Mercurial > hg > Aquinas
annotate summa/latin/sth3092.html @ 34:2bc1f3a24bc0
fix p2
| author | ht |
|---|---|
| date | Mon, 30 Nov 2009 21:59:53 +0000 |
| parents | 544e12f679ad |
| children | d777cc3962f2 |
| rev | line source |
|---|---|
| 28 | 1 <!DOCTYPE html PUBLIC "-//W3C//DTD XHTML 1.0 Transitional//EN" |
| 2 "http://www.w3.org/TR/xhtml1/DTD/xhtml1-transitional.dtd"> | |
| 3 <html lang="LA" xmlns="http://www.w3.org/1999/xhtml" xml:lang="LA"> | |
| 4 <head> | |
| 5 <meta name="generator" content= | |
| 6 "HTML Tidy for Windows (vers 1st February 2005), see www.w3.org" /> | |
| 7 <meta http-equiv="Content-Type" content= | |
| 8 "text/html; charset=us-ascii" /> | |
| 9 <meta http-equiv="Content-Style-Type" content="text/css" /> | |
| 10 <meta http-equiv="Content-Script-Type" content="text/javascript" /> | |
| 11 <meta name="keywords" content= | |
| 12 "Thomas de Aquino, Summa Theologiae, Corpus Thomisticum" /> | |
| 13 <meta name="language" content="Latin" /> | |
| 14 <meta name="security" content="public" /> | |
| 15 <meta name="owner" content="ealarcon@unav.es" /> | |
| 16 <meta name="author" content="Enrique Alarcón" /> | |
| 17 <meta name="abstract" content="" /> | |
| 18 <link rel="stylesheet" media="screen" href="vscreen.css" type= | |
| 19 "text/css" /> | |
| 20 <link rel="stylesheet" media="print" href="vprint.css" type= | |
| 21 "text/css" /> | |
| 22 <title>Thomas de Aquino, Summa Theologiae, IIª-IIae q. | |
| 23 92-100</title> | |
| 24 </head> | |
| 25 <body> | |
| 26 <a href="http://www.corpusthomisticum.org/"></a> | |
| 27 <div class="tres">CORPUS THOMISTICUM</div> | |
| 28 <div class="uno">Sancti Thomae de Aquino</div> | |
| 29 <div class="uno">Summa Theologiae</div> | |
| 30 <div class="dos">secunda pars secundae partis a quaestione XCII ad | |
| 31 quaestionem C</div> | |
| 32 <br /> | |
| 33 <div class="centro"> | |
| 34 <table align="center" summary="Imago"> | |
| 35 <tr> | |
| 36 <th><img src="icons/fugit190.jpg" width="275" height="190" border= | |
| 37 "0" alt= | |
| 38 "Thomas de Aquino a Filippino Lippi depictus (Cappella Carafa, S. Maria sopra Minerva, Roma)" | |
| 39 align="middle" /></th> | |
| 40 </tr> | |
| 41 </table> | |
| 42 <br /> | |
| 43 <span class="tres">Textum Leoninum Romae 1897 editum<br /> | |
| 44 ac automato translatum a Roberto Busa SJ in taenias | |
| 45 magneticas<br /> | |
| 46 denuo recognovit Enrique Alarcón atque instruxit<br /> | |
| 47 <br /></span><br /> | |
| 48 <hr /> | |
| 49 <br /> | |
| 50 <p><a href="sth3082.html"><img src="icons/ageretro.gif" width="19" | |
| 51 height="19" align="middle" border="0" alt="age retro" /></a> | |
| 52 <a href="sth3101.html"><img src="icons/ageultra.gif" width="19" | |
| 53 height="19" align="middle" border="0" alt="age ultra" /></a></p> | |
| 54 <script language="JavaScript" type="text/javascript"> | |
| 55 //<![CDATA[ | |
|
26
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
56 <!-- |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
57 // original code by Bill Trefzger 12/12/96; revised by Enrique Alarcon 12/9/2000 |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
58 function go(){if(document.selecter.select1.options[document.selecter.select1.selectedIndex].value !="none"){location=document.selecter.select1.options[document.selecter.select1.selectedIndex].value}} |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
59 document.write('<FORM NAME="selecter"><SELECT NAME="select1">'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
60 document.write('<OPTION VALUE="none">INDEX'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
61 document.write('<OPTION VALUE="none">------------------------------------------------'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
62 document.write('<OPTION VALUE="index.html">Corpus Thomisticum'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
63 document.write('<OPTION VALUE="iopera.html">Opera omnia'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
64 document.write('<OPTION VALUE="zbiblia.html">Bibliographia Thomistica'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
65 document.write('<OPTION VALUE="none">------------------------------------------------'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
66 document.write('<OPTION VALUE="#42973">IIª-IIae q. 92 pr.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
67 document.write('<OPTION VALUE="#42974">IIª-IIae q. 92 a. 1 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
68 document.write('<OPTION VALUE="#42975">IIª-IIae q. 92 a. 1 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
69 document.write('<OPTION VALUE="#42976">IIª-IIae q. 92 a. 1 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
70 document.write('<OPTION VALUE="#42977">IIª-IIae q. 92 a. 1 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
71 document.write('<OPTION VALUE="#42978">IIª-IIae q. 92 a. 1 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
72 document.write('<OPTION VALUE="#42979">IIª-IIae q. 92 a. 1 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
73 document.write('<OPTION VALUE="#42980">IIª-IIae q. 92 a. 1 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
74 document.write('<OPTION VALUE="#42981">IIª-IIae q. 92 a. 1 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
75 document.write('<OPTION VALUE="#42982">IIª-IIae q. 92 a. 2 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
76 document.write('<OPTION VALUE="#42983">IIª-IIae q. 92 a. 2 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
77 document.write('<OPTION VALUE="#42984">IIª-IIae q. 92 a. 2 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
78 document.write('<OPTION VALUE="#42985">IIª-IIae q. 92 a. 2 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
79 document.write('<OPTION VALUE="#42986">IIª-IIae q. 92 a. 2 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
80 document.write('<OPTION VALUE="#42987">IIª-IIae q. 92 a. 2 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
81 document.write('<OPTION VALUE="#42988">IIª-IIae q. 92 a. 2 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
82 document.write('<OPTION VALUE="#42989">IIª-IIae q. 92 a. 2 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
83 document.write('<OPTION VALUE="#42990">IIª-IIae q. 93 pr.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
84 document.write('<OPTION VALUE="#42991">IIª-IIae q. 93 a. 1 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
85 document.write('<OPTION VALUE="#42992">IIª-IIae q. 93 a. 1 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
86 document.write('<OPTION VALUE="#42993">IIª-IIae q. 93 a. 1 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
87 document.write('<OPTION VALUE="#42994">IIª-IIae q. 93 a. 1 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
88 document.write('<OPTION VALUE="#42995">IIª-IIae q. 93 a. 1 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
89 document.write('<OPTION VALUE="#42996">IIª-IIae q. 93 a. 1 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
90 document.write('<OPTION VALUE="#42997">IIª-IIae q. 93 a. 1 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
91 document.write('<OPTION VALUE="#42998">IIª-IIae q. 93 a. 1 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
92 document.write('<OPTION VALUE="#42999">IIª-IIae q. 93 a. 2 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
93 document.write('<OPTION VALUE="#43000">IIª-IIae q. 93 a. 2 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
94 document.write('<OPTION VALUE="#43001">IIª-IIae q. 93 a. 2 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
95 document.write('<OPTION VALUE="#43002">IIª-IIae q. 93 a. 2 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
96 document.write('<OPTION VALUE="#43003">IIª-IIae q. 93 a. 2 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
97 document.write('<OPTION VALUE="#43004">IIª-IIae q. 93 a. 2 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
98 document.write('<OPTION VALUE="#43005">IIª-IIae q. 93 a. 2 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
99 document.write('<OPTION VALUE="#43006">IIª-IIae q. 93 a. 2 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
100 document.write('<OPTION VALUE="#43007">IIª-IIae q. 94 pr.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
101 document.write('<OPTION VALUE="#43008">IIª-IIae q. 94 a. 1 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
102 document.write('<OPTION VALUE="#43009">IIª-IIae q. 94 a. 1 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
103 document.write('<OPTION VALUE="#43010">IIª-IIae q. 94 a. 1 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
104 document.write('<OPTION VALUE="#43011">IIª-IIae q. 94 a. 1 arg. 4'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
105 document.write('<OPTION VALUE="#43012">IIª-IIae q. 94 a. 1 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
106 document.write('<OPTION VALUE="#43013">IIª-IIae q. 94 a. 1 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
107 document.write('<OPTION VALUE="#43014">IIª-IIae q. 94 a. 1 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
108 document.write('<OPTION VALUE="#43015">IIª-IIae q. 94 a. 1 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
109 document.write('<OPTION VALUE="#43016">IIª-IIae q. 94 a. 1 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
110 document.write('<OPTION VALUE="#43017">IIª-IIae q. 94 a. 1 ad 4'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
111 document.write('<OPTION VALUE="#43018">IIª-IIae q. 94 a. 2 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
112 document.write('<OPTION VALUE="#43019">IIª-IIae q. 94 a. 2 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
113 document.write('<OPTION VALUE="#43020">IIª-IIae q. 94 a. 2 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
114 document.write('<OPTION VALUE="#43021">IIª-IIae q. 94 a. 2 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
115 document.write('<OPTION VALUE="#43022">IIª-IIae q. 94 a. 2 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
116 document.write('<OPTION VALUE="#43023">IIª-IIae q. 94 a. 2 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
117 document.write('<OPTION VALUE="#43024">IIª-IIae q. 94 a. 2 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
118 document.write('<OPTION VALUE="#43025">IIª-IIae q. 94 a. 3 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
119 document.write('<OPTION VALUE="#43026">IIª-IIae q. 94 a. 3 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
120 document.write('<OPTION VALUE="#43027">IIª-IIae q. 94 a. 3 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
121 document.write('<OPTION VALUE="#43028">IIª-IIae q. 94 a. 3 arg. 4'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
122 document.write('<OPTION VALUE="#43029">IIª-IIae q. 94 a. 3 arg. 5'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
123 document.write('<OPTION VALUE="#43030">IIª-IIae q. 94 a. 3 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
124 document.write('<OPTION VALUE="#43031">IIª-IIae q. 94 a. 3 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
125 document.write('<OPTION VALUE="#43032">IIª-IIae q. 94 a. 3 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
126 document.write('<OPTION VALUE="#43033">IIª-IIae q. 94 a. 3 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
127 document.write('<OPTION VALUE="#43034">IIª-IIae q. 94 a. 3 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
128 document.write('<OPTION VALUE="#43035">IIª-IIae q. 94 a. 3 ad 4'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
129 document.write('<OPTION VALUE="#43036">IIª-IIae q. 94 a. 3 ad 5'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
130 document.write('<OPTION VALUE="#43037">IIª-IIae q. 94 a. 4 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
131 document.write('<OPTION VALUE="#43038">IIª-IIae q. 94 a. 4 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
132 document.write('<OPTION VALUE="#43039">IIª-IIae q. 94 a. 4 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
133 document.write('<OPTION VALUE="#43040">IIª-IIae q. 94 a. 4 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
134 document.write('<OPTION VALUE="#43041">IIª-IIae q. 94 a. 4 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
135 document.write('<OPTION VALUE="#43042">IIª-IIae q. 94 a. 4 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
136 document.write('<OPTION VALUE="#43043">IIª-IIae q. 94 a. 4 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
137 document.write('<OPTION VALUE="#43044">IIª-IIae q. 94 a. 4 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
138 document.write('<OPTION VALUE="#43045">IIª-IIae q. 95 pr.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
139 document.write('<OPTION VALUE="#43046">IIª-IIae q. 95 a. 1 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
140 document.write('<OPTION VALUE="#43047">IIª-IIae q. 95 a. 1 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
141 document.write('<OPTION VALUE="#43048">IIª-IIae q. 95 a. 1 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
142 document.write('<OPTION VALUE="#43049">IIª-IIae q. 95 a. 1 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
143 document.write('<OPTION VALUE="#43050">IIª-IIae q. 95 a. 1 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
144 document.write('<OPTION VALUE="#43051">IIª-IIae q. 95 a. 1 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
145 document.write('<OPTION VALUE="#43052">IIª-IIae q. 95 a. 1 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
146 document.write('<OPTION VALUE="#43053">IIª-IIae q. 95 a. 1 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
147 document.write('<OPTION VALUE="#43054">IIª-IIae q. 95 a. 2 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
148 document.write('<OPTION VALUE="#43055">IIª-IIae q. 95 a. 2 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
149 document.write('<OPTION VALUE="#43056">IIª-IIae q. 95 a. 2 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
150 document.write('<OPTION VALUE="#43057">IIª-IIae q. 95 a. 2 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
151 document.write('<OPTION VALUE="#43058">IIª-IIae q. 95 a. 2 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
152 document.write('<OPTION VALUE="#43059">IIª-IIae q. 95 a. 2 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
153 document.write('<OPTION VALUE="#43060">IIª-IIae q. 95 a. 2 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
154 document.write('<OPTION VALUE="#43061">IIª-IIae q. 95 a. 2 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
155 document.write('<OPTION VALUE="#43062">IIª-IIae q. 95 a. 3 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
156 document.write('<OPTION VALUE="#43063">IIª-IIae q. 95 a. 3 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
157 document.write('<OPTION VALUE="#43064">IIª-IIae q. 95 a. 3 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
158 document.write('<OPTION VALUE="#43065">IIª-IIae q. 95 a. 3 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
159 document.write('<OPTION VALUE="#43066">IIª-IIae q. 95 a. 3 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
160 document.write('<OPTION VALUE="#43067">IIª-IIae q. 95 a. 3 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
161 document.write('<OPTION VALUE="#43068">IIª-IIae q. 95 a. 3 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
162 document.write('<OPTION VALUE="#43069">IIª-IIae q. 95 a. 3 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
163 document.write('<OPTION VALUE="#43070">IIª-IIae q. 95 a. 4 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
164 document.write('<OPTION VALUE="#43071">IIª-IIae q. 95 a. 4 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
165 document.write('<OPTION VALUE="#43072">IIª-IIae q. 95 a. 4 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
166 document.write('<OPTION VALUE="#43073">IIª-IIae q. 95 a. 4 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
167 document.write('<OPTION VALUE="#43074">IIª-IIae q. 95 a. 4 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
168 document.write('<OPTION VALUE="#43075">IIª-IIae q. 95 a. 4 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
169 document.write('<OPTION VALUE="#43076">IIª-IIae q. 95 a. 4 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
170 document.write('<OPTION VALUE="#43077">IIª-IIae q. 95 a. 4 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
171 document.write('<OPTION VALUE="#43078">IIª-IIae q. 95 a. 5 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
172 document.write('<OPTION VALUE="#43079">IIª-IIae q. 95 a. 5 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
173 document.write('<OPTION VALUE="#43080">IIª-IIae q. 95 a. 5 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
174 document.write('<OPTION VALUE="#43081">IIª-IIae q. 95 a. 5 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
175 document.write('<OPTION VALUE="#43082">IIª-IIae q. 95 a. 5 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
176 document.write('<OPTION VALUE="#43083">IIª-IIae q. 95 a. 5 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
177 document.write('<OPTION VALUE="#43084">IIª-IIae q. 95 a. 5 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
178 document.write('<OPTION VALUE="#43085">IIª-IIae q. 95 a. 5 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
179 document.write('<OPTION VALUE="#43086">IIª-IIae q. 95 a. 6 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
180 document.write('<OPTION VALUE="#43087">IIª-IIae q. 95 a. 6 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
181 document.write('<OPTION VALUE="#43088">IIª-IIae q. 95 a. 6 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
182 document.write('<OPTION VALUE="#43089">IIª-IIae q. 95 a. 6 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
183 document.write('<OPTION VALUE="#43090">IIª-IIae q. 95 a. 6 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
184 document.write('<OPTION VALUE="#43091">IIª-IIae q. 95 a. 6 ad'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
185 document.write('<OPTION VALUE="#43092">IIª-IIae q. 95 a. 7 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
186 document.write('<OPTION VALUE="#43093">IIª-IIae q. 95 a. 7 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
187 document.write('<OPTION VALUE="#43094">IIª-IIae q. 95 a. 7 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
188 document.write('<OPTION VALUE="#43095">IIª-IIae q. 95 a. 7 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
189 document.write('<OPTION VALUE="#43096">IIª-IIae q. 95 a. 7 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
190 document.write('<OPTION VALUE="#43097">IIª-IIae q. 95 a. 7 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
191 document.write('<OPTION VALUE="#43098">IIª-IIae q. 95 a. 7 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
192 document.write('<OPTION VALUE="#43099">IIª-IIae q. 95 a. 7 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
193 document.write('<OPTION VALUE="#43100">IIª-IIae q. 95 a. 8 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
194 document.write('<OPTION VALUE="#43101">IIª-IIae q. 95 a. 8 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
195 document.write('<OPTION VALUE="#43102">IIª-IIae q. 95 a. 8 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
196 document.write('<OPTION VALUE="#43103">IIª-IIae q. 95 a. 8 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
197 document.write('<OPTION VALUE="#43104">IIª-IIae q. 95 a. 8 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
198 document.write('<OPTION VALUE="#43105">IIª-IIae q. 95 a. 8 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
199 document.write('<OPTION VALUE="#43106">IIª-IIae q. 95 a. 8 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
200 document.write('<OPTION VALUE="#43107">IIª-IIae q. 96 pr.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
201 document.write('<OPTION VALUE="#43108">IIª-IIae q. 96 a. 1 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
202 document.write('<OPTION VALUE="#43109">IIª-IIae q. 96 a. 1 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
203 document.write('<OPTION VALUE="#43110">IIª-IIae q. 96 a. 1 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
204 document.write('<OPTION VALUE="#43111">IIª-IIae q. 96 a. 1 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
205 document.write('<OPTION VALUE="#43112">IIª-IIae q. 96 a. 1 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
206 document.write('<OPTION VALUE="#43113">IIª-IIae q. 96 a. 1 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
207 document.write('<OPTION VALUE="#43114">IIª-IIae q. 96 a. 1 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
208 document.write('<OPTION VALUE="#43115">IIª-IIae q. 96 a. 1 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
209 document.write('<OPTION VALUE="#43116">IIª-IIae q. 96 a. 2 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
210 document.write('<OPTION VALUE="#43117">IIª-IIae q. 96 a. 2 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
211 document.write('<OPTION VALUE="#43118">IIª-IIae q. 96 a. 2 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
212 document.write('<OPTION VALUE="#43119">IIª-IIae q. 96 a. 2 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
213 document.write('<OPTION VALUE="#43120">IIª-IIae q. 96 a. 2 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
214 document.write('<OPTION VALUE="#43121">IIª-IIae q. 96 a. 2 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
215 document.write('<OPTION VALUE="#43122">IIª-IIae q. 96 a. 2 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
216 document.write('<OPTION VALUE="#43123">IIª-IIae q. 96 a. 2 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
217 document.write('<OPTION VALUE="#43124">IIª-IIae q. 96 a. 3 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
218 document.write('<OPTION VALUE="#43125">IIª-IIae q. 96 a. 3 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
219 document.write('<OPTION VALUE="#43126">IIª-IIae q. 96 a. 3 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
220 document.write('<OPTION VALUE="#43127">IIª-IIae q. 96 a. 3 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
221 document.write('<OPTION VALUE="#43128">IIª-IIae q. 96 a. 3 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
222 document.write('<OPTION VALUE="#43129">IIª-IIae q. 96 a. 3 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
223 document.write('<OPTION VALUE="#43130">IIª-IIae q. 96 a. 3 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
224 document.write('<OPTION VALUE="#43131">IIª-IIae q. 96 a. 3 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
225 document.write('<OPTION VALUE="#43132">IIª-IIae q. 96 a. 4 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
226 document.write('<OPTION VALUE="#43133">IIª-IIae q. 96 a. 4 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
227 document.write('<OPTION VALUE="#43134">IIª-IIae q. 96 a. 4 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
228 document.write('<OPTION VALUE="#43135">IIª-IIae q. 96 a. 4 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
229 document.write('<OPTION VALUE="#43136">IIª-IIae q. 96 a. 4 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
230 document.write('<OPTION VALUE="#43137">IIª-IIae q. 96 a. 4 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
231 document.write('<OPTION VALUE="#43138">IIª-IIae q. 96 a. 4 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
232 document.write('<OPTION VALUE="#43139">IIª-IIae q. 96 a. 4 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
233 document.write('<OPTION VALUE="#43140">IIª-IIae q. 96 a. 4 ad 4'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
234 document.write('<OPTION VALUE="#43141">IIª-IIae q. 97 pr.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
235 document.write('<OPTION VALUE="#43142">IIª-IIae q. 97 a. 1 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
236 document.write('<OPTION VALUE="#43143">IIª-IIae q. 97 a. 1 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
237 document.write('<OPTION VALUE="#43144">IIª-IIae q. 97 a. 1 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
238 document.write('<OPTION VALUE="#43145">IIª-IIae q. 97 a. 1 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
239 document.write('<OPTION VALUE="#43146">IIª-IIae q. 97 a. 1 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
240 document.write('<OPTION VALUE="#43147">IIª-IIae q. 97 a. 1 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
241 document.write('<OPTION VALUE="#43148">IIª-IIae q. 97 a. 1 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
242 document.write('<OPTION VALUE="#43149">IIª-IIae q. 97 a. 1 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
243 document.write('<OPTION VALUE="#43150">IIª-IIae q. 97 a. 2 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
244 document.write('<OPTION VALUE="#43151">IIª-IIae q. 97 a. 2 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
245 document.write('<OPTION VALUE="#43152">IIª-IIae q. 97 a. 2 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
246 document.write('<OPTION VALUE="#43153">IIª-IIae q. 97 a. 2 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
247 document.write('<OPTION VALUE="#43154">IIª-IIae q. 97 a. 2 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
248 document.write('<OPTION VALUE="#43155">IIª-IIae q. 97 a. 2 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
249 document.write('<OPTION VALUE="#43156">IIª-IIae q. 97 a. 2 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
250 document.write('<OPTION VALUE="#43157">IIª-IIae q. 97 a. 2 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
251 document.write('<OPTION VALUE="#43158">IIª-IIae q. 97 a. 3 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
252 document.write('<OPTION VALUE="#43159">IIª-IIae q. 97 a. 3 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
253 document.write('<OPTION VALUE="#43160">IIª-IIae q. 97 a. 3 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
254 document.write('<OPTION VALUE="#43161">IIª-IIae q. 97 a. 3 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
255 document.write('<OPTION VALUE="#43162">IIª-IIae q. 97 a. 3 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
256 document.write('<OPTION VALUE="#43163">IIª-IIae q. 97 a. 3 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
257 document.write('<OPTION VALUE="#43164">IIª-IIae q. 97 a. 3 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
258 document.write('<OPTION VALUE="#43165">IIª-IIae q. 97 a. 3 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
259 document.write('<OPTION VALUE="#43166">IIª-IIae q. 97 a. 4 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
260 document.write('<OPTION VALUE="#43167">IIª-IIae q. 97 a. 4 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
261 document.write('<OPTION VALUE="#43168">IIª-IIae q. 97 a. 4 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
262 document.write('<OPTION VALUE="#43169">IIª-IIae q. 97 a. 4 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
263 document.write('<OPTION VALUE="#43170">IIª-IIae q. 97 a. 4 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
264 document.write('<OPTION VALUE="#43171">IIª-IIae q. 97 a. 4 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
265 document.write('<OPTION VALUE="#43172">IIª-IIae q. 97 a. 4 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
266 document.write('<OPTION VALUE="#43173">IIª-IIae q. 97 a. 4 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
267 document.write('<OPTION VALUE="#43174">IIª-IIae q. 98 pr.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
268 document.write('<OPTION VALUE="#43175">IIª-IIae q. 98 a. 1 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
269 document.write('<OPTION VALUE="#43176">IIª-IIae q. 98 a. 1 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
270 document.write('<OPTION VALUE="#43177">IIª-IIae q. 98 a. 1 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
271 document.write('<OPTION VALUE="#43178">IIª-IIae q. 98 a. 1 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
272 document.write('<OPTION VALUE="#43179">IIª-IIae q. 98 a. 1 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
273 document.write('<OPTION VALUE="#43180">IIª-IIae q. 98 a. 1 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
274 document.write('<OPTION VALUE="#43181">IIª-IIae q. 98 a. 1 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
275 document.write('<OPTION VALUE="#43182">IIª-IIae q. 98 a. 1 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
276 document.write('<OPTION VALUE="#43183">IIª-IIae q. 98 a. 2 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
277 document.write('<OPTION VALUE="#43184">IIª-IIae q. 98 a. 2 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
278 document.write('<OPTION VALUE="#43185">IIª-IIae q. 98 a. 2 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
279 document.write('<OPTION VALUE="#43186">IIª-IIae q. 98 a. 2 arg. 4'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
280 document.write('<OPTION VALUE="#43187">IIª-IIae q. 98 a. 2 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
281 document.write('<OPTION VALUE="#43188">IIª-IIae q. 98 a. 2 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
282 document.write('<OPTION VALUE="#43189">IIª-IIae q. 98 a. 2 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
283 document.write('<OPTION VALUE="#43190">IIª-IIae q. 98 a. 2 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
284 document.write('<OPTION VALUE="#43191">IIª-IIae q. 98 a. 2 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
285 document.write('<OPTION VALUE="#43192">IIª-IIae q. 98 a. 2 ad 4'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
286 document.write('<OPTION VALUE="#43193">IIª-IIae q. 98 a. 3 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
287 document.write('<OPTION VALUE="#43194">IIª-IIae q. 98 a. 3 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
288 document.write('<OPTION VALUE="#43195">IIª-IIae q. 98 a. 3 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
289 document.write('<OPTION VALUE="#43196">IIª-IIae q. 98 a. 3 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
290 document.write('<OPTION VALUE="#43197">IIª-IIae q. 98 a. 3 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
291 document.write('<OPTION VALUE="#43198">IIª-IIae q. 98 a. 3 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
292 document.write('<OPTION VALUE="#43199">IIª-IIae q. 98 a. 3 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
293 document.write('<OPTION VALUE="#43200">IIª-IIae q. 98 a. 3 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
294 document.write('<OPTION VALUE="#43201">IIª-IIae q. 98 a. 4 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
295 document.write('<OPTION VALUE="#43202">IIª-IIae q. 98 a. 4 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
296 document.write('<OPTION VALUE="#43203">IIª-IIae q. 98 a. 4 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
297 document.write('<OPTION VALUE="#43204">IIª-IIae q. 98 a. 4 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
298 document.write('<OPTION VALUE="#43205">IIª-IIae q. 98 a. 4 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
299 document.write('<OPTION VALUE="#43206">IIª-IIae q. 98 a. 4 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
300 document.write('<OPTION VALUE="#43207">IIª-IIae q. 98 a. 4 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
301 document.write('<OPTION VALUE="#43208">IIª-IIae q. 98 a. 4 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
302 document.write('<OPTION VALUE="#43209">IIª-IIae q. 98 a. 4 ad 4'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
303 document.write('<OPTION VALUE="#43210">IIª-IIae q. 99 pr.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
304 document.write('<OPTION VALUE="#43211">IIª-IIae q. 99 a. 1 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
305 document.write('<OPTION VALUE="#43212">IIª-IIae q. 99 a. 1 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
306 document.write('<OPTION VALUE="#43213">IIª-IIae q. 99 a. 1 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
307 document.write('<OPTION VALUE="#43214">IIª-IIae q. 99 a. 1 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
308 document.write('<OPTION VALUE="#43215">IIª-IIae q. 99 a. 1 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
309 document.write('<OPTION VALUE="#43216">IIª-IIae q. 99 a. 1 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
310 document.write('<OPTION VALUE="#43217">IIª-IIae q. 99 a. 1 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
311 document.write('<OPTION VALUE="#43218">IIª-IIae q. 99 a. 1 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
312 document.write('<OPTION VALUE="#43219">IIª-IIae q. 99 a. 2 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
313 document.write('<OPTION VALUE="#43220">IIª-IIae q. 99 a. 2 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
314 document.write('<OPTION VALUE="#43221">IIª-IIae q. 99 a. 2 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
315 document.write('<OPTION VALUE="#43222">IIª-IIae q. 99 a. 2 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
316 document.write('<OPTION VALUE="#43223">IIª-IIae q. 99 a. 2 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
317 document.write('<OPTION VALUE="#43224">IIª-IIae q. 99 a. 2 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
318 document.write('<OPTION VALUE="#43225">IIª-IIae q. 99 a. 2 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
319 document.write('<OPTION VALUE="#43226">IIª-IIae q. 99 a. 2 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
320 document.write('<OPTION VALUE="#43227">IIª-IIae q. 99 a. 3 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
321 document.write('<OPTION VALUE="#43228">IIª-IIae q. 99 a. 3 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
322 document.write('<OPTION VALUE="#43229">IIª-IIae q. 99 a. 3 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
323 document.write('<OPTION VALUE="#43230">IIª-IIae q. 99 a. 3 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
324 document.write('<OPTION VALUE="#43231">IIª-IIae q. 99 a. 3 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
325 document.write('<OPTION VALUE="#43232">IIª-IIae q. 99 a. 3 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
326 document.write('<OPTION VALUE="#43233">IIª-IIae q. 99 a. 3 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
327 document.write('<OPTION VALUE="#43234">IIª-IIae q. 99 a. 3 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
328 document.write('<OPTION VALUE="#43235">IIª-IIae q. 99 a. 4 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
329 document.write('<OPTION VALUE="#43236">IIª-IIae q. 99 a. 4 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
330 document.write('<OPTION VALUE="#43237">IIª-IIae q. 99 a. 4 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
331 document.write('<OPTION VALUE="#43238">IIª-IIae q. 99 a. 4 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
332 document.write('<OPTION VALUE="#43239">IIª-IIae q. 99 a. 4 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
333 document.write('<OPTION VALUE="#43240">IIª-IIae q. 99 a. 4 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
334 document.write('<OPTION VALUE="#43241">IIª-IIae q. 99 a. 4 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
335 document.write('<OPTION VALUE="#43242">IIª-IIae q. 99 a. 4 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
336 document.write('<OPTION VALUE="#43243">IIª-IIae q. 100 pr.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
337 document.write('<OPTION VALUE="#43244">IIª-IIae q. 100 a. 1 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
338 document.write('<OPTION VALUE="#43245">IIª-IIae q. 100 a. 1 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
339 document.write('<OPTION VALUE="#43246">IIª-IIae q. 100 a. 1 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
340 document.write('<OPTION VALUE="#43247">IIª-IIae q. 100 a. 1 arg. 4'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
341 document.write('<OPTION VALUE="#43248">IIª-IIae q. 100 a. 1 arg. 5'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
342 document.write('<OPTION VALUE="#43249">IIª-IIae q. 100 a. 1 arg. 6'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
343 document.write('<OPTION VALUE="#43250">IIª-IIae q. 100 a. 1 arg. 7'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
344 document.write('<OPTION VALUE="#43251">IIª-IIae q. 100 a. 1 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
345 document.write('<OPTION VALUE="#43252">IIª-IIae q. 100 a. 1 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
346 document.write('<OPTION VALUE="#43253">IIª-IIae q. 100 a. 1 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
347 document.write('<OPTION VALUE="#43254">IIª-IIae q. 100 a. 1 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
348 document.write('<OPTION VALUE="#43255">IIª-IIae q. 100 a. 1 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
349 document.write('<OPTION VALUE="#43256">IIª-IIae q. 100 a. 1 ad 4'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
350 document.write('<OPTION VALUE="#43257">IIª-IIae q. 100 a. 1 ad 5'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
351 document.write('<OPTION VALUE="#43258">IIª-IIae q. 100 a. 1 ad 6'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
352 document.write('<OPTION VALUE="#43259">IIª-IIae q. 100 a. 1 ad 7'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
353 document.write('<OPTION VALUE="#43260">IIª-IIae q. 100 a. 2 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
