscentia quam aliqua alia passio.</p><p title="I-II q. 82 a. 3 arg. 3"><a name="37093"><span class="ref">[37093] Iª-IIae q. 82 a. 3 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 2654 per peccatum originale deordinantur omnes animae partes, ut dictum |
| 2655 est. Sed intellectus est suprema inter animae partes; ut patet per | |
| 2656 philosophum, in X Ethic. Ergo peccatum originale magis est | |
| 53 | 2657 ignorantia quam concupiscentia.</p><p title="I-II q. 82 a. 3 s. c."><a name="37094"><span class="ref">[37094] Iª-IIae q. 82 a. 3 s. c.</span></a> Sed contra |
| 28 | 2658 est quod Augustinus dicit, in libro Retract., <i>concupiscentia est |
| 53 | 2659 reatus originalis peccati</i>.</p><p title="I-II q. 82 a. 3 co."><a name="37095"><span class="ref">[37095] Iª-IIae q. 82 a. 3 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 2660 dicendum quod unumquodque habet speciem a sua forma. Dictum est |
| 2661 autem supra quod species peccati originalis sumitur ex sua causa. | |
| 2662 Unde oportet quod id quod est formale in originali peccato, | |
| 2663 accipiatur ex parte causae peccati originalis. Oppositorum autem | |
| 2664 oppositae sunt causae. Est igitur attendenda causa originalis | |
| 2665 peccati ex causa originalis iustitiae, quae ei opponitur. Tota | |
| 2666 autem ordinatio originalis iustitiae ex hoc est, quod voluntas | |
| 2667 hominis erat Deo subiecta. Quae quidem subiectio primo et | |
| 2668 principaliter erat per voluntatem, cuius est movere omnes alias | |
| 2669 partes in finem, ut supra dictum est. Unde ex aversione voluntatis | |
| 2670 a Deo, consecuta est inordinatio in omnibus aliis animae viribus. | |
| 2671 Sic ergo privatio originalis iustitiae, per quam voluntas | |
| 2672 subdebatur Deo, est formale in peccato originali, omnis autem alia | |
| 2673 inordinatio virium animae se habet in peccato originali sicut | |
| 2674 quiddam materiale. Inordinatio autem aliarum virium animae | |
| 2675 praecipue in hoc attenditur, quod inordinate convertuntur ad bonum | |
| 2676 commutabile, quae quidem inordinatio communi nomine potest dici | |
| 2677 concupiscentia. Et ita peccatum originale materialiter quidem est | |
| 53 | 2678 concupiscentia; formaliter vero, defectus originalis iustitiae.</p><p title="I-II q. 82 a. 3 ad 1"><a name="37096"><span class="ref">[37096] Iª-IIae q. 82 a. 3 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 2679 ergo dicendum quod, quia in homine concupiscibilis naturaliter |
| 2680 regitur ratione, intantum concupiscere est homini naturale, | |
| 2681 inquantum est secundum rationis ordinem, concupiscentia autem quae | |
| 2682 transcendit limites rationis, est homini contra naturam. Et talis | |
| 53 | 2683 est concupiscentia originalis peccati.</p><p title="I-II q. 82 a. 3 ad 2"><a name="37097"><span class="ref">[37097] Iª-IIae q. 82 a. 3 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 2684 dicendum quod, sicut supra dictum est, omnes passiones irascibilis |
| 2685 ad passiones concupiscibilis reducuntur, sicut ad principaliores. | |
| 2686 Inter quas concupiscentia vehementius movet, et magis sentitur, ut | |
| 2687 supra habitum est. Et ideo concupiscentiae attribuitur, tanquam | |
| 2688 principaliori, et in qua quodammodo omnes aliae passiones | |
| 53 | 2689 includuntur.</p><p title="I-II q. 82 a. 3 ad 3"><a name="37098"><span class="ref">[37098] Iª-IIae q. 82 a. 3 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 2690 dicendum quod, sicut in bonis intellectus et ratio principalitatem |
| 2691 habent, ita e converso in malis inferior pars animae principalior | |
| 2692 invenitur, quae obnubilat et trahit rationem, ut supra dictum est. | |
| 2693 Et propter hoc peccatum originale magis dicitur esse concupiscentia | |
| 2694 quam ignorantia, licet etiam ignorantia inter defectus materiales | |
| 53 | 2695 peccati originalis contineatur.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 4</h3><p title="I-II q. 82 a. 4 arg. 1"><a name="37099"><span class="ref">[37099] Iª-IIae q. 82 a. 4 arg. 1</span></a> Ad quartum |
| 28 | 2696 sic proceditur. Videtur quod peccatum originale non sit aequaliter |
| 2697 in omnibus. Est enim peccatum originale concupiscentia inordinata, | |
| 2698 ut dictum est. Sed non omnes aequaliter sunt proni ad | |
| 2699 concupiscendum. Ergo peccatum originale non est aequaliter in | |
| 53 | 2700 omnibus.</p><p title="I-II q. 82 a. 4 arg. 2"><a name="37100"><span class="ref">[37100] Iª-IIae q. 82 a. 4 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 2701 peccatum originale est quaedam inordinata dispositio animae, sicut |
| 2702 aegritudo est quaedam inordinata dispositio corporis. Sed aegritudo | |
| 2703 recipit magis et minus. Ergo peccatum originale recipit magis et | |
| 53 | 2704 minus.</p><p title="I-II q. 82 a. 4 arg. 3"><a name="37101"><span class="ref">[37101] Iª-IIae q. 82 a. 4 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 2705 Augustinus dicit, in libro de Nupt. et Concupisc., quod <i>libido |
| 2706 transmittit originale peccatum in prolem</i>. Sed contingit esse | |
| 2707 maiorem libidinem unius in actu generationis, quam alterius. Ergo | |
| 53 | 2708 peccatum originale potest esse maius in uno quam in alio.</p><p title="I-II q. 82 a. 4 s. c."><a name="37102"><span class="ref">[37102] Iª-IIae q. 82 a. 4 s. c.</span></a> Sed contra |
| 28 | 2709 est quia peccatum originale est peccatum naturae, ut dictum est. |
| 2710 Sed natura aequaliter est in omnibus. Ergo et peccatum | |
| 53 | 2711 originale.</p><p title="I-II q. 82 a. 4 co."><a name="37103"><span class="ref">[37103] Iª-IIae q. 82 a. 4 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 2712 dicendum quod in originali peccato sunt duo, quorum unum est |
| 2713 defectus originalis iustitiae; aliud autem est relatio huius | |
| 2714 defectus ad peccatum primi parentis, a quo per vitiatam originem | |
| 2715 deducitur. Quantum autem ad primum, peccatum originale non recipit | |
| 2716 magis et minus, quia totum donum originalis iustitiae est sublatum; | |
| 2717 privationes autem totaliter aliquid privantes, ut mors et tenebrae, | |
| 2718 non recipiunt magis et minus, sicut supra dictum est. Similiter | |
| 2719 etiam nec quantum ad secundum, aequaliter enim omnes relationem | |
| 2720 habent ad primum principium vitiatae originis, ex quo peccatum | |
| 2721 originale recipit rationem culpae; relationes enim non recipiunt | |
| 2722 magis et minus. Unde manifestum est quod peccatum originale non | |
| 53 | 2723 potest esse magis in uno quam in alio.</p><p title="I-II q. 82 a. 4 ad 1"><a name="37104"><span class="ref">[37104] Iª-IIae q. 82 a. 4 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 2724 ergo dicendum quod, soluto vinculo originalis iustitiae, sub quo |
| 2725 quodam ordine omnes vires animae continebantur, unaquaeque vis | |
| 2726 animae tendit in suum proprium motum; et tanto vehementius, quanto | |
| 2727 fuerit fortior. Contingit autem vires aliquas animae esse fortiores | |
| 2728 in uno quam in alio, propter diversas corporis complexiones. Quod | |
