Mercurial > hg > Aquinas
annotate summa/latin/sth3017.html @ 35:178aed5d2c3c
convert to XML
| author | ht |
|---|---|
| date | Mon, 30 Nov 2009 22:05:42 +0000 |
| parents | 544e12f679ad |
| children | d777cc3962f2 |
| rev | line source |
|---|---|
| 28 | 1 <!DOCTYPE html PUBLIC "-//W3C//DTD XHTML 1.0 Transitional//EN" |
| 2 "http://www.w3.org/TR/xhtml1/DTD/xhtml1-transitional.dtd"> | |
| 3 <html lang="LA" xmlns="http://www.w3.org/1999/xhtml" xml:lang="LA"> | |
| 4 <head> | |
| 5 <meta name="generator" content= | |
| 6 "HTML Tidy for Windows (vers 1st February 2005), see www.w3.org" /> | |
| 7 <meta http-equiv="Content-Type" content= | |
| 8 "text/html; charset=us-ascii" /> | |
| 9 <meta http-equiv="Content-Style-Type" content="text/css" /> | |
| 10 <meta http-equiv="Content-Script-Type" content="text/javascript" /> | |
| 11 <meta name="keywords" content= | |
| 12 "Thomas de Aquino, Summa Theologiae, Corpus Thomisticum" /> | |
| 13 <meta name="language" content="Latin" /> | |
| 14 <meta name="security" content="public" /> | |
| 15 <meta name="owner" content="ealarcon@unav.es" /> | |
| 16 <meta name="author" content="Enrique Alarcón" /> | |
| 17 <meta name="abstract" content="" /> | |
| 18 <link rel="stylesheet" media="screen" href="vscreen.css" type= | |
| 19 "text/css" /> | |
| 20 <link rel="stylesheet" media="print" href="vprint.css" type= | |
| 21 "text/css" /> | |
| 22 <title>Thomas de Aquino, Summa Theologiae, IIª-IIae q. | |
| 23 17-22</title> | |
| 24 </head> | |
| 25 <body> | |
| 26 <a href="http://www.corpusthomisticum.org/"></a> | |
| 27 <div class="tres">CORPUS THOMISTICUM</div> | |
| 28 <div class="uno">Sancti Thomae de Aquino</div> | |
| 29 <div class="uno">Summa Theologiae</div> | |
| 30 <div class="dos">secunda pars secundae partis a quaestione XVII ad | |
| 31 XXII</div> | |
| 32 <br /> | |
| 33 <div class="centro"> | |
| 34 <table align="center" summary="Imago"> | |
| 35 <tr> | |
| 36 <th><img src="icons/fugit190.jpg" width="275" height="190" border= | |
| 37 "0" alt= | |
| 38 "Thomas de Aquino a Filippino Lippi depictus (Cappella Carafa, S. Maria sopra Minerva, Roma)" | |
| 39 align="middle" /></th> | |
| 40 </tr> | |
| 41 </table> | |
| 42 <br /> | |
| 43 <span class="tres">Textum Leoninum Romae 1895 editum<br /> | |
| 44 ac automato translatum a Roberto Busa SJ in taenias | |
| 45 magneticas<br /> | |
| 46 denuo recognovit Enrique Alarcón atque instruxit<br /> | |
| 47 <br /></span><br /> | |
| 48 <hr /> | |
| 49 <br /> | |
| 50 <p><a href="sth3001.html"><img src="icons/ageretro.gif" width="19" | |
| 51 height="19" align="middle" border="0" alt="age retro" /></a> | |
| 52 <a href="sth3023.html"><img src="icons/ageultra.gif" width="19" | |
| 53 height="19" align="middle" border="0" alt="age ultra" /></a></p> | |
| 54 <script language="JavaScript" type="text/javascript"> | |
| 55 //<![CDATA[ | |
|
26
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
56 <!-- |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
57 // original code by Bill Trefzger 12/12/96; revised by Enrique Alarcon 12/9/2000 |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
58 function go(){if(document.selecter.select1.options[document.selecter.select1.selectedIndex].value !="none"){location=document.selecter.select1.options[document.selecter.select1.selectedIndex].value}} |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
59 document.write('<FORM NAME="selecter"><SELECT NAME="select1">'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
60 document.write('<OPTION VALUE="none">INDEX'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
61 document.write('<OPTION VALUE="none">------------------------------------------------'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
62 document.write('<OPTION VALUE="index.html">Corpus Thomisticum'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
63 document.write('<OPTION VALUE="iopera.html">Opera omnia'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
64 document.write('<OPTION VALUE="zbiblia.html">Bibliographia Thomistica'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
65 document.write('<OPTION VALUE="none">------------------------------------------------'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
66 document.write('<OPTION VALUE="#39439">IIª-IIae q. 17 pr.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
67 document.write('<OPTION VALUE="#39440">IIª-IIae q. 17 a. 1 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
68 document.write('<OPTION VALUE="#39441">IIª-IIae q. 17 a. 1 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
69 document.write('<OPTION VALUE="#39442">IIª-IIae q. 17 a. 1 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
70 document.write('<OPTION VALUE="#39443">IIª-IIae q. 17 a. 1 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
