|
36
|
1 <!DOCTYPE html PUBLIC "-//W3C//DTD XHTML 1.0 Transitional//EN"
|
|
|
2 "http://www.w3.org/TR/xhtml1/DTD/xhtml1-transitional.dtd">
|
|
|
3 <html lang="LA" xmlns="http://www.w3.org/1999/xhtml" xml:lang="LA">
|
|
|
4 <head>
|
|
|
5 <meta name="generator" content=
|
|
|
6 "HTML Tidy for Cygwin (vers 25 March 2009), see www.w3.org" />
|
|
|
7 <meta http-equiv="Content-Type" content=
|
|
|
8 "text/html; charset=us-ascii" />
|
|
|
9 <meta http-equiv="Content-Style-Type" content="text/css" />
|
|
|
10 <meta http-equiv="Content-Script-Type" content="text/javascript" />
|
|
|
11 <meta name="keywords" content=
|
|
|
12 "Thomas de Aquino, Super Evangelium S. Ioannis lectura, Corpus Thomisticum" />
|
|
|
13 <meta name="language" content="Latin" />
|
|
|
14 <meta name="security" content="public" />
|
|
|
15 <meta name="owner" content="ealarcon@unav.es" />
|
|
|
16 <meta name="author" content="Enrique Alarcón" />
|
|
|
17 <meta name="abstract" content=
|
|
|
18 "Thomas de Aquino, Super Evangelium S. Ioannis lectura" />
|
|
|
19 <link rel="stylesheet" media="screen" href="vscreen.css" type=
|
|
|
20 "text/css" />
|
|
|
21 <link rel="stylesheet" media="print" href="vprint.css" type=
|
|
|
22 "text/css" />
|
|
|
23 <title>Thomas de Aquino, Super Evangelium S. Ioannis lectura, cap.
|
|
|
24 20-21</title>
|
|
|
25 </head>
|
|
|
26 <body>
|
|
|
27 <div class="tres"><a href="http://www.corpusthomisticum.org/">CORPUS THOMISTICUM</a></div>
|
|
|
28 <div class="uno">Sancti Thomae de Aquino</div>
|
|
|
29 <div class="uno">Super Evangelium S. Ioannis lectura</div>
|
|
|
30 <div class="dos">a capite XX ad caput XXI</div>
|
|
|
31 <br />
|
|
|
32 <div class="centro">
|
|
|
33 <table align="center" summary="Imago">
|
|
|
34 <tr>
|
|
|
35 <th><img src="icons/crux190.jpg" width="164" height="190" border=
|
|
|
36 "0" alt="Thomas de Aquino a Beato Angelico depictus" align=
|
|
|
37 "middle" /></th>
|
|
|
38 </tr>
|
|
|
39 </table>
|
|
|
40 <br />
|
|
|
41 <span class="tres">Textum Taurini 1952 editum<br />
|
|
|
42 ac automato translatum a Roberto Busa SJ in taenias
|
|
|
43 magneticas<br />
|
|
|
44 denuo recognovit Enrique Alarcón atque instruxit<br />
|
|
|
45 <br /></span><br />
|
|
|
46 <hr />
|
|
|
47 <br />
|
|
|
48 <p><a href="cih18.html"><img src="icons/ageretro.gif" width="19"
|
|
|
49 height="19" align="middle" border="0" alt="age retro" /></a>
|
|
|
50 <a href="iopera.html"><img src="icons/index.gif" width="19" height=
|
|
|
51 "19" align="middle" border="0" alt=
|
|
|
52 "Ad indicem operum omnium Sancti Thomae" /></a></p>
|
|
|
53 <script language="JavaScript" type="text/javascript">
|
|
|
54 //<![CDATA[
|
|
30
|
55 <!--
|
|
|
56 // original code by Bill Trefzger 12/12/96; revised by Enrique Alarcon 12/9/2000
|
|
|
57 function go(){if(document.selecter.select1.options[document.selecter.select1.selectedIndex].value !="none"){location=document.selecter.select1.options[document.selecter.select1.selectedIndex].value}}
|
|
|
58 document.write('<FORM NAME="selecter"><SELECT NAME="select1">');
|
|
|
59 document.write('<OPTION VALUE="none">INDEX');
|
|
|
60 document.write('<OPTION VALUE="none">------------------------------------------------');
|
|
|
61 document.write('<OPTION VALUE="index.html">Corpus Thomisticum');
|
|
|
62 document.write('<OPTION VALUE="iopera.html">Opera omnia');
|
|
|
63 document.write('<OPTION VALUE="zbiblia.html">Bibliographia Thomistica');
|
|
|
64 document.write('<OPTION VALUE="none">-------------------------------------------');
|
|
|
65 document.write('<OPTION VALUE="#87552">Super Io., cap. 20 l. 1');
|
|
|
66 document.write('<OPTION VALUE="#87553">Super Io., cap. 20 l. 2');
|
|
|
67 document.write('<OPTION VALUE="#87554">Super Io., cap. 20 l. 3');
|
|
|
68 document.write('<OPTION VALUE="#87555">Super Io., cap. 20 l. 4');
|
|
|
69 document.write('<OPTION VALUE="#87556">Super Io., cap. 20 l. 5');
|
|
|
70 document.write('<OPTION VALUE="#87557">Super Io., cap. 20 l. 6');
|
|
|
71 document.write('<OPTION VALUE="#87558">Super Io., cap. 21 l. 1');
|
|
|
72 document.write('<OPTION VALUE="#87559">Super Io., cap. 21 l. 2');
|
|
|
73 document.write('<OPTION VALUE="#87560">Super Io., cap. 21 l. 3');
|
|
|
74 document.write('<OPTION VALUE="#87561">Super Io., cap. 21 l. 4');
|
|
|
75 document.write('<OPTION VALUE="#87562">Super Io., cap. 21 l. 5');
|
|
|
76 document.write('<OPTION VALUE="#87563">Super Io., cap. 21 l. 6');
|
|
36
|
77 document.write('<\/SELECT>');
|
|
30
|
78 document.write('<BR><BR>');
|
|
|
79 document.write('<INPUT TYPE="button" VALUE="Agedum" ONCLICK="go()">');
|
|
36
|
80 document.write('<\/FORM>');
|
|
30
|
81 // -->
|
|
36
|
82 //]]>
|
|
|
83 </script><br />
|
|
|
84 <hr />
|
|
|
85 <br /></div>
|
|
|
86 <div class="C">Caput 20</div>
|
|
|
87 <div class="D">Lectio 1</div>
|
|
|
88 <p title="Super Io., cap. 20 l. 1"><a name="87552"><span class=
|
|
|
89 "ref">[87552] Super Io., cap. 20 l. 1</span></a> Enarratis
|
|
|
90 mysteriis passionis Christi, hic Evangelista manifestat eius
|
|
|
91 resurrectionem, et primo manifestat quomodo resurrectio Christi
|
|
|
92 manifestata est mulieribus; secundo quomodo manifestata est
|
|
|
93 discipulis, ibi <i>cum ergo sero esset die illo</i> et cetera.
|
|
|
94 Manifestata est resurrectio Christi mulieribus quodam ordine. Primo
|
|
|
95 quantum ad monumenti apertionem; secundo quantum ad Angeli
|
|
|
96 apparitionem, ibi <i>abierunt ergo iterum</i> etc.; tertio quantum
|
|
|
97 ad Christi visionem, ibi <i>haec cum dixisset, conversa est
|
|
|
98 retrorsum, et vidit Iesum</i>. Circa primum primo ponitur mulieris
|
|
|
99 visio; secundo rei visae denuntiatio, ibi <i>cucurrit ergo</i>
|
|
|
100 etc.; tertio rei denuntiatae inquisitio, ibi <i>exiit ergo
|
|
|
101 Petrus</i> et cetera. Circa primum quatuor consideranda occurrunt.
|
|
|
102 Primo scilicet visionis tempus, quia <i>una sabbati</i>, scilicet
|
|
|
103 prima feria. Nam apud Iudaeos dies sabbati solemnior habebatur, et
|
|
|
104 ideo ab eo omnis alius dies denominabatur: unde dicebant prima
|
|
|
105 sabbati, secunda sabbati et cetera. Unde et Matth. XXVIII, v. 1,
|
|
|
106 dicit <i>prima sabbati</i>. Sed Ioannes dicit: <i>una sabbati</i>,
|
|
|
107 propter mysterium, quia in hac die, in qua resurrectio facta est,
|
|
|
108 inchoavit quasi quaedam nova creatura; Ps. CIII, 30: <i>emitte
|
|
|
109 spiritum tuum, et creabuntur, et renovabis faciem terrae</i>; Gal.
|
|
|
110 VI, 15: <i>in Christo Iesu neque circumcisio aliquid valet neque
|
|
|
111 praeputium, sed nova creatura</i>. Moyses autem in principio Gen.
|
|
|
112 de prima die non dicit factus est dies primus, sed unus. Ideo
|
|
|
113 Evangelista ad ipsam renovationem insinuandam utitur verbo Moysi.
|
|
|
114 Item quia in hac die inchoabatur dies aeternitatis, quae est una
|
|
|
115 non habens interpolationem noctis; quia sol qui eam facit, non
|
|
|
116 occidit. Apoc. XXI, 23: <i>civitas illa non eget sole neque luna ut
|
|
|
117 luceant in ea: nam claritas Dei illuminabit illam, et lucerna eius
|
|
|
118 est agnus</i>; Zach. ult., 7: <i>erit dies una, quae nota est
|
|
|
119 domino, non dies neque nox: et in tempore vesperi erit lux</i>.
|
|
|
120 Secundo ponitur persona videns, quia <i>Maria Magdalene venit mane,
|
|
|
121 cum adhuc tenebrae essent, ad monumentum</i>. Sed hic est dubium:
|
|
|
122 quia in Mc. XVI, 1, dicitur: <i>Maria Magdalene et Iacobi et
|
|
|
123 Salome</i>; et Matth. ult. connumeratur etiam alia Maria.
|
|
|
124 Responsio. Dicendum secundum Augustinum, quod Maria Magdalena
|
|
|
125 ferventior et devotior erat ad Christum aliis mulieribus: unde Lc.
|
|
|
126 VII, 47, dicitur: <i>dimissa sunt ei peccata multa, quoniam dilexit
|
|
|
127 multum</i>. Et ideo eam Evangelista specialius nominat. Et inde est
|
|
|
128 quod prius ei apparuit dominus, Mc. ult. Sap. VI, 14:
|
|
|
129 <i>praeoccupat eos qui se concupiscunt, ut illis se prior
|
|
|
130 ostendat</i>. Tertio ponitur hora, seu qualitas temporis, quia
|
|
|
131 <i>mane, cum adhuc tenebrae essent</i>; Lc. XXIII, 55 s. dicitur,
|
|
|
132 quod mulieres quae cum Iesu venerunt de Galilaea viderunt
|
|
|
133 monumentum, et quemadmodum positum erat corpus Iesu, et revertentes
|
|
|
134 paraverunt aromata et unguenta, et sabbato quidem siluerunt
|
|
|
135 secundum mandatum. Et ideo statim transacto sabbato ante lucem
|
|
|
136 primae sabbati venit ad monumentum: nam nimius ardor amoris eam
|
|
|
137 sollicitabat; Cant. VIII, 6: <i>lampades eius lampades ignis atque
|
|
|
138 flammarum</i>, scilicet caritatis. Sed hic est quaestio litteralis:
|
|
|
139 quia, ut dicitur Mc. ult., 2, <i>valde mane orto iam sole</i>, quid
|
|
|
140 igitur dicit Evangelista <i>cum adhuc tenebrae essent?</i>
|
|
|
141 Responsio. Dicendum quod hoc quod dicit Marcus intelligitur de
|
|
|
142 aurora: unde orto iam sole, non quod supra terram appareret, sed
|
|
|
143 appropinquaret ad nostras regiones. Quarto quid videt: quia
|
|
|
144 <i>vidit revolutum lapidem</i>, quod erat signum vel quod aliquis
|
|
|
145 Christum abstulerit, vel quod resurrexerit. Et, sicut dicitur
|
|
|
146 Matth. ult., v. 2, <i>Angelus domini descendit de caelo</i>: quod
|
|
|
147 non est intelligendum quod ante lapis esset revolutus quam Christus
|
|
|
148 resurgeret, sed post. Nam Christus exivit de clauso utero virginis
|
|
|
149 nondum gloriosum corpus habens, non est ergo mirum si cum corpore
|
|
|
150 glorioso exivit de sepulcro. Nam lapis est revolutus, ut, videntes
|
|
|
151 ibi Christum non esse, facilius crederent eius resurrectionem.
|
|
|
152 Consequenter cum dicit <i>cucurrit ergo ad Simonem Petrum</i>,
|
|
|
153 ponitur rei visae denuntiatio. Ex nimio enim amore non distulit
|
|
|
154 nuntiare discipulis quod vidit; sed <i>cucurrit, et venit ad
|
|
|
155 Simonem Petrum, et alium discipulum quem diligebat Iesus</i>. IV
|
|
|
156 Reg. VII, 9: <i>haec dies boni nuntii est: si tacuerimus, et
|
|
|
157 noluerimus nuntiare usque ad mane, sceleris arguemur</i>. Sic qui
|
|
|
158 audit verba Dei, debet festinus aliis dicere. Apoc. ult., 17:
|
|
|
159 <i>qui audit dicat, veni</i>. Sed ad illos venit qui praecipui
|
|
|
160 erant, et Christum ferventius diligebant, ut aut secum quaererent,
|
|
|
161 aut secum dolerent. Et dicit eis <i>tulerunt dominum de
|
|
|
162 monumento</i>. Viso enim sepulcro vacuo, nondum habens in corde
|
|
|
163 quod Christus resurrexerit, dicit <i>et nescimus ubi posuerunt
|
|
|
164 eum</i>. Ubi dat intelligere quod non sola fuerit ad monumentum, et
|
|
|
165 quod adhuc de resurrectione dubitaret. Et ideo Evangelista non sine
|
|
|
166 causa dixit <i>cum adhuc tenebrae essent</i>, per qualitatem
|
|
|
167 temporis, qualitatem mentis, in qua dubitationis tenebrae erant,
|
|
|
168 designans. Ps. LXXXI, 5: <i>nescierunt neque intellexerunt: in
|
|
|
169 tenebris ambulant</i>. Sed attende, quod in Graecis codicibus
|
|
|
170 habetur <i>dominum meum</i>, ad designandum propensiorem caritatem,
|
|
|
171 et famulatus affectum; Ps. LXXII, 25: <i>quid mihi est in caelo, et
|
|
|
172 a te quid volui super terram? Defecit caro mea et cor meum: Deus
|
|
|
173 cordis mei, et pars mea Deus in aeternum</i>. Consequenter cum
|
|
|
174 dicit <i>exiit ergo Petrus et ille alius discipulus</i>, ponitur
|
|
|
175 denuntiatae rei inquisitio: et primo ponitur quaerentium studium ad
|
|
|
176 inquirendum; et hoc per exitum, dum dicit <i>exiit ergo Petrus et
|
|
|
177 alius discipulus</i>. Qui enim scrutari vult mysteria Christi,
|
|
|
178 debet exire quodammodo a se, et a carnali consuetudine. Cant. III,
|
|
|
179 11: <i>egredimini et videte, filiae Sion, regem Salomonem</i>.
|
|
|
180 Secundo ponitur inquisitionis ordo seu modus. Et primo quantum ad
|
|
|
181 cursum, quia <i>currebant duo simul</i>, qui prae ceteris Christum
|
|
|
182 diligebant. Ps. CXVIII, 32: <i>viam mandatorum tuorum cucurri</i>;
|
|
|
183 1 Cor. IX, 25: <i>sic currite ut comprehendatis</i>. Secundo
|
|
|
184 quantum ad adventum, quia et <i>ille alius discipulus praecucurrit
|
|
|
185 citius Petro</i>, ubi primo ponitur quomodo Ioannes praevenit;
|
|
|
186 secundo quomodo Petrus eum sequitur, ibi <i>venit ergo Simon Petrus
|
|
|
187 sequens eum</i>. Sed nota, quod non sine causa Evangelista etiam
|
|
|
188 particularia diligenter narrat. Nam istis duobus discipulis,
|
|
|
189 populus duplex, Iudaeorum scilicet et gentilium designatur. Quia
|
|
|
190 licet Iudaei prius habuerint cognitionem unius veri Dei, tamen
|
|
|
191 quantum ad statum mundi, populus gentium est antiquior: quia ex
|
|
|
192 gentilibus processerunt etiam Iudaei. Gen. XII, 1: <i>egredere de
|
|
|
193 terra tua et de cognatione tua</i>. Isti simul currebant, vel
|
|
|
194 decursum huius mundi: Iudaei per litteram legis, gentiles per legem
|
|
|
195 naturae; vel simul currunt naturali desiderio ad beatitudinem et
|
|
|
196 veritatis cognitionem, quam omnes homines natura scire desiderant.
|
|
|
197 <i>Sed ille alius discipulus</i>, scilicet minor, <i>praecucurrit
|
|
|
198 citius Petro</i>: quia gentiles ad cognitionem veritatis tardius
|
|
|
199 venerunt quam Iudaei, quia quondam Deus erat tantum in Iudaea
|
|
|
200 notus, unde dicunt Ps. CXLVII, 20: <i>non fecit taliter omni
|
|
|
201 nationi. Et venit prior ad monumentum</i>: quia prius consideravit
|
|
|
202 mysteria Christi, et prius Iudaeis de Christo facta est promissio.
|
|
|
203 Rom. IX, 4: <i>quorum est adoptio filiorum et gloria et testamentum
|
|
|
204 et legislatio et obsequium et promissa; quorum patres, ex quibus
|
|
|
205 est Christus secundum carnem</i> et cetera. <i>Et cum se
|
|
|
206 inclinasset, vidit linteamina posita, non tamen introivit. Et cum
|
|
|
207 se inclinasset</i>, scilicet sub iugo legis, Ex. XXIV, 7: <i>omnia
|
|
|
208 quaecumque praecepit dominus faciemus. Vidit linteamina posita</i>,
|
|
|
209 scilicet figuras quasdam omnium mysteriorum, II Cor. c. III, 14:
|
|
|
210 <i>usque in hodiernum diem idipsum velamen in lectione veteris
|
|
|
211 testamenti manet non revelatum. Non tamen introivit</i>: quia non
|
|
|
212 pervenit ad veritatis cognitionem dum in mortuum credere noluit. Et
|
|
|
213 hoc dicitur Lc. c. XV, 25 ss. de fratre maiore, qui audiens
|
|
|
214 symphoniam et tripudia fratri revertenti facta, noluit intrare: cum
|
|
|
215 tamen introitum promittat David, dicens Ps. XLII, 4: <i>introibo ad
|
|
|
216 altare Dei</i>. Hic agitur de perventione Petri. Et secundum
|
|
|
217 litteram, quod simul currebant, signum erat ferventis devotionis;
|
|
|
218 sed Ioannes citius pervenit, quia iunior erat sene Petro. Sed
|
|
|
219 secundum mysterium, Petrus Ioannem sequitur: quia gentiles ad
|
|
|
220 Christum conversi, non erant congregandi in aliam Ecclesiam ab
|
|
|
221 Ecclesia Iudaeorum, sed inserendi in praecedentem olivam et
|
|
|
222 Ecclesiam: Rom. XI. Et ideo apostolus, I Thess. II, 14, commendans
|
|
|
223 eos, dicit: <i>vos autem, fratres, facti estis imitatores
|
|
|
224 Ecclesiarum quae sunt in Iudaea in Christo Iesu</i>. Tertio ponitur
|
|
|
225 ordo inquisitionis quantum ad eorum ingressum, quia <i>introivit in
|
|
|
226 monumentum</i>, et primo ponitur quomodo Petrus intravit primo;
|
|
|
227 secundo quomodo Ioannes, ibi <i>tunc ergo introivit in
|
|
|
228 monumentum</i>. Dicit ergo, quod Petrus introivit in monumentum: et
|
|
|
229 quidem, secundum litteram, Ioannes, qui primo pervenit, non
|
|
|
230 intravit propter reverentiam Petri, cui priorem ingressum servabat.
|
|
|
231 Sed secundum mysterium, signatur quod populus Iudaeorum, qui primo
|
|
|
232 mysteria incarnationis audivit, posterius ad fidem convertitur quam
|
|
|
233 populus gentium. Rom. IX, 30: <i>gentes quae non sectabantur
|
|
|
234 iustitiam, apprehenderunt iustitiam (...). Israel vero sectando
|
|
|
235 legem iustitiae, in legem iustitiae non pervenit. Et vidit</i>,
|
|
|
236 scilicet Petrus, <i>posita linteamina</i>. Ioannes vidit sola
|
|
|
237 linteamina quae Petrus similiter vidit: quia non reprobamus vetus
|
|
|
238 testamentum, nam <i>aperuit eis sensum, ut intelligerent
|
|
|
239 Scripturas</i>. Sed adhuc ulterius vidit <i>sudarium quod fuerat
|
|
|
240 super caput eius</i>. I Cor. XI, 3: <i>caput Christi Deus</i>.
|
|
|
241 Videre ergo sudarium quod fuerat super caput Iesu, est habere fidem
|
|
|
242 divinitatis Christi, quam Iudaei acceptare noluerunt. Quod quidem
|
|
|
243 sudarium describitur et separatum ab aliis, et <i>involutum</i>, et
|
|
|
244 <i>in unum locum</i>: quia divinitas Christi occulta est, et
|
|
|
245 separata ab omni creatura: <i>est super omnia Deus benedictus in
|
|
|
246 saecula, amen</i>; Is. XLV, 15: <i>vere tu es Deus absconditus.
|
|
|
247 Involutum</i> vidit quasi in modum circuli: quia lintei quando
|
|
|
248 involvuntur nec initium nec finis in eis aspicitur: celsitudo
|
|
|
249 divinitatis est, quae nec coepit esse nec desinit. Hebr. ult., 8:
|
|
|
250 <i>Iesus Christus heri et hodie, ipse et in saecula</i>; Ps. ci,
|
|
|
251 28: <i>tu autem idem ipse es, et anni tui non deficient</i>. Sed
|
|
|
252 <i>in unum locum</i> viderunt, quia Deus non habitat ubi est
|
|
|
253 scissura mentium; sed illi eius merentur gratiam qui sunt unum per
|
|
|
254 caritatem. Ps. LXXV, 3: <i>in pace factus est locus eius</i>; I
|
|
|
255 Cor. XIV, 33: <i>non est Deus dissensionis, sed pacis</i>. Vel
|
|
|
256 aliter. Per sudarium quo laborantium sudor detergi solet, intelligi
|
|
|
257 potest labor Dei, qui etsi quietus semper permaneat, tamen se
|
|
|
258 laborare denuntiat, dum duras hominum pravitates portat. Is. I, 14:
|
|
|
259 <i>facta sunt mihi molesta, laboravi sustinens</i>. Et praecipue
|
|
|
260 hunc laborem pertulit Christus in humanitate assumpta. Thren. III,
|
|
|
261 30: <i>dabit percutienti se maxillam, saturabitur opprobriis</i>.
|
|
|
262 Hoc igitur sudarium longe seorsum invenitur, quia ipsa redemptoris
|
|
|
263 nostri passio longe est a nostra passione disiuncta. Nam per
|
|
|
264 linteamina, quae ita se habent ad membra sicut sudarium ad caput,
|
|
|
265 intelliguntur passiones sanctorum, a quibus sudarium seorsum,
|
|
|
266 scilicet passio Christi: quoniam ipse sine culpa pertulit, quod nos
|
|
|
267 cum culpa toleramus. I Petr. III, 18: <i>Christus, mortuus est,
|
|
|
268 iustus pro iniustis</i>. Ipse sponte morti succumbere voluit. Supra
|
|
|
269 X, 18: <i>nemo tollit a me animam meam: sed ego pono eam a
|
|
|
270 meipso</i>; Eph. V, v. 2: <i>dilexit nos, et tradidit semetipsum
|
|
|
271 pro nobis</i>. Sed sancti ad mortem vadunt inviti. Infra ult., 18:
|
|
|
272 <i>alius te cinget, et ducet quo tu non vis</i>. Sed quare
|
|
|
273 Evangelista sic diligenter omnia narrat? Ad quod dicendum, secundum
|
|
|
274 Chrysostomum, ut excluderet falsam opinionem a Iudaeis divulgatam,
|
|
|
275 quod corpus Christi furtim sublatum esset, ut habetur Matth. ult.,
|
|
|
276 13. Nam si hoc modo aliqui transtulissent illud: non utique eum
|
|
|
277 denudassent, praecipue cum oportuisset eos festinanter hoc facere
|
|
|
278 propter praesentiam custodum: neque etiam fuissent ita solliciti ut
|
|
|
279 levarent sudarium, et involverent, et seorsum in unum locum
|
|
|
280 ponerent, sed ea simpliciter ut contigisset, suscepto corpore,
|
|
|
281 dimisissent. Huius etiam rei causa permisit quod sepultus fuit cum
|
|
|
282 myrrha et aloe quae conglutinant corpori linteamina, ita quod non
|
|
|
283 potuissent tam cito a corpore separari. Consequenter cum dicit
|
|
|
284 <i>tunc ergo introivit et ille discipulus qui venerat primus ad
|
|
|
285 monumentum</i>, agit de introitu Ioannis: non enim foris remansit
|
|
|
286 sed post Petrum intravit, quia in fine mundi ad receptionis fidem
|
|
|
287 etiam Iudaei colligentur. Rom. c. XI, 25: <i>ex parte caecitas
|
|
|
288 contigit in Israel donec plenitudo gentium subintraret, et sic
|
|
|
289 omnis Israel salvus fieret</i>; Is. X, 22: <i>reliquiae salvae
|
|
|
290 fient</i>. Vel aliter, secundum mysterium, per istos duos
|
|
|
291 discipulos duo genera hominum designantur: scilicet vacantes
|
|
|
292 contemplationi veritatis, et hi signantur per Ioannem; et
|
|
|
293 insistentes obedientiae mandatorum, qui signantur per Petrum: unde
|
|
|
294 Simon obediens interpretatur. Contingit autem plerumque quod prius
|
|
|
295 perveniat ad cognitionem mysteriorum Christi contemplativus, sua
|
|
|
296 docilitate, sed non intrat: quia quandoque praecedit intellectus,
|
|
|
297 et sequitur tardus aut nullus affectus. Sed activus instantia
|
|
|
298 fervoris et sedulitate, etsi tardius intelligat, Ps. CXVIII, 104:
|
|
|
299 <i>a mandatis tuis intellexi</i>, tamen citius intrat: ita ut qui
|
|
|
300 fuerunt posteriores in perveniendo, fiant priores in cognoscendo.