354 document.write('<OPTION VALUE="#43261">IIª-IIae q. 100 a. 2 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
355 document.write('<OPTION VALUE="#43262">IIª-IIae q. 100 a. 2 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
356 document.write('<OPTION VALUE="#43263">IIª-IIae q. 100 a. 2 arg. 4'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
357 document.write('<OPTION VALUE="#43264">IIª-IIae q. 100 a. 2 arg. 5'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
358 document.write('<OPTION VALUE="#43265">IIª-IIae q. 100 a. 2 arg. 6'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
359 document.write('<OPTION VALUE="#43266">IIª-IIae q. 100 a. 2 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
360 document.write('<OPTION VALUE="#43267">IIª-IIae q. 100 a. 2 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
361 document.write('<OPTION VALUE="#43268">IIª-IIae q. 100 a. 2 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
362 document.write('<OPTION VALUE="#43269">IIª-IIae q. 100 a. 2 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
363 document.write('<OPTION VALUE="#43270">IIª-IIae q. 100 a. 2 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
364 document.write('<OPTION VALUE="#43271">IIª-IIae q. 100 a. 2 ad 4'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
365 document.write('<OPTION VALUE="#43272">IIª-IIae q. 100 a. 2 ad 5'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
366 document.write('<OPTION VALUE="#43273">IIª-IIae q. 100 a. 2 ad 6'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
367 document.write('<OPTION VALUE="#43274">IIª-IIae q. 100 a. 3 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
368 document.write('<OPTION VALUE="#43275">IIª-IIae q. 100 a. 3 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
369 document.write('<OPTION VALUE="#43276">IIª-IIae q. 100 a. 3 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
370 document.write('<OPTION VALUE="#43277">IIª-IIae q. 100 a. 3 arg. 4'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
371 document.write('<OPTION VALUE="#43278">IIª-IIae q. 100 a. 3 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
372 document.write('<OPTION VALUE="#43279">IIª-IIae q. 100 a. 3 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
373 document.write('<OPTION VALUE="#43280">IIª-IIae q. 100 a. 3 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
374 document.write('<OPTION VALUE="#43281">IIª-IIae q. 100 a. 3 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
375 document.write('<OPTION VALUE="#43282">IIª-IIae q. 100 a. 3 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
376 document.write('<OPTION VALUE="#43283">IIª-IIae q. 100 a. 3 ad 4'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
377 document.write('<OPTION VALUE="#43284">IIª-IIae q. 100 a. 4 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
378 document.write('<OPTION VALUE="#43285">IIª-IIae q. 100 a. 4 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
379 document.write('<OPTION VALUE="#43286">IIª-IIae q. 100 a. 4 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
380 document.write('<OPTION VALUE="#43287">IIª-IIae q. 100 a. 4 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
381 document.write('<OPTION VALUE="#43288">IIª-IIae q. 100 a. 4 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
382 document.write('<OPTION VALUE="#43289">IIª-IIae q. 100 a. 4 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
383 document.write('<OPTION VALUE="#43290">IIª-IIae q. 100 a. 4 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
384 document.write('<OPTION VALUE="#43291">IIª-IIae q. 100 a. 4 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
385 document.write('<OPTION VALUE="#43292">IIª-IIae q. 100 a. 5 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
386 document.write('<OPTION VALUE="#43293">IIª-IIae q. 100 a. 5 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
387 document.write('<OPTION VALUE="#43294">IIª-IIae q. 100 a. 5 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
388 document.write('<OPTION VALUE="#43295">IIª-IIae q. 100 a. 5 arg. 4'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
389 document.write('<OPTION VALUE="#43296">IIª-IIae q. 100 a. 5 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
390 document.write('<OPTION VALUE="#43297">IIª-IIae q. 100 a. 5 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
391 document.write('<OPTION VALUE="#43298">IIª-IIae q. 100 a. 5 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
392 document.write('<OPTION VALUE="#43299">IIª-IIae q. 100 a. 5 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
393 document.write('<OPTION VALUE="#43300">IIª-IIae q. 100 a. 5 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
394 document.write('<OPTION VALUE="#43301">IIª-IIae q. 100 a. 5 ad 4'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
395 document.write('<OPTION VALUE="#43302">IIª-IIae q. 100 a. 6 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
396 document.write('<OPTION VALUE="#43303">IIª-IIae q. 100 a. 6 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
397 document.write('<OPTION VALUE="#43304">IIª-IIae q. 100 a. 6 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
398 document.write('<OPTION VALUE="#43305">IIª-IIae q. 100 a. 6 arg. 4'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
399 document.write('<OPTION VALUE="#43306">IIª-IIae q. 100 a. 6 arg. 5'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
400 document.write('<OPTION VALUE="#43307">IIª-IIae q. 100 a. 6 arg. 6'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
401 document.write('<OPTION VALUE="#43308">IIª-IIae q. 100 a. 6 arg. 7'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
402 document.write('<OPTION VALUE="#43309">IIª-IIae q. 100 a. 6 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
403 document.write('<OPTION VALUE="#43310">IIª-IIae q. 100 a. 6 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
404 document.write('<OPTION VALUE="#43311">IIª-IIae q. 100 a. 6 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
405 document.write('<OPTION VALUE="#43312">IIª-IIae q. 100 a. 6 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
406 document.write('<OPTION VALUE="#43313">IIª-IIae q. 100 a. 6 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
407 document.write('<OPTION VALUE="#43314">IIª-IIae q. 100 a. 6 ad 4'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
408 document.write('<OPTION VALUE="#43315">IIª-IIae q. 100 a. 6 ad 5'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
409 document.write('<OPTION VALUE="#43316">IIª-IIae q. 100 a. 6 ad 6'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
410 document.write('<OPTION VALUE="#43317">IIª-IIae q. 100 a. 6 ad 7'); |
| 28 | 411 document.write('<\/SELECT>'); |
|
26
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
412 document.write('<BR><BR>'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
413 document.write('<INPUT TYPE="button" VALUE="Agedum" ONCLICK="go()">'); |
| 28 | 414 document.write('<\/FORM>'); |
|
26
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
415 // --> |
| 28 | 416 //]]> |
| 417 </script><br /> | |
| 418 <hr /> | |
| 419 <br /></div> | |
| 420 <div class="D">Quaestio 92</div> | |
| 421 <div class="G">Prooemium</div> | |
| 422 <p title="II-II q. 92 pr."><a name="42973"><span class= | |
| 423 "ref">[42973] IIª-IIae q. 92 pr.</span></a> Deinde | |
| 424 considerandum est de vitiis religioni oppositis. Et primo, de illis | |
| 425 quae cum religione conveniunt in hoc quod exhibent cultum divinum; | |
| 426 secundo, de vitiis manifestam contrarietatem ad religionem | |
| 427 habentibus, per contemptum eorum quae ad cultum divinum pertinent. | |
| 428 Primum autem horum pertinet ad superstitionem; secundum ad | |
| 429 irreligiositatem. Unde primo considerandum est de ipsa | |
| 430 superstitione, et de partibus eius; deinde de irreligiositate et | |
| 431 partibus eius. Circa primum quaeruntur duo. Primo, utrum | |
| 432 superstitio sit vitium religioni contrarium. Secundo, utrum habeat | |
| 433 plures partes seu species.</p> | |
| 434 <br /> | |
| 435 <div class="E">Articulus 1</div> | |
| 436 <p title="II-II q. 92 a. 1 arg. 1"><a name="42974"><span class= | |
| 437 "ref">[42974] IIª-IIae q. 92 a. 1 arg. 1</span></a> Ad primum | |
| 438 sic proceditur. Videtur quod superstitio non sit vitium religioni | |
| 439 contrarium. Unum enim contrariorum non ponitur in definitione | |
| 440 alterius. Sed religio ponitur in definitione superstitionis, | |
| 441 dicitur enim superstitio esse religio supra modum servata, ut patet | |
| 442 in Glossa ad Coloss. II, super illud, <i>quae sunt rationem | |
| 443 habentia sapientiae in superstitione</i>. Ergo superstitio non est | |
| 444 vitium religioni oppositum.</p> | |
| 445 <p title="II-II q. 92 a. 1 arg. 2"><a name="42975"><span class= | |
| 446 "ref">[42975] IIª-IIae q. 92 a. 1 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 447 Isidorus dicit, in libro Etymol., <i>superstitiosos ait Cicero | |
| 448 appellatos qui totos dies precabantur et immolabant ut sui sibi | |
| 449 liberi superstites fierent</i>. Sed hoc etiam fieri potest secundum | |
| 450 verae religionis cultum. Ergo superstitio non est vitium religioni | |
| 451 oppositum.</p> | |
| 452 <p title="II-II q. 92 a. 1 arg. 3"><a name="42976"><span class= | |
| 453 "ref">[42976] IIª-IIae q. 92 a. 1 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 454 superstitio quendam excessum importare videtur. Sed religio non | |
| 455 potest habere excessum, quia sicut supra dictum est, secundum eam | |
| 456 non contingit aequale Deo reddere eius quod debemus. Ergo | |
| 457 superstitio non est vitium religioni oppositum.</p> | |
| 458 <p title="II-II q. 92 a. 1 s. c."><a name="42977"><span class= | |
| 459 "ref">[42977] IIª-IIae q. 92 a. 1 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 460 est quod Augustinus dicit, in libro de decem chordis, <i>tangis | |
| 461 primam chordam, qua colitur unus Deus, et cecidit bestia | |
| 462 superstitionis</i>. Sed cultus unius Dei pertinet ad religionem. | |
| 463 Ergo superstitio religioni opponitur.</p> | |
| 464 <p title="II-II q. 92 a. 1 co."><a name="42978"><span class= | |
| 465 "ref">[42978] IIª-IIae q. 92 a. 1 co.</span></a> Respondeo | |
| 466 dicendum quod, sicut supra dictum est, religio est virtus moralis. | |
| 467 Omnis autem virtus moralis in medio consistit, ut supra habitum | |
| 468 est. Et ideo duplex vitium virtuti morali opponitur, unum quidem | |
| 469 secundum excessum; aliud autem secundum defectum. Contingit autem | |
| 470 excedere medium virtutis non solum secundum circumstantiam quae | |
| 471 dicitur quantum, sed etiam secundum alias circumstantias. Unde in | |
| 472 aliquibus virtutibus, sicut in magnanimitate et magnificentia, | |
| 473 vitium excedit virtutis medium non quia ad maius aliquid tendat | |
| 474 quam virtus, sed forte ad minus, transcendit tamen virtutis medium, | |
| 475 inquantum facit aliquid cui non debet, vel quando non debet, et | |
| 476 similiter secundum alia huiusmodi; ut patet per philosophum, in IV | |
| 477 Ethic. Sic igitur superstitio est vitium religioni oppositum | |
| 478 secundum excessum, non quia plus exhibeat in cultum divinum quam | |
| 479 vera religio, sed quia exhibet cultum divinum vel cui non debet, | |
| 480 vel eo modo quo non debet.</p> | |
| 481 <p title="II-II q. 92 a. 1 ad 1"><a name="42979"><span class= | |
| 482 "ref">[42979] IIª-IIae q. 92 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 483 ergo dicendum quod sicut bonum metaphorice dicitur in malis, prout | |
| 484 dicimus bonum latronem, ita etiam nomina virtutum quandoque | |
| 485 transumptive accipiuntur in malis, sicut prudentia quandoque | |
| 486 ponitur pro astutia, secundum illud Luc. XVI, <i>filii huius | |
| 487 saeculi prudentiores filiis lucis sunt</i>. Et per hunc modum | |
| 488 superstitio dicitur esse religio.</p> | |
| 489 <p title="II-II q. 92 a. 1 ad 2"><a name="42980"><span class= | |
| 490 "ref">[42980] IIª-IIae q. 92 a. 1 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 491 dicendum quod aliud est etymologia nominis, et aliud est | |
| 492 significatio nominis. Etymologia attenditur secundum id a quo | |
| 493 imponitur nomen ad significandum, nominis vero significatio | |
| 494 attenditur secundum id ad quod significandum nomen imponitur. Quae | |
| 495 quandoque diversa sunt, nomen enim lapidis imponitur a laesione | |
| 496 pedis, non tamen hoc significat; alioquin ferrum, cum pedem laedat, | |
| 497 lapis esset. Similiter etiam nomen superstitionis non oportet quod | |
| 498 significet illud a quo nomen est impositum.</p> | |
| 499 <p title="II-II q. 92 a. 1 ad 3"><a name="42981"><span class= | |
| 500 "ref">[42981] IIª-IIae q. 92 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 501 dicendum quod religio non potest habere excessum secundum | |
| 502 quantitatem absolutam. Potest tamen habere excessum secundum | |
| 503 quantitatem proportionis, prout scilicet in cultu divino fit | |
| 504 aliquid quod fieri non debet.</p> | |
| 505 <br /> | |
| 506 <div class="E">Articulus 2</div> | |
| 507 <p title="II-II q. 92 a. 2 arg. 1"><a name="42982"><span class= | |
| 508 "ref">[42982] IIª-IIae q. 92 a. 2 arg. 1</span></a> Ad | |
| 509 secundum sic proceditur. Videtur quod non sint diversae | |
| 510 superstitionis species. Quia secundum philosophum, in I Topic., | |
| 511 <i>si unum oppositorum dicitur multipliciter, et reliquum</i>. Sed | |
| 512 religio, cui superstitio opponitur, non habet diversas species, sed | |
| 513 omnes eius actus ad unam speciem referuntur. Ergo nec superstitio | |
| 514 habet diversas species.</p> | |
| 515 <p title="II-II q. 92 a. 2 arg. 2"><a name="42983"><span class= | |
| 516 "ref">[42983] IIª-IIae q. 92 a. 2 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 517 opposita sunt circa idem. Sed religio, cui opponitur superstitio, | |
| 518 est circa ea quibus ordinamur in Deum, ut supra habitum est. Non | |
| 519 ergo species superstitionis, quae opponitur religioni, potest | |
| 520 attendi secundum aliquas divinationes humanorum eventuum, vel | |
| 521 secundum aliquas observationes humanorum actuum.</p> | |
| 522 <p title="II-II q. 92 a. 2 arg. 3"><a name="42984"><span class= | |
| 523 "ref">[42984] IIª-IIae q. 92 a. 2 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 524 Coloss. II, super illud, <i>quae sunt rationem habentia sapientiae | |
| 525 in superstitione</i>, dicit Glossa, idest, in simulata religione. | |
| 526 Ergo etiam simulatio debet poni species superstitionis.</p> | |
| 527 <p title="II-II q. 92 a. 2 s. c."><a name="42985"><span class= | |
| 528 "ref">[42985] IIª-IIae q. 92 a. 2 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 529 est quod Augustinus, in II de Doct. Christ., diversas species | |
| 530 superstitionis assignat.</p> | |
| 531 <p title="II-II q. 92 a. 2 co."><a name="42986"><span class= | |
| 532 "ref">[42986] IIª-IIae q. 92 a. 2 co.</span></a> Respondeo | |
| 533 dicendum quod, sicut supra dictum est, vitium religionis consistit | |
| 534 in hoc quod transcenditur virtutis medium secundum aliquas | |
| 535 circumstantias. Ut autem supra dictum est, non quaelibet | |
| 536 circumstantiarum corruptarum diversitas variat peccati speciem, sed | |
| 537 solum quando referuntur ad diversa obiecta vel diversos fines, | |
| 538 secundum hoc enim morales actus speciem sortiuntur, ut supra | |
| 539 habitum est. Diversificatur ergo superstitionis species, primo | |
| 540 quidem, ex parte obiecti. Potest enim divinus cultus exhiberi vel | |
| 541 cui exhibendus est, scilicet Deo vero, modo tamen indebito, et haec | |
| 542 est prima superstitionis species. Vel ei cui non debet exhiberi, | |
| 543 scilicet cuicumque creaturae. Et hoc est aliud superstitionis | |
| 544 genus, quod in multas species dividitur, secundum diversos fines | |
| 545 divini cultus ordinatur enim, primo, divinus cultus ad reverentiam | |
| 546 Deo exhibendam. Et secundum hoc, prima species huius generis est | |
| 547 idololatria, quae divinam reverentiam indebite exhibet creaturae. | |
| 548 Secundo, ordinatur ad hoc quod homo instruatur a Deo, quem colit. | |
| 549 Et ad hoc pertinet superstitio divinativa, quae Daemones consulit | |
| 550 per aliqua pacta cum eis inita, tacita vel expressa. Tertio, | |
| 551 ordinatur divinus cultus ad quandam directionem humanorum actuum | |
| 552 secundum instituta Dei, qui colitur. Et ad hoc pertinet superstitio | |
| 553 quarundam observationum. Et haec tria tangit Augustinus, in II de | |
| 554 Doct. Christ., dicens <i>superstitiosum esse quidquid institutum ab | |
| 555 hominibus est ad facienda et colenda idola pertinens</i>, et hoc | |
| 556 pertinet ad primum. Et postea subdit, <i>vel ad consultationes et | |
| 557 pacta quaedam significationum cum Daemonibus placita atque | |
| 558 foederata</i>, quod pertinet ad secundum. Et post pauca subdit, ad | |
| 559 hoc genus pertinent omnes ligaturae, etc., quod pertinet ad | |
| 560 tertium.</p> | |
| 561 <p title="II-II q. 92 a. 2 ad 1"><a name="42987"><span class= | |
| 562 "ref">[42987] IIª-IIae q. 92 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 563 ergo dicendum quod, sicut Dionysius dicit, IV cap. de Div. Nom., | |
| 564 <i>bonum contingit ex una et integra causa, malum autem ex | |
| 565 singularibus defectibus</i>. Et ideo uni virtuti plura vitia | |
| 566 opponuntur, ut supra habitum est. Verbum autem philosophi veritatem | |
| 567 habet in oppositis in quibus est eadem ratio multiplicationis.</p> | |
| 568 <p title="II-II q. 92 a. 2 ad 2"><a name="42988"><span class= | |
| 569 "ref">[42988] IIª-IIae q. 92 a. 2 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 570 dicendum quod divinationes et observationes aliquae pertinent ad | |
| 571 superstitionem inquantum dependent ex aliquibus operationibus | |
| 572 Daemonum. Et sic pertinent ad quaedam pacta cum ipsis inita.</p> | |
| 573 <p title="II-II q. 92 a. 2 ad 3"><a name="42989"><span class= | |
| 574 "ref">[42989] IIª-IIae q. 92 a. 2 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 575 dicendum quod simulata religio ibi dicitur <i>quando traditioni | |
| 576 humanae nomen religionis applicatur</i>, prout in Glossa sequitur. | |
| 577 Unde ista simulata religio nihil est aliud quam cultus Deo vero | |
| 578 exhibitus modo indebito, sicut si aliquis tempore gratiae vellet | |
| 579 colere Deum secundum veteris legis ritum. Et de hoc ad litteram | |
| 580 loquitur Glossa.</p> | |
| 581 <br /> | |
| 582 <div class="D">Quaestio 93</div> | |
| 583 <div class="G">Prooemium</div> | |
| 584 <p title="II-II q. 93 pr."><a name="42990"><span class= | |
| 585 "ref">[42990] IIª-IIae q. 93 pr.</span></a> Deinde | |
| 586 considerandum est de speciebus superstitionis. Et primo, de | |
| 587 superstitione indebiti cultus veri Dei; secundo, de superstitione | |
| 588 idololatriae; tertio, de superstitione divinationum; quarto, de | |
| 589 superstitione observationum. Circa primum quaeruntur duo. Primo, | |
| 590 utrum in cultu Dei veri possit esse aliquid perniciosum. Secundo, | |
| 591 utrum possit ibi esse aliquid superfluum.</p> | |
| 592 <br /> | |
| 593 <div class="E">Articulus 1</div> | |
| 594 <p title="II-II q. 93 a. 1 arg. 1"><a name="42991"><span class= | |
| 595 "ref">[42991] IIª-IIae q. 93 a. 1 arg. 1</span></a> Ad primum | |
| 596 sic proceditur. Videtur quod in cultu veri Dei non possit esse | |
| 597 aliquid perniciosum. Dicitur enim Ioel II, <i>omnis quicumque | |
| 598 invocaverit nomen domini, salvus erit</i>. Sed quicumque colit Deum | |
| 599 quocumque modo, invocat nomen eius. Ergo omnis cultus Dei confert | |
| 600 salutem. Nullus ergo est perniciosus.</p> | |
| 601 <p title="II-II q. 93 a. 1 arg. 2"><a name="42992"><span class= | |
| 602 "ref">[42992] IIª-IIae q. 93 a. 1 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 603 idem Deus est qui colitur a iustis quacumque mundi aetate. Sed ante | |
| 604 legem datam, iusti, absque peccato mortali, colebant Deum | |
| 605 qualitercumque eis placebat, unde et Iacob proprio voto se | |
| 606 obligavit ad specialem cultum, ut habetur Gen. XXVIII. Ergo etiam | |
| 607 modo nullus Dei cultus est perniciosus.</p> | |
| 608 <p title="II-II q. 93 a. 1 arg. 3"><a name="42993"><span class= | |
| 609 "ref">[42993] IIª-IIae q. 93 a. 1 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 610 nihil perniciosum in Ecclesia sustinetur. Sustinet autem Ecclesia | |
| 611 diversos ritus colendi Deum, unde Gregorius scribit Augustino | |
| 612 episcopo Anglorum, proponenti quod sunt diversae Ecclesiarum | |
| 613 consuetudines in Missarum celebratione, mihi, inquit, placet ut, | |
| 614 sive in Romanis <i>sive in Galliarum sive in qualibet Ecclesia | |
| 615 aliquid invenisti quod plus omnipotenti Deo possit placere, | |
| 616 sollicite eligas</i>. Ergo nullus modus colendi Deum est | |
| 617 perniciosus.</p> | |
| 618 <p title="II-II q. 93 a. 1 s. c."><a name="42994"><span class= | |
| 619 "ref">[42994] IIª-IIae q. 93 a. 1 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 620 est quod Augustinus dicit, in epistola ad Hieron., et habetur in | |
| 621 Glossa, Galat. II, quod legalia observata post veritatem Evangelii | |
| 622 divulgatam, sunt mortifera. Et tamen legalia ad cultum Dei | |
| 623 pertinent. Ergo in cultu Dei potest esse aliquid mortiferum.</p> | |
| 624 <p title="II-II q. 93 a. 1 co."><a name="42995"><span class= | |
| 625 "ref">[42995] IIª-IIae q. 93 a. 1 co.</span></a> Respondeo | |
| 626 dicendum quod, sicut Augustinus dicit, in libro contra mendacium, | |
| 627 mendacium maxime perniciosum est quod fit in his quae ad | |
| 628 Christianam religionem pertinent. Est autem mendacium cum aliquis | |
| 629 exterius significat contrarium veritati. Sicut autem significatur | |
| 630 aliquid verbo, ita etiam significatur aliquid facto, et in tali | |
| 631 significatione facti consistit exterior religionis cultus, ut ex | |
| 632 supradictis patet. Et ideo si per cultum exteriorem aliquid falsum | |
| 633 significetur, erit cultus perniciosus. Hoc autem contingit | |
| 634 dupliciter. Uno quidem modo, ex parte rei significatae, a qua | |
| 635 discordat significatio cultus. Et hoc modo, tempore novae legis, | |
| 636 peractis iam Christi mysteriis, perniciosum est uti caeremoniis | |
| 637 veteris legis, quibus Christi mysteria significabantur futura, | |
| 638 sicut etiam perniciosum esset si quis verbo confiteretur Christum | |
| 639 esse passurum. Alio modo potest contingere falsitas in exteriori | |
| 640 cultu ex parte colentis, et hoc praecipue in cultu communi, qui per | |
| 641 ministros exhibetur in persona totius Ecclesiae. Sicut enim | |
| 642 falsarius esset qui aliqua proponeret ex parte alicuius quae non | |
| 643 essent ei commissa, ita vitium falsitatis incurrit qui ex parte | |
| 644 Ecclesiae cultum exhibet Deo contra modum divina auctoritate ab | |
| 645 Ecclesia constitutum et in Ecclesia consuetum. Unde Ambrosius | |
| 646 dicit, <i>indignus est qui aliter celebrat mysterium quam Christus | |
| 647 tradidit</i>. Et propter hoc etiam Glossa dicit, Coloss. II, quod | |
| 648 <i>superstitio est quando traditioni humanae nomen religionis | |
| 649 applicatur</i>.</p> | |
| 650 <p title="II-II q. 93 a. 1 ad 1"><a name="42996"><span class= | |
| 651 "ref">[42996] IIª-IIae q. 93 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 652 ergo dicendum quod, cum Deus sit veritas, illi invocant Deum qui in | |
| 653 spiritu et veritate eum colunt, ut dicitur Ioan. IV. Et ideo cultus | |
| 654 continens falsitatem non pertinet proprie ad Dei invocationem quae | |
| 655 salvat.</p> | |
| 656 <p title="II-II q. 93 a. 1 ad 2"><a name="42997"><span class= | |
| 657 "ref">[42997] IIª-IIae q. 93 a. 1 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 658 dicendum quod ante tempus legis, iusti per interiorem instinctum | |
| 659 instruebantur de modo colendi Deum, quos alii sequebantur. | |
| 660 Postmodum vero exterioribus praeceptis circa hoc homines sunt | |
| 661 instructi, quae praeterire pestiferum est.</p> | |
| 662 <p title="II-II q. 93 a. 1 ad 3"><a name="42998"><span class= | |
| 663 "ref">[42998] IIª-IIae q. 93 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 664 dicendum quod diversae consuetudines Ecclesiae in cultu divino in | |
| 665 nullo veritati repugnant. Et ideo sunt servandae; et eas praeterire | |
| 666 illicitum est.</p> | |
| 667 <br /> | |
| 668 <div class="E">Articulus 2</div> | |
| 669 <p title="II-II q. 93 a. 2 arg. 1"><a name="42999"><span class= | |
| 670 "ref">[42999] IIª-IIae q. 93 a. 2 arg. 1</span></a> Ad | |
| 671 secundum sic proceditur. Videtur quod in cultu Dei non possit esse | |
| 672 aliquid superfluum. Dicitur enim Eccli. XLIII, <i>glorificantes | |
| 673 Deum quantumcumque potueritis, supervalebit adhuc</i>. Sed cultus | |
| 674 divinus ordinatur ad Deum glorificandum. Ergo nihil superfluum in | |
| 675 eo esse potest.</p> | |
| 676 <p title="II-II q. 93 a. 2 arg. 2"><a name="43000"><span class= | |
| 677 "ref">[43000] IIª-IIae q. 93 a. 2 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 678 exterior cultus est professio quaedam cultus interioris quo Deus | |
| 679 colitur fide, spe et caritate; ut Augustinus dicit, in Enchirid. | |
| 680 Sed in fide, spe et caritate non potest esse aliquid superfluum. | |
| 681 Ergo etiam neque in divino cultu.</p> | |
| 682 <p title="II-II q. 93 a. 2 arg. 3"><a name="43001"><span class= | |
| 683 "ref">[43001] IIª-IIae q. 93 a. 2 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 684 ad divinum cultum pertinet ut ea Deo exhibeamus quae a Deo | |
| 685 accepimus. Sed omnia bona nostra a Deo accepimus. Ergo si totum | |
| 686 quidquid possumus facimus ad Dei reverentiam, nihil erit superfluum | |
| 687 in divino cultu.</p> | |
| 688 <p title="II-II q. 93 a. 2 s. c."><a name="43002"><span class= | |
| 689 "ref">[43002] IIª-IIae q. 93 a. 2 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 690 est quod Augustinus dicit, in II de Doct. Christ., quod <i>bonus | |
| 691 verusque Christianus etiam in litteris sacris superstitiosa | |
| 692 figmenta repudiat</i>. Sed per sacras litteras Deus colendus | |
| 693 ostenditur. Ergo etiam in cultu divino potest esse superstitio ex | |
| 694 aliqua superfluitate.</p> | |
| 695 <p title="II-II q. 93 a. 2 co."><a name="43003"><span class= | |
| 696 "ref">[43003] IIª-IIae q. 93 a. 2 co.</span></a> Respondeo | |
| 697 dicendum quod aliquid dicitur superfluum dupliciter. Uno modo, | |
| 698 secundum quantitatem absolutam. Et secundum hoc non potest esse | |
| 699 superfluum in divino cultu, quia nihil potest homo facere quod non | |
| 700 sit minus eo quod Deo debet. Alio modo potest esse aliquid | |
| 701 superfluum secundum quantitatem proportionis, quia scilicet non est | |
| 702 fini proportionatum. Finis autem divini cultus est ut homo Deo det | |
| 703 gloriam, et ei se subiiciat mente et corpore. Et ideo quidquid homo | |
| 704 faciat quod pertinet ad Dei gloriam, et ad hoc quod mens hominis | |
| 705 Deo subiiciatur, et etiam corpus per moderatam refrenationem | |
| 706 concupiscentiarum, secundum Dei et Ecclesiae ordinationem, et | |
| 707 consuetudinem eorum quibus homo convivit, non est superfluum in | |
| 708 divino cultu. Si autem aliquid sit quod quantum est de se non | |
| 709 pertinet ad Dei gloriam, neque ad hoc quod mens hominis feratur in | |
| 710 Deum, aut quod carnis concupiscentiae moderate refrenantur; aut | |
| 711 etiam si sit praeter Dei et Ecclesiae institutionem, vel contra | |
| 712 consuetudinem communem (quae secundum Augustinum, pro lege habenda | |
| 713 est). Totum hoc reputandum est superfluum et superstitiosum, quia, | |
| 714 in exterioribus solum consistens, ad interiorem Dei cultum non | |
| 715 pertinet. Unde Augustinus, in libro de vera Relig., inducit quod | |
| 716 dicitur Luc. XVII, <i>regnum Dei intra vos est</i>, contra | |
| 717 superstitiosos, qui scilicet exterioribus principalem curam | |
| 718 impendunt.</p> | |
| 719 <p title="II-II q. 93 a. 2 ad 1"><a name="43004"><span class= | |
| 720 "ref">[43004] IIª-IIae q. 93 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 721 ergo dicendum quod in ipsa Dei glorificatione implicatur quod id | |
| 722 quod fit pertineat ad Dei gloriam. Per quod excluditur | |
| 723 superstitionis superfluitas.</p> | |
| 724 <p title="II-II q. 93 a. 2 ad 2"><a name="43005"><span class= | |
| 725 "ref">[43005] IIª-IIae q. 93 a. 2 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 726 dicendum quod per fidem, spem et caritatem anima subiicitur Deo. | |
| 727 Unde in eis non potest esse aliquid superfluum. Aliud autem est de | |
| 728 exterioribus actibus, qui quandoque ad haec non pertinent.</p> | |
| 729 <p title="II-II q. 93 a. 2 ad 3"><a name="43006"><span class= | |
| 730 "ref">[43006] IIª-IIae q. 93 a. 2 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 731 dicendum quod ratio illa procedit de superfluo quantum ad | |
| 732 quantitatem absolutam.</p> | |
| 733 <br /> | |
| 734 <div class="D">Quaestio 94</div> | |
| 735 <div class="G">Prooemium</div> | |
| 736 <p title="II-II q. 94 pr."><a name="43007"><span class= | |
| 737 "ref">[43007] IIª-IIae q. 94 pr.</span></a> Deinde | |
| 738 considerandum est de idololatria. Et circa hoc quaeruntur quatuor. | |
| 739 Primo, utrum idololatria sit species superstitionis. Secundo, utrum | |
| 740 sit peccatum. Tertio, utrum sit gravissimum peccatorum. Quarto, de | |
| 741 causa huius peccati. Utrum autem cum idololatris sit communicandum, | |
| 742 dictum est supra, cum de infidelitate ageretur.</p> | |
| 743 <br /> | |
| 744 <div class="E">Articulus 1</div> | |
| 745 <p title="II-II q. 94 a. 1 arg. 1"><a name="43008"><span class= | |
| 746 "ref">[43008] IIª-IIae q. 94 a. 1 arg. 1</span></a> Ad primum | |
| 747 sic proceditur. Videtur quod idololatria non recte ponatur species | |
| 748 superstitionis. Sicut enim haeretici sunt infideles, ita et | |
| 749 idololatrae. Sed haeresis est species infidelitatis, ut supra | |
| 750 habitum est. Ergo et idololatria, non autem superstitionis.</p> | |
| 751 <p title="II-II q. 94 a. 1 arg. 2"><a name="43009"><span class= | |
| 752 "ref">[43009] IIª-IIae q. 94 a. 1 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 753 latria pertinet ad virtutem religionis, cui opponitur superstitio. | |
| 754 Sed idololatria videtur univoce dici latria cum ea quae ad veram | |
| 755 religionem pertinet, sicut enim appetitus falsae beatitudinis | |
| 756 univoce dicitur cum appetitu verae beatitudinis, ita cultus | |
| 757 falsorum deorum, qui dicitur idololatria, univoce videtur dici cum | |
| 758 cultu veri Dei, qui est latria verae religionis. Ergo idololatria | |
| 759 non est species superstitionis.</p> | |
| 760 <p title="II-II q. 94 a. 1 arg. 3"><a name="43010"><span class= | |
| 761 "ref">[43010] IIª-IIae q. 94 a. 1 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 762 id quod nihil est non potest esse alicuius generis species. Sed | |
| 763 idololatria nihil esse videtur. Dicit enim apostolus, I ad Cor. | |
| 764 VIII, scimus quia nihil est idolum in mundo, et infra, X, quid | |
| 765 ergo? Dico <i>quod idolis immolatum sit aliquid? Aut quod idolum | |
| 766 sit aliquid?</i> Quasi dicat, non. Immolare autem idolis proprie ad | |
| 767 idololatriam pertinet. Ergo idololatria, quasi nihil existens, non | |
| 768 potest esse superstitionis species.</p> | |
| 769 <p title="II-II q. 94 a. 1 arg. 4"><a name="43011"><span class= | |
| 770 "ref">[43011] IIª-IIae q. 94 a. 1 arg. 4</span></a> Praeterea, | |
| 771 ad superstitionem pertinet exhibere cultum divinum cui non debetur. | |
| 772 Sed cultus divinus, sicut non debetur idolis, ita nec aliis | |
| 773 creaturis, unde Rom. I quidam vituperantur de hoc quod <i>coluerunt | |
| 774 et servierunt potius creaturis quam creatori</i>. Ergo | |
| 775 inconvenienter huiusmodi superstitionis species idololatria | |
| 776 nominatur, sed deberet potius nominari latria creaturae.</p> | |
| 777 <p title="II-II q. 94 a. 1 s. c."><a name="43012"><span class= | |
| 778 "ref">[43012] IIª-IIae q. 94 a. 1 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 779 est quod Act. XVII dicitur quod <i>Paulus cum Athenis expectaret, | |
| 780 incitabatur spiritus eius in ipso, videns idololatriae deditam | |
| 781 civitatem</i>, et postea dixit, viri Athenienses, per omnia quasi | |
| 782 superstitiosos vos iudico. Ergo idololatria ad superstitionem | |
| 783 pertinet.</p> | |
| 784 <p title="II-II q. 94 a. 1 co."><a name="43013"><span class= | |
| 785 "ref">[43013] IIª-IIae q. 94 a. 1 co.</span></a> Respondeo | |
| 786 dicendum quod, sicut supra dictum est, ad superstitionem pertinet | |
| 787 excedere debitum modum divini cultus. Quod quidem praecipue fit | |
| 788 quando divinus cultus exhibetur cui non debet exhiberi. Debet autem | |
| 789 exhiberi soli summo Deo increato, ut supra habitum est, cum de | |
| 790 religione ageretur. Et ideo, cuicumque creaturae divinus cultus | |
| 791 exhibeatur, superstitiosum est. Huiusmodi autem cultus divinus, | |
| 792 sicut creaturis sensibilibus exhibebatur per aliqua sensibilia | |
| 793 signa, puta sacrificia, ludos et alia huiusmodi; ita etiam | |
| 794 exhibebatur creaturae repraesentatae per aliquam sensibilem formam | |
| 795 seu figuram, quae idolum dicitur. Diversimode tamen cultus divinus | |
| 796 idolis exhibebatur. Quidam enim per quandam nefariam artem imagines | |
| 797 quasdam construebant quae virtute Daemonum aliquos certos effectus | |
| 798 habebant, unde putabant in ipsis imaginibus esse aliquid | |
| 799 divinitatis; et quod per consequens divinus cultus eis deberetur. | |
| 800 Et haec fuit opinio Hermetis Trimegisti; ut Augustinus dicit, in | |
| 801 VIII de Civ. Dei. Alii vero non exhibebant cultum divinitatis ipsis | |
| 802 imaginibus, sed creaturis quarum erant imagines. Et utrumque horum | |
| 803 tangit apostolus, ad Rom. I. Nam quantum ad primum, dicit, | |
| 804 <i>mutaverunt gloriam incorruptibilis Dei in similitudinem imaginis | |
| 805 corruptibilis hominis, et volucrum et quadrupedum et serpentum</i>. | |
| 806 Quantum autem ad secundum, subdit, <i>coluerunt et servierunt | |
| 807 potius creaturae quam creatori</i>. Horum tamen fuit triplex | |
| 808 opinio. Quidam enim aestimabant quosdam homines deos fuisse, quos | |
| 809 per eorum imagines colebant, sicut Iovem, Mercurium, et alios | |
| 810 huiusmodi. Quidam vero aestimabant totum mundum esse unum Deum, non | |
| 811 propter corporalem substantiam, sed propter animam, quam Deum esse | |
| 812 credebant, dicentes Deum nihil aliud esse quam animam motu et | |
| 813 ratione mundum gubernantem; sicut et homo dicitur sapiens propter | |
| 814 animam, non propter corpus. Unde putabant toti mundo, et omnibus | |
| 815 partibus eius, esse cultum divinitatis exhibendum, caelo, aeri, | |
| 816 aquae, et omnibus huiusmodi. Et ad haec referebant nomina et | |
| 817 imagines suorum deorum, sicut Varro dicebat, et narrat Augustinus, | |
| 818 VII de Civ. Dei. Alii vero, scilicet Platonici, posuerunt unum esse | |
| 819 summum Deum, causam omnium; post quem ponebant esse substantias | |
| 820 quasdam spirituales a summo Deo creatas, quas deos nominabant, | |
| 821 participatione scilicet divinitatis, nos autem eos Angelos dicimus; | |
| 822 post quos ponebant animas caelestium corporum; et sub his Daemones, | |
| 823 quos dicebant esse aerea quaedam animalia; et sub his ponebant | |
| 824 animas hominum, quas per virtutis meritum ad deorum vel Daemonum | |
| 825 societatem assumi credebant. Et omnibus his cultum divinitatis | |
| 826 exhibebant, ut Augustinus narrat, in XVIII de Civ. Dei. Has autem | |
| 827 duas ultimas opiniones dicebant pertinere ad physicam theologiam, | |
| 828 quam philosophi considerabant in mundo, et docebant in scholis. | |
| 829 Aliam vero, de cultu hominum, dicebant pertinere ad theologiam | |
| 830 fabularem, quae secundum figmenta poetarum repraesentabatur in | |
| 831 theatris. Aliam vero opinionem, de imaginibus, dicebant pertinere | |
| 832 ad civilem theologiam, quae per pontifices celebrabatur in templis. | |
| 833 Omnia autem haec ad superstitionem idololatriae pertinebant. Unde | |
| 834 Augustinus dicit, in II de Doct. Christ., <i>superstitiosum est | |
| 835 quidquid institutum ab hominibus est ad facienda et colenda idola | |
| 836 pertinens, vel ad colendam sicut Deum creaturam partemve ullam | |
| 837 creaturae</i>.</p> | |
| 838 <p title="II-II q. 94 a. 1 ad 1"><a name="43014"><span class= | |
| 839 "ref">[43014] IIª-IIae q. 94 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 840 ergo dicendum quod sicut religio non est fides, sed fidei | |
| 841 protestatio per aliqua exteriora signa, ita superstitio est quaedam | |
| 842 infidelitatis protestatio per exteriorem cultum. Quam quidem | |
| 843 protestationem nomen idololatriae significat, non autem nomen | |
| 844 haeresis, sed solum falsam opinionem. Et ideo haeresis est species | |
| 845 infidelitatis, sed idololatria est species superstitionis.</p> | |
| 846 <p title="II-II q. 94 a. 1 ad 2"><a name="43015"><span class= | |
| 847 "ref">[43015] IIª-IIae q. 94 a. 1 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 848 dicendum quod nomen latriae dupliciter accipi potest. Uno modo | |
| 849 potest significare humanum actum ad cultum Dei pertinentem. Et | |
| 850 secundum hoc, non variatur significatio huius nominis latria, | |
| 851 cuicumque exhibeatur, quia illud cui exhibetur non cadet, secundum | |
| 852 hoc, in eius definitione. Et secundum hoc latria univoce dicetur | |
| 853 secundum quod pertinet ad veram religionem, et secundum quod | |
| 854 pertinet ad idololatriam, sicut solutio tributi univoce dicitur | |
| 855 sive exhibeatur vero regi, sive falso. Alio modo accipitur latria | |
| 856 prout est idem religioni. Et sic, cum sit virtus, de ratione eius | |