71 document.write('<OPTION VALUE="#39444">IIª-IIae q. 17 a. 1 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
72 document.write('<OPTION VALUE="#39445">IIª-IIae q. 17 a. 1 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
73 document.write('<OPTION VALUE="#39446">IIª-IIae q. 17 a. 1 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
74 document.write('<OPTION VALUE="#39447">IIª-IIae q. 17 a. 1 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
75 document.write('<OPTION VALUE="#39448">IIª-IIae q. 17 a. 2 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
76 document.write('<OPTION VALUE="#39449">IIª-IIae q. 17 a. 2 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
77 document.write('<OPTION VALUE="#39450">IIª-IIae q. 17 a. 2 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
78 document.write('<OPTION VALUE="#39451">IIª-IIae q. 17 a. 2 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
79 document.write('<OPTION VALUE="#39452">IIª-IIae q. 17 a. 2 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
80 document.write('<OPTION VALUE="#39453">IIª-IIae q. 17 a. 2 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
81 document.write('<OPTION VALUE="#39454">IIª-IIae q. 17 a. 2 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
82 document.write('<OPTION VALUE="#39455">IIª-IIae q. 17 a. 2 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
83 document.write('<OPTION VALUE="#39456">IIª-IIae q. 17 a. 3 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
84 document.write('<OPTION VALUE="#39457">IIª-IIae q. 17 a. 3 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
85 document.write('<OPTION VALUE="#39458">IIª-IIae q. 17 a. 3 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
86 document.write('<OPTION VALUE="#39459">IIª-IIae q. 17 a. 3 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
87 document.write('<OPTION VALUE="#39460">IIª-IIae q. 17 a. 3 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
88 document.write('<OPTION VALUE="#39461">IIª-IIae q. 17 a. 3 ad'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
89 document.write('<OPTION VALUE="#39462">IIª-IIae q. 17 a. 4 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
90 document.write('<OPTION VALUE="#39463">IIª-IIae q. 17 a. 4 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
91 document.write('<OPTION VALUE="#39464">IIª-IIae q. 17 a. 4 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
92 document.write('<OPTION VALUE="#39465">IIª-IIae q. 17 a. 4 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
93 document.write('<OPTION VALUE="#39466">IIª-IIae q. 17 a. 4 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
94 document.write('<OPTION VALUE="#39467">IIª-IIae q. 17 a. 4 ad'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
95 document.write('<OPTION VALUE="#39468">IIª-IIae q. 17 a. 5 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
96 document.write('<OPTION VALUE="#39469">IIª-IIae q. 17 a. 5 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
97 document.write('<OPTION VALUE="#39470">IIª-IIae q. 17 a. 5 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
98 document.write('<OPTION VALUE="#39471">IIª-IIae q. 17 a. 5 arg. 4'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
99 document.write('<OPTION VALUE="#39472">IIª-IIae q. 17 a. 5 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
100 document.write('<OPTION VALUE="#39473">IIª-IIae q. 17 a. 5 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
101 document.write('<OPTION VALUE="#39474">IIª-IIae q. 17 a. 5 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
102 document.write('<OPTION VALUE="#39475">IIª-IIae q. 17 a. 5 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
103 document.write('<OPTION VALUE="#39476">IIª-IIae q. 17 a. 5 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
104 document.write('<OPTION VALUE="#39477">IIª-IIae q. 17 a. 5 ad 4'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
105 document.write('<OPTION VALUE="#39478">IIª-IIae q. 17 a. 6 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
106 document.write('<OPTION VALUE="#39479">IIª-IIae q. 17 a. 6 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
107 document.write('<OPTION VALUE="#39480">IIª-IIae q. 17 a. 6 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
108 document.write('<OPTION VALUE="#39481">IIª-IIae q. 17 a. 6 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
109 document.write('<OPTION VALUE="#39482">IIª-IIae q. 17 a. 6 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
110 document.write('<OPTION VALUE="#39483">IIª-IIae q. 17 a. 6 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
111 document.write('<OPTION VALUE="#39484">IIª-IIae q. 17 a. 6 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
112 document.write('<OPTION VALUE="#39485">IIª-IIae q. 17 a. 6 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