|
|
|
301 Matth. XX, 16: <i>erunt primi novissimi, et novissimi primi</i>.
|
|
|
302 Consequenter cum dicit <i>et vidit, et credidit</i>, ponitur
|
|
|
303 effectus inquisitionis et in primo aspectu posset talem sensum
|
|
|
304 habere, quod <i>vidit</i> illa scilicet <i>et credidit</i> quod
|
|
|
305 Christus resurrexerit. Sed, secundum Augustinum, hoc non potest
|
|
|
306 stare; quia sequitur <i>nondum enim sciebant Scripturam</i> et
|
|
|
307 cetera. Ideo dicendum, quod <i>vidit</i> vacuum monumentum, <i>et
|
|
|
308 credidit</i> his quae dixerat mulier, scilicet quod aliqui dominum
|
|
|
309 asportassent; et tunc, sequitur <i>nondum enim sciebant
|
|
|
310 Scripturam</i>, quia nondum eis erat apertus sensus, ut
|
|
|
311 intelligerent Scripturas; Lc. ult. Sed nonne Christus passionem et
|
|
|
312 resurrectionem eius praedixit? Matth. XX, 19: <i>et tertia die
|
|
|
313 resurget</i>. Respondeo. Dicendum, quod quadam consuetudine
|
|
|
314 audiendi ab eo parabolas, multa quae eis aperte dicebat, non
|
|
|
315 intelligebant, et aliquid aliud eum significare credebant. Vel,
|
|
|
316 secundum Chrysostomum, <i>vidit</i> linteamina posita sic ordinata,
|
|
|
317 quod non fuisset factum, si corpus furtim fuisset sublatum, <i>et
|
|
|
318 credidit</i>, scilicet vera fide, quod Christus a morte
|
|
|
319 resurrexerit. Et tunc hoc quod sequitur <i>nondum enim sciebant
|
|
|
320 Scripturam</i>, refertur ad hoc quod dicit <i>vidit, et
|
|
|
321 credidit</i>, quasi diceret: antequam videret non sciebat
|
|
|
322 Scripturam, <i>quia oportebat eum a mortuis resurgere</i>. Sed
|
|
|
323 quando vidit, credidit quod a mortuis resurrexisset.</p>
|
|
|
324 <br />
|
|
|
325 <div class="D">Lectio 2</div>
|
|
|
326 <p title="Super Io., cap. 20 l. 2"><a name="87553"><span class=
|
|
|
327 "ref">[87553] Super Io., cap. 20 l. 2</span></a> Posito quomodo
|
|
|
328 Maria Magdalena venit ad aspiciendam sepulcri apertionem, hic
|
|
|
329 Evangelista ostendit quomodo pervenit ad Angelorum visionem, et
|
|
|
330 primo ponitur devotio; secundo insinuatur Angelorum visio, ibi
|
|
|
331 <i>vidit duos Angelos</i> etc.; tertio describitur Angelorum
|
|
|
332 allocutio, ibi <i>dicunt ei illi</i> et cetera. Devotio autem
|
|
|
333 mulieris, quae meruit Angelorum visionem, commendatur ex tribus.
|
|
|
334 Primo quidem ex eius constantia, quam commendabilem reddidit,
|
|
|
335 primo, discipulorum recessus: quia <i>abierunt ergo iterum
|
|
|
336 discipuli</i>, nondum scientes Scripturam, quia oporteret eum a
|
|
|
337 mortuis resurgere, <i>ad semetipsos</i>, idest ubi habitabant, et
|
|
|
338 unde ad monumentum cucurrerant. Adhuc enim ex timore dispersi non
|
|
|
339 simul manebant. Zach. c. XIII, 7: <i>percutiam pastorem, et
|
|
|
340 dispergentur oves gregis</i>; Thren. IV, 1: <i>dispersi sunt
|
|
|
341 lapides sanctuarii in capite omnium platearum</i>. Secundo,
|
|
|
342 constans eius mora: quia <i>Maria stabat ad monumentum foris,
|
|
|
343 plorans</i>. Nam discipulis recedentibus, infirmiorem sexum fortior
|
|
|
344 et ferventior in eodem loco figebat affectus. Sed hic est quaestio,
|
|
|
345 quia Mc. ult., 8, dicitur quod mulieres egressae sunt de monumento:
|
|
|
346 ergo fuerunt intus. Ut quid ergo tunc dicit Ioannes <i>stabat
|
|
|
347 foris?</i> Responsio. Dicendum, quod monumentum Christi erat
|
|
|
348 excisum in lapide, et circa ipsum erat clausura horti, sicut supra
|
|
|
349 habitum est. Quandoque ergo monumentum vocant Evangelistae solum
|
|
|
350 locum ubi corpus reconditum fuit, quandoque totum illud quod
|
|
|
351 clausum erat. Cum ergo dicitur quod ingressae sunt monumentum,
|
|
|
352 intelligendum de tota clausura horti; sed hoc quod dicitur
|
|
|
353 <i>stabat foris</i>, intelligendum est de illo saxei sepulcri loco,
|
|
|
354 sed tamen intra illud spatium quod iam ingressae fuerant, ubi
|
|
|
355 stabat propter amoris constantiam, quae mentem eius accenderat. I
|
|
|
356 Cor. XV, 58: <i>stabiles estote et immobiles, abundantes in opere
|
|
|
357 domini semper</i>; Ps. CXXI, v. 2: <i>stantes erant pedes
|
|
|
358 nostri</i>. Secundo commendatur eius devotio ex lacrymarum
|
|
|
359 affluentia, quia <i>plorans</i>. Thren. I, 2: <i>plorans ploravit
|
|
|
360 in nocte</i>. Est autem duplex lacrymarum gemitus: scilicet
|
|
|
361 compunctionis ad peccata abluenda, Ps. VI, 7: <i>lacrymis meis
|
|
|
362 stratum meum rigavi</i>; et devotionis ad caelestia desideranda,
|
|
|
363 Ps. CXXV, 6: <i>euntes ibant, et flebant mittentes semina sua</i>,
|
|
|
364 idest properantes ad caelestia. Sed Maria Magdalena lacrymis quidem
|
|
|
365 compunctionis abundavit tempore suae conversionis, quando quae
|
|
|
366 fuerat in civitate peccatrix, amando veritatem lavit lacrymis
|
|
|
367 maculas criminis. Lc. VII, 47: <i>dimissa sunt ei peccata multa,
|
|
|
368 quoniam dilexit multum</i>. Abundavit etiam lacrymis devotionis in
|
|
|
369 Christi passione et resurrectione, ut habetur hic. Tertio
|
|
|
370 commendatur eius devotio ex inquisitionis diligentia. Unde dicit
|
|
|
371 <i>dum ergo fleret, inclinavit se et prospexit in monumentum</i>.
|
|
|
372 Fletus enim iste ex desiderio amoris proveniebat. Natura enim
|
|
|
373 amoris est quod velit dilectum praesentem habere, et si hoc non
|
|
|
374 potest in re, saltem eius praesentiam habet in cognitione. Matth.
|
|
|
375 VI, 21: <i>ubi est thesaurus tuus, ibi est et cor tuum</i>. Amare
|
|
|
376 ergo flebat Maria, quia oculi qui dominum quaesierant et non
|
|
|
377 invenerant, lacrymis vacabant, amplius dolens quod ablatus fuit de
|
|
|
378 monumento: quoniam magistri tanti, cuius vita subtracta fuerat,
|
|
|
379 memoria remanebat. Et ideo quia eum habere non poterat, volens
|
|
|
380 saltem videre locum ubi positus fuerat, <i>inclinavit se, et
|
|
|
381 prospexit in monumentum</i>. In quo datur intelligi quod in mortem
|
|
|
382 Christi debemus prospicere cum humilitate cordis. Matth. XI, 25:
|
|
|
383 <i>abscondisti haec a sapientibus et prudentibus, et revelasti ea
|
|
|
384 parvulis. Et prospexit</i>, ut daret exemplum continue oculis
|
|
|
385 mentis mortem Christi prospicere: quia amanti semel aspexisse non
|
|
|
386 sufficit, cuius vis amoris intentionem multiplicat inquisitionis.
|
|
|
387 Hebr. XII, 2: <i>aspicientes in auctorem fidei et consummatorem
|
|
|
388 Iesum, qui proposito sibi gaudio, sustinuit crucem confusione
|
|
|
389 contempta. Inclinavit</i> autem <i>se, et prospexit</i>, quia
|
|
|
390 caritas Christi eam urgebat. II Cor. V, 14: <i>caritas Christi
|
|
|
391 urget nos</i>. Vel potius, secundum Augustinum, divino instinctu in
|
|
|
392 animo eius factum est ut perspiceret, et altius aliquid videret,
|
|
|
393 scilicet Angelos; Rom. VIII, 14: <i>qui spiritu Dei aguntur, hi
|
|
|
394 sunt filii Dei</i>. Consequenter cum dicit <i>et vidit duos Angelos
|
|
|
395 in albis sedentes</i>, agit Evangelista de Angelorum visione: circa
|
|
|
396 quam quatuor tangit Evangelista. Primo quid vidit, quia <i>duos
|
|
|
397 Angelos</i>: ut ostendat quod omnes Angelorum ordines tam
|
|
|
398 assistentium quam ministrantium Christo obsequebantur. Hebr. I, 6:
|
|
|
399 <i>adorent eum omnes Angeli eius</i>. Sed circa hoc est quaestio:
|
|
|
400 quia Matth. v. 2 ss. et Mc. ult., 5 dicitur, quod Maria et aliae
|
|
|
401 mulieres viderunt unum Angelum existentem in latere monumenti, hic
|
|
|
402 autem dicitur quod duos et intus. Sed utrumque verum est: quia
|
|
|
403 illud praecessit quod narrant Matthaeus et Marcus, quando scilicet
|
|
|
404 primo venerunt, et credentes eum sublatum, redierunt ad discipulos;
|
|
|
405 et istud, quod narrat Ioannes, contigit in reditu, quando rediit
|
|
|
406 cum discipulis, et eis recedentibus ipsa remansit. Secundo
|
|
|
407 describit habitum, quia <i>in albis</i>: per quod claritas
|
|
|
408 resurrectionis et gloria Christi resurgentis demonstratur. Apoc. c.
|
|
|
409 III, 4: <i>ambulabunt mecum in albis</i>. Et eiusdem XIX, 14,
|
|
|
410 dicitur quod exercitus qui est in caelo sequebatur eum in veste
|
|
|
411 alba, idest gloriosa. Tertio describit situm, quia <i>sedentes</i>:
|
|
|
412 per quod quies et potestas Christi designatur, qui iam ab omnibus
|
|
|
413 tribulationibus requiescens regnat in carne immortali, sedens ad
|
|
|
414 dexteram patris. Ps. CIX, 1: <i>sede a dextris meis</i>; Is. IX, 7:
|
|
|
415 <i>super solium David et super regnum eius sedebit</i>. Quarto
|
|
|
416 describit ordinem, <i>unum ad caput, et unum ad pedes</i>: quod
|
|
|
417 potest referri ad tria. Primo quidem ad duo testamenta: Angelus
|
|
|
418 enim Graece, Latine dicitur nuntius. Christum autem annuntiaverant
|
|
|
419 testamenta, quia dicitur Matth. XXI, 9: <i>turba quae praeibat et
|
|
|
420 quae sequebatur, clamabat: hosanna filio David</i>. Sic ergo
|
|
|
421 Angelus sedens ad caput, signat vetus testamentum, et, qui ad
|
|
|
422 pedes, novum. Secundo ad praedicatores. In Christo enim est duplex
|
|
|
423 natura, divina scilicet, et humana. Caput autem Christi est Deus,
|
|
|
424 ut dicitur I Cor. XI, 3, pedes vero humanitas; Ps. CXXXI, v. 7:
|
|
|
425 <i>adorabimus in loco ubi steterunt pedes eius</i>. Qui ergo
|
|
|
426 annuntiat divinitatem Christi, sicut est illud: <i>in principio
|
|
|
427 erat verbum</i>, sedet ad caput; qui vero humanitatem annuntiat,
|
|
|
428 sicut illud: <i>verbum caro factum est</i>, sedet ad pedes. Tertio
|
|
|
429 potest referri ad tempus Annuntiationis; et sic sed et unus ad
|
|
|
430 caput, et unus ad pedes: quia ab initio usque ad finem mundi
|
|
|
431 mysteria Christi significabant esse annuntianda. I Cor. II, 26:
|
|
|
432 <i>mortem domini annuntiabitis donec veniat</i>. Consequenter cum
|
|
|
433 dicit <i>dicunt ei: mulier, quid ploras?</i> Agitur de Angelorum
|
|
|
434 allocutione, et primo ponit Angelorum interrogationem; secundo
|
|
|
435 mulieris responsionem. Circa primum sciendum est, quod Angeli
|
|
|
436 scientes mulierem adhuc dubitare, quasi a remotis incipientes
|
|
|
437 causam fletus exquirunt. Unde dicit: <i>dicunt illi</i>, scilicet
|
|
|
438 Angeli, <i>quid ploras?</i> Quasi dicerent: plorare noli,
|
|
|
439 supervacuum enim est, quia <i>ad vesperum</i>, scilicet passionis,
|
|
|
440 <i>demorabitur fletus, et ad matutinum</i>, resurrectionis,
|
|
|
441 <i>laetitia</i>; Ier. XXXI, 16: <i>quiescat vox tua a ploratu, et
|
|
|
442 oculi tui a lacrymis, quia est merces operi tuo</i>. Ubi notandum,
|
|
|
443 secundum Gregorium, quod ipsa sacra eloquia quae in nobis lacrymas
|
|
|
444 amoris excitant, easdem lacrymas consolantur, dum nobis redemptoris
|
|
|
445 nostri spem repromittunt. Ps. XCIII, 19: <i>secundum multitudinem
|
|
|
446 dolorum meorum, consolationes tuae laetificaverunt animam meam</i>.
|
|
|
447 Sed mulier quasi nescientes eos interrogasse putans, non Angelos,
|
|
|
448 sed homines esse putat, et causam fletus sui exponit, et <i>dicit
|
|
|
449 eis: tulerunt dominum meum</i>, idest corpus domini mei, a toto
|
|
|
450 partem significans: sicut confitemur dominum Iesum Christum filium
|
|
|
451 Dei sepultum, cum eius sola sepulta sit caro, quia divinitas carnem
|
|
|
452 non deseruit. <i>Et nescio ubi posuerunt eum</i>. Hoc enim erat ei
|
|
|
453 causa desolationis, quia nesciebat quo iret, et eum ad
|
|
|
454 consolationem sui doloris inveniret. Sed numquid ad consolationem
|
|
|
455 amantis est habere aliquid quod fuit amici? Et quidem, secundum
|
|
|
456 Augustinum, IV confessionum, magis pertinet ad dolorem. Unde ipse
|
|
|
457 dicit, quod fugiebat omnia loca in quibus conversatus fuerat cum
|
|
|
458 amico suo. Et tamen Chrysostomus dicit, quod est ad consolationem.
|
|
|
459 Sed utrumque est verum. In omnibus enim quae habent admixtionem
|
|
|
460 gaudii et tristitiae, spes rei desideratae est delectabilis, Rom.
|
|
|
461 c. XII, 12: <i>spe gaudentes, in tribulatione patientes</i>, est
|
|
|
462 etiam et tristabilis, quia <i>spes quae differtur affligit
|
|
|
463 animam</i>: sed non secundum eamdem rationem. Nam inquantum per
|
|
|
464 spem repraesentatur res amata ut possibilis consequi, causat
|
|
|
465 gaudium; inquantum autem separat actu, absens contristatur. Et sic
|
|
|
466 est in isto loco: quia res amici inquantum repraesentat amicum,
|
|
|
467 amanti delectabilis est; inquantum vero subtractionem amici ad
|
|
|
468 memoriam reducit, tristitiam infert.</p>
|
|
|
469 <br />
|
|
|
470 <div class="D">Lectio 3</div>
|
|
|
471 <p title="Super Io., cap. 20 l. 3"><a name="87554"><span class=
|
|
|
472 "ref">[87554] Super Io., cap. 20 l. 3</span></a> Hic ponitur
|
|
|
473 quomodo mulier ista pervenit ad Christi visionem, et primo agitur
|
|
|
474 de Christi visione; secundo de eius a muliere cognitione, ibi
|
|
|
475 <i>dixit ei Iesus, noli me tangere</i> et cetera. Circa primum
|
|
|
476 primo ponit Christi visionem; secundo eius allocutionem, ibi
|
|
|
477 <i>dicit ei Iesus: mulier, quid ploras?</i> Dicit ergo quantum ad
|
|
|
478 primum <i>haec cum dixisset</i>, scilicet Maria Magdalena ad
|
|
|
479 Angelum, <i>conversa est retrorsum</i>. Sed quaerit Chrysostomus:
|
|
|
480 mulier quae loquebatur cum Angelis, quos saltem venerandos viros
|
|
|
481 putabat, quare non expectabat eorum responsum de hoc quod dixit,
|
|
|
482 sed retrorsum convertitur? Responsio. Dicendum, quod cum mulier
|
|
|
483 Angelis respondisset, Christus advenit, cui Angeli reverentiam
|
|
|
484 exhibentes assurrexerunt, quod videns mulier admirans respexit
|
|
|
485 retro, ut sciret ad quid assurrexissent. Unde et Lucas ult., 4
|
|
|
486 Angelos stantes visos esse commemorat. Et sic retrorsum ad
|
|
|
487 aspiciendum conversa, <i>vidit Iesum stantem, et non sciebat quia
|
|
|
488 Iesus est</i>: videbat enim eum in specie non gloriosum, quem
|
|
|
489 Angeli gloriosum videntes honorabant. Ostenditur etiam per hoc,
|
|
|
490 quod si aliquis Christum videre desiderat, oportet quod ad eum
|
|
|
491 convertatur. Zach. I, 3: <i>convertimini ad me, ait dominus
|
|
|
492 exercituum, et convertar ad vos</i>. Illi ad eum videndum
|
|
|
493 perveniunt qui se totaliter in eum, per amorem convertunt. Sap. VI,
|
|
|
494 14: <i>praeoccupat eos qui se concupiscunt</i>. Mystice autem per
|
|
|
495 hoc signatur quod haec mulier per infidelitatem ad Christum
|
|
|
496 verterat dorsum: sed quando animum eius ad cognoscendum convertit,
|
|
|
497 retrorsum conversa est. Sed quare eum non agnoscebat, cum idem ipse
|
|
|
498 esset? Dicendum, quod hoc erat vel quia quem mortuum viderat,
|
|
|
499 resurrexisse non credebat, vel quia tenebantur oculi eius ne eum
|
|
|
500 agnosceret, ut dicitur de duobus discipulis euntibus in Emaus, Lc.
|
|
|
501 ult., 31. Allocutio Christi ponitur cum dicit <i>dicit ei Iesus:
|
|
|
502 mulier, quid ploras?</i> Primo ponitur Christi interrogatio;
|
|
|
503 secundo mulieris responsio. Circa primum sciendum est, quod mulier
|
|
|
504 ista paulatim proficit: nam Angeli causam ploratus exquirunt, sed
|
|
|
505 Christus quid quaerat, interrogat. Nam ploratus ex desiderio
|
|
|
506 inquisitionis causabatur. Quem quaerit enim interrogat ut augeatur
|
|
|
507 desiderium, quatenus cum nominaret quem quaereret, in amorem eius
|
|
|
508 ardentius aestuaret, et sic semper quaereret. Ps. CIV, 4:
|
|
|
509 <i>quaerite faciem eius semper</i>; Prov. IV, 18: <i>iustorum
|
|
|
510 semita quasi lux splendens procedit et crescit usque ad perfectum
|
|
|
511 diem</i>. Consequenter cum dicit <i>illa existimans quia hortulanus
|
|
|
512 esset, dixit ei</i> etc., ponitur responsio mulieris: et ponitur
|
|
|
513 primo opinio quam de interrogante habebat; secundo ponuntur verba
|
|
|
514 responsionis. Opinabatur autem illa quod <i>hortulanus esset</i>.
|
|
|
515 Sciebat enim quod exterriti custodes propter terraemotum et
|
|
|
516 aspectum Angelorum, iam fugerant, et nullum circa loca illa
|
|
|
517 occupari nisi eum qui eorum cultor esset. Et ut Gregorius dicit,
|
|
|
518 haec mulier errando non erravit, dum Christum hortulanum credidit:
|
|
|
519 quia in eius pectore per amoris sui vim semina virtutis plantabat.
|
|
|
520 Eccli. XXIV, v. 42: <i>dixi: rigabo hortum meum plantationum et
|
|
|
521 inebriabo prati mei fructum. Et dixit ei, domine, si tu sustulisti
|
|
|
522 eum, dicito mihi</i>: dominum enim vocat ut benevolentiam captet.
|
|
|
523 Sed cum iste de novo venisset, nec ei dixerat quem quaerebat, quare
|
|
|
524 dixit <i>si tu sustulisti eum?</i> Quem eum? Sed dicendum, quod vis
|
|
|
525 amoris hoc agere solet in amato, ut quod ipse semper cogitat,
|
|
|
526 nullum alium credat ignorare. Unde Lc. ult., v. 17, cum quaereret
|
|
|
527 dominus, <i>qui sunt hi sermones quos confertis ad invicem?</i>
|
|
|
528 Dixerunt: <i>tu solus peregrinus es in Ierusalem?</i> et cetera.
|
|
|
529 Sed quid dicit <i>si tu sustulisti eum, dicito mihi ubi posuisti
|
|
|
530 eum; et ego eum tollam?</i> Mirabilis mulieris audacia, quam mortui
|
|
|
531 non terret aspectus; et cuius valetudo ad grave mortui funus
|
|
|
532 tollendum plus intentat quam possit. Sed hoc est quod dicitur I
|
|
|
533 Cor. XIII, 7: <i>caritas omnia sperat</i>. Ideo autem eum accipere
|
|
|
534 volebat, ne Iudaei in corpus saevirent exanime; et ideo volebat in
|
|
|
535 alium locum incognitum illud transportare. Consequenter cum dicit
|
|
|
536 <i>dicit ei Iesus, Maria</i> etc., agit de recognitione Christi a
|
|
|
537 muliere. Et primo ponitur vocatio, cum dicit <i>Maria</i>, quam
|
|
|
538 supra alloquens mulierem quasi nomine communi vocaverat. Sed hic
|
|
|
539 proprio nomine vocatur <i>Maria</i>, ut designet specialem notitiam
|
|
|
540 quam habet ad sanctos. Ps. CXLVI, 4: <i>qui numerat multitudinem
|
|
|
541 stellarum et omnibus eis nomina vocat</i>; Ex. XXXIII, 12: <i>novi
|
|
|
542 te ex nomine</i>: et ut ostendat quod licet quadam generali motione
|
|
|
543 omnes res moveantur a Deo, specialiter tamen ad hominis
|
|
|
544 iustificationem necessaria est gratia specialis. Effectus
|
|
|
545 vocationis ponitur cum dicit <i>conversa illa dicit ei, Rabboni,
|
|
|
546 quod dicitur magister</i>. Sed numquid non respiciebat ad Christum
|
|
|
547 qui eam vocaverat? Respondeo. Dicendum, secundum Augustinum, quod
|
|
|
548 hoc referendum est ad interiorem dispositionem mentis: nam prius,
|
|
|
549 cum corpore conversa fuit, putavit Christum esse quod non erat,
|
|
|
550 scilicet hortulanum; nunc autem corde convertitur, dum quod erat
|
|
|
551 agnovit. Vel dicendum, quod, ut dictum est, credebat eum esse
|
|
|
552 aliquem alium hominem. Unde dum sibi loqueretur, sollicita de eo
|
|
|
553 quod gerebat in corde, non eum respicit, sed circumquaque, si
|
|
|
554 aliquod signum videret sepulti. Et ideo Christus revocans eam, ex
|
|
|
555 proprio nomine vocavit dicens <i>Maria</i>, quasi dicat: quo
|
|
|
556 respicis? Recognosce eum a quo recognosceris. Et ideo statim,
|
|
|
557 vocata ex nomine, recognovit auctorem, dicens <i>Rabboni, quod
|
|
|
558 dicitur magister</i>: sic enim eum consueverat vocare. In quo datur
|
|
|
559 intelligi, quod vocatio Christi est causa iustificationis nostrae
|
|
|
560 et confessionis verae. Consequenter cum dicit <i>dicit ei Iesus:
|
|
|
561 noli me tangere</i>, ostendit Evangelista quomodo Maria instruitur
|
|
|
562 a Christo, et primo ponit unam instructionem prohibitivam; secundo
|
|
|
563 aliam affirmativam, ibi <i>vade autem ad fratres meos</i>. Circa
|
|
|
564 primum duo facit. Primo ponit prohibitionem; secundo assignat eius
|
|
|
565 rationem. Admonet quidem Christus Mariam ne eum tangat, dicens
|
|
|
566 <i>noli me tangere</i>. Et si non legatur hic quod mulier vellet
|
|
|
567 eum tangere, datur ex hoc intelligi, secundum Gregorium quod Maria
|
|
|
568 ad pedes prostrata amplecti voluit eius vestigia quem recognovit.