| 857 est quod cultus divinus exhibeatur ei cui debet exhiberi. Et | |
| 858 secundum hoc latria aequivoce dicetur de latria verae religionis, | |
| 859 et de idololatria, sicut prudentia aequivoce dicitur de prudentia | |
| 860 quae est virtus, et de prudentia quae est carnis.</p> | |
| 861 <p title="II-II q. 94 a. 1 ad 3"><a name="43016"><span class= | |
| 862 "ref">[43016] IIª-IIae q. 94 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 863 dicendum quod apostolus intelligit nihil esse in mundo quia | |
| 864 imagines illae quae idola dicebantur, non erant animatae aut | |
| 865 aliquam virtutem divinitatis habentes, sicut Hermes ponebat, quasi | |
| 866 esset aliquid compositum ex spiritu et corpore. Et similiter | |
| 867 intelligendum est quod idolis immolatum non est aliquid, quia per | |
| 868 huiusmodi immolationem carnes immolatitiae neque aliquam | |
| 869 sanctificationem consequebantur, ut gentiles putabant; neque | |
| 870 aliquam immunditiam, ut putabant Iudaei.</p> | |
| 871 <p title="II-II q. 94 a. 1 ad 4"><a name="43017"><span class= | |
| 872 "ref">[43017] IIª-IIae q. 94 a. 1 ad 4</span></a> Ad quartum | |
| 873 dicendum quod ex communi consuetudine qua creaturas quascumque | |
| 874 colebant gentiles sub quibusdam imaginibus, impositum est hoc nomen | |
| 875 idololatria ad significandum quemcumque cultum creaturae, et etiam | |
| 876 si sine imaginibus fieret.</p> | |
| 877 <br /> | |
| 878 <div class="E">Articulus 2</div> | |
| 879 <p title="II-II q. 94 a. 2 arg. 1"><a name="43018"><span class= | |
| 880 "ref">[43018] IIª-IIae q. 94 a. 2 arg. 1</span></a> Ad | |
| 881 secundum sic proceditur. Videtur quod idololatria non sit peccatum. | |
| 882 Nihil enim est peccatum quod vera fides in cultum Dei assumit. Sed | |
| 883 vera fides imagines quasdam assumit ad divinum cultum, nam et in | |
| 884 tabernaculo erant imagines Cherubin, ut legitur Exod. XXV; et in | |
| 885 Ecclesia quaedam imagines ponuntur quas fideles adorant. Ergo | |
| 886 idololatria, secundum quam idola adorantur, non est peccatum.</p> | |
| 887 <p title="II-II q. 94 a. 2 arg. 2"><a name="43019"><span class= | |
| 888 "ref">[43019] IIª-IIae q. 94 a. 2 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 889 cuilibet superiori est reverentia exhibenda. Sed Angeli et animae | |
| 890 sanctorum sunt nobis superiores. Ergo, si eis exhibeatur reverentia | |
| 891 per aliquem cultum vel sacrificiorum vel aliquorum huiusmodi, non | |
| 892 erit peccatum.</p> | |
| 893 <p title="II-II q. 94 a. 2 arg. 3"><a name="43020"><span class= | |
| 894 "ref">[43020] IIª-IIae q. 94 a. 2 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 895 summus Deus interiori cultu mentis est colendus, secundum illud | |
| 896 Ioan. IV, Deum oportet adorare in spiritu et veritate. Et | |
| 897 Augustinus dicit, in Enchirid., quod Deus colitur fide, spe et | |
| 898 caritate. Potest autem contingere quod aliquis exterius idola | |
| 899 colat, interius tamen a vera fide non discedat. Ergo videtur quod | |
| 900 sine praeiudicio divini cultus possit aliquis exterius idola | |
| 901 colere.</p> | |
| 902 <p title="II-II q. 94 a. 2 s. c."><a name="43021"><span class= | |
| 903 "ref">[43021] IIª-IIae q. 94 a. 2 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 904 est quod Exod. XX dicitur, non adorabis ea, scilicet exterius, | |
| 905 neque coles, scilicet interius, ut Glossa exponit et loquitur de | |
| 906 sculptilibus et imaginibus. Ergo peccatum est idolis exteriorem vel | |
| 907 interiorem cultum exhibere.</p> | |
| 908 <p title="II-II q. 94 a. 2 co."><a name="43022"><span class= | |
| 909 "ref">[43022] IIª-IIae q. 94 a. 2 co.</span></a> Respondeo | |
| 910 dicendum quod circa hoc aliqui dupliciter erraverunt. Quidam enim | |
| 911 putaverunt quod offerre sacrificium et alia ad latriam pertinentia | |
| 912 non solum summo Deo, sed etiam aliis supra dictis, est debitum et | |
| 913 per se bonum, eo quod superiori cuilibet naturae divinam | |
| 914 reverentiam exhibendam putant, quasi Deo propinquiori. Sed hoc | |
| 915 irrationabiliter dicitur. Nam etsi omnes superiores revereri | |
| 916 debeamus, non tamen eadem reverentia omnibus debetur, sed aliquid | |
| 917 speciale debetur summo Deo, qui singulari ratione omnes excellit, | |
| 918 et hic est latriae cultus. Nec potest dici, sicut quidam | |
| 919 putaverunt, <i>haec visibilia sacrificia diis aliis congruere, illi | |
| 920 vero summo Deo, tanquam meliori, meliora, scilicet purae mentis | |
| 921 officia</i>, quia, ut Augustinus dicit, in X de Civ. Dei, | |
| 922 <i>exteriora sacrificia ita sunt signa interiorum sicut verba | |
| 923 sonantia signa sunt rerum. Quocirca, sicut orantes atque laudantes | |
| 924 ad eum dirigimus significantes voces cui res ipsas in corde quas | |
| 925 significamus offerimus, ita, sacrificantes, non alteri visibile | |
| 926 sacrificium offerendum esse noverimus quam ei cuius in cordibus | |
| 927 nostris invisibile sacrificium nos ipsi esse debemus</i>. Alii vero | |
| 928 aestimaverunt latriae cultum exteriorem non esse idolis exhibendum | |
| 929 tanquam per se bonum aut opportunum, sed tanquam vulgari | |
| 930 consuetudini consonum, ut Augustinus, in VI de Civ. Dei, introducit | |
| 931 Senecam dicentem, <i>sic, inquit, adorabimus ut meminerimus | |
| 932 huiusmodi cultum magis ad morem quam ad rem pertinere</i>. Et in | |
| 933 libro de vera Relig. Augustinus dicit <i>non esse religionem a | |
| 934 philosophis quaerendam, qui eadem sacra recipiebant cum populis, et | |
| 935 de suorum deorum natura ac summo bono diversas contrariasque | |
| 936 sententias in scholis personabant</i>. Et hunc etiam errorem secuti | |
| 937 sunt quidam haeretici asserentes non esse perniciosum si quis, | |
| 938 persecutionis tempore deprehensus, exterius idola colat, dum tamen | |
| 939 fidem servat in mente. Sed hoc apparet manifeste falsum. Nam cum | |
| 940 exterior cultus sit signum interioris cultus, sicut est perniciosum | |
| 941 mendacium si quis verbis asserat contrarium eius quod per veram | |
| 942 fidem tenet in corde, ita etiam est perniciosa falsitas si quis | |
| 943 exteriorem cultum exhibeat alicui contra id quod sentit in mente. | |
| 944 Unde Augustinus dicit contra Senecam, in VI de Civ. Dei, quod eo | |
| 945 damnabilius colebat idola, quo illa quae mendaciter <i>agebat sic | |
| 946 ageret ut cum populo veraciter agere existimaretur</i>.</p> | |
| 947 <p title="II-II q. 94 a. 2 ad 1"><a name="43023"><span class= | |
| 948 "ref">[43023] IIª-IIae q. 94 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 949 ergo dicendum quod neque in veteris legis tabernaculo seu templo, | |
| 950 neque etiam nunc in Ecclesia imagines instituuntur ut eis cultus | |
| 951 latriae exhibeatur, sed ad quandam significationem, ut per | |
| 952 huiusmodi imagines mentibus hominum imprimatur et confirmetur fides | |
| 953 de excellentia Angelorum et sanctorum. Secus autem est de imagine | |
| 954 Christi, cui, ratione deitatis, latria debetur, ut dicetur in | |
| 955 tertio.</p> | |
| 956 <p title="II-II q. 94 a. 2 ad 2"><a name="43024"><span class= | |
| 957 "ref">[43024] IIª-IIae q. 94 a. 2 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 958 et tertium patet responsio per ea quae dicta sunt.</p> | |
| 959 <br /> | |
| 960 <div class="E">Articulus 3</div> | |
| 961 <p title="II-II q. 94 a. 3 arg. 1"><a name="43025"><span class= | |
| 962 "ref">[43025] IIª-IIae q. 94 a. 3 arg. 1</span></a> Ad tertium | |
| 963 sic proceditur. Videtur quod idololatria non sit gravissimum | |
| 964 peccatorum. Pessimum enim optimo opponitur, ut dicitur in VIII | |
| 965 Ethic. Sed cultus interior, qui consistit in fide, spe et caritate, | |
| 966 est melior quam cultus exterior. Ergo infidelitas, desperatio et | |
| 967 odium Dei, quae opponuntur cultui interiori, sunt graviora peccata | |
| 968 quam idololatria, quae opponitur cultui exteriori.</p> | |
| 969 <p title="II-II q. 94 a. 3 arg. 2"><a name="43026"><span class= | |
| 970 "ref">[43026] IIª-IIae q. 94 a. 3 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 971 tanto aliquod peccatum est gravius quanto magis est contra Deum. | |
| 972 Sed directius videtur aliquis contra Deum agere blasphemando, vel | |
| 973 fidem impugnando, quam cultum Dei alii exhibendo, quod pertinet ad | |
| 974 idololatriam. Ergo blasphemia vel impugnatio fidei est gravius | |
| 975 peccatum quam idololatria.</p> | |
| 976 <p title="II-II q. 94 a. 3 arg. 3"><a name="43027"><span class= | |
| 977 "ref">[43027] IIª-IIae q. 94 a. 3 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 978 minora mala maioribus malis puniri videntur. Sed peccatum | |
| 979 idololatriae punitum est peccato contra naturam, ut dicitur Rom. I. | |
| 980 Ergo peccatum contra naturam est gravius peccato idololatriae.</p> | |
| 981 <p title="II-II q. 94 a. 3 arg. 4"><a name="43028"><span class= | |
| 982 "ref">[43028] IIª-IIae q. 94 a. 3 arg. 4</span></a> Praeterea, | |
| 983 Augustinus dicit, XX contra Faust., <i>neque vos, scilicet | |
| 984 Manichaeos, Paganos dicimus, aut schisma Paganorum, sed habere cum | |
| 985 eis quandam similitudinem, eo quod multos colatis deos. Verum vos | |
| 986 esse eis longe deteriores, quod illi ea colunt quae sunt, sed pro | |
| 987 diis colenda non sunt; vos autem ea colitis quae omnino non | |
| 988 sunt</i>. Ergo vitium haereticae pravitatis est gravius quam | |
| 989 idololatria.</p> | |
| 990 <p title="II-II q. 94 a. 3 arg. 5"><a name="43029"><span class= | |
| 991 "ref">[43029] IIª-IIae q. 94 a. 3 arg. 5</span></a> Praeterea, | |
| 992 super illud Gal. IV, <i>quomodo convertimini iterum ad infirma et | |
| 993 egena elementa?</i> Dicit Glossa Hieronymi, <i>legis observantia, | |
| 994 cui dediti tunc erant, erat peccatum paene par servituti idolorum, | |
| 995 cui ante conversionem vacaverant</i>. Non ergo peccatum | |
| 996 idololatriae est gravissimum.</p> | |
| 997 <p title="II-II q. 94 a. 3 s. c."><a name="43030"><span class= | |
| 998 "ref">[43030] IIª-IIae q. 94 a. 3 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 999 est quod Levit. XV, super illud quod dicitur de immunditia mulieris | |
| 1000 patientis fluxum sanguinis, dicit Glossa, <i>omne peccatum est | |
| 1001 immunditia animae, sed idololatria maxime</i>.</p> | |
| 1002 <p title="II-II q. 94 a. 3 co."><a name="43031"><span class= | |
| 1003 "ref">[43031] IIª-IIae q. 94 a. 3 co.</span></a> Respondeo | |
| 1004 dicendum quod gravitas alicuius peccati potest attendi dupliciter. | |
| 1005 Uno modo, ex parte ipsius peccati. Et sic peccatum idololatriae est | |
| 1006 gravissimum. Sicut enim in terrena republica gravissimum esse | |
| 1007 videtur quod aliquis honorem regium alteri impendat quam vero regi, | |
| 1008 quia quantum in se est, totum reipublicae perturbat ordinem; ita in | |
| 1009 peccatis quae contra Deum committuntur, quae tamen sunt maxima, | |
| 1010 gravissimum esse videtur quod aliquis honorem divinum creaturae | |
| 1011 impendat, quia quantum est in se, facit alium Deum in mundo, | |
| 1012 minuens principatum divinum. Alio modo potest attendi gravitas | |
| 1013 peccati ex parte peccantis, sicut dicitur esse gravius peccatum | |
| 1014 eius qui peccat scienter quam eius qui peccat ignoranter. Et | |
| 1015 secundum hoc nihil prohibet gravius peccare haereticos, qui | |
| 1016 scienter corrumpunt fidem quam acceperunt, quam idololatras | |
| 1017 ignoranter peccantes. Et similiter etiam aliqua alia peccata | |
| 1018 possunt esse maiora propter maiorem contemptum peccantis.</p> | |
| 1019 <p title="II-II q. 94 a. 3 ad 1"><a name="43032"><span class= | |
| 1020 "ref">[43032] IIª-IIae q. 94 a. 3 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 1021 ergo dicendum quod idololatria praesupponit interiorem | |
| 1022 infidelitatem, et adiicit exterius indebitum cultum. Si vero sit | |
| 1023 exterior tantum idololatria absque interiori infidelitate, additur | |
| 1024 culpa falsitatis, ut prius dictum est.</p> | |
| 1025 <p title="II-II q. 94 a. 3 ad 2"><a name="43033"><span class= | |
| 1026 "ref">[43033] IIª-IIae q. 94 a. 3 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 1027 dicendum quod idololatria includit magnam blasphemiam, inquantum | |
| 1028 Deo subtrahitur dominii singularitas. Et fidem opere impugnat | |
| 1029 idololatria.</p> | |
| 1030 <p title="II-II q. 94 a. 3 ad 3"><a name="43034"><span class= | |
| 1031 "ref">[43034] IIª-IIae q. 94 a. 3 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 1032 dicendum quod quia de ratione poenae est quod sit contra | |
| 1033 voluntatem, peccatum per quod aliud punitur oportet esse magis | |
| 1034 manifestum, ut ex hoc homo sibi ipsi et aliis detestabilis | |
| 1035 reddatur, non autem oportet quod sit gravius. Et secundum hoc, | |
| 1036 peccatum contra naturam minus est quam peccatum idololatriae, sed | |
| 1037 quia est manifestius, ponitur quasi conveniens poena peccati | |
| 1038 idololatriae, ut scilicet, sicut homo per idololatriam pervertit | |
| 1039 ordinem divini honoris, ita per peccatum contra naturam propriae | |
| 1040 naturae confusibilem perversitatem patiatur.</p> | |
| 1041 <p title="II-II q. 94 a. 3 ad 4"><a name="43035"><span class= | |
| 1042 "ref">[43035] IIª-IIae q. 94 a. 3 ad 4</span></a> Ad quartum | |
| 1043 dicendum quod haeresis Manichaeorum, etiam quantum ad genus | |
| 1044 peccati, gravior est quam peccatum aliorum idololatrarum, quia | |
| 1045 magis derogant divino honori, ponentes duos deos contrarios, et | |
| 1046 multa vana fabulosa de Deo fingentes. Secus autem est de aliis | |
| 1047 haereticis, qui unum Deum confitentur et eum solum colunt.</p> | |
| 1048 <p title="II-II q. 94 a. 3 ad 5"><a name="43036"><span class= | |
| 1049 "ref">[43036] IIª-IIae q. 94 a. 3 ad 5</span></a> Ad quintum | |
| 1050 dicendum quod observatio legis tempore gratiae non est omnino | |
| 1051 aequalis idololatriae secundum genus peccati, sed paene aequalis, | |
| 1052 quia utrumque est species pestiferae superstitionis.</p> | |
| 1053 <br /> | |
| 1054 <div class="E">Articulus 4</div> | |
| 1055 <p title="II-II q. 94 a. 4 arg. 1"><a name="43037"><span class= | |
| 1056 "ref">[43037] IIª-IIae q. 94 a. 4 arg. 1</span></a> Ad quartum | |
| 1057 sic proceditur. Videtur quod causa idololatriae non fuerit ex parte | |
| 1058 hominis. In homine enim nihil est nisi vel natura, vel virtus, vel | |
| 1059 culpa. Sed causa idololatriae non potuit esse ex parte naturae | |
| 1060 hominis, quin potius naturalis ratio hominis dictat quod sit unus | |
| 1061 Deus, et quod non sit mortuis cultus divinus exhibendus, neque | |
| 1062 rebus inanimatis. Similiter etiam nec idololatria habet causam in | |
| 1063 homine ex parte virtutis, quia <i>non potest arbor bona fructus | |
| 1064 malos facere</i>, ut dicitur Matth. VII. Neque etiam ex parte | |
| 1065 culpae, quia, ut dicitur Sap. XIV, <i>infandorum idolorum cultura | |
| 1066 omnis mali causa est, et initium et finis</i>. Ergo idololatria non | |
| 1067 habet causam ex parte hominis.</p> | |
| 1068 <p title="II-II q. 94 a. 4 arg. 2"><a name="43038"><span class= | |
| 1069 "ref">[43038] IIª-IIae q. 94 a. 4 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 1070 ea quae ex parte hominis causantur, omni tempore in hominibus | |
| 1071 inveniuntur. Non autem semper fuit idololatria, sed in secunda | |
| 1072 aetate legitur esse adinventa, vel a Nemrod, qui, ut dicitur, | |
| 1073 cogebat homines ignem adorare; vel a Nino, qui imaginem patris sui | |
| 1074 Beli adorari fecit. Apud Graecos autem, ut Isidorus refert, | |
| 1075 <i>Prometheus primus simulacra hominum de luto finxit. Iudaei vero | |
| 1076 dicunt quod Ismael primus simulacra de luto fecit</i>. Cessavit | |
| 1077 etiam in sexta aetate idololatria ex magna parte. Ergo idololatria | |
| 1078 non habuit causam ex parte hominis.</p> | |
| 1079 <p title="II-II q. 94 a. 4 arg. 3"><a name="43039"><span class= | |
| 1080 "ref">[43039] IIª-IIae q. 94 a. 4 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 1081 Augustinus dicit, XXI de Civ. Dei, neque potuit primum, nisi illis, | |
| 1082 scilicet Daemonibus, <i>docentibus, disci quid quisque illorum | |
| 1083 appetat, quid exhorreat, quo invitetur nomine, quo cogatur, unde | |
| 1084 magicae artes, earumque artifices extiterunt</i>. Eadem autem ratio | |
| 1085 videtur esse de idololatria. Ergo idololatriae causa non est ex | |
| 1086 parte hominum.</p> | |
| 1087 <p title="II-II q. 94 a. 4 s. c."><a name="43040"><span class= | |
| 1088 "ref">[43040] IIª-IIae q. 94 a. 4 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 1089 est quod dicitur Sap. XIV, <i>supervacuitas hominum haec</i>, | |
| 1090 scilicet idola, <i>adinvenit in orbe terrarum</i>.</p> | |
| 1091 <p title="II-II q. 94 a. 4 co."><a name="43041"><span class= | |
| 1092 "ref">[43041] IIª-IIae q. 94 a. 4 co.</span></a> Respondeo | |
| 1093 dicendum quod idololatriae est duplex causa. Una quidem | |
| 1094 dispositiva. Et haec fuit ex parte hominum. Et hoc tripliciter. | |
| 1095 Primo quidem, ex inordinatione affectus, prout scilicet homines | |
| 1096 aliquem hominem vel nimis amantes vel nimis venerantes, honorem | |
| 1097 divinum ei impenderunt. Et haec causa assignatur Sap. XIV, | |
| 1098 <i>acerbo luctu dolens pater cito sibi rapti filii fecit imaginem; | |
| 1099 et illum qui tunc, quasi homo, mortuus fuerat, tanquam Deum colere | |
| 1100 coepit</i>. Et ibidem etiam subditur quod <i>homines, aut affectui | |
| 1101 aut regibus deservientes, incommunicabile nomen</i>, scilicet | |
| 1102 divinitatis, lignis et lapidibus imposuerunt. Secundo, propter hoc | |
| 1103 quod homo naturaliter de repraesentatione delectatur, ut | |
| 1104 philosophus dicit, in poetria sua. Et ideo homines rudes a | |
| 1105 principio videntes per diligentiam artificum imagines hominum | |
| 1106 expressive factas, divinitatis cultum eis impenderunt. Unde dicitur | |
| 1107 Sap. XIII, <i>si quis artifex faber de silva lignum rectum | |
| 1108 secuerit; et per scientiam suae artis figuret illud et assimilet | |
| 1109 imagini hominis, de substantia sua, et filiis et nuptiis, votum | |
| 1110 faciens, inquirit</i>. Tertio, propter ignorantiam veri Dei, cuius | |
| 1111 excellentiam homines non considerantes, quibusdam creaturis, | |
| 1112 propter pulchritudinem seu virtutem, divinitatis cultum | |
| 1113 exhibuerunt. Unde dicitur Sap. XIII, <i>neque, operibus | |
| 1114 attendentes, agnoverunt quis esset artifex. Sed aut ignem, aut | |
| 1115 spiritum, aut citatum aerem, aut gyrum stellarum, aut nimiam aquam, | |
| 1116 aut solem, aut lunam, rectores orbis terrarum, deos putaverunt</i>. | |
| 1117 Alia autem causa idololatriae fuit consummativa, ex parte Daemonum, | |
| 1118 qui se colendos hominibus errantibus exhibuerunt in idolis, dando | |
| 1119 responsa et aliqua quae videbantur hominibus mirabilia faciendo. | |
| 1120 Unde et in Psalm. dicitur, <i>omnes dii gentium Daemonia</i>.</p> | |
| 1121 <p title="II-II q. 94 a. 4 ad 1"><a name="43042"><span class= | |
| 1122 "ref">[43042] IIª-IIae q. 94 a. 4 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 1123 ergo dicendum quod causa dispositiva idololatriae fuit, ex parte | |
| 1124 hominis, naturae defectus vel per ignorantiam intellectus vel per | |
| 1125 deordinationem affectus, ut dictum est. Et hoc etiam ad culpam | |
| 1126 pertinet. Dicitur autem idololatria esse causa, initium et finis | |
| 1127 omnis peccati, quia non est aliquod genus peccati quod interdum | |
| 1128 idololatria non producat, vel expresse inducendo, per modum causae; | |
| 1129 vel occasionem praebendo, per modum initii; vel per modum finis, | |
| 1130 inquantum peccata aliqua assumebantur in cultum idolorum, sicut | |
| 1131 occisiones hominum et mutilationes membrorum, et alia huiusmodi. Et | |
| 1132 tamen aliqua peccata possunt idololatriam praecedere, quae ad ipsam | |
| 1133 hominem disponunt.</p> | |
| 1134 <p title="II-II q. 94 a. 4 ad 2"><a name="43043"><span class= | |
| 1135 "ref">[43043] IIª-IIae q. 94 a. 4 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 1136 dicendum quod in prima aetate non fuit idololatria propter recentem | |
| 1137 memoriam creationis mundi, ex qua adhuc vigebat cognitio unius Dei | |
| 1138 in mente hominum. In sexta autem aetate idololatria est exclusa per | |
| 1139 doctrinam et virtutem Christi, qui de Diabolo triumphavit.</p> | |
| 1140 <p title="II-II q. 94 a. 4 ad 3"><a name="43044"><span class= | |
| 1141 "ref">[43044] IIª-IIae q. 94 a. 4 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 1142 dicendum quod ratio illa procedit de causa consummativa | |
| 1143 idololatriae.</p> | |
| 1144 <br /> | |
| 1145 <div class="D">Quaestio 95</div> | |
| 1146 <div class="G">Prooemium</div> | |
| 1147 <p title="II-II q. 95 pr."><a name="43045"><span class= | |
| 1148 "ref">[43045] IIª-IIae q. 95 pr.</span></a> Deinde | |
| 1149 considerandum est de superstitione divinativa. Et circa hoc | |
| 1150 quaeruntur octo. Primo, utrum divinatio sit peccatum. Secundo, | |
| 1151 utrum sit species superstitionis. Tertio, de speciebus | |
| 1152 divinationis. Quarto, de divinatione quae fit per Daemones. Quinto, | |
| 1153 de divinatione quae fit per astra. Sexto, de divinatione quae fit | |
| 1154 per somnia. Septimo, de divinatione quae fit per auguria et alias | |
| 1155 huiusmodi observationes. Octavo, de divinatione quae fit per | |
| 1156 sortes.</p> | |
| 1157 <br /> | |
| 1158 <div class="E">Articulus 1</div> | |
| 1159 <p title="II-II q. 95 a. 1 arg. 1"><a name="43046"><span class= | |
| 1160 "ref">[43046] IIª-IIae q. 95 a. 1 arg. 1</span></a> Ad primum | |
| 1161 sic proceditur. Videtur quod divinatio non sit peccatum. Divinatio | |
| 1162 enim ab aliquo divino nominatur. Sed ea quae sunt divina magis ad | |
| 1163 sanctitatem pertinent quam ad peccatum. Ergo videtur quod divinatio | |
| 1164 non est peccatum.</p> | |
| 1165 <p title="II-II q. 95 a. 1 arg. 2"><a name="43047"><span class= | |
| 1166 "ref">[43047] IIª-IIae q. 95 a. 1 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 1167 Augustinus dicit, in libro de Lib. Arbit., <i>quis audeat dicere | |
| 1168 disciplinam esse malum?</i> Et iterum, <i>nullo modo dixerim | |
| 1169 aliquam intelligentiam malam esse posse</i>. Sed aliquae artes sunt | |
| 1170 divinativae, ut patet per philosophum, in libro de memoria. Videtur | |
| 1171 etiam ipsa divinatio ad aliquam intelligentiam veritatis pertinere. | |
| 1172 Ergo videtur quod divinatio non sit peccatum.</p> | |
| 1173 <p title="II-II q. 95 a. 1 arg. 3"><a name="43048"><span class= | |
| 1174 "ref">[43048] IIª-IIae q. 95 a. 1 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 1175 naturalis inclinatio non est ad aliquod malum, quia natura non | |
| 1176 inclinat nisi ad simile sibi. Sed ex naturali inclinatione homines | |
| 1177 sollicitantur praenoscere futuros eventus, quod pertinet ad | |
| 1178 divinationem. Ergo divinatio non est peccatum.</p> | |
| 1179 <p title="II-II q. 95 a. 1 s. c."><a name="43049"><span class= | |
| 1180 "ref">[43049] IIª-IIae q. 95 a. 1 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 1181 est quod dicitur Deut. XVIII, <i>non sit qui Pythones consulat, | |
| 1182 neque divinos</i>. Et in decretis, XXVI, qu. V, dicitur, <i>qui | |
| 1183 divinationes expetunt, sub regulis quinquennii iaceant, secundum | |
| 1184 gradus poenitentiae definitos</i>.</p> | |
| 1185 <p title="II-II q. 95 a. 1 co."><a name="43050"><span class= | |
| 1186 "ref">[43050] IIª-IIae q. 95 a. 1 co.</span></a> Respondeo | |
| 1187 dicendum quod in nomine divinationis intelligitur quaedam | |
| 1188 praenuntiatio futurorum. Futura autem dupliciter praenosci possunt, | |
| 1189 uno quidem modo, in suis causis; alio modo, in seipsis. Causae | |
| 1190 autem futurorum tripliciter se habent. Quaedam enim producunt ex | |
| 1191 necessitate et semper suos effectus. Et huiusmodi effectus futuri | |
| 1192 per certitudinem praenosci possunt et praenuntiari ex | |
| 1193 consideratione suarum causarum, sicut astrologi praenuntiant | |
| 1194 eclipses futuras. Quaedam vero causae producunt suos effectus non | |
| 1195 ex necessitate et semper, sed ut in pluribus, raro tamen deficiunt. | |
| 1196 Et per huiusmodi causas possunt praenosci futuri effectus, non | |
| 1197 quidem per certitudinem, sed per quandam coniecturam, sicut | |
| 1198 astrologi per considerationem stellarum quaedam praenoscere et | |
| 1199 praenuntiare possunt de pluviis et siccitatibus, et medici de | |
| 1200 sanitate vel morte. Quaedam vero causae sunt quae, si secundum se | |
| 1201 considerentur, se habent ad utrumlibet, quod praecipue videtur de | |
| 1202 potentiis rationalibus, quae se habent ad opposita, secundum | |
| 1203 philosophum. Et tales effectus, vel etiam si qui effectus ut in | |
| 1204 paucioribus casu accidunt ex naturalibus causis, per | |
| 1205 considerationem causarum praenosci non possunt, quia eorum causae | |
| 1206 non habent inclinationem determinatam ad huiusmodi effectus. Et | |
| 1207 ideo effectus huiusmodi praenosci non possunt nisi in seipsis | |
| 1208 considerentur. Homines autem in seipsis huiusmodi effectus | |
| 1209 considerare possunt solum dum sunt praesentes, sicut cum homo videt | |
| 1210 Socratem currere vel ambulare. Sed considerare huiusmodi in seipsis | |
| 1211 antequam fiant, est Dei proprium, qui solus in sua aeternitate | |
| 1212 videt ea quae futura sunt quasi praesentia, ut in primo habitum | |
| 1213 est, unde dicitur Isaiae XLI, <i>annuntiate quae futura sunt in | |
| 1214 futurum, et sciemus quoniam dii estis vos</i>. Si quis ergo | |
| 1215 huiusmodi futura praenoscere aut praenuntiare quocumque modo | |
| 1216 praesumpserit, nisi Deo revelante, manifeste usurpat sibi quod Dei | |
| 1217 est. Et ex hoc aliqui divini dicuntur, unde dicit Isidorus, in | |
| 1218 libro Etymol., <i>divini dicti quasi Deo pleni, divinitate enim se | |
| 1219 plenos simulant, et astutia quadam fraudulentiae hominibus futura | |
| 1220 coniectant</i>. Divinatio ergo non dicitur si quis praenuntiet ea | |
| 1221 quae ex necessario eveniunt vel ut in pluribus, quae humana ratione | |
| 1222 praenosci possunt. Neque etiam si quis futura alia contingentia, | |
| 1223 Deo revelante, cognoscat, tunc enim non ipse divinat, idest, quod | |
| 1224 divinum est facit, sed magis quod divinum est suscipit. Tunc autem | |
| 1225 solum dicitur divinare quando sibi indebito modo usurpat | |
| 1226 praenuntiationem futurorum eventuum. Hoc autem constat esse | |
| 1227 peccatum. Unde divinatio semper est peccatum. Et propter hoc | |
| 1228 Hieronymus dicit, super Michaeam, quod <i>divinatio semper in malam | |
| 1229 partem accipitur</i>.</p> | |
| 1230 <p title="II-II q. 95 a. 1 ad 1"><a name="43051"><span class= | |
| 1231 "ref">[43051] IIª-IIae q. 95 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 1232 ergo dicendum quod divinatio non dicitur ab ordinata participatione | |
| 1233 alicuius divini, sed ab indebita usurpatione, ut dictum est.</p> | |
| 1234 <p title="II-II q. 95 a. 1 ad 2"><a name="43052"><span class= | |
| 1235 "ref">[43052] IIª-IIae q. 95 a. 1 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 1236 dicendum quod artes quaedam sunt ad praecognoscendum futuros | |
| 1237 eventus qui ex necessitate vel frequenter proveniunt, quod ad | |
| 1238 divinationem non pertinet. Sed ad alios futuros eventus | |
| 1239 cognoscendos non sunt aliquae verae artes seu disciplinae, sed | |
| 1240 fallaces et vanae, ex deceptione Daemonum introductae; ut dicit | |
| 1241 Augustinus, in XXI de Civ. Dei.</p> | |
| 1242 <p title="II-II q. 95 a. 1 ad 3"><a name="43053"><span class= | |
| 1243 "ref">[43053] IIª-IIae q. 95 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 1244 dicendum quod homo habet naturalem inclinationem ad cognoscendum | |
| 1245 futura secundum modum humanum, non autem secundum indebitum | |
| 1246 divinationis modum.</p> | |
| 1247 <br /> | |
| 1248 <div class="E">Articulus 2</div> | |
| 1249 <p title="II-II q. 95 a. 2 arg. 1"><a name="43054"><span class= | |
| 1250 "ref">[43054] IIª-IIae q. 95 a. 2 arg. 1</span></a> Ad | |
| 1251 secundum sic proceditur. Videtur quod divinatio non sit species | |
| 1252 superstitionis. Idem enim non potest esse species diversorum | |
| 1253 generum. Sed divinatio videtur esse species curiositatis; ut | |
| 1254 Augustinus dicit, in libro de vera Relig. Ergo videtur quod non sit | |
| 1255 species superstitionis.</p> | |
| 1256 <p title="II-II q. 95 a. 2 arg. 2"><a name="43055"><span class= | |
| 1257 "ref">[43055] IIª-IIae q. 95 a. 2 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 1258 sicut religio est cultus debitus, ita superstitio est cultus | |
| 1259 indebitus. Sed divinatio non videtur ad aliquem cultum indebitum | |
| 1260 pertinere. Ergo divinatio non pertinet ad superstitionem.</p> | |
| 1261 <p title="II-II q. 95 a. 2 arg. 3"><a name="43056"><span class= | |
| 1262 "ref">[43056] IIª-IIae q. 95 a. 2 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 1263 superstitio religioni opponitur. Sed in vera religione non | |
| 1264 invenitur aliquid divinationi per contrarium respondens. Ergo | |
| 1265 divinatio non est species superstitionis.</p> | |
| 1266 <p title="II-II q. 95 a. 2 s. c."><a name="43057"><span class= | |
| 1267 "ref">[43057] IIª-IIae q. 95 a. 2 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 1268 est quod Origenes dicit, in periarchon, <i>est quaedam operatio | |
| 1269 Daemonum in ministerio praescientiae, quae artibus quibusdam ab his | |
| 1270 qui se Daemonibus mancipaverunt, nunc per sortes, nunc per auguria, | |
| 1271 nunc ex contemplatione umbrarum comprehendi videtur. Haec autem | |
| 1272 omnia operatione Daemonum fieri non dubito</i>. Sed sicut | |
| 1273 Augustinus dicit, in II de Doct. Christ., quidquid procedit ex | |
| 1274 societate Daemonum et hominum superstitiosum est. Ergo divinatio | |
| 1275 est species superstitionis.</p> | |
| 1276 <p title="II-II q. 95 a. 2 co."><a name="43058"><span class= | |
| 1277 "ref">[43058] IIª-IIae q. 95 a. 2 co.</span></a> Respondeo | |
| 1278 dicendum quod, sicut supra dictum est, superstitio importat | |
| 1279 indebitum cultum divinitatis. Ad cultum autem Dei pertinet aliquid | |
| 1280 dupliciter. Uno modo, cum aliquid Deo offertur, vel sacrificium, | |
| 1281 vel oblatio, vel aliquid huiusmodi. Alio modo, cum aliquid divinum | |
| 1282 assumitur, sicut dictum est supra de iuramento. Et ideo ad | |
| 1283 superstitionem pertinet non solum cum sacrificium Daemonibus | |
| 1284 offertur per idololatriam, sed etiam cum aliquis assumit auxilium | |
| 1285 Daemonum ad aliquid faciendum vel cognoscendum. Omnis autem | |
| 1286 divinatio ex operatione Daemonum provenit, vel quia expresse | |
| 1287 Daemones invocantur ad futura manifestanda; vel quia Daemones se | |
| 1288 ingerunt vanis inquisitionibus futurorum, ut mentes hominum | |
| 1289 implicent vanitate; de qua vanitate in Psalm. dicitur, <i>non | |
| 1290 respexit in vanitates et insanias falsas</i>. Vana autem inquisitio | |
| 1291 futurorum est quando aliquis futurum praenoscere tentat unde | |
| 1292 praenosci non potest. Unde manifestum est quod divinatio species | |
| 1293 superstitionis est.</p> | |
| 1294 <p title="II-II q. 95 a. 2 ad 1"><a name="43059"><span class= | |
| 1295 "ref">[43059] IIª-IIae q. 95 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 1296 ergo dicendum quod divinatio pertinet ad curiositatem quantum ad | |
| 1297 finem intentum, qui est praecognitio futurorum. Sed pertinet ad | |
| 1298 superstitionem quantum ad modum operationis.</p> | |
| 1299 <p title="II-II q. 95 a. 2 ad 2"><a name="43060"><span class= | |
| 1300 "ref">[43060] IIª-IIae q. 95 a. 2 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 1301 dicendum quod huiusmodi divinatio pertinet ad cultum Daemonum, | |
| 1302 inquantum aliquis utitur quodam pacto tacito vel expresso cum | |
| 1303 Daemonibus.</p> | |
| 1304 <p title="II-II q. 95 a. 2 ad 3"><a name="43061"><span class= | |
| 1305 "ref">[43061] IIª-IIae q. 95 a. 2 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 1306 dicendum quod in nova lege mens hominis arcetur a temporalium | |
| 1307 sollicitudine, et ideo non est in nova lege aliquid institutum ad | |
| 1308 praecognitionem eventuum futurorum de temporalibus rebus. In veteri | |
| 1309 autem lege, quae promittebat terrena, erant consultationes de | |
| 1310 futuris ad religionem pertinentes, unde dicitur Isaiae VIII, <i>et | |
| 1311 cum dixerint ad vos, quaerite a Pythonibus et a divinis, qui | |
| 1312 strident incantationibus suis</i>, subdit, quasi responsionem, | |
| 1313 <i>numquid non populus a Deo suo requiret visionem pro vivis et | |
| 1314 mortuis?</i> Fuerunt tamen in novo testamento etiam aliqui | |
| 1315 prophetiae spiritum habentes, qui multa de futuris eventibus | |
| 1316 praedixerunt.</p> | |
| 1317 <br /> | |
| 1318 <div class="E">Articulus 3</div> | |
| 1319 <p title="II-II q. 95 a. 3 arg. 1"><a name="43062"><span class= | |
| 1320 "ref">[43062] IIª-IIae q. 95 a. 3 arg. 1</span></a> Ad tertium | |
| 1321 sic proceditur. Videtur quod non sit determinare plures | |
| 1322 divinationis species. Ubi enim est una ratio peccandi, non videntur | |
| 1323 esse plures peccati species. Sed in omni divinatione est una ratio | |
| 1324 peccandi, quia scilicet utitur aliquis pacto Daemonum ad | |
| 1325 cognoscendum futura. Ergo divinationis non sunt diversae | |
| 1326 species.</p> | |
| 1327 <p title="II-II q. 95 a. 3 arg. 2"><a name="43063"><span class= | |
| 1328 "ref">[43063] IIª-IIae q. 95 a. 3 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 1329 actus humanus speciem sortitur ex fine, ut supra habitum est. Sed | |
| 1330 omnis divinatio ordinatur ad unum finem, scilicet ad | |
| 1331 praenuntiationem futurorum. Ergo omnis divinatio est unius | |
| 1332 speciei.</p> | |
| 1333 <p title="II-II q. 95 a. 3 arg. 3"><a name="43064"><span class= | |
| 1334 "ref">[43064] IIª-IIae q. 95 a. 3 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 1335 signa non diversificant speciem peccati, sive enim aliquis detrahat | |
| 1336 verbis, vel scripto vel nutu, est eadem peccati species. Sed | |
| 1337 divinationes non videntur differre nisi secundum diversa signa ex | |
| 1338 quibus accipitur praecognitio futurorum. Ergo non sunt diversae | |
| 1339 divinationis species.</p> | |
| 1340 <p title="II-II q. 95 a. 3 s. c."><a name="43065"><span class= | |
| 1341 "ref">[43065] IIª-IIae q. 95 a. 3 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 1342 est quod Isidorus, in libro Etymol., enumerat diversas species | |
| 1343 divinationis.</p> | |
| 1344 <p title="II-II q. 95 a. 3 co."><a name="43066"><span class= | |
| 1345 "ref">[43066] IIª-IIae q. 95 a. 3 co.</span></a> Respondeo | |
| 1346 dicendum quod, sicut dictum est, omnis divinatio utitur ad | |
| 1347 praecognitionem futuri eventus aliquo Daemonum consilio et auxilio. | |
| 1348 Quod quidem vel expresse imploratur, vel praeter petitionem | |
| 1349 hominis, se occulte Daemon ingerit ad praenuntiandum quaedam futura | |
| 1350 quae hominibus sunt ignota, eis autem cognita per modos de quibus | |
| 1351 in primo dictum est. Daemones autem expresse invocati solent futura | |
| 1352 praenuntiare multipliciter. Quandoque quidem praestigiosis | |
| 1353 quibusdam apparitionibus se aspectui et auditui hominum ingerentes | |
| 1354 ad praenuntiandum futura. Et haec species vocatur praestigium, ex | |
| 1355 eo quod oculi hominum praestringuntur. Quandoque autem per somnia. | |
| 1356 Et haec vocatur divinatio somniorum. Quandoque vero per mortuorum | |
| 1357 aliquorum apparitionem vel locutionem. Et haec species vocatur | |
| 1358 nigromantia, quia, ut Isidorus dicit, in libro Etymol., <i>nigrum | |
| 1359 Graece mortuus, mantia divinatio nuncupatur, quia quibusdam | |
| 1360 praecantationibus, adhibito sanguine, videntur resuscitati mortui | |
| 1361 divinare et ad interrogata respondere</i>. Quandoque vero futura | |
| 1362 praenuntiant per homines vivos, sicut in arreptitiis patet. Et haec | |
| 1363 est divinatio per Pythones, et ut Isidorus dicit, <i>Pythones a | |
| 1364 Python Apolline sunt dicti, qui dicebatur esse auctor | |
| 1365 divinandi</i>. Quandoque vero futura praenuntiant per aliquas | |
| 1366 figuras vel signa quae in rebus inanimatis apparent. Quae quidem si | |
| 1367 appareant in aliquo corpore terrestri, puta in ligno vel ferro aut | |
| 1368 lapide polito, vocatur geomantia; si autem in aqua, hydromantia; si | |
| 1369 autem in aere, aeromantia; si autem in igne, pyromantia; si autem | |
| 1370 in visceribus animalium immolatorum in aris Daemonum, vocatur | |
| 1371 aruspicium. Divinatio autem quae fit absque expressa Daemonum | |
| 1372 invocatione, in duo genera dividitur. Quorum primum est cum ad | |
| 1373 praenoscendum futura aliquid consideramus in dispositionibus | |
| 1374 aliquarum rerum. Et si quidem aliquis conetur futura praenoscere ex | |
| 1375 consideratione situs et motus siderum, hoc pertinet ad astrologos; | |
| 1376 qui et geneatici dicuntur, propter natalium considerationes dierum. | |
| 1377 Si vero per motus vel voces avium, seu quorumcumque animalium; sive | |
| 1378 per sternutationes hominum, vel membrorum saltus; hoc pertinet | |
| 1379 generaliter ad augurium, quod dicitur a garritu avium, sicut | |
| 1380 auspicium ab inspectione avium, quorum primum pertinet ad aures, | |
| 1381 secundum ad oculos; in avibus enim huiusmodi praecipue considerari | |
| 1382 solent. Si vero huiusmodi consideratio fiat circa verba hominum | |
| 1383 alia intentione dicta, quae quis retorquet ad futurum quod vult | |
| 1384 praenoscere, hoc vocatur omen. Et sic ut maximus Valerius dicit, | |
| 1385 <i>ominum observatio aliquo contractu religioni innexa est. Quoniam | |
| 1386 non fortuito motu, sed divina providentia constare creditur quae | |
| 1387 fecit, ut, Romanis deliberantibus utrum ad alium locum migrarent, | |