113 document.write('<OPTION VALUE="#39486">IIª-IIae q. 17 a. 7 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
114 document.write('<OPTION VALUE="#39487">IIª-IIae q. 17 a. 7 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
115 document.write('<OPTION VALUE="#39488">IIª-IIae q. 17 a. 7 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
116 document.write('<OPTION VALUE="#39489">IIª-IIae q. 17 a. 7 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
117 document.write('<OPTION VALUE="#39490">IIª-IIae q. 17 a. 7 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
118 document.write('<OPTION VALUE="#39491">IIª-IIae q. 17 a. 7 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
119 document.write('<OPTION VALUE="#39492">IIª-IIae q. 17 a. 7 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
120 document.write('<OPTION VALUE="#39493">IIª-IIae q. 17 a. 7 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
121 document.write('<OPTION VALUE="#39494">IIª-IIae q. 17 a. 8 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
122 document.write('<OPTION VALUE="#39495">IIª-IIae q. 17 a. 8 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
123 document.write('<OPTION VALUE="#39496">IIª-IIae q. 17 a. 8 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
124 document.write('<OPTION VALUE="#39497">IIª-IIae q. 17 a. 8 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
125 document.write('<OPTION VALUE="#39498">IIª-IIae q. 17 a. 8 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
126 document.write('<OPTION VALUE="#39499">IIª-IIae q. 17 a. 8 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
127 document.write('<OPTION VALUE="#39500">IIª-IIae q. 17 a. 8 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
128 document.write('<OPTION VALUE="#39501">IIª-IIae q. 17 a. 8 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
129 document.write('<OPTION VALUE="#39502">IIª-IIae q. 18 pr.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
130 document.write('<OPTION VALUE="#39503">IIª-IIae q. 18 a. 1 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
131 document.write('<OPTION VALUE="#39504">IIª-IIae q. 18 a. 1 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
132 document.write('<OPTION VALUE="#39505">IIª-IIae q. 18 a. 1 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
133 document.write('<OPTION VALUE="#39506">IIª-IIae q. 18 a. 1 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
134 document.write('<OPTION VALUE="#39507">IIª-IIae q. 18 a. 1 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
135 document.write('<OPTION VALUE="#39508">IIª-IIae q. 18 a. 1 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
136 document.write('<OPTION VALUE="#39509">IIª-IIae q. 18 a. 1 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
137 document.write('<OPTION VALUE="#39510">IIª-IIae q. 18 a. 1 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
138 document.write('<OPTION VALUE="#39511">IIª-IIae q. 18 a. 2 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
139 document.write('<OPTION VALUE="#39512">IIª-IIae q. 18 a. 2 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
140 document.write('<OPTION VALUE="#39513">IIª-IIae q. 18 a. 2 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
141 document.write('<OPTION VALUE="#39514">IIª-IIae q. 18 a. 2 arg. 4'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
142 document.write('<OPTION VALUE="#39515">IIª-IIae q. 18 a. 2 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
143 document.write('<OPTION VALUE="#39516">IIª-IIae q. 18 a. 2 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
144 document.write('<OPTION VALUE="#39517">IIª-IIae q. 18 a. 2 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
145 document.write('<OPTION VALUE="#39518">IIª-IIae q. 18 a. 2 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
146 document.write('<OPTION VALUE="#39519">IIª-IIae q. 18 a. 2 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
147 document.write('<OPTION VALUE="#39520">IIª-IIae q. 18 a. 2 ad 4'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
148 document.write('<OPTION VALUE="#39521">IIª-IIae q. 18 a. 3 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
149 document.write('<OPTION VALUE="#39522">IIª-IIae q. 18 a. 3 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
150 document.write('<OPTION VALUE="#39523">IIª-IIae q. 18 a. 3 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
151 document.write('<OPTION VALUE="#39524">IIª-IIae q. 18 a. 3 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
152 document.write('<OPTION VALUE="#39525">IIª-IIae q. 18 a. 3 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
153 document.write('<OPTION VALUE="#39526">IIª-IIae q. 18 a. 3 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
154 document.write('<OPTION VALUE="#39527">IIª-IIae q. 18 a. 3 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