|
|
|
569 Sed subditur pro ratione <i>nondum enim ascendi ad patrem meum</i>,
|
|
|
570 per quod videtur quod dominus post resurrectionem noluit tangi ab
|
|
|
571 hominibus antequam ascenderet: cuius contrarium habetur Lc. ult.,
|
|
|
572 39: <i>palpate et videte quoniam spiritus carnem et ossa non
|
|
|
573 habet</i>. Et si dicas eum a discipulis se tangi voluisse, non
|
|
|
574 autem a mulieribus; hoc non potest stare, quia Matth. ult., 9,
|
|
|
575 dicitur de Magdalena et aliis mulieribus quia accesserunt et
|
|
|
576 tenuerunt pedes eius. Intelligendum est ergo, secundum litteram,
|
|
|
577 quod mulier haec bis vidit Angelos in hoc itinere. Primo quidem
|
|
|
578 simul cum aliis mulieribus vidit unum Angelum sedentem super
|
|
|
579 lapidem, ut dicitur Matth. XXVIII, 2 et Mc. c. XVI, 5. Secundo vero
|
|
|
580 in reditu vidit duos Angelos intus in monumento, sicut dicit
|
|
|
581 Ioannes. Similiter etiam in hoc eodem itinere bis vidit Christum.
|
|
|
582 Primo quidem in horto, quando aestimavit eum hortulanum, ut supra
|
|
|
583 habitum est; secundo in via, quando currebat cum aliis annuntiare
|
|
|
584 discipulis quae viderat, ut magis firmarentur in fide
|
|
|
585 resurrectionis: et tunc accesserunt et tenuerunt pedes eius, ut
|
|
|
586 dicunt Matthaeus et Marcus. Est autem duplex ratio mystica quare
|
|
|
587 tangi noluit. Una, quia haec mulier significabat Ecclesiam gentium,
|
|
|
588 quae Christum non erat tactura per fidem, nisi cum ascendisset ad
|
|
|
589 patrem. Ps. VII, 8: <i>synagoga populorum circumdabit te: propter
|
|
|
590 hanc in altum regredere</i>. Alia ratio est, quia secundum
|
|
|
591 Augustinum I de Trinitate cap. IX, tactus facit quasi finem
|
|
|
592 cognitionis. Quando enim videmus rem, utcumque eam cognoscimus; sed
|
|
|
593 per tactum consummatam cognitionem de ea habemus. Mulier autem haec
|
|
|
594 aliquam fidem habebat de Christo sicut de sancto viro, unde et
|
|
|
595 magistrum eum vocabat: necdum ad hoc pervenerat ut cognosceret eum
|
|
|
596 aequalem patri et unum cum Deo. Et ideo dicit <i>noli me
|
|
|
597 tangere</i> idest, non constituas finem tuae notionis in eo quod
|
|
|
598 credis de me, <i>nondum enim ascendi ad patrem meum</i>, scilicet
|
|
|
599 in corde tuo, quia non credis me esse unum cum eo; quod tamen
|
|
|
600 postea credidit. Nam in eius intimis sensibus quodammodo Christus
|
|
|
601 ascendit ad patrem, qui sic in ea profecerat ut patri cognoscat
|
|
|
602 aequalem. Vel dicendum, secundum Chrysostomum, quod haec mulier
|
|
|
603 videns Christum surrexisse, credidit quod esset in eadem qualitate
|
|
|
604 in qua fuerat prius, habens mortalem vitam: unde et volebat cum eo
|
|
|
605 esse sicut ante passionem, et prae gaudio nihil magnum excogitabat;
|
|
|
606 quamvis caro Christi multo melior facta fuerit resurgendo. Et ideo
|
|
|
607 ab hac intelligentia eam revocare volens, dicit <i>noli me
|
|
|
608 tangere</i>; quasi dicat: non putes me de cetero habere vitam
|
|
|
609 mortalem et vobiscum eo modo conversari quo primo. II Cor. V, v.
|
|
|
610 16: <i>et si novimus secundum carnem Christum, sed iam nunc non
|
|
|
611 novimus</i>. Et hoc est quod subdit <i>nondum enim ascendi ad
|
|
|
612 patrem meum</i>. Et tunc non est monitionis ratio, sed tacitae
|
|
|
613 quaestionis responsio, quasi dicat: etsi videas me hic manentem,
|
|
|
614 non est propter hoc quod non habeam gloriosam carnem; sed quia
|
|
|
615 <i>nondum ascendi ad patrem meum</i>. Voluit enim priusquam
|
|
|
616 ascenderet, fidem resurrectionis et suae divinitatis firmare in
|
|
|
617 cordibus apostolorum. Deinde ponit instructionem affirmativam,
|
|
|
618 dicens <i>vade autem ad fratres meos</i> scilicet apostolos, qui
|
|
|
619 sunt fratres per conformitatem naturae, Hebr. II, 17: <i>debuit per
|
|
|
620 omnia fratribus assimilari</i>, et per adoptionem gratiae, quia
|
|
|
621 eius patris sunt filii adoptivi, cuius ipse est filius naturalis.
|
|
|
622 Ubi notandum est triplex privilegium, quod Magdalenae est collatum.
|
|
|
623 Primo quidem propheticum, per hoc quod meruit Angelos videre:
|
|
|
624 propheta enim est medius inter Angelos et populum. Secundo
|
|
|
625 Angelorum fastigium, per hoc quod vidit Christum, in quem
|
|
|
626 desiderant Angeli prospicere. Tertio officium apostolicum, immo
|
|
|
627 facta est apostolorum apostola, per hoc quod ei committitur ut
|
|
|
628 resurrectionem dominicam discipulis annuntiet: ut sicut mulier viro
|
|
|
629 primo nuntiavit verba mortis, ita et mulier primo nuntiaret verba
|
|
|
630 vitae. <i>Et dic eis: ascendo ad patrem meum et patrem vestrum</i>.
|
|
|
631 Supra XIV, v. 5: <i>vado ad eum qui me misit</i>; Eph. IV, v. 10:
|
|
|
632 <i>qui descendit ipse et qui ascendit super omnes caelos</i>. Sed
|
|
|
633 ex hoc Arius sumit sui erroris fulcimentum: quia per hoc quod dicit
|
|
|
634 <i>patrem meum et patrem vestrum</i>, concludere voluit quod eodem
|
|
|
635 modo Deus sit pater filii, sicut est noster pater; et Deus filii
|
|
|
636 sicut Deus noster. Sed contra hoc dicendum quod haec verba qua
|
|
|
637 intentione dicantur apparet ex circumstantiis loquendi. Dicit enim
|
|
|
638 supra <i>vade ad fratres meos</i> etc.: hos autem fratres habet
|
|
|
639 Christus secundum quod homo, et secundum hoc Christus est subiectus
|
|
|
640 patri, sicut creatura creatori: nam ipsum corpus Christi creatura
|
|
|
641 quaedam est. Vel aliter, secundum Augustinum, Christus hic loquitur
|
|
|
642 de se secundum utramque naturam: quia quod dicit <i>ascendo ad
|
|
|
643 patrem meum et patrem vestrum</i>, pertinet ad divinam naturam,
|
|
|
644 secundum quam habet patrem Deum connaturalem cui est aequalis. Et
|
|
|
645 sic intelligendum est aliter <i>meum</i>, et aliter <i>vestrum</i>:
|
|
|
646 natura <i>meum</i>, gratia <i>vestrum</i>, quasi, hoc quod estis
|
|
|
647 filii adoptivi per gratiam, per me habetis. Gal. IV, v. 4: <i>misit
|
|
|
648 Deus filium suum (...) ut adoptionem filiorum Dei reciperemus</i>;
|
|
|
649 Rom. VIII, 29: <i>quos praescivit conformes fieri imaginis filii
|
|
|
650 sui, ut sit ipse primogenitus in multis fratribus</i>. Quod addit
|
|
|
651 <i>Deum meum et Deum vestrum</i>, refertur ad humanam naturam,
|
|
|
652 secundum quam habet Deum gubernatorem. Et sic dicit <i>Deum
|
|
|
653 meum</i>, sub quo ego homo sum, et <i>Deum vestrum</i>, inter quos
|
|
|
654 et ipsum mediator sum: quia per ipsum habemus Deum nobis placatum,
|
|
|
655 et sic Deum nostrum. Rom. V, v. 1: <i>iustificati igitur ex fide,
|
|
|
656 pacem habeamus per dominum nostrum Iesum Christum per quem habemus
|
|
|
657 accessum in gratiam in qua stamus, et gloriamur in spe gloriae
|
|
|
658 filiorum Dei</i>; II Cor. V, 19: <i>Deus erat in Christo mundum
|
|
|
659 reconcilians sibi</i>. Promptitudo obedientiae Mariae ponitur cum
|
|
|
660 dicit <i>venit Maria Magdalene annuntians, quia vidi dominum, et
|
|
|
661 haec dixit mihi. Venit</i>, de loco ubi erat horti spatium ante
|
|
|
662 lapidem monumenti, <i>annuntians discipulis</i>. I Cor. XI, 23:
|
|
|
663 <i>ego enim accepi a domino quod et tradidi vobis</i>; Is. XXI, 10:
|
|
|
664 <i>quae audivi a domino Deo exercituum, domus Israel, annuntiavi
|
|
|
665 vobis</i>.</p>
|
|
|
666 <br />
|
|
|
667 <div class="D">Lectio 4</div>
|
|
|
668 <p title="Super Io., cap. 20 l. 4"><a name="87555"><span class=
|
|
|
669 "ref">[87555] Super Io., cap. 20 l. 4</span></a> Positis
|
|
|
670 apparitionibus Christi factis mulieribus, in parte ista agit
|
|
|
671 Evangelista de apparitionibus factis apostolis, et primo de
|
|
|
672 apparitione qua simul omnibus in Ierusalem apparuit, excepto Thoma;
|
|
|
673 secundo de ea quae facta est, Thoma praesente, ibi <i>et post dies
|
|
|
674 octo</i> etc.; tertio de ea quae facta est quibusdam specialiter
|
|
|
675 iuxta mare, XXI capitulo <i>postea manifestavit se</i> et cetera.
|
|
|
676 Circa primum duo ponuntur. Primo domini apparitio; secundo
|
|
|
677 discipulorum dubitatio, ibi <i>Thomas autem</i> et cetera. Circa
|
|
|
678 primum tria ponuntur. Primo domini apparitio; secundo officii
|
|
|
679 iniunctio, ibi <i>dixit eis, pax vobis</i> etc.; tertio spiritualis
|
|
|
680 muneris collatio, ibi <i>haec cum dixisset, insufflavit</i> et
|
|
|
681 cetera. Circa primum tria facit. Primo ponit apparitionis
|
|
|
682 circumstantias; secundo apparitionis continentiam, ibi <i>venit
|
|
|
683 Iesus</i> etc.; tertio apparitionis consequentia, ibi <i>gavisi
|
|
|
684 sunt discipuli viso domino</i>. Describit ergo apparitionem
|
|
|
685 dominicam discipulis a quatuor circumstantiis. Primo quidem ex
|
|
|
686 horae descriptione, quia <i>cum sero esset</i>; secundo ex diei
|
|
|
687 designatione, quia <i>die illa</i>; tertio ex loci conditione, quia
|
|
|
688 <i>cum fores essent clausae</i>; quarto ex discipulorum
|
|
|
689 dispositione, quia <i>erant congregati propter metum Iudaeorum</i>.
|
|
|
690 Fuit ergo hora apparitionis serotina: cuius duplex est ratio
|
|
|
691 litteralis. Una, quia voluit simul apparere omnibus; et ideo
|
|
|
692 praestolatus est usque in sero, ut qui dispersi erant de die, simul
|
|
|
693 convenirent in sero: nam de nocte simul erant. Alia ratio est quia
|
|
|
694 dominus eis apparuit ut confortaret eos. Illam ergo elegit horam
|
|
|
695 qua magis stupentes confortatione indigebant: haec est sero. Ps.
|
|
|
696 XLV, 2: <i>adiutor in tribulationibus quae invenerunt nos
|
|
|
697 nimis</i>. Est etiam ratio mystica, quia scilicet dominus in fine
|
|
|
698 mundi apparebit fidelibus, quando media nocte clamor fiet: <i>ecce
|
|
|
699 sponsus venit</i>, redditurus eis mercedem suam; Matth. XX, 8:
|
|
|
700 <i>cum sero factum esset, dixit dominus vineae procuratori suo:
|
|
|
701 voca operarios, et redde eis mercedem</i>. Dies apparitionis fuit
|
|
|
702 ipsamet dies resurrectionis, quia <i>die illa una sabbatorum</i>,
|
|
|
703 scilicet dies dominica, de qua dictum est (supra hoc cap.) <i>una
|
|
|
704 autem sabbati</i>. Quare autem dicatur <i>una sabbatorum</i>, iam
|
|
|
705 dictum est. Potest autem ex Evangeliis colligi, dominum quinquies
|
|
|
706 isto die apparuisse. Bis scilicet mulieribus, semel Magdalenae
|
|
|
707 soli, de qua immediate supra, et iterum simul cum aliis mulieribus
|
|
|
708 revertentibus; et tunc accesserunt, et tenuerunt pedes eius. Tertio
|
|
|
709 vero apparuit duobus discipulis ipso die euntibus in Emaus, Lc.
|
|
|
710 ult., 13. Quarto autem Simoni Petro. Sed quando et quomodo et ubi,
|
|
|
711 non exprimitur, nisi tantum quod apparuit. Lc. ult., v. 34:
|
|
|
712 <i>surrexit dominus vere, et apparuit Simoni</i>. Quinto apparuit
|
|
|
713 omnibus simul congregatis de sero, ut habetur hic. Et ideo
|
|
|
714 cantatur: <i>haec dies quam fecit dominus: exultemus et laetemur in
|
|
|
715 ea</i>: Ps. CXVII, 24. Per hoc autem datur intelligi, quod in die
|
|
|
716 communis resurrectionis apparebit manifeste omnibus mulieribus,
|
|
|
717 peccatoribus, peregrinis, apostolis, et apostolicis viris: quia
|
|
|
718 <i>videbit eum omnis oculus, et qui eum pupugerunt</i>: Apoc. I, 7.
|
|
|
719 Conditio autem loci describitur per clausuram, dubia et timida;
|
|
|
720 quia <i>fores essent clausae</i>: ad litteram propter tarditatem,
|
|
|
721 quia nox erat, et <i>propter metum Iudaeorum</i>. Sed ex parte
|
|
|
722 Christi, clausurae causa fuit ut manifestaret eis virtutem suae
|
|
|
723 potestatis intrando ad eos ianuis clausis. Sciendum est autem circa
|
|
|
724 hoc, quod secundum quosdam intrare ianuis clausis est de
|
|
|
725 proprietate corporis gloriosi, quod dicunt per quamdam conditionem
|
|
|
726 sibi inhaerentem posse esse cum alio corpore simul in eodem loco,
|
|
|
727 inquantum est gloriosum: et hoc factum esse et fieri posse sine
|
|
|
728 miraculo. Sed hoc non potest stare: quia quod corpus humanum non
|
|
|
729 glorificatum, non possit simul cum alio corpore esse, inest sibi ex
|
|
|
730 natura. Oportet ergo quod si corpus glorificatum dicatur habere in
|
|
|
731 se proprietatem aliquam inhaerentem, quod possit simul cum alio
|
|
|
732 corpore esse in eodem loco, quod excludatur ab eo illa proprietas
|
|
|
733 qua nunc impeditur ne simul cum alio possit esse. Haec autem
|
|
|
734 proprietas nullo modo est separabilis vel destructibilis a corpore,
|
|
|
735 cum non sit mathematica corpulentia ut ipsi dicunt, sed ipsae
|
|
|
736 dimensiones corporis quanti, quibus proprie accidit situs. Unde
|
|
|
737 philosophus arguit contra ponentes ideas et materias. Et quod dato
|
|
|
738 etiam quod vacuum esset totum spatium super terram, adhuc corpus
|
|
|
739 sensibile non posset esse simul cum illis, propter dimensiones
|
|
|
740 quantitatis. Per nullam autem proprietatem corporis gloriosi
|
|
|
741 possent removeri dimensiones a corpore, natura corporis remanente.
|
|
|
742 Et ideo dicendum est, quod hoc miraculose Christus fecit virtute
|
|
|
743 suae divinitatis; et quandocumque in sanctis simile contingeret,
|
|
|
744 miraculosum esset, et per novum miraculum fit. Et hoc expresse
|
|
|
745 dicunt Augustinus et Gregorius. Dicit enim Augustinus: <i>quaeris
|
|
|
746 quomodo per ostia clausa intrare potuit? Si comprehendis modum, non
|
|
|
747 est miraculum. Ubi deficit ratio, ibi est fidei aedificatio</i>: et
|
|
|
748 subdit: <i>ille quippe non eis apertis intrare potuit, quo nascente
|
|
|
749 virginitas matris inviolata permansit</i>. Sicut ergo ortus eius ex
|
|
|
750 virgine matre virtute suae divinitatis miraculosus fuit, sic
|
|
|
751 introitus iste. Mystice autem per hoc datur intelligi quod Christus
|
|
|
752 nobis apparet quando fores, idest sensus exteriores, sunt clausi in
|
|
|
753 oratione, Matth. VI, 6: <i>tu autem cum oraveris, intra in
|
|
|
754 cubiculum</i>, et in fine mundi, quando quae paratae erunt,
|
|
|
755 intrabunt ad nuptias, et postea claudetur ianua, ut habetur Matth.
|
|
|
756 XXV, 10. Dispositio discipulorum describitur imitanda, quia
|
|
|
757 <i>congregati erant</i>: quod quidem non vacat a mysterio. Christus
|
|
|
758 enim ad congregatos venit, spiritus sanctus ad congregatos
|
|
|
759 descendit: quia Christus et spiritus sanctus non nisi in caritate
|
|
|
760 congregatis adsunt. Matth. XVIII, 20: <i>ubicumque fuerint duo vel
|
|
|
761 tres congregati in nomine meo, ibi sum in medio eorum</i>. Hic
|
|
|
762 ponitur ipsa apparitio Christi quantum ad tria. Primo quantum ad
|
|
|
763 Christi praesentiam quam exhibuit; secundo quantum ad salutationem
|
|
|
764 quam eis protulit; tertio quantum ad sui certam manifestationem,
|
|
|
765 quam eis ostendit. Praesentiam autem suam exhibuit eis Christus
|
|
|
766 absque omni dubio, quia <i>venit, et stetit in medio
|
|
|
767 discipulorum</i>. Venit quidem personaliter ipse idem, sicut eis
|
|
|
768 promiserat supra XIV, 28: <i>vado, et venio ad vos</i>. Sed
|
|
|
769 <i>stetit in medio</i>, ut omnes certitudinaliter agnoscerent. Unde
|
|
|
770 arguuntur Iudaei qui eum non cognoverunt. Supra I, 26: <i>medium
|
|
|
771 autem vestrum stetit quem vos nescitis</i>. Item <i>stetit in medio
|
|
|
772 discipulorum</i>, ut ostendat conformitatem humanae naturae quam
|
|
|
773 habet ad eos. Eccli. l, 13: <i>circa illum corona fratrum, quasi
|
|
|
774 plantatio cedri in monte Libano</i>. Item <i>stetit in medio</i>,
|
|
|
775 per condescensionem, quia inter eos conversatus est sicut unus ex
|
|
|
776 eis. Eccli. XXXII, 1: <i>rectorem te posuerunt? Noli extolli, esto
|
|
|
777 in illis quasi unus ex ipsis</i>; Lc. XXII, 27: <i>ego autem in
|
|
|
778 medio vestrum sum sicut qui ministrat</i>. Item ad designandum quod
|
|
|
779 nos debemus esse in medio virtutis. Is. XXX, 21: <i>haec est via:
|
|
|
780 ambulate in ea, neque declinetis ad dexteram neque ad
|
|
|
781 sinistram</i>. Qui enim excedit in plus, divertit ad dexteram; qui
|
|
|
782 autem deficit in minus, vadit ad sinistram. Salutationis autem
|
|
|
783 verba eis protulit, dicens <i>pax vobis</i>. Sed haec fuit
|
|
|
784 necessaria: erat enim eorum pax multipliciter perturbata, et
|
|
|
785 quantum ad Deum, contra quem quidam peccaverunt negando, quidam
|
|
|
786 fugiendo Matth. XXVI, 31: <i>omnes vos scandalum patiemini in me in
|
|
|
787 ista nocte, scriptum est enim: percutiam pastorem, et dispergentur
|
|
|
788 oves gregis</i>. Et contra hoc proposuit eis pacem reconciliationis
|
|
|
789 ad Deum; Rom. V, 10: <i>reconciliati sumus Deo per mortem filii
|
|
|
790 eius</i>: hanc enim per passionem fecit. Item quantum ad seipsos:
|
|
|
791 quia tristes erant, et in fide dubii; et hanc etiam pacem factam
|
|
|
792 proposuit. Ps. CXVIII, 165: <i>pax multa diligentibus legem
|
|
|
793 tuam</i>. Item quantum ad exteriores: quia a Iudaeis persecutiones
|
|
|
794 patiebantur; et contra hoc dicit eis <i>pax vobis</i>, contra
|
|
|
795 Iudaeorum scilicet persecutiones. Supra XIV, 27: <i>pacem meam do
|
|
|
796 vobis, pacem relinquo vobis</i>. Certam autem sui manifestationem
|
|
|
797 ostendit eis per manus et latus, unde sequitur <i>haec cum
|
|
|
798 dixisset, ostendit eis manus et latus</i>, quia in eis specialiter
|
|
|
799 remanserunt signa passionis suae. Lc. ult., 39: <i>videte manus
|
|
|
800 meas et pedes meos, quia ego ipse sum</i>. Sic et in gloria se
|
|
|
801 ostendet; supra c. XIV, 23: <i>si quis diligit me, sermonem meum
|
|
|
802 servabit</i>, et infra: <i>manifestabo ei meipsum</i>. Hic ponitur
|
|
|
803 apparitionis effectus, qui est gaudium in cordibus discipulorum de
|
|
|
804 visione domini, quam promiserat eis supra c. XVI, 22: <i>iterum
|
|
|
805 autem videbo vos, et gaudebit cor vestrum</i>. Sed hoc gaudium
|
|
|
806 implebitur in patria, scilicet bonis, ex aperta visione Dei. Is.
|
|
|
807 ult., 14: <i>videbitis, et gaudebit cor vestrum, et ossa vestra
|
|
|
808 quasi herba germinabunt</i>. Iniungit apostolis officium, et primo
|
|
|
809 praemittit pacis vinculum; secundo iniungit officium, ibi <i>sicut
|
|
|
810 misit me pater. Dixit ergo eis iterum, pax vobis</i>. Hoc dixit eis
|
|
|
811 contra perturbationem duplicem: nam contra perturbationem
|
|
|
812 praesentem a Iudaeis, dixit eis primo <i>pax vobis</i>; sed contra
|
|
|
813 conturbationem factam a gentibus, <i>dixit eis iterum, pax
|
|
|
814 vobis</i>. Supra XVI, 33: <i>in mundo pressuram habebitis, in me
|
|
|
815 autem pacem</i>. Nam ad gentes mittendi erant. Et ideo statim
|
|
|
816 subditur iniunctio officii: <i>sicut misit me pater, et ego mitto
|
|
|
817 vos</i>: in quo ostendit se mediatorem inter Deum et homines. I
|
|
|
818 Tim. II, 5: <i>mediator Dei et hominum homo Christus Iesus</i> et
|
|
|
819 cetera. Hoc erat ad consolationem discipulorum, qui cognoscentes
|
|
|
820 auctoritatem Christi, sciebant eum mittere ipsos auctoritate
|
|
|
821 divina. Item considerantes dignitatem propriam, scilicet quod
|
|
|
822 habebant officium proprium apostolorum: apostolus enim idem est
|
|
|
823 quod missus. Dicit ergo <i>sicut misit me pater, et ego mitto
|
|
|
824 vos</i>, idest, sicut pater diligens me misit in mundum ad
|
|
|
825 passionem tolerandam pro salute fidelium, supra III, 17: <i>non
|
|
|
826 enim misit Deus filium suum in mundum ut iudicet mundum, sed ut
|
|
|
827 salvetur mundus per ipsum</i>, ita ego diligens vos, mitto vos ad
|
|
|
828 tribulationes sustinendas pro nomine meo. Matth. c. X, 16: <i>ecce
|
|
|
829 ego mitto vos sicut oves in medio luporum</i>. Secundo datur eis
|
|
|
830 idoneitas officii per dationem spiritus sancti. II Cor. III, v. 6:
|
|
|
831 <i>qui et idoneos nos fecit ministros novi testamenti non littera,
|
|
|
832 sed spiritu</i>. Unde sequitur <i>haec cum dixisset,
|
|
|
833 insufflavit</i> et cetera. Et circa hanc dationem primo praemittit
|
|
|
834 dationis signum, quod est insufflatio; unde dicit
|
|
|
835 <i>insufflavit</i>. Simile habetur Gen. II, v. 7: <i>inspiravit in
|
|
|
836 faciem eius spiraculum vitae</i>, quod primus homo depravavit,
|
|
|
837 scilicet vitae naturalis: sed hoc Christus reparavit, dando
|
|
|
838 spiritum sanctum. Non est intelligendum quod huiusmodi flatus
|
|
|
839 Christi fuerit spiritus sanctus, sed signum eius. Unde Augustinus
|
|
|
840 dicit IV de Trinitate: <i>flatus ille corporeus substantia spiritus
|
|
|
841 sancti non fuit, sed demonstratio per congruam significationem non
|
|
|
842 tantum a patre sed etiam a filio procedere spiritum sanctum</i>.