| 2729 ergo unus homo sit pronior ad concupiscendum quam alter, non est | |
| 2730 ratione peccati originalis, cum in omnibus aequaliter solvatur | |
| 2731 vinculum originalis iustitiae, et aequaliter in omnibus partes | |
| 2732 inferiores animae sibi relinquantur, sed accidit hoc ex diversa | |
| 53 | 2733 dispositione potentiarum, sicut dictum est.</p><p title="I-II q. 82 a. 4 ad 2"><a name="37105"><span class="ref">[37105] Iª-IIae q. 82 a. 4 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 2734 dicendum quod aegritudo corporalis non habet in omnibus aequalem |
| 2735 causam, etiam si sit eiusdem speciei, puta, si sit febris ex | |
| 2736 cholera putrefacta, potest esse maior vel minor putrefactio, et | |
| 2737 propinquior vel remotior a principio vitae. Sed causa originalis | |
| 53 | 2738 peccati in omnibus est aequalis. Unde non est simile.</p><p title="I-II q. 82 a. 4 ad 3"><a name="37106"><span class="ref">[37106] Iª-IIae q. 82 a. 4 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 2739 dicendum quod libido quae transmittit peccatum originale in prolem, |
| 2740 non est libido actualis, quia dato quod virtute divina concederetur | |
| 2741 alicui quod nullam inordinatam libidinem in actu generationis | |
| 2742 sentiret, adhuc transmitteret in prolem originale peccatum. Sed | |
| 2743 libido illa est intelligenda habitualiter, secundum quod appetitus | |
| 2744 sensitivus non continetur sub ratione vinculo originalis iustitiae. | |
| 53 | 2745 Et talis libido in omnibus est aequalis.</p></div></div><div class="q" id="q83"><h2>Quaestio 83</h2><div class="p"><h3>Prooemium</h3><p title="I-II q. 83 pr."><a name="37107"><span class="ref">[37107] |
| 2746 Iª-IIae q. 83 pr.</span></a> Deinde considerandum est de | |
| 28 | 2747 subiecto originalis peccati. Et circa hoc quaeruntur quatuor. |
| 2748 Primo, utrum subiectum originalis peccati per prius sit caro vel | |
| 2749 anima. Secundo, si anima, utrum per essentiam aut per potentias | |
| 2750 suas. Tertio, utrum voluntas per prius sit subiectum peccati | |
| 2751 originalis quam aliae potentiae. Quarto, utrum aliquae potentiae | |
| 2752 animae sint specialiter infectae, scilicet generativa, vis | |
| 53 | 2753 concupiscibilis et sensus tactus.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 1</h3><p title="I-II q. 83 a. 1 arg. 1"><a name="37108"><span class="ref">[37108] Iª-IIae q. 83 a. 1 arg. 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 2754 sic proceditur. Videtur quod peccatum originale magis sit in carne |
| 2755 quam in anima. Repugnantia enim carnis ad mentem ex corruptione | |
| 2756 originalis peccati procedit. Sed radix huius repugnantiae in carne | |
| 2757 consistit, dicit enim apostolus ad Rom. VII, <i>video aliam legem | |
| 2758 in membris meis, repugnantem legi mentis meae</i>. Ergo originale | |
| 53 | 2759 peccatum in carne principaliter consistit.</p><p title="I-II q. 83 a. 1 arg. 2"><a name="37109"><span class="ref">[37109] Iª-IIae q. 83 a. 1 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 2760 unumquodque potius est in causa quam in effectu, sicut calor magis |
| 2761 est in igne calefaciente quam in aqua calefacta. Sed anima | |
| 2762 inficitur infectione originalis peccati per semen carnale. Ergo | |
| 53 | 2763 peccatum originale magis est in carne quam in anima.</p><p title="I-II q. 83 a. 1 arg. 3"><a name="37110"><span class="ref">[37110] Iª-IIae q. 83 a. 1 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 2764 peccatum originale ex primo parente contrahimus, prout in eo fuimus |
| 2765 secundum rationem seminalem. Sic autem non fuit ibi anima, sed sola | |
| 53 | 2766 caro. Ergo originale peccatum non est in anima, sed in carne.</p><p title="I-II q. 83 a. 1 arg. 4"><a name="37111"><span class="ref">[37111] Iª-IIae q. 83 a. 1 arg. 4</span></a> Praeterea, |
| 28 | 2767 anima rationalis creata a Deo corpori infunditur. Si igitur anima |
| 2768 per peccatum originale inficeretur, consequens esset quod ex sua | |
| 2769 creatione vel infusione inquinaretur. Et sic Deus esset causa | |
| 53 | 2770 peccati, qui est auctor creationis et infusionis.</p><p title="I-II q. 83 a. 1 arg. 5"><a name="37112"><span class="ref">[37112] Iª-IIae q. 83 a. 1 arg. 5</span></a> Praeterea, |
| 28 | 2771 nullus sapiens liquorem pretiosum vasi infunderet ex quo sciret |
| 2772 ipsum liquorem infici. Sed anima rationalis est pretiosior omni | |
| 2773 liquore. Si ergo anima ex corporis unione infici posset infectione | |
| 2774 originalis culpae, Deus, qui ipsa sapientia est, nunquam animam | |
| 2775 tali corpori infunderet. Infundit autem. Non ergo inquinatur ex | |
| 2776 carne. Sic igitur peccatum originale non est in anima, sed in | |
| 53 | 2777 carne.</p><p title="I-II q. 83 a. 1 s. c."><a name="37113"><span class="ref">[37113] Iª-IIae q. 83 a. 1 s. c.</span></a> Sed contra |
| 28 | 2778 est quod idem est subiectum virtutis et vitii sive peccati, quod |
| 2779 contrariatur virtuti. Sed caro non potest esse subiectum virtutis, | |
| 2780 dicit enim apostolus, ad Rom. VII, <i>scio quod non habitat in me, | |
| 2781 hoc est in carne mea, bonum</i>. Ergo caro non potest esse | |
| 53 | 2782 subiectum originalis peccati, sed solum anima.</p><p title="I-II q. 83 a. 1 co."><a name="37114"><span class="ref">[37114] Iª-IIae q. 83 a. 1 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 2783 dicendum quod aliquid potest esse in aliquo dupliciter, uno modo, |
| 2784 sicut in causa, vel principali vel instrumentali; alio modo, sicut | |
| 2785 in subiecto. Peccatum ergo originale omnium hominum fuit quidem in | |
| 2786 ipso Adam sicut in prima causa principali; secundum illud apostoli, | |
| 2787 Rom. V, <i>in quo omnes peccaverunt</i>. In semine autem corporali | |
| 2788 est peccatum originale sicut in causa instrumentali, eo quod per | |
| 2789 virtutem activam seminis traducitur peccatum originale in prolem, | |
| 2790 simul cum natura humana. Sed sicut in subiecto, peccatum originale | |
| 2791 nullo modo potest esse in carne, sed solum in anima. Cuius ratio | |
| 2792 est quia, sicut supra dictum est, hoc modo ex voluntate primi | |
| 2793 parentis peccatum originale traducitur in posteros per quandam | |
| 2794 generativam motionem, sicut a voluntate alicuius hominis derivatur | |
| 2795 peccatum actuale ad alias partes eius. In qua quidem derivatione | |
| 2796 hoc potest attendi, quod quidquid provenit ex motione voluntatis | |
| 2797 peccati ad quamcumque partem hominis quae quocumque modo potest | |
| 2798 esse particeps peccati, vel per modum subiecti vel per modum | |
| 2799 instrumenti, habet rationem culpae, sicut ex voluntate gulae | |
| 2800 provenit concupiscentia cibi ad concupiscibilem, et sumptio cibi ad | |
| 2801 manus et os, quae inquantum moventur a voluntate ad peccatum, sunt | |
| 2802 instrumenta peccati. Quod vero ulterius derivatur ad vim nutritivam | |
| 2803 et ad interiora membra, quae non sunt nata moveri a voluntate, non | |
| 2804 habet rationem culpae. Sic igitur, cum anima possit esse subiectum | |