155 document.write('<OPTION VALUE="#39528">IIª-IIae q. 18 a. 3 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
156 document.write('<OPTION VALUE="#39529">IIª-IIae q. 18 a. 4 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
157 document.write('<OPTION VALUE="#39530">IIª-IIae q. 18 a. 4 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
158 document.write('<OPTION VALUE="#39531">IIª-IIae q. 18 a. 4 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
159 document.write('<OPTION VALUE="#39532">IIª-IIae q. 18 a. 4 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
160 document.write('<OPTION VALUE="#39533">IIª-IIae q. 18 a. 4 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
161 document.write('<OPTION VALUE="#39534">IIª-IIae q. 18 a. 4 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
162 document.write('<OPTION VALUE="#39535">IIª-IIae q. 18 a. 4 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
163 document.write('<OPTION VALUE="#39536">IIª-IIae q. 18 a. 4 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
164 document.write('<OPTION VALUE="#39537">IIª-IIae q. 19 pr.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
165 document.write('<OPTION VALUE="#39538">IIª-IIae q. 19 a. 1 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
166 document.write('<OPTION VALUE="#39539">IIª-IIae q. 19 a. 1 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
167 document.write('<OPTION VALUE="#39540">IIª-IIae q. 19 a. 1 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
168 document.write('<OPTION VALUE="#39541">IIª-IIae q. 19 a. 1 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
169 document.write('<OPTION VALUE="#39542">IIª-IIae q. 19 a. 1 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
170 document.write('<OPTION VALUE="#39543">IIª-IIae q. 19 a. 1 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
171 document.write('<OPTION VALUE="#39544">IIª-IIae q. 19 a. 1 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
172 document.write('<OPTION VALUE="#39545">IIª-IIae q. 19 a. 1 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
173 document.write('<OPTION VALUE="#39546">IIª-IIae q. 19 a. 2 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
174 document.write('<OPTION VALUE="#39547">IIª-IIae q. 19 a. 2 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
175 document.write('<OPTION VALUE="#39548">IIª-IIae q. 19 a. 2 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
176 document.write('<OPTION VALUE="#39549">IIª-IIae q. 19 a. 2 arg. 4'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
177 document.write('<OPTION VALUE="#39550">IIª-IIae q. 19 a. 2 arg. 5'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
178 document.write('<OPTION VALUE="#39551">IIª-IIae q. 19 a. 2 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
179 document.write('<OPTION VALUE="#39552">IIª-IIae q. 19 a. 2 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
180 document.write('<OPTION VALUE="#39553">IIª-IIae q. 19 a. 2 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
181 document.write('<OPTION VALUE="#39554">IIª-IIae q. 19 a. 2 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
182 document.write('<OPTION VALUE="#39555">IIª-IIae q. 19 a. 2 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
183 document.write('<OPTION VALUE="#39556">IIª-IIae q. 19 a. 2 ad 4'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
184 document.write('<OPTION VALUE="#39557">IIª-IIae q. 19 a. 2 ad 5'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
185 document.write('<OPTION VALUE="#39558">IIª-IIae q. 19 a. 3 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
186 document.write('<OPTION VALUE="#39559">IIª-IIae q. 19 a. 3 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
187 document.write('<OPTION VALUE="#39560">IIª-IIae q. 19 a. 3 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
188 document.write('<OPTION VALUE="#39561">IIª-IIae q. 19 a. 3 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
189 document.write('<OPTION VALUE="#39562">IIª-IIae q. 19 a. 3 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
190 document.write('<OPTION VALUE="#39563">IIª-IIae q. 19 a. 3 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
191 document.write('<OPTION VALUE="#39564">IIª-IIae q. 19 a. 3 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
192 document.write('<OPTION VALUE="#39565">IIª-IIae q. 19 a. 3 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
193 document.write('<OPTION VALUE="#39566">IIª-IIae q. 19 a. 4 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
194 document.write('<OPTION VALUE="#39567">IIª-IIae q. 19 a. 4 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
195 document.write('<OPTION VALUE="#39568">IIª-IIae q. 19 a. 4 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