|
|
|
843 Notandum autem, quod super Christum spiritus sanctus missus est
|
|
|
844 primo quidem in columbae specie in Baptismo, supra III, et in
|
|
|
845 specie nubis in transfiguratione; Matth. XVII, 5. Cuius ratio est,
|
|
|
846 quia gratia Christi, quae datur per spiritum sanctum, derivanda
|
|
|
847 erat ad nos per propagationem gratiae in sacramentis: et sic
|
|
|
848 descendit in specie columbae in Baptismo, quae est animal fecundum;
|
|
|
849 et per doctrinam, et sic descendit in nube lucida. Unde et ibi
|
|
|
850 ostenditur doctor; unde dicit: <i>ipsum audite</i>. Super apostolos
|
|
|
851 autem primo descendit in flatu, ad designandam propagationem
|
|
|
852 gratiae in sacramentis, cuius ipsi ministri erant; unde dicit
|
|
|
853 <i>quorum remiseritis peccata, remittuntur eis</i>. Matth. ult.,
|
|
|
854 19: <i>euntes ergo baptizate eos in nomine patris et filii et
|
|
|
855 spiritus sancti</i>. Secundo vero in igneis linguis ad
|
|
|
856 significandam propagationem gratiae per doctrinam. Unde dicit Act.
|
|
|
857 II, 4, quod postquam repleti sunt spiritu sancto, statim coeperunt
|
|
|
858 loqui. Secundo ponit dationis verba, dicens <i>accipite spiritum
|
|
|
859 sanctum</i>. Sed numquid hic acceperunt spiritum sanctum? Videtur
|
|
|
860 quod non: quia cum nondum ascendisset in altum, non debuit dona
|
|
|
861 dare hominibus. Et quidem, secundum Chrysostomum, quidam dicunt,
|
|
|
862 quod Christus non dedit eis hic spiritum sanctum; sed praeparavit
|
|
|
863 eos ad dationem futuram in Pentecoste. Et moventur ad hoc, quia
|
|
|
864 Daniel. X, 8 dicitur, quod non potuit sustinere visionem Angeli:
|
|
|
865 unde isti nisi praeparati non potuissent sustinere spiritus sancti
|
|
|
866 adventum. Sed tamen ipse Chrysostomus dicit: <i>spiritus sanctus
|
|
|
867 datus fuit discipulis non communiter ad omnia: sed ad aliquem
|
|
|
868 effectum</i>, scilicet ad dimittendum peccata, sicut Matth. X, 8,
|
|
|
869 ad faciendum miracula. Augustinus autem et Gregorius dicunt, quod
|
|
|
870 spiritus sanctus habet duo praecepta dilectionis, scilicet Dei et
|
|
|
871 proximi: et ideo primo datus fuit in terra ad designandum
|
|
|
872 praeceptum dilectionis proximi; secundo de caelo ad designandum
|
|
|
873 praeceptum dilectionis Dei. Tertio ponitur dationis fructus
|
|
|
874 <i>quorum remiseritis peccata, remittuntur eis</i>: quod conveniens
|
|
|
875 effectus est spiritus sancti, scilicet remissio peccatorum: nam
|
|
|
876 ipse caritas est, et per eum nobis datur caritas. Rom. c. V, 5:
|
|
|
877 <i>caritas Dei diffusa est in cordibus nostris per spiritum
|
|
|
878 sanctum, qui datus est nobis</i>. Remissio autem peccatorum non fit
|
|
|
879 nisi per caritatem. Quia: <i>universa delicta operit caritas</i>; I
|
|
|
880 Petr. IV, 8: <i>caritas operit multitudinem peccatorum</i>. Hic
|
|
|
881 ergo primo quaeritur de hoc quod dicit <i>quorum remiseritis
|
|
|
882 peccata</i>, cum solus Deus peccata remittat. Ad hoc aliqui dicunt,
|
|
|
883 quod solus Deus remittit culpam; sed sacerdos absolvit tantum a
|
|
|
884 reatu poenae, et denuntiat eum absolutum a macula culpae. Sed hoc
|
|
|
885 non est verum: nam sacramentum poenitentiae cum sit sacramentum
|
|
|
886 novae legis, confert gratiam, sicut et in Baptismo confertur. Sed
|
|
|
887 in Baptismo sacerdos baptizat instrumentaliter, et tamen confert
|
|
|
888 gratiam: ergo similiter in sacramento poenitentiae sacramentaliter
|
|
|
889 et ministerialiter absolvit a poena et culpa, inquantum dat
|
|
|
890 sacramentum in quo peccata dimittuntur. Quod autem dicitur, quod
|
|
|
891 solus Deus peccata dimittit, verum est auctoritate. Sic etiam solus
|
|
|
892 Deus baptizat; sed sacerdos ministerio, ut dictum est. Item
|
|
|
893 quaeritur de hoc quod dicit <i>accipite spiritum sanctum: quorum
|
|
|
894 remiseritis peccata, remittuntur eis</i>. Videtur ergo quod qui non
|
|
|
895 habet spiritum sanctum, non possit peccata dimittere. Ad quod
|
|
|
896 dicendum, quod si remissio peccatorum esset proprium opus
|
|
|
897 sacerdotis, idest quod ex sua virtute hoc faceret, non utique
|
|
|
898 posset sanctificare nisi sanctus. Remissio autem peccatorum est
|
|
|
899 proprium opus Dei, qui propria virtute et auctoritate peccata
|
|
|
900 dimittit, sacerdotis autem non nisi est sicut instrumenti. Sicut
|
|
|
901 ergo dominus per servum et ministrum suum, sive sit bonus sive
|
|
|
902 malus, potest facere voluntatem suam ad exequendum aliqua: ita et
|
|
|
903 dominus per ministros, etiam si mali sint, potest sacramenta
|
|
|
904 conferre, in quibus datur gratia. Item quaeritur de hoc quod
|
|
|
905 dicitur <i>quorum remiseritis peccata, remittuntur eis</i>. Ad quod
|
|
|
906 dicendum est quod, sicut dictum est, sacerdos in sacramentis agit
|
|
|
907 sicut minister Dei. I Cor. IV, 1: <i>sic nos existimet homo ut
|
|
|
908 ministros Christi et dispensatores mysteriorum Dei</i>. Eodem ergo
|
|
|
909 modo quo Deus remittit et retinet peccata, simul et sacerdos.
|
|
|
910 Remittit autem Deus peccata largiendo gratiam; sed dicitur retinere
|
|
|
911 non largiendo eam propter impedimentum ex parte recipientis: sic et
|
|
|
912 minister remittit peccata, inquantum impendit sacramentum
|
|
|
913 Ecclesiae; et retinet inquantum aliquos indignos ostendit
|
|
|
914 sacramentorum receptione.</p>
|
|
|
915 <br />
|
|
|
916 <div class="D">Lectio 5</div>
|
|
|
917 <p title="Super Io., cap. 20 l. 5"><a name="87556"><span class=
|
|
|
918 "ref">[87556] Super Io., cap. 20 l. 5</span></a> Posita salvatoris
|
|
|
919 apparitione, hic agit Evangelista de discipuli dubitatione, et
|
|
|
920 primo ponitur discipuli absentia; secundo ponitur sibi facta
|
|
|
921 denuntiatio, ibi <i>dixerunt ergo ei alii discipuli vidimus
|
|
|
922 dominum</i>; tertio obstinata eius dubitatio, ibi <i>ille autem
|
|
|
923 dixit</i> et cetera. Absens autem discipulus describitur primo ex
|
|
|
924 nomine, quia <i>Thomas</i>, qui interpretatur abyssus, sive
|
|
|
925 geminus. In abysso autem duo sunt: scilicet profunditas et
|
|
|
926 obscuritas. Abyssus ergo Thomas propter obscuritatem infidelitatis,
|
|
|
927 quam habet ex se. Item abyssus ex profunditate miserationis, quam
|
|
|
928 habet a Christo: unde de hoc dicitur in Ps. XLI, 8: <i>abyssus</i>
|
|
|
929 profunditatis, scilicet Christus, <i>abyssum</i> obscuritatis,
|
|
|
930 scilicet Thomam, <i>invocat</i> miserando; et <i>abyssus</i>
|
|
|
931 obstinationis, scilicet Thomas, <i>abyssum</i> profunditatis,
|
|
|
932 scilicet Christum, <i>invocat</i> confitendo. Secundo ex dignitate,
|
|
|
933 quia <i>unus ex duodecim</i>: non quod tunc duodecim essent, quia
|
|
|
934 iam Iudas interierat, Matth. XXVII, 5, sed dicitur unus de
|
|
|
935 duodecim, quia erat electus ad eam dignitatem quam Deus sacraverat
|
|
|
936 duodenario numero; Lc. VI, 13: <i>elegit duodecim, quos apostolos
|
|
|
937 nominavit</i>. Et hunc numerum Deus voluit semper esse integrum.
|
|
|
938 Tertio ex interpretatione <i>qui dicitur Didymus</i>. Thomas enim
|
|
|
939 est nomen Syrum vel Hebraeum, et habet duas interpretationes,
|
|
|
940 scilicet geminus et abyssus. Geminus autem Latine, Graece dicitur
|
|
|
941 Didymus: et ideo quia Ioannes in Graeco scripsit Evangelium, posuit
|
|
|
942 <i>Didymus</i>. Dicitur autem geminus, quia forte fuit de tribu
|
|
|
943 Beniamin, in qua aliqui vocabantur gemini; vel etiam omnes. Vel
|
|
|
944 potest hoc referri ad eius dubitationem: quia qui certus est,
|
|
|
945 firmatus est in unam partem, sed qui dubitat, accipit unam partem
|
|
|
946 cum formidine alterius. Iste ergo Thomas <i>non erat cum eis</i>,
|
|
|
947 scilicet discipulis, <i>quando venit Iesus</i>: tardius enim rediit
|
|
|
948 quam alii qui de die dispersi erant, et sic amisit solatium
|
|
|
949 dominicae visionis, pacis eulogium, et sancti spiritus afflatum.
|
|
|
950 Instruimur autem per hoc a societate separari non debere. Hebr. X,
|
|
|
951 25: <i>non deserentes collectionem nostram, sicut est consuetudinis
|
|
|
952 quibusdam</i>. Sed, ut Gregorius dicit, non hoc casu, sed divina
|
|
|
953 gestum est voluntate, ut electus discipulus tunc deesset; sed
|
|
|
954 divinae pietatis dispensatione, ut scilicet discipulus dubitans,
|
|
|
955 dum in magistro suo vulnera palparet carnis, in nobis vulnera
|
|
|
956 sanaret infidelitatis. Unde in hoc apparent potissima signa
|
|
|
957 altissimae pietatis Dei. Et primo in hoc quod intantum diligit
|
|
|
958 genus humanum, quod aliquando permittit aliquas tribulationes fieri
|
|
|
959 electis suis, ut inde aliquod bonum humano generi proveniat.
|
|
|
960 Propter hoc enim apostolos, prophetas et sanctos martyres permisit
|
|
|
961 affligi. Oseae VI, 5: <i>propter hoc dolavi in prophetis, occidi
|
|
|
962 eos in verbis oris mei</i>; II Cor. I, 6: <i>sive tribulamur pro
|
|
|
963 vestra exhortatione et salute, sive consolamur pro vestra
|
|
|
964 consolatione, quae operatur tolerantiam earumdem passionum quas et
|
|
|
965 nos patimur</i>. Sed, quod adhuc mirabilius est, permittit aliquem
|
|
|
966 sanctum labi in peccatum propter instructionem: ut quid enim
|
|
|
967 permisit aliquos sanctos et iustos viros graviter peccasse (sicut
|
|
|
968 quod David adulter fuit et homicida) nisi quod ex hoc instructi
|
|
|
969 cautiores simus et humiliores? Ut <i>qui existimat stare, videat ne
|
|
|
970 cadat</i>; et qui cecidit, <i>adiiciat ut resurgat</i>. Unde
|
|
|
971 Ambrosius dixit Theodosio imperatori: <i>secutus es errantem, sequi
|
|
|
972 studeas poenitentem</i>. Et ideo dicit Gregorius, quod <i>plus
|
|
|
973 profuit nobis Thomae infidelitas ad fidem, quam fides credentium
|
|
|
974 discipulorum</i>. Consequenter cum dicit <i>dixerunt ergo ei alii
|
|
|
975 discipuli, vidimus dominum</i>, ponit denuntiationem. Quia statim
|
|
|
976 non venit Thomas, <i>dixerunt autem ei alii discipuli: vidimus
|
|
|
977 dominum</i>. Et hoc est ex ordinatione divina, ut quod unus accipit
|
|
|
978 a Deo, communicet aliis. I Petr. IV, 10: <i>unusquisque gratiam
|
|
|
979 quam accepit, in alterutrum illam administrantes</i>; et Is. XXII,
|
|
|
980 10: <i>quae audivi a domino exercituum Deo Israel, annuntiavi
|
|
|
981 vobis</i>; Gen. XXXII, 30: <i>vidi dominum, et salva facta est
|
|
|
982 anima mea</i>. Consequenter cum dicit <i>ille autem dixit eis</i>
|
|
|
983 etc., ponitur obstinata Thomae dubitatio. Et quidem satis fuisset
|
|
|
984 excusabilis, quod non statim credidit: quia, ut dicitur Eccli. XIX,
|
|
|
985 4: <i>qui cito credit, levis est corde</i>. Sed multum investigare,
|
|
|
986 praesertim ubi de secretis Dei agitur, grossities mentis est. Prov.
|
|
|
987 XXV, 27: <i>sicut qui mel multum comedit, non est ei bonum; sic qui
|
|
|
988 perscrutator est maiestatis, opprimetur a gloria</i>: Eccli. III,
|
|
|
989 v. 22: <i>altiora te ne quaesieris, et fortiora te ne scrutatus
|
|
|
990 fueris. Sed quae praecepit Deus tibi, illa cogita semper, et in
|
|
|
991 pluribus operibus eius ne fueris curiosus</i>. Circa Thomam
|
|
|
992 considerandum est, quod durus fuit ad credendum, et irrationabilis
|
|
|
993 ad petendum. Durus quidem, quia noluit credere nisi sensibili
|
|
|
994 argumento; et non tamen unius sensus, sed duorum, scilicet visus,
|
|
|
995 quia <i>nisi videro in manibus eius fixuram clavorum</i>, et
|
|
|
996 tactus, <i>et mittam manum meam in latus eius, non credam</i>.
|
|
|
997 Irrationabilis vero fuit, quia petebat vulnera videre ad
|
|
|
998 comprobationem fidei; cum maius videret, scilicet totius hominis
|
|
|
999 resuscitati reparationem. Et licet hoc Thomas propter sui
|
|
|
1000 dubietatem diceret, tamen hoc divinitus factum est propter nostram
|
|
|
1001 utilitatem et aedificationem. Certum est enim quod qui se totum
|
|
|
1002 hominem reparavit resurgendo, potuit etiam vulnerum cicatrices
|
|
|
1003 extergere; sed servatae sunt propter nostram utilitatem.</p>
|
|
|
1004 <br />
|
|
|
1005 <div class="D">Lectio 6</div>
|
|
|
1006 <p title="Super Io., cap. 20 l. 6"><a name="87557"><span class=
|
|
|
1007 "ref">[87557] Super Io., cap. 20 l. 6</span></a> Hic agitur de
|
|
|
1008 secunda apparitione dominica, qua apparuit omnibus discipulis
|
|
|
1009 praesente Thoma, et primo ponit Christi apparitionem; secundo
|
|
|
1010 discipuli confirmationem, ibi <i>deinde dixit Thomae</i> etc.;
|
|
|
1011 tertio eorum quae dicta sunt in Evangelio, recapitulationem, ibi
|
|
|
1012 <i>multa quidem et alia signa fecit Iesus</i> et cetera. Circa
|
|
|
1013 primum tria facit. Primo describit apparitionis tempus; secundo
|
|
|
1014 manifestat personas quibus apparuit; tertio modum apparitionis
|
|
|
1015 ostendit. Tempus quidem, quia <i>post dies octo</i>, scilicet a die
|
|
|
1016 resurrectionis dominicae, in cuius sero facta fuit prima apparitio.
|
|
|
1017 Cuius quidem una ratio litteralis est, ut ostenderet etiam
|
|
|
1018 Evangelista quod licet Christus pluries apparuisset discipulis, non
|
|
|
1019 tamen continue conversatus est cum eis, cum non ad eumdem vivendi
|
|
|
1020 modum surrexerit, sicut nec nos ad eamdem vitam resurgemus. Iob
|
|
|
1021 XIV, v. 14: <i>cunctis diebus quibus nunc milito, expecto donec
|
|
|
1022 veniat immutatio mea</i>. Secundo ut Thomas interim audiens a
|
|
|
1023 discipulis apparitionem praecedentem, accendatur ad maius
|
|
|
1024 desiderium, et fidelior fieret ad credendum. Alia ratio mystica
|
|
|
1025 est, quia huiusmodi apparitio illam designat qua nobis apparebit in
|
|
|
1026 gloria; I Io. III, 2: <i>cum apparuerit, similes ei erimus, quoniam
|
|
|
1027 videbimus eum sicuti est</i>. Quae quidem apparitio erit in octava
|
|
|
1028 aetate resurgentium. Quibus autem apparuit ostendit subdens
|
|
|
1029 <i>iterum erant discipuli eius intus, et Thomas cum eis</i>. Ubi
|
|
|
1030 notandum, quod Thomas solus hac apparitione indigebat; non tamen ei
|
|
|
1031 singulariter dominus apparuit, sed in congregatione existenti, ad
|
|
|
1032 designandum quod singularitates non sunt multum Deo acceptae, sed
|
|
|
1033 hi qui in communitate caritatis existunt. Matth. XVIII, 20: <i>ubi
|
|
|
1034 fuerint duo vel tres congregati in nomine meo, ibi sum in medio
|
|
|
1035 eorum</i>. Similiter etiam hi quibus nunc apparet non sunt collecti
|
|
|
1036 simul in unum; sic nec in ipsa apparitione simul omnes fuerunt; sed
|
|
|
1037 in futura simul omnes erunt, ita quod nullus deerit. Matth. XXIV,
|
|
|
1038 28: <i>ubi fuerit corpus, illic congregabuntur et aquilae</i>. Et
|
|
|
1039 infra: <i>mittet Angelos suos cum tuba et voce magna, et
|
|
|
1040 congregabunt electos eius a quatuor ventis, a summis caelorum usque
|
|
|
1041 ad terminos eorum</i>. Modum autem apparendi ostendit dicens
|
|
|
1042 <i>venit Iesus ianuis clausis, et stetit in medio, et dixit eis,
|
|
|
1043 pax vobis</i>: quod supra est expositum. Nihilominus tamen ponit
|
|
|
1044 circa hoc tria: nam primo ponit modum veniendi, quia <i>ianuis
|
|
|
1045 clausis</i>; quod miraculose factum est, ut dicit Augustinus, ex
|
|
|
1046 virtute qua super mare siccis pedibus ambulavit. Secundo modum
|
|
|
1047 standi, quia <i>in medio</i>, ut ab omnibus videretur, et decebat
|
|
|
1048 ut in medio staret. Tertio modum loquendi, quia <i>pax vobis</i>,
|
|
|
1049 scilicet reconciliationis, quam annuntiavit factam ad Deum. Rom. V,
|
|
|
1050 10: <i>reconciliati sumus Deo per mortem filii eius</i>; Col. I,
|
|
|
1051 20: <i>pacificans per sanguinem crucis eius sive quae in caelis
|
|
|
1052 sive quae in terris sunt</i>. Item aeternitatis et immortalitatis
|
|
|
1053 futuram, quam promisit eis habendam. Ps. CXLVII, v. 14: <i>qui
|
|
|
1054 posuit fines tuos pacem</i>. Item caritatis et unitatis, quam
|
|
|
1055 praecepit eis servandam. Mc. IX, 49: <i>pacem habete inter vos</i>.
|
|
|
1056 Hic ponitur confirmatio et revocatio discipuli dubitantis: in quo
|
|
|
1057 apparet secundum signum divinae pietatis, quod electis suis in casu
|
|
|
1058 cito subvenit, licet cadant. Cadunt enim electi aliquando, sicut et
|
|
|
1059 reprobi, sed differenter: quia reprobi franguntur; electis vero
|
|
|
1060 cito dominus supponit manum suam, ut resurgant. Ps. XXXVI, 24:
|
|
|
1061 <i>cum ceciderit iustus, non collidetur, quia dominus supponit
|
|
|
1062 manum suam</i>. Item: <i>si dicebam, motus est pes meus,
|
|
|
1063 misericordia tua, domine, adiuvabat me</i>. Et ideo statim supponit
|
|
|
1064 Thomae lapso manum, ita ut cum diceret <i>nisi videro non
|
|
|
1065 credam</i>, revocat dicens <i>infer digitum tuum huc</i>. Et circa
|
|
|
1066 hoc tria ponuntur. Primo cicatricum exhibitio; secundo Thomae
|
|
|
1067 confessio, ibi <i>respondit Thomas</i> etc.; tertio tarditatis eius
|
|
|
1068 reprehensio, ibi <i>quia vidisti me, Thoma, credidisti</i>.
|
|
|
1069 Notandum autem circa primum, quod Thomas petiit conditiones ut
|
|
|
1070 crederet, scilicet videre et palpare cicatrices, ut dictum est: et
|
|
|
1071 si hoc sibi fieret, promisit se crediturum. Et ideo dominus, cum
|
|
|
1072 haec diceret, praesentia suae divinitatis assistens, servatis illis
|
|
|
1073 conditionibus revocat eum. Unde primo exhibet conditionem; secundo
|
|
|
1074 petit promissi solutionem, ibi <i>noli esse incredulus, sed
|
|
|
1075 fidelis</i>. Conditio fuit palpare cicatrices, et ideo dicit
|
|
|
1076 <i>infer digitum tuum</i>. Sed hic oritur dubitatio: quia in
|
|
|
1077 corporibus glorificatis nullus potest esse defectus, cicatrices
|
|
|
1078 autem sunt defectus quidam: quomodo ergo fuerunt in corpore
|
|
|
1079 Christi? Ad hoc respondet Augustinus in libro de symbolo, sic
|
|
|
1080 dicens: posset autem de corpore suscitato et glorificato omnem
|
|
|
1081 maculam cuiuslibet cicatricis in suo corpore abstergere; sed
|
|
|
1082 sciebat quare cicatrices in suo corpore servaret. Primo quidem ut
|
|
|
1083 demonstraret Thomae non credenti, nisi tangeret et videret; deinde
|
|
|
1084 vero ad exprobrandum infidelibus et peccatoribus in iudicio. Non ut
|
|
|
1085 eis dicat sicut Thomae: <i>quia vidisti me, credidisti</i>: sed ut
|
|
|
1086 convincens eos dicat: ecce hominem quem crucifixistis, videte
|
|
|
1087 vulnera quae infixistis, agnoscite latus quod pupugistis: quoniam
|
|
|
1088 et propter vos apertum est, nec tamen intrare voluistis. Iuxta hoc
|
|
|
1089 etiam quaeritur, utrum in corporibus martyrum remaneant vestigia
|
|
|
1090 vulnerum? Sed ad hoc similiter respondet Augustinus, XXII de
|
|
|
1091 civitate Dei, quod remanebunt quidem, non ad turpitudinem, sed ad
|
|
|
1092 immensum decorem, sic dicens: non hoc in eis deformitas, sed
|
|
|
1093 dignitas erit; et quidem in corpore, non corporis, sed virtutis
|
|
|
1094 pulchritudo fulgebit. Nec ideo tamen si aliqua martyribus amputata
|
|
|
1095 vel ablata sunt membra, sine ipsis membris erunt in resurrectione
|
|
|
1096 mortuorum, quibus dictum est: <i>capillus de capite vestro non
|
|
|
1097 peribit</i>: sed ubi membra, ut praeciderentur, percussa sunt vel
|
|
|
1098 secta, ibi cicatrices, sed in eisdem membris redditis, non perditis
|
|
|
1099 apparebunt. Sed, secundum Gregorium, cum quod incorruptibile est,
|
|
|
1100 palpari non possit, quomodo dominus corpus suum, quod
|
|
|
1101 incorruptibile erat, palpandum praebuit? Rom. VI, v. 9: <i>Christus
|
|
|
1102 resurgens ex mortuis iam non moritur</i>. Unde hac ratione motus
|
|
|
1103 Eutyches haereticus dixit, quod corpus Christi et corpora omnium
|
|
|
1104 resurgentium non erunt palpabilia, sed subtilia et spiritualia ad
|
|
|
1105 modum venti et spirituum. Sed quia hoc est contra illud quod
|
|
|
1106 dominus dicit Lc. ult., 39: <i>palpate et videte quia spiritus
|
|
|
1107 carnem et ossa non habet</i>, incorruptibilem ergo et palpabilem se
|
|
|
1108 dominus demonstravit, ut ostenderet corpus suum esse post
|
|
|
1109 resurrectionem eiusdem naturae, quod fuerat corruptibile, et
|
|
|
1110 induerat incorruptionem, I Cor. XV, 53, et alterius gloriae: quia
|
|
|
1111 quod crassum et ignobile fuerat, surrexit in gloria et subtile per
|
|
|
1112 effectum spiritualis potentiae. Sed addit <i>et vide manus</i>,
|
|
|
1113 quae pependerunt in cruce, <i>et mitte in latus</i>, lancea
|
|
|
1114 perforatum, et cognosce me illum eumdem esse qui pependit in cruce.