| 1388 forte eo tempore centurio quidam exclamavit, signifer, statue | |
| 1389 signum, hic optime manebimus; quam vocem auditam pro omine | |
| 1390 acceperunt, transeundi consilium omittentes</i>. Si autem | |
| 1391 considerentur aliquae dispositiones figurarum in aliquibus | |
| 1392 corporibus visui occurrentes, erit alia divinationis species. Nam | |
| 1393 ex lineamentis manus consideratis divinatio sumpta chiromantia | |
| 1394 vocatur, quasi divinatio manus, chiros enim Graece dicitur manus. | |
| 1395 Divinatio vero ex quibusdam figuris in spatula alicuius animalis | |
| 1396 apparentibus, spatulimantia vocatur. Ad secundum autem divinationis | |
| 1397 genus quae est sine expressa Daemonum invocatione, pertinet | |
| 1398 divinatio quae fit ex consideratione eorum quae eveniunt ex | |
| 1399 quibusdam quae ab hominibus serio fiunt ad aliquid occultum | |
| 1400 inquirendum, sive per protractionem punctorum (quod pertinet ad | |
| 1401 artem geomantiae); sive per considerationem figurarum quae | |
| 1402 proveniunt ex plumbo liquefacto in aquam proiecto; sive ex | |
| 1403 quibusdam cedulis, scriptis vel non scriptis, in occulto repositis, | |
| 1404 dum consideratur quis quam accipiat; vel etiam ex festucis | |
| 1405 inaequalibus propositis, quis maiorem vel minorem accipiat; vel | |
| 1406 etiam ex taxillorum proiectione, quis plura puncta proiiciat; vel | |
| 1407 etiam dum consideratur quid aperienti librum occurrat. Quae omnia | |
| 1408 sortium nomen habent. Sic igitur patet triplex esse divinationis | |
| 1409 genus. Quorum primum est per manifestam Daemonum invocationem, quod | |
| 1410 pertinet ad nigromanticos. Secundum autem est per solam | |
| 1411 considerationem dispositionis vel motus alterius rei, quod pertinet | |
| 1412 ad augures. Tertium est dum facimus aliquid ut nobis manifestetur | |
| 1413 aliquid occultum, quod pertinet ad sortes. Sub quolibet autem horum | |
| 1414 multa continentur, ut patet ex dictis.</p> | |
| 1415 <p title="II-II q. 95 a. 3 ad 1"><a name="43067"><span class= | |
| 1416 "ref">[43067] IIª-IIae q. 95 a. 3 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 1417 ergo dicendum quod in omnibus praedictis est eadem ratio generalis | |
| 1418 peccandi, sed non eadem specialis. Multo enim gravius est Daemones | |
| 1419 invocare quam aliqua facere quibus dignum sit ut se Daemones | |
| 1420 ingerant.</p> | |
| 1421 <p title="II-II q. 95 a. 3 ad 2"><a name="43068"><span class= | |
| 1422 "ref">[43068] IIª-IIae q. 95 a. 3 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 1423 dicendum quod cognitio futurorum vel occultorum est ultimus finis, | |
| 1424 ex quo sumitur generalis ratio divinationis. Distinguuntur autem | |
| 1425 diversae species secundum propria obiecta sive materias, prout | |
| 1426 scilicet in diversis rebus occultorum cognitio consideratur.</p> | |
| 1427 <p title="II-II q. 95 a. 3 ad 3"><a name="43069"><span class= | |
| 1428 "ref">[43069] IIª-IIae q. 95 a. 3 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 1429 dicendum quod res quas divinantes attendunt considerantur ab eis | |
| 1430 non sicut signa quibus exprimant quod iam sciunt, sicut accidit in | |
| 1431 detractione, sed sicut principia cognoscendi. Manifestum est autem | |
| 1432 quod diversitas principiorum diversificat speciem, etiam in | |
| 1433 scientiis demonstrativis.</p> | |
| 1434 <br /> | |
| 1435 <div class="E">Articulus 4</div> | |
| 1436 <p title="II-II q. 95 a. 4 arg. 1"><a name="43070"><span class= | |
| 1437 "ref">[43070] IIª-IIae q. 95 a. 4 arg. 1</span></a> Ad quartum | |
| 1438 sic proceditur. Videtur quod divinatio quae fit per invocationes | |
| 1439 Daemonum non sit illicita. Christus enim nihil illicitum commisit, | |
| 1440 secundum illud I Pet. II, qui peccatum non fecit. Sed dominus a | |
| 1441 Daemone interrogavit, quod tibi nomen est? Qui respondit, legio, | |
| 1442 multi enim sumus, ut habetur Marc. V. Ergo videtur quod liceat a | |
| 1443 Daemonibus aliquid occultum interrogare.</p> | |
| 1444 <p title="II-II q. 95 a. 4 arg. 2"><a name="43071"><span class= | |
| 1445 "ref">[43071] IIª-IIae q. 95 a. 4 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 1446 sanctorum animae non favent illicite interrogantibus. Sed Sauli | |
| 1447 interroganti de eventu futuri belli a muliere habente spiritum | |
| 1448 Pythonis, apparuit Samuel, et ei futurum eventum praedixit, ut | |
| 1449 legitur I Reg. XXVIII. Ergo divinatio quae fit per interrogationem | |
| 1450 a Daemonibus non est illicita.</p> | |
| 1451 <p title="II-II q. 95 a. 4 arg. 3"><a name="43072"><span class= | |
| 1452 "ref">[43072] IIª-IIae q. 95 a. 4 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 1453 licitum esse videtur veritatem ab aliquo sciente inquirere, quam | |
| 1454 utile est scire. Sed quandoque utile est scire aliqua occulta quae | |
| 1455 per Daemones sciri possunt, sicut apparet in inventione furtorum. | |
| 1456 Ergo divinatio quae fit per invocationem Daemonum non est | |
| 1457 illicita.</p> | |
| 1458 <p title="II-II q. 95 a. 4 s. c."><a name="43073"><span class= | |
| 1459 "ref">[43073] IIª-IIae q. 95 a. 4 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 1460 est quod dicitur Deut. XVIII, <i>non inveniatur in te qui ariolos | |
| 1461 sciscitetur, neque Pythones consulat</i>.</p> | |
| 1462 <p title="II-II q. 95 a. 4 co."><a name="43074"><span class= | |
| 1463 "ref">[43074] IIª-IIae q. 95 a. 4 co.</span></a> Respondeo | |
| 1464 dicendum quod omnis divinatio quae fit per invocationes Daemonum | |
| 1465 est illicita, duplici ratione. Quarum prima sumitur ex parte | |
| 1466 principii divinationis, quod scilicet est pactum expresse cum | |
| 1467 Daemone initum per ipsam Daemonis invocationem. Et hoc est omnino | |
| 1468 illicitum. Unde contra quosdam dicitur Isaiae XXVIII, <i>dixistis, | |
| 1469 percussimus foedus cum morte, et cum Inferno fecimus pactum</i>. Et | |
| 1470 adhuc gravius esset si sacrificium vel reverentia Daemoni invocato | |
| 1471 exhiberetur. Secunda ratio sumitur ex parte futuri eventus. Daemon | |
| 1472 enim, qui intendit perditionem hominum, ex huiusmodi suis | |
| 1473 responsis, etiam si aliquando vera dicat, intendit homines | |
| 1474 assuefacere ad hoc quod ei credatur, et sic intendit perducere in | |
| 1475 aliquid quod sit saluti humanae nocivum. Unde Athanasius, exponens | |
| 1476 id quod habetur Luc. IV, increpavit illum, dicens, obmutesce, | |
| 1477 dicit, <i>quamvis vera fateretur Daemon, compescebat tamen Christus | |
| 1478 eius sermonem, ne simul cum veritate etiam suam iniquitatem | |
| 1479 promulget. Ut nos etiam assuefaciat ne curemus de talibus, etsi | |
| 1480 vera loqui videantur, nefas enim est ut, cum adsit nobis Scriptura | |
| 1481 divina, a Diabolo instruamur</i>.</p> | |
| 1482 <p title="II-II q. 95 a. 4 ad 1"><a name="43075"><span class= | |
| 1483 "ref">[43075] IIª-IIae q. 95 a. 4 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 1484 ergo dicendum quod, sicut Beda dicit, Luc. VIII, <i>non velut | |
| 1485 inscius dominus inquirit, sed ut, confessa peste quam tolerabat, | |
| 1486 virtus curantis gratior emicaret</i>. Aliud autem est quaerere | |
| 1487 aliquid a Daemone sponte occurrente, quod quandoque licet propter | |
| 1488 utilitatem aliorum, maxime quando virtute divina potest compelli ad | |
| 1489 vera dicendum, et aliud est Daemonem invocare ad cognitionem | |
| 1490 occultorum acquirendum ab ipso.</p> | |
| 1491 <p title="II-II q. 95 a. 4 ad 2"><a name="43076"><span class= | |
| 1492 "ref">[43076] IIª-IIae q. 95 a. 4 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 1493 dicendum quod, sicut Augustinus dicit, ad Simplicianum, <i>non est | |
| 1494 absurdum credere aliqua dispensatione permissum fuisse ut, non | |
| 1495 dominante arte magica vel potentia, sed dispensatione occulta, quae | |
| 1496 pythonissam et Saulem latebat, se ostenderet spiritus iusti | |
| 1497 aspectibus regis, divina eum sententia percussurus. Vel, non vere | |
| 1498 spiritus Samuelis a requie sua excitatus est, sed aliquod phantasma | |
| 1499 et illusio imaginaria, Diaboli machinationibus facta, quam | |
| 1500 Scriptura Samuelem appellat, sicut solent imagines rerum suarum | |
| 1501 nominibus appellari</i>.</p> | |
| 1502 <p title="II-II q. 95 a. 4 ad 3"><a name="43077"><span class= | |
| 1503 "ref">[43077] IIª-IIae q. 95 a. 4 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 1504 dicendum quod nulla utilitas temporalis potest comparari detrimento | |
| 1505 spiritualis salutis, quod imminet ex inquisitione occultorum per | |
| 1506 Daemonum invocationem.</p> | |
| 1507 <br /> | |
| 1508 <div class="E">Articulus 5</div> | |
| 1509 <p title="II-II q. 95 a. 5 arg. 1"><a name="43078"><span class= | |
| 1510 "ref">[43078] IIª-IIae q. 95 a. 5 arg. 1</span></a> Ad quintum | |
| 1511 sic proceditur. Videtur quod divinatio quae fit per astra non sit | |
| 1512 illicita. Licitum enim est ex consideratione causarum praenuntiare | |
| 1513 effectus, sicut medici ex dispositione aegritudinis praenuntiant | |
| 1514 mortem. Sed corpora caelestia sunt causa eorum quae fiunt in hoc | |
| 1515 mundo, ut etiam Dionysius dicit, IV cap. de Div. Nom. Ergo | |
| 1516 divinatio quae fit per astra non est illicita.</p> | |
| 1517 <p title="II-II q. 95 a. 5 arg. 2"><a name="43079"><span class= | |
| 1518 "ref">[43079] IIª-IIae q. 95 a. 5 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 1519 scientia humana ex experimentis originem sumit, ut patet per | |
| 1520 philosophum, in principio Metaphys. Sed per multa experimenta | |
| 1521 aliqui compererunt ex consideratione siderum aliqua futura posse | |
| 1522 praenosci. Ergo non videtur esse illicitum tali divinatione | |
| 1523 uti.</p> | |
| 1524 <p title="II-II q. 95 a. 5 arg. 3"><a name="43080"><span class= | |
| 1525 "ref">[43080] IIª-IIae q. 95 a. 5 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 1526 divinatio dicitur esse illicita inquantum innititur pacto cum | |
| 1527 Daemonibus inito. Sed hoc non fit in divinatione quae fit per | |
| 1528 astra, sed solum consideratur dispositio creaturarum Dei. Ergo | |
| 1529 videtur quod huiusmodi divinatio non sit illicita.</p> | |
| 1530 <p title="II-II q. 95 a. 5 s. c."><a name="43081"><span class= | |
| 1531 "ref">[43081] IIª-IIae q. 95 a. 5 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 1532 est quod Augustinus dicit, in IV Confess., <i>illos planetarios | |
| 1533 quos mathematicos vocant, consulere non desistebam, quod quasi | |
| 1534 nullum esset eis sacrificium, et nullae preces ad aliquem spiritum | |
| 1535 ob divinationem dirigerentur. Quod tamen Christiana et vera pietas | |
| 1536 expellit et damnat</i>.</p> | |
| 1537 <p title="II-II q. 95 a. 5 co."><a name="43082"><span class= | |
| 1538 "ref">[43082] IIª-IIae q. 95 a. 5 co.</span></a> Respondeo | |
| 1539 dicendum quod, sicut dictum est, divinationi quae ex opinione falsa | |
| 1540 vel vana procedit, ingerit se operatio Daemonis, ut hominum animos | |
| 1541 implicet vanitati aut falsitati. Vana autem aut falsa opinione | |
| 1542 utitur si quis ex consideratione stellarum futura velit | |
| 1543 praecognoscere quae per ea praecognosci non possunt. Est igitur | |
| 1544 considerandum quid per caelestium corporum inspectionem de futuris | |
| 1545 possit praenosci. Et de his quidem quae ex necessitate eveniunt, | |
| 1546 manifestum est quod per considerationem stellarum possunt | |
| 1547 praenosci, sicut astrologi praenuntiant eclipses futuras. Circa | |
| 1548 praecognitionem vero futurorum eventuum ex consideratione | |
| 1549 stellarum, diversi diversa dixerunt. Fuerunt enim qui dicerent quod | |
| 1550 stellae significant potius quam faciant ea quae ex earum | |
| 1551 consideratione praenuntiantur. Sed hoc irrationabiliter dicitur. | |
| 1552 Omne enim corporale signum vel est effectus eius cuius est signum, | |
| 1553 sicut fumus significat ignem, a quo causatur, vel procedit ab eadem | |
| 1554 causa, et sic, dum significat causam, per consequens significat | |
| 1555 effectum, sicut iris quandoque significat serenitatem, inquantum | |
| 1556 causa eius est causa serenitatis. Non autem potest dici quod | |
| 1557 dispositiones caelestium corporum et motus sint effectus futurorum | |
| 1558 eventuum. Nec iterum possunt reduci in aliquam superiorem causam | |
| 1559 communem quae sit corporalis. Possunt autem reduci in unam causam | |
| 1560 communem quae est providentia divina, sed alia ratione disponuntur | |
| 1561 a divina providentia motus et situs caelestium corporum, et alia | |
| 1562 ratione eventus contingentium futurorum; quia illa disponuntur | |
| 1563 secundum rationem necessitatis, ut semper eodem modo proveniant; | |
| 1564 haec autem secundum rationem contingentiae, ut variabiliter | |
| 1565 contingant. Unde non potest esse quod ex inspectione siderum | |
| 1566 accipiatur praecognitio futurorum nisi sicut ex causis | |
| 1567 praecognoscuntur effectus. Duplices autem effectus subtrahuntur | |
| 1568 causalitati caelestium corporum. Primo quidem, omnes effectus per | |
| 1569 accidens contingentes, sive in rebus humanis sive in rebus | |
| 1570 naturalibus. Quia, ut probatur in VI Metaphys., ens per accidens | |
| 1571 non habet causam, et praecipue naturalem, cuiusmodi est virtus | |
| 1572 caelestium corporum. Quia quod per accidens fit neque est ens | |
| 1573 proprie neque unum, sicut quod, lapide cadente, fiat terraemotus, | |
| 1574 vel quod, homine fodiente sepulcrum, inveniatur thesaurus; haec | |
| 1575 enim, et huiusmodi, non sunt unum, sed simpliciter multa. Operatio | |
| 1576 autem naturae semper terminatur ad aliquid unum, sicut et procedit | |
| 1577 ab uno principio, quod est forma rei naturalis. Secundo autem, | |
| 1578 subtrahuntur causalitati caelestium corporum actus liberi arbitrii, | |
| 1579 quod est facultas voluntatis et rationis. Intellectus enim, sive | |
| 1580 ratio, non est corpus nec actus organi corporei; et per consequens | |
| 1581 nec voluntas, quae est in ratione, ut patet per philosophum, in III | |
| 1582 de anima. Nullum autem corpus potest imprimere in rem incorpoream. | |
| 1583 Unde impossibile est quod corpora caelestia directe imprimant in | |
| 1584 intellectum et voluntatem, hoc enim esset ponere intellectum non | |
| 1585 differre a sensu; quod Aristoteles, in libro de anima, imponit his | |
| 1586 qui dicebant quod talis voluntas <i>est in hominibus qualem in die | |
| 1587 inducit pater virorum deorumque</i>, scilicet sol vel caelum. Unde | |
| 1588 corpora caelestia non possunt esse per se causa operum liberi | |
| 1589 arbitrii. Possunt tamen ad hoc dispositive inclinare, inquantum | |
| 1590 imprimunt in corpus humanum, et per consequens in vires sensitivas, | |
| 1591 quae sunt actus corporalium organorum, quae inclinant ad humanos | |
| 1592 actus. Quia tamen vires sensitivae obediunt rationi, ut patet per | |
| 1593 philosophum, in III de anima et in I Ethic., nulla necessitas ex | |
| 1594 hoc libero arbitrio imponitur, sed contra inclinationem caelestium | |
| 1595 corporum homo potest per rationem operari. Si quis ergo | |
| 1596 consideratione astrorum utatur ad praecognoscendos futuros casuales | |
| 1597 vel fortuitos eventus, aut etiam ad cognoscendum per certitudinem | |
| 1598 futura opera hominum, procedet hoc ex falsa et vana opinione. Et | |
| 1599 sic operatio Daemonis se immiscet. Unde erit divinatio | |
| 1600 superstitiosa et illicita. Si vero aliquis utatur consideratione | |
| 1601 astrorum ad praecognoscendum futura quae ex caelestibus causantur | |
| 1602 corporibus, puta siccitates et pluvias et alia huiusmodi, non erit | |
| 1603 illicita divinatio nec superstitiosa.</p> | |
| 1604 <p title="II-II q. 95 a. 5 ad 1"><a name="43083"><span class= | |
| 1605 "ref">[43083] IIª-IIae q. 95 a. 5 ad 1</span></a> Et secundum | |
| 1606 hoc patet responsio ad primum.</p> | |
| 1607 <p title="II-II q. 95 a. 5 ad 2"><a name="43084"><span class= | |
| 1608 "ref">[43084] IIª-IIae q. 95 a. 5 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 1609 dicendum quod hoc quod astrologi ex consideratione astrorum | |
| 1610 frequenter vera praenuntiant, contingit dupliciter. Uno quidem | |
| 1611 modo, quia plures hominum passiones corporales sequuntur, et ideo | |
| 1612 actus eorum disponuntur, ut in pluribus, secundum inclinationem | |
| 1613 caelestium corporum, pauci autem sunt, idest soli sapientes, qui | |
| 1614 ratione huiusmodi inclinationes moderentur. Et ideo astrologi in | |
| 1615 multis vera praenuntiant, et praecipue in communibus eventibus, qui | |
| 1616 dependent ex multitudine. Alio modo, propter Daemones se | |
| 1617 immiscentes. Unde Augustinus dicit, in II super Gen. ad Litt., | |
| 1618 <i>fatendum est, quando a mathematicis vera dicuntur, instinctu | |
| 1619 quodam occultissimo dici, quem nescientes humanae mentes patiuntur. | |
| 1620 Quod cum ad decipiendos homines fit, spirituum immundorum et | |
| 1621 seductorum operatio est, quibus quaedam vera de temporalibus rebus | |
| 1622 nosse permittitur</i>. Unde concludit, <i>quapropter bono | |
| 1623 Christiano sive mathematici, sive quilibet impie divinantium, et | |
| 1624 maxime dicentes vera, cavendi sunt, ne consortio Daemoniorum animam | |
| 1625 deceptam pacto quodam societatis irretiant</i>.</p> | |
| 1626 <p title="II-II q. 95 a. 5 ad 3"><a name="43085"><span class= | |
| 1627 "ref">[43085] IIª-IIae q. 95 a. 5 ad 3</span></a> Et per hoc | |
| 1628 patet responsio ad tertium.</p> | |
| 1629 <br /> | |
| 1630 <div class="E">Articulus 6</div> | |
| 1631 <p title="II-II q. 95 a. 6 arg. 1"><a name="43086"><span class= | |
| 1632 "ref">[43086] IIª-IIae q. 95 a. 6 arg. 1</span></a> Ad sextum | |
| 1633 sic proceditur. Videtur quod divinatio quae fit per somnia non sit | |
| 1634 illicita. Uti enim instructione divina non est illicitum. Sed in | |
| 1635 somniis homines instruuntur a Deo, dicitur enim Iob XXXIII, <i>per | |
| 1636 somnium in visione nocturna, quando irruit sopor super homines et | |
| 1637 dormiunt in lectulo, tunc aperit</i>, scilicet Deus, aures virorum, | |
| 1638 et erudiens eos instruit disciplina. Ergo uti divinatione quae est | |
| 1639 per somnia non est illicitum.</p> | |
| 1640 <p title="II-II q. 95 a. 6 arg. 2"><a name="43087"><span class= | |
| 1641 "ref">[43087] IIª-IIae q. 95 a. 6 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 1642 illi qui interpretantur somnia, proprie utuntur divinatione | |
| 1643 somniorum. Sed sancti viri leguntur somnia interpretari, sicut | |
| 1644 Ioseph interpretatur somnia pincernae Pharaonis et magistri | |
| 1645 pistorum, ut legitur Gen. XL, et somnium Pharaonis, ut legitur Gen. | |
| 1646 XLI; et Daniel interpretatus est somnium regis Babylonis, ut | |
| 1647 habetur Dan. II et IV. Ergo divinatio somniorum non est | |
| 1648 illicita.</p> | |
| 1649 <p title="II-II q. 95 a. 6 arg. 3"><a name="43088"><span class= | |
| 1650 "ref">[43088] IIª-IIae q. 95 a. 6 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 1651 illud quod communiter homines experiuntur, irrationabile est | |
| 1652 negare. Sed omnes experiuntur somnia habere aliquam significationem | |
| 1653 futurorum. Ergo vanum est negare somnia habere vim divinationis. | |
| 1654 Ergo licitum est eis intendere.</p> | |
| 1655 <p title="II-II q. 95 a. 6 s. c."><a name="43089"><span class= | |
| 1656 "ref">[43089] IIª-IIae q. 95 a. 6 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 1657 est quod dicitur Deut. XVIII, <i>non inveniatur in te qui observet | |
| 1658 somnia</i>.</p> | |
| 1659 <p title="II-II q. 95 a. 6 co."><a name="43090"><span class= | |
| 1660 "ref">[43090] IIª-IIae q. 95 a. 6 co.</span></a> Respondeo | |
| 1661 dicendum quod, sicut dictum est, divinatio quae innititur falsae | |
| 1662 opinioni est superstitiosa et illicita. Ideo considerare oportet | |
| 1663 quid sit verum circa praecognitionem futurorum de somniis sunt | |
| 1664 autem somnia futurorum eventuum quandoque quidem causa, puta cum | |
| 1665 mens alicuius, sollicita ex his quae videt in somniis, inducitur ad | |
| 1666 aliquid faciendum vel vitandum. Quandoque vero somnia sunt signa | |
| 1667 aliquorum futurorum eventuum, inquantum reducuntur in aliquam | |
| 1668 causam communem somniis et futuris eventibus. Secundum hoc plurimum | |
| 1669 praecognitiones futurorum ex somniis fiunt. Est ergo considerandum | |
| 1670 quae sit causa somniorum; et an possit esse causa futurorum | |
| 1671 eventuum; vel ea possit cognoscere. Sciendum est ergo quod | |
| 1672 somniorum causa quandoque quidem est interius, quandoque autem | |
| 1673 exterius. Interior autem somniorum causa est duplex. Una quidem | |
| 1674 animalis, inquantum scilicet ea occurrunt hominis phantasiae in | |
| 1675 dormiendo circa quae eius cogitatio et affectio fuit immorata in | |
| 1676 vigilando. Et talis causa somniorum non est causa futurorum | |
| 1677 eventuum. Unde huiusmodi somnia per accidens se habent ad futuros | |
| 1678 eventus, et si quandoque simul concurrant, erit casuale. Quandoque | |
| 1679 vero causa intrinseca somniorum est corporalis. Nam ex interiori | |
| 1680 dispositione corporis formatur aliquis motus in phantasia | |
| 1681 conveniens tali dispositioni, sicut homini in quo abundant frigidi | |
| 1682 humores, occurrit in somniis quod sit in aqua vel nive. Et propter | |
| 1683 haec medici dicunt esse intendendum somniis ad cognoscendum | |
| 1684 interiores dispositiones. Causa autem somniorum exterior similiter | |
| 1685 est duplex, scilicet corporalis, et spiritualis. Corporalis quidem, | |
| 1686 inquantum imaginatio dormientis immutatur vel ab aere continenti | |
| 1687 vel ex impressione caelestis corporis, ut sic dormienti aliquae | |
| 1688 phantasiae appareant conformes caelestium dispositioni. Spiritualis | |
| 1689 autem causa est quandoque quidem a Deo, qui ministerio Angelorum | |
| 1690 aliqua hominibus revelat in somniis, secundum illud Num. XII, <i>si | |
| 1691 quis fuerit inter vos propheta domini, in visione apparebo ei, vel | |
| 1692 per somnium loquar ad illum</i>. Quandoque vero operatione Daemonum | |
| 1693 aliquae phantasiae dormientibus apparent, ex quibus quandoque | |
| 1694 aliqua futura revelant his qui cum eis habent pacta illicita. Sic | |
| 1695 ergo dicendum quod si quis utatur somniis ad praecognoscenda futura | |
| 1696 secundum quod somnia procedunt ex revelatione divina; vel ex causa | |
| 1697 naturali, intrinseca sive extrinseca, quantum se potest virtus | |
| 1698 talis causae extendere, non erit illicita divinatio. Si autem | |
| 1699 huiusmodi divinatio causetur ex revelatione Daemonum cum quibus | |
| 1700 pacta habentur expressa, quia ad hoc invocantur; vel tacita, quia | |
| 1701 huiusmodi divinatio extenditur ad quod se non potest extendere, | |
| 1702 erit divinatio illicita et superstitiosa.</p> | |
| 1703 <p title="II-II q. 95 a. 6 ad arg."><a name="43091"><span class= | |
| 1704 "ref">[43091] IIª-IIae q. 95 a. 6 ad arg.</span></a> Et per | |
| 1705 hoc patet responsio ad obiecta.</p> | |
| 1706 <br /> | |
| 1707 <div class="E">Articulus 7</div> | |
| 1708 <p title="II-II q. 95 a. 7 arg. 1"><a name="43092"><span class= | |
| 1709 "ref">[43092] IIª-IIae q. 95 a. 7 arg. 1</span></a> Ad | |
| 1710 septimum sic proceditur. Videtur quod divinatio quae est per | |
| 1711 auguria et omina et alias huiusmodi observationes exteriorum rerum, | |
| 1712 non sit illicita. Si enim esset illicita, sancti viri ea non | |
| 1713 uterentur. Sed de Ioseph legitur quod auguriis intendebat, legitur | |
| 1714 enim Gen. XLIV quod dispensator Ioseph dixit, <i>scyphus quem | |
| 1715 furati estis ipse est in quo bibit dominus meus, et in quo augurari | |
| 1716 solet</i>; et ipse postea dixit fratribus suis, <i>an ignoratis | |
| 1717 quod non sit similis mei in augurandi scientia?</i> Ergo uti tali | |
| 1718 divinatione non est illicitum.</p> | |
| 1719 <p title="II-II q. 95 a. 7 arg. 2"><a name="43093"><span class= | |
| 1720 "ref">[43093] IIª-IIae q. 95 a. 7 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 1721 aves aliqua circa futuros temporum eventus naturaliter cognoscunt, | |
| 1722 secundum illud Ierem. VIII, <i>milvus in caelo cognovit tempus | |
| 1723 suum, turtur et hirundo et ciconia custodierunt tempus adventus | |
| 1724 sui</i>. Sed naturalis cognitio est infallibilis, et a Deo. Ergo | |
| 1725 uti cognitione avium ad praenoscendum futura, quod est augurari, | |
| 1726 non videtur esse illicitum.</p> | |
| 1727 <p title="II-II q. 95 a. 7 arg. 3"><a name="43094"><span class= | |
| 1728 "ref">[43094] IIª-IIae q. 95 a. 7 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 1729 Gedeon in numero sanctorum ponitur, ut patet Heb. XI. Sed Gedeon | |
| 1730 usus fuit omine ex hoc quod audivit recitationem et | |
| 1731 interpretationem cuiusdam somnii, ut legitur Iudic. VII. Et | |
| 1732 similiter Eliezer, servus Abrahae, ut legitur Gen. XXIV. Ergo | |
| 1733 videtur quod talis divinatio non sit illicita.</p> | |
| 1734 <p title="II-II q. 95 a. 7 s. c."><a name="43095"><span class= | |
| 1735 "ref">[43095] IIª-IIae q. 95 a. 7 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 1736 est quod dicitur Deut. XVIII, <i>non inveniatur in te qui observet | |
| 1737 auguria</i>.</p> | |
| 1738 <p title="II-II q. 95 a. 7 co."><a name="43096"><span class= | |
| 1739 "ref">[43096] IIª-IIae q. 95 a. 7 co.</span></a> Respondeo | |
| 1740 dicendum quod motus vel garritus avium, vel quaecumque | |
| 1741 dispositiones huiusmodi in rebus consideratae, manifestum est quod | |
| 1742 non sunt causa futurorum eventuum, unde ex eis futura cognosci non | |
| 1743 possunt sicut ex causis. Relinquitur ergo quod si ex eis aliqua | |
| 1744 futura cognoscantur, hoc erit inquantum sunt effectus aliquarum | |
| 1745 causarum quae etiam sunt causantes vel praecognoscentes futuros | |
| 1746 eventus. Causa autem operationum brutorum animalium est instinctus | |
| 1747 quidam quo moventur in modum naturae, non enim habent dominium sui | |
| 1748 actus. Hic autem instinctus ex duplici causa potest procedere. Uno | |
| 1749 quidem modo, ex causa corporali. Cum enim bruta animalia non | |
| 1750 habeant nisi animam sensitivam, cuius omnes potentiae sunt actus | |
| 1751 corporalium organorum, subiacet eorum anima dispositioni | |
| 1752 continentium corporum, et primordialiter caelestium. Et ideo nihil | |
| 1753 prohibet aliquas eorum operationes esse futurorum signa, inquantum | |
| 1754 conformantur dispositionibus corporum caelestium et aeris | |
| 1755 continentis, ex qua proveniunt aliqui futuri eventus. In hoc tamen | |
| 1756 duo considerari oportet. Primum quidem, ut huiusmodi operationes | |
| 1757 non extendantur nisi ad praecognoscenda futura quae causantur per | |
| 1758 motus caelestium corporum, ut supra dictum est. Secundo, ut non | |
| 1759 extendantur nisi ad ea quae aliqualiter possunt ad huiusmodi | |
| 1760 animalia pertinere. Consequuntur enim per caelestia corpora | |
| 1761 cognitionem quandam naturalem et instinctum ad ea quae eorum vitae | |
| 1762 sunt necessaria, sicut sunt immutationes quae fiunt per pluvias et | |
| 1763 ventos, et alia huiusmodi. Alio modo instinctus huiusmodi causantur | |
| 1764 ex causa spirituali. Scilicet vel ex Deo, ut patet in columba super | |
| 1765 Christum descendente, et in corvo qui pavit Eliam, et in cete qui | |
| 1766 absorbuit et eiecit Ionam. Vel etiam ex Daemonibus, qui utuntur | |
| 1767 huiusmodi operationibus brutorum animalium ad implicandas animas | |
| 1768 vanis opinionibus. Et eadem ratio videtur esse de omnibus aliis | |
| 1769 accipiuntur pro omine, non subduntur dispositioni stellarum. | |
| 1770 Huiusmodi, praeterquam de ominibus. Quia verba humana, quae | |
| 1771 disponuntur tamen secundum divinam providentiam; et quandoque | |
| 1772 secundum Daemonum operationem. Sic igitur dicendum quod omnis | |
| 1773 huiusmodi divinatio, si extendatur ultra id ad quod potest | |
| 1774 pertingere secundum ordinem naturae vel divinae providentiae, est | |
| 1775 superstitiosa et illicita.</p> | |
| 1776 <p title="II-II q. 95 a. 7 ad 1"><a name="43097"><span class= | |
| 1777 "ref">[43097] IIª-IIae q. 95 a. 7 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 1778 ergo dicendum quod hoc quod Ioseph dixit, non esse aliquem sibi | |
| 1779 similem in scientia augurandi, secundum Augustinum, ioco dixit, non | |
| 1780 serio, referens forte hoc ad id quod vulgus de eo opinabatur. Et | |
| 1781 sic etiam dispensator eius locutus est.</p> | |
| 1782 <p title="II-II q. 95 a. 7 ad 2"><a name="43098"><span class= | |
| 1783 "ref">[43098] IIª-IIae q. 95 a. 7 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 1784 dicendum quod illa auctoritas loquitur de cognitione avium respectu | |
| 1785 eorum quae ad eas pertinent. Et ad haec praecognoscenda considerare | |
| 1786 earum voces et motus non est illicitum, puta si quis ex hoc quod | |
| 1787 cornicula frequenter crocitat, praedicat pluviam cito esse | |
| 1788 futuram.</p> | |
| 1789 <p title="II-II q. 95 a. 7 ad 3"><a name="43099"><span class= | |
| 1790 "ref">[43099] IIª-IIae q. 95 a. 7 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 1791 dicendum quod Gedeon observavit recitationem et expositionem somnii | |
| 1792 accipiens ea pro omine, quasi ordinata ad sui instructionem a | |
| 1793 divina providentia. Et similiter Eliezer attendit verba puellae, | |
| 1794 oratione praemissa ad Deum.</p> | |
| 1795 <br /> | |
| 1796 <div class="E">Articulus 8</div> | |
| 1797 <p title="II-II q. 95 a. 8 arg. 1"><a name="43100"><span class= | |
| 1798 "ref">[43100] IIª-IIae q. 95 a. 8 arg. 1</span></a> Ad octavum | |
| 1799 sic proceditur. Videtur quod divinatio sortium non sit illicita. | |
| 1800 Quia super illud Psalm., <i>in manibus tuis sortes meae</i>, dicit | |
| 1801 Glossa Augustini, <i>sors non est aliquid mali, sed res, in humana | |
| 1802 dubitatione, divinam indicans voluntatem</i>.</p> | |
| 1803 <p title="II-II q. 95 a. 8 arg. 2"><a name="43101"><span class= | |
| 1804 "ref">[43101] IIª-IIae q. 95 a. 8 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 1805 ea quae a sanctis in Scripturis observata leguntur non videntur | |
| 1806 esse illicita. Sed sancti viri, tam in veteri quam in novo | |
| 1807 testamento, inveniuntur sortibus usi esse. Legitur enim Iosue VII, | |
| 1808 quod Iosue, ex praecepto domini, iudicio sortium punivit Achar, qui | |
| 1809 de anathemate surripuerat. Saul etiam sorte deprehendit filium suum | |
| 1810 Ionatham mel comedisse, ut habetur I Reg. XIV. Ionas etiam, a facie | |
| 1811 domini fugiens, sorte deprehensus, est in mare deiectus, ut legitur | |
| 1812 Ionae I. Zacharias etiam sorte exiit ut incensum poneret, ut | |
| 1813 legitur Luc. I. Matthias etiam est sorte ab apostolis in | |
| 1814 apostolatum electus, ut legitur Act. I. Ergo videtur quod divinatio | |
| 1815 sortium non sit illicita.</p> | |
| 1816 <p title="II-II q. 95 a. 8 arg. 3"><a name="43102"><span class= | |
| 1817 "ref">[43102] IIª-IIae q. 95 a. 8 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 1818 pugna pugilum quae monomachia dicitur, idest singularis | |
| 1819 concertatio, et iudicia ignis et aquae, quae dicuntur vulgaria, | |
| 1820 videntur ad sortes pertinere, cum per huiusmodi aliqua exquirantur | |
| 1821 occulta. Sed huiusmodi non videntur esse illicita, quia et David | |
| 1822 legitur cum Philisthaeo singulare iniisse certamen, ut legitur I | |
| 1823 Reg. XVII. Ergo videtur quod divinatio sortium non sit | |
| 1824 illicita.</p> | |
| 1825 <p title="II-II q. 95 a. 8 s. c."><a name="43103"><span class= | |
| 1826 "ref">[43103] IIª-IIae q. 95 a. 8 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 1827 est quod in decretis, XXVI, qu. V, dicitur, <i>sortes quibus cuncta | |
| 1828 vos vestris discriminatis provinciis, quas patres damnaverunt, | |
| 1829 nihil aliud quam divinationes et maleficia decernimus. Quamobrem | |
| 1830 volumus omnino illas damnari, et ultra inter Christianos nolumus | |
| 1831 nominari, et ne exerceantur, anathematis interdicto | |
| 1832 prohibemus</i>.</p> | |
| 1833 <p title="II-II q. 95 a. 8 co."><a name="43104"><span class= | |
| 1834 "ref">[43104] IIª-IIae q. 95 a. 8 co.</span></a> Respondeo | |
| 1835 dicendum quod, sicut supra dictum est, sortes proprie dicuntur cum | |
| 1836 aliquid fit ut, eius eventu considerato, aliquid occultum | |
| 1837 innotescat. Et si quidem quaeratur iudicio sortium quid cui sit | |
| 1838 exhibendum, sive illud sit res possessa, sive sit honor seu | |
| 1839 dignitas, seu poena, aut actio aliqua, vocatur sors divisoria. Si | |
| 1840 autem inquiratur quid agere oporteat, vocatur sors consultoria. Si | |
| 1841 vero quaeratur quid sit futurum, vocatur sors divinatoria. Actus | |
| 1842 autem hominum, qui requiruntur ad sortes, non subduntur | |
| 1843 dispositioni stellarum, nec etiam eventus ipsorum. Unde si quis ea | |
| 1844 intentione sortibus utatur quasi huiusmodi actus humani, qui | |
| 1845 requiruntur ad sortes, secundum dispositionem stellarum sortiantur | |
| 1846 effectum, vana et falsa est opinio, et per consequens non carens | |
| 1847 Daemonum ingestione. Ex quo talis divinatio erit superstitiosa et | |
| 1848 illicita. Hac autem causa remota, necesse est quod sortialium | |
| 1849 actuum expectetur eventus vel ex fortuna, vel ex aliqua spirituali | |
| 1850 causa dirigente. Et si quidem ex fortuna, quod locum habere potest | |
| 1851 solum in divisoria sorte, non videtur habere nisi forte vitium | |
| 1852 vanitatis sicut si aliqui non valentes aliquid concorditer | |
| 1853 dividere, velint sortibus ad divisionem uti, quasi fortunae | |
| 1854 exponentes quis quam partem accipiat. Si vero ex spirituali causa | |
| 1855 expectetur sortium iudicium, quandoque quidem expectatur ex | |
| 1856 Daemonibus, sicut legitur Ezech. XXI, quod <i>rex Babylonis stetit | |
| 1857 in bivio, in capite duarum viarum, commiscens sagittas, | |
| 1858 interrogavit idola, exta consuluit</i>. Et tales sortes sunt | |
| 1859 illicitae, et secundum canones prohibentur. Quandoque vero | |
| 1860 expectatur a Deo, secundum illud Prov. XVI. <i>Sortes mittuntur in | |
| 1861 sinum, sed a domino temperantur</i>. Et talis sors secundum se non | |
| 1862 est malum, ut Augustinus dicit. Potest tamen in hoc quadrupliciter | |
| 1863 peccatum incidere. Primo quidem, si absque ulla necessitate ad | |
| 1864 sortes recurratur, hoc enim videtur ad Dei tentationem pertinere. | |
| 1865 Unde Ambrosius dicit, super Lucam, <i>qui sorte eligitur, humano | |
| 1866 iudicio non comprehenditur</i>. Secundo, si quis, etiam in | |
| 1867 necessitate, absque reverentia sortibus utatur. Unde, super actus | |
| 1868 Apost., dicit Beda, <i>si qui, necessitate aliqua compulsi, Deum | |
| 1869 putant sortibus, exemplo apostolorum, esse consulendum, videant hoc | |
| 1870 ipsos apostolos non nisi collecto fratrum coetu, et precibus ad | |
| 1871 Deum fusis, egisse</i>. Tertio, si divina oracula ad terrena | |
| 1872 negotia convertantur. Unde Augustinus dicit, ad inquisitiones | |
| 1873 Ianuarii, <i>his qui de paginis evangelicis sortes legunt, etsi | |
| 1874 optandum sit ut id potius faciant quam ad Daemonia consulenda | |
| 1875 concurrant, tamen ista mihi displicet consuetudo, ad negotia | |
| 1876 saecularia et ad vitae huius vanitatem divina oracula velle | |
| 1877 convertere</i>. Quarto, si in electionibus ecclesiasticis, quae ex | |
| 1878 spiritus sancti inspiratione fieri debent, aliqui sortibus utantur. | |
| 1879 Unde, sicut Beda dicit, super actus Apost., Matthias, ante | |
| 1880 Pentecosten ordinatus, sorte quaeritur, quia scilicet nondum erat | |
| 1881 plenitudo spiritus sancti in Ecclesia effusa, <i>septem autem | |
| 1882 diaconi postea non sorte, sed electione discipulorum sunt | |
| 1883 ordinati</i>. Secus autem est in temporalibus dignitatibus, quae ad | |
| 1884 terrena disponenda ordinantur; in quarum electione plerumque | |
| 1885 homines sortibus utuntur, sicut et in temporalium rerum divisione. | |
| 1886 Si vero necessitas immineat, licitum est, cum debita reverentia, | |
| 1887 sortibus divinum iudicium implorare. Unde Augustinus dicit, in | |
| 1888 epistola ad Honoratum, <i>si inter Dei ministros sit disceptatio | |
| 1889 qui eorum persecutionis tempore maneant, ne fuga omnium, et qui | |
| 1890 eorum fugiant, ne morte omnium deseratur Ecclesia, si haec | |
| 1891 disceptatio aliter non potuerit terminari, quantum mihi videtur, | |
| 1892 qui maneant et qui fugiant sorte legendi sunt</i>. Et in I de Doct. | |
| 1893 Christ. dicit, <i>si tibi abundaret aliquid, quod oporteret dari ei | |
| 1894 qui non haberet, nec duobus dari potuisset; si tibi occurrerent | |
| 1895 duo, quorum neuter alium vel indigentia vel erga te aliqua | |
| 1896 necessitate superaret; nihil iustius faceres quam ut sorte legeres | |
| 1897 cui dandum esset quod dari utrique non posset</i>.</p> | |
| 1898 <p title="II-II q. 95 a. 8 ad 1"><a name="43105"><span class= | |
| 1899 "ref">[43105] IIª-IIae q. 95 a. 8 ad 1</span></a> Et per hoc | |
| 1900 patet responsio ad primum et secundum.</p> | |
| 1901 <p title="II-II q. 95 a. 8 ad 3"><a name="43106"><span class= | |
| 1902 "ref">[43106] IIª-IIae q. 95 a. 8 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 1903 dicendum quod iudicium ferri candentis vel aquae ferventis | |
| 1904 ordinatur quidem ad alicuius peccati occulti inquisitionem per | |
| 1905 aliquid quod ab homine fit, et in hoc convenit cum sortibus, | |
| 1906 inquantum tamen expectatur aliquis miraculosus effectus a Deo, | |
| 1907 excedit communem sortium rationem. Unde huiusmodi iudicium | |
| 1908 illicitum redditur, tum quia ordinatur ad iudicandum occulta, quae | |
| 1909 divino iudicio reservantur; tum etiam quia huiusmodi iudicium non | |
| 1910 est auctoritate divina sancitum. Unde II, qu. V, in decreto | |
| 1911 Stephani Papae, dicitur, <i>ferri candentis vel aquae ferventis | |