| 2805 culpae, caro autem de se non habeat quod sit subiectum culpae; | |
| 2806 quidquid provenit de corruptione primi peccati ad animam, habet | |
| 2807 rationem culpae; quod autem provenit ad carnem, non habet rationem | |
| 2808 culpae, sed poenae. Sic igitur anima est subiectum peccati | |
| 53 | 2809 originalis, non autem caro.</p><p title="I-II q. 83 a. 1 ad 1"><a name="37115"><span class="ref">[37115] Iª-IIae q. 83 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 2810 ergo dicendum quod, sicut Augustinus dicit in libro Retract., |
| 2811 apostolus loquitur ibi de homine iam redempto, qui liberatus est a | |
| 2812 culpa, sed subiacet poenae, ratione cuius peccatum dicitur habitare | |
| 2813 in carne. Unde ex hoc non sequitur quod caro sit subiectum culpae, | |
| 53 | 2814 sed solum poenae.</p><p title="I-II q. 83 a. 1 ad 2"><a name="37116"><span class="ref">[37116] Iª-IIae q. 83 a. 1 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 2815 dicendum quod peccatum originale causatur ex semine sicut ex causa |
| 2816 instrumentali. Non autem oportet quod aliquid sit principalius in | |
| 2817 causa instrumentali quam in effectu, sed solum in causa principali. | |
| 2818 Et hoc modo peccatum originale potiori modo fuit in Adam, in quo | |
| 53 | 2819 fuit secundum rationem actualis peccati.</p><p title="I-II q. 83 a. 1 ad 3"><a name="37117"><span class="ref">[37117] Iª-IIae q. 83 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 2820 dicendum quod anima huius hominis non fuit secundum seminalem |
| 2821 rationem in Adam peccante sicut in principio effectivo, sed sicut | |
| 2822 in principio dispositivo, eo quod semen corporale, quod ex Adam | |
| 2823 traducitur, sua virtute non efficit animam rationalem, sed ad eam | |
| 53 | 2824 disponit.</p><p title="I-II q. 83 a. 1 ad 4"><a name="37118"><span class="ref">[37118] Iª-IIae q. 83 a. 1 ad 4</span></a> Ad quartum |
| 28 | 2825 dicendum quod infectio originalis peccati nullo modo causatur a |
| 2826 Deo, sed ex solo peccato primi parentis per carnalem generationem. | |
| 2827 Et ideo, cum creatio importet respectum animae ad solum Deum, non | |
| 2828 potest dici quod anima ex sua creatione inquinetur. Sed infusio | |
| 2829 importat respectum et ad Deum infundentem, et ad carnem cui | |
| 2830 infunditur anima. Et ideo, habito respectu ad Deum infundentem, non | |
| 2831 potest dici quod anima per infusionem maculetur; sed solum habito | |
| 53 | 2832 respectu ad corpus cui infunditur.</p><p title="I-II q. 83 a. 1 ad 5"><a name="37119"><span class="ref">[37119] Iª-IIae q. 83 a. 1 ad 5</span></a> Ad quintum |
| 28 | 2833 dicendum quod bonum commune praefertur bono singulari. Unde Deus, |
| 2834 secundum suam sapientiam, non praetermittit universalem ordinem | |
| 2835 rerum, qui est ut tali corpori talis anima infundatur, ut vitetur | |
| 2836 singularis infectio huius animae, praesertim cum natura animae hoc | |
| 2837 habeat, ut esse non incipiat nisi in corpore, ut in primo habitum | |
| 2838 est. Melius est autem ei sic esse secundum naturam, quam nullo modo | |
| 53 | 2839 esse, praesertim cum possit per gratiam damnationem evadere.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 2</h3><p title="I-II q. 83 a. 2 arg. 1"><a name="37120"><span class="ref">[37120] Iª-IIae q. 83 a. 2 arg. 1</span></a> Ad secundum |
| 28 | 2840 sic proceditur. Videtur quod peccatum originale non sit per prius |
| 2841 in essentia animae quam in potentiis. Anima enim nata est esse | |
| 2842 subiectum peccati, quantum ad id quod potest a voluntate moveri. | |
| 2843 Sed anima non movetur a voluntate secundum suam essentiam, sed | |
| 2844 solum secundum potentias. Ergo peccatum originale non est in anima | |
| 53 | 2845 secundum suam essentiam, sed solum secundum potentias.</p><p title="I-II q. 83 a. 2 arg. 2"><a name="37121"><span class="ref">[37121] Iª-IIae q. 83 a. 2 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 2846 peccatum originale opponitur originali iustitiae. Sed originalis |
| 2847 iustitia erat in aliqua potentia animae, quae est subiectum | |
| 2848 virtutis. Ergo et peccatum originale est magis in potentia animae | |
| 53 | 2849 quam in eius essentia.</p><p title="I-II q. 83 a. 2 arg. 3"><a name="37122"><span class="ref">[37122] Iª-IIae q. 83 a. 2 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 2850 sicut a carne peccatum originale derivatur ad animam, ita ab |
| 2851 essentia animae derivatur ad potentias. Sed peccatum originale | |
| 2852 magis est in anima quam in carne. Ergo etiam magis est in potentiis | |
| 53 | 2853 animae quam in essentia.</p><p title="I-II q. 83 a. 2 arg. 4"><a name="37123"><span class="ref">[37123] Iª-IIae q. 83 a. 2 arg. 4</span></a> Praeterea, |
| 28 | 2854 peccatum originale dicitur esse concupiscentia, ut dictum est. Sed |
| 2855 concupiscentia est in potentiis animae. Ergo et peccatum | |
| 53 | 2856 originale.</p><p title="I-II q. 83 a. 2 s. c."><a name="37124"><span class="ref">[37124] Iª-IIae q. 83 a. 2 s. c.</span></a> Sed contra |
| 28 | 2857 est quod peccatum originale dicitur esse peccatum naturale, ut |
| 2858 supra dictum est. Anima autem est forma et natura corporis secundum | |
| 2859 essentiam suam, et non secundum potentias, ut in primo habitum est. | |
| 2860 Ergo anima est subiectum originalis peccati principaliter secundum | |
| 53 | 2861 suam essentiam.</p><p title="I-II q. 83 a. 2 co."><a name="37125"><span class="ref">[37125] Iª-IIae q. 83 a. 2 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 2862 dicendum quod illud animae est principaliter subiectum alicuius |
| 2863 peccati, ad quod primo pertinet causa motiva illius peccati, sicut | |
| 2864 si causa motiva ad peccandum sit delectatio sensus, quae pertinet | |
| 2865 ad vim concupiscibilem sicut obiectum proprium eius, sequitur quod | |
| 2866 vis concupiscibilis sit proprium subiectum illius peccati. | |
| 2867 Manifestum est autem quod peccatum originale causatur per originem. | |
| 2868 Unde illud animae quod primo attingitur ab origine hominis, est | |
| 2869 primum subiectum originalis peccati. Attingit autem origo animam ut | |
| 2870 terminum generationis, secundum quod est forma corporis; quod | |
| 2871 quidem convenit ei secundum essentiam propriam, ut in primo habitum | |
| 2872 est. Unde anima secundum essentiam est primum subiectum originalis | |
| 53 | 2873 peccati.</p><p title="I-II q. 83 a. 2 ad 1"><a name="37126"><span class="ref">[37126] Iª-IIae q. 83 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 2874 ergo dicendum quod, sicut motio voluntatis alicuius propriae |
| 2875 pervenit ad potentias animae, non autem ad animae essentiam; ita | |
| 2876 motio voluntatis primi generantis, per viam generationis, pervenit | |
| 53 | 2877 primo ad animae essentiam, ut dictum est.</p><p title="I-II q. 83 a. 2 ad 2"><a name="37127"><span class="ref">[37127] Iª-IIae q. 83 a. 2 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 2878 dicendum quod etiam originalis iustitia pertinebat primordialiter |