|
|
|
1115 Mystice autem per digitum discretio designatur, per manus opus
|
|
|
1116 nostrum. Monet ergo et digitum et manus in latus suum mittere, ut
|
|
|
1117 quidquid nobis est discretionis, et operis, in Christi servitium
|
|
|
1118 expendamus: Gal. ult., 14: <i>mihi autem absit gloriari nisi in
|
|
|
1119 cruce domini nostri Iesu Christi</i>. Et petit promissi solutionem,
|
|
|
1120 dicens <i>et noli esse incredulus, sed fidelis</i>. Apoc. II, 10:
|
|
|
1121 <i>esto fidelis usque ad mortem</i>. Consequenter cum dicit
|
|
|
1122 <i>respondit Thomas</i> etc., ponitur Thomae confessio: ubi apparet
|
|
|
1123 quod statim factus est Thomas bonus theologus, veram fidem
|
|
|
1124 confitendo: quia humanitatis Christi, cum dicit <i>dominus
|
|
|
1125 meus</i>. Sic enim vocabant eum ante passionem; supra XIII, 13:
|
|
|
1126 <i>vos vocatis me magister et domine</i>. Item divinitatis: quia
|
|
|
1127 <i>Deus meus</i>. Ante enim non vocabant eum Deum, nisi quando
|
|
|
1128 Petrus dixit Matth. XVI, 16: <i>tu es Christus filius Dei vivi</i>.
|
|
|
1129 I Io. ult., 20: <i>hic est verus Deus, et vita aeterna</i>; Ps.
|
|
|
1130 XCVII, v. 28: <i>Deus meus, et confitebor tibi</i>. Tarditatem
|
|
|
1131 autem Thomae dominus arguit dicens <i>quia vidisti me, Thoma,
|
|
|
1132 credidisti</i>, et primo reprehendit eius tarditatem; secundo
|
|
|
1133 commendat aliorum ad credendum facilitatem, ibi <i>beati qui non
|
|
|
1134 viderunt et crediderunt</i>. Dicit ergo <i>quia vidisti me</i>. Ubi
|
|
|
1135 est una dubitatio, quia cum fides sit substantia sperandarum rerum,
|
|
|
1136 argumentum non apparentium, ut dicitur Hebr. XI, 1, quomodo hic
|
|
|
1137 dominus dicit <i>quia vidisti me, credidisti?</i> Sed dicendum,
|
|
|
1138 quod aliud vidit, et aliud credidit. Vidit hominem et cicatrices,
|
|
|
1139 et ex hoc credidit divinitatem resurgentis. Sed secunda dubitatio
|
|
|
1140 est, quia Thomae petenti <i>nisi videro et tetigero</i>, Deus
|
|
|
1141 utrumque exhibuit, scilicet tactum et visum; ergo debuit dicere,
|
|
|
1142 quia vidisti et tetigisti, credidisti. Respondeo dicendum, secundum
|
|
|
1143 Augustinum, quod sensu visus utimur pro quolibet sensu. Dicimus
|
|
|
1144 enim: vide quomodo calet, quomodo sonat, quomodo sapit, quomodo
|
|
|
1145 redolet. Dicit ergo: <i>infer digitum tuum huc, et vide</i>; non
|
|
|
1146 quod in digito sit visus, sed dicitur quasi: tange et experire; ita
|
|
|
1147 et hic <i>quia vidisti me</i>, idest quia expertus es etiam per
|
|
|
1148 tactum. Vel dicendum, quod Thomas videns vulnera et cicatrices
|
|
|
1149 confusus est in seipso, et antequam poneret digitum credidit, et
|
|
|
1150 dixit: <i>dominus meus et Deus meus</i>. Sed tamen Gregorius dicit,
|
|
|
1151 quod tetigit, et ad visum confessus est. Consequenter cum dicit
|
|
|
1152 <i>beati qui non viderunt et crediderunt</i>, commendat facilitatem
|
|
|
1153 aliorum ad credendum; et hoc specialiter ad nos pertinet. Utitur
|
|
|
1154 autem praeterito pro futuro propter certitudinem. Sed contra hoc
|
|
|
1155 Lc. X, 23, dicitur: <i>beati oculi qui viderunt quae vos
|
|
|
1156 videtis</i>. Ergo magis beati qui viderunt quam qui non viderunt.
|
|
|
1157 Respondeo, quod duplex est beatitudo. Una est rei, quae consistit
|
|
|
1158 in munere divino, de quo quanto alicui plus conceditur, tanto
|
|
|
1159 beatior est; et sic quantum ad hoc beati sunt oculi qui vident,
|
|
|
1160 quia hoc est munus gratiae. Alia est beatitudo spei, quae consistit
|
|
|
1161 in merito; unde secundum hanc tanto quis est beatior, quanto potest
|
|
|
1162 plus mereri. Plus autem meretur qui credit et non vidit, quam qui
|
|
|
1163 videns credit. Hic ponitur epilogus: et primo ponitur
|
|
|
1164 insufficientia huius Scripturae; secundo eius utilitas, ibi <i>haec
|
|
|
1165 autem scripta sunt ut credatis</i> et cetera. Insufficientia quidem
|
|
|
1166 apparet, quia <i>multa et alia fecit Iesus signa</i> et facta
|
|
|
1167 <i>quae non sunt scripta in libro hoc</i>. Iob XXVI, 14: <i>ecce
|
|
|
1168 haec ex parte dicta sunt viarum eius: et cum vix parvam stillam
|
|
|
1169 sermonis eius audierimus, quis poterit tonitruum magnitudinis
|
|
|
1170 illius intueri?</i> Eccli. XLIII, 36: <i>multa sunt abscondita
|
|
|
1171 maiora his: pauca enim videmus eius</i>. Sed secundum Chrysostomum,
|
|
|
1172 hoc ideo dicit, quia pauciora miracula narrat Ioannes quam alii
|
|
|
1173 Evangelistae. Et ideo ne videretur ea negare, dicit hoc: et ideo
|
|
|
1174 specialiter subdit <i>quae non sunt scripta in libro hoc</i>. Vel
|
|
|
1175 hoc refertur ad passionem et resurrectionem; quasi, multa ostensiva
|
|
|
1176 suae resurrectionis post resurrectionem fecit in conspectu
|
|
|
1177 discipulorum, quae non ostendit aliis. Act. X, v. 40: <i>dedit eum
|
|
|
1178 manifestum fieri non omni populo, sed testibus praeordinatis a
|
|
|
1179 Deo</i>. Ponitur et huius utilitas, quia effectus fidei, quia
|
|
|
1180 <i>haec scripta sunt ut credatis quia Iesus Christus est filius
|
|
|
1181 Dei, et ut credentes vitam habeatis in nomine eius</i>. Ad hoc enim
|
|
|
1182 est tota Scriptura novi et veteris testamenti; Ps. XXXIX, 9: <i>in
|
|
|
1183 capite libri scriptum est de me</i>; supra V, 39: <i>scrutamini
|
|
|
1184 Scripturas (...) quoniam ipsae sunt quae testimonium perhibent de
|
|
|
1185 me</i>. Item fructus vitae, quia <i>ut credentes vitam
|
|
|
1186 habeatis</i>, hic vitam iustitiae, quae habetur per fidem, Hab. II,
|
|
|
1187 4: <i>iustus autem meus ex fide vivit</i>, et in futuro vitam
|
|
|
1188 speciei quae habetur per gloriam; et <i>in nomine eius</i>,
|
|
|
1189 scilicet Christi. Act. IV, 12: <i>non est aliud nomen sub caelo in
|
|
|
1190 quo oporteat nos salvos fieri</i>.</p>
|
|
|
1191 <br />
|
|
|
1192 <div class="C">Caput 21</div>
|
|
|
1193 <div class="D">Lectio 1</div>
|
|
|
1194 <p title="Super Io., cap. 21 l. 1"><a name="87558"><span class=
|
|
|
1195 "ref">[87558] Super Io., cap. 21 l. 1</span></a> Positis duabus
|
|
|
1196 apparitionibus Christi ad discipulos hic ponit Evangelista tertiam
|
|
|
1197 apparitionem. Et si ordinem et finem harum apparitionum
|
|
|
1198 consideremus, patet quod in prima ostendit suae divinitatis
|
|
|
1199 auctoritatem, spiritum sanctum ibi insufflando; in secunda personae
|
|
|
1200 identitatem, cicatrices ostendendo; in tertia naturae resurgentis
|
|
|
1201 veritatem, cum eis comedendo. Dividitur autem haec pars in duas. In
|
|
|
1202 prima ostendit quid communiter discipulis pluribus dominus
|
|
|
1203 exhibuit; in secunda quid specialiter duobus praedilectis ibi
|
|
|
1204 <i>cum ergo prandissent</i> et cetera. Circa primum primo ponitur
|
|
|
1205 apparitionis titulus; secundo apparitionis modus, ibi
|
|
|
1206 <i>manifestavit autem sic</i>; tertio apparitionis epilogus, ibi
|
|
|
1207 <i>hoc iam tertio manifestatus est Iesus</i>. In titulo autem tria
|
|
|
1208 designantur; scilicet tempus, modus, et locus. Tempus quidam, quia
|
|
|
1209 <i>postea</i>, idest post praedicta. Quod signanter dicit, quia, ut
|
|
|
1210 dictum est, non continue erat cum eis, sed per vices eis apparebat.
|
|
|
1211 Cuius ratio est, quia non surrexerat ad eamdem vitam, sed ad
|
|
|
1212 gloriosam, in qua sunt Angeli, et erunt beati. Dan. II, 11:
|
|
|
1213 <i>exceptis diis</i>, idest Angelis, <i>quorum conversatio non est
|
|
|
1214 cum hominibus</i>. Sed cum supra fecerit quamdam conclusionem,
|
|
|
1215 dicens <i>haec autem scripta sunt</i>, quare addit hic hanc
|
|
|
1216 narrationem? Ad haec Augustinus assignat rationem mysticam. Per
|
|
|
1217 hanc enim apparitionem significatur gloria futurae vitae, quando
|
|
|
1218 nobis apparebit <i>sicuti est</i>. Et ideo post finem hanc posuit,
|
|
|
1219 ut faceret evidentiorem locum quo illam daret intelligi. Modum vero
|
|
|
1220 ponit, quia <i>manifestavit se iterum Iesus ad mare Tiberiadis</i>.
|
|
|
1221 In natura enim corporis gloriosi est et virtute, ut possit videri
|
|
|
1222 et non videri, sicut vult, a corpore non glorioso: et ideo dicit
|
|
|
1223 <i>manifestavit</i>, idest, se visibilem praebuit. Id hoc etiam
|
|
|
1224 modo dicitur apparere, quod idem est quod manifestari. Act. I, 3:
|
|
|
1225 <i>per dies quadraginta apparens eis</i>. Nam, ut Ambrosius dicit,
|
|
|
1226 id apparet in cuius potestate est videri et non videri. Locus autem
|
|
|
1227 est <i>ad mare Tiberiadis</i>, quod est mare Galilaeae; sed
|
|
|
1228 Tiberiadis dicitur a Tiberiade civitate aedificata in honorem
|
|
|
1229 Tiberii Caesaris. Ponit autem hoc Evangelista primo quidem ut
|
|
|
1230 ostendat completam esse promissionem factam discipulis. Matth.
|
|
|
1231 XXVIII, 7: <i>praecedet vos in Galilaeam</i>. Secundo ut ostendat
|
|
|
1232 quoniam dominus plurimum timorem de cordibus discipulorum
|
|
|
1233 abstulerat, ut de reliquo iam non in domo manerent inclusi: sed
|
|
|
1234 longe procedunt usque in Galilaeam. Consequenter cum dicit
|
|
|
1235 <i>manifestavit autem</i> ponitur ipsa apparitio, et primo ponuntur
|
|
|
1236 personae quibus facta est; secundo ipsarum personarum officium, ibi
|
|
|
1237 <i>dixit ei Simon Petrus</i> etc.; tertio apparitionis modus, ibi
|
|
|
1238 <i>mane autem facto stetit Iesus in littore</i>. Personae autem
|
|
|
1239 quibus se manifestavit, sunt septem; unde dicit <i>erant autem
|
|
|
1240 simul Simon Petrus</i>, qui negaverat, <i>et Thomas qui dicitur
|
|
|
1241 Didymus</i>, qui in prima apparitione non fuerat, <i>et Nathanael,
|
|
|
1242 qui erat a Cana Galilaeae</i>, qui, ut creditur, frater Philippi
|
|
|
1243 erat, de quo supra I, <i>et filii Zebedaei</i>, scilicet Iacobus et
|
|
|
1244 Ioannes, <i>et alii ex discipulis eius duo</i>, qui non expresse
|
|
|
1245 nominantur. Per hunc autem numerum mystice significatur futurae
|
|
|
1246 gloriae apparitio, quae erit post septimam aetatem, scilicet in
|
|
|
1247 octava, quae est resurgentium. Is. ult., 23: <i>erit mensis ex
|
|
|
1248 mense et sabbatum ex sabbato; et veniet omnis caro ut adoret coram
|
|
|
1249 facie mea</i>. Officium autem quo occupati erant est piscationis;
|
|
|
1250 unde dicit <i>dixit eis Simon Petrus, vado piscari</i> et primo
|
|
|
1251 ponitur Petri invitatio ad hoc officium; secundo aliorum assensus;
|
|
|
1252 tertio officii executio. Invitat quidem ad officium, dicens <i>vado
|
|
|
1253 piscari</i>: per quod quidem mystice significatur praedicationis
|
|
|
1254 officium. Matth. IV, 19: <i>faciam vos fieri piscatores
|
|
|
1255 hominum</i>. Sic ergo dixit Petrus <i>vado piscari</i>, per quod
|
|
|
1256 mystice significatur quod alios assumit in partem suae
|
|
|
1257 sollicitudinis et praedicationis. Ex. XVIII, 22: <i>levius tibi sit
|
|
|
1258 partito in alios onere</i>. Sed contra Lc. IX, 62: <i>nemo mittens
|
|
|
1259 manum suam ad aratrum et respiciens retro, aptus est regno Dei</i>.
|
|
|
1260 Constat autem quod Petrus dimiserat piscationem: quomodo ergo
|
|
|
1261 rediit et respexit retro? Responsio, secundum Augustinum. Si
|
|
|
1262 rediisset ad officium piscationis ante resurrectionem Christi et
|
|
|
1263 vulnerum inspectionem, putaremus eum ex desperatione hoc fecisse.
|
|
|
1264 Nunc vero post eum sibi de sepulcro redditum vivum, post inspecta
|
|
|
1265 vulnerum loca et acceptum eius insufflatione spiritum sanctum,
|
|
|
1266 facti sunt sicut fuerant piscium piscatores. Per quod datur
|
|
|
1267 intelligi quod praedicator potest ex arte sua licita victum
|
|
|
1268 necessarium quaerere, sui apostolatus integritate servata, si
|
|
|
1269 aliunde non habeat. Si enim beatus Paulus, ut alios non gravaret,
|
|
|
1270 artem quam non noverat, didicit, ut sibi necessarium acquireret
|
|
|
1271 victum: quanto magis Petrus de arte sua licita potuit hoc facere?
|
|
|
1272 Sed dicit, quod hoc est faciendum quando non habet aliunde. Sed
|
|
|
1273 constat quod semper habet et habuit, quia dominus promisit dicens
|
|
|
1274 Matth. VI, 33: <i>quaerite primum regnum Dei, et haec omnia
|
|
|
1275 adiicientur vobis</i>, scilicet necessaria. Ad quod dicendum est,
|
|
|
1276 quod verum est quod adiiciuntur, sed nobis cooperantibus: et ideo
|
|
|
1277 dominus Petro cooperante hoc implevit. Nam quis alius pisces qui
|
|
|
1278 caperentur apposuit nisi ipse dominus? Sed notandum, secundum
|
|
|
1279 Gregorium, quod duplex est officium. Unum quod occupat mentem et
|
|
|
1280 impedit spiritualia; et ad tale officium non est redeundum, nec eo
|
|
|
1281 procurandum victum; sicut est vectigal et huiusmodi. Unde Matthaeum
|
|
|
1282 non legimus rediisse ad telonium. Est autem et aliud quod sine
|
|
|
1283 peccato et mentis occupatione exerceri potest, sicut est officium
|
|
|
1284 piscationis huiusmodi; et ideo hoc negotium post conversionem
|
|
|
1285 repetere, culpa non fuit. Assensus autem aliorum ponitur cum dicit
|
|
|
1286 <i>venimus et nos tecum</i>: in quo datur exemplum praedicatoribus
|
|
|
1287 et praelatis cohortandi se mutuo ad conversionem Prov. c. XVIII,
|
|
|
1288 19: <i>frater qui iuvatur a fratre, quasi civitas firma</i>; Eccli.
|
|
|
1289 l, 13: <i>circa illum corona fratrum quasi plantatio cedri in monte
|
|
|
1290 Libano</i>. Executio vero officii ponitur cum dicit <i>exierunt et
|
|
|
1291 ascenderunt in navim, et illa nocte nihil prendiderunt</i>. Et
|
|
|
1292 tangit tria quae debent facere praedicatores. Primo quidem exire a
|
|
|
1293 peccatorum conversatione: II Cor. VI, 17: <i>exite de medio
|
|
|
1294 eorum</i>, scilicet Chaldaeorum, <i>et separamini, dicit dominus,
|
|
|
1295 et immundum ne tetigeritis, et ego recipiam vos</i>. A carnalium
|
|
|
1296 affectione; Gen. XII, v. 1: <i>egredere de terra tua et de
|
|
|
1297 cognatione tua et de domo patris tui</i>. Et a quietis
|
|
|
1298 contemplatione; Cant. VII, 11: <i>egrediamur in agrum, commoremur
|
|
|
1299 in vineis: mane surgamus ad vineas</i> et cetera. Secundo debent
|
|
|
1300 ascendere in navem, idest proficere in caritate unitatis Ecclesiae,
|
|
|
1301 quae dicitur navis. I Petr. III, 20: <i>in diebus Noe cum
|
|
|
1302 fabricaretur arca, in qua pauci, idest octo animae salvae factae
|
|
|
1303 sunt per aquam</i>. Item in navi crucis, assumendo carnis
|
|
|
1304 mortificationem. Gal. ult., 14: <i>mihi absit gloriari nisi in
|
|
|
1305 cruce domini nostri Iesu Christi, per quem mihi mundus crucifixus
|
|
|
1306 est, et ego mundo</i>; Sap. XIV, 7: <i>benedictum lignum per quod
|
|
|
1307 fit iustitia</i>. Tertio totalis de adiutorio Christi fiducia; unde
|
|
|
1308 tota <i>nocte illa nihil prendiderunt</i>, quia quamdiu deest
|
|
|
1309 auxilium divinum et interior praedicator, frustra laborat lingua
|
|
|
1310 praedicatoris; sed tunc capiunt quando venit lux corda illuminans.
|
|
|
1311 Ps. XLII, 3: <i>emitte lucem tuam et veritatem tuam</i>. Unde hoc
|
|
|
1312 modo nox dicitur carentia divini auxilii. Io. IX, 4: <i>venit nox
|
|
|
1313 quando nemo potest operari</i>. Vel <i>in nocte</i> idest in veteri
|
|
|
1314 testamento, <i>nihil prendiderunt</i>, quia non potuerunt gentes ad
|
|
|
1315 fidem adducere. Rom. XIII, 12: <i>nox praecessit</i>. Secundum
|
|
|
1316 autem Augustinum, de nocte piscabantur, quia adhuc timidi erant.
|
|
|
1317 Modus autem apparitionis et ordo ponitur cum dicit <i>mane autem
|
|
|
1318 iam facto, stetit Iesus in littore</i>, et primo exhibet corporalem
|
|
|
1319 inspectionem; secundo sui cognitionem, ibi <i>pueri, numquid
|
|
|
1320 pulmentarium habetis?</i> Tertio familiarem comestionem; ibi
|
|
|
1321 <i>dixit eis Iesus: afferte de piscibus quos prendidistis nunc</i>.
|
|
|
1322 Dicit ergo <i>mane autem iam facto</i>. Mystice autem per mane
|
|
|
1323 intelligitur gloria resurrectionis. Ps. XXIX, 6: <i>ad vesperum
|
|
|
1324 demorabitur fletus et ad matutinum laetitia</i>. Item status vitae
|
|
|
1325 aeternae. Ps. V, 5: <i>mane astabo tibi, et videbo</i>. Sed cum
|
|
|
1326 ante passionem in simili miraculo non steterit in littore sed in
|
|
|
1327 navi; quare post passionem in littore stat? Cuius ratio est, quia
|
|
|
1328 mare commotionem praesentis saeculi significat, littus autem est
|
|
|
1329 terminus maris. Ier. V, 22: <i>posuit arenam terminum mari,
|
|
|
1330 praeceptum sempiternum, quod non praeteribit</i>. Christus autem
|
|
|
1331 ante passionem in mari stetit, quia corpus mortale habebat; sed
|
|
|
1332 post resurrectionem iam corruptionem carnis excesserat, ideo in
|
|
|
1333 littore stetit. Ex ignorantia discipulorum est, quia <i>non
|
|
|
1334 cognoverunt eum quia Iesus est</i>. Per quod datur intelligi, quod
|
|
|
1335 in mari huius fluctuationis non possumus Christi secreta
|
|
|
1336 cognoscere. Is. LXIV, 4: <i>oculus non vidit, Deus, absque te quae
|
|
|
1337 praeparasti expectantibus te</i>. Consequenter cum dicit <i>dixit
|
|
|
1338 ergo eis Iesus</i> etc., inducit eos ad cognitionem suam, et primo
|
|
|
1339 ponitur reductio ad sui cognitionem; secundo ordo, ibi <i>dixit
|
|
|
1340 ergo discipulus ille quem diligebat Iesus</i> et cetera. Circa
|
|
|
1341 primum tria facit. Primo ponitur domini inquisitio de pulmento,
|
|
|
1342 dicentis <i>pueri, numquid pulmentarium habetis?</i> Credebant enim
|
|
|
1343 discipuli quod non esset Christus, sed aliquis piscium emptor; et
|
|
|
1344 ideo loquitur eis ut emptor. Mystice autem a nobis pulmentum petit
|
|
|
1345 unde reficiatur: quod est obedientia mandatorum Dei. Supra IV, 34:
|
|
|
1346 <i>meus cibus est ut faciam voluntatem eius qui misit me, ut
|
|
|
1347 perficiam opus eius. Responderunt ei</i>, scilicet discipuli,
|
|
|
1348 <i>non</i>, scilicet a nobis ipsis. Rom. VII, 18: <i>nam velle
|
|
|
1349 adiacet mihi, perficere autem bonum non invenio</i>. Secundo,
|
|
|
1350 mandatum <i>mittite in dexteram navigii rete</i>. Sed Lc. V, 4
|
|
|
1351 simile habetur factum: non tamen praecepit eis ut mitterent ad
|
|
|
1352 dexteram, sicut hic. Cuius ratio est, quia per hanc significatur
|
|
|
1353 piscatio, per quam praedestinati trahuntur ad vitam aeternam, ad
|
|
|
1354 quam non introducuntur nisi filii dexterae. Prov. IV, 27: <i>vias
|
|
|
1355 quae a dextris sunt novit dominus; perversae autem sunt quae a
|
|
|
1356 sinistris sunt</i>; Ps. CXVII, 16: <i>dextera domini fecit
|
|
|
1357 virtutem</i>. In alia autem piscatione significabatur vocatio ad
|
|
|
1358 praesentem Ecclesiam; et ideo indifferenter ex omni parte mittitur
|
|
|
1359 rete quia capiuntur et trahuntur ad ipsum de singulis. Lc. XIV, 21:
|
|
|
1360 <i>exi cito in plateas et vicos</i>. Consequenter ponitur
|
|
|
1361 obedientia discipulorum, cum dicit <i>miserunt ergo rete</i>; et
|
|
|
1362 effectus obedientiae, quia <i>iam non valebant illud trahere prae
|
|
|
1363 multitudine piscium</i>, idest salvandorum. Gen. XXII, 18:
|
|
|
1364 <i>benedicentur in semine tuo omnes gentes, quia obedisti voci
|
|
|
1365 meae</i>; Apoc. VII, 9: <i>vidi turbam magnam, quam dinumerare nemo
|
|
|
1366 poterat</i>. Differt autem haec piscatio ab illa de Luca, quia in
|
|
|
1367 illa rumpitur rete: sic Ecclesia scissuras patitur per dissensiones
|
|
|
1368 et haereses. In ista autem non rumpitur rete, quia in futura vita
|
|
|
1369 nulla erit scissura. Item in illa pisces trahuntur ad navem. In
|
|
|
1370 ista autem ad littus: quia sancti qui sunt in illa gloria occulti
|
|
|
1371 sunt nobis. Ps. XXX, 21: <i>abscondes eos in abscondito faciei tuae
|
|
|
1372 a conturbatione hominum</i>.</p>
|
|
|
1373 <br />
|
|
|
1374 <div class="D">Lectio 2</div>
|
|
|
1375 <p title="Super Io., cap. 21 l. 2"><a name="87559"><span class=
|
|
|
1376 "ref">[87559] Super Io., cap. 21 l. 2</span></a> Posita inductione
|
|
|
1377 ad cognoscendum Christum quae fuit multitudo piscium captorum, eis
|
|
|
1378 a Christo praestita, hic consequenter ponitur ordo recognitionis,
|
|
|
1379 et primo ponit quomodo in ea se habuit Ioannes; secundo quomodo se
|
|
|
1380 habuit Petrus; tertio quomodo se habuerunt alii discipuli. Ioannes
|
|
|
1381 autem ut perspicax in cognoscendo, statim Christum cognovit; et
|
|
|
1382 ideo dixit Petro quem prae ceteris diligebat, et etiam quia prior
|
|
|
1383 erat inter alios, <i>dominus est</i>, motus ad hoc ex captura
|
|
|
1384 piscium. Ps. LXXXVIII, 10: <i>tu dominaris potestati maris</i>; et
|
|
|
1385 alibi CXXXIV, 6: <i>omnia quaecumque voluit dominus fecit in caelo
|
|
|
1386 et in terra, in mari et in omnibus abyssis</i>. Dixit autem
|
|
|
1387 <i>dominus est</i>, quia isto nomine soliti erant vocare eum. Supra
|
|
|
1388 XIII, 13: <i>vos vocatis me magister et domine</i>. Petrus vero
|
|
|
1389 ponitur fervens ad consequendum: cuius fervor apparet primo quantum
|
|
|
1390 ad promptitudinem, unde dicit <i>Simon Petrus, cum audisset quia
|
|
|
1391 dominus est, succinxit se (erat enim nudus) et misit se in mare.