| 1912 examinatione confessionem extorqueri a quolibet, sacri non censent | |
| 1913 canones, et quod sanctorum patrum documento sancitum non est, | |
| 1914 superstitiosa adinventione non est praesumendum. Spontanea enim | |
| 1915 confessione vel testium approbatione publicata delicta, habito prae | |
| 1916 oculis Dei timore, concessa sunt nostro regimini iudicare. Occulta | |
| 1917 vero et incognita illi sunt relinquenda qui solus novit corda | |
| 1918 filiorum hominum</i>. Et eadem ratio videtur esse de lege | |
| 1919 duellorum, nisi quod plus accedit ad communem rationem sortium, | |
| 1920 inquantum non expectatur ibi miraculosus effectus; nisi forte | |
| 1921 quando pugiles sunt valde impares virtute vel arte.</p> | |
| 1922 <br /> | |
| 1923 <div class="D">Quaestio 96</div> | |
| 1924 <div class="G">Prooemium</div> | |
| 1925 <p title="II-II q. 96 pr."><a name="43107"><span class= | |
| 1926 "ref">[43107] IIª-IIae q. 96 pr.</span></a> Deinde | |
| 1927 considerandum est de superstitionibus observantiarum. Et circa hoc | |
| 1928 quaeruntur quatuor. Primo, de observantiis ad scientiam | |
| 1929 acquirendam, quae traduntur in arte notoria. Secundo, de | |
| 1930 observantiis quae ordinantur ad aliqua corpora immutanda. Tertio, | |
| 1931 de observantiis quae ordinantur ad coniecturas sumendas fortuniorum | |
| 1932 vel infortuniorum. Quarto, de suspensionibus sacrorum verborum ad | |
| 1933 collum.</p> | |
| 1934 <br /> | |
| 1935 <div class="E">Articulus 1</div> | |
| 1936 <p title="II-II q. 96 a. 1 arg. 1"><a name="43108"><span class= | |
| 1937 "ref">[43108] IIª-IIae q. 96 a. 1 arg. 1</span></a> Ad primum | |
| 1938 sic proceditur. Videtur quod uti observantiis artis notoriae non | |
| 1939 sit illicitum. Dupliciter enim est aliquid illicitum, uno modo, | |
| 1940 secundum genus operis, sicut homicidium vel furtum; alio modo, ex | |
| 1941 eo quod ordinatur ad malum finem, sicut cum quis dat eleemosynam | |
| 1942 propter inanem gloriam. Sed ea quae observantur in arte notoria | |
| 1943 secundum genus operis non sunt illicita, sunt enim quaedam ieiunia | |
| 1944 et orationes ad Deum. Ordinantur etiam ad bonum finem, scilicet ad | |
| 1945 scientiam acquirendam. Ergo uti huiusmodi observationibus non est | |
| 1946 illicitum.</p> | |
| 1947 <p title="II-II q. 96 a. 1 arg. 2"><a name="43109"><span class= | |
| 1948 "ref">[43109] IIª-IIae q. 96 a. 1 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 1949 Dan. I legitur quod pueris abstinentibus <i>dedit Deus scientiam et | |
| 1950 disciplinam in omni libro et sapientia</i>. Sed observantiae artis | |
| 1951 notoriae sunt secundum aliqua ieiunia et abstinentias quasdam. Ergo | |
| 1952 videtur quod divinitus sortiatur ars illa effectum. Non ergo | |
| 1953 illicitum est ea uti.</p> | |
| 1954 <p title="II-II q. 96 a. 1 arg. 3"><a name="43110"><span class= | |
| 1955 "ref">[43110] IIª-IIae q. 96 a. 1 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 1956 ideo videtur esse inordinatum a Daemonibus inquirere de futuris | |
| 1957 quia ea non cognoscunt, sed hoc est proprium Dei, ut dictum est. | |
| 1958 Sed veritates scientiarum Daemones sciunt, quia scientiae sunt de | |
| 1959 his quae sunt ex necessitate et semper, quae subiacent humanae | |
| 1960 cognitioni, et multo magis Daemonum, qui sunt perspicaciores, ut | |
| 1961 Augustinus dicit. Ergo non videtur esse peccatum uti arte notoria, | |
| 1962 etiam si per Daemones sortiatur effectum.</p> | |
| 1963 <p title="II-II q. 96 a. 1 s. c."><a name="43111"><span class= | |
| 1964 "ref">[43111] IIª-IIae q. 96 a. 1 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 1965 est quod dicitur Deut. XVIII, <i>non inveniatur in te qui quaerat a | |
| 1966 mortuis veritatem</i>, quae quidem inquisitio innititur auxilio | |
| 1967 Daemonum. Sed per observantias artis notoriae inquiritur cognitio | |
| 1968 veritatis per quaedam pacta significationum cum Daemonibus inita. | |
| 1969 Ergo uti arte notoria non est licitum.</p> | |
| 1970 <p title="II-II q. 96 a. 1 co."><a name="43112"><span class= | |
| 1971 "ref">[43112] IIª-IIae q. 96 a. 1 co.</span></a> Respondeo | |
| 1972 dicendum quod ars notoria et illicita est, et inefficax. Illicita | |
| 1973 quidem est, quia utitur quibusdam ad scientiam acquirendam quae non | |
| 1974 habent secundum se virtutem causandi scientiam, sicut inspectione | |
| 1975 quarundam figurarum, et prolatione quorundam ignotorum verborum, et | |
| 1976 aliis huiusmodi. Et ideo huiusmodi ars non utitur his ut causis, | |
| 1977 sed ut signis. Non autem ut signis divinitus institutis, sicut sunt | |
| 1978 sacramentalia signa. Unde relinquitur quod sint supervacua signa, | |
| 1979 et per consequens pertinentia ad pacta quaedam significationum cum | |
| 1980 Daemonibus placita atque foederata. Et ideo ars notoria penitus est | |
| 1981 repudianda et fugienda Christiano, sicut et aliae artes nugatoriae | |
| 1982 vel noxiae superstitionis, ut Augustinus dicit, in II de Doct. | |
| 1983 Christ. Est etiam huiusmodi ars inefficax ad scientiam acquirendam. | |
| 1984 Cum enim per huiusmodi artem non intendatur acquisitio scientiae | |
| 1985 per modum homini connaturalem, scilicet adinveniendo vel | |
| 1986 addiscendo, consequens est quod iste effectus vel expectetur a Deo, | |
| 1987 vel a Daemonibus. Certum est autem aliquos a Deo sapientiam et | |
| 1988 scientiam per infusionem habuisse, sicut de Salomone legitur, III | |
| 1989 Reg. III, et II Paral. I. Dominus etiam discipulis suis dicit, Luc. | |
| 1990 XXI, <i>ego dabo vobis os et sapientiam, cui non poterunt resistere | |
| 1991 et contradicere omnes adversarii vestri</i>. Sed hoc donum non | |
| 1992 datur quibuscumque, aut cum certa observatione, sed secundum | |
| 1993 arbitrium spiritus sancti, secundum illud I ad Cor. XII, <i>alii | |
| 1994 quidem datur per spiritum sermo sapientiae, alii sermo scientiae | |
| 1995 secundum eundem spiritum</i>; et postea subditur, <i>haec omnia | |
| 1996 operatur unus atque idem spiritus, dividens singulis prout | |
| 1997 vult</i>. Ad Daemones autem non pertinet illuminare intellectum, ut | |
| 1998 habitum est in prima huius operis parte. Acquisitio autem scientiae | |
| 1999 et sapientiae fit per illuminationem intellectus. Et ideo nullus | |
| 2000 unquam per Daemones scientiam acquisivit. Unde Augustinus dicit, in | |
| 2001 X de Civ. Dei, <i>Porphyrium fateri quod theurgicis teletis, in | |
| 2002 operationibus Daemonum, intellectuali animae nihil purgationis | |
| 2003 accidit quod eam facit idoneam ad videndum Deum suum, et | |
| 2004 perspicienda ea quae vera sunt</i>, qualia sunt omnia scientiarum | |
| 2005 theoremata. Possent tamen Daemones, verbis hominibus colloquentes, | |
| 2006 exprimere aliqua scientiarum documenta, sed hoc non quaeritur per | |
| 2007 artem notoriam.</p> | |
| 2008 <p title="II-II q. 96 a. 1 ad 1"><a name="43113"><span class= | |
| 2009 "ref">[43113] IIª-IIae q. 96 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 2010 ergo dicendum quod acquirere scientiam bonum est, sed acquirere eam | |
| 2011 modo indebito non est bonum. Et hunc finem intendit ars | |
| 2012 notoria.</p> | |
| 2013 <p title="II-II q. 96 a. 1 ad 2"><a name="43114"><span class= | |
| 2014 "ref">[43114] IIª-IIae q. 96 a. 1 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 2015 dicendum quod pueri illi non abstinebant secundum vanam | |
| 2016 observantiam artis notoriae, sed secundum auctoritatem legis | |
| 2017 divinae, nolentes inquinari cibis gentilium. Et ideo merito | |
| 2018 obedientiae consecuti sunt a Deo scientiam, secundum illud Psalm., | |
| 2019 <i>super senes intellexi, quia mandata tua quaesivi</i>.</p> | |
| 2020 <p title="II-II q. 96 a. 1 ad 3"><a name="43115"><span class= | |
| 2021 "ref">[43115] IIª-IIae q. 96 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 2022 dicendum quod exquirere cognitionem futurorum a Daemonibus non | |
| 2023 solum est peccatum propter hoc quod ipsi futura non cognoscunt, sed | |
| 2024 propter societatem cum eis initam, quae etiam in proposito locum | |
| 2025 habet.</p> | |
| 2026 <br /> | |
| 2027 <div class="E">Articulus 2</div> | |
| 2028 <p title="II-II q. 96 a. 2 arg. 1"><a name="43116"><span class= | |
| 2029 "ref">[43116] IIª-IIae q. 96 a. 2 arg. 1</span></a> Ad | |
| 2030 secundum sic proceditur. Videtur quod observationes ordinatae ad | |
| 2031 corporum immutationem, puta ad sanitatem vel ad aliquid huiusmodi, | |
| 2032 sint licitae. Licitum enim est uti naturalibus virtutibus corporum | |
| 2033 ad proprios effectus inducendos. Res autem naturales habent quasdam | |
| 2034 virtutes occultas, quarum ratio ab homine assignari non potest, | |
| 2035 sicut quod adamas trahit ferrum, et multa alia quae Augustinus | |
| 2036 enumerat, XXI de Civ. Dei. Ergo videtur quod uti huiusmodi rebus ad | |
| 2037 corpora immutanda non sit illicitum.</p> | |
| 2038 <p title="II-II q. 96 a. 2 arg. 2"><a name="43117"><span class= | |
| 2039 "ref">[43117] IIª-IIae q. 96 a. 2 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 2040 sicut corpora naturalia subduntur corporibus caelestibus, ita etiam | |
| 2041 corpora artificialia. Sed corpora naturalia sortiuntur quasdam | |
| 2042 virtutes occultas, speciem consequentes, ex impressione caelestium | |
| 2043 corporum. Ergo etiam corpora artificialia, puta imagines, | |
| 2044 sortiuntur aliquam virtutem occultam a corporibus caelestibus ad | |
| 2045 aliquos effectus causandos. Ergo uti eis, et aliis huiusmodi, non | |
| 2046 est illicitum.</p> | |
| 2047 <p title="II-II q. 96 a. 2 arg. 3"><a name="43118"><span class= | |
| 2048 "ref">[43118] IIª-IIae q. 96 a. 2 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 2049 Daemones etiam multipliciter possunt corpora transmutare, ut dicit | |
| 2050 Augustinus, III de Trin. Sed eorum virtus a Deo est. Ergo licet uti | |
| 2051 eorum virtute ad aliquas huiusmodi immutationes faciendas.</p> | |
| 2052 <p title="II-II q. 96 a. 2 s. c."><a name="43119"><span class= | |
| 2053 "ref">[43119] IIª-IIae q. 96 a. 2 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 2054 est quod Augustinus dicit, in II de Doct. Christ., quod <i>ad | |
| 2055 superstitionem pertinent molimina magicarum artium, et ligaturae, | |
| 2056 et remedia quae medicorum quoque medicina condemnat, sive in | |
| 2057 praecantationibus, sive in quibusdam notis, quas characteres | |
| 2058 vocant, sive in quibuscumque rebus suspendendis atque | |
| 2059 insignandis</i>.</p> | |
| 2060 <p title="II-II q. 96 a. 2 co."><a name="43120"><span class= | |
| 2061 "ref">[43120] IIª-IIae q. 96 a. 2 co.</span></a> Respondeo | |
| 2062 dicendum quod in his quae fiunt ad aliquos effectus corporales | |
| 2063 inducendos, considerandum est utrum naturaliter videantur posse | |
| 2064 tales effectus causare. Sic enim non erit illicitum, licet enim | |
| 2065 causas naturales adhibere ad proprios effectus. Si autem | |
| 2066 naturaliter non videantur posse tales effectus causare, consequens | |
| 2067 est quod non adhibeantur ad hos effectus causandos tanquam causae, | |
| 2068 sed solum quasi signa. Et sic pertinent ad pacta significationum | |
| 2069 cum Daemonibus inita. Unde Augustinus dicit, XXI de Civ. Dei, | |
| 2070 <i>illiciuntur Daemones per creaturas, quas non ipsi, sed Deus | |
| 2071 condidit, delectabilibus pro sua diversitate diversis, non ut | |
| 2072 animalia cibis, sed ut spiritus signis, quae cuiusque delectationi | |
| 2073 congruunt, per varia genera lapidum, herbarum, lignorum, animalium, | |
| 2074 carminum, rituum</i>.</p> | |
| 2075 <p title="II-II q. 96 a. 2 ad 1"><a name="43121"><span class= | |
| 2076 "ref">[43121] IIª-IIae q. 96 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 2077 ergo dicendum quod si simpliciter adhibeantur res naturales ad | |
| 2078 aliquos effectus producendos ad quos putantur naturalem habere | |
| 2079 virtutem, non est superstitiosum neque illicitum. Si vero | |
| 2080 adiungantur vel characteres aliqui, vel aliqua nomina, vel aliae | |
| 2081 quaecumque variae observationes, quae manifestum est naturaliter | |
| 2082 efficaciam non habere, erit superstitiosum et illicitum.</p> | |
| 2083 <p title="II-II q. 96 a. 2 ad 2"><a name="43122"><span class= | |
| 2084 "ref">[43122] IIª-IIae q. 96 a. 2 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 2085 dicendum quod virtutes naturales corporum naturalium consequuntur | |
| 2086 eorum formas substantiales, quas sortiuntur ex impressione | |
| 2087 caelestium corporum, et ideo ex eorundem impressione sortiuntur | |
| 2088 quasdam virtutes activas. Sed corporum artificialium formae | |
| 2089 procedunt ex conceptione artificis, et cum nihil aliud sint quam | |
| 2090 compositio, ordo et figura, ut dicitur in I Physic., non possunt | |
| 2091 habere naturalem virtutem ad agendum. Et inde est quod ex | |
| 2092 impressione caelestium corporum nullam virtutem sortiuntur | |
| 2093 inquantum sunt artificialia, sed solum secundum materiam naturalem. | |
| 2094 Falsum est ergo quod Porphyrio videbatur, ut Augustinus dicit, X de | |
| 2095 Civ. Dei, <i>herbis et lapidibus et animantibus, et sonis certis | |
| 2096 quibusdam ac vocibus, et figurationibus atque figmentis quibusdam | |
| 2097 etiam observatis in caeli conversione motibus siderum, fabricari in | |
| 2098 terra ab hominibus potestates idoneas siderum variis effectibus | |
| 2099 exequendis</i>, quasi effectus magicarum artium ex virtute | |
| 2100 caelestium corporum provenirent. Sed sic ut Augustinus ibidem | |
| 2101 subdit, <i>totum hoc ad Daemones pertinet, ludificatores animarum | |
| 2102 sibi subditarum</i>. Unde etiam imagines quas astronomicas vocant, | |
| 2103 ex operatione Daemonum habent effectum. Cuius signum est quod | |
| 2104 necesse est eis inscribi quosdam characteres, qui naturaliter ad | |
| 2105 nihil operantur, non enim est figura actionis naturalis principium. | |
| 2106 Sed in hoc distant astronomicae imagines a nigromanticis, quod in | |
| 2107 nigromanticis fiunt expressae invocationes et praestigia quaedam, | |
| 2108 unde pertinent ad expressa pacta cum Daemonibus inita, sed in aliis | |
| 2109 imaginibus sunt quaedam tacita pacta per quaedam figurarum seu | |
| 2110 characterum signa.</p> | |
| 2111 <p title="II-II q. 96 a. 2 ad 3"><a name="43123"><span class= | |
| 2112 "ref">[43123] IIª-IIae q. 96 a. 2 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 2113 dicendum quod ad dominium pertinet divinae maiestatis, cui Daemones | |
| 2114 subsunt, ut eis utatur Deus ad quodcumque voluerit. Sed homini non | |
| 2115 est potestas super Daemones commissa, ut eis licite uti possit ad | |
| 2116 quodcumque voluerit, sed est ei contra Daemones bellum indictum. | |
| 2117 Unde nullo modo licet homini Daemonum auxilio uti per pacta tacita | |
| 2118 vel expressa.</p> | |
| 2119 <br /> | |
| 2120 <div class="E">Articulus 3</div> | |
| 2121 <p title="II-II q. 96 a. 3 arg. 1"><a name="43124"><span class= | |
| 2122 "ref">[43124] IIª-IIae q. 96 a. 3 arg. 1</span></a> Ad tertium | |
| 2123 sic proceditur. Videtur quod observationes quae ordinantur ad | |
| 2124 praecognoscenda aliqua fortunia vel infortunia, non sunt illicita. | |
| 2125 Inter alia enim infortunia hominum sunt etiam infirmitates. Sed | |
| 2126 infirmitates in hominibus quaedam signa praecedunt, quae etiam a | |
| 2127 medicis observantur. Ergo observare huiusmodi significationes non | |
| 2128 videtur esse illicitum.</p> | |
| 2129 <p title="II-II q. 96 a. 3 arg. 2"><a name="43125"><span class= | |
| 2130 "ref">[43125] IIª-IIae q. 96 a. 3 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 2131 irrationabile est negare illud quod quasi communiter omnes | |
| 2132 experiuntur. Sed quasi omnes experiuntur quod aliqua tempora vel | |
| 2133 loca, vel verba audita, vel occursus hominum seu animalium, aut | |
| 2134 distorti aut inordinati actus, aliquod praesagium habent boni vel | |
| 2135 mali futuri. Ergo observare ista non videtur esse illicitum.</p> | |
| 2136 <p title="II-II q. 96 a. 3 arg. 3"><a name="43126"><span class= | |
| 2137 "ref">[43126] IIª-IIae q. 96 a. 3 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 2138 actus hominum et eventus ex divina providentia disponuntur secundum | |
| 2139 ordinem quendam, ad quem pertinere videtur quod praecedentia sint | |
| 2140 subsequentium signa. Unde ea quae antiquis patribus contigerunt | |
| 2141 signa sunt eorum quae in nobis complentur, ut patet per apostolum, | |
| 2142 I ad Cor. X. Observare autem ordinem ex divina providentia | |
| 2143 procedentem non est illicitum. Ergo observare huiusmodi praesagia | |
| 2144 non videtur esse illicitum.</p> | |
| 2145 <p title="II-II q. 96 a. 3 s. c."><a name="43127"><span class= | |
| 2146 "ref">[43127] IIª-IIae q. 96 a. 3 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 2147 est quod Augustinus dicit, in II de Doct. Christ., quod <i>ad pacta | |
| 2148 cum Daemonibus inita pertinent millia inanium observationum, puta | |
| 2149 si membrum aliquod salierit; si iunctim ambulantibus amicis lapis | |
| 2150 aut canis aut puer medius intervenerit; limen calcare cum ante | |
| 2151 domum suam aliquis transit; redire ad lectum si quis, dum se | |
| 2152 calceat, sternutaverit; redire domum si procedens offenderit; cum | |
| 2153 vestis a soricibus roditur, plus timere superstitionem mali futuri | |
| 2154 quam praesens damnum dolere</i>.</p> | |
| 2155 <p title="II-II q. 96 a. 3 co."><a name="43128"><span class= | |
| 2156 "ref">[43128] IIª-IIae q. 96 a. 3 co.</span></a> Respondeo | |
| 2157 dicendum quod homines omnes huiusmodi observationes attendunt non | |
| 2158 ut quasdam causas, sed ut quaedam signa futurorum eventuum bonorum | |
| 2159 vel malorum. Non autem observantur sicut signa a Deo tradita, cum | |
| 2160 non sint introducta ex auctoritate divina, sed magis ex vanitate | |
| 2161 humana, cooperante Daemonum malitia, qui nituntur animos hominum | |
| 2162 huiusmodi vanitatibus implicare. Et ideo manifestum est omnes | |
| 2163 huiusmodi observantias esse superstitiosas et illicitas. Et | |
| 2164 videntur esse quaedam reliquiae idololatriae, secundum quam | |
| 2165 observabantur auguria, et quidam dies Fausti vel infausti (quod | |
| 2166 quodammodo pertinet ad divinationem quae fit per astra, secundum | |
| 2167 quae diversificantur dies), nisi quod huiusmodi observationes sunt | |
| 2168 sine ratione et arte; unde sunt magis vanae et superstitiosae.</p> | |
| 2169 <p title="II-II q. 96 a. 3 ad 1"><a name="43129"><span class= | |
| 2170 "ref">[43129] IIª-IIae q. 96 a. 3 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 2171 ergo dicendum quod infirmitatum causae praecedunt in nobis, ex | |
| 2172 quibus aliqua signa procedunt futurorum morborum, quae licite a | |
| 2173 medicis observantur. Unde et si quis praesagium futurorum eventuum | |
| 2174 consideret ex sua causa, non erit illicitum, sicut si servus timeat | |
| 2175 flagella videns domini iram. Et simile etiam esse posset si quis | |
| 2176 timeret nocumentum alicui puero ex oculo fascinante, de quo dictum | |
| 2177 est in primo libro. Sic autem non est in huiusmodi | |
| 2178 observationibus.</p> | |
| 2179 <p title="II-II q. 96 a. 3 ad 2"><a name="43130"><span class= | |
| 2180 "ref">[43130] IIª-IIae q. 96 a. 3 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 2181 dicendum quod hoc quod a principio in istis observationibus aliquid | |
| 2182 veri homines experti sunt, casu accidit. Sed postmodum, cum homines | |
| 2183 incipiunt huiusmodi observantiis suum animum implicare, multa | |
| 2184 secundum huiusmodi observationes eveniunt per deceptionem Daemonum, | |
| 2185 <i>ut his observationibus homines implicati curiosiores fiant, et | |
| 2186 sese magis inserant multiplicibus laqueis perniciosi erroris</i>, | |
| 2187 ut Augustinus dicit, II de Doct. Christ.</p> | |
| 2188 <p title="II-II q. 96 a. 3 ad 3"><a name="43131"><span class= | |
| 2189 "ref">[43131] IIª-IIae q. 96 a. 3 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 2190 dicendum quod in populo Iudaeorum, ex quo Christus erat nasciturus, | |
| 2191 non solum dicta, sed etiam facta fuerunt prophetica, ut Augustinus | |
| 2192 dicit, contra Faustum. Et ideo licitum est illa facta assumere ad | |
| 2193 nostram instructionem, sicut signis divinitus datis. Non autem | |
| 2194 omnia quae aguntur per divinam providentiam sic ordinantur ut sint | |
| 2195 futurorum signa. Unde ratio non sequitur.</p> | |
| 2196 <br /> | |
| 2197 <div class="E">Articulus 4</div> | |
| 2198 <p title="II-II q. 96 a. 4 arg. 1"><a name="43132"><span class= | |
| 2199 "ref">[43132] IIª-IIae q. 96 a. 4 arg. 1</span></a> Ad quartum | |
| 2200 sic proceditur. Videtur quod suspendere divina verba ad collum non | |
| 2201 sit illicitum. Non enim divina verba minoris sunt efficaciae cum | |
| 2202 scribuntur quam cum proferuntur. Sed licet aliqua sacra verba | |
| 2203 dicere ad aliquos effectus, puta ad sanandum infirmos, sicut, pater | |
| 2204 noster, ave Maria, vel qualitercumque nomen domini invocetur, | |
| 2205 secundum illud Marci ult., <i>in nomine meo Daemonia eiicient, | |
| 2206 linguis loquentur novis, serpentes tollent</i>. Ergo videtur quod | |
| 2207 licitum sit aliqua sacra scripta collo suspendere in remedium | |
| 2208 infirmitatis vel cuiuscumque nocumenti.</p> | |
| 2209 <p title="II-II q. 96 a. 4 arg. 2"><a name="43133"><span class= | |
| 2210 "ref">[43133] IIª-IIae q. 96 a. 4 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 2211 verba sacra non minus operantur in corporibus hominum quam in | |
| 2212 corporibus serpentum et aliorum animalium. Sed incantationes | |
| 2213 quaedam efficaciam habent ad reprimendum serpentes, vel ad sanandum | |
| 2214 quaedam alia animalia, unde dicitur in Psalm., <i>sicut aspidis | |
| 2215 surdae et obturantis aures suas, quae non exaudiet vocem | |
| 2216 incantantium, et venefici incantantis sapienter</i>. Ergo licet | |
| 2217 suspendere sacra verba ad remedium hominum.</p> | |
| 2218 <p title="II-II q. 96 a. 4 arg. 3"><a name="43134"><span class= | |
| 2219 "ref">[43134] IIª-IIae q. 96 a. 4 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 2220 verbum Dei non est minoris sanctitatis quam sanctorum reliquiae, | |
| 2221 unde Augustinus dicit quod <i>non minus est verbum Dei quam corpus | |
| 2222 Christi</i>. Sed reliquias sanctorum licet homini collo suspendere, | |
| 2223 vel qualitercumque portare, ad suam protectionem. Ergo, pari | |
| 2224 ratione, licet homini verbo vel scripto verba sacrae Scripturae ad | |
| 2225 suam tutelam assumere.</p> | |
| 2226 <p title="II-II q. 96 a. 4 s. c."><a name="43135"><span class= | |
| 2227 "ref">[43135] IIª-IIae q. 96 a. 4 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 2228 est quod Chrysostomus dicit, super Matth., <i>quidam aliquam partem | |
| 2229 Evangelii scriptam circa collum portant. Sed nonne quotidie | |
| 2230 Evangelium in Ecclesia legitur, et auditur ab omnibus? Cui ergo in | |
| 2231 auribus posita Evangelia nihil prosunt, quomodo eum possunt circa | |
| 2232 collum suspensa salvare? Deinde, ubi est virtus Evangelii? In | |
| 2233 figuris litterarum, an in intellectu sensuum? Si in figuris, bene | |
| 2234 circa collum suspendis. Si in intellectu, ergo melius in corde | |
| 2235 posita prosunt quam circa collum suspensa</i>.</p> | |
| 2236 <p title="II-II q. 96 a. 4 co."><a name="43136"><span class= | |
| 2237 "ref">[43136] IIª-IIae q. 96 a. 4 co.</span></a> Respondeo | |
| 2238 dicendum quod in omnibus incantationibus vel Scripturis suspensis | |
| 2239 duo cavenda videntur. Primo quidem, quid sit quod profertur vel | |
| 2240 scribitur. Quia si est aliquid ad invocationes Daemonum pertinens, | |
| 2241 manifeste est superstitiosum et illicitum. Similiter etiam videtur | |
| 2242 esse cavendum, si contineat ignota nomina, ne sub illis aliquid | |
| 2243 illicitum lateat. Unde Chrysostomus dicit, super Matth., quod, | |
| 2244 <i>Pharisaeorum magnificantium fimbrias suas exemplo, nunc multi | |
| 2245 aliqua nomina Hebraica Angelorum confingunt et scribunt et | |
| 2246 alligant, quae non intelligentibus metuenda videntur</i>. Est etiam | |
| 2247 cavendum ne aliquid falsitatis contineat. Quia sic eius effectus | |
| 2248 non posset expectari a Deo, qui non est testis falsitatis deinde, | |
| 2249 secundo, cavendum est ne cum verbis sacris contineantur ibi aliqua | |
| 2250 vana, puta aliqui characteres inscripti, praeter signum crucis. Aut | |
| 2251 si spes habeatur in modo scribendi aut ligandi, aut in quacumque | |
| 2252 huiusmodi vanitate quae ad divinam reverentiam non pertineat. Quia | |
| 2253 hoc iudicaretur superstitiosum. Alias autem est licitum. Unde in | |
| 2254 decretis dicitur, XXVI, qu. V, cap. non liceat Christianis etc., | |
| 2255 <i>nec in collectionibus herbarum quae medicinales sunt aliquas | |
| 2256 observationes aut incantationes liceat attendere, nisi tantum cum | |
| 2257 symbolo divino aut oratione dominica, ut tantum creator omnium et | |
| 2258 Deus honoretur</i>.</p> | |
| 2259 <p title="II-II q. 96 a. 4 ad 1"><a name="43137"><span class= | |
| 2260 "ref">[43137] IIª-IIae q. 96 a. 4 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 2261 ergo dicendum quod etiam proferre divina verba, aut invocare | |
| 2262 divinum nomen, si respectus habeatur ad solam Dei reverentiam, a | |
| 2263 qua expectatur effectus, licitum erit, si vero habeatur respectus | |
| 2264 ad aliquid aliud vane observatum, erit illicitum.</p> | |
| 2265 <p title="II-II q. 96 a. 4 ad 2"><a name="43138"><span class= | |
| 2266 "ref">[43138] IIª-IIae q. 96 a. 4 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 2267 dicendum quod etiam in incantationibus serpentum vel quorumcumque | |
| 2268 animalium, si respectus habeatur solum ad verba sacra et ad | |
| 2269 virtutem divinam, non erit illicitum. Sed plerumque tales | |
| 2270 praecantationes habent illicitas observantias, et per Daemones | |
| 2271 sortiuntur effectum, et praecipue in serpentibus, quia serpens fuit | |
| 2272 primum Daemonis instrumentum ad hominem decipiendum. Unde dicit | |
| 2273 Glossa, ibidem, <i>notandum quia non laudatur a Scriptura | |
| 2274 undecumque datur in Scriptura similitudo, ut patet de iniquo iudice | |
| 2275 qui rogantem viduam vix audivit</i>.</p> | |
| 2276 <p title="II-II q. 96 a. 4 ad 3"><a name="43139"><span class= | |
| 2277 "ref">[43139] IIª-IIae q. 96 a. 4 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 2278 dicendum quod eadem etiam ratio est de portatione reliquiarum. Quia | |
| 2279 si portentur ex fiducia Dei et sanctorum quorum sunt reliquiae, non | |
| 2280 erit illicitum, si autem circa hoc attenderetur aliquid aliud | |
| 2281 vanum, puta quod vas esset triangulare, aut aliquid aliud huiusmodi | |
| 2282 quod non pertineret ad reverentiam Dei et sanctorum, esset | |
| 2283 superstitiosum et illicitum.</p> | |
| 2284 <p title="II-II q. 96 a. 4 ad 4"><a name="43140"><span class= | |
| 2285 "ref">[43140] IIª-IIae q. 96 a. 4 ad 4</span></a> Ad quartum | |
| 2286 dicendum quod Chrysostomus loquitur quando respectus habetur magis | |
| 2287 ad figuras scriptas quam ad intellectum verborum.</p> | |
| 2288 <br /> | |
| 2289 <div class="D">Quaestio 97</div> | |
| 2290 <div class="G">Prooemium</div> | |
| 2291 <p title="II-II q. 97 pr."><a name="43141"><span class= | |
| 2292 "ref">[43141] IIª-IIae q. 97 pr.</span></a> Deinde | |
| 2293 considerandum est de vitiis religioni oppositis per religionis | |
| 2294 defectum, quae manifestam contrarietatem ad religionem habent, unde | |
| 2295 sub irreligiositate continentur. Huiusmodi autem sunt ea quae | |
| 2296 pertinent ad contemptum sive irreverentiam Dei et rerum sacrarum. | |
| 2297 Primo ergo considerandum est de vitiis quae pertinent directe ad | |
| 2298 irreverentiam Dei; secundo, de his quae pertinent ad irreverentiam | |
| 2299 rerum sacrarum. Circa primum, considerandum occurrit et de | |
| 2300 tentatione qua Deus tentatur; et de periurio, quo nomen Dei | |
| 2301 irreverenter assumitur. Circa primum quaeruntur quatuor. Primo, in | |
| 2302 quo consistit Dei tentatio. Secundo, utrum sit peccatum. Tertio, | |
| 2303 cui virtuti opponatur. Quarto, de comparatione eius ad alia | |
| 2304 peccata.</p> | |
| 2305 <br /> | |
| 2306 <div class="E">Articulus 1</div> | |
| 2307 <p title="II-II q. 97 a. 1 arg. 1"><a name="43142"><span class= | |
| 2308 "ref">[43142] IIª-IIae q. 97 a. 1 arg. 1</span></a> Ad primum | |
| 2309 sic proceditur. Videtur quod tentatio Dei non consistat in | |
| 2310 aliquibus factis in quibus solius divinae potestatis expectatur | |
| 2311 effectus. Sicut enim tentatur Deus ab homine, ita etiam homo | |
| 2312 tentatur et a Deo, et ab homine, et a Daemone. Sed non quandocumque | |
| 2313 homo tentatur, expectatur aliquis effectus potestatis ipsius. Ergo | |
| 2314 neque etiam per hoc Deus tentatur quod expectatur solus effectus | |
| 2315 potestatis ipsius.</p> | |
| 2316 <p title="II-II q. 97 a. 1 arg. 2"><a name="43143"><span class= | |
| 2317 "ref">[43143] IIª-IIae q. 97 a. 1 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 2318 omnes illi qui per invocationem divini nominis miracula operantur, | |
| 2319 expectant aliquem effectum solius potestatis divinae. Si igitur in | |
| 2320 factis huiusmodi consisteret divina tentatio quicumque miracula | |
| 2321 faciunt Deum tentarent.</p> | |
| 2322 <p title="II-II q. 97 a. 1 arg. 3"><a name="43144"><span class= | |
| 2323 "ref">[43144] IIª-IIae q. 97 a. 1 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 2324 ad perfectionem hominis pertinere videtur ut, praetermissis humanis | |
| 2325 subsidiis, in solo Deo spem ponat. Unde Ambrosius, super illud Luc. | |
| 2326 IX, nihil tuleritis in via etc., <i>qualis debeat esse qui | |
| 2327 evangelizat regnum Dei, praeceptis evangelicis designatur, hoc est, | |
| 2328 ut subsidii saecularis adminicula non requirat, fideique totus | |
| 2329 inhaerens putet, quo minus ista requiret, magis posse | |
| 2330 suppetere</i>. Et beata Agatha dixit, <i>medicinam carnalem corpori | |
| 2331 meo nunquam exhibui, sed habeo dominum Iesum Christum, qui solo | |
| 2332 sermone restaurat universa</i>. Sed Dei tentatio non consistit in | |
| 2333 eo quod ad perfectionem pertinet. Ergo tentatio non consistit in | |
| 2334 huiusmodi factis in quibus expectatur solum Dei auxilium.</p> | |
| 2335 <p title="II-II q. 97 a. 1 s. c."><a name="43145"><span class= | |
| 2336 "ref">[43145] IIª-IIae q. 97 a. 1 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 2337 est quod Augustinus dicit, XXII contra Faustum, quod <i>Christus, | |
| 2338 qui palam docendo et arguendo et tamen inimicorum rabiem valere in | |
| 2339 se aliquid non sinendo, Dei demonstrabat potestatem; idem tamen, | |
| 2340 fugiendo et latendo, hominis instruebat infirmitatem, ne Deum | |
| 2341 tentare audeat quando habet quod faciat ut quod cavere oportet | |
| 2342 evadat</i>. Ex quo videtur in hoc tentationem Dei consistere, | |
| 2343 quando praetermittit homo facere quod potest ad pericula evadenda, | |
| 2344 respiciens solum ad auxilium divinum.</p> | |
| 2345 <p title="II-II q. 97 a. 1 co."><a name="43146"><span class= | |
| 2346 "ref">[43146] IIª-IIae q. 97 a. 1 co.</span></a> Respondeo | |
| 2347 dicendum quod tentare proprie est experimentum sumere de eo qui | |
| 2348 tentatur. Sumimus autem experimentum de aliquo et verbis et factis. | |
| 2349 Verbis quidem, ut experiamur an sciat quod quaerimus, vel possit | |
| 2350 aut velit illud implere. Factis autem, cum per ea quae facimus | |
| 2351 exploramus alterius prudentiam, vel voluntatem, vel potestatem. | |
| 2352 Utrumque autem horum contingit dupliciter. Uno quidem modo, aperte, | |
| 2353 sicut cum quis tentatorem se profitetur; sicut Samson, Iudic. XIV, | |
| 2354 proposuit Philisthaeis problema ad eos tentandum. Alio vero modo, | |
| 2355 insidiose et occulte, sicut Pharisaei tentaverunt Christum, ut | |
| 2356 legitur Matth. XXII. Rursus, quandoque quidem expresse, puta cum | |
| 2357 quis dicto vel facto intendit experimentum sumere de aliquo. | |
| 2358 Quandoque vero interpretative, quando scilicet, etsi hoc non | |
| 2359 intendat ut experimentum sumat, id tamen agit vel dicit quod ad | |
| 2360 nihil aliud videtur ordinabile nisi ad experimentum sumendum. Sic | |
| 2361 igitur homo Deum tentat quandoque verbis, quandoque factis. Verbis | |
| 2362 quidem Deo colloquimur orando. Unde in sua petitione aliquis | |
| 2363 expresse Deum tentat quando ea intentione aliquid a Deo postulat ut | |
| 2364 exploret Dei scientiam, potestatem vel voluntatem. Factis autem | |
| 2365 expresse aliquis Deum tentat quando per ea quae facit intendit | |
| 2366 experimentum sumere divinae potestatis, seu pietatis aut | |
| 2367 sapientiae. Sed quasi interpretative Deum tentat qui, etsi non | |
| 2368 intendat experimentum de Deo sumere, aliquid tamen vel petit vel | |
| 2369 facit ad nihil aliud utile nisi ad probandum Dei potestatem vel | |
| 2370 bonitatem, seu cognitionem. Sicut, cum aliquis equum currere facit | |
| 2371 ut evadat hostes, hoc non est experimentum de equo sumere, sed si | |
| 2372 equum currere faciat absque aliqua utilitate, hoc nihil aliud esse | |
| 2373 videtur quam experimentum sumere de equi velocitate, et idem est in | |
| 2374 omnibus aliis rebus. Quando ergo propter aliquam necessitatem seu | |
| 2375 utilitatem committit se aliquis divino auxilio in suis petitionibus | |
| 2376 vel factis, hoc non est Deum tentare, dicitur enim II Paralip. XX, | |
| 2377 <i>cum ignoramus quid agere debeamus, hoc solum habemus residui, ut | |
| 2378 oculos nostros dirigamus ad te</i>. Quando vero hoc agitur absque | |
| 2379 necessitate et utilitate, hoc est interpretative tentare Deum. Unde | |
| 2380 super illud Deut. VI, non tentabis dominum Deum tuum, dicit Glossa, | |
| 2381 <i>Deum tentat qui, habens quid faciat, sine ratione se committit | |
| 2382 periculo, experiens utrum possit liberari a Deo</i>.</p> | |
| 2383 <p title="II-II q. 97 a. 1 ad 1"><a name="43147"><span class= | |
| 2384 "ref">[43147] IIª-IIae q. 97 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 2385 ergo dicendum quod homo etiam quandoque factis tentatur utrum | |
| 2386 possit vel sciat vel velit huiusmodi factis auxilium vel | |
| 2387 impedimentum praestare.</p> | |
| 2388 <p title="II-II q. 97 a. 1 ad 2"><a name="43148"><span class= | |
| 2389 "ref">[43148] IIª-IIae q. 97 a. 1 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 2390 dicendum quod sancti suis precibus miracula facientes, ex aliqua | |
| 2391 necessitate vel utilitate moventur ad petendum divinae potestatis | |
| 2392 effectum.</p> | |
| 2393 <p title="II-II q. 97 a. 1 ad 3"><a name="43149"><span class= | |
| 2394 "ref">[43149] IIª-IIae q. 97 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 2395 dicendum quod praedicatores regni Dei ex magna utilitate et | |
| 2396 necessitate subsidia temporalia praetermittunt, ut verbo Dei | |
| 2397 expeditius vacent. Et ideo si soli Deo innitantur, non ex hoc | |
| 2398 tentant Deum. Sed si absque utilitate vel necessitate humana | |
| 2399 subsidia desererent, tentarent Deum. Unde et Augustinus dicit, XXII | |
| 2400 contra Faustum, quod <i>Paulus non fugit quasi non credendo in | |
| 2401 Deum, sed ne Deum tentaret si fugere noluisset, cum sic fugere | |
| 2402 potuisset</i>. Beata vero Agatha experta erat erga se divinam | |
| 2403 benevolentiam, ut vel infirmitates non pateretur, pro quibus | |
| 2404 corporali medicina indigeret, vel statim sentiret divinae | |
| 2405 sanationis effectum.</p> | |
| 2406 <br /> | |
| 2407 <div class="E">Articulus 2</div> | |
| 2408 <p title="II-II q. 97 a. 2 arg. 1"><a name="43150"><span class= | |
| 2409 "ref">[43150] IIª-IIae q. 97 a. 2 arg. 1</span></a> Ad | |
| 2410 secundum sic proceditur. Videtur quod tentare Deum non sit | |
| 2411 peccatum. Deus enim non praecipit aliquod peccatum. Praecipit autem | |
| 2412 ut homines eum probent, quod est eum tentare, dicitur enim Malach. | |
| 2413 III, <i>inferte omnem decimam in horreum meum, ut sit cibus in domo | |
| 2414 mea, et probate me super hoc, dicit dominus, si non aperuero vobis | |
| 2415 cataractas caeli</i>. Ergo videtur quod tentare Deum non sit | |
| 2416 peccatum.</p> | |
| 2417 <p title="II-II q. 97 a. 2 arg. 2"><a name="43151"><span class= | |
| 2418 "ref">[43151] IIª-IIae q. 97 a. 2 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 2419 sicut aliquis tentatur ad hoc quod experientia sumatur de scientia | |
| 2420 vel potentia eius, ita etiam et de bonitate vel voluntate ipsius. | |
| 2421 Sed licitum est quod aliquis experimentum sumat divinae bonitatis, | |
| 2422 seu etiam voluntatis, dicitur enim in Psalm., <i>gustate, et videte | |
| 2423 quoniam suavis est dominus</i>; et Rom. XII, <i>ut probetis quae | |
| 2424 sit voluntas Dei bona et beneplacens et perfecta</i>. Ergo tentare | |
| 2425 Deum non est peccatum.</p> | |
| 2426 <p title="II-II q. 97 a. 2 arg. 3"><a name="43152"><span class= | |
| 2427 "ref">[43152] IIª-IIae q. 97 a. 2 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 2428 nullus vituperatur in Scriptura ex eo quod a peccato cessat, sed | |
| 2429 magis si peccatum committat. Vituperatur autem Achaz quia domino | |
| 2430 dicenti, pete tibi signum a domino Deo tuo, respondit, non petam, | |
| 2431 et non tentabo dominum, dictum est enim ei, numquid parum <i>vobis | |
| 2432 est molestos esse hominibus, quia molesti estis et Deo meo?</i> Ut | |
| 2433 dicitur Isaiae VII. De Abraham autem legitur Gen. XV, quod dixit ad | |
| 2434 dominum, unde scire possum quod possessurus sim eam, scilicet | |
| 2435 terram repromissam a Deo? Similiter etiam Gedeon signum a domino | |
| 2436 petiit de victoria repromissa, ut legitur Iudic. VI. Qui tamen ex | |
| 2437 hoc non reprehenduntur. Ergo tentare Deum non est peccatum.</p> | |
| 2438 <p title="II-II q. 97 a. 2 s. c."><a name="43153"><span class= | |