| 2879 ad essentiam animae, erat enim donum divinitus datum humanae | |
| 2880 naturae, quam per prius respicit essentia animae quam potentiae. | |
| 2881 Potentiae enim magis videntur pertinere ad personam, inquantum sunt | |
| 2882 principia personalium actuum. Unde sunt propria subiecta peccatorum | |
| 53 | 2883 actualium, quae sunt peccata personalia.</p><p title="I-II q. 83 a. 2 ad 3"><a name="37128"><span class="ref">[37128] Iª-IIae q. 83 a. 2 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 2884 dicendum quod corpus comparatur ad animam sicut materia ad formam, |
| 2885 quae etsi sit posterior ordine generationis, est tamen prior ordine | |
| 2886 perfectionis et naturae. Essentia autem animae comparatur ad | |
| 2887 potentias sicut subiecta ad accidentia propria, quae sunt | |
| 2888 posteriora subiecto et ordine generationis et etiam perfectionis. | |
| 53 | 2889 Unde non est similis ratio.</p><p title="I-II q. 83 a. 2 ad 4"><a name="37129"><span class="ref">[37129] Iª-IIae q. 83 a. 2 ad 4</span></a> Ad quartum |
| 28 | 2890 dicendum quod concupiscentia se habet materialiter et ex |
| 53 | 2891 consequenti in peccato originali, ut supra dictum est.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 3</h3><p title="I-II q. 83 a. 3 arg. 1"><a name="37130"><span class="ref">[37130] Iª-IIae q. 83 a. 3 arg. 1</span></a> Ad tertium |
| 28 | 2892 sic proceditur. Videtur quod peccatum originale non per prius |
| 2893 inficiat voluntatem quam alias potentias. Omne enim peccatum | |
| 2894 principaliter pertinet ad potentiam per cuius actum causatur. Sed | |
| 2895 peccatum originale causatur per actum generativae potentiae. Ergo | |
| 2896 inter ceteras potentias animae, videtur magis pertinere ad | |
| 53 | 2897 generativam potentiam.</p><p title="I-II q. 83 a. 3 arg. 2"><a name="37131"><span class="ref">[37131] Iª-IIae q. 83 a. 3 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 2898 peccatum originale per semen carnale traducitur. Sed aliae vires |
| 2899 animae propinquiores sunt carni quam voluntas, sicut patet de | |
| 2900 omnibus sensitivis, quae utuntur organo corporali. Ergo in eis | |
| 53 | 2901 magis est peccatum originale quam in voluntate.</p><p title="I-II q. 83 a. 3 arg. 3"><a name="37132"><span class="ref">[37132] Iª-IIae q. 83 a. 3 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 2902 intellectus est prior voluntate, non enim est voluntas nisi de bono |
| 2903 intellecto. Si ergo peccatum originale inficit omnes potentias | |
| 2904 animae, videtur quod per prius inficiat intellectum, tanquam | |
| 53 | 2905 priorem.</p><p title="I-II q. 83 a. 3 s. c."><a name="37133"><span class="ref">[37133] Iª-IIae q. 83 a. 3 s. c.</span></a> Sed contra |
| 28 | 2906 est quod iustitia originalis per prius respicit voluntatem, est |
| 2907 enim rectitudo voluntatis, ut Anselmus dicit, in libro de conceptu | |
| 2908 virginali. Ergo et peccatum originale, quod ei opponitur, per prius | |
| 53 | 2909 respicit voluntatem.</p><p title="I-II q. 83 a. 3 co."><a name="37134"><span class="ref">[37134] Iª-IIae q. 83 a. 3 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 2910 dicendum quod in infectione peccati originalis duo est considerare. |
| 2911 Primo quidem, inhaerentiam eius ad subiectum, et secundum hoc primo | |
| 2912 respicit essentiam animae, ut dictum est. Deinde oportet | |
| 2913 considerare inclinationem eius ad actum, et hoc modo respicit | |
| 2914 potentias animae. Oportet ergo quod illam per prius respiciat, quae | |
| 2915 primam inclinationem habet ad peccandum. Haec autem est voluntas, | |
| 2916 ut ex supradictis patet. Unde peccatum originale per prius respicit | |
| 53 | 2917 voluntatem.</p><p title="I-II q. 83 a. 3 ad 1"><a name="37135"><span class="ref">[37135] Iª-IIae q. 83 a. 3 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 2918 ergo dicendum quod peccatum originale non causatur in homine per |
| 2919 potentiam generativam prolis, sed per actum potentiae generativae | |
| 2920 parentis. Unde non oportet quod sua potentia generativa sit primum | |
| 53 | 2921 subiectum originalis peccati.</p><p title="I-II q. 83 a. 3 ad 2"><a name="37136"><span class="ref">[37136] Iª-IIae q. 83 a. 3 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 2922 dicendum quod peccatum originale habet duplicem processum, unum |
| 2923 quidem a carne ad animam; alium vero ab essentia animae ad | |
| 2924 potentias. Primus quidem processus est secundum ordinem | |
| 2925 generationis, secundus autem secundum ordinem perfectionis. Et ideo | |
| 2926 quamvis aliae potentiae, scilicet sensitivae, propinquiores sint | |
| 2927 carni; quia tamen voluntas est propinquior essentiae animae, | |
| 2928 tanquam superior potentia, primo pervenit ad ipsam infectio | |
| 53 | 2929 originalis peccati.</p><p title="I-II q. 83 a. 3 ad 3"><a name="37137"><span class="ref">[37137] Iª-IIae q. 83 a. 3 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 2930 dicendum quod intellectus quodam modo praecedit voluntatem, |
| 2931 inquantum proponit ei suum obiectum. Alio vero modo voluntas | |
| 2932 praecedit intellectum, secundum ordinem motionis ad actum, quae | |
| 53 | 2933 quidem motio pertinet ad peccatum.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 4</h3><p title="I-II q. 83 a. 4 arg. 1"><a name="37138"><span class="ref">[37138] Iª-IIae q. 83 a. 4 arg. 1</span></a> Ad quartum |
| 28 | 2934 sic proceditur. Videtur quod praedictae potentiae non sint magis |
| 2935 infectae quam aliae. Infectio enim originalis peccati magis videtur | |
| 2936 pertinere ad illam animae partem quae prius potest esse subiectum | |
| 2937 peccati. Haec autem est rationalis pars, et praecipue voluntas. | |
| 53 | 2938 Ergo ipsa est magis infecta per peccatum originale.</p><p title="I-II q. 83 a. 4 arg. 2"><a name="37139"><span class="ref">[37139] Iª-IIae q. 83 a. 4 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 2939 nulla vis animae inficitur per culpam, nisi inquantum potest |
| 2940 obedire rationi. Generativa autem non potest obedire, ut dicitur in | |
| 2941 I Ethic. Ergo generativa non est maxime infecta per originale | |
| 53 | 2942 peccatum.</p><p title="I-II q. 83 a. 4 arg. 3"><a name="37140"><span class="ref">[37140] Iª-IIae q. 83 a. 4 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 2943 visus inter alios sensus est spiritualior et propinquior rationi, |
| 2944 inquantum plures differentias rerum ostendit, ut dicitur in I | |
| 2945 Metaphys. Sed infectio culpae primo est in ratione. Ergo visus | |
| 53 | 2946 magis est infectus quam tactus.</p><p title="I-II q. 83 a. 4 s. c."><a name="37141"><span class="ref">[37141] Iª-IIae q. 83 a. 4 s. c.</span></a> Sed contra |
| 28 | 2947 est quod Augustinus dicit, in XIV de Civ. Dei, quod infectio |
| 2948 originalis culpae maxime apparet in motu genitalium membrorum, qui | |
| 2949 rationi non subditur. Sed illa membra deserviunt generativae | |
| 2950 virtuti in commixtione sexuum, in qua est delectatio secundum | |
| 2951 tactum, quae maxime concupiscentiam movet. Ergo infectio originalis | |