196 document.write('<OPTION VALUE="#39569">IIª-IIae q. 19 a. 4 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
197 document.write('<OPTION VALUE="#39570">IIª-IIae q. 19 a. 4 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
198 document.write('<OPTION VALUE="#39571">IIª-IIae q. 19 a. 4 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
199 document.write('<OPTION VALUE="#39572">IIª-IIae q. 19 a. 4 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
200 document.write('<OPTION VALUE="#39573">IIª-IIae q. 19 a. 4 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
201 document.write('<OPTION VALUE="#39574">IIª-IIae q. 19 a. 5 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
202 document.write('<OPTION VALUE="#39575">IIª-IIae q. 19 a. 5 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
203 document.write('<OPTION VALUE="#39576">IIª-IIae q. 19 a. 5 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
204 document.write('<OPTION VALUE="#39577">IIª-IIae q. 19 a. 5 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
205 document.write('<OPTION VALUE="#39578">IIª-IIae q. 19 a. 5 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
206 document.write('<OPTION VALUE="#39579">IIª-IIae q. 19 a. 5 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
207 document.write('<OPTION VALUE="#39580">IIª-IIae q. 19 a. 5 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
208 document.write('<OPTION VALUE="#39581">IIª-IIae q. 19 a. 5 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
209 document.write('<OPTION VALUE="#39582">IIª-IIae q. 19 a. 6 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
210 document.write('<OPTION VALUE="#39583">IIª-IIae q. 19 a. 6 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
211 document.write('<OPTION VALUE="#39584">IIª-IIae q. 19 a. 6 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
212 document.write('<OPTION VALUE="#39585">IIª-IIae q. 19 a. 6 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
213 document.write('<OPTION VALUE="#39586">IIª-IIae q. 19 a. 6 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
214 document.write('<OPTION VALUE="#39587">IIª-IIae q. 19 a. 6 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
215 document.write('<OPTION VALUE="#39588">IIª-IIae q. 19 a. 6 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
216 document.write('<OPTION VALUE="#39589">IIª-IIae q. 19 a. 7 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
217 document.write('<OPTION VALUE="#39590">IIª-IIae q. 19 a. 7 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
218 document.write('<OPTION VALUE="#39591">IIª-IIae q. 19 a. 7 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
219 document.write('<OPTION VALUE="#39592">IIª-IIae q. 19 a. 7 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
220 document.write('<OPTION VALUE="#39593">IIª-IIae q. 19 a. 7 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
221 document.write('<OPTION VALUE="#39594">IIª-IIae q. 19 a. 7 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
222 document.write('<OPTION VALUE="#39595">IIª-IIae q. 19 a. 7 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
223 document.write('<OPTION VALUE="#39596">IIª-IIae q. 19 a. 7 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
224 document.write('<OPTION VALUE="#39597">IIª-IIae q. 19 a. 8 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
225 document.write('<OPTION VALUE="#39598">IIª-IIae q. 19 a. 8 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
226 document.write('<OPTION VALUE="#39599">IIª-IIae q. 19 a. 8 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
227 document.write('<OPTION VALUE="#39600">IIª-IIae q. 19 a. 8 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
228 document.write('<OPTION VALUE="#39601">IIª-IIae q. 19 a. 8 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
229 document.write('<OPTION VALUE="#39602">IIª-IIae q. 19 a. 8 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
230 document.write('<OPTION VALUE="#39603">IIª-IIae q. 19 a. 8 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
231 document.write('<OPTION VALUE="#39604">IIª-IIae q. 19 a. 8 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
232 document.write('<OPTION VALUE="#39605">IIª-IIae q. 19 a. 9 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
233 document.write('<OPTION VALUE="#39606">IIª-IIae q. 19 a. 9 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
234 document.write('<OPTION VALUE="#39607">IIª-IIae q. 19 a. 9 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
235 document.write('<OPTION VALUE="#39608">IIª-IIae q. 19 a. 9 arg. 4'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
236 document.write('<OPTION VALUE="#39609">IIª-IIae q. 19 a. 9 arg. 5'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
237 document.write('<OPTION VALUE="#39610">IIª-IIae q. 19 a. 9 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