| 2439 "ref">[43153] IIª-IIae q. 97 a. 2 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 2440 est quod prohibetur lege Dei. Dicitur enim Deut. VI, <i>non | |
| 2441 tentabis dominum Deum tuum</i>.</p> | |
| 2442 <p title="II-II q. 97 a. 2 co."><a name="43154"><span class= | |
| 2443 "ref">[43154] IIª-IIae q. 97 a. 2 co.</span></a> Respondeo | |
| 2444 dicendum quod, sicut dictum est, tentare est experimentum sumere. | |
| 2445 Nullus autem experimentum sumit de eo de quo est certus. Et ideo | |
| 2446 omnis tentatio ex aliqua ignorantia vel dubitatione procedit, vel | |
| 2447 eius qui tentat, sicut cum quis experimentum de re aliqua sumit ut | |
| 2448 eius qualitatem cognoscat; sive aliorum, sicut cum quis | |
| 2449 experimentum de aliquo sumit ut aliis ostendat, per quem modum Deus | |
| 2450 dicitur nos tentare. Ignorare autem vel dubitare de his quae | |
| 2451 pertinent ad Dei perfectionem est peccatum. Unde manifestum est | |
| 2452 quod tentare Deum ad hoc quod ipse tentans cognoscat Dei virtutem, | |
| 2453 est peccatum. Si quis autem ad hoc experimentum sumat eorum quae ad | |
| 2454 divinam perfectionem pertinent, non ut ipse cognoscat, sed ut aliis | |
| 2455 demonstret, hoc non est tentare Deum, cum subsit iusta necessitas | |
| 2456 seu pia utilitas, et alia quae ad hoc concurrere debent. Sic enim | |
| 2457 apostoli petiverunt a domino ut in nomine Iesu Christi fierent | |
| 2458 signa, ut dicitur Act. IV, ad hoc scilicet quod virtus Christi | |
| 2459 infidelibus manifestaretur.</p> | |
| 2460 <p title="II-II q. 97 a. 2 ad 1"><a name="43155"><span class= | |
| 2461 "ref">[43155] IIª-IIae q. 97 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 2462 ergo dicendum quod solutio decimarum praecepta erat in lege, ut | |
| 2463 supra habitum est. Unde habebat necessitatem ex obligatione | |
| 2464 praecepti; et utilitatem quae ibi dicitur, ut sit cibus in domo | |
| 2465 Dei. Unde solvendo decimas non tentabant Deum. Quod autem ibi | |
| 2466 subditur, et probate me, non est intelligendum causaliter, quasi ad | |
| 2467 hoc solvere deberent decimas ut probarent si Deus non aperiret eis | |
| 2468 cataractas caeli, sed consecutive, quia scilicet, si decimas | |
| 2469 solverent, experimento probaturi erant beneficia quae eis Deus | |
| 2470 conferret.</p> | |
| 2471 <p title="II-II q. 97 a. 2 ad 2"><a name="43156"><span class= | |
| 2472 "ref">[43156] IIª-IIae q. 97 a. 2 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 2473 dicendum quod duplex est cognitio divinae bonitatis vel voluntatis. | |
| 2474 Una quidem speculativa. Et quantum ad hanc, non licet dubitare nec | |
| 2475 probare utrum Dei voluntas sit bona, vel utrum Deus sit suavis. | |
| 2476 Alia autem est cognitio divinae bonitatis seu voluntatis affectiva | |
| 2477 seu experimentalis, dum quis experitur in seipso gustum divinae | |
| 2478 dulcedinis et complacentiam divinae voluntatis, sicut de Hierotheo | |
| 2479 dicit Dionysius, II cap. de Div. Nom., quod didicit divina ex | |
| 2480 compassione ad ipsa. Et hoc modo monemur ut probemus Dei voluntatem | |
| 2481 et gustemus eius suavitatem.</p> | |
| 2482 <p title="II-II q. 97 a. 2 ad 3"><a name="43157"><span class= | |
| 2483 "ref">[43157] IIª-IIae q. 97 a. 2 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 2484 dicendum quod Deus volebat signum dare regi Achaz non pro ipso | |
| 2485 solum, sed pro totius populi instructione. Et ideo reprehenditur, | |
| 2486 quasi impeditor communis salutis, quod signum petere nolebat. Nec | |
| 2487 petendo tentasset Deum. Tum quia ex mandato Dei petiisset. Tum quia | |
| 2488 hoc pertinebat ad utilitatem communem. Abraham vero signum petiit | |
| 2489 ex instinctu divino. Et ideo non peccavit. Gedeon vero signum ex | |
| 2490 debilitate fidei petiisse videtur, et ideo a peccato non excusatur, | |
| 2491 sicut Glossa ibidem dicit. Sicut et Zacharias peccavit dicens, Luc. | |
| 2492 I, ad Angelum, unde hoc sciam? Unde et propter incredulitatem | |
| 2493 punitus fuit. Sciendum tamen quod dupliciter aliquis signum petit a | |
| 2494 Deo. Uno modo, ad explorandum divinam potestatem, aut veritatem | |
| 2495 dicti eius. Et hoc de se pertinet ad Dei tentationem. Alio modo, ad | |
| 2496 hoc quod instruatur quid sit circa aliquod factum placitum Deo. Et | |
| 2497 hoc nullo modo pertinet ad Dei tentationem.</p> | |
| 2498 <br /> | |
| 2499 <div class="E">Articulus 3</div> | |
| 2500 <p title="II-II q. 97 a. 3 arg. 1"><a name="43158"><span class= | |
| 2501 "ref">[43158] IIª-IIae q. 97 a. 3 arg. 1</span></a> Ad tertium | |
| 2502 sic proceditur. Videtur quod tentatio Dei non opponatur virtuti | |
| 2503 religionis. Tentatio enim Dei habet rationem peccati ex hoc quod | |
| 2504 homo de Deo dubitat, sicut dictum est sed dubitare de Deo pertinet | |
| 2505 ad peccatum infidelitatis, quod opponitur fidei. Ergo tentatio Dei | |
| 2506 magis opponitur fidei quam religioni.</p> | |
| 2507 <p title="II-II q. 97 a. 3 arg. 2"><a name="43159"><span class= | |
| 2508 "ref">[43159] IIª-IIae q. 97 a. 3 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 2509 Eccli. XVIII dicitur, <i>ante orationem praepara animam tuam, et | |
| 2510 noli esse quasi homo qui tentat Deum</i>, ubi dicit interlinearis | |
| 2511 qui, scilicet tentans Deum, <i>orat quod docuit, sed non facit quod | |
| 2512 iussit</i>. Sed hoc pertinet ad praesumptionem, quae opponitur | |
| 2513 spei. Ergo videtur quod tentatio Dei sit peccatum oppositum | |
| 2514 spei.</p> | |
| 2515 <p title="II-II q. 97 a. 3 arg. 3"><a name="43160"><span class= | |
| 2516 "ref">[43160] IIª-IIae q. 97 a. 3 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 2517 super illud Psalm., et tentaverunt Deum in cordibus suis, dicit | |
| 2518 Glossa quod <i>tentare Deum est dolose postulare, ut in verbis sit | |
| 2519 simplicitas, cum sit in corde malitia</i>. Sed dolus opponitur | |
| 2520 virtuti veritatis. Ergo tentatio Dei non opponitur religioni, sed | |
| 2521 veritati.</p> | |
| 2522 <p title="II-II q. 97 a. 3 s. c."><a name="43161"><span class= | |
| 2523 "ref">[43161] IIª-IIae q. 97 a. 3 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 2524 est quod, sicut ex praedicta Glossa habetur, tentare Deum est | |
| 2525 inordinate postulare. Sed debito modo postulare est actus | |
| 2526 religionis, ut supra habitum est. Ergo tentare Deum est peccatum | |
| 2527 religioni oppositum.</p> | |
| 2528 <p title="II-II q. 97 a. 3 co."><a name="43162"><span class= | |
| 2529 "ref">[43162] IIª-IIae q. 97 a. 3 co.</span></a> Respondeo | |
| 2530 dicendum quod, sicut ex supra dictis patet, finis religionis est | |
| 2531 Deo reverentiam exhibere. Unde omnia illa quae directe pertinent ad | |
| 2532 irreverentiam Dei, religioni opponuntur. Manifestum est autem quod | |
| 2533 tentare aliquem ad irreverentiam eius pertinet, nullus enim | |
| 2534 praesumit tentare eum de cuius excellentia certus est. Unde | |
| 2535 manifestum est quod tentare Deum est peccatum religioni | |
| 2536 oppositum.</p> | |
| 2537 <p title="II-II q. 97 a. 3 ad 1"><a name="43163"><span class= | |
| 2538 "ref">[43163] IIª-IIae q. 97 a. 3 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 2539 ergo dicendum quod, sicut supra dictum est, ad religionem pertinet | |
| 2540 protestari fidem per aliqua signa ad divinam reverentiam | |
| 2541 pertinentia. Et ideo ad irreligiositatem pertinet quod ex | |
| 2542 incertitudine fidei homo aliqua faciat quae ad divinam | |
| 2543 irreverentiam pertinent, cuiusmodi est tentare Deum. Et ideo est | |
| 2544 irreligiositatis species.</p> | |
| 2545 <p title="II-II q. 97 a. 3 ad 2"><a name="43164"><span class= | |
| 2546 "ref">[43164] IIª-IIae q. 97 a. 3 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 2547 dicendum quod ille qui ante orationem suam animam non praeparat, | |
| 2548 dimittendo si quid adversum aliquem habet, vel alias se ad | |
| 2549 devotionem non disponendo, non facit quod in se est ut exaudiatur a | |
| 2550 Deo. Et ideo quasi interpretative tentat Deum. Et quamvis huiusmodi | |
| 2551 interpretativa tentatio videatur ex praesumptione seu indiscretione | |
| 2552 provenire, tamen hoc ipsum ad irreverentiam Dei pertinet ut homo | |
| 2553 praesumptuose et sine debita diligentia se habeat in his quae ad | |
| 2554 Deum pertinent, dicitur enim I Pet. V, <i>humiliamini sub potenti | |
| 2555 manu Dei</i>; et II ad Tim. II, <i>sollicite cura teipsum | |
| 2556 probabilem exhibere Deo</i>. Unde etiam huiusmodi tentatio | |
| 2557 irreligiositatis species est.</p> | |
| 2558 <p title="II-II q. 97 a. 3 ad 3"><a name="43165"><span class= | |
| 2559 "ref">[43165] IIª-IIae q. 97 a. 3 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 2560 dicendum quod in comparatione ad Deum, qui novit cordis abscondita, | |
| 2561 non dicitur aliquis dolose postulare, sed per respectum ad homines. | |
| 2562 Unde dolus per accidens se habet ad tentationem Dei. Et propter hoc | |
| 2563 non oportet quod tentatio Dei directe opponatur veritati.</p> | |
| 2564 <br /> | |
| 2565 <div class="E">Articulus 4</div> | |
| 2566 <p title="II-II q. 97 a. 4 arg. 1"><a name="43166"><span class= | |
| 2567 "ref">[43166] IIª-IIae q. 97 a. 4 arg. 1</span></a> Ad quartum | |
| 2568 sic proceditur. Videtur quod tentatio Dei sit gravius peccatum quam | |
| 2569 superstitio. Maior enim poena pro maiori peccato infertur. Sed | |
| 2570 gravius est punitum in Iudaeis peccatum tentationis Dei quam | |
| 2571 peccatum idololatriae, quod tamen est praecipuum inter | |
| 2572 superstitiones, quia pro peccato idololatriae interfecti sunt ex | |
| 2573 eis tria millia hominum, ut legitur Exodi XXXII; pro peccato autem | |
| 2574 tentationis universaliter omnes in deserto perierunt, terram | |
| 2575 promissionis non intrantes, secundum illud Psalm., <i>tentaverunt | |
| 2576 me patres vestri</i>; et postea sequitur, <i>quibus iuravi in ira | |
| 2577 mea si introibunt in requiem meam</i>. Ergo tentare Deum est | |
| 2578 gravius peccatum quam superstitio.</p> | |
| 2579 <p title="II-II q. 97 a. 4 arg. 2"><a name="43167"><span class= | |
| 2580 "ref">[43167] IIª-IIae q. 97 a. 4 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 2581 tanto aliquod peccatum videtur esse gravius quanto magis virtuti | |
| 2582 opponitur. Sed irreligiositas, cuius species est tentatio Dei, | |
| 2583 magis opponitur virtuti religionis quam superstitio, quae habet | |
| 2584 aliquam similitudinem cum ipsa. Ergo tentatio Dei est gravius | |
| 2585 peccatum quam superstitio.</p> | |
| 2586 <p title="II-II q. 97 a. 4 arg. 3"><a name="43168"><span class= | |
| 2587 "ref">[43168] IIª-IIae q. 97 a. 4 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 2588 maius peccatum esse videtur irreverenter se habere ad parentes quam | |
| 2589 reverentiam parentibus debitam aliis exhibere. Sed Deus est | |
| 2590 honorandus a nobis sicut omnium pater, sicut dicitur Malach. I. | |
| 2591 Ergo maius peccatum esse videtur tentatio Dei, per quam | |
| 2592 irreverenter nos habemus ad Deum, quam idololatria, per quam | |
| 2593 reverentia Deo debita exhibetur creaturae.</p> | |
| 2594 <p title="II-II q. 97 a. 4 s. c."><a name="43169"><span class= | |
| 2595 "ref">[43169] IIª-IIae q. 97 a. 4 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 2596 est quod super illud Deut. XVII, cum reperti fuerint apud te etc., | |
| 2597 dicit Glossa, <i>lex errorem et idololatriam maxime detestatur, | |
| 2598 maximum enim scelus est honorem creatoris impendere | |
| 2599 creaturae</i>.</p> | |
| 2600 <p title="II-II q. 97 a. 4 co."><a name="43170"><span class= | |
| 2601 "ref">[43170] IIª-IIae q. 97 a. 4 co.</span></a> Respondeo | |
| 2602 dicendum quod in peccatis quae religioni adversantur tanto aliquid | |
| 2603 gravius est quanto magis divinae reverentiae adversatur. Cui quidem | |
| 2604 minus adversatur quod aliquis de divina excellentia dubitet quam | |
| 2605 quod contrarium per certitudinem sentiat. Sicut enim magis est | |
| 2606 infidelis qui in errore confirmatus est quam qui de veritate fidei | |
| 2607 dubitat, ita etiam magis contra Dei reverentiam agit qui suo facto | |
| 2608 protestatur errorem contra divinam excellentiam quam qui | |
| 2609 protestatur dubitationem. Superstitiosus autem protestatur errorem, | |
| 2610 ut ex dictis patet. Ille autem qui tentat Deum verbis vel factis, | |
| 2611 protestatur dubitationem de divina excellentia, ut dictum est. Et | |
| 2612 ideo gravius est peccatum superstitionis quam peccatum tentationis | |
| 2613 Dei.</p> | |
| 2614 <p title="II-II q. 97 a. 4 ad 1"><a name="43171"><span class= | |
| 2615 "ref">[43171] IIª-IIae q. 97 a. 4 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 2616 ergo dicendum quod peccatum idololatriae non fuit punitum illa | |
| 2617 poena quasi sufficienti, sed in posterum pro illo peccato gravior | |
| 2618 poena reservabatur, dicitur enim Exod. XXXII, <i>ego autem in die | |
| 2619 ultionis visitabo hoc peccatum eorum</i>.</p> | |
| 2620 <p title="II-II q. 97 a. 4 ad 2"><a name="43172"><span class= | |
| 2621 "ref">[43172] IIª-IIae q. 97 a. 4 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 2622 dicendum quod superstitio habet similitudinem cum religione quantum | |
| 2623 ad materialem actum, quem exhibet sicut religio. Sed quantum ad | |
| 2624 finem, plus contrariatur ei quam tentatio Dei, quia plus pertinet | |
| 2625 ad divinam irreverentiam, ut dictum est.</p> | |
| 2626 <p title="II-II q. 97 a. 4 ad 3"><a name="43173"><span class= | |
| 2627 "ref">[43173] IIª-IIae q. 97 a. 4 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 2628 dicendum quod de ratione divinae excellentiae est quod sit | |
| 2629 singularis et incommunicabilis, et ideo idem est contra divinam | |
| 2630 reverentiam aliquid agere, et divinam reverentiam alteri | |
| 2631 communicare. Non est autem similis ratio de honore parentum qui | |
| 2632 potest sine culpa aliis communicari.</p> | |
| 2633 <br /> | |
| 2634 <div class="D">Quaestio 98</div> | |
| 2635 <div class="G">Prooemium</div> | |
| 2636 <p title="II-II q. 98 pr."><a name="43174"><span class= | |
| 2637 "ref">[43174] IIª-IIae q. 98 pr.</span></a> Deinde | |
| 2638 considerandum est de periurio. Et circa hoc quaeruntur quatuor. | |
| 2639 Primo, utrum falsitas requiratur ad periurium. Secundo, utrum | |
| 2640 periurium semper sit peccatum. Tertio, utrum semper sit peccatum | |
| 2641 mortale. Quarto, utrum peccet ille qui iniungit iuramentum | |
| 2642 periuro.</p> | |
| 2643 <br /> | |
| 2644 <div class="E">Articulus 1</div> | |
| 2645 <p title="II-II q. 98 a. 1 arg. 1"><a name="43175"><span class= | |
| 2646 "ref">[43175] IIª-IIae q. 98 a. 1 arg. 1</span></a> Ad primum | |
| 2647 sic proceditur. Videtur quod falsitas eius quod iuramento | |
| 2648 confirmatur non requiratur ad periurium. Ut enim supra dictum est, | |
| 2649 sicut veritas debet concomitari iuramentum, ita etiam iudicium et | |
| 2650 iustitia. Sicut ergo incurritur periurium per defectum veritatis, | |
| 2651 ita etiam per defectum iudicii, puta cum aliquis indiscrete iurat; | |
| 2652 et per defectum iustitiae, puta cum aliquis iurat aliquid | |
| 2653 illicitum.</p> | |
| 2654 <p title="II-II q. 98 a. 1 arg. 2"><a name="43176"><span class= | |
| 2655 "ref">[43176] IIª-IIae q. 98 a. 1 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 2656 illud per quod aliquid confirmatur potius esse videtur eo quod | |
| 2657 confirmatur per illud, sicut in syllogismo principia sunt potiora | |
| 2658 conclusione. Sed in iuramento confirmatur dictum hominis per | |
| 2659 assumptionem divini nominis. Ergo magis videtur esse periurium si | |
| 2660 aliquis iuret per falsos deos, quam si veritas desit dicto hominis | |
| 2661 quod iuramento confirmatur.</p> | |
| 2662 <p title="II-II q. 98 a. 1 arg. 3"><a name="43177"><span class= | |
| 2663 "ref">[43177] IIª-IIae q. 98 a. 1 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 2664 Augustinus dicit, in sermone de verbis Apost. Iacobi, <i>homines | |
| 2665 falsum iurant vel cum fallunt, vel cum falluntur</i>. Et ponit tria | |
| 2666 exempla. Quorum primum est, fac illum iurare qui verum putat esse | |
| 2667 pro quo iurat. Secundum est, da alium, scit falsum esse, et iurat. | |
| 2668 Tertium est, fac alium, putat esse falsum, et iurat tanquam sit | |
| 2669 verum, quod forte verum est, de quo postea subdit quod periurus | |
| 2670 est. Ergo aliquis veritatem iurans potest esse periurus. Non ergo | |
| 2671 falsitas ad periurium requiritur.</p> | |
| 2672 <p title="II-II q. 98 a. 1 s. c."><a name="43178"><span class= | |
| 2673 "ref">[43178] IIª-IIae q. 98 a. 1 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 2674 est quod periurium definitur esse mendacium iuramento firmatum.</p> | |
| 2675 <p title="II-II q. 98 a. 1 co."><a name="43179"><span class= | |
| 2676 "ref">[43179] IIª-IIae q. 98 a. 1 co.</span></a> Respondeo | |
| 2677 dicendum quod, sicut supra dictum est, morales actus ex fine | |
| 2678 speciem sortiuntur. Finis autem iuramenti est confirmatio dicti | |
| 2679 humani. Cui quidem confirmationi falsitas opponitur, per hoc enim | |
| 2680 confirmatur aliquod dictum, quod ostenditur firmiter esse verum; | |
| 2681 quod quidem non potest contingere de eo quod est falsum. Unde | |
| 2682 falsitas directe evacuat finem iuramenti. Et propter hoc a | |
| 2683 falsitate praecipue specificatur perversitas iuramenti, quae | |
| 2684 periurium dicitur. Et ideo falsitas est de ratione periurii.</p> | |
| 2685 <p title="II-II q. 98 a. 1 ad 1"><a name="43180"><span class= | |
| 2686 "ref">[43180] IIª-IIae q. 98 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 2687 ergo dicendum quod, sicut Hieronymus dicit, Ierem. IV, | |
| 2688 <i>quodcumque illorum trium defuerit, periurium est</i>. Non tamen | |
| 2689 eodem ordine. Sed primo quidem et principaliter periurium est | |
| 2690 quando deest veritas, ratione iam dicta. Secundario autem, quando | |
| 2691 deest iustitia, quicumque enim iurat illicitum, ex hoc ipso | |
| 2692 falsitatem incurrit, quia obligatus est ad hoc quod contrarium | |
| 2693 faciat. Tertio vero, quando deest iudicium, quia cum indiscrete | |
| 2694 iurat, ex hoc ipso periculo se committit falsitatem incurrendi.</p> | |
| 2695 <p title="II-II q. 98 a. 1 ad 2"><a name="43181"><span class= | |
| 2696 "ref">[43181] IIª-IIae q. 98 a. 1 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 2697 dicendum quod principia in syllogismis sunt potiora tanquam | |
| 2698 habentia rationem activi principii, ut dicitur in II Physic. Sed in | |
| 2699 moralibus actibus principalior est finis quam principium activum. | |
| 2700 Et ideo, licet sit perversum iuramentum quando aliquis verum iurat | |
| 2701 per falsos deos, tamen ab illa perversitate iuramenti periurium | |
| 2702 nominatur quae tollit iuramenti finem, falsum iurando.</p> | |
| 2703 <p title="II-II q. 98 a. 1 ad 3"><a name="43182"><span class= | |
| 2704 "ref">[43182] IIª-IIae q. 98 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 2705 dicendum quod actus morales procedunt a voluntate, cuius obiectum | |
| 2706 est bonum apprehensum. Et ideo si falsum apprehendatur ut verum, | |
| 2707 erit quidem, relatum ad voluntatem, materialiter falsum, formaliter | |
| 2708 autem verum. Si autem id quod est falsum accipiatur ut falsum, erit | |
| 2709 falsum et materialiter et formaliter. Si autem id quod est verum | |
| 2710 apprehendatur ut falsum, erit verum materialiter, falsum | |
| 2711 formaliter. Et ideo in quolibet istorum casuum salvatur aliquo modo | |
| 2712 ratio periurii, propter aliquem falsitatis modum. Sed quia in | |
| 2713 unoquoque potius est id quod est formale quam id quod est | |
| 2714 materiale, non ita est periurus ille qui falsum iurat quod putat | |
| 2715 esse verum, sicut ille qui verum iurat quod putat esse falsum. | |
| 2716 Dicit enim ibi Augustinus, <i>interest quemadmodum verbum procedat | |
| 2717 ex animo, quia ream linguam non facit nisi rea mens</i>.</p> | |
| 2718 <br /> | |
| 2719 <div class="E">Articulus 2</div> | |
| 2720 <p title="II-II q. 98 a. 2 arg. 1"><a name="43183"><span class= | |
| 2721 "ref">[43183] IIª-IIae q. 98 a. 2 arg. 1</span></a> Ad | |
| 2722 secundum sic proceditur. Videtur quod non omne periurium sit | |
| 2723 peccatum. Quicumque enim non implet quod iuramento firmavit, | |
| 2724 periurus esse videtur. Sed quandoque aliquis iurat se facturum | |
| 2725 aliquid illicitum, puta adulterium vel homicidium, quod si faciat, | |
| 2726 peccat. Si ergo etiam non faciendo peccaret peccato periurii, | |
| 2727 sequeretur quod esset perplexus.</p> | |
| 2728 <p title="II-II q. 98 a. 2 arg. 2"><a name="43184"><span class= | |
| 2729 "ref">[43184] IIª-IIae q. 98 a. 2 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 2730 nullus peccat faciendo quod melius est. Sed quandoque aliquis | |
| 2731 periurando facit quod melius est, sicut cum aliquis iuravit se non | |
| 2732 intraturum religionem, vel quaecumque opera virtuosa non facturum. | |
| 2733 Ergo non omne periurium est peccatum.</p> | |
| 2734 <p title="II-II q. 98 a. 2 arg. 3"><a name="43185"><span class= | |
| 2735 "ref">[43185] IIª-IIae q. 98 a. 2 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 2736 ille qui iurat facere alterius voluntatem, nisi eam faciat, videtur | |
| 2737 incurrere periurium. Sed quandoque potest contingere quod non | |
| 2738 peccat si eius non impleat voluntatem, puta cum praecipit ei | |
| 2739 aliquid nimis durum et importabile. Ergo videtur quod non omne | |
| 2740 periurium sit peccatum.</p> | |
| 2741 <p title="II-II q. 98 a. 2 arg. 4"><a name="43186"><span class= | |
| 2742 "ref">[43186] IIª-IIae q. 98 a. 2 arg. 4</span></a> Praeterea, | |
| 2743 iuramentum promissorium se extendit ad futura, sicut assertorium ad | |
| 2744 praeterita et praesentia. Sed potest contingere quod tollatur | |
| 2745 obligatio iuramenti per aliquid quod in futurum emergat, sicut cum | |
| 2746 aliqua civitas iurat se aliquid servaturam, et postea superveniunt | |
| 2747 novi cives qui illud non iuraverunt; vel cum aliquis canonicus | |
| 2748 iurat statuta alicuius Ecclesiae se servaturum, et postmodum aliqua | |
| 2749 fiunt de novo. Ergo videtur quod ille qui transgreditur iuramentum | |
| 2750 non peccet.</p> | |
| 2751 <p title="II-II q. 98 a. 2 s. c."><a name="43187"><span class= | |
| 2752 "ref">[43187] IIª-IIae q. 98 a. 2 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 2753 est quod Augustinus dicit, in sermone de verbis Apost. Iacobi, de | |
| 2754 periurio loquens, videtis <i>quam ista detestanda sit belua, et de | |
| 2755 rebus humanis exterminanda</i>.</p> | |
| 2756 <p title="II-II q. 98 a. 2 co."><a name="43188"><span class= | |
| 2757 "ref">[43188] IIª-IIae q. 98 a. 2 co.</span></a> Respondeo | |
| 2758 dicendum quod, sicut supra dictum est, iurare est Deum testem | |
| 2759 invocare. Pertinet autem ad Dei irreverentiam quod aliquis eum | |
| 2760 testem invocet falsitatis, quia per hoc dat intelligere vel quod | |
| 2761 Deus veritatem non cognoscat, vel quod falsitatem testificari | |
| 2762 velit. Et ideo periurium manifeste est peccatum religioni | |
| 2763 contrarium, cuius est Deo reverentiam exhibere.</p> | |
| 2764 <p title="II-II q. 98 a. 2 ad 1"><a name="43189"><span class= | |
| 2765 "ref">[43189] IIª-IIae q. 98 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 2766 ergo dicendum quod ille qui iurat se facturum aliquod illicitum, | |
| 2767 iurando incurrit periurium propter defectum iustitiae. Sed si non | |
| 2768 impleat quod iuravit, in hoc periurium non incurrit, quia hoc non | |
| 2769 erat tale quid quod sub iuramento cadere posset.</p> | |
| 2770 <p title="II-II q. 98 a. 2 ad 2"><a name="43190"><span class= | |
| 2771 "ref">[43190] IIª-IIae q. 98 a. 2 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 2772 dicendum quod ille qui iurat se non intraturum religionem, vel non | |
| 2773 daturum eleemosynam, vel aliquid huiusmodi, iurando periurium | |
| 2774 incurrit propter defectum iudicii. Et ideo quando facit id quod | |
| 2775 melius est, non est periurium, sed periurio contrarium, contrarium | |
| 2776 enim eius quod facit sub iuramento cadere non poterat.</p> | |
| 2777 <p title="II-II q. 98 a. 2 ad 3"><a name="43191"><span class= | |
| 2778 "ref">[43191] IIª-IIae q. 98 a. 2 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 2779 dicendum quod cum aliquis iurat vel promittit se facturum | |
| 2780 voluntatem alterius, intelligenda est debita conditio, si scilicet | |
| 2781 id quod ei mandatur sit licitum et honestum, et portabile sive | |
| 2782 moderatum.</p> | |
| 2783 <p title="II-II q. 98 a. 2 ad 4"><a name="43192"><span class= | |
| 2784 "ref">[43192] IIª-IIae q. 98 a. 2 ad 4</span></a> Ad quartum | |
| 2785 dicendum quod quia iuramentum est actio personalis, ille qui de | |
| 2786 novo fit civis alicuius civitatis, non obligatur quasi iuramento ad | |
| 2787 servanda illa quae civitas se servaturam iuravit. Tenetur tamen ex | |
| 2788 quadam fidelitate, ex qua obligatur ut sicut fit socius bonorum | |
| 2789 civitatis, ita etiam fiat particeps onerum. Canonicus vero qui | |
| 2790 iurat se servaturum statuta edita in aliquo collegio, non tenetur | |
| 2791 ex iuramento ad servandum futura, nisi intenderit se obligare ad | |
| 2792 omnia statuta praeterita et futura tenetur tamen ea servare ex ipsa | |
| 2793 vi statutorum, quae habent coactivam virtutem, ut ex supradictis | |
| 2794 patet.</p> | |
| 2795 <br /> | |
| 2796 <div class="E">Articulus 3</div> | |
| 2797 <p title="II-II q. 98 a. 3 arg. 1"><a name="43193"><span class= | |
| 2798 "ref">[43193] IIª-IIae q. 98 a. 3 arg. 1</span></a> Ad tertium | |
| 2799 sic proceditur. Videtur quod non omne periurium sit peccatum | |
| 2800 mortale. Dicitur enim extra, de iureiurando, <i>in ea quaestione | |
| 2801 quae ponitur, an a sacramenti vinculo absolvantur qui illud inviti | |
| 2802 pro vita et rebus servandis fecerunt, nihil aliud arbitramur quam | |
| 2803 quod antecessores nostri Romani pontifices arbitrati fuisse | |
| 2804 noscuntur, qui tales a iuramenti nexibus absolverunt. Ceterum ut | |
| 2805 agatur consultius, et auferatur materia deierandi, non eis ita | |
| 2806 expresse dicatur ut iuramenta non servent, sed si non ea | |
| 2807 attenderint, non ob hoc sunt tanquam pro mortali crimine | |
| 2808 puniendi</i>. Non ergo omne periurium est peccatum mortale.</p> | |
| 2809 <p title="II-II q. 98 a. 3 arg. 2"><a name="43194"><span class= | |
| 2810 "ref">[43194] IIª-IIae q. 98 a. 3 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 2811 sicut Chrysostomus dicit, <i>maius est iurare per Deum quam per | |
| 2812 Evangelium</i>. Sed non semper mortaliter peccat ille qui per Deum | |
| 2813 iurat aliquod falsum, puta si ex ioco, vel ex lapsu linguae, | |
| 2814 aliquis tali iuramento in communi sermone utatur. Ergo nec etiam si | |
| 2815 aliquis frangat iuramentum quod solemniter per Evangelium iurat, | |
| 2816 semper erit peccatum mortale.</p> | |
| 2817 <p title="II-II q. 98 a. 3 arg. 3"><a name="43195"><span class= | |
| 2818 "ref">[43195] IIª-IIae q. 98 a. 3 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 2819 secundum iura propter periurium aliquis incurrit infamiam, ut | |
| 2820 habetur VI, qu. I, cap. infames. Non autem videtur quod propter | |
| 2821 quodlibet periurium aliquis infamiam incurrat, sicut dicitur de | |
| 2822 assertorio iuramento violato per periurium. Ergo videtur quod non | |
| 2823 omne periurium sit peccatum mortale.</p> | |
| 2824 <p title="II-II q. 98 a. 3 s. c."><a name="43196"><span class= | |
| 2825 "ref">[43196] IIª-IIae q. 98 a. 3 s. c.</span></a> Sed contra, | |
| 2826 omne peccatum quod contrariatur praecepto divino est peccatum | |
| 2827 mortale. Sed periurium contrariatur praecepto divino, dicitur enim | |
| 2828 Levit. XIX, <i>non periurabis in nomine meo</i>. Ergo est peccatum | |
| 2829 mortale.</p> | |
| 2830 <p title="II-II q. 98 a. 3 co."><a name="43197"><span class= | |
| 2831 "ref">[43197] IIª-IIae q. 98 a. 3 co.</span></a> Respondeo | |
| 2832 dicendum quod, secundum doctrinam philosophi, <i>propter quod | |
| 2833 unumquodque, illud magis</i>. Videmus autem quod ea quae, si de se | |
| 2834 sint peccata venialia, vel etiam bona ex genere, si in contemptum | |
| 2835 Dei fiant, sunt peccata mortalia. Unde multo magis quidquid est | |
| 2836 quod de sui ratione pertinet ad contemptum Dei, est peccatum | |
| 2837 mortale. Periurium autem de sui ratione importat contemptum Dei, ex | |
| 2838 hoc enim habet rationem culpae, ut dictum est, quia ad | |
| 2839 irreverentiam Dei pertinet. Unde manifestum est quod periurium ex | |
| 2840 suo genere est peccatum mortale.</p> | |
| 2841 <p title="II-II q. 98 a. 3 ad 1"><a name="43198"><span class= | |
| 2842 "ref">[43198] IIª-IIae q. 98 a. 3 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 2843 ergo dicendum quod, sicut supra dictum est, coactio non aufert | |
| 2844 iuramento promissorio vim obligandi respectu eius quod licite fieri | |
| 2845 potest. Et ideo si aliquis non impleat quod coactus iuravit, | |
| 2846 nihilominus periurium incurrit et mortaliter peccat. Potest tamen | |
| 2847 per auctoritatem summi pontificis ab obligatione iuramenti absolvi, | |
| 2848 praesertim si coactus fuerit tali metu qui cadere posset in | |
| 2849 constantem virum. Quod autem dicitur quod non sunt tales puniendi | |
| 2850 tanquam pro mortali crimine, non hoc ideo dicitur quia non peccent | |
| 2851 mortaliter, sed quia poena eis minor infligitur.</p> | |
| 2852 <p title="II-II q. 98 a. 3 ad 2"><a name="43199"><span class= | |
| 2853 "ref">[43199] IIª-IIae q. 98 a. 3 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 2854 dicendum quod ille qui iocose periurat, non evitat divinam | |
| 2855 irreverentiam, sed quantum ad aliquid magis auget. Et ideo non | |
| 2856 excusatur a peccato mortali. Ille autem qui ex lapsu linguae falsum | |
| 2857 iurat, si quidem advertat se iurare et falsum esse quod iurat, non | |
| 2858 excusatur a peccato mortali, sicut nec a Dei contemptu. Si autem | |
| 2859 hoc non advertat, non videtur habere intentionem iurandi, et ideo a | |
| 2860 crimine periurii excusatur. Est autem gravius peccatum si quis | |
| 2861 solemniter iuret per Evangelium quam si per Deum in communi sermone | |
| 2862 iuret, tum propter scandalum; tum propter maiorem deliberationem. | |
| 2863 Quibus aequaliter hinc inde positis, gravius est si quis per Deum | |
| 2864 iurans periuret quam si periuret iurans per Evangelium.</p> | |
| 2865 <p title="II-II q. 98 a. 3 ad 3"><a name="43200"><span class= | |
| 2866 "ref">[43200] IIª-IIae q. 98 a. 3 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 2867 dicendum quod non propter quodlibet peccatum mortale aliquis | |
| 2868 infamis efficitur ipso iure. Unde non sequitur, si ille qui iurat | |
| 2869 falsum iuramento assertorio non est infamis ipso iure, sed solum | |
| 2870 per sententiam definitivam latam contra eum in causa accusationis, | |
| 2871 quod propter hoc non peccet mortaliter. Ideo autem magis reputatur | |
| 2872 infamis ipso iure qui frangit iuramentum promissorium solemniter | |
| 2873 factum, quia in eius potestate remanet, postquam iuravit, ut det | |
| 2874 suo iuramento veritatem, quod non contingit in iuramento | |
| 2875 assertorio.</p> | |
| 2876 <br /> | |
| 2877 <div class="E">Articulus 4</div> | |
| 2878 <p title="II-II q. 98 a. 4 arg. 1"><a name="43201"><span class= | |
| 2879 "ref">[43201] IIª-IIae q. 98 a. 4 arg. 1</span></a> Ad quartum | |
| 2880 sic proceditur. Videtur quod peccet ille qui iniungit iuramentum ei | |
| 2881 qui periurat. Aut enim scit eum verum iurare, aut falsum. Si scit | |
| 2882 eum verum iurare, pro nihilo ei iuramentum iniungit si autem credit | |
| 2883 eum falsum iurare, quantum est de se, inducit eum ad peccandum. | |
| 2884 Ergo videtur quod nullo modo debeat aliquis alicui iniungere | |
| 2885 iuramentum.</p> | |
| 2886 <p title="II-II q. 98 a. 4 arg. 2"><a name="43202"><span class= | |
| 2887 "ref">[43202] IIª-IIae q. 98 a. 4 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 2888 iuramentum minus est accipere ab aliquo quam iuramentum iniungere | |
| 2889 alicui. Sed recipere iuramentum ab aliquo non videtur esse licitum, | |
| 2890 et praecipue si periuret, quia in hoc videtur consentire peccato. | |
| 2891 Ergo videtur quod multo minus liceat exigere iuramentum ab eo qui | |
| 2892 periurat.</p> | |
| 2893 <p title="II-II q. 98 a. 4 arg. 3"><a name="43203"><span class= | |
| 2894 "ref">[43203] IIª-IIae q. 98 a. 4 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 2895 dicitur Levit. V, <i>si peccaverit anima, et audierit vocem | |
| 2896 iurantis falsum, testisque fuerit quod aut ipse vidit aut conscius | |
| 2897 est, nisi indicaverit, portabit iniquitatem suam</i>, ex quo | |
| 2898 videtur quod aliquis sciens aliquem iurare falsum, teneatur eum | |
| 2899 accusare. Non igitur licet ab eo exigere iuramentum.</p> | |
| 2900 <p title="II-II q. 98 a. 4 s. c."><a name="43204"><span class= | |
| 2901 "ref">[43204] IIª-IIae q. 98 a. 4 s. c.</span></a> Sed contra, | |
| 2902 sicut peccat ille qui falsum iurat, ita ille qui per falsos deos | |
| 2903 iurat. Sed licet uti iuramento eius qui per falsos deos iurat, ut | |
| 2904 Augustinus dicit, ad Publicolam. Ergo licet iuramentum exigere ab | |
| 2905 eo qui falsum iurat.</p> | |
| 2906 <p title="II-II q. 98 a. 4 co."><a name="43205"><span class= | |
| 2907 "ref">[43205] IIª-IIae q. 98 a. 4 co.</span></a> Respondeo | |
| 2908 dicendum quod circa eum qui exigit ab alio iuramentum, | |
| 2909 distinguendum videtur. Aut enim exigit iuramentum pro seipso | |
| 2910 propria sponte, aut exigit iuramentum pro alio ex necessitate | |
| 2911 officii sibi commissi. Et si quidem aliquis pro seipso exigit | |
| 2912 iuramentum tanquam persona privata, distinguendum videtur, ut | |
| 2913 Augustinus dicit, in sermone de periuriis. <i>Si enim nescit eum | |
| 2914 iuraturum falsum, et ideo dicit, iura mihi, ut fides ei sit, non | |
| 2915 est peccatum, tamen est humana tentatio</i>, quia scilicet procedit | |
| 2916 ex quadam infirmitate, qua homo dubitat alium esse verum dicturum. | |
| 2917 Et hoc est illud malum de quo dominus dicit, Matth. V, <i>quod | |
| 2918 amplius est, a malo est. Si autem scit eum fecisse</i>, scilicet | |
| 2919 contrarium eius quod iurat, <i>et cogit eum iurare, homicida est. | |
| 2920 Ille enim de suo periurio se interimit, sed iste manum | |
| 2921 interficientis impressit</i>. Si autem aliquis exigat iuramentum | |
| 2922 tanquam persona publica, secundum quod exigit ordo iuris, ad | |
| 2923 petitionem alterius, non videtur esse in culpa si ipse iuramentum | |
| 2924 exigat, sive sciat eum falsum iurare sive verum, quia non videtur | |
| 2925 ille exigere, sed ille ad cuius instantiam exigit.</p> | |
| 2926 <p title="II-II q. 98 a. 4 ad 1"><a name="43206"><span class= | |
| 2927 "ref">[43206] IIª-IIae q. 98 a. 4 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 2928 ergo dicendum quod obiectio illa procedit quando pro aliquis exigit | |
| 2929 iuramentum. Et tamen non semper scit eum iurare verum, vel falsum, | |
| 2930 sed quandoque dubitat de facto, et credit eum verum iuraturum, et | |
| 2931 tunc ad maiorem certitudinem exigit iuramentum.</p> | |
| 2932 <p title="II-II q. 98 a. 4 ad 2"><a name="43207"><span class= | |
| 2933 "ref">[43207] IIª-IIae q. 98 a. 4 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 2934 dicendum quod, sicut Augustinus dicit, ad Publicolam, <i>quamvis | |
| 2935 dictum sit ne iuremus, nunquam me in Scripturis sanctis legisse | |
| 2936 memini ne ab aliquo iurationem accipiamus</i>. Unde ille qui | |
| 2937 iurationem recipit non peccat, nisi forte quando propria sponte ad | |
| 2938 iurandum cogit eum quem scit falsum iuraturum.</p> | |
| 2939 <p title="II-II q. 98 a. 4 ad 3"><a name="43208"><span class= | |
| 2940 "ref">[43208] IIª-IIae q. 98 a. 4 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 2941 dicendum quod, sicut Augustinus dicit, Moyses non expressit in | |
| 2942 praedicta auctoritate cui sit indicandum periurium alterius. Et | |
| 2943 ideo intelligitur quod debeat indicari <i>talibus qui magis possunt | |
| 2944 prodesse quam obesse periuro</i>. Similiter etiam non expressit quo | |
| 2945 ordine debeat manifestare. Et ideo videtur servandus ordo | |
| 2946 evangelicus, si sit peccatum periurii occultum, et praecipue quando | |
| 2947 non vergit in detrimentum alterius, quia in tali casu non haberet | |
| 2948 locum ordo evangelicus, ut supra dictum est.</p> | |
| 2949 <p title="II-II q. 98 a. 4 ad 4"><a name="43209"><span class= | |
| 2950 "ref">[43209] IIª-IIae q. 98 a. 4 ad 4</span></a> Ad quartum | |
| 2951 dicendum quod licet uti malo propter bonum, sicut et Deus utitur, | |
| 2952 non tamen licet aliquem ad malum inducere. Unde licet eius qui | |
| 2953 paratus est per falsos deos iurare, iuramentum recipere, non tamen | |
| 2954 licet eum inducere ad hoc quod per falsos deos iuret. Alia tamen | |
| 2955 ratio esse videtur in eo qui per verum Deum falsum iurat. Quia in | |
| 2956 tali iuramento deest bonum fidei, qua utitur aliquis in iuramento | |
| 2957 illius qui verum per falsos deos iurat, ut Augustinus dicit, ad | |
| 2958 Publicolam. Unde in iuramento eius qui falsum per verum Deum iurat, | |
| 2959 non videtur esse aliquod bonum quo uti liceat.</p> | |
| 2960 <br /> | |
| 2961 <div class="D">Quaestio 99</div> | |
| 2962 <div class="G">Prooemium</div> | |
| 2963 <p title="II-II q. 99 pr."><a name="43210"><span class= | |
| 2964 "ref">[43210] IIª-IIae q. 99 pr.</span></a> Deinde | |
| 2965 considerandum est de vitiis ad irreligiositatem pertinentibus | |
| 2966 quibus rebus sacris irreverentia exhibetur. Et primo, de | |
| 2967 sacrilegio; secundo, de simonia. Circa primum quaeruntur quatuor. | |
| 2968 Primo, quid sit sacrilegium. Secundo, utrum sit speciale peccatum. | |