| 2952 peccati maxime pertinet ad ista tria, scilicet potentiam | |
| 53 | 2953 generativam, vim concupiscibilem et sensum tactus.</p><p title="I-II q. 83 a. 4 co."><a name="37142"><span class="ref">[37142] Iª-IIae q. 83 a. 4 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 2954 dicendum quod illa corruptio praecipue infectio nominari solet, |
| 2955 quae nata est in aliud transferri, unde et morbi contagiosi, sicut | |
| 2956 lepra et scabies et huiusmodi, infectiones dicuntur. Corruptio | |
| 2957 autem originalis peccati traducitur per actum generationis, sicut | |
| 2958 supra dictum est. Unde potentiae quae ad huiusmodi actum | |
| 2959 concurrunt, maxime dicuntur esse infectae. Huiusmodi autem actus | |
| 2960 deservit generativae, inquantum ad generationem ordinatur, habet | |
| 2961 autem in se delectationem tactus, quae est maximum obiectum | |
| 2962 concupiscibilis. Et ideo, cum omnes partes animae dicantur esse | |
| 2963 corruptae per peccatum originale, specialiter tres praedictae | |
| 53 | 2964 dicuntur esse corruptae et infectae.</p><p title="I-II q. 83 a. 4 ad 1"><a name="37143"><span class="ref">[37143] Iª-IIae q. 83 a. 4 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 2965 ergo dicendum quod peccatum originale ex ea parte qua inclinat in |
| 2966 peccata actualia, praecipue pertinet ad voluntatem, ut dictum est. | |
| 2967 Sed ex ea parte qua traducitur in prolem, pertinet propinque ad | |
| 53 | 2968 potentias praedictas, ad voluntatem autem remote.</p><p title="I-II q. 83 a. 4 ad 2"><a name="37144"><span class="ref">[37144] Iª-IIae q. 83 a. 4 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 2969 dicendum quod infectio actualis culpae non pertinet nisi ad |
| 2970 potentias quae moventur a voluntate peccantis. Sed infectio | |
| 2971 originalis culpae non derivatur a voluntate eius qui ipsam | |
| 2972 contrahit, sed per originem naturae, cui deservit potentia | |
| 53 | 2973 generativa. Et ideo in ea est infectio originalis peccati.</p><p title="I-II q. 83 a. 4 ad 3"><a name="37145"><span class="ref">[37145] Iª-IIae q. 83 a. 4 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 2974 dicendum quod visus non pertinet ad actum generationis nisi |
| 2975 secundum dispositionem remotam, prout scilicet per visum apparet | |
| 2976 species concupiscibilis. Sed delectatio perficitur in tactu. Et | |
| 53 | 2977 ideo talis infectio magis attribuitur tactui quam visui.</p></div></div><div class="q" id="q84"><h2>Quaestio 84</h2><div class="p"><h3>Prooemium</h3><p title="I-II q. 84 pr."><a name="37146"><span class="ref">[37146] |
| 2978 Iª-IIae q. 84 pr.</span></a> Deinde considerandum est de causa | |
| 28 | 2979 peccati secundum quod unum peccatum est causa alterius. Et circa |
| 2980 hoc quaeruntur quatuor. Primo, utrum cupiditas sit radix omnium | |
| 2981 peccatorum. Secundo, utrum superbia sit initium omnis peccati. | |
| 2982 Tertio, utrum praeter superbiam et avaritiam, debeant dici | |
| 2983 capitalia vitia aliqua specialia peccata. Quarto, quot et quae sint | |
| 53 | 2984 capitalia vitia.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 1</h3><p title="I-II q. 84 a. 1 arg. 1"><a name="37147"><span class="ref">[37147] Iª-IIae q. 84 a. 1 arg. 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 2985 sic proceditur. Videtur quod cupiditas non sit radix omnium |
| 2986 peccatorum. Cupiditas enim, quae est immoderatus appetitus | |
| 2987 divitiarum, opponitur virtuti liberalitatis. Sed liberalitas non | |
| 2988 est radix omnium virtutum. Ergo cupiditas non est radix omnium | |
| 53 | 2989 peccatorum.</p><p title="I-II q. 84 a. 1 arg. 2"><a name="37148"><span class="ref">[37148] Iª-IIae q. 84 a. 1 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 2990 appetitus eorum quae sunt ad finem, procedit ex appetitu finis. Sed |
| 2991 divitiae, quarum appetitus est cupiditas, non appetuntur nisi ut | |
| 2992 utiles ad aliquem finem, sicut dicitur in I Ethic. Ergo cupiditas | |
| 2993 non est radix omnis peccati, sed procedit ex alia priori | |
| 53 | 2994 radice.</p><p title="I-II q. 84 a. 1 arg. 3"><a name="37149"><span class="ref">[37149] Iª-IIae q. 84 a. 1 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 2995 frequenter invenitur quod avaritia, quae cupiditas nominatur, |
| 2996 oritur ex aliis peccatis, puta cum quis appetit pecuniam propter | |
| 2997 ambitionem, vel ut satisfaciat gulae. Non ergo est radix omnium | |
| 53 | 2998 peccatorum.</p><p title="I-II q. 84 a. 1 s. c."><a name="37150"><span class="ref">[37150] Iª-IIae q. 84 a. 1 s. c.</span></a> Sed contra |
| 28 | 2999 est quod dicit apostolus, I ad Tim. ult., <i>radix omnium malorum |
| 53 | 3000 est cupiditas</i>.</p><p title="I-II q. 84 a. 1 co."><a name="37151"><span class="ref">[37151] Iª-IIae q. 84 a. 1 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 3001 dicendum quod secundum quosdam cupiditas multipliciter dicitur. Uno |
| 3002 modo, prout est appetitus inordinatus divitiarum. Et sic est | |
| 3003 speciale peccatum. Alio modo, secundum quod significat inordinatum | |
| 3004 appetitum cuiuscumque boni temporalis. Et sic est genus omnis | |
| 3005 peccati, nam in omni peccato est inordinata conversio ad | |
| 3006 commutabile bonum, ut dictum est. Tertio modo sumitur prout | |
| 3007 significat quandam inclinationem naturae corruptae ad bona | |
| 3008 corruptibilia inordinate appetenda. Et sic dicunt cupiditatem esse | |
| 3009 radicem omnium peccatorum, ad similitudinem radicis arboris, quae | |
| 3010 ex terra trahit alimentum, sic enim ex amore rerum temporalium omne | |
| 3011 peccatum procedit. Et haec quidem quamvis vera sint, non tamen | |
| 3012 videntur esse secundum intentionem apostoli, qui dixit cupiditatem | |
| 3013 esse radicem omnium peccatorum. Manifeste enim ibi loquitur contra | |
| 3014 eos qui, <i>cum velint divites fieri, incidunt in tentationes et in | |
| 3015 laqueum Diaboli, eo quod radix omnium malorum est cupiditas</i>, | |
| 3016 unde manifestum est quod loquitur de cupiditate secundum quod est | |
| 3017 appetitus inordinatus divitiarum. Et secundum hoc, dicendum est | |
| 3018 quod cupiditas, secundum quod est speciale peccatum, dicitur radix | |
| 3019 omnium peccatorum, ad similitudinem radicis arboris, quae alimentum | |
| 3020 praestat toti arbori. Videmus enim quod per divitias homo acquirit | |
| 3021 facultatem perpetrandi quodcumque peccatum, et adimplendi | |
| 3022 desiderium cuiuscumque peccati, eo quod ad habenda quaecumque | |
| 3023 temporalia bona, potest homo per pecuniam iuvari; secundum quod | |
| 3024 dicitur Eccle. X, <i>pecuniae obediunt omnia</i>. Et secundum hoc, | |
| 53 | 3025 patet quod cupiditas divitiarum est radix omnium peccatorum.</p><p title="I-II q. 84 a. 1 ad 1"><a name="37152"><span class="ref">[37152] Iª-IIae q. 84 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 3026 ergo dicendum quod non ab eodem oritur virtus et peccatum. Oritur |
| 3027 enim peccatum ex appetitu commutabilis boni, et ideo appetitus | |