|
|
|
1392 Alii autem discipuli navigio venerunt</i>. Simon Petrus cum
|
|
|
1393 audisset, non distulit, sed statim praeparat se ad eundum. Eccli.
|
|
|
1394 V, 8: <i>ne tardes converti ad dominum, neque differas de die in
|
|
|
1395 diem</i>. Secundo quantum ad reverentiam eius ad Christum: quia
|
|
|
1396 noluit nudus prae pudore accedere, <i>sed tunica succinxit se, erat
|
|
|
1397 enim nudus</i>, et propter caliditatem terrae, et propter
|
|
|
1398 expeditionem operis. Et per hoc datur intelligi quod venientes ad
|
|
|
1399 Christum debent exuere veterem hominem, et induere novum qui
|
|
|
1400 secundum Deum creatus est in fide. Apoc. c. III, 5: <i>qui vicerit,
|
|
|
1401 vestietur sic vestimentis albis, et non delebo nomen eius de libro
|
|
|
1402 vitae</i>. Tertio quantum ad eius securitatem: quia ex nimia
|
|
|
1403 dilectione noluit cum navi ire, quia retardabatur; sed <i>misit se
|
|
|
1404 in mare</i>, ut citius perveniret ad Christum. Mystice autem per
|
|
|
1405 mare signatur tribulatio praesentis saeculi. Unde illi qui
|
|
|
1406 desiderant pervenire ad Christum, in mare se mittunt, non refugiunt
|
|
|
1407 tribulationes huius mundi. Actor. XIV, 21: <i>per multas
|
|
|
1408 tribulationes oportet intrare nos in regnum Dei</i>; Eccli. II, 1:
|
|
|
1409 <i>fili, accedens ad servitutem Dei, sta in iustitia et timore, et
|
|
|
1410 praepara animam tuam ad tentationem</i>. Petrus autem misit se in
|
|
|
1411 mare, et tamen illaesus pervenit ad Christum: quia inter
|
|
|
1412 tribulationes securus et illaesus Christi servus evadit. Sap. XIV,
|
|
|
1413 3: <i>dedisti in mari viam, et inter fluctus semitam
|
|
|
1414 firmissimam</i>. Et, ut Chrysostomus dicit, ponitur hic optime
|
|
|
1415 conditio Ioannis et Petri: quia Ioannes altior intellectu, Petrus
|
|
|
1416 ferventior affectu. Alii autem discipuli navigaverunt. Unde primo
|
|
|
1417 ponit quid fecerunt; quia <i>navigio venerunt</i>, quia minus
|
|
|
1418 ferventes Petro. Navigium significat Ecclesiam. Sap. XIV, v. 6:
|
|
|
1419 <i>spes orbis terrarum ad ratem confugiens, remisit saeculo semen
|
|
|
1420 nativitatis</i>. Et per hanc signatur Ecclesia, ut habetur I Petr.
|
|
|
1421 III, v. 20. <i>Alii vero navigio venerunt</i>, idest protecti
|
|
|
1422 societate Ecclesiae, quae est terribilis ut castrorum acies
|
|
|
1423 ordinata. Ps. XXX, 21: <i>proteges eos in tabernaculo tuo a
|
|
|
1424 contradictione linguarum</i>. Secundo assignat rationem
|
|
|
1425 praedictorum, cum dicit <i>non enim longe erant a terra, sed quasi
|
|
|
1426 cubitis ducentis, trahentes rete piscium</i>. Quod potest esse
|
|
|
1427 ratio quare Petrus se misit in mare, scilicet quia prope terram
|
|
|
1428 erat, vel quare isti cito pervenerunt. Et quidem non longe erant,
|
|
|
1429 quia Ecclesia non longe est a terra viventium: est enim <i>domus
|
|
|
1430 Dei et porta caeli</i>, Gen. XXVIII, 17, et terram illam sancti
|
|
|
1431 quotidie contemplantur. II Cor. IV, 18: <i>non contemplantibus
|
|
|
1432 nobis quae videntur, sed quae non videntur</i>; Phil. III, 20:
|
|
|
1433 <i>nostra conversatio in caelis est</i>. Et dicit <i>cubitis
|
|
|
1434 ducentis</i> quod idem significant duae naves, Lc. V, 2, scilicet
|
|
|
1435 duos populos: de quibus electi trahuntur ad vitam aeternam. Eph.
|
|
|
1436 II, 15: <i>ut duos condat in semetipso in unum novum hominem,
|
|
|
1437 faciens pacem et reconcilians ambos in uno corpore Deo</i>. Rete
|
|
|
1438 autem quo pisces trahuntur est doctrina fidei, qua quidem Deus
|
|
|
1439 trahit inspirando interius, supra VI, 44: <i>nemo potest venire ad
|
|
|
1440 me, nisi pater, qui misit me, traxerit eum</i>: et apostoli
|
|
|
1441 exhortando, ut hic. Hic ponitur quomodo Christus suis discipulis
|
|
|
1442 exhibet familiare convivium, et primo convivii praeparatio; secundo
|
|
|
1443 Christi ad convivium invitatio, ibi <i>dixit eis Iesus: venite, et
|
|
|
1444 prandete</i>; tertio ipsa convivii refectio, ibi <i>venit Iesus, et
|
|
|
1445 accepit panem</i> et cetera. Praeparatio convivii describitur primo
|
|
|
1446 quantum ad ea quae a Christo praeparata sunt; secundo quantum ad ea
|
|
|
1447 quae a discipulis sunt allata, ibi <i>dixit eis Iesus: afferte de
|
|
|
1448 piscibus quos prendidistis nunc</i>. A Christo autem sunt
|
|
|
1449 praeparata tria. Primo piscis et panis unde dicit <i>ut ergo
|
|
|
1450 descenderunt de navi in terram viderunt prunas</i>, quas Christus
|
|
|
1451 sua potestate creaverat ex nihilo, vel ex aliqua praeiacente
|
|
|
1452 materia formaverat. Sed supra VI, 5 ss., pavit turbam de panibus
|
|
|
1453 multiplicatis; hic autem post passionem suam miraculose de novo
|
|
|
1454 creat vel format, quia iam non est tempus infirmitatis ostendendae,
|
|
|
1455 sed potestatis manifestandae. Nam id quod supra fecit ante
|
|
|
1456 passionem, fuit condescensionis, quia si voluisset, potuisset de
|
|
|
1457 novo creare vel formare. Per hoc autem datur intelligi, quod in
|
|
|
1458 convivio spirituali praeparatur a Christo aliquid. Et si quidem
|
|
|
1459 convivium hoc sumatur allegorice pro convivio Ecclesiae, sic
|
|
|
1460 Christus ista tria praeparat: scilicet prunas caritatis. Prov. XXV,
|
|
|
1461 21: <i>haec autem faciens, carbones ignis congeres super caput
|
|
|
1462 eius</i>; Ez. X, 2: <i>imple manum tuam prunis ignis</i>. Has
|
|
|
1463 prunas Christus de caelo portavit ad terras; supra XIII, 34:
|
|
|
1464 <i>mandatum novum do vobis, ut diligatis invicem</i>; item Lc. XII,
|
|
|
1465 49: <i>ignem veni mittere in terram</i>. Item praeparat piscem,
|
|
|
1466 suppositis prunis, qui est Christus: nam piscis assus, est Christus
|
|
|
1467 passus, qui super prunas ponitur, quando ex incendio caritatis ad
|
|
|
1468 nos immolatur in cruce. Eph. V, 2: <i>obtulit semetipsum pro nobis
|
|
|
1469 oblationem et hostiam Deo in odorem suavitatis</i>; item ibidem 1:
|
|
|
1470 <i>estote imitatores Dei sicut filii carissimi, et ambulate in
|
|
|
1471 dilectione, sicut et Christus dilexit nos</i>. Item praeparat panes
|
|
|
1472 quibus reficitur, qui est ipse. Nam inquantum Christus latet per
|
|
|
1473 suam divinitatem, dicitur piscis, cuius proprietas est latere sub
|
|
|
1474 aquis, Is. XLV, 15: <i>vere tu es Deus absconditus</i>, sed
|
|
|
1475 inquantum nos reficit per doctrinam et etiam dat nobis corpus suum
|
|
|
1476 in cibum, vere panis est; supra VI, v. 51: <i>ego sum panis vivus
|
|
|
1477 qui de caelo descendi</i>; Is. XXX, 23: <i>panis frugum terrae tuae
|
|
|
1478 erit uberrimus et pinguis</i>. Sed ad hoc convivium debet afferri
|
|
|
1479 aliquid ex parte ministrorum Ecclesiae: sed tamen nihil, nisi
|
|
|
1480 praeexistat nobis a Deo. Quid autem afferatur, subdit <i>dixit eis
|
|
|
1481 Iesus: afferte de piscibus quos prendidistis nunc</i> et primo
|
|
|
1482 ponitur mandatum domini; secundo executio discipuli. Praecipit
|
|
|
1483 autem ut afferant de piscibus ab eis captis, quasi diceret: ego
|
|
|
1484 dedi donum caritatis, assavi corpus in cruce, et proposui vobis
|
|
|
1485 panem doctrinae, ex quo perficitur et roboratur Ecclesia, vestrum
|
|
|
1486 est ut vos alios capiatis: et isti sunt qui convertuntur ad
|
|
|
1487 praedicationem apostolorum. Ps. XXVIII, 1: <i>afferte domino filii
|
|
|
1488 Dei</i>; Is. c. ult., 20: <i>adducetis omnes fratres vestros de
|
|
|
1489 cunctis gentibus donum domino</i>. Si autem hoc convivium sumatur
|
|
|
1490 pro convivio morali, sic Christus ad convivium animae praeparat
|
|
|
1491 primum prunas caritatis. Rom. V, 5: <i>caritas Dei diffusa est in
|
|
|
1492 cordibus nostris</i>; Lc. XII, 49: <i>ignem veni mittere in
|
|
|
1493 terram</i>. Item piscem, idest fidem absconditam, cum sit de non
|
|
|
1494 apparentibus, Hebr. X, 1. Item panem, idest solidam doctrinam.
|
|
|
1495 Hebr. V, 14: <i>perfectorum autem est solidus cibus</i>. Ad quod
|
|
|
1496 convivium ex parte nostra requiritur ut bene utamur gratia nobis
|
|
|
1497 concessa. I Cor. XV, 10: <i>gratia Dei sum id quod sum, et gratia
|
|
|
1498 eius in me vacua non fuit</i>. Unde praecipit <i>afferte de
|
|
|
1499 piscibus</i>, idest, portetis vestra bona opera, vobis data. Matth.
|
|
|
1500 V, 16: <i>sic luceat lux vestra coram hominibus, ut videant opera
|
|
|
1501 vestra bona</i>. Et ideo consequenter ponitur executio discipuli,
|
|
|
1502 scilicet Petri, qui ferventior erat: unde dicit <i>ascendit autem
|
|
|
1503 Simon Petrus, et traxit rete in terram, plenum magnis piscibus,
|
|
|
1504 centum quinquaginta tribus</i>. Ascendit in gubernaculum Ecclesiae.
|
|
|
1505 Cant. c. VII, 8: <i>ascendam in statum perfectionis</i>; Ps.
|
|
|
1506 LXXXIII, 7: <i>ascensiones in corde suo disposuit. Et traxit rete
|
|
|
1507 in terram</i>, quia ipsi sancta Ecclesia est commissa, et ipsi
|
|
|
1508 specialiter dicitur <i>pasce oves meas</i>, infra eodem, 17. Quod
|
|
|
1509 ergo tunc Christus aperit in voce dicens <i>pasce oves meas</i>,
|
|
|
1510 hoc ipse nunc praefigurat in opere: nam ipse pisces ad soliditatem
|
|
|
1511 littoris protrahit, quia stabilitatem aeternae patriae fidelibus
|
|
|
1512 ostendit. Sed dicit <i>rete plenum magnis piscibus</i>, quia
|
|
|
1513 <i>quos praedestinavit, hos et vocavit, et quos vocavit hos et
|
|
|
1514 magnificavit</i>; Rom. VIII, 30; et Eccli. XLIV, 3: <i>homines
|
|
|
1515 magni virtute, et prudentia sua praediti, annuntiantes in prophetis
|
|
|
1516 dignitatem, et imperantes in praesenti populo; et virtute
|
|
|
1517 prudentiae populis sanctissima verba</i>. In alia autem piscatione
|
|
|
1518 non additur numerus sicut hic: fuerunt enim centum quinquaginta
|
|
|
1519 tres. Quia in vocatione ad praesentem Ecclesiam trahuntur boni et
|
|
|
1520 mali, ut dicitur Eccle. I, 15: <i>stultorum infinitus est
|
|
|
1521 numerus</i>. Unde Gen. XXII, 17, dicitur Abrahae de illa vocatione:
|
|
|
1522 <i>erit semen tuum sicut arena quae est in littore maris</i>, quae
|
|
|
1523 ponitur in malam partem. Sed de ista dicitur: <i>inspice stellas,
|
|
|
1524 et numera eas, si potes</i>. Hi enim numerantur a Deo quasi habiti
|
|
|
1525 in pretio. Ps. CXLVI, 4: <i>qui numerat multitudinem stellarum</i>.
|
|
|
1526 Sed numquid non plures salvabuntur quam centum quinquaginta tres?
|
|
|
1527 Immo plures, sed hic numerus aliquid mystice signat. Nullus enim
|
|
|
1528 potest ad patriam venire nisi per observantiam Decalogi; nec hoc
|
|
|
1529 observari potest nisi per septiformem gratiam spiritus sancti, de
|
|
|
1530 quo Is. XI, 2: <i>requiescet super eum spiritus domini; spiritus
|
|
|
1531 sapientiae et intellectus, spiritus consilii et fortitudinis,
|
|
|
1532 spiritus scientiae et pietatis, et replebit eum spiritus timoris
|
|
|
1533 domini</i>. Sanctificatio autem primo legitur facta in septimo die.
|
|
|
1534 Gen. II, 3: <i>benedicens diei septimo, sanctificavit illum</i>.
|
|
|
1535 Decem autem et septem faciunt septemdecim. Si ergo numeretur tali
|
|
|
1536 ordine progressionis, ut primo accipias unum et duo quae faciunt
|
|
|
1537 tria, et tria quae faciunt sex, et quatuor quae faciunt decem, et
|
|
|
1538 decem et quinque quae faciunt quindecim, et sic deinceps addendo
|
|
|
1539 numerum qui sequitur usque ad decem et septem, numero coniuncto
|
|
|
1540 habebis centum quinquaginta tres. Vel aliter. Hi discipuli quibus
|
|
|
1541 Christus apparuit erant septem. Multiplicando autem septem per
|
|
|
1542 septem (quae sunt dona spiritus sancti), fiunt quadraginta novem,
|
|
|
1543 quibus, si addas unum ad significandum unitatis perfectionem in qua
|
|
|
1544 esse debent filii Dei qui spiritu Dei aguntur, fiunt quinquaginta,
|
|
|
1545 quibus triplicatis, et iterum additis tribus ad significandum fidem
|
|
|
1546 Trinitatis, quae in confessione cordis et oris et operis consistit,
|
|
|
1547 fiunt centum quinquaginta tres. Quia qui sunt perfecti septem donis
|
|
|
1548 spiritus sancti et uniti in fide Trinitatis, perveniunt ad patrem.
|
|
|
1549 Sed dicit <i>et cum tanti essent, non est scissum rete</i>; in alia
|
|
|
1550 autem dicitur quod rumpebatur: quia in praesenti Ecclesia, quae per
|
|
|
1551 illam significatur, sunt multae scissurae schismatum, haeresum,
|
|
|
1552 seditionum, sed totaliter non rumpitur, quia <i>ego vobiscum sum
|
|
|
1553 usque ad consummationem saeculi</i>: Matth. ult., 20. Sed in futura
|
|
|
1554 patria quae significatur per istam, idest in illa pace sanctorum,
|
|
|
1555 nulla erunt schismata. Ps. CXLVII, 3: <i>qui posuit fines tuos
|
|
|
1556 pacem</i>. Consequenter cum dicit <i>dixit eis Iesus: venite,
|
|
|
1557 prandete</i>, ponitur invitatio ad convivium praeparatum, et primo
|
|
|
1558 ponitur Christi invitatio; secundo discipulorum in convivio
|
|
|
1559 dispositio, ibi <i>et nemo audebat discumbentium interrogare
|
|
|
1560 eum</i>. Invitat autem ad convivium Christus interius inspirando
|
|
|
1561 per seipsum, dicens <i>venite, prandete</i>, Matth. XI, 28:
|
|
|
1562 <i>venite ad me omnes qui laboratis et onerati estis; et ego
|
|
|
1563 reficiam vos</i>; Cant. V, 1: <i>comedite, amici, bibite et
|
|
|
1564 inebriamini, carissimi</i>, et exterius docendo et exhortando per
|
|
|
1565 alios. Lc. XIV, v. 16: <i>homo quidam fecit coenam magnam (...) et
|
|
|
1566 misit servum suum hora coenae dicere invitatis ut venirent</i>.
|
|
|
1567 Dispositio discipulorum ponitur cum dicit <i>et nemo audebat
|
|
|
1568 discumbentium interrogare eum</i>: quod, secundum Augustinum,
|
|
|
1569 designat discipulorum de resurrectione Christi certitudinem, quia
|
|
|
1570 scilicet ita certi erant quod Christus esset, quod nullus
|
|
|
1571 discumbentium ausus est dubitare an ipse esset. Et quia
|
|
|
1572 interrogatio est signum dubitationis, nullus audebat eum
|
|
|
1573 interrogare <i>tu quis est?</i> Supra XVI, 23: <i>in illo die me
|
|
|
1574 non interrogabitis quidquam</i>. Secundum Chrysostomum, significat
|
|
|
1575 maiorem solito reverentiam discipulorum ad Christum. Libenter
|
|
|
1576 interrogassent eum; sed Christus apparuit eis in quodam magnifico
|
|
|
1577 aspectu, et mirabili gloria, ita ut non auderent eum interrogare
|
|
|
1578 prae stupore et reverentia. Et hoc specialiter detinebat eos ab
|
|
|
1579 interrogando, quia sciebant <i>quoniam dominus est</i>.
|
|
|
1580 Consequenter cum dicit <i>et venit Iesus, et accepit panem, et
|
|
|
1581 dabat eis</i>, ponitur ipsa refectio, quam habuerunt ipso
|
|
|
1582 manducante. Ps. CXLIV, 16: <i>aperis tu manum tuam, et imples omne
|
|
|
1583 animal benedictione</i>. Ipse est enim qui dat escam illorum in
|
|
|
1584 tempore opportuno. Sed numquid Christus comedit cum eis? Dicendum
|
|
|
1585 quod sic, licet hic non exprimatur; Lc. ult., 43, expresse dicitur,
|
|
|
1586 quod comedit cum eis. Et Act. I, 4 dicitur: <i>et convescens
|
|
|
1587 praecepit eis ab Ierosolymis ne discederent</i>. Sed numquid fuit
|
|
|
1588 vera comestio? Responsio. Dicendum ad hoc, quod aliquis actus
|
|
|
1589 dicitur esse verus dupliciter; scilicet veritate significationis,
|
|
|
1590 et veritate speciei. Veritate quidem significationis verus est
|
|
|
1591 actus qui configuratur rei significatae: sicut si volo aliquid
|
|
|
1592 significare per orationem, et illud quod significo est verum, et
|
|
|
1593 concordat rei significatae, sic oratio est vera veritate
|
|
|
1594 significationis, licet non speciei: sicut hoc quod dixit Christus:
|
|
|
1595 <i>ego sum vitis vera</i>, verum est licet non sit vitis vera
|
|
|
1596 secundum speciem vitis, sed tantum secundum quod vitis significat.
|
|
|
1597 Secundum veritatem speciei dicitur aliquid verum quod habet quae
|
|
|
1598 pertinent ad speciei veritatem. Huiusmodi autem sunt principia
|
|
|
1599 speciei, non autem effectus eius consequentes: sicut locutio haec
|
|
|
1600 homo est animal, primo modo vera est, quia verum significat; sed
|
|
|
1601 veritate speciei non est vera, nisi formetur ab ore animalis
|
|
|
1602 loquentis organis debitis. Nec requiritur ad eius veritatem
|
|
|
1603 effectus locutionis, puta quod audiatur et huiusmodi. Sic ergo
|
|
|
1604 dicendum est de comestione, quod aliqua est de veritate
|
|
|
1605 significationis tantum, sicut comestio Angelorum, quia in Angelis
|
|
|
1606 non sunt membra ordinata ad comestionem; sed verum est illud quod
|
|
|
1607 ipsi per hoc significabant, scilicet desiderium quod habebant de
|
|
|
1608 salute hominum. Comestio autem Christi post resurrectionem vera
|
|
|
1609 fuit et veritate significationis, quia ad hoc fiebat ut ostenderet
|
|
|
1610 se habere naturam humanam, quam in veritate habebat, et veritate
|
|
|
1611 speciei, quia habebat instrumenta propria ad comestionem. Sed tamen
|
|
|
1612 effectus consequentes comestionem non erant ibi: quia cibus non
|
|
|
1613 fuit conversus in comedentem, cum haberet corpus glorificatum et
|
|
|
1614 incorruptibile; sed resolutus fuit virtute divina in praeiacentem
|
|
|
1615 materiam. Huiusmodi autem effectus nihil faciunt ad veritatem
|
|
|
1616 speciei, ut dictum est. Consequenter cum dicit <i>hoc iam tertio
|
|
|
1617 manifestatus est Iesus discipulis suis</i>, epilogat apparitiones.
|
|
|
1618 Et secundum Augustinum, si hoc quod dicitur <i>iam tertio</i>,
|
|
|
1619 referatur ad vices, non est verum: quia ut dictum est, primo die
|
|
|
1620 apparuit quinque vicibus; postea quidem octavo die quando Thomas
|
|
|
1621 erat cum eis, supra XX, 19; secundo iuxta mare, ut hic; tertio in
|
|
|
1622 monte Galilaeae, ut habetur Matth. c. ult.; 16 s.; quarto
|
|
|
1623 recumbentibus, Mc. ult., v. 14; quinto ipso die ascensionis, quando
|
|
|
1624 videntibus illis elevatus est: Act. I, 9. Quamquam pluribus aliis
|
|
|
1625 vicibus apparuit eis per dies quadraginta licet non sit scriptum.
|
|
|
1626 Est ergo <i>hoc iam tertio</i>, referendum ad dies quibus apparuit:
|
|
|
1627 quia prima die apparuit ipso die resurrectionis; secunda die in
|
|
|
1628 octava ipsius resurrectionis, supra XX: <i>et post dies octo</i>;
|
|
|
1629 et tertia die apparuit hic. Vel dicendum, quod etiam referendo ad
|
|
|
1630 vices salvatur veritas dicti; quia non legitur quod multis
|
|
|
1631 discipulis simul congregatis apparuit, nisi primo de sero, cum
|
|
|
1632 fores essent clausae etc.; et secundo post octo dies, quando erant
|
|
|
1633 discipuli congregati; et tertio hic: unde signanter dicit
|
|
|
1634 <i>manifestatus est Iesus discipulis suis</i>.</p>
|
|
|
1635 <br />
|
|
|
1636 <div class="D">Lectio 3</div>
|
|
|
1637 <p title="Super Io., cap. 21 l. 3"><a name="87560"><span class=
|
|
|
1638 "ref">[87560] Super Io., cap. 21 l. 3</span></a> Supra posuit
|
|
|
1639 Evangelista quid dominus discipulis communiter exhibuit; hic
|
|
|
1640 ostendit quid specialiter duobus praedilectis, et primo ponit quid
|
|
|
1641 exhibuit Petro; secundo quid exhibuit Ioanni, ibi <i>conversus
|
|
|
1642 Petrus vidit illum discipulum quem diligebat Iesus</i>. Circa
|
|
|
1643 primum duo facit. Primo iniungit sibi pastorale officium; secundo
|
|
|
1644 praenuntiat sibi passionis martyrium, ibi <i>amen, amen dico
|
|
|
1645 tibi</i> et cetera. Pastorale autem officium iniungit, examinatione
|
|
|
1646 praemissa: et ideo qui ad hoc officium assumuntur, primo
|
|
|
1647 examinantur. I Tim. V, 22: <i>manus nemini cito imposueris</i>. Sed
|
|
|
1648 ter examinat eum et ideo secundum hoc, pars ista dividitur in tres
|
|
|
1649 partes secundum tres examinationes. Partes patent. In prima autem
|
|
|
1650 primo ponitur quaestio domini; secundo responsio Petri, ibi
|
|
|
1651 <i>dixit ei: etiam, domine, tu scis quia amo te</i>; tertio
|
|
|
1652 iniunctio officii, ibi <i>dixit ei: pasce oves meas</i>. Circa
|
|
|
1653 primum tria consideranda occurrunt. Primo ordo examinationis;
|
|
|
1654 secundo modus allocutionis; tertio de quo est examinatio. Ordo
|
|
|
1655 quidem, quia <i>cum prandissent</i>: in quo signatur spirituale
|
|
|
1656 convivium in quo etiam simul cum corpore anima per spiritualia dona
|
|
|
1657 reficitur. Apoc. III, 20: <i>intrabo ad eum, et coenabo cum
|
|
|
1658 illo</i>. Et ideo conveniens est ut qui ad hoc assumitur officium,
|
|
|
1659 primo sit isto felici convivio refectus, alias enim ipsi famelici
|
|
|
1660 quomodo alios reficere possent? Ier. XXXI, 14: <i>inebriabo animas
|
|
|
1661 sacerdotum pinguedine</i>: illa, inquam, de qua in Ps. LXII, 6:
|
|
|
1662 dicitur: <i>sicut adipe et pinguedine repleatur anima mea</i>.