| 2969 Tertio, de speciebus sacrilegii. Quarto, de poena sacrilegii.</p> | |
| 2970 <br /> | |
| 2971 <div class="E">Articulus 1</div> | |
| 2972 <p title="II-II q. 99 a. 1 arg. 1"><a name="43211"><span class= | |
| 2973 "ref">[43211] IIª-IIae q. 99 a. 1 arg. 1</span></a> Ad primum | |
| 2974 sic proceditur. Videtur quod sacrilegium non sit sacrae rei | |
| 2975 violatio. Dicitur enim XVII, qu. IV, <i>committunt sacrilegium qui | |
| 2976 de principis iudicio disputant, dubitantes an is dignus sit honore | |
| 2977 quem princeps elegerit</i>. Sed hoc ad nullam rem sacram pertinere | |
| 2978 videtur. Ergo sacrilegium non importat sacrae rei violationem.</p> | |
| 2979 <p title="II-II q. 99 a. 1 arg. 2"><a name="43212"><span class= | |
| 2980 "ref">[43212] IIª-IIae q. 99 a. 1 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 2981 ibidem subditur quod si quis permiserit Iudaeos officia publica | |
| 2982 exercere, velut in sacrilegum excommunicatio proferatur. Sed | |
| 2983 officia publica non videntur ad aliquod sacrum pertinere. Ergo | |
| 2984 videtur quod sacrilegium non importet violationem alicuius | |
| 2985 sacri.</p> | |
| 2986 <p title="II-II q. 99 a. 1 arg. 3"><a name="43213"><span class= | |
| 2987 "ref">[43213] IIª-IIae q. 99 a. 1 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 2988 maior est virtus Dei quam virtus hominis. Sed res sacrae a Deo | |
| 2989 sanctitatem obtinent. Non ergo possunt per hominem violari. Et ita | |
| 2990 sacrilegium non videtur esse sacrae rei violatio.</p> | |
| 2991 <p title="II-II q. 99 a. 1 s. c."><a name="43214"><span class= | |
| 2992 "ref">[43214] IIª-IIae q. 99 a. 1 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 2993 est quod Isidorus dicit, in libro Etymol., quod <i>sacrilegus | |
| 2994 dicitur ab eo quod sacra legit, idest furatur</i>.</p> | |
| 2995 <p title="II-II q. 99 a. 1 co."><a name="43215"><span class= | |
| 2996 "ref">[43215] IIª-IIae q. 99 a. 1 co.</span></a> Respondeo | |
| 2997 dicendum quod, sicut ex praedictis patet, sacrum dicitur aliquid ex | |
| 2998 eo quod ad divinum cultum ordinatur. Sicut autem ex eo quod aliquid | |
| 2999 ordinatur in finem bonum, sortitur rationem boni; ita etiam ex hoc | |
| 3000 quod aliquid deputatur ad cultum Dei, efficitur quoddam divinum, et | |
| 3001 sic ei quaedam reverentia debetur quae refertur in Deum. Et ideo | |
| 3002 omne illud quod ad irreverentiam rerum sacrarum pertinet, ad | |
| 3003 iniuriam Dei pertinet, et habet sacrilegii rationem.</p> | |
| 3004 <p title="II-II q. 99 a. 1 ad 1"><a name="43216"><span class= | |
| 3005 "ref">[43216] IIª-IIae q. 99 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 3006 ergo dicendum quod, secundum philosophum, in I Ethic., bonum | |
| 3007 commune gentis est quoddam divinum. Et ideo antiquitus rectores | |
| 3008 reipublicae divini vocabantur, quasi divinae providentiae ministri, | |
| 3009 secundum illud Sap. VI, <i>cum essetis ministri regni illius, non | |
| 3010 recte iudicastis</i>. Et sic, per quandam nominis extensionem, | |
| 3011 illud quod pertinet ad reverentiam principis, scilicet disputare de | |
| 3012 eius iudicio, an oporteat ipsum sequi, secundum quandam | |
| 3013 similitudinem sacrilegium dicitur.</p> | |
| 3014 <p title="II-II q. 99 a. 1 ad 2"><a name="43217"><span class= | |
| 3015 "ref">[43217] IIª-IIae q. 99 a. 1 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 3016 dicendum quod populus Christianus per fidem et sacramenta Christi | |
| 3017 sanctificatus est, secundum illud I ad Cor. VI, <i>sed abluti | |
| 3018 estis, sed sanctificati estis</i>. Et ideo I Pet. II dicitur, | |
| 3019 <i>vos estis genus electum, regale sacerdotium, gens sancta, | |
| 3020 populus acquisitionis</i>. Et ita id quod fit in iniuriam populi | |
| 3021 Christiani, scilicet quod infideles ei praeficiantur, pertinet ad | |
| 3022 irreverentiam sacrae rei. Unde rationabiliter sacrilegium | |
| 3023 dicitur.</p> | |
| 3024 <p title="II-II q. 99 a. 1 ad 3"><a name="43218"><span class= | |
| 3025 "ref">[43218] IIª-IIae q. 99 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 3026 dicendum quod violatio hic large dicitur quaecumque irreverentia | |
| 3027 vel exhonoratio. Sicut autem <i>honor est in honorante, non autem | |
| 3028 in eo qui honoratur</i>, ut dicitur in I Ethic.; ita etiam | |
| 3029 irreverentia est in eo qui irreverenter se habet, quamvis etiam | |
| 3030 nihil noceat ei cui irreverentiam exhibet. Quantum ergo est in | |
| 3031 ipso, rem sacram violat, licet illa non violetur.</p> | |
| 3032 <br /> | |
| 3033 <div class="E">Articulus 2</div> | |
| 3034 <p title="II-II q. 99 a. 2 arg. 1"><a name="43219"><span class= | |
| 3035 "ref">[43219] IIª-IIae q. 99 a. 2 arg. 1</span></a> Ad | |
| 3036 secundum sic proceditur. Videtur quod sacrilegium non sit speciale | |
| 3037 peccatum. Dicitur enim XVII, qu. IV, <i>committunt sacrilegium qui | |
| 3038 in divinae legis sanctitatem aut nesciendo committunt, aut | |
| 3039 negligendo violant et offendunt</i>. Sed hoc fit per omne peccatum, | |
| 3040 nam <i>peccatum est dictum vel factum vel concupitum contra legem | |
| 3041 Dei</i>, ut Augustinus dicit, XXII contra Faustum. Ergo sacrilegium | |
| 3042 est generale peccatum.</p> | |
| 3043 <p title="II-II q. 99 a. 2 arg. 2"><a name="43220"><span class= | |
| 3044 "ref">[43220] IIª-IIae q. 99 a. 2 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 3045 nullum speciale peccatum continetur sub diversis generibus | |
| 3046 peccatorum. Sed sacrilegium sub diversis generibus peccatorum | |
| 3047 continetur, puta sub homicidio, si quis sacerdotem occidat; sub | |
| 3048 luxuria, si quis virginem sacratam violet, vel quamcumque mulierem | |
| 3049 in loco sacro; sub furto, si quis rem sacram furatus fuerit. Ergo | |
| 3050 sacrilegium non est speciale peccatum.</p> | |
| 3051 <p title="II-II q. 99 a. 2 arg. 3"><a name="43221"><span class= | |
| 3052 "ref">[43221] IIª-IIae q. 99 a. 2 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 3053 omne speciale peccatum invenitur distinctum ab aliis peccatis, ut | |
| 3054 de iniustitia speciali philosophus dicit, in V Ethic. Sed | |
| 3055 sacrilegium non videtur inveniri absque aliis peccatis, sed | |
| 3056 quandoque coniungitur furto, quandoque homicidio, ut dictum est. | |
| 3057 Non ergo est speciale peccatum.</p> | |
| 3058 <p title="II-II q. 99 a. 2 s. c."><a name="43222"><span class= | |
| 3059 "ref">[43222] IIª-IIae q. 99 a. 2 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 3060 est quod opponitur speciali virtuti, scilicet religioni, ad quam | |
| 3061 pertinet revereri Deum et divina. Ergo sacrilegium est speciale | |
| 3062 peccatum.</p> | |
| 3063 <p title="II-II q. 99 a. 2 co."><a name="43223"><span class= | |
| 3064 "ref">[43223] IIª-IIae q. 99 a. 2 co.</span></a> Respondeo | |
| 3065 dicendum quod ubicumque invenitur specialis ratio deformitatis, ibi | |
| 3066 necesse est quod sit speciale peccatum, quia species cuiuslibet rei | |
| 3067 praecipue attenditur secundum formalem rationem ipsius, non autem | |
| 3068 secundum materiam vel subiectum. In sacrilegio autem invenitur | |
| 3069 specialis ratio deformitatis, quia scilicet violatur res sacra per | |
| 3070 aliquam irreverentiam. Et ideo est speciale peccatum. Et opponitur | |
| 3071 religioni. Sicut enim Damascenus dicit, in IV Lib., <i>purpura, | |
| 3072 regale indumentum facta, honoratur et glorificatur, et si quis hanc | |
| 3073 perforaverit, morte damnatur</i>, quasi contra regem agens. Ita | |
| 3074 etiam si quis rem sacram violat, ex hoc ipso contra Dei reverentiam | |
| 3075 agit, et sic per irreligiositatem peccat.</p> | |
| 3076 <p title="II-II q. 99 a. 2 ad 1"><a name="43224"><span class= | |
| 3077 "ref">[43224] IIª-IIae q. 99 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 3078 ergo dicendum quod illi dicuntur in divinae legis sanctitatem | |
| 3079 committere qui legem Dei impugnant, sicut haeretici et blasphemi. | |
| 3080 Qui ex hoc quod Deo non credunt, incurrunt infidelitatis peccatum, | |
| 3081 ex hoc vero quod divinae legis verba pervertunt, sacrilegium | |
| 3082 incurrunt.</p> | |
| 3083 <p title="II-II q. 99 a. 2 ad 2"><a name="43225"><span class= | |
| 3084 "ref">[43225] IIª-IIae q. 99 a. 2 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 3085 dicendum quod nihil prohibet unam specialem rationem peccati in | |
| 3086 pluribus peccatorum generibus inveniri, secundum quod diversa | |
| 3087 peccata ad finem unius peccati ordinantur, prout etiam in | |
| 3088 virtutibus apparet quibus imperatur ab una virtute. Et hoc modo | |
| 3089 quocumque genere peccati aliquis faciat contra reverentiam debitam | |
| 3090 sacris rebus, sacrilegium formaliter committit, licet materialiter | |
| 3091 sint ibi diversa genera peccatorum.</p> | |
| 3092 <p title="II-II q. 99 a. 2 ad 3"><a name="43226"><span class= | |
| 3093 "ref">[43226] IIª-IIae q. 99 a. 2 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 3094 dicendum quod sacrilegium interdum invenitur separatum ab aliis | |
| 3095 peccatis, eo quod actus non habet aliam deformitatem nisi quia res | |
| 3096 sacra violatur, puta si aliquis iudex rapiat aliquem de loco sacro, | |
| 3097 quem in aliis locis licite capere posset.</p> | |
| 3098 <br /> | |
| 3099 <div class="E">Articulus 3</div> | |
| 3100 <p title="II-II q. 99 a. 3 arg. 1"><a name="43227"><span class= | |
| 3101 "ref">[43227] IIª-IIae q. 99 a. 3 arg. 1</span></a> Ad tertium | |
| 3102 sic proceditur. Videtur quod species sacrilegii non distinguantur | |
| 3103 secundum res sacras. Materialis enim diversitas non diversificat | |
| 3104 speciem, si sit eadem ratio formalis. Sed in violatione | |
| 3105 quarumcumque rerum sacrarum videtur esse eadem ratio formalis | |
| 3106 peccati, et quod non sit diversitas nisi materialis. Ergo per hoc | |
| 3107 non diversificantur sacrilegii species.</p> | |
| 3108 <p title="II-II q. 99 a. 3 arg. 2"><a name="43228"><span class= | |
| 3109 "ref">[43228] IIª-IIae q. 99 a. 3 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 3110 non videtur esse possibile quod aliqua sint eiusdem speciei, et | |
| 3111 tamen specie differant. Sed homicidium et furtum et illicitus | |
| 3112 concubitus sunt diversae species peccatorum. Ergo non possunt | |
| 3113 convenire in una specie sacrilegii. Et ita videtur quod sacrilegii | |
| 3114 species distinguantur secundum diversas species aliorum peccatorum, | |
| 3115 et non secundum diversitatem rerum sacrarum.</p> | |
| 3116 <p title="II-II q. 99 a. 3 arg. 3"><a name="43229"><span class= | |
| 3117 "ref">[43229] IIª-IIae q. 99 a. 3 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 3118 inter res sacras connumerantur etiam personae sacrae. Si ergo una | |
| 3119 species sacrilegii esset qua violatur persona sacra, sequeretur | |
| 3120 quod omne peccatum quod persona sacra committit esset sacrilegium, | |
| 3121 quia per quodlibet peccatum violatur persona peccantis. Non ergo | |
| 3122 species sacrilegii accipiuntur secundum res sacras.</p> | |
| 3123 <p title="II-II q. 99 a. 3 s. c."><a name="43230"><span class= | |
| 3124 "ref">[43230] IIª-IIae q. 99 a. 3 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 3125 est quod actus et habitus distinguuntur secundum obiecta. Sed res | |
| 3126 sacra est obiectum sacrilegii. Ut dictum est. Ergo species | |
| 3127 sacrilegii distinguuntur secundum differentiam rerum sacrarum.</p> | |
| 3128 <p title="II-II q. 99 a. 3 co."><a name="43231"><span class= | |
| 3129 "ref">[43231] IIª-IIae q. 99 a. 3 co.</span></a> Respondeo | |
| 3130 dicendum quod, sicut dictum est, peccatum sacrilegii in hoc | |
| 3131 consistit quod aliquis irreverenter se habet ad rem sacram. Debetur | |
| 3132 autem reverentia rei sacrae ratione sanctitatis. Et ideo secundum | |
| 3133 diversam rationem sanctitatis rerum sacrarum quibus irreverentia | |
| 3134 exhibetur, necesse est quod sacrilegii species distinguantur, et | |
| 3135 tanto sacrilegium est gravius quanto res sacra in quam peccatur | |
| 3136 maiorem obtinet sanctitatem. Attribuitur autem sanctitas et | |
| 3137 personis sacris, idest divino cultui dedicatis, et locis sacris, et | |
| 3138 rebus quibusdam aliis sacris. Sanctitas autem loci ordinatur ad | |
| 3139 sanctitatem hominis, qui in loco sacro cultum exhibet Deo, dicitur | |
| 3140 enim II Machab. V, <i>non propter locum gentem, sed propter gentem | |
| 3141 dominus locum elegit</i>. Et ideo gravius peccatum est sacrilegium | |
| 3142 quo peccatur contra personam sacram quam quo peccatur contra locum | |
| 3143 sacrum. Sunt tamen in utraque sacrilegii specie diversi gradus, | |
| 3144 secundum differentiam personarum et locorum sacrorum. Similiter | |
| 3145 etiam et tertia species sacrilegii, quae circa alias res sacras | |
| 3146 committitur, diversos habet gradus, secundum differentiam sacrarum | |
| 3147 rerum. Inter quas summum locum obtinent ipsa sacramenta, quibus | |
| 3148 homo sanctificatur, quorum praecipuum est Eucharistiae sacramentum, | |
| 3149 quod continet ipsum Christum. Et ideo sacrilegium quod contra hoc | |
| 3150 sacramentum committitur gravissimum est inter omnia. Post | |
| 3151 sacramenta autem, secundum locum tenent vasa consecrata ad | |
| 3152 sacramentorum susceptionem; et ipsae imagines sacrae, et sanctorum | |
| 3153 reliquiae, in quibus quodammodo ipsae personae sanctorum venerantur | |
| 3154 vel dehonorantur. Deinde ea quae pertinent ad ornatum Ecclesiae et | |
| 3155 ministrorum. Deinde ea quae sunt deputata ad sustentationem | |
| 3156 ministrorum, sive sint mobilia sive immobilia. Quicumque autem | |
| 3157 contra quodcumque praedictorum peccat, crimen sacrilegii | |
| 3158 incurrit.</p> | |
| 3159 <p title="II-II q. 99 a. 3 ad 1"><a name="43232"><span class= | |
| 3160 "ref">[43232] IIª-IIae q. 99 a. 3 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 3161 ergo dicendum quod non est in omnibus praedictis eadem ratio | |
| 3162 sanctitatis. Et ideo differentia sacrarum rerum non solum est | |
| 3163 differentia materialis, sed formalis.</p> | |
| 3164 <p title="II-II q. 99 a. 3 ad 2"><a name="43233"><span class= | |
| 3165 "ref">[43233] IIª-IIae q. 99 a. 3 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 3166 dicendum quod nihil prohibet aliqua duo secundum aliquid esse unius | |
| 3167 speciei, et secundum aliud diversarum, sicut Socrates et Plato | |
| 3168 conveniunt in specie animalis, differunt autem in specie colorati, | |
| 3169 si unus sit albus et alius niger. Et similiter etiam possibile est | |
| 3170 aliqua duo peccata differre specie secundum materiales actus, | |
| 3171 convenire autem in specie secundum unam rationem formalem | |
| 3172 sacrilegii, puta si quis sanctimonialem violaverit verberando, vel | |
| 3173 concumbendo.</p> | |
| 3174 <p title="II-II q. 99 a. 3 ad 3"><a name="43234"><span class= | |
| 3175 "ref">[43234] IIª-IIae q. 99 a. 3 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 3176 dicendum quod omne peccatum quod sacra persona committit, | |
| 3177 materialiter quidem et quasi per accidens est sacrilegium, unde | |
| 3178 Hieronymus dicit quod <i>nugae in ore sacerdotis sacrilegium sunt | |
| 3179 vel blasphemia</i>. Formaliter autem et proprie illud solum | |
| 3180 peccatum sacrae personae sacrilegium est quod agitur directe contra | |
| 3181 eius sanctitatem, puta si virgo Deo dicata fornicetur; et eadem | |
| 3182 ratio est in aliis.</p> | |
| 3183 <br /> | |
| 3184 <div class="E">Articulus 4</div> | |
| 3185 <p title="II-II q. 99 a. 4 arg. 1"><a name="43235"><span class= | |
| 3186 "ref">[43235] IIª-IIae q. 99 a. 4 arg. 1</span></a> Ad quartum | |
| 3187 sic proceditur. Videtur quod poena sacrilegii non debeat esse | |
| 3188 pecuniaria. Poena enim pecuniaria non solet imponi pro culpa | |
| 3189 criminali. Sed sacrilegium est culpa criminalis, unde capitali | |
| 3190 sententia punitur secundum leges civiles. Ergo sacrilegium non | |
| 3191 debet puniri poena pecuniaria.</p> | |
| 3192 <p title="II-II q. 99 a. 4 arg. 2"><a name="43236"><span class= | |
| 3193 "ref">[43236] IIª-IIae q. 99 a. 4 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 3194 idem peccatum non debet duplici poena puniri, secundum illud Nahum | |
| 3195 I, non consurget duplex tribulatio. Sed poena sacrilegii est | |
| 3196 excommunicatio, maior quidem si violentia inferatur in personam | |
| 3197 sacram, vel si aliquis incendat vel frangat Ecclesiam; minor autem | |
| 3198 in aliis sacrilegiis. Ergo non debet sacrilegium puniri poena | |
| 3199 pecuniaria.</p> | |
| 3200 <p title="II-II q. 99 a. 4 arg. 3"><a name="43237"><span class= | |
| 3201 "ref">[43237] IIª-IIae q. 99 a. 4 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 3202 apostolus dicit, I ad Thess. II, <i>non fuimus aliquando in | |
| 3203 occasione avaritiae</i>. Sed hoc videtur ad occasionem avaritiae | |
| 3204 pertinere quod poena pecuniaria exigatur pro violatione rei sacrae. | |
| 3205 Ergo non videtur talis poena esse conveniens sacrilegii.</p> | |
| 3206 <p title="II-II q. 99 a. 4 s. c."><a name="43238"><span class= | |
| 3207 "ref">[43238] IIª-IIae q. 99 a. 4 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 3208 est quod dicitur XVII, qu. IV, <i>si quis contumax vel superbus | |
| 3209 fugitivum servum de atrio Ecclesiae per vim abstraxerit, nongentos | |
| 3210 solidos componat</i>. Et ibidem postea dicitur, <i>quisquis | |
| 3211 inventus fuerit reus sacrilegii, triginta libras argenti examinati | |
| 3212 purissimi componat</i>.</p> | |
| 3213 <p title="II-II q. 99 a. 4 co."><a name="43239"><span class= | |
| 3214 "ref">[43239] IIª-IIae q. 99 a. 4 co.</span></a> Respondeo | |
| 3215 dicendum quod in poenis infligendis duo sunt consideranda. Primo | |
| 3216 quidem, aequalitas, ad hoc quod poena sit iusta, ut scilicet in quo | |
| 3217 quis peccat, per hoc torqueatur, ut dicitur Sap. XI. Et hoc modo | |
| 3218 conveniens poena sacrilegi, qui sacris iniuriam infert est | |
| 3219 excommunicatio, per quam a sacris arcetur. Secundo autem | |
| 3220 consideratur utilitas, nam poenae quasi medicinae quaedam | |
| 3221 infliguntur, ut his territi homines a peccando desistant. | |
| 3222 Sacrilegus autem, qui sacra non reveretur, non sufficienter videtur | |
| 3223 a peccando arceri per hoc quod ei sacra interdicuntur, de quibus | |
| 3224 non curat. Et ideo secundum leges humanas adhibetur capitis poena; | |
| 3225 secundum vero Ecclesiae sententiam, quae mortem corporalem non | |
| 3226 infligit, adhibetur pecuniaria poena, ut saltem poenis temporalibus | |
| 3227 homines a sacrilegiis revocentur.</p> | |
| 3228 <p title="II-II q. 99 a. 4 ad 1"><a name="43240"><span class= | |
| 3229 "ref">[43240] IIª-IIae q. 99 a. 4 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 3230 ergo dicendum quod Ecclesia corporalem mortem non infligit, sed | |
| 3231 loco eius infligit excommunicationem.</p> | |
| 3232 <p title="II-II q. 99 a. 4 ad 2"><a name="43241"><span class= | |
| 3233 "ref">[43241] IIª-IIae q. 99 a. 4 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 3234 dicendum quod necesse est duas poenas adhiberi quando per unam non | |
| 3235 sufficienter revocatur aliquis a peccando. Et ideo oportuit, supra | |
| 3236 poenam excommunicationis, adhibere aliquam temporalem poenam, ad | |
| 3237 coercendum homines qui spiritualia contemnunt.</p> | |
| 3238 <p title="II-II q. 99 a. 4 ad 3"><a name="43242"><span class= | |
| 3239 "ref">[43242] IIª-IIae q. 99 a. 4 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 3240 dicendum quod si pecunia exigeretur sine rationabili causa, hoc | |
| 3241 videretur ad occasionem avaritiae pertinere. Sed quando exigitur ad | |
| 3242 hominum correctionem, habet manifestam utilitatem. Et ideo non | |
| 3243 pertinet ad occasionem avaritiae.</p> | |
| 3244 <br /> | |
| 3245 <div class="D">Quaestio 100</div> | |
| 3246 <div class="G">Prooemium</div> | |
| 3247 <p title="II-II q. 100 pr."><a name="43243"><span class= | |
| 3248 "ref">[43243] IIª-IIae q. 100 pr.</span></a> Deinde | |
| 3249 considerandum est de simonia. Et circa hoc quaeruntur sex. Primo, | |
| 3250 quid sit simonia. Secundo, utrum liceat pro sacramentis pecuniam | |
| 3251 accipere. Tertio, utrum liceat accipere pecuniam pro spiritualibus | |
| 3252 actibus. Quarto, utrum liceat vendere ea quae sunt spiritualibus | |
| 3253 annexa. Quinto, utrum solum munus a manu faciat simoniacum, an | |
| 3254 etiam munus a lingua et ab obsequio. Sexto, de poena simoniaci.</p> | |
| 3255 <br /> | |
| 3256 <div class="E">Articulus 1</div> | |
| 3257 <p title="II-II q. 100 a. 1 arg. 1"><a name="43244"><span class= | |
| 3258 "ref">[43244] IIª-IIae q. 100 a. 1 arg. 1</span></a> Ad primum | |
| 3259 sic proceditur. Videtur quod simonia non sit studiosa voluntas | |
| 3260 emendi et vendendi aliquid spirituale vel spirituali annexum. | |
| 3261 Simonia enim est haeresis quaedam, dicitur enim I, qu. I, | |
| 3262 <i>tolerabilior est Macedonii, et eorum qui circa ipsum sunt sancti | |
| 3263 spiritus impugnatorum, impia haeresis quam simoniacorum. Illi enim | |
| 3264 creaturam, et servum Dei patris et filii, spiritum sanctum | |
| 3265 delirando fatentur, isti vero eundem spiritum sanctum efficiunt | |
| 3266 servum suum. Omnis enim dominus quod habet, si vult, vendit, sive | |
| 3267 servum, sive quid aliud eorum quae possidet</i>. Sed infidelitas | |
| 3268 non consistit in voluntate, sed magis in intellectu, sicut et | |
| 3269 fides, ut ex supra dictis patet. Ergo simonia non debet per | |
| 3270 voluntatem definiri.</p> | |
| 3271 <p title="II-II q. 100 a. 1 arg. 2"><a name="43245"><span class= | |
| 3272 "ref">[43245] IIª-IIae q. 100 a. 1 arg. 2</span></a> | |
| 3273 Praeterea, studiose peccare est ex malitia peccare, quod est | |
| 3274 peccare in spiritum sanctum. Si ergo simonia est studiosa voluntas | |
| 3275 peccandi, sequitur quod semper sit peccatum in spiritum | |
| 3276 sanctum.</p> | |
| 3277 <p title="II-II q. 100 a. 1 arg. 3"><a name="43246"><span class= | |
| 3278 "ref">[43246] IIª-IIae q. 100 a. 1 arg. 3</span></a> | |
| 3279 Praeterea, nihil magis est spirituale quam regnum caelorum. Sed | |
| 3280 licet emere regnum caelorum, dicit enim Gregorius, in quadam | |
| 3281 homilia, <i>regnum caelorum tantum valet quantum habes</i>. Ergo | |
| 3282 non est simonia velle emere aliquid spirituale.</p> | |
| 3283 <p title="II-II q. 100 a. 1 arg. 4"><a name="43247"><span class= | |
| 3284 "ref">[43247] IIª-IIae q. 100 a. 1 arg. 4</span></a> | |
| 3285 Praeterea, nomen simoniae a Simone mago acceptum est, de quo | |
| 3286 legitur Act. VIII, quod obtulit apostolis pecuniam ad spiritualem | |
| 3287 potestatem emendam, ut, scilicet, <i>quibuscumque manus imponeret, | |
| 3288 reciperent spiritum sanctum</i>. Non autem legitur quod aliquid | |
| 3289 voluit vendere. Ergo simonia non est voluntas vendendi aliquid | |
| 3290 spirituale.</p> | |
| 3291 <p title="II-II q. 100 a. 1 arg. 5"><a name="43248"><span class= | |
| 3292 "ref">[43248] IIª-IIae q. 100 a. 1 arg. 5</span></a> | |
| 3293 Praeterea, multae aliae sunt voluntariae commutationes praeter | |
| 3294 emptionem et venditionem, sicut permutatio, transactio. Ergo | |
| 3295 videtur quod insufficienter definiatur simonia.</p> | |
| 3296 <p title="II-II q. 100 a. 1 arg. 6"><a name="43249"><span class= | |
| 3297 "ref">[43249] IIª-IIae q. 100 a. 1 arg. 6</span></a> | |
| 3298 Praeterea, omne quod est spirituali annexum est spirituale. | |
| 3299 Superflue igitur additur, vel spirituali annexum.</p> | |
| 3300 <p title="II-II q. 100 a. 1 arg. 7"><a name="43250"><span class= | |
| 3301 "ref">[43250] IIª-IIae q. 100 a. 1 arg. 7</span></a> | |
| 3302 Praeterea, Papa, secundum quosdam, non potest committere simoniam. | |
| 3303 Potest autem emere vel vendere aliquid spirituale. Ergo simonia non | |
| 3304 est voluntas emendi vel vendendi aliquid spirituale vel spirituali | |
| 3305 annexum.</p> | |
| 3306 <p title="II-II q. 100 a. 1 s. c."><a name="43251"><span class= | |
| 3307 "ref">[43251] IIª-IIae q. 100 a. 1 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 3308 est quod Gregorius dicit, in registro, <i>altare et decimas et | |
| 3309 spiritum sanctum emere vel vendere simoniacam haeresim esse nullus | |
| 3310 fidelium ignorat</i>.</p> | |
| 3311 <p title="II-II q. 100 a. 1 co."><a name="43252"><span class= | |
| 3312 "ref">[43252] IIª-IIae q. 100 a. 1 co.</span></a> Respondeo | |
| 3313 dicendum quod, sicut supra dictum est, actus aliquis est malus ex | |
| 3314 genere ex eo quod cadit super materiam indebitam. Emptionis autem | |
| 3315 et venditionis est materia indebita res spiritualis, triplici | |
| 3316 ratione. Primo quidem, quia res spiritualis non potest aliquo | |
| 3317 terreno pretio compensari, sicut de sapientia dicitur Prov. III, | |
| 3318 <i>pretiosior est cunctis opibus, et omnia quae desiderantur huic | |
| 3319 non valent comparari</i>. Et ideo Petrus, in ipsa sui radice | |
| 3320 Simonis pravitatem condemnans, dixit, <i>pecunia tua tecum sit in | |
| 3321 perditionem, quoniam donum Dei existimasti pecunia possidere</i>. | |
| 3322 Secundo, quia illud potest esse debita venditionis materia cuius | |
| 3323 venditor est dominus, ut patet in auctoritate supra inducta. | |
| 3324 Praelatus autem Ecclesiae non est dominus spiritualium rerum, sed | |
| 3325 dispensator, secundum illud I ad Cor. IV. <i>Sic nos existimet homo | |
| 3326 ut ministros Christi, et dispensatores ministeriorum Dei</i>. | |
| 3327 Tertio, quia venditio repugnat spiritualium origini, quae ex | |
| 3328 gratuita Dei voluntate proveniunt. Unde et dominus dicit, Matth. X, | |
| 3329 <i>gratis accepistis, gratis date</i>. Et ideo aliquis, vendendo | |
| 3330 vel emendo rem spiritualem, irreverentiam exhibet Deo et rebus | |
| 3331 divinis. Propter quod, peccat peccato irreligiositatis.</p> | |
| 3332 <p title="II-II q. 100 a. 1 ad 1"><a name="43253"><span class= | |
| 3333 "ref">[43253] IIª-IIae q. 100 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 3334 ergo dicendum quod sicut religio consistit in quadam fidei | |
| 3335 protestatione, quam tamen interdum aliquis non habet in corde; ita | |
| 3336 etiam vitia opposita religioni habent quandam protestationem | |
| 3337 infidelitatis, licet quandoque non sit infidelitas in mente. | |
| 3338 Secundum hoc ergo, simonia haeresis dicitur secundum exteriorem | |
| 3339 protestationem, quia in hoc quod aliquis vendit donum spiritus | |
| 3340 sancti, quodammodo se protestatur esse dominum spiritualis doni; | |
| 3341 quod est haereticum. Sciendum tamen quod Simon magus, praeter hoc | |
| 3342 quod ab apostolis spiritus sancti gratiam pecunia emere voluit, | |
| 3343 dixit quod mundus non erat a Deo creatus, sed a quadam superna | |
| 3344 virtute, ut dicit Isidorus, in libro Etymol. Et secundum hoc, inter | |
| 3345 alios haereticos simoniaci computantur, ut patet in libro Augustini | |
| 3346 de haeresibus.</p> | |
| 3347 <p title="II-II q. 100 a. 1 ad 2"><a name="43254"><span class= | |
| 3348 "ref">[43254] IIª-IIae q. 100 a. 1 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 3349 dicendum quod, sicut supra dictum est, iustitia et omnes partes | |
| 3350 eius, et per consequens omnia vitia opposita, sunt in voluntate | |
| 3351 sicut in subiecto. Et ideo convenienter simonia per voluntatem | |
| 3352 definitur. Additur autem studiosa, ad designandum electionem, quae | |
| 3353 principaliter pertinet ad virtutem et vitium. Non autem omnis qui | |
| 3354 peccat electione peccat peccato in spiritum sanctum, sed solum qui | |
| 3355 peccatum eligit per contemptum eorum quae homines solent retrahere | |
| 3356 a peccando, ut supra dictum est.</p> | |
| 3357 <p title="II-II q. 100 a. 1 ad 3"><a name="43255"><span class= | |
| 3358 "ref">[43255] IIª-IIae q. 100 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 3359 dicendum quod regnum caelorum dicitur emi, dum quis dat quod habet | |
| 3360 propter Deum, large sumpto nomine emptionis, secundum quod | |
| 3361 accipitur pro merito. Quod tamen non pertingit ad perfectam | |
| 3362 rationem emptionis. Tum quia non sunt condignae passiones huius | |
| 3363 temporis, nec aliqua nostra dona vel opera, ad futuram gloriam quae | |
| 3364 revelabitur in nobis, ut dicitur Rom. VIII. Tum quia meritum non | |
| 3365 consistit principaliter in exteriori dono vel actu vel passione, | |
| 3366 sed in interiori affectu.</p> | |
| 3367 <p title="II-II q. 100 a. 1 ad 4"><a name="43256"><span class= | |
| 3368 "ref">[43256] IIª-IIae q. 100 a. 1 ad 4</span></a> Ad quartum | |
| 3369 dicendum quod Simon magus ad hoc emere voluit spiritualem | |
| 3370 potestatem ut eam postea venderet, dicitur enim I, qu. III, quod | |
| 3371 <i>Simon magus donum spiritus sancti emere voluit ut ex venditione | |
| 3372 signorum quae per eum fierent, multiplicatam pecuniam | |
| 3373 lucraretur</i>. Et sic illi qui spiritualia vendunt, conformantur | |
| 3374 Simoni mago in intentione, in actu vero, illi qui emere volunt. | |
| 3375 Illi autem qui vendunt, in actu imitantur Giezi, discipulum | |
| 3376 Elisaei, de quo legitur IV Reg. V, quod accepit pecuniam a leproso | |
| 3377 mundato. Unde venditores spiritualium possunt dici non solum | |
| 3378 simoniaci, sed etiam Giezitae.</p> | |
| 3379 <p title="II-II q. 100 a. 1 ad 5"><a name="43257"><span class= | |
| 3380 "ref">[43257] IIª-IIae q. 100 a. 1 ad 5</span></a> Ad quintum | |
| 3381 dicendum quod nomine emptionis et venditionis intelligitur omnis | |
| 3382 contractus non gratuitus. Unde nec permutatio praebendarum vel | |
| 3383 ecclesiasticorum beneficiorum fieri potest, auctoritate partium | |
| 3384 absque periculo simoniae, sicut nec transactio, ut iura | |
| 3385 determinant. Potest tamen praelatus, ex officio suo. Permutationes | |
| 3386 huiusmodi facere pro causa utili vel necessaria.</p> | |
| 3387 <p title="II-II q. 100 a. 1 ad 6"><a name="43258"><span class= | |
| 3388 "ref">[43258] IIª-IIae q. 100 a. 1 ad 6</span></a> Ad sextum | |
| 3389 dicendum quod sicut anima vivit secundum seipsam, corpus vero vivit | |
| 3390 ex unione animae; ita etiam quaedam sunt spiritualia secundum | |
| 3391 seipsa, sicut sacramenta et alia huiusmodi; quaedam autem dicuntur | |
| 3392 spiritualia ex hoc quod talibus adhaerent. Unde I, qu. III, | |
| 3393 dicitur, cap. si quis obiecerit, quod <i>spiritualia sine | |
| 3394 corporalibus rebus non proficiunt, sicut nec anima sine corpore | |
| 3395 corporaliter vivit</i>.</p> | |
| 3396 <p title="II-II q. 100 a. 1 ad 7"><a name="43259"><span class= | |
| 3397 "ref">[43259] IIª-IIae q. 100 a. 1 ad 7</span></a> Ad septimum | |
| 3398 dicendum quod Papa potest incurrere vitium simoniae, sicut et | |
| 3399 quilibet alius homo, peccatum enim tanto in aliqua persona est | |
| 3400 gravius quanto maiorem obtinet locum. Quamvis enim res Ecclesiae | |
| 3401 sint eius ut principalis dispensatoris, non tamen sunt eius ut | |
| 3402 domini et possessoris. Et ideo si reciperet pro aliqua re | |
| 3403 spirituali pecuniam de redditibus alicuius Ecclesiae, non careret | |
| 3404 vitio simoniae. Et similiter etiam posset simoniam committere | |
| 3405 recipiendo pecuniam ab aliquo laico non de bonis Ecclesiae.</p> | |
| 3406 <br /> | |
| 3407 <div class="E">Articulus 2</div> | |
| 3408 <p title="II-II q. 100 a. 2 arg. 1"><a name="43260"><span class= | |
| 3409 "ref">[43260] IIª-IIae q. 100 a. 2 arg. 1</span></a> Ad | |
| 3410 secundum sic proceditur. Videtur quod non semper sit illicitum pro | |
| 3411 sacramentis pecuniam dare. Baptismus enim est ianua sacramentorum, | |
| 3412 ut in III parte dicetur. Sed licet, ut videtur, in aliquo casu dare | |
| 3413 pecuniam pro Baptismo, puta quando sacerdos puerum morientem sine | |
| 3414 pretio baptizare non vellet. Ergo non semper est illicitum emere | |
| 3415 vel vendere sacramenta.</p> | |
| 3416 <p title="II-II q. 100 a. 2 arg. 2"><a name="43261"><span class= | |
| 3417 "ref">[43261] IIª-IIae q. 100 a. 2 arg. 2</span></a> | |
| 3418 Praeterea, maximum sacramentorum est Eucharistia, quae in Missa | |
| 3419 consecratur. Sed pro Missis cantandis aliqui sacerdotes praebendam | |
| 3420 vel pecuniam accipiunt. Ergo licet multo magis alia sacramenta | |
| 3421 emere vel vendere.</p> | |
| 3422 <p title="II-II q. 100 a. 2 arg. 3"><a name="43262"><span class= | |
| 3423 "ref">[43262] IIª-IIae q. 100 a. 2 arg. 3</span></a> | |
| 3424 Praeterea, sacramentum poenitentiae est sacramentum necessitatis, | |
| 3425 quod praecipue in absolutione consistit. Sed quidam absolventes ab | |
| 3426 excommunicatione pecuniam exigunt. Ergo non semper est illicitum | |
| 3427 sacramenta emere vel vendere.</p> | |
| 3428 <p title="II-II q. 100 a. 2 arg. 4"><a name="43263"><span class= | |
| 3429 "ref">[43263] IIª-IIae q. 100 a. 2 arg. 4</span></a> | |
| 3430 Praeterea, consuetudo facit ut non sit peccatum illud quod alias | |
| 3431 peccatum esset, sicut Augustinus dicit quod <i>habere plures | |
| 3432 uxores, quando mos erat, crimen non erat</i>. Sed apud quosdam est | |
| 3433 consuetudo quod in consecrationibus episcoporum, benedictionibus | |
| 3434 abbatum, et ordinibus clericorum, pro chrismate vel oleo sancto et | |
| 3435 aliis huiusmodi aliquid detur. Ergo videtur quod hoc non sit | |
| 3436 illicitum.</p> | |
| 3437 <p title="II-II q. 100 a. 2 arg. 5"><a name="43264"><span class= | |
| 3438 "ref">[43264] IIª-IIae q. 100 a. 2 arg. 5</span></a> | |
| 3439 Praeterea, contingit quandoque quod aliquis malitiose impedit | |
| 3440 aliquem vel ab episcopatu obtinendo, vel ab aliqua alia dignitate. | |
| 3441 Sed licet unicuique redimere suam vexationem. Ergo licitum videtur | |
| 3442 in tali casu pecuniam dare pro episcopatu, vel aliqua alia | |
| 3443 ecclesiastica dignitate.</p> | |
| 3444 <p title="II-II q. 100 a. 2 arg. 6"><a name="43265"><span class= | |
| 3445 "ref">[43265] IIª-IIae q. 100 a. 2 arg. 6</span></a> | |
| 3446 Praeterea, matrimonium est quoddam sacramentum. Sed quandoque datur | |
| 3447 pecunia pro matrimonio. Ergo licitum est sacramenta pecunia | |
| 3448 vendere.</p> | |
| 3449 <p title="II-II q. 100 a. 2 s. c."><a name="43266"><span class= | |
| 3450 "ref">[43266] IIª-IIae q. 100 a. 2 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 3451 est quod dicitur I, qu. I, <i>qui per pecuniam quemquam | |
| 3452 consecraverit, alienus sit a sacerdotio</i>.</p> | |
| 3453 <p title="II-II q. 100 a. 2 co."><a name="43267"><span class= | |
| 3454 "ref">[43267] IIª-IIae q. 100 a. 2 co.</span></a> Respondeo | |
| 3455 dicendum quod sacramenta novae legis sunt maxime spiritualia, | |
| 3456 inquantum sunt spiritualis gratiae causa, quae pretio aestimari non | |
| 3457 potest, et eius rationi repugnat quod non gratuito detur. | |
| 3458 Dispensantur autem sacramenta per Ecclesiae ministros, quos oportet | |
| 3459 a populo sustentari, secundum illud apostoli, I ad Cor. IX, | |
| 3460 <i>nescitis quoniam qui in sacrario operantur, quae de sacrario | |
| 3461 sunt edunt, et qui altari deserviunt, cum altario | |
| 3462 participantur?</i> Sic igitur dicendum est quod accipere pecuniam | |
| 3463 pro spirituali sacramentorum gratia est crimen simoniae, quod nulla | |
| 3464 consuetudine potest excusari, quia consuetudo non praeiudicat iuri | |
| 3465 naturali vel divino. Per pecuniam autem intelligitur omne illud | |
| 3466 cuius pretium potest pecunia aestimari, ut philosophus dicit, in IV | |
| 3467 Ethic. Accipere autem aliqua ad sustentationem eorum qui sacramenta | |
| 3468 ministrant, secundum ordinationem Ecclesiae et consuetudines | |
| 3469 approbatas, non est simonia, neque peccatum, non enim accipitur | |
| 3470 tanquam pretium mercedis, sed tanquam stipendium necessitatis. Unde | |
| 3471 super illud I ad Tim. V, qui bene praesunt presbyteri etc., dicit | |
| 3472 Glossa Augustini, <i>accipiant sustentationem necessitatis a | |
| 3473 populo, mercedem dispensationis a domino</i>.</p> | |
| 3474 <p title="II-II q. 100 a. 2 ad 1"><a name="43268"><span class= | |
| 3475 "ref">[43268] IIª-IIae q. 100 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 3476 ergo dicendum quod in casu necessitatis potest quilibet baptizare. | |
| 3477 Et quia nullo modo est peccandum, pro eodem est habendum si | |
| 3478 sacerdos absque pretio baptizare non velit, ac si non esset qui | |
| 3479 baptizaret. Unde ille qui gerit curam pueri in tali casu licite | |
| 3480 posset eum baptizare, vel a quocumque alio facere baptizari. Posset | |
| 3481 tamen licite aquam a sacerdote emere, quae est pure elementum | |
| 3482 corporale. Si autem esset adultus qui Baptismum desideraret, et | |
| 3483 immineret mortis periculum, nec sacerdos eum vellet sine pretio | |
| 3484 baptizare, deberet, si posset, per alium baptizari. Quod si non | |
| 3485 posset ad alium habere recursum, nullo modo deberet pretium pro | |
| 3486 Baptismo dare, sed potius absque Baptismo decedere, suppletur enim | |
| 3487 ei ex Baptismo flaminis quod ex sacramento deest.</p> | |
| 3488 <p title="II-II q. 100 a. 2 ad 2"><a name="43269"><span class= | |
| 3489 "ref">[43269] IIª-IIae q. 100 a. 2 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 3490 dicendum quod sacerdos non accipit pecuniam quasi pretium | |
| 3491 consecrationis Eucharistiae aut Missae cantandae, hoc enim esset | |
| 3492 simoniacum, sed quasi stipendium suae sustentationis, ut dictum | |
| 3493 est.</p> | |
| 3494 <p title="II-II q. 100 a. 2 ad 3"><a name="43270"><span class= | |
| 3495 "ref">[43270] IIª-IIae q. 100 a. 2 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 3496 dicendum quod pecunia non exigitur ab eo qui absolvitur quasi | |
| 3497 pretium absolutionis, hoc enim esset simoniacum, sed quasi poena | |
| 3498 culpae praecedentis, pro qua fuit excommunicatus.</p> | |
| 3499 <p title="II-II q. 100 a. 2 ad 4"><a name="43271"><span class= | |
| 3500 "ref">[43271] IIª-IIae q. 100 a. 2 ad 4</span></a> Ad quartum | |
| 3501 dicendum quod, sicut dictum est, consuetudo non praeiudicat iuri | |