| 3028 illius boni quod iuvat ad consequenda omnia temporalia bona, radix | |
| 3029 peccatorum dicitur. Virtus autem oritur ex appetitu incommutabilis | |
| 3030 boni, et ideo caritas, quae est amor Dei, ponitur radix virtutum; | |
| 3031 secundum illud Ephes. III, <i>in caritate radicati et | |
| 53 | 3032 fundati</i>.</p><p title="I-II q. 84 a. 1 ad 2"><a name="37153"><span class="ref">[37153] Iª-IIae q. 84 a. 1 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 3033 dicendum quod appetitus pecuniarum dicitur esse radix peccatorum, |
| 3034 non quia divitiae propter se quaerantur, tanquam ultimus finis, sed | |
| 3035 quia multum quaeruntur ut utiles ad omnem temporalem finem. Et quia | |
| 3036 universale bonum est appetibilius quam aliquod particulare bonum, | |
| 3037 ideo magis movent appetitum quam quaedam bona singularia, quae | |
| 53 | 3038 simul cum multis aliis per pecuniam haberi possunt.</p><p title="I-II q. 84 a. 1 ad 3"><a name="37154"><span class="ref">[37154] Iª-IIae q. 84 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 3039 dicendum quod, sicut in rebus naturalibus non quaeritur quid semper |
| 3040 fiat, sed quid in pluribus accidit, eo quod natura corruptibilium | |
| 3041 rerum impediri potest, ut non semper eodem modo operetur; ita etiam | |
| 3042 in moralibus consideratur quod ut in pluribus est, non autem quod | |
| 3043 est semper, eo quod voluntas non ex necessitate operatur. Non | |
| 3044 igitur dicitur avaritia radix omnis mali, quin interdum aliquod | |
| 3045 aliud malum sit radix eius, sed quia ex ipsa frequentius alia mala | |
| 53 | 3046 oriuntur, ratione praedicta.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 2</h3><p title="I-II q. 84 a. 2 arg. 1"><a name="37155"><span class="ref">[37155] Iª-IIae q. 84 a. 2 arg. 1</span></a> Ad secundum |
| 28 | 3047 sic proceditur. Videtur quod superbia non sit initium omnis |
| 3048 peccati. Radix enim est quoddam principium arboris, et ita videtur | |
| 3049 idem esse radix peccati et initium peccati. Sed cupiditas est radix | |
| 3050 omnis peccati, ut dictum est. Ergo ipsa etiam est initium omnis | |
| 53 | 3051 peccati, non autem superbia.</p><p title="I-II q. 84 a. 2 arg. 2"><a name="37156"><span class="ref">[37156] Iª-IIae q. 84 a. 2 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 3052 Eccli. X dicitur, <i>initium superbiae hominis apostatare a |
| 3053 Deo</i>. Sed apostasia a Deo est quoddam peccatum. Ergo aliquod | |
| 3054 peccatum est initium superbiae, et ipsa non est initium omnis | |
| 53 | 3055 peccati.</p><p title="I-II q. 84 a. 2 arg. 3"><a name="37157"><span class="ref">[37157] Iª-IIae q. 84 a. 2 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 3056 illud videtur esse initium omnis peccati, quod facit omnia peccata. |
| 3057 Sed hoc est inordinatus amor sui, qui facit civitatem Babylonis, ut | |
| 3058 Augustinus dicit, in XIV de Civ. Dei. Ergo amor sui est initium | |
| 53 | 3059 omnis peccati, non autem superbia.</p><p title="I-II q. 84 a. 2 s. c."><a name="37158"><span class="ref">[37158] Iª-IIae q. 84 a. 2 s. c.</span></a> Sed contra |
| 28 | 3060 est quod dicitur Eccli. X, <i>initium omnis peccati |
| 53 | 3061 superbia</i>.</p><p title="I-II q. 84 a. 2 co."><a name="37159"><span class="ref">[37159] Iª-IIae q. 84 a. 2 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 3062 dicendum quod quidam dicunt superbiam dici tripliciter. Uno modo, |
| 3063 secundum quod superbia significat inordinatum appetitum propriae | |
| 3064 excellentiae. Et sic est speciale peccatum. Alio modo, secundum | |
| 3065 quod importat quendam actualem contemptum Dei, quantum ad hunc | |
| 3066 effectum qui est non subdi eius praecepto. Et sic dicunt quod est | |
| 3067 generale peccatum. Tertio modo, secundum quod importat quandam | |
| 3068 inclinationem ad huiusmodi contemptum, ex corruptione naturae. Et | |
| 3069 sic dicunt quod est initium omnis peccati. Et differt a cupiditate, | |
| 3070 quia cupiditas respicit peccatum ex parte conversionis ad bonum | |
| 3071 commutabile, ex quo peccatum quodammodo nutritur et fovetur, et | |
| 3072 propter hoc cupiditas dicitur radix, sed superbia respicit peccatum | |
| 3073 ex parte aversionis a Deo, cuius praecepto homo subdi recusat; et | |
| 3074 ideo vocatur initium, quia ex parte aversionis incipit ratio mali. | |
| 3075 Et haec quidem quamvis vera sint, tamen non sunt secundum | |
| 3076 intentionem sapientis, qui dixit, initium omnis peccati est | |
| 3077 superbia. Manifeste enim loquitur de superbia secundum quod est | |
| 3078 inordinatus appetitus propriae excellentiae, ut patet per hoc quod | |
| 3079 subdit, <i>sedes ducum superborum destruxit Deus</i>. Et de hac | |
| 3080 materia fere loquitur in toto capitulo. Et ideo dicendum est quod | |
| 3081 superbia, etiam secundum quod est speciale peccatum, est initium | |
| 3082 omnis peccati. Considerandum est enim quod in actibus voluntariis, | |
| 3083 cuiusmodi sunt peccata, duplex ordo invenitur, scilicet | |
| 3084 intentionis, et executionis. In primo quidem ordine, habet rationem | |
| 3085 principii finis, ut supra multoties dictum est. Finis autem in | |
| 3086 omnibus bonis temporalibus acquirendis, est ut homo per illa | |
| 3087 quandam perfectionem et excellentiam habeat. Et ideo ex hac parte | |
| 3088 superbia, quae est appetitus excellentiae, ponitur initium omnis | |
| 3089 peccati. Sed ex parte executionis, est primum id quod praebet | |
| 3090 opportunitatem adimplendi omnia desideria peccati, quod habet | |
| 3091 rationem radicis, scilicet divitiae. Et ideo ex hac parte avaritia | |
| 53 | 3092 ponitur esse radix omnium malorum, ut dictum est.</p><p title="I-II q. 84 a. 2 ad 1"><a name="37160"><span class="ref">[37160] Iª-IIae q. 84 a. 2 ad 1</span></a> Et per hoc |
| 3093 patet responsio ad primum.</p><p title="I-II q. 84 a. 2 ad 2"><a name="37161"><span class="ref">[37161] Iª-IIae q. 84 a. 2 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 28 | 3094 dicendum quod apostatare a Deo dicitur esse initium superbiae ex |
| 3095 parte aversionis, ex hoc enim quod homo non vult subdi Deo, | |
| 3096 sequitur quod inordinate velit propriam excellentiam in rebus | |
| 3097 temporalibus. Et sic apostasia a Deo non sumitur ibi quasi speciale | |
| 3098 peccatum, sed magis ut quaedam conditio generalis omnis peccati, | |
| 3099 quae est aversio ab incommutabili bono. Vel potest dici quod | |
| 3100 apostatare a Deo dicitur esse initium superbiae, quia est prima | |
| 3101 superbiae species. Ad superbiam enim pertinet cuicumque superiori | |
| 3102 nolle subiici, et praecipue nolle subdi Deo; ex quo contingit quod | |
| 3103 homo supra seipsum indebite extollatur, quantum ad alias superbiae | |
| 53 | 3104 species.</p><p title="I-II q. 84 a. 2 ad 3"><a name="37162"><span class="ref">[37162] Iª-IIae q. 84 a. 2 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 3105 dicendum quod in hoc homo se amat, quod sui excellentiam vult, idem |
| 3106 enim est se amare quod sibi velle bonum. Unde ad idem pertinet quod | |
| 53 | 3107 ponatur initium omnis peccati superbia, vel amor proprius.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 3</h3><p title="I-II q. 84 a. 3 arg. 1"><a name="37163"><span class="ref">[37163] Iª-IIae q. 84 a. 3 arg. 1</span></a> Ad tertium |
| 28 | 3108 sic proceditur. Videtur quod praeter superbiam et avaritiam, non |
| 3109 sint quaedam alia peccata specialia quae dicantur capitalia. <i>Ita | |
| 3110 enim se videtur habere caput ad animalia, sicut radix ad | |
| 3111 plantas</i>, ut dicitur in II de anima, nam radices sunt ori | |
| 3112 similes. Si igitur cupiditas dicitur radix omnium malorum, videtur | |
| 3113 quod ipsa sola debeat dici vitium capitale, et nullum aliud | |
| 53 | 3114 peccatum.</p><p title="I-II q. 84 a. 3 arg. 2"><a name="37164"><span class="ref">[37164] Iª-IIae q. 84 a. 3 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 3115 caput habet quendam ordinem ad alia membra, inquantum a capite |
| 3116 diffunditur quodammodo sensus et motus. Sed peccatum dicitur per | |
| 3117 privationem ordinis. Ergo peccatum non habet rationem capitis. Et | |
| 53 | 3118 ita non debent poni aliqua capitalia peccata.</p><p title="I-II q. 84 a. 3 arg. 3"><a name="37165"><span class="ref">[37165] Iª-IIae q. 84 a. 3 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 3119 capitalia crimina dicuntur quae capite plectuntur. Sed tali poena |
| 3120 puniuntur quaedam peccata in singulis generibus. Ergo vitia | |
| 53 | 3121 capitalia non sunt aliqua determinata secundum speciem.</p><p title="I-II q. 84 a. 3 s. c."><a name="37166"><span class="ref">[37166] Iª-IIae q. 84 a. 3 s. c.</span></a> Sed contra |
| 28 | 3122 est quod Gregorius, XXXI Moral., enumerat quaedam specialia vitia, |
| 53 | 3123 quae dicit esse capitalia.</p><p title="I-II q. 84 a. 3 co."><a name="37167"><span class="ref">[37167] Iª-IIae q. 84 a. 3 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 3124 dicendum quod capitale a capite dicitur. Caput autem proprie quidem |
| 3125 est quoddam membrum animalis, quod est principium et directivum | |
| 3126 totius animalis. Unde metaphorice omne principium caput vocatur, et | |
| 3127 etiam homines qui alios dirigunt et gubernant, capita aliorum | |
| 3128 dicuntur. Dicitur ergo vitium capitale uno modo a capite proprie | |
| 3129 dicto, et secundum hoc, peccatum capitale dicitur peccatum quod | |
| 3130 capitis poena punitur. Sed sic nunc non intendimus de capitalibus | |
| 3131 peccatis, sed secundum quod alio modo dicitur peccatum capitale a | |
| 3132 capite prout metaphorice significat principium vel directivum | |
| 3133 aliorum. Et sic dicitur vitium capitale ex quo alia vitia oriuntur, | |
| 3134 et praecipue secundum originem causae finalis, quae est formalis | |
| 3135 origo, ut supra dictum est. Et ideo vitium capitale non solum est | |
| 3136 principium aliorum, sed etiam est directivum et quodammodo ductivum | |
| 3137 aliorum, semper enim ars vel habitus ad quem pertinet finis, | |
| 3138 principatur et imperat circa ea quae sunt ad finem. Unde Gregorius, | |
| 3139 XXXI Moral., huiusmodi vitia capitalia ducibus exercituum | |
| 53 | 3140 comparat.</p><p title="I-II q. 84 a. 3 ad 1"><a name="37168"><span class="ref">[37168] Iª-IIae q. 84 a. 3 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 3141 ergo dicendum quod capitale dicitur denominative a capite, quod |
| 3142 quidem est per quandam derivationem vel participationem capitis, | |
| 3143 sicut habens aliquam proprietatem capitis, non sicut simpliciter | |
| 3144 caput. Et ideo capitalia vitia dicuntur non solum illa quae habent | |
| 3145 rationem primae originis, sicut avaritia, quae dicitur radix, et | |
| 3146 superbia, quae dicitur initium, sed etiam illa quae habent rationem | |
| 53 | 3147 originis propinquae respectu plurium peccatorum.</p><p title="I-II q. 84 a. 3 ad 2"><a name="37169"><span class="ref">[37169] Iª-IIae q. 84 a. 3 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 3148 dicendum quod peccatum caret ordine ex parte aversionis, ex hac |
| 3149 enim parte habet rationem mali; <i>malum autem</i>, secundum | |
| 3150 Augustinum, in libro de natura boni, <i>est privatio modi, speciei | |
| 3151 et ordinis</i>. Sed ex parte conversionis, respicit quoddam bonum. | |
| 53 | 3152 Et ideo ex hac parte potest habere ordinem.</p><p title="I-II q. 84 a. 3 ad 3"><a name="37170"><span class="ref">[37170] Iª-IIae q. 84 a. 3 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 3153 dicendum quod illa ratio procedit de capitali peccato secundum quod |
| 53 | 3154 dicitur a reatu poenae. Sic autem hic non loquimur.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 4</h3><p title="I-II q. 84 a. 4 arg. 1"><a name="37171"><span class="ref">[37171] Iª-IIae q. 84 a. 4 arg. 1</span></a> Ad quartum |
| 28 | 3155 sic proceditur. Videtur quod non sit dicendum septem esse vitia |
| 3156 capitalia, quae sunt inanis gloria, invidia, ira, tristitia, | |
| 3157 avaritia, gula, luxuria. Peccata enim virtutibus opponuntur. | |
| 3158 Virtutes autem principales sunt quatuor, ut supra dictum est. Ergo | |
| 53 | 3159 et vitia principalia, sive capitalia, non sunt nisi quatuor.</p><p title="I-II q. 84 a. 4 arg. 2"><a name="37172"><span class="ref">[37172] Iª-IIae q. 84 a. 4 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 3160 passiones animae sunt quaedam causae peccati, ut supra dictum est. |
| 3161 Sed passiones animae principales sunt quatuor. De quarum duabus | |
| 3162 nulla fit mentio inter praedicta peccata, scilicet de spe et | |
| 3163 timore. Enumerantur autem aliqua vitia ad quae pertinet delectatio | |
| 3164 et tristitia, nam delectatio pertinet ad gulam et luxuriam, | |
| 3165 tristitia vero ad acediam et invidiam. Ergo inconvenienter | |
| 53 | 3166 enumerantur principalia peccata.</p><p title="I-II q. 84 a. 4 arg. 3"><a name="37173"><span class="ref">[37173] Iª-IIae q. 84 a. 4 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 3167 ira non est principalis passio. Non ergo debuit poni inter |
| 53 | 3168 principalia vitia.</p><p title="I-II q. 84 a. 4 arg. 4"><a name="37174"><span class="ref">[37174] Iª-IIae q. 84 a. 4 arg. 4</span></a> Praeterea, |
| 28 | 3169 sicut cupiditas, sive avaritia, est radix peccati, ita superbia est |
| 3170 peccati initium, ut supra dictum est. Sed avaritia ponitur unum de | |
| 3171 septem vitiis capitalibus. Ergo superbia inter vitia capitalia | |
| 53 | 3172 enumeranda esset.</p><p title="I-II q. 84 a. 4 arg. 5"><a name="37175"><span class="ref">[37175] Iª-IIae q. 84 a. 4 arg. 5</span></a> Praeterea, |
| 28 | 3173 quaedam peccata committuntur quae ex nullo horum causari possunt, |
| 3174 sicut cum aliquis errat ex ignorantia; vel cum aliquis ex aliqua | |
| 3175 bona intentione committit aliquod peccatum, puta cum aliquis | |
| 3176 furatur ut det eleemosynam. Ergo insufficienter capitalia vitia | |
| 53 | 3177 enumerantur.</p><p title="I-II q. 84 a. 4 s. c."><a name="37176"><span class="ref">[37176] Iª-IIae q. 84 a. 4 s. c.</span></a> Sed in |
| 28 | 3178 contrarium est auctoritas Gregorii sic enumerantis, XXXI |
| 53 | 3179 Moralium.</p><p title="I-II q. 84 a. 4 co."><a name="37177"><span class="ref">[37177] Iª-IIae q. 84 a. 4 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 3180 dicendum quod, sicut dictum est, vitia capitalia dicuntur ex quibus |
| 3181 alia oriuntur, praecipue secundum rationem causae finalis. | |
| 3182 Huiusmodi autem origo potest attendi dupliciter. Uno quidem modo, | |
| 3183 secundum conditionem peccantis, qui sic dispositus est ut maxime | |
| 3184 afficiatur ad unum finem, ex quo ut plurimum in alia peccata | |
| 3185 procedat. Sed iste modus originis sub arte cadere non potest, eo | |
| 3186 quod infinitae sunt particulares hominum dispositiones. Alio modo, | |
| 3187 secundum naturalem habitudinem ipsorum finium ad invicem. Et | |
| 3188 secundum hoc, ut in pluribus unum vitium ex alio oritur. Unde iste | |
| 3189 modus originis sub arte cadere potest. Secundum hoc ergo, illa | |
| 3190 vitia capitalia dicuntur, quorum fines habent quasdam primarias | |
| 3191 rationes movendi appetitum, et secundum harum rationum | |
| 3192 distinctionem, distinguuntur capitalia vitia. Movet autem aliquid | |
| 3193 appetitum dupliciter. Uno modo, directe et per se, et hoc modo | |
| 3194 bonum movet appetitum ad prosequendum, malum autem, secundum eandem | |
| 3195 rationem, ad fugiendum. Alio modo, indirecte et quasi per aliud, | |
| 3196 sicut aliquis aliquod malum prosequitur propter aliquod bonum | |
| 3197 adiunctum, vel aliquod bonum fugit propter aliquod malum adiunctum. | |
| 3198 Bonum autem hominis est triplex. Est enim primo quoddam bonum | |
| 3199 animae, quod scilicet ex sola apprehensione rationem | |
| 3200 appetibilitatis habet, scilicet excellentia laudis vel honoris, et | |
| 3201 hoc bonum inordinate prosequitur inanis gloria. Aliud est bonum | |
| 3202 corporis, et hoc vel pertinet ad conservationem individui, sicut | |
| 3203 cibus et potus, et hoc bonum inordinate prosequitur gula; aut ad | |
| 3204 conservationem speciei, sicut coitus, et ad hoc ordinatur luxuria. | |
| 3205 Tertium bonum est exterius, scilicet divitiae, et ad hoc ordinatur | |
| 3206 avaritia. Et eadem quatuor vitia inordinate fugiunt mala contraria. | |
| 3207 Vel aliter, bonum praecipue movet appetitum ex hoc quod participat | |
| 3208 aliquid de proprietate felicitatis, quam naturaliter omnes | |
| 3209 appetunt. De cuius ratione est quidem primo quaedam perfectio, nam | |
| 3210 felicitas est perfectum bonum, ad quod pertinet excellentia vel | |
| 3211 claritas, quam appetit superbia vel inanis gloria. Secundo de | |
| 3212 ratione eius est sufficientia, quam appetit avaritia in divitiis | |
| 3213 eam promittentibus. Tertio est de conditione eius delectatio, sine | |
| 3214 qua felicitas esse non potest, ut dicitur in I et X Ethic., et hanc | |
| 3215 appetunt gula et luxuria. Quod autem aliquis bonum fugiat propter | |
| 3216 aliquod malum coniunctum, hoc contingit dupliciter. Quia aut hoc | |
| 3217 est respectu boni proprii, et sic est acedia, quae tristatur de | |
| 3218 bono spirituali, propter laborem corporalem adiunctum. Aut est de | |
| 3219 bono alieno, et hoc, si sit sine insurrectione, pertinet ad | |
| 3220 invidiam, quae tristatur de bono alieno, inquantum est impeditivum | |
| 3221 propriae excellentiae; aut est cum quadam insurrectione ad | |
| 3222 vindictam, et sic est ira. Et ad eadem etiam vitia pertinet | |
| 53 | 3223 prosecutio mali oppositi.</p><p title="I-II q. 84 a. 4 ad 1"><a name="37178"><span class="ref">[37178] Iª-IIae q. 84 a. 4 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 3224 ergo dicendum quod non est eadem ratio originis in virtutibus et |
| 3225 vitiis, nam virtutes causantur per ordinem appetitus ad rationem, | |
| 3226 vel etiam ad bonum incommutabile, quod est Deus; vitia autem | |
| 3227 oriuntur ex appetitu boni commutabilis. Unde non oportet quod | |
| 53 | 3228 principalia vitia opponantur principalibus virtutibus.</p><p title="I-II q. 84 a. 4 ad 2"><a name="37179"><span class="ref">[37179] Iª-IIae q. 84 a. 4 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 3229 dicendum quod timor et spes sunt passiones irascibilis. Omnes autem |
| 3230 passiones irascibilis oriuntur ex passionibus concupiscibilis, quae | |
| 3231 etiam omnes ordinantur quodammodo ad delectationem et tristitiam. | |
| 3232 Et ideo delectatio et tristitia principaliter connumerantur in | |
| 3233 peccatis capitalibus, tanquam principalissimae passiones, ut supra | |
| 53 | 3234 habitum est.</p><p title="I-II q. 84 a. 4 ad 3"><a name="37180"><span class="ref">[37180] Iª-IIae q. 84 a. 4 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 3235 dicendum quod ira, licet non sit principalis passio, quia tamen |
| 3236 habet specialem rationem appetitivi motus, prout aliquis impugnat | |
| 3237 bonum alterius sub ratione honesti, idest iusti vindicativi; ideo | |
| 53 | 3238 distinguitur ab aliis capitalibus vitiis.</p><p title="I-II q. 84 a. 4 ad 4"><a name="37181"><span class="ref">[37181] Iª-IIae q. 84 a. 4 ad 4</span></a> Ad quartum |
| 28 | 3239 dicendum quod superbia dicitur esse initium omnis peccati secundum |
| 3240 rationem finis, ut dictum est. Et secundum eandem rationem | |
| 3241 accipitur principalitas vitiorum capitalium. Et ideo superbia, | |
| 3242 quasi universale vitium, non connumeratur, sed magis ponitur velut | |
| 3243 regina quaedam omnium vitiorum, sicut Gregorius dicit. Avaritia | |
| 3244 autem dicitur radix secundum aliam rationem, sicut supra dictum | |
| 53 | 3245 est.</p><p title="I-II q. 84 a. 4 ad 5"><a name="37182"><span class="ref">[37182] Iª-IIae q. 84 a. 4 ad 5</span></a> Ad quintum |
| 28 | 3246 dicendum quod ista vitia dicuntur capitalia, quia ex eis ut |
| 3247 frequentius alia oriuntur. Unde nihil prohibet aliqua peccata | |
| 3248 interdum ex aliis causis oriri. Potest tamen dici quod omnia | |
| 3249 peccata quae ex ignorantia proveniunt, possunt reduci ad acediam, | |
| 3250 ad quam pertinet negligentia qua aliquis recusat bona spiritualia | |
| 3251 acquirere propter laborem, ignorantia enim quae potest esse causa | |
| 3252 peccati, ex negligentia provenit, ut supra dictum est. Quod autem | |
| 3253 aliquis committat aliquod peccatum ex bona intentione, videtur ad | |
| 3254 ignorantiam pertinere, inquantum scilicet ignorat quod non sunt | |
| 53 | 3255 facienda mala ut veniant bona.</p></div></div><div class="centro"><br/> |
| 3256 <p><a href="sth2074.html"><img alt="age retro" border="0" align="middle" height="19" width="19" src="icons/ageretro.gif"/></a> | |
| 3257 <a href="sth2085.html"><img alt="age ultra" border="0" align="middle" height="19" width="19" src="icons/ageultra.gif"/></a></p> | |
| 3258 <br/> | |
| 3259 <hr/> | |
| 3260 <br/> | |
| 3261 <address>© 2006 Fundación Tomás de Aquino quoad | |
| 3262 hanc editionem<br/> | |
| 3263 Iura omnia asservantur<br/> | |
| 3264 OCLC nr. <a style="text-decoration=none" href="http://worldcatlibraries.org/wcpa/oclc/49644264">49644264</a></address> | |
| 3265 </div></body> | |
| 3266 </html> |