|
|
|
1663 Modus autem allocutionis ponitur cum dicit <i>dixit Simoni
|
|
|
1664 Petro</i>: ubi tria ponuntur quae necessaria sunt praelato.
|
|
|
1665 Obedientia, cum dixit <i>Simoni</i>, qui interpretatur obediens,
|
|
|
1666 quae est praelatis necessaria: nam qui nescit superioribus obedire,
|
|
|
1667 inferioribus nescit imperare. Prov. XXI, 28: <i>vir obediens
|
|
|
1668 loquetur victorias</i> et cetera. Item scientia cum dixit
|
|
|
1669 <i>Petro</i>, qui interpretatur agnoscens: quod necessarium est
|
|
|
1670 praelato, quia ponitur ut speculator; qui autem caecus est, malus
|
|
|
1671 speculator est. Is. LVI, v. 10: <i>speculatores eius omnes
|
|
|
1672 caeci</i>; Oseae c. IV, 6: <i>quia tu scientiam repulisti, repellam
|
|
|
1673 te ego, ne sacerdotio fungaris mihi</i>. Item gratia, cum dicit
|
|
|
1674 <i>Ioannis</i>, idest filius Ioannis: et haec est necessaria
|
|
|
1675 praelatis, quia sine ea nihil habent. I Cor. XV, 10: <i>gratia Dei
|
|
|
1676 sum id quod sum</i>; Gal. II, 9: <i>cum cognovissent gratiam Dei,
|
|
|
1677 quae data est mihi, Petrus, Iacobus et Ioannes, qui videbantur
|
|
|
1678 columnae esse, dexteras dederunt mihi, et Barnabae societatis</i>.
|
|
|
1679 Examinatio autem est de dilectione: <i>diligis me</i>, inquit,
|
|
|
1680 <i>plus his?</i> Et hoc quidem satis convenienter. Petrus prius in
|
|
|
1681 peccatum ceciderat, ut patet supra, nec idoneus erat ut
|
|
|
1682 praeferretur, nisi prius eius culpa aboleretur: quod non fit nisi
|
|
|
1683 per caritatem. I Petr. IV, 8: <i>caritas operit multitudinem
|
|
|
1684 peccatorum</i>; Prov. X, 12: <i>universa delicta operit
|
|
|
1685 caritas</i>. Et ideo oportuit ut per examinationem manifestaretur
|
|
|
1686 eius caritas, non sibi qui scrutatur renes et corda, sed aliis: et
|
|
|
1687 ideo non quasi ignorans dicit <i>diligis me plus his?</i> Sed quia,
|
|
|
1688 ut dicitur I Io. IV, 18, <i>perfecta caritas foras mittit
|
|
|
1689 timorem</i>. Inde est quod Petro, qui cum dominus moreretur, timuit
|
|
|
1690 et negavit, resurgens dominus amorem inseruit, et fugavit timorem.
|
|
|
1691 Ideo qui tunc negavit timens mori, resurgente domino nil timuit.
|
|
|
1692 Quid enim timeret, cum iam mortem mortuam reperiret? Congruit etiam
|
|
|
1693 haec examinatio officio. Multi enim pastorale officium assumentes,
|
|
|
1694 utuntur eo sicut seipsos amantes. II Tim. III, 1: <i>instabunt
|
|
|
1695 tempora periculosa, et erunt homines seipsos amantes</i>. Et qui
|
|
|
1696 non amat dominum, non est idoneus praelatus; sed magis ille qui non
|
|
|
1697 quaerit <i>quae sua sunt</i>, sed <i>quae Iesu Christi</i>, et hoc
|
|
|
1698 amore eius. II Cor. V, 14: <i>caritas Christi urget nos</i>.
|
|
|
1699 Congruit etiam officio quantum ad utilitatem proximorum: ex
|
|
|
1700 abundantia enim caritatis est quod aliqui diligentes interdum
|
|
|
1701 quietem propriae contemplationis intermittant, ut procurent
|
|
|
1702 proximorum utilitatem. Cum enim apostolus diceret, Rom. VIII, 39:
|
|
|
1703 <i>certus sum enim, quod neque mors poterit nos separare a caritate
|
|
|
1704 Dei</i>, subdit: <i>optabam ego ipse anathema esse pro fratribus
|
|
|
1705 meis</i>. Et ideo necessaria est examinatio de dilectione ad
|
|
|
1706 praelatum. Addit autem <i>plus his</i>, quia, ut etiam ex
|
|
|
1707 philosopho habetur in politica sua, naturali ordine ille qui
|
|
|
1708 praesidet et gubernat, debet excellentior esse: unde dicit, quod
|
|
|
1709 sicut anima se habet ad corpus quod regit, et ratio ad inferiores,
|
|
|
1710 similiter etiam homo ad animalia bruta. Sic se debet habere
|
|
|
1711 praelatus ad subditos. Unde secundum Gregorium, talis debet esse
|
|
|
1712 vita pastoris quod in comparatione eius subditi sint sicut sunt
|
|
|
1713 animalia ad comparationem sui pastoris. Et ideo dicit <i>plus
|
|
|
1714 his</i>, quia quanto plus diligit, tanto maior est. I Reg. X, 24:
|
|
|
1715 <i>certe videtis quem elegit dominus, quoniam non sit similis ei in
|
|
|
1716 omni populo</i>. Sed numquid necessarium est in electione semper
|
|
|
1717 eligere simpliciter meliorem etsi iura determinent quod sufficit
|
|
|
1718 bonum eligere? Ad quod dicendum, quod duplici distinctione opus
|
|
|
1719 est. Nam aliquid sufficit secundum iudicium humanum quod tamen non
|
|
|
1720 sufficit secundum iudicium divinum. Secundum iudicium humanum
|
|
|
1721 sufficit illud de quo homo non potest accusari, nec eius electio
|
|
|
1722 improbatur. Constat autem difficile esse fieri electiones, si
|
|
|
1723 possent reprobari ex hoc quod alius melior est quam ille qui
|
|
|
1724 electus est. Unde sufficit secundum iudicium humanum, ut habetur in
|
|
|
1725 decretali, quod electio sit recta, et eligatur idoneus. Secundum
|
|
|
1726 vero iudicium divinum et conscientiam, necessarium est eligere
|
|
|
1727 meliorem. Sed tamen aliquis dicitur melior simpliciter, et sic ille
|
|
|
1728 dicitur melior qui est sanctior, sanctitas enim facit bonum, sed
|
|
|
1729 non est melior quantum ad Ecclesiam. Et quo ad hoc aliquis est
|
|
|
1730 melior, inquantum est litteratior, competentior et discretior, et
|
|
|
1731 magis concorditer eligitur. Sed si, ceteris paribus, quae sunt ad
|
|
|
1732 utilitatem Ecclesiae et melioritatem quantum ad hoc, aliquis minus
|
|
|
1733 bonum simpliciter praeeligat alicui, peccat, quia de necessitate
|
|
|
1734 aliquid eum movet ad hoc. Aut ergo hoc pertinet ad honorem Dei et
|
|
|
1735 utilitatem Ecclesiae, aut ad aliquid privatum. Si quidem utilitas
|
|
|
1736 Ecclesiae et honor Dei movet eum, hoc bonum intelligitur in
|
|
|
1737 conditione electi, et facit meliorem quantum ad hoc. Si vero
|
|
|
1738 aliquid privatum, puta affectio carnalis, spes beneficii et commodi
|
|
|
1739 temporalis, est fraudulenta electio, et acceptio personarum. Hic
|
|
|
1740 ponitur responsio Petri: ex qua evidens signum correctionis de sua
|
|
|
1741 negatione apparet, et quod praedestinati semper corriguntur in
|
|
|
1742 melius, si quando labantur. Nam antequam negaret, Petrus superbivit
|
|
|
1743 contra ceteros apostolos, dicens: <i>etsi omnes scandalizati
|
|
|
1744 fuerint, ego numquam in te scandalizabor</i>. Item contra dominum:
|
|
|
1745 quia domino dicente: <i>ter me negabis</i>, ille subdit: <i>si
|
|
|
1746 oportuerit me mori tecum, non te negabo</i>. Sed modo de propriis
|
|
|
1747 viribus victus, non audet confiteri suum amorem, nisi sub
|
|
|
1748 testimonio et protestatione domini, humilians se Christo, et dicens
|
|
|
1749 <i>domine, tu scis quia amo te</i>. Iob XVI, 20: <i>ecce in caelo
|
|
|
1750 est testis meus, et conscius meus in excelsis</i>. Item humilians
|
|
|
1751 se apostolis, non dicit plus his sed simpliciter <i>amo te</i>. In
|
|
|
1752 quo instruimur quia non debemus nos aliis praeponere, sed alios
|
|
|
1753 nobis; Phil. II, 3: <i>sed in humilitate superiores sibi invicem
|
|
|
1754 arbitrantes</i>. Notandum etiam secundum Augustinum, quod domino
|
|
|
1755 quaerente <i>diligis me</i>, non respondit Petrus diligo sed <i>amo
|
|
|
1756 te</i>; quasi idem sit amor et dilectio. Quod est verum secundum
|
|
|
1757 rem; sed differunt secundum nomen. Amor enim est motus appetitus,
|
|
|
1758 et si quidem reguletur appetitus ratione, sic est amor voluntatis,
|
|
|
1759 qui proprie est dilectio, quia sequitur electionem: et inde est
|
|
|
1760 quod bruta proprie non dicuntur diligere; si vero motus non
|
|
|
1761 reguletur ratione, dicitur amor. Hic iam examinato Petro, iniungit
|
|
|
1762 ei officium, dicens <i>pasce agnos meos</i>, idest fideles meos, a
|
|
|
1763 me agno agnos vocatos; supra I, 29: <i>ecce agnus Dei, ecce qui
|
|
|
1764 tollit peccata mundi</i>; ut sic non possit dicit Christianus qui
|
|
|
1765 dicit se non esse sub cura istius pastoris, scilicet Petri. Ez.
|
|
|
1766 XXXVII, 24: <i>pastor unus erat omnium vestrum</i>; Oseae I, 11:
|
|
|
1767 <i>ponent sibi caput unum</i>. Congrue autem hoc officium, omnibus
|
|
|
1768 intermissis, Petro commisit, qui secundum Chrysostomum, eximius
|
|
|
1769 apostolorum erat, et os discipulorum, et vertex collegii. Hic
|
|
|
1770 ponitur secunda examinatio. Ut autem non repetantur pluries eadem
|
|
|
1771 verba, nota, quod ter dicit <i>pasce oves meas</i>; quia ter debet
|
|
|
1772 pascere. Scilicet doctrinae verbo; Ier. III, 15: <i>dabo vobis
|
|
|
1773 pastores secundum cor meum, qui pascent vos scientia et
|
|
|
1774 doctrina</i>. Item vitae exemplo; I Tim. IV, 12: <i>exemplum esto
|
|
|
1775 fidelium in verbo, in conversatione, in caritate, in fide, in
|
|
|
1776 castitate</i>; Ez. c. XXXIV, 14: <i>in montibus Israel</i>, idest
|
|
|
1777 in sublimitate magnorum virorum, <i>erunt pascua vestra</i>. Item
|
|
|
1778 temporali subsidio; ibid. 2: <i>vae pastoribus Israel qui pascebant
|
|
|
1779 semetipsos. Nonne greges pascuntur a pastoribus?</i> Sed attende
|
|
|
1780 quod tertia vice dicit ei <i>pasce oves meas</i>. Cuius ratio est,
|
|
|
1781 quia in Ecclesia sunt tria genera hominum, scilicet incipientium,
|
|
|
1782 proficientium et perfectorum. Et primi quidem duo sunt agni, quasi
|
|
|
1783 adhuc imperfecti; alii autem sicut perfecti dicuntur oves. Ps.
|
|
|
1784 CXIII, 4: <i>montes</i>, scilicet perfecti, <i>exultaverunt ut
|
|
|
1785 arietes, et colles</i>, idest alii, <i>sicut agni ovium</i>. Et
|
|
|
1786 inde est quod omnes praelati debent custodire subditos ut oves
|
|
|
1787 Christi, et non proprias. Sed heu, quia, ut dicit Augustinus in
|
|
|
1788 sermone paschali, extiterunt quidam servi infideles, qui dimiserunt
|
|
|
1789 gregem Christi, et furtis suis peculia gregem sibi fecerunt, et
|
|
|
1790 audis eos dicere: oves meae sunt illae. Quid quaeris oves meas? Non
|
|
|
1791 te inveniam ad oves meas. Sed si nos dicamus meas, et illi dicunt
|
|
|
1792 suas: perdidit Christus oves suas. Notandum etiam, quod sicut ter
|
|
|
1793 iniungit, ita ter examinat. Primo quidem quia ter eum negaverat; et
|
|
|
1794 ideo exigitur trina confessio, ne minus amori lingua serviat quam
|
|
|
1795 timori, et plus vocis elicuisse videatur mors imminens, quam vita
|
|
|
1796 praesens, ut dicit Augustinus. Secundo, quia Petrus tenebatur
|
|
|
1797 Christum ex triplici causa diligere. Primo ex peccato dimisso: Lc.
|
|
|
1798 VII, 42: <i>cui plus dimittitur, plus diligit</i>. Secundo ex
|
|
|
1799 honore promisso, quia magnum, scilicet <i>super hanc petram
|
|
|
1800 aedificabo Ecclesiam meam</i>, Matth. XVI, 18. Tertio ex officio
|
|
|
1801 commisso, ut hic, cum commisit sibi curam Ecclesiae; vel cum dicit
|
|
|
1802 <i>pasce</i>, propter hoc quod dominus praecepit, Deut. c. VI, 5:
|
|
|
1803 <i>diliges dominum Deum tuum ex toto corde tuo</i>, ut scilicet
|
|
|
1804 totam intentionem tuam ad Deum dirigas, <i>ex tota anima</i>,
|
|
|
1805 scilicet ut tua voluntas tota in Deum per amorem quiescat, <i>et ex
|
|
|
1806 tota fortitudine tua</i>, ut tota executio operum tuorum Deo
|
|
|
1807 serviat. Notandum etiam, quod Petrus tertio interrogatus,
|
|
|
1808 contristatus est. Quia cum ante passionem prompte assereret
|
|
|
1809 Christum diligere, reprehensus fuit a domino, ut dictum est. Videns
|
|
|
1810 ergo quod toties de dilectione interrogatur, timet ne reprehendatur
|
|
|
1811 a domino, et contristatur. Et ideo dicit <i>tu omnia nosti: tu scis
|
|
|
1812 quia amo te</i>, quasi dicat: ego diligo te, quantum mihi videtur;
|
|
|
1813 sed tu omnia nosti, et forte scis an aliquid aliud debeat
|
|
|
1814 contingere. Et ideo Petro sic humiliato fit finalis commissio
|
|
|
1815 Ecclesiae. Et secundum quemdam doctorem Graecum, dicitur, quod ideo
|
|
|
1816 ter interrogantur baptizandi in Baptismo.</p>
|
|
|
1817 <br />
|
|
|
1818 <div class="D">Lectio 4</div>
|
|
|
1819 <p title="Super Io., cap. 21 l. 4"><a name="87561"><span class=
|
|
|
1820 "ref">[87561] Super Io., cap. 21 l. 4</span></a> Supra commisit
|
|
|
1821 dominus Petro pastorale officium; hic praenuntiat sibi passionis
|
|
|
1822 martyrium; et satis convenienter: nam ad bonum pastorem pertinet ut
|
|
|
1823 pro ovibus suis animam ponat, supra X, 11. Petro autem non fuit
|
|
|
1824 datum ut pro Christo iuvenis animam poneret, sed ut senex pro
|
|
|
1825 ovibus: et hoc ei praenuntiat. In hac autem praenuntiatione dominus
|
|
|
1826 primo commemorat conditionem vitae praeteritae; secundo praenuntiat
|
|
|
1827 perfectionem vitae futurae, ibi <i>cum autem senueris, extendes
|
|
|
1828 manus tuas</i>; tertio Evangelista exponit verba domini, ibi <i>hoc
|
|
|
1829 autem dixit significans qua morte clarificaturus esset Deum</i>.
|
|
|
1830 Conditio autem Petri praeterita fuit cum defectu, quia in sua
|
|
|
1831 iuventute nimis praesumptuosus fuit, et propriae voluntatis: est
|
|
|
1832 hoc enim proprium iuvenum, ut dicit philosophus in sua rhetorica.
|
|
|
1833 Unde Eccle. XI, 9, quasi obiurgando dicitur: <i>laetare, iuvenis,
|
|
|
1834 in adolescentia tua, et in bono sit cor tuum in diebus iuventutis,
|
|
|
1835 et ambula in viis cordis tui</i>. Et ideo dominus hoc significans
|
|
|
1836 dicit <i>cum esses iunior, cingebas te, et ambulabas ubi
|
|
|
1837 volebas</i>. Et dicit <i>cingebas te</i>, idest ab aliquibus
|
|
|
1838 illicitis et superfluis cohibebas te, quasi tuo arbitrio non passus
|
|
|
1839 quod ab aliquo cohibereris; et etiam inde est quod in processu
|
|
|
1840 bonorum operum semper vis esse pro me in periculis. Non tamen datum
|
|
|
1841 est tibi quod iuvenis pro me patiaris, sed <i>cum senueris</i>,
|
|
|
1842 implebo tuum desiderium, ut quae non es passus iuvenis, patiaris
|
|
|
1843 senex: quia <i>extendes manus tuas, et alius te cinget</i>.
|
|
|
1844 Mirabilis praenuntiatio. Totum tempus et passionem exponit. Nam
|
|
|
1845 post tempus quo ista sunt dicta usque ad tempus mortis Petri
|
|
|
1846 fluxerunt fere triginta septem anni: unde patet quod satis senex
|
|
|
1847 erat. Dicit autem, secundum Chrysostomum <i>cum autem senueris</i>,
|
|
|
1848 quia aliter in humanis, aliter in divinis: in humanis enim negotiis
|
|
|
1849 iuvenes sunt utiles, senes vero inutiles; sed in divinis virtus non
|
|
|
1850 tollitur propter senectutem, immo aliquando magis roboratur. Ps.
|
|
|
1851 XCI, 11: <i>senectus mea in misericordia uberi</i>; Deut. XXXIII,
|
|
|
1852 25: <i>sicut dies iuventutis tuae, ita et senectus tua</i>. Sed hoc
|
|
|
1853 intelligendum est in his qui in iuventute sua in bono exercitantur,
|
|
|
1854 ut Tullius dicit. Sed qui in iuventute sua dant se inertiae, non
|
|
|
1855 multum vel nihil valent senes. Intelligitur etiam per hoc, ut dicit
|
|
|
1856 Origenes super illud Matth. XXV, 19: <i>post multum vero temporis
|
|
|
1857 reversus</i>, quod raro inveniuntur utiles rectores et doctores
|
|
|
1858 Ecclesiae parvo tempore vivere, et inducit exemplum de Paulo, qui
|
|
|
1859 ut legitur Act. VII, 9, erat adolescens, et postea scribit ad
|
|
|
1860 Philemonem v. 9, <i>cum sis talis ut Paulus senex</i>. Et huiusmodi
|
|
|
1861 ratio est, quia cum pauci inveniantur ad hoc idonei, quando aliqui
|
|
|
1862 inveniuntur tales, conservantur a domino ut diutius vivant. Item
|
|
|
1863 exponit passionis modum, quia <i>extendes manus tuas</i>: nam
|
|
|
1864 Petrus crucifixus fuit sed non cum clavis sed cum funibus, ut
|
|
|
1865 diutius viveret. Et hoc Christus vocat cincturam. Sunt autem tria
|
|
|
1866 in passione sanctorum consideranda. Primo motus naturalis
|
|
|
1867 affectionis: nam inter animam et corpus est adeo naturalis amor
|
|
|
1868 quod numquam vellet anima a corpore separari, nec e converso. II
|
|
|
1869 Cor. V, v. 4: <i>nolumus expoliari, sed supervestiri</i>; Matth.
|
|
|
1870 XXVI, 38: <i>tristis est anima mea usque ad mortem</i>. Et ideo
|
|
|
1871 dicit <i>quo tu non vis</i>, scilicet naturae instinctu, qui sic
|
|
|
1872 est naturalis ut nec ipsa senectus potuerit eum auferre Petro. Sed
|
|
|
1873 desiderium gratiae hoc minuit: unde ad Phil. I, 23: <i>cupio
|
|
|
1874 dissolvi, et esse cum Christo</i>; II Cor. V, 8: <i>audemus autem,
|
|
|
1875 et bonam voluntatem habemus magis peregrinari a corpore, et
|
|
|
1876 praesentes esse ad Deum</i>. Secundo diversitas intentionis
|
|
|
1877 persecutorum ab intentione sanctorum: <i>et ducet quo tu non
|
|
|
1878 vis</i>. Tertio quod debemus prompti esse ad patiendum, non tamen
|
|
|
1879 occidere nos: unde dicit <i>extendes manus tuas</i>. Et hoc patet
|
|
|
1880 de Petro: quia cum populus vellet suscitare seditionem contra
|
|
|
1881 Neronem, et eruere Petrum, ipse repressit. I Petr. II, 21:
|
|
|
1882 <i>Christus passus est pro nobis, vobis relinquens exemplum</i>.