| 3502 naturali vel divino, quo simonia prohibetur. Et ideo si aliqua ex | |
| 3503 consuetudine exigantur quasi pretium rei spiritualis, cum | |
| 3504 intentione emendi vel vendendi, est manifeste simonia, et praecipue | |
| 3505 si ab invito exigantur. Si vero accipiantur quasi quaedam stipendia | |
| 3506 per consuetudinem approbatam, non est simonia, si tamen desit | |
| 3507 intentio emendi vel vendendi, sed intentio referatur ad solam | |
| 3508 consuetudinis observantiam; et praecipue quando aliquis voluntarie | |
| 3509 solvit. In his tamen omnibus sollicite cavendum est quod habet | |
| 3510 speciem simoniae vel cupiditatis, secundum illud apostoli, I ad | |
| 3511 Thess. ult., <i>ab omni specie mala abstinete vos</i>.</p> | |
| 3512 <p title="II-II q. 100 a. 2 ad 5"><a name="43272"><span class= | |
| 3513 "ref">[43272] IIª-IIae q. 100 a. 2 ad 5</span></a> Ad quintum | |
| 3514 dicendum quod antequam alicui acquiratur ius in episcopatu, vel | |
| 3515 quacumque dignitate seu praebenda, per electionem vel provisionem | |
| 3516 seu collationem, simoniacum esset adversantium obstacula pecunia | |
| 3517 redimere, sic enim per pecuniam pararet sibi viam ad rem | |
| 3518 spiritualem obtinendam. Sed postquam iam ius alicui acquisitum est, | |
| 3519 licet per pecuniam iniusta impedimenta removere.</p> | |
| 3520 <p title="II-II q. 100 a. 2 ad 6"><a name="43273"><span class= | |
| 3521 "ref">[43273] IIª-IIae q. 100 a. 2 ad 6</span></a> Ad sextum | |
| 3522 dicendum quod quidam dicunt quod pro matrimonio licet pecuniam | |
| 3523 dare, quia in eo non confertur gratia. Sed hoc non est usquequaque | |
| 3524 verum, ut in III parte huius operis dicetur. Et ideo aliter | |
| 3525 dicendum est, quod matrimonium non solum est Ecclesiae sacramentum, | |
| 3526 sed etiam naturae officium. Et ideo dare pecuniam pro matrimonio | |
| 3527 inquantum est naturae officium, licitum est, inquantum vero est | |
| 3528 Ecclesiae sacramentum, est illicitum. Et ideo secundum iura | |
| 3529 prohibetur ne pro benedictione nuptiarum aliquid exigatur.</p> | |
| 3530 <br /> | |
| 3531 <div class="E">Articulus 3</div> | |
| 3532 <p title="II-II q. 100 a. 3 arg. 1"><a name="43274"><span class= | |
| 3533 "ref">[43274] IIª-IIae q. 100 a. 3 arg. 1</span></a> Ad | |
| 3534 tertium sic proceditur. Videtur quod licitum sit dare et accipere | |
| 3535 pecuniam pro spiritualibus actibus. Usus enim prophetiae est | |
| 3536 spiritualis actus. Sed pro usu prophetiae olim aliquid dabatur, ut | |
| 3537 patet I Reg. IX, et III Reg. XIV. Ergo videtur quod liceat dare et | |
| 3538 accipere pecuniam pro actu spirituali.</p> | |
| 3539 <p title="II-II q. 100 a. 3 arg. 2"><a name="43275"><span class= | |
| 3540 "ref">[43275] IIª-IIae q. 100 a. 3 arg. 2</span></a> | |
| 3541 Praeterea, oratio, praedicatio, laus divina sunt actus maxime | |
| 3542 spirituales. Sed ad impetrandum orationum suffragia pecunia datur | |
| 3543 sanctis viris, secundum illud Luc. XVI, <i>facite vobis amicos de | |
| 3544 mammona iniquitatis</i>. Praedicatoribus etiam spiritualia | |
| 3545 seminantibus temporalia debentur, secundum apostolum, I ad Cor. IX. | |
| 3546 Celebrantibus etiam divinas laudes in ecclesiastico officio, et | |
| 3547 processiones facientibus, aliquid datur, et quandoque annui | |
| 3548 redditus ad hoc assignantur. Ergo licitum est pro spiritualibus | |
| 3549 actibus accipere aliquid.</p> | |
| 3550 <p title="II-II q. 100 a. 3 arg. 3"><a name="43276"><span class= | |
| 3551 "ref">[43276] IIª-IIae q. 100 a. 3 arg. 3</span></a> | |
| 3552 Praeterea, scientia non est minus spiritualis quam potestas. Sed | |
| 3553 pro usu scientiae licet pecuniam accipere, sicut advocato licet | |
| 3554 vendere iustum patrocinium, et medico consilium sanitatis, et | |
| 3555 magistro officium doctrinae. Ergo, pari ratione, videtur quod | |
| 3556 liceat praelato accipere aliquid pro usu spiritualis suae | |
| 3557 potestatis, puta pro correctione, vel dispensatione, vel aliquo | |
| 3558 huiusmodi.</p> | |
| 3559 <p title="II-II q. 100 a. 3 arg. 4"><a name="43277"><span class= | |
| 3560 "ref">[43277] IIª-IIae q. 100 a. 3 arg. 4</span></a> | |
| 3561 Praeterea, religio est status spiritualis perfectionis. Sed in | |
| 3562 aliquibus monasteriis aliquid ab his qui recipiuntur exigitur. Ergo | |
| 3563 licet pro spiritualibus aliquid exigere.</p> | |
| 3564 <p title="II-II q. 100 a. 3 s. c."><a name="43278"><span class= | |
| 3565 "ref">[43278] IIª-IIae q. 100 a. 3 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 3566 est quod dicitur I, qu. I, <i>quidquid invisibilis gratiae | |
| 3567 consolatione tribuitur, nunquam quaestibus, vel quibuslibet | |
| 3568 praemiis, venundari penitus debet</i>. Sed omnia huiusmodi | |
| 3569 spiritualia per invisibilem gratiam tribuuntur. Ergo non licet ea | |
| 3570 quaestibus vel praemiis venundari.</p> | |
| 3571 <p title="II-II q. 100 a. 3 co."><a name="43279"><span class= | |
| 3572 "ref">[43279] IIª-IIae q. 100 a. 3 co.</span></a> Respondeo | |
| 3573 dicendum quod sicut sacramenta dicuntur spiritualia quia | |
| 3574 spiritualem conferunt gratiam, ita etiam quaedam alia dicuntur | |
| 3575 spiritualia quia ex spirituali procedunt gratia et ad eam | |
| 3576 disponunt. Quae tamen per hominum ministerium exhibentur, quos | |
| 3577 oportet a populo sustentari, cui spiritualia administrant, secundum | |
| 3578 illud I ad Cor. IX, <i>quis militat suis stipendiis unquam? Quis | |
| 3579 pascit gregem, et de lacte gregis non manducat?</i> Et ideo vendere | |
| 3580 quod spirituale est in huiusmodi actibus, aut emere, simoniacum | |
| 3581 est, sed accipere aut dare aliquid pro sustentatione ministrantium | |
| 3582 spiritualia, secundum ordinationem Ecclesiae et consuetudinem | |
| 3583 approbatam, licitum est; ita tamen quod desit intentio emptionis et | |
| 3584 venditionis; et quod ab invitis non exigatur per subtractionem | |
| 3585 spiritualium quae sunt exhibenda, haec enim haberent quandam | |
| 3586 venditionis speciem. Gratis tamen spiritualibus prius exhibitis, | |
| 3587 licite possunt statutae et consuetae oblationes, et quicumque alii | |
| 3588 proventus, exigi a nolentibus et valentibus solvere, auctoritate | |
| 3589 superioris interveniente.</p> | |
| 3590 <p title="II-II q. 100 a. 3 ad 1"><a name="43280"><span class= | |
| 3591 "ref">[43280] IIª-IIae q. 100 a. 3 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 3592 ergo dicendum quod, sicut Hieronymus dicit, super Michaeam, munera | |
| 3593 quaedam sponte exhibebantur bonis prophetis ad sustentationem | |
| 3594 ipsorum, non quasi ad emendum prophetiae usum, quem tamen | |
| 3595 pseudoprophetae retorquebant ad quaestum.</p> | |
| 3596 <p title="II-II q. 100 a. 3 ad 2"><a name="43281"><span class= | |
| 3597 "ref">[43281] IIª-IIae q. 100 a. 3 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 3598 dicendum quod illi qui dant eleemosynas pauperibus ut orationum ab | |
| 3599 ipsis suffragia impetrent, non eo tenore dant quasi intendentes | |
| 3600 orationes emere, sed per gratuitam beneficentiam pauperum animas | |
| 3601 provocant ad hoc quod pro eis gratis et ex caritate orent. | |
| 3602 Praedicantibus etiam temporalia debentur ad sustentationem | |
| 3603 praedicantium, non autem ad emendum praedicationis verbum. Unde | |
| 3604 super illud I ad Tim. V, qui bene praesunt presbyteri etc., dicit | |
| 3605 Glossa, <i>necessitatis est accipere unde vivitur, caritatis est | |
| 3606 praebere, non tamen venale est Evangelium, ut pro his praedicetur. | |
| 3607 Si enim sic vendunt, magnam rem vili vendunt pretio</i>. Similiter | |
| 3608 etiam aliqua temporalia dantur Deum laudantibus in celebratione | |
| 3609 ecclesiastici officii, sive pro vivis sive pro mortuis, non quasi | |
| 3610 pretium, sed quasi sustentationis stipendium. Et eo etiam tenore | |
| 3611 pro processionibus faciendis in aliquo funere aliquae eleemosynae | |
| 3612 recipiuntur. Si autem huiusmodi pacto interveniente fiant, aut | |
| 3613 etiam cum intentione emptionis vel venditionis, simoniacum esset. | |
| 3614 Unde illicita esset ordinatio si in aliqua Ecclesia statueretur | |
| 3615 quod non fieret processio in funere alicuius nisi solveret certam | |
| 3616 pecuniae quantitatem, quia per tale statutum praecluderetur via | |
| 3617 gratis officium pietatis aliquibus impendendi. Magis autem licita | |
| 3618 esset ordinatio si statueretur quod omnibus certam eleemosynam | |
| 3619 dantibus talis honor exhiberetur, quia per hoc non praecluderetur | |
| 3620 via aliis exhibendi. Et praeterea prima ordinatio habet speciem | |
| 3621 exactionis, secunda vero habet speciem gratuitae | |
| 3622 recompensationis.</p> | |
| 3623 <p title="II-II q. 100 a. 3 ad 3"><a name="43282"><span class= | |
| 3624 "ref">[43282] IIª-IIae q. 100 a. 3 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 3625 dicendum quod ille cui committitur spiritualis potestas, ex officio | |
| 3626 obligatur ad usum potestatis sibi commissae in spiritualium | |
| 3627 dispensatione, et etiam pro sua sustentatione statuta stipendia | |
| 3628 habet ex redditibus ecclesiasticis. Et ideo si aliquid acciperet | |
| 3629 pro usu spiritualis potestatis, non intelligeretur locare operas | |
| 3630 suas, quas ex debito suscepti officii debet impendere, sed | |
| 3631 intelligeretur vendere ipsum spiritualis gratiae usum. Et propter | |
| 3632 hoc, non licet pro quacumque dispensatione aliquid accipere; neque | |
| 3633 etiam pro hoc quod suas vices committant; neque etiam pro hoc quod | |
| 3634 suos subditos corrigant, vel a corrigendo desistant. Licet tamen | |
| 3635 eis accipere procurationes quando subditos visitant, non quasi | |
| 3636 pretium correctionis, sed quasi debitum stipendium. Ille autem qui | |
| 3637 habet scientiam, non suscipit tamen hoc officium ex quo obligetur | |
| 3638 aliis usum scientiae impendere. Et ideo licite potest pretium suae | |
| 3639 doctrinae vel consilii accipere, non quasi veritatem aut scientiam | |
| 3640 vendens sed quasi operas suas locans. Si autem ex officio ad hoc | |
| 3641 teneretur, intelligeretur ipsam veritatem vendere, unde graviter | |
| 3642 peccaret. Sicut patet in illis qui instituuntur in aliquibus | |
| 3643 Ecclesiis ad docendum clericos Ecclesiae et alios pauperes, pro quo | |
| 3644 ab Ecclesia beneficium recipiunt, a quibus non licet eis aliquid | |
| 3645 recipere, nec ad hoc quod doceant, nec ad hoc quod aliqua festa | |
| 3646 faciant vel praetermittant.</p> | |
| 3647 <p title="II-II q. 100 a. 3 ad 4"><a name="43283"><span class= | |
| 3648 "ref">[43283] IIª-IIae q. 100 a. 3 ad 4</span></a> Ad quartum | |
| 3649 dicendum quod pro ingressu monasterii non licet aliquid exigere vel | |
| 3650 accipere quasi pretium. Licet tamen, si monasterium sit tenue, quod | |
| 3651 non sufficiat ad tot personas nutriendas, gratis quidem ingressum | |
| 3652 monasterii exhibere, sed accipere aliquid pro victu personae quae | |
| 3653 in monasterio fuerit recipienda, si ad hoc monasterii non | |
| 3654 sufficiant opes. Similiter etiam licitum est si propter devotionem | |
| 3655 quam aliquis ad monasterium ostendit largas eleemosynas faciendo, | |
| 3656 facilius in monasterio recipiatur; sicut etiam licitum est e | |
| 3657 converso aliquem provocare ad devotionem monasterii per temporalia | |
| 3658 beneficia, ut ex hoc inclinetur ad monasterii ingressum; licet non | |
| 3659 sit licitum ex pacto aliquid dare vel recipere pro ingressu | |
| 3660 monasterii, ut habetur I, qu. II, cap. quam pio.</p> | |
| 3661 <br /> | |
| 3662 <div class="E">Articulus 4</div> | |
| 3663 <p title="II-II q. 100 a. 4 arg. 1"><a name="43284"><span class= | |
| 3664 "ref">[43284] IIª-IIae q. 100 a. 4 arg. 1</span></a> Ad | |
| 3665 quartum sic proceditur. Videtur quod licitum sit pecuniam accipere | |
| 3666 pro his quae sunt spiritualibus annexa. Omnia enim temporalia | |
| 3667 videntur esse spiritualibus annexa, quia temporalia sunt propter | |
| 3668 spiritualia quaerenda. Si ergo non licet vendere ea quae sunt | |
| 3669 spiritualibus annexa, nihil temporale vendere licebit. Quod patet | |
| 3670 esse falsum.</p> | |
| 3671 <p title="II-II q. 100 a. 4 arg. 2"><a name="43285"><span class= | |
| 3672 "ref">[43285] IIª-IIae q. 100 a. 4 arg. 2</span></a> | |
| 3673 Praeterea, nihil videtur magis spiritualibus annexum quam vasa | |
| 3674 consecrata. Sed ea licet vendere pro redemptione captivorum, ut | |
| 3675 Ambrosius dicit. Ergo licitum est vendere ea quae sunt | |
| 3676 spiritualibus annexa.</p> | |
| 3677 <p title="II-II q. 100 a. 4 arg. 3"><a name="43286"><span class= | |
| 3678 "ref">[43286] IIª-IIae q. 100 a. 4 arg. 3</span></a> | |
| 3679 Praeterea, spiritualibus annexa videntur ius sepulturae, ius | |
| 3680 patronatus, et ius primogeniturae secundum antiquos (quia | |
| 3681 primogeniti, ante legem, sacerdotis officio fungebantur), et etiam | |
| 3682 ius accipiendi decimas. Sed Abraham emit ab Ephron speluncam | |
| 3683 duplicem in sepulturam. Ut habetur Gen. XXIII. Iacob autem emit ab | |
| 3684 Esau ius primogeniturae, ut habetur Gen. XXV. Ius etiam patronatus | |
| 3685 cum re vendita transit, in feudum conceditur. Decimae etiam | |
| 3686 concessae sunt quibusdam militibus, et redimi possunt. Praelati | |
| 3687 interdum retinent sibi ad tempus fructus praebendarum quas | |
| 3688 conferunt, cum tamen praebendae sint spiritualibus annexae. Ergo | |
| 3689 licet emere et vendere ea quae sunt spiritualibus annexa.</p> | |
| 3690 <p title="II-II q. 100 a. 4 s. c."><a name="43287"><span class= | |
| 3691 "ref">[43287] IIª-IIae q. 100 a. 4 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 3692 est quod dicit paschalis Papa, et habetur I, qu. III, cap. si quis | |
| 3693 obiecerit, <i>quisquis eorum vendidit alterum sine quo nec alterum | |
| 3694 provenit, neutrum invenditum derelinquit. Nullus ergo emat | |
| 3695 Ecclesiam vel praebendam, vel aliquid ecclesiasticum</i>.</p> | |
| 3696 <p title="II-II q. 100 a. 4 co."><a name="43288"><span class= | |
| 3697 "ref">[43288] IIª-IIae q. 100 a. 4 co.</span></a> Respondeo | |
| 3698 dicendum quod aliquid potest esse spiritualibus annexum dupliciter. | |
| 3699 Uno modo, sicut ex spiritualibus dependens, sicut habere beneficia | |
| 3700 ecclesiastica dicitur spiritualibus annexum quia non competit nisi | |
| 3701 habenti officium clericale. Unde huiusmodi nullo modo possunt esse | |
| 3702 sine spiritualibus. Et propter hoc, ea nullo modo vendere licet, | |
| 3703 quia, eis venditis, intelliguntur etiam spiritualia venditioni | |
| 3704 subiici. Quaedam autem sunt annexa spiritualibus inquantum ad | |
| 3705 spiritualia ordinantur, sicut ius patronatus, quod ordinatur ad | |
| 3706 praesentandum clericos ad ecclesiastica beneficia; et vasa sacra, | |
| 3707 quae ordinantur ad sacramentorum usum. Unde huiusmodi non | |
| 3708 praesupponunt spiritualia, sed magis ea ordine temporis praecedunt. | |
| 3709 Et ideo aliquo modo vendi possunt, non autem inquantum sunt | |
| 3710 spiritualibus annexa.</p> | |
| 3711 <p title="II-II q. 100 a. 4 ad 1"><a name="43289"><span class= | |
| 3712 "ref">[43289] IIª-IIae q. 100 a. 4 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 3713 ergo dicendum quod omnia temporalia annectuntur spiritualibus sicut | |
| 3714 fini. Et ideo ipsa quidem temporalia vendere licet, sed ordo eorum | |
| 3715 ad spiritualia sub venditione cadere non debet.</p> | |
| 3716 <p title="II-II q. 100 a. 4 ad 2"><a name="43290"><span class= | |
| 3717 "ref">[43290] IIª-IIae q. 100 a. 4 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 3718 dicendum quod etiam vasa sacra sunt spiritualibus annexa sicut | |
| 3719 fini. Et ideo eorum consecratio vendi non potest, tamen, pro | |
| 3720 necessitate Ecclesiae et pauperum, materia eorum vendi potest; | |
| 3721 dummodo, praemissa oratione, prius confringantur; quia post | |
| 3722 confractionem non intelliguntur esse vasa sacra, sed purum | |
| 3723 metallum. Unde si ex eadem materia similia vasa iterum | |
| 3724 reintegrarentur, indigerent iterum consecrari.</p> | |
| 3725 <p title="II-II q. 100 a. 4 ad 3"><a name="43291"><span class= | |
| 3726 "ref">[43291] IIª-IIae q. 100 a. 4 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 3727 dicendum quod spelunca duplex quam Abraham emit in sepulturam, non | |
| 3728 habetur quod erat terra consecrata ad sepeliendum. Et ideo licebat | |
| 3729 Abrahae terram illam emere ad usum sepulturae, ut ibi institueret | |
| 3730 sepulcrum, sicut etiam nunc liceret emere aliquem agrum communem ad | |
| 3731 instituendum ibi coemeterium, vel etiam Ecclesiam. Quia tamen etiam | |
| 3732 apud gentiles loca sepulturae deputata religiosa reputabantur, si | |
| 3733 Ephron pro iure sepulturae pretium intendit accipere, peccavit | |
| 3734 vendens, licet Abraham non peccaverit emens, quia non intendebat | |
| 3735 emere nisi terram communem. Licet etiam nunc terram ubi quondam | |
| 3736 fuit Ecclesia, vendere aut emere in casu necessitatis, sicut et de | |
| 3737 materia vasorum sacrorum dictum est. Vel excusatur Abraham quia in | |
| 3738 hoc redemit suam vexationem. Quamvis enim Ephron gratis ei | |
| 3739 sepulturam offerret, perpendit tamen Abraham quod gratis recipere | |
| 3740 sine eius offensa non posset. Ius autem primogeniturae debebatur | |
| 3741 Iacob ex divina electione, secundum illud Malach. I, Iacob dilexi, | |
| 3742 Esau odio habui. Et ideo Esau peccavit primogenita vendens, Iacob | |
| 3743 autem non peccavit emendo, quia intelligitur suam vexationem | |
| 3744 redemisse. Ius autem patronatus per se vendi non potest, nec in | |
| 3745 feudum dari, sed transit cum villa quae venditur vel conceditur. | |
| 3746 Ius autem spirituale accipiendi decimas non conceditur laicis, sed | |
| 3747 tantummodo res temporales quae nomine decimae dantur, ut supra | |
| 3748 dictum est. Circa collationem vero beneficiorum, sciendum est quod | |
| 3749 si episcopus, antequam alicui beneficium offerat, ob aliquam causam | |
| 3750 ordinaverit aliquid subtrahendum de fructibus beneficii conferendi | |
| 3751 et in pios usus expendendum, non est illicitum. Si vero ab eo cui | |
| 3752 beneficium offert requirat aliquid sibi exhiberi de fructibus | |
| 3753 illius beneficii, idem est ac si aliud munus ab eo exigeret, et non | |
| 3754 caret vitio simoniae.</p> | |
| 3755 <br /> | |
| 3756 <div class="E">Articulus 5</div> | |
| 3757 <p title="II-II q. 100 a. 5 arg. 1"><a name="43292"><span class= | |
| 3758 "ref">[43292] IIª-IIae q. 100 a. 5 arg. 1</span></a> Ad | |
| 3759 quintum sic proceditur. Videtur quod liceat spiritualia dare pro | |
| 3760 munere quod est ab obsequio vel a lingua. Dicit enim Gregorius, in | |
| 3761 registro, <i>ecclesiasticis utilitatibus deservientes ecclesiastica | |
| 3762 dignum est remuneratione gaudere</i>. Sed deservire ecclesiasticis | |
| 3763 utilitatibus pertinet ad munus ab obsequio. Ergo videtur quod | |
| 3764 licitum sit pro obsequio accepto ecclesiastica beneficia | |
| 3765 largiri.</p> | |
| 3766 <p title="II-II q. 100 a. 5 arg. 2"><a name="43293"><span class= | |
| 3767 "ref">[43293] IIª-IIae q. 100 a. 5 arg. 2</span></a> | |
| 3768 Praeterea, sicut carnalis videtur esse intentio si quis alicui det | |
| 3769 beneficium ecclesiasticum pro suscepto servitio, ita etiam si quis | |
| 3770 det intuitu consanguinitatis. Sed hoc non videtur esse simoniacum, | |
| 3771 quia non est ibi emptio et venditio. Ergo nec primum.</p> | |
| 3772 <p title="II-II q. 100 a. 5 arg. 3"><a name="43294"><span class= | |
| 3773 "ref">[43294] IIª-IIae q. 100 a. 5 arg. 3</span></a> | |
| 3774 Praeterea, illud quod solum ad preces alicuius fit, gratis fieri | |
| 3775 videtur, et ita non videtur habere locum simonia, quae in emptione | |
| 3776 et venditione consistit. Sed munus a lingua intelligitur si quis ad | |
| 3777 preces alicuius ecclesiasticum beneficium conferat. Ergo hoc non | |
| 3778 est simoniacum.</p> | |
| 3779 <p title="II-II q. 100 a. 5 arg. 4"><a name="43295"><span class= | |
| 3780 "ref">[43295] IIª-IIae q. 100 a. 5 arg. 4</span></a> | |
| 3781 Praeterea, hypocritae spiritualia opera faciunt ut laudem humanam | |
| 3782 consequantur, quae videtur ad munus linguae pertinere. Nec tamen | |
| 3783 hypocritae dicuntur simoniaci. Non ergo per munus a lingua simonia | |
| 3784 contrahitur.</p> | |
| 3785 <p title="II-II q. 100 a. 5 s. c."><a name="43296"><span class= | |
| 3786 "ref">[43296] IIª-IIae q. 100 a. 5 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 3787 est quod Urbanus Papa dicit, <i>quisquis res ecclesiasticas, non ad | |
| 3788 quod institutae sunt, sed ad propria lucra, munere linguae vel | |
| 3789 obsequii vel pecuniae largitur vel adipiscitur, simoniacus | |
| 3790 est</i>.</p> | |
| 3791 <p title="II-II q. 100 a. 5 co."><a name="43297"><span class= | |
| 3792 "ref">[43297] IIª-IIae q. 100 a. 5 co.</span></a> Respondeo | |
| 3793 dicendum quod, sicut supra dictum est, nomine pecuniae intelligitur | |
| 3794 cuiuscumque pretium pecunia mensurari potest. Manifestum est autem | |
| 3795 quod obsequium hominis ad aliquam utilitatem ordinatur quae potest | |
| 3796 pretio pecuniae aestimari, unde et pecuniaria mercede ministri | |
| 3797 conducuntur. Et ideo idem est quod aliquis det rem spiritualem pro | |
| 3798 aliquo obsequio temporali exhibito vel exhibendo, ac si daret pro | |
| 3799 pecunia, data vel promissa, qua illud obsequium aestimari posset. | |
| 3800 Similiter etiam quod aliquis satisfaciat precibus alicuius ad | |
| 3801 temporalem gratiam quaerendam, ordinatur ad aliquam utilitatem quae | |
| 3802 potest pecuniae pretio aestimari. Et ideo sicut contrahitur simonia | |
| 3803 accipiendo pecuniam vel quamlibet rem exteriorem, quod pertinet ad | |
| 3804 munus a manu, ita etiam contrahitur per munus a lingua, vel ab | |
| 3805 obsequio.</p> | |
| 3806 <p title="II-II q. 100 a. 5 ad 1"><a name="43298"><span class= | |
| 3807 "ref">[43298] IIª-IIae q. 100 a. 5 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 3808 ergo dicendum quod si aliquis clericus alicui praelato impendat | |
| 3809 obsequium honestum et ad spiritualia ordinatum, puta ad Ecclesiae | |
| 3810 utilitatem vel ministrorum eius auxilium, ex ipsa devotione | |
| 3811 obsequii redditur dignus ecclesiastico beneficio, sicut et propter | |
| 3812 alia bona opera. Unde non intelligitur esse munus ab obsequi. Et in | |
| 3813 hoc casu loquitur Gregorius. Si vero sit inhonestum obsequium, vel | |
| 3814 ad carnalia ordinatum, puta quia servivit praelato ad utilitatem | |
| 3815 consanguineorum suorum vel patrimonii sui, vel ad aliquid | |
| 3816 huiusmodi, esset munus ab obsequio, et simoniacum.</p> | |
| 3817 <p title="II-II q. 100 a. 5 ad 2"><a name="43299"><span class= | |
| 3818 "ref">[43299] IIª-IIae q. 100 a. 5 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 3819 dicendum quod si aliquis aliquid spirituale alicui conferat gratis | |
| 3820 propter consanguinitatem, vel quamcumque carnalem affectionem, est | |
| 3821 quidem illicita et carnalis collatio, non tamen simoniaca, quia | |
| 3822 nihil ibi accipitur, unde hoc non pertinet ad contractum emptionis | |
| 3823 et venditionis, in quo fundatur simonia. Si tamen aliquis det | |
| 3824 beneficium ecclesiasticum alicui hoc pacto, vel intentione, ut | |
| 3825 exinde suis consanguineis provideat, est manifesta simonia.</p> | |
| 3826 <p title="II-II q. 100 a. 5 ad 3"><a name="43300"><span class= | |
| 3827 "ref">[43300] IIª-IIae q. 100 a. 5 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 3828 dicendum quod munus a lingua dicitur vel ipsa laus pertinens ad | |
| 3829 favorem humanum, qui sub pretio cadit, vel etiam preces ex quibus | |
| 3830 acquiritur favor humanus, vel contrarium evitatur. Et ideo si | |
| 3831 aliquis principaliter ad hoc intendat, simoniam committit. Videtur | |
| 3832 autem ad hoc principaliter intendere qui preces pro indigno | |
| 3833 porrectas exaudit. Unde ipsum factum est simoniacum. Si autem | |
| 3834 preces pro digno porrigantur, ipsum factum non est simoniacum, quia | |
| 3835 subest debita causa ex qua illi pro quo preces porriguntur, | |
| 3836 spirituale aliquid conferatur. Potest tamen esse simonia in | |
| 3837 intentione, si non attendatur ad dignitatem personae, sed ad | |
| 3838 favorem humanum. Si vero aliquis pro se rogat ut obtineat curam | |
| 3839 animarum, ex ipsa praesumptione redditur indignus, et sic preces | |
| 3840 sunt pro indigno. Licite tamen potest aliquis, si sit indigens, pro | |
| 3841 se beneficium ecclesiasticum petere sine cura animarum.</p> | |
| 3842 <p title="II-II q. 100 a. 5 ad 4"><a name="43301"><span class= | |
| 3843 "ref">[43301] IIª-IIae q. 100 a. 5 ad 4</span></a> Ad quartum | |
| 3844 dicendum quod hypocrita non dat aliquid spirituale propter laudem, | |
| 3845 sed solum demonstrat, et simulando magis furtive surripit laudem | |
| 3846 humanam quam emat. Unde non videtur pertinere ad vitium | |
| 3847 simoniae.</p> | |
| 3848 <br /> | |
| 3849 <div class="E">Articulus 6</div> | |
| 3850 <p title="II-II q. 100 a. 6 arg. 1"><a name="43302"><span class= | |
| 3851 "ref">[43302] IIª-IIae q. 100 a. 6 arg. 1</span></a> Ad sextum | |
| 3852 sic proceditur. Videtur quod non sit conveniens simoniaci poena ut | |
| 3853 privetur eo quod per simoniam acquisivit. Simonia enim committitur | |
| 3854 ex eo quod alicuius muneris interventu spiritualia acquiruntur. Sed | |
| 3855 quaedam sunt spiritualia quae semel adepta, non possunt amitti, | |
| 3856 sicut omnes characteres, qui per aliquam consecrationem | |
| 3857 imprimuntur. Ergo non est conveniens poena ut quis privetur eo quod | |
| 3858 simoniace acquisivit.</p> | |
| 3859 <p title="II-II q. 100 a. 6 arg. 2"><a name="43303"><span class= | |
| 3860 "ref">[43303] IIª-IIae q. 100 a. 6 arg. 2</span></a> | |
| 3861 Praeterea, contingit quandoque quod ille qui est episcopatum per | |
| 3862 simoniam adeptus, praecipiat subdito ut ab eo recipiat ordines, et | |
| 3863 videtur quod debeat ei obedire quandiu ab Ecclesia toleratur. Sed | |
| 3864 nullus debet aliquid recipere ab eo qui non habet potestatem | |
| 3865 conferendi. Ergo episcopus non amittit episcopalem potestatem si | |
| 3866 eam simoniace acquisivit.</p> | |
| 3867 <p title="II-II q. 100 a. 6 arg. 3"><a name="43304"><span class= | |
| 3868 "ref">[43304] IIª-IIae q. 100 a. 6 arg. 3</span></a> | |
| 3869 Praeterea, nullus debet puniri pro eo quod non est factum eo | |
| 3870 sciente et volente, quia poena debetur peccato, quod est | |
| 3871 voluntarium, ut ex supra dictis patet. Contingit autem quandoque | |
| 3872 quod aliquis simoniace consequitur aliquid spirituale procurantibus | |
| 3873 aliis, eo nesciente et nolente. Ergo non debet puniri per | |
| 3874 privationem eius quod ei collatum est.</p> | |
| 3875 <p title="II-II q. 100 a. 6 arg. 4"><a name="43305"><span class= | |
| 3876 "ref">[43305] IIª-IIae q. 100 a. 6 arg. 4</span></a> | |
| 3877 Praeterea, nullus debet portare commodum de suo peccato. Sed si | |
| 3878 ille qui consecutus est beneficium ecclesiasticum per simoniam, | |
| 3879 restitueret quod percepit, quandoque hoc redundaret in utilitatem | |
| 3880 eorum qui fuerunt simoniae participes, puta quando praelatus et | |
| 3881 totum collegium in simoniam consensit. Ergo non semper est | |
| 3882 restituendum quod per simoniam acquiritur.</p> | |
| 3883 <p title="II-II q. 100 a. 6 arg. 5"><a name="43306"><span class= | |
| 3884 "ref">[43306] IIª-IIae q. 100 a. 6 arg. 5</span></a> | |
| 3885 Praeterea, quandoque aliquis per simoniam in aliquo monasterio | |
| 3886 recipitur, et votum solemne ibi facit profitendo. Sed nullus debet | |
| 3887 absolvi ab obligatione voti propter culpam commissam. Ergo non | |
| 3888 debet monachatum amittere quem simoniace acquisivit.</p> | |
| 3889 <p title="II-II q. 100 a. 6 arg. 6"><a name="43307"><span class= | |
| 3890 "ref">[43307] IIª-IIae q. 100 a. 6 arg. 6</span></a> | |
| 3891 Praeterea, exterior poena in hoc mundo non infligitur pro interiori | |
| 3892 motu cordis, de quo solius Dei est iudicare. Sed simonia | |
| 3893 committitur ex sola intentione vel voluntate, unde et per | |
| 3894 voluntatem definitur, ut supra dictum est. Ergo non semper debet | |
| 3895 aliquis privari eo quod simoniace acquisivit.</p> | |
| 3896 <p title="II-II q. 100 a. 6 arg. 7"><a name="43308"><span class= | |
| 3897 "ref">[43308] IIª-IIae q. 100 a. 6 arg. 7</span></a> | |
| 3898 Praeterea, multo maius est promoveri ad maiora quam in susceptis | |
| 3899 permanere. Sed quandoque simoniaci, ex dispensatione, promoventur | |
| 3900 ad maiora. Ergo non semper debent susceptis privari.</p> | |
| 3901 <p title="II-II q. 100 a. 6 s. c."><a name="43309"><span class= | |
| 3902 "ref">[43309] IIª-IIae q. 100 a. 6 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 3903 est quod dicitur I, qu. I, cap. si quis episcopus, <i>qui ordinatus | |
| 3904 est, nihil ex ordinatione vel promotione quae est per negotiationem | |
| 3905 facta, proficiat, sed sit alienus a dignitate vel sollicitudine | |
| 3906 quam pecuniis acquisivit</i>.</p> | |
| 3907 <p title="II-II q. 100 a. 6 co."><a name="43310"><span class= | |
| 3908 "ref">[43310] IIª-IIae q. 100 a. 6 co.</span></a> Respondeo | |
| 3909 dicendum quod nullus potest licite retinere illud quod contra | |
| 3910 voluntatem domini acquisivit, puta si aliquis dispensator de rebus | |
| 3911 domini sui daret alicui contra voluntatem et ordinationem domini | |
| 3912 sui, ille qui acciperet licite retinere non posset. Dominus autem, | |
| 3913 cuius Ecclesiarum praelati sunt dispensatores et ministri, | |
| 3914 ordinavit ut spiritualia gratis darentur, secundum illud Matth. X, | |
| 3915 gratis accepistis, gratis date. Et ideo qui muneris interventu | |
| 3916 spiritualia quaecumque assequuntur, ea licite retinere non possunt. | |
| 3917 Insuper autem simoniaci, tam vendentes quam ementes spiritualia, | |
| 3918 aut etiam mediatores, aliis poenis puniuntur, scilicet infamia et | |
| 3919 depositione, si sint clerici; et excommunicatione, si sint laici; | |
| 3920 ut habetur I, qu. I, cap. si quis episcopus.</p> | |
| 3921 <p title="II-II q. 100 a. 6 ad 1"><a name="43311"><span class= | |
| 3922 "ref">[43311] IIª-IIae q. 100 a. 6 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 3923 ergo dicendum quod ille qui simoniace accipit sacrum ordinem, | |
| 3924 recipit quidem characterem ordinis, propter efficaciam sacramenti, | |
| 3925 non tamen recipit gratiam, neque ordinis executionem, eo quod quasi | |
| 3926 furtive suscepit characterem, contra principalis domini voluntatem. | |
| 3927 Et ideo est ipso iure suspensus, et quoad se, ut scilicet de | |
| 3928 executione sui ordinis se non intromittat; et quoad alios, ut | |
| 3929 scilicet nullus ei communicet in ordinis executione; sive sit | |
| 3930 peccatum eius publicum, sive occultum. Nec potest repetere pecuniam | |
| 3931 quam turpiter dedit, licet alius iniuste detineat. Si vero sit | |
| 3932 simoniacus quia contulit ordinem simoniace, vel quia dedit vel | |
| 3933 recepit beneficium simoniace, vel fuit mediator simoniae, si est | |
| 3934 publicum, est ipso iure suspensus et quoad se et quoad alios; si | |
| 3935 autem est occultum, est suspensus ipso iure quoad se tantum, non | |
| 3936 autem quoad alios.</p> | |
| 3937 <p title="II-II q. 100 a. 6 ad 2"><a name="43312"><span class= | |
| 3938 "ref">[43312] IIª-IIae q. 100 a. 6 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 3939 dicendum quod nec propter praeceptum eius, nec etiam propter | |
| 3940 excommunicationem, debet aliquis recipere ordinem ab episcopo quem | |
| 3941 scit simoniace promotum. Et si ordinetur, non recipit ordinis | |
| 3942 executionem, etiam si ignoret eum esse simoniacum, sed indiget | |
| 3943 dispensatione. Quamvis quidam dicunt quod, si non potest probare | |
| 3944 eum esse simoniacum, debet obedire recipiendo ordinem, sed non | |
| 3945 debet exequi sine dispensatione. Sed hoc absque ratione dicitur. | |
| 3946 Quia nullus debet obedire alicui ad communicandum sibi in facto | |
| 3947 illicito. Ille autem qui est ipso iure suspensus et quoad se et | |
| 3948 quoad alios, illicite confert ordinem. Unde nullus debet sibi | |
| 3949 communicare recipiendo ab eo, quacumque ex causa. Si autem ei non | |
| 3950 constat, non debet credere peccatum alterius, et ita cum bona | |
| 3951 conscientia debet ab eo ordinem recipere. Si autem episcopus sit | |
| 3952 simoniacus aliquo alio modo quam per promotionem suam simoniace | |
| 3953 factam, potest recipere ab eo ordinem, si sit occultum, quia non | |
| 3954 est suspensus quoad alios, sed solum quoad seipsum, ut dictum | |
| 3955 est.</p> | |
| 3956 <p title="II-II q. 100 a. 6 ad 3"><a name="43313"><span class= | |
| 3957 "ref">[43313] IIª-IIae q. 100 a. 6 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 3958 dicendum quod hoc quod aliquis privetur eo quod accepit, non solum | |
| 3959 est poena peccati, sed etiam quandoque est effectus acquisitionis | |
| 3960 iniustae, puta cum aliquis emit rem aliquam ab eo qui vendere non | |
| 3961 potest. Et ideo si aliquis scienter et propria sponte simoniace | |
| 3962 accipiat ordinem vel ecclesiasticum beneficium, non solum privatur | |
| 3963 eo quod accepit, ut scilicet careat executione ordinis et | |
| 3964 beneficium resignet cum fructibus inde perceptis; sed etiam | |
| 3965 ulterius punitur, quia notatur infamia; et tenetur ad restituendos | |
| 3966 fructus non solum perceptos, sed etiam eos qui percipi potuerunt a | |
| 3967 possessore diligenti (quod tamen intelligendum est de fructibus qui | |
| 3968 supersunt deductis expensis factis causa fructuum, exceptis | |
| 3969 fructibus illis qui alias expensi sunt in utilitatem Ecclesiae). Si | |
| 3970 vero, eo nec volente nec sciente, per alios alicuius promotio | |
| 3971 simoniace procuratur, caret quidem ordinis executione, et tenetur | |
| 3972 resignare beneficium quod est consecutus, cum fructibus extantibus | |
| 3973 (non autem tenetur restituere fructus consumptos, quia bona fide | |
| 3974 possedit), nisi forte inimicus eius fraudulenter pecuniam daret pro | |
| 3975 alicuius promotione, vel nisi ipse expresse contradixerit. Tunc | |
| 3976 enim non tenetur ad abrenuntiandum, nisi forte postmodum pacto | |
| 3977 consenserit, solvendo quod fuit promissum.</p> | |
| 3978 <p title="II-II q. 100 a. 6 ad 4"><a name="43314"><span class= | |
| 3979 "ref">[43314] IIª-IIae q. 100 a. 6 ad 4</span></a> Ad quartum | |
| 3980 dicendum quod pecunia, vel possessio, vel fructus simoniace | |
| 3981 accepti, debent restitui Ecclesiae in cuius iniuriam data sunt, non | |
| 3982 obstante quod praelatus, vel aliquis de collegio illius Ecclesiae, | |
| 3983 fuit in culpa, quia eorum peccatum non debet aliis nocere. Ita | |
| 3984 tamen quod, quantum fieri potest, ipsi qui peccaverunt inde | |
| 3985 commodum non consequantur. Si vero praelatus et totum collegium | |
| 3986 sunt in culpa, debet cum auctoritate superioris vel pauperibus vel | |
| 3987 alteri Ecclesiae erogari.</p> | |
| 3988 <p title="II-II q. 100 a. 6 ad 5"><a name="43315"><span class= | |
| 3989 "ref">[43315] IIª-IIae q. 100 a. 6 ad 5</span></a> Ad quintum | |
| 3990 dicendum quod si aliqui sunt in monasterio simoniace recepti, | |
| 3991 debent abrenuntiare. Et si eis scientibus commissa est simonia post | |
| 3992 Concilium generale, sine spe restitutionis de suo monasterio | |
| 3993 repelluntur, et ad agendam perpetuam poenitentiam sunt in arctiori | |
| 3994 regula ponendi, vel in aliquo loco eiusdem ordinis, si arctior ordo | |
| 3995 non inveniretur. Si vero hoc fuit ante Concilium, debent in aliis | |
| 3996 locis eiusdem ordinis collocari. Et si hoc fieri non potest, | |
| 3997 dispensative debent in eisdem monasteriis recipi, ne in saeculo | |
| 3998 evagentur, mutatis tamen prioribus locis et inferioribus | |
| 3999 assignatis. Si vero ipsis ignorantibus, sive ante Concilium sive | |
| 4000 post, sint simoniace recepti, postquam renuntiaverint, possunt de | |
| 4001 novo recipi, locis mutatis, ut dictum est.</p> | |
| 4002 <p title="II-II q. 100 a. 6 ad 6"><a name="43316"><span class= | |
| 4003 "ref">[43316] IIª-IIae q. 100 a. 6 ad 6</span></a> Ad sextum | |
| 4004 dicendum quod quoad Deum sola voluntas facit simoniacum, sed quoad | |
| 4005 poenam ecclesiasticam exteriorem, non punitur ut simoniacus, ut | |
| 4006 abrenuntiare teneatur, sed debet de mala intentione poenitere.</p> | |
| 4007 <p title="II-II q. 100 a. 6 ad 7"><a name="43317"><span class= | |
| 4008 "ref">[43317] IIª-IIae q. 100 a. 6 ad 7</span></a> Ad septimum | |
| 4009 dicendum quod dispensare cum eo qui est scienter beneficiatus, | |
| 4010 solus Papa potest. In aliis autem casibus potest etiam episcopus | |
| 4011 dispensare, ita tamen quod prius abrenuntiet quod simoniace | |
| 4012 acquisivit. Et tunc dispensationem consequatur vel parvam, ut | |
| 4013 habeat laicam communionem; vel magnam, ut, post poenitentiam, in | |
| 4014 alia Ecclesia in suo ordine remaneat; vel maiorem, ut remaneat in | |
| 4015 eadem, sed in minoribus ordinibus; vel maximam, ut in eadem | |
| 4016 Ecclesia etiam maiores ordines exequatur, non tamen praelationem | |
| 4017 accipiat.</p> | |
| 4018 <div class="centro"><br /> | |
| 4019 <p><a href="sth3082.html"><img src="icons/ageretro.gif" width="19" | |
| 4020 height="19" align="middle" border="0" alt="age retro" /></a> | |
| 4021 <a href="sth3101.html"><img src="icons/ageultra.gif" width="19" | |
| 4022 height="19" align="middle" border="0" alt="age ultra" /></a></p> | |
| 4023 <br /> | |
| 4024 <hr /> | |
| 4025 <br /> | |
| 4026 <address>© 2006 Fundación Tomás de Aquino quoad | |
| 4027 hanc editionem<br /> | |
| 4028 Iura omnia asservantur<br /> | |
| 4029 OCLC nr. <a href="http://worldcatlibraries.org/wcpa/oclc/49644264" | |
| 4030 style="text-decoration=none">49644264</a></address> | |
| 4031 </div> | |
| 4032 </body> | |
| 4033 </html> |