238 document.write('<OPTION VALUE="#39611">IIª-IIae q. 19 a. 9 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
239 document.write('<OPTION VALUE="#39612">IIª-IIae q. 19 a. 9 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
240 document.write('<OPTION VALUE="#39613">IIª-IIae q. 19 a. 9 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
241 document.write('<OPTION VALUE="#39614">IIª-IIae q. 19 a. 9 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
242 document.write('<OPTION VALUE="#39615">IIª-IIae q. 19 a. 9 ad 4'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
243 document.write('<OPTION VALUE="#39616">IIª-IIae q. 19 a. 9 ad 5'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
244 document.write('<OPTION VALUE="#39617">IIª-IIae q. 19 a. 10 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
245 document.write('<OPTION VALUE="#39618">IIª-IIae q. 19 a. 10 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
246 document.write('<OPTION VALUE="#39619">IIª-IIae q. 19 a. 10 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
247 document.write('<OPTION VALUE="#39620">IIª-IIae q. 19 a. 10 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
248 document.write('<OPTION VALUE="#39621">IIª-IIae q. 19 a. 10 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
249 document.write('<OPTION VALUE="#39622">IIª-IIae q. 19 a. 10 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
250 document.write('<OPTION VALUE="#39623">IIª-IIae q. 19 a. 10 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
251 document.write('<OPTION VALUE="#39624">IIª-IIae q. 19 a. 10 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
252 document.write('<OPTION VALUE="#39625">IIª-IIae q. 19 a. 11 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
253 document.write('<OPTION VALUE="#39626">IIª-IIae q. 19 a. 11 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
254 document.write('<OPTION VALUE="#39627">IIª-IIae q. 19 a. 11 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
255 document.write('<OPTION VALUE="#39628">IIª-IIae q. 19 a. 11 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
256 document.write('<OPTION VALUE="#39629">IIª-IIae q. 19 a. 11 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
257 document.write('<OPTION VALUE="#39630">IIª-IIae q. 19 a. 11 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
258 document.write('<OPTION VALUE="#39631">IIª-IIae q. 19 a. 11 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
259 document.write('<OPTION VALUE="#39632">IIª-IIae q. 19 a. 11 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
260 document.write('<OPTION VALUE="#39633">IIª-IIae q. 19 a. 12 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
261 document.write('<OPTION VALUE="#39634">IIª-IIae q. 19 a. 12 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
262 document.write('<OPTION VALUE="#39635">IIª-IIae q. 19 a. 12 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
263 document.write('<OPTION VALUE="#39636">IIª-IIae q. 19 a. 12 arg. 4'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
264 document.write('<OPTION VALUE="#39637">IIª-IIae q. 19 a. 12 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
265 document.write('<OPTION VALUE="#39638">IIª-IIae q. 19 a. 12 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
266 document.write('<OPTION VALUE="#39639">IIª-IIae q. 19 a. 12 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
267 document.write('<OPTION VALUE="#39640">IIª-IIae q. 19 a. 12 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
268 document.write('<OPTION VALUE="#39641">IIª-IIae q. 19 a. 12 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
269 document.write('<OPTION VALUE="#39642">IIª-IIae q. 19 a. 12 ad 4'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
270 document.write('<OPTION VALUE="#39643">IIª-IIae q. 20 pr.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
271 document.write('<OPTION VALUE="#39644">IIª-IIae q. 20 a. 1 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
272 document.write('<OPTION VALUE="#39645">IIª-IIae q. 20 a. 1 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
273 document.write('<OPTION VALUE="#39646">IIª-IIae q. 20 a. 1 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
274 document.write('<OPTION VALUE="#39647">IIª-IIae q. 20 a. 1 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
275 document.write('<OPTION VALUE="#39648">IIª-IIae q. 20 a. 1 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
276 document.write('<OPTION VALUE="#39649">IIª-IIae q. 20 a. 1 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
277 document.write('<OPTION VALUE="#39650">IIª-IIae q. 20 a. 1 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
278 document.write('<OPTION VALUE="#39651">IIª-IIae q. 20 a. 1 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
279 document.write('<OPTION VALUE