|
|
|
1883 Sed notandum, quod hoc quod dicit <i>ducet</i>, debet praecedere
|
|
|
1884 hoc quod dicit <i>alius cinget te</i>; quasi dicat <i>cinget</i>,
|
|
|
1885 quia <i>ducet te quo non vis</i>. Sed ne credatur hoc quasi vane
|
|
|
1886 dictum, scriptum est post mortem Petri. Nam Petrus occisus fuit
|
|
|
1887 tempore Neronis, sed Ioannes hoc Evangelium scripsit postquam
|
|
|
1888 revocatus est ab exilio, ad quod relegatus fuerat tempore
|
|
|
1889 Domitiani, inter quem et Neronem fuerunt plures alii imperatores.
|
|
|
1890 Et ideo exponit hoc quasi adhuc futurum, dicens <i>hoc autem dixit
|
|
|
1891 significans qua morte clarificaturus esset Deum</i>: mors enim
|
|
|
1892 sanctorum via est ad gloriam Christi. Phil. I, 20:
|
|
|
1893 <i>magnificabitur Christus in corpore meo</i>; I Petr. IV, 15:
|
|
|
1894 <i>nemo vestrum patiatur quasi fur aut homicida (...). Si autem ut
|
|
|
1895 Christianus, non erubescat; glorificet autem Deum in isto
|
|
|
1896 nomine</i>. Ex hoc enim ostenditur magnitudo domini, quo pro eius
|
|
|
1897 veritate et fide sancti exponunt se morti.</p>
|
|
|
1898 <br />
|
|
|
1899 <div class="D">Lectio 5</div>
|
|
|
1900 <p title="Super Io., cap. 21 l. 5"><a name="87562"><span class=
|
|
|
1901 "ref">[87562] Super Io., cap. 21 l. 5</span></a> Postquam proposuit
|
|
|
1902 Evangelista quid dominus exhibuit Petro, hic narrat quid exhibuit
|
|
|
1903 Ioanni, scilicet sibi ipsi, et primo ponitur commendatio discipuli;
|
|
|
1904 secundo commendatio sui Evangelii, ibi <i>sunt autem et alia multa
|
|
|
1905 quae fecit Iesus</i>. Circa primum primo ponitur commendationis
|
|
|
1906 occasio; secundo subditur ipsius discipuli commendatio, ibi
|
|
|
1907 <i>conversus Petrus vidit illum discipulum quem diligebat
|
|
|
1908 Iesus</i>. Occasio autem commendationis Ioannis fuit invitatio
|
|
|
1909 Christi invitantis Petrum ad sequendum: quia <i>cum haec
|
|
|
1910 dixisset</i>, scilicet de officio et martyrio, <i>dixit</i>, Iesus
|
|
|
1911 Petro, <i>sequere me</i>, secundum Augustinum, quantum ad
|
|
|
1912 martyrium, patiendo scilicet pro me: quia non sufficit
|
|
|
1913 qualitercumque pati, sed solum sequendo Christum, idest propter
|
|
|
1914 ipsum. Lc. VI, 22: <i>beati eritis cum vos oderint homines propter
|
|
|
1915 filium hominis</i>; I Petr. c. II, 21: <i>Christus passus est pro
|
|
|
1916 nobis, vobis relinquens exemplum</i>. Sed cum alii multi qui ibi
|
|
|
1917 aderant passi fuerint propter Christum, et praecipue Iacobus, qui
|
|
|
1918 prius occisus fuit, Actor. c. XII, 2: <i>occidit autem Iacobum
|
|
|
1919 fratrem Ioannis gladio</i>, quare specialiter Petro dicitur
|
|
|
1920 <i>sequere me?</i> Ideo scilicet, secundum Augustinum, quia non
|
|
|
1921 solum mortem passus est pro Christo, sed etiam in specie mortis,
|
|
|
1922 scilicet crucis, secutus est Christum. Matth. XVI, 24: <i>si quis
|
|
|
1923 vult post me venire, abneget semetipsum, tollat crucem suam, et
|
|
|
1924 sequatur me</i>. Vel, secundum Chrysostomum, dicitur <i>sequere
|
|
|
1925 me</i>, in praelationis officio; quasi dicat: sicut habeo a Deo
|
|
|
1926 patre curam Ecclesiae, Ps. II, 8: <i>postula a me, et dabo tibi
|
|
|
1927 gentes haereditatem tuam</i>, ita ut loco mei sis super totam
|
|
|
1928 Ecclesiam. Sed quare post Christum Iacobus habuit primatum in
|
|
|
1929 Ierusalem post ascensionem Christi? Ad quod dicendum, quod habuit
|
|
|
1930 quidem specialem loci illius. Petrus autem universale dominium
|
|
|
1931 totius Ecclesiae fidelium. Hic ponitur commendatio Ioannis, et
|
|
|
1932 primo quantum ad praeterita; secundo quantum ad futura, ibi <i>hunc
|
|
|
1933 ergo cum vidisset</i> et cetera. Commendatur Ioannes quantum ad
|
|
|
1934 praeterita ex triplici privilegio. Primo specialis dilectionis
|
|
|
1935 Christi; unde dicit <i>conversus Petrus</i>, qui iam sequi etiam
|
|
|
1936 specialiter corporaliter inceperat Iesum, <i>vidit illum discipulum
|
|
|
1937 quem diligebat Iesus</i>: in quo datur intelligi quod Petrus iam
|
|
|
1938 pastor effectus, ad curam aliorum intendebat. Lc. XXII, 32: <i>et
|
|
|
1939 tu aliquando conversus confirma fratres tuos</i>. Diligebat autem
|
|
|
1940 Ioannem Iesus non exclusis aliis, quia supra XV, 9 dixit: <i>sicut
|
|
|
1941 dilexit me pater, et ego dilexi vos</i>. Sed eum speciali
|
|
|
1942 dilectione prae ceteris dilexit: et hoc propter tria. Primo propter
|
|
|
1943 intellectus eius perspicacitatem; magistri enim specialiter
|
|
|
1944 diligunt intelligentes discipulos. Prov. XIV, 35: <i>acceptus est
|
|
|
1945 regi minister intelligens</i>. Secundo propter munditiae puritatem,
|
|
|
1946 quia virgo fuit. Prov. XXII, 2: <i>qui diligit cordis munditiam,
|
|
|
1947 propter gratiam labiorum habebit amicum regem</i>. Tertio propter
|
|
|
1948 teneram aetatem: pueris enim et deficientibus magis compatimur, et
|
|
|
1949 signa familiaritatis ostendimus, sic et Christus Ioanni iuveni
|
|
|
1950 converso. Oseae XI, 1: <i>puer Israel, et dilexi eum</i>. In quo
|
|
|
1951 datur intelligi quod Deus specialiter diligit illos qui a iuventute
|
|
|
1952 serviunt ei. Mich. VII, 1: <i>praecoquas ficus desideravit anima
|
|
|
1953 mea</i>. Sed contra. Prov. VIII, 17: <i>ego diligentes me
|
|
|
1954 diligo</i>. Sed Petrus diligebat plus Christum; supra: <i>diligis
|
|
|
1955 me plus his?</i> Ergo Christus plus debuit Petrum diligere quam
|
|
|
1956 Ioannem. Responsio. Posset dici, quod Ioannes quia plus dilectus,
|
|
|
1957 fuit felicior, sed Petrus quia plus diligens, fuit melior. Sed hoc
|
|
|
1958 esset contra iustitiam. Et ideo hoc refertur ad mysterium: nam per
|
|
|
1959 hos duos duplex vita significatur, scilicet activa et
|
|
|
1960 contemplativa, et utriusque finis et obiectum est Christus. Sed
|
|
|
1961 vita activa, quae signatur per Petrum, plus diligit Deum quam vita
|
|
|
1962 contemplativa, quae significatur per Ioannem: quia magis sentit
|
|
|
1963 praesentis vitae angustias, et aestuantius ab eis liberari
|
|
|
1964 desiderat et ad Deum ire. Contemplativam vero vitam Deus plus
|
|
|
1965 diligit, quia eam magis conservat; non enim simul finitur cum vita
|
|
|
1966 corporis, sicut vita activa. Ps. LXXXVI, 2: <i>diligit dominus
|
|
|
1967 portas Sion super omnia tabernacula Iacob</i>. Sed aliqui secundum
|
|
|
1968 litteram hoc solvere volentes distinguunt in Christo duplicem
|
|
|
1969 dilectionem, secundum duplicem voluntatem, divinam scilicet et
|
|
|
1970 humanam, et dicunt quod Christus dilexit plus Petrum dilectione
|
|
|
1971 divina, Ioannem vero plus dilectione humana. Sed contra hoc est
|
|
|
1972 quod voluntas humana in Christo totaliter conformis erat voluntati
|
|
|
1973 divinae: unde quem plus diligebat voluntate divina, plus etiam
|
|
|
1974 dilexit voluntate humana. Dicendum ergo, quod illum plus diligebat
|
|
|
1975 cui magis bonum volebat. Petrum autem plus diligebat ad hoc ut
|
|
|
1976 faceret eum magis suum dilectorem; Ioannem autem diligebat ad
|
|
|
1977 aliud, scilicet ad perspicacitatem intellectus. Eccli. c. XV, 5:
|
|
|
1978 <i>implevit eum dominus spiritu sapientiae et intellectus</i>. Et
|
|
|
1979 secundum hoc Petrus est melior, quia caritas supereminet scientiae,
|
|
|
1980 I Cor. XIII, 8; Ioannes vero melior secundum perspicacitatem
|
|
|
1981 intellectus. Sed merita ipsorum ponderare solius Dei est. Prov. c.
|
|
|
1982 XVI, 1: <i>spirituum ponderator est dominus</i>. Et ideo alii
|
|
|
1983 dicunt, et melius, quod Petrus plus dilexit Christum in membris, et
|
|
|
1984 sic etiam fuit plus a Christo dilectus, et ideo ei Ecclesiam
|
|
|
1985 commendavit, Ioannes vero plus Christum in seipso, et sic ab eo
|
|
|
1986 plus fuit dilectus, unde ei matrem commendavit. Vel dicendum, quod
|
|
|
1987 Petrus dilexit Christum quantum ad promptitudinem et fervorem,
|
|
|
1988 Ioannes vero plus fuit dilectus quantum ad familiaritatis indicia,
|
|
|
1989 quae ei Christus magis demonstrabat propter eius iuventutem et
|
|
|
1990 puritatem. Et ideo consequenter cum subiungit <i>qui et recubuit in
|
|
|
1991 coena super pectus eius</i>, commendatur ex secundo privilegio,
|
|
|
1992 scilicet specialis familiaritatis ad Christum; et hoc est supra
|
|
|
1993 expositum. Tertio commendatur ex privilegio specialis fiduciae quam
|
|
|
1994 habebat de Christo, ita ut confidentius prae omnibus aliis eum
|
|
|
1995 interrogaret; unde dicit <i>et dixit ei: domine, quis est qui
|
|
|
1996 tradet te?</i> Quod similiter expositum est. Causam autem quare
|
|
|
1997 Ioannes commemorat huiusmodi privilegia sua, dixit Chrysostomus
|
|
|
1998 esse ad commendationem Petri. Posset enim credi quod Petrus propter
|
|
|
1999 hoc quod Christum negaverat, non fuisset admissus ad pristinam
|
|
|
2000 familiaritatem, et ideo ut hoc excludat, ostendit quod ad maiorem
|
|
|
2001 admissus est. Qui in coena non audebat interrogare, sed Ioanni
|
|
|
2002 interrogationem commisit, post passionem fratrum praepositura
|
|
|
2003 committitur, et non solum pro se interrogat, sed pro Ioanne. In quo
|
|
|
2004 datur intelligi, quod lapsi in peccatum quandoque in maiorem
|
|
|
2005 gratiam resurgunt. Bar. IV, 28: <i>sicut enim fuit sensus vester ut
|
|
|
2006 erraretis a Deo, decies tantum iterum convertentes requiretis
|
|
|
2007 eum</i>. Et ideo statim Evangelista primo subdit interrogationem,
|
|
|
2008 dicens <i>hunc ergo cum vidisset Petrus, dixit Iesu: hic autem
|
|
|
2009 quid?</i> Ubi ponitur commendatio Ioannis quantum ad futura, et
|
|
|
2010 primo ponitur interrogatio Petri; secundo responsio Christi, ibi
|
|
|
2011 <i>dixit ei Iesus: sic eum volo manere donec veniam</i>; tertio
|
|
|
2012 ponitur intellectus huius responsionis, ibi <i>exivit ergo sermo
|
|
|
2013 inter fratres</i> et cetera. Sciendum est autem circa primum, quod
|
|
|
2014 domino dicente Petro <i>sequere me</i>, Petrus gressu corporali
|
|
|
2015 coepit eum sequi, et Ioannes etiam secum: quem videns Petrus
|
|
|
2016 sequentem, interrogat pro eo Christum, dicens <i>hic autem
|
|
|
2017 quid?</i> Quasi dicat: ecce ego sequor te in passione, sed hic
|
|
|
2018 numquid morietur? De quo etiam Ioannes interrogasset, sed non
|
|
|
2019 audebat. Secundum autem Chrysostomum Petrus non intendebat quaerere
|
|
|
2020 de passione, sed de praelatione. Petrus enim super omnes alios
|
|
|
2021 condiscipulos diligebat Ioannem, et semper leguntur esse simul et
|
|
|
2022 in Evangelio et Act. c. III, 1, et ideo volebat eum habere socium
|
|
|
2023 in officio praedicationis per orbem: unde dicit <i>hic autem
|
|
|
2024 quid</i>, supple: faciet? Veniat mecum. Consequenter ponitur
|
|
|
2025 responsio Christi, cum dicit <i>dicit ei Iesus: sic eum volo manere
|
|
|
2026 donec veniam</i>. Sed sciendum, quod in Graeco non habetur
|
|
|
2027 <i>sic</i>, sed <i>si eum volo manere</i> et cetera. Sed non multum
|
|
|
2028 refert: qualitercumque enim dicatur, occurrit a principio sensus
|
|
|
2029 ille horum verborum, qui ipsis apostolis visus est, scilicet quod
|
|
|
2030 non moritur. Dicit enim <i>sic eum volo manere donec veniam</i>,
|
|
|
2031 quasi dicat: non morietur usque ad adventum meum. Sed hoc
|
|
|
2032 excluditur per hoc quod subditur <i>et non dixit Iesus, quia non
|
|
|
2033 moritur: sed, sic eum volo manere donec veniam: quid ad te?</i> Sed
|
|
|
2034 quidam hunc sensum sustinere volentes, dicunt quod Ioannes hoc
|
|
|
2035 subdit, non ut excluderet praedictum intellectum, sed ut ostenderet
|
|
|
2036 quod dominus hunc intellectum per haec verba non expressit, sed per
|
|
|
2037 illa tantum <i>sic eum volo manere</i>. Et propter hoc dicunt, quod
|
|
|
2038 Ioannes nondum est mortuus. Sed diversimode opinatum est de eius
|
|
|
2039 sepultura. Verum est enim, secundum omnes, quod sepulcrum intravit,
|
|
|
2040 et adhuc illud apparet. Quidam autem dicunt, quod sepulcrum vivens
|
|
|
2041 intravit, et divina virtute exivit translatus ad locum Enoch et
|
|
|
2042 Eliae, ubi reservatur usque ad finem mundi. Et secundum hoc
|
|
|
2043 exponitur sic: <i>sic eum</i>, vivum, <i>volo manere</i>, usque ad
|
|
|
2044 finem mundi; et tunc pro me patietur martyrium ab Antichristo cum
|
|
|
2045 illis duobus. Nam inconveniens est quod non moriatur: quidquid enim
|
|
|
2046 oritur, moritur. Hebr. c. IX, 27: <i>statutum est omnibus hominibus
|
|
|
2047 semel mori</i>. Alii vero dicunt, quod sepulcrum suum, quod est
|
|
|
2048 apud Ephesum, vivens intravit, et in eo adhuc vivit dormiens donec
|
|
|
2049 veniat Christus; habentes in argumentum huiusmodi, quod illic terra
|
|
|
2050 sursum quasi ebulliens scaturit quod eius anhelitu fieri dicunt.
|
|
|
2051 Sed hoc excludit Augustinus, dicens, quod minus est si dormiens
|
|
|
2052 vivit, quam si viveret beatus. Cur ergo Christus discipulo quem
|
|
|
2053 prae ceteris diligebat, pro magno munere longum donasset somnum, et
|
|
|
2054 privasset eum tanto bono, pro quo apostolus cupiebat dissolvi et
|
|
|
2055 cum Christo esse? Phil. I, 23. Et ideo non est hoc credendum; sed
|
|
|
2056 quod mortuus fuit, et resurrexit etiam in corpore. Et huiusmodi
|
|
|
2057 signum est, quia corpus eius non invenitur, et sic beatus manet cum
|
|
|
2058 Christo, secundum quod invitavit eum. Apoc. c. ult., 20: <i>dicit
|
|
|
2059 qui testimonium perhibet istorum: etiam venio cito</i>. Est ergo
|
|
|
2060 exponendum mystice, secundum Augustinum, ut intelligatur per hoc
|
|
|
2061 quod dicit <i>manere</i>, idest permanere, sive expectare, secundum
|
|
|
2062 illud Lc. XXIV, 49: <i>manete in civitate donec induamini virtute
|
|
|
2063 ex alto</i>. Et sic dominus de Ioanne, idest de vita contemplativa
|
|
|
2064 dicit <i>sic eum volo manere</i>, idest expectare, <i>donec
|
|
|
2065 veniam</i>, vel in fine mundi, vel in morte cuiuslibet
|
|
|
2066 contemplativi: quia contemplativa hic inchoata non perficitur; sed
|
|
|
2067 inchoata manet, et expectat donec Christus veniat, perficienda cum
|
|
|
2068 venerit. Apoc. c. VI, 11: <i>dictum est illis ut requiescerent
|
|
|
2069 tempus adhuc modicum donec compleatur numerus conservorum
|
|
|
2070 eorum</i>; Lc. X, 43: <i>Maria optimam partem elegit, quae non
|
|
|
2071 auferetur ab ea</i>; Prov. III, 16: <i>longitudo dierum in dextera
|
|
|
2072 eius, et in sinistra illius divitiae et gloria</i>. Sed activa vita
|
|
|
2073 perfecta, et informata eius passionis exemplo, interim sequitur
|
|
|
2074 Christum, patiendo pro eo. Sed, secundum Chrysostomum, legitur sic:
|
|
|
2075 <i>sic eum volo manere</i>, idest remanere in Iudaea, et in hac
|
|
|
2076 terra ad praedicandum, et te volo me sequi habendo sollicitudinem
|
|
|
2077 totius orbis, et patiendo pro me, et hoc <i>donec veniam</i>, ad
|
|
|
2078 delendum Iudaeos, <i>quid ad te?</i> Quasi dicat: meum est
|
|
|
2079 ordinare. Nam, sicut habetur in historiis, Ioannes non recessit de
|
|
|
2080 Iudaea usque ad tempus quo Vespasianus veniens in Iudaeam cepit
|
|
|
2081 Ierusalem, et tunc inde discedens venit ad Asiam. Vel, secundum
|
|
|
2082 Hieronymum, <i>tu me sequere</i>, idest per passionem, et
|
|
|
2083 <i>sic</i> scilicet Ioannem, <i>volo manere</i>, absque passione
|
|
|
2084 martyrii et mortis, <i>donec veniam</i>, ad vocandum eum ad me;
|
|
|
2085 supra XIV, 3: <i>iterum veniam, et accipiam vos ad meipsum. Quid ad
|
|
|
2086 te?</i> Scilicet de hoc privilegio. Unde in legenda beati Ioannis
|
|
|
2087 dicitur, quod cum nonaginta esset annorum, apparuit ei dominus
|
|
|
2088 Iesus Christus, et invitavit eum ad convivium suum. Consequenter
|
|
|
2089 cum dicit <i>exiit ergo sermo iste inter fratres quia discipulus
|
|
|
2090 ille non moritur</i>, ponitur quomodo discipuli praedicta verba
|
|
|
2091 domini intellexerunt, scilicet quod non moreretur. Et hoc est quod
|
|
|
2092 dicit <i>exiit sermo</i>, idest vulgatum est, <i>inter fratres</i>,
|
|
|
2093 idest inter discipulos, Ps. CXXXII, 1: <i>ecce quam bonum et quam
|
|
|
2094 iucundum habitare fratres in unum, quod discipulus ille</i>,
|
|
|
2095 scilicet Ioannes, <i>non moritur</i>. Sed hunc intellectum
|
|
|
2096 corrigit, dicens <i>et non dixit Iesus, non moritur</i>; Matth. XV,
|
|
|
2097 16: <i>adhuc et vos sine intellectu estis?</i> Alia omnia exposita
|
|
|
2098 sunt.</p>
|
|
|
2099 <br />
|
|
|
2100 <div class="D">Lectio 6</div>
|
|
|
2101 <p title="Super Io., cap. 21 l. 6"><a name="87563"><span class=
|
|
|
2102 "ref">[87563] Super Io., cap. 21 l. 6</span></a> Hic ponitur ultima
|
|
|
2103 pars Evangelii, quae est quasi epilogus, et primo ponitur
|
|
|
2104 commendatio Evangelii; secundo superexcessus rei quae in Evangelio
|
|
|
2105 narratur, ibi <i>sunt autem et alia multa quae fecit Iesus</i>.
|
|
|
2106 Evangelium autem commendatur dupliciter. Primo quidem ex auctore;
|
|
|
2107 secundo vero ex veritate, ibi <i>et scimus quia verum est
|
|
|
2108 testimonium eius</i>. Circa auctorem tria ponit. Primo eius
|
|
|
2109 auctoritatis privilegium, quia <i>hic est discipulus ille</i>,
|
|
|
2110 supple replicando: praedilectus, familiaris, fideliter interrogans,
|
|
|
2111 et cui datum est ut sic maneat <i>donec veniam</i>, quae omnia ad
|
|
|
2112 auctoritatis privilegium spectant. Dicitur Ioannes specialiter
|
|
|
2113 praedilectus propter specialitatem caritatis. Supra XIII, 35: <i>in
|
|
|
2114 hoc cognoscent omnes quod mei estis discipuli, si dilectionem
|
|
|
2115 habueritis ad invicem</i>. De dilectione autem fraterna nullus
|
|
|
2116 apostolorum tantum loquitur quantum ipse in epistolis suis. Legitur
|
|
|
2117 etiam de eo, quod iam senex effectus portabatur ad Ecclesiam a
|
|
|
2118 discipulis suis ut instrueret fideles, quibus dicebat hoc tantum:
|
|
|
2119 <i>filioli, diligatis invicem</i>. Et in hoc est perfectio
|
|
|
2120 disciplinae Christianae. Secundo propter eius officium, quod est
|
|
|
2121 perhibere testimonium, unde dicit <i>et testimonium perhibet de
|
|
|
2122 his</i>. Hoc est proprium apostolorum officium; Actor. I, 8:
|
|
|
2123 <i>eritis mihi testes</i>; Is. XLIV, 8: <i>vos testes mei, dicit
|
|
|
2124 dominus</i>. Tertio subdit eius studium, cum dicit <i>et scripsit
|
|
|
2125 haec</i>: qui enim ex officio apostolatus praesentibus testificatus
|
|
|
2126 est de gestis Christi, ipsemet ex studio, praedicta gesta ad
|
|
|
2127 utilitatem futurorum et absentium scripsit. Is. VIII, 1: <i>sume
|
|
|
2128 tibi librum grandem, et scribe in eo stylo hominis: velociter
|
|
|
2129 spolia detrahe, cito praedare</i>; Eccli. XXXVIII, 25:
|
|
|
2130 <i>sapientiam scribet in tempore vacuitatis; et qui minoratur actu,
|
|
|
2131 sapientiam percipiet; qua sapientia replebitur</i>. Datum est enim
|
|
|
2132 ipsi Ioanni ut viveret usque ad tempus quo Ecclesia in pace erat;
|
|
|
2133 et tunc haec omnia scripsit. Sed ideo addit hoc, ne videatur hoc
|
|
|
2134 Evangelium, propter hoc quod scriptum fuerat post mortem omnium
|
|
|
2135 apostolorum, et alia Evangelia approbata fuerant ab eis, et
|
|
|
2136 specialiter illud Matthaei, minoris esse auctoritatis quam alia
|
|
|
2137 tria Evangelia. Hic ponitur veritas Evangelii. Et loquitur in
|
|
|
2138 persona totius Ecclesiae a qua receptum est hoc Evangelium. Prov.
|
|
|
2139 VIII, 7: <i>veritatem meditabitur guttur meum</i>. Notandum autem,
|
|
|
2140 quod cum multi scriberent de Catholica veritate, haec est
|
|
|
2141 differentia, quia illi, qui scripserunt canonicam Scripturam, sicut
|
|
|
2142 Evangelistae et apostoli, et alii huiusmodi, ita constanter eam
|
|
|
2143 asserunt quod nihil dubitandum relinquunt. Et ideo dicit <i>et
|
|
|
2144 scimus quia verum est testimonium eius</i>; Gal. I, 9: <i>si quis
|
|
|
2145 vobis evangelizaverit praeter id quod accepistis, anathema sit</i>.
|
|
|
2146 Cuius ratio est, quia sola canonica Scriptura est regula fidei.
|
|
|
2147 Alii autem sic edisserunt de veritate, quod nolunt sibi credi nisi
|
|
|
2148 in his quae vera dicunt. Hic ponitur insufficentia Scripturae suae
|
|
|
2149 quantum ad rem quam scribit, ut quasi removeat quod haec scripsit
|
|
|
2150 quasi volens praestare gratiam dilectori suo: quia non solum ista
|
|
|
2151 fecit, sed etiam <i>multa alia quae non sunt scripta in libro
|
|
|
2152 hoc</i>. Hoc autem quod sequitur <i>quae si scribantur per singula,
|
|
|
2153 nec ipsum arbitror mundum posse capere eos qui scribendi sunt
|
|
|
2154 libros</i>, potest dupliciter exponi. Uno modo, ut <i>capere</i>
|
|
|
2155 referatur ad capacitatem intellectus; quasi dicat: tot possent dici
|
|
|
2156 de Christo quod nec mundus caperet eos libros qui de his
|
|
|
2157 scriberentur. Supra XVI, 12: <i>multa habeo vobis dicere, sed non
|
|
|
2158 potestis portare modo</i>, idest capere. Alio modo, ut sit locutio
|
|
|
2159 hyperbolica: et significat excessum operum Christi. Sed quid est
|
|
|
2160 hoc quod dicit? Praemisit enim: <i>et scimus quia verum est
|
|
|
2161 testimonium eius</i>, et statim subdit hyperbolicam locutionem.
|
|
|
2162 Sed, secundum Augustinum, sacra Scriptura utitur quibusdam
|
|
|
2163 figuratis locutionibus, sicut: <i>vidi dominum sedentem super
|
|
|
2164 solium excelsum et elevatum</i>, et tamen non sunt falsae: ita
|
|
|
2165 quando in sacra Scriptura est aliqua locutio hyperbolica. Non enim
|
|
|
2166 est intentio dicentis ut credatur quod dicit, sed quod intendit
|
|
|
2167 significare, scilicet excessum operum Christi. Hoc tamen non fit
|
|
|
2168 quando aliquid quod erat obscurum vel dubium exponitur, sed quando
|
|
|
2169 id quod est apertum augetur vel attenuatur; puta cum quis volens
|
|
|
2170 copiam alicuius rei commendare, dicit: hoc sufficit centum personis
|
|
|
2171 vel mille. Volens autem vituperare dicit: hoc vix sufficeret
|
|
|
2172 tribus. Nec tamen falsum dicit: quia sic verba rem quae indicatur
|
|
|
2173 excedunt, ut ostendatur quod non intendit mentiri, sed ostendere
|
|
|
2174 esse parum vel multum. Vel potest referri ad virtutem Christi, qui
|
|
|
2175 signa faciebat: ut fiat vis in hoc quod dicit <i>per singula</i>.
|
|
|
2176 Scribere enim per singula, signa et dicta Iesu Christi, est
|
|
|
2177 dictorum singulorum et factorum enucleare virtutem. Verba autem et
|
|
|
2178 facta Christi sunt etiam Dei. Si quis autem vellet eorum rationem
|
|
|
2179 per singula scribere vel narrare, nullo modo posset; immo etiam nec
|
|
|
2180 totus mundus hoc potest. Infinita enim verba hominum non possunt
|
|
|
2181 attingere unum Dei verbum. A principio enim Ecclesiae semper
|
|
|
2182 scripta sunt de Christo, nec tamen sufficienter; immo si duraret
|
|
|
2183 mundus per centum millia annorum, possent libri fieri de Christo,
|
|
|
2184 nec ad perfectionem per singula, facta et dicta sua enuclearentur.
|
|
|
2185 Eccle. ult., 12: <i>faciendi plures libros nullus est finis</i>;
|
|
|
2186 Ps. XXXIX, 5: <i>annuntiavi, et locutus sum: multiplicati sunt
|
|
|
2187 super numerum</i>.</p>
|
|
|
2188 <div class="centro"><br />
|
|
|
2189 <br />
|
|
|
2190 <p><a href="cih18.html"><img src="icons/ageretro.gif" width="19"
|
|
|
2191 height="19" align="middle" border="0" alt="age retro" /></a>
|
|
|
2192 <a href="iopera.html"><img src="icons/index.gif" width="19" height=
|
|
|
2193 "19" align="middle" border="0" alt=
|
|
|
2194 "Ad indicem operum omnium Sancti Thomae" /></a></p>
|
|
|
2195 <br />
|
|
|
2196 <hr />
|
|
|
2197 <br />
|
|
|
2198 <address>© 2006 Fundación Tomás de Aquino quoad
|
|
|
2199 hanc editionem<br />
|
|
|
2200 Iura omnia asservantur<br />
|
|
|
2201 OCLC nr. <a href="http://worldcatlibraries.org/wcpa/oclc/49644264"
|
|
|
2202 style="text-decoration=none">49644264</a></address>
|
|
|
2203 </div>
|
|
|
2204 </body>
|
|
|
2205 </html>
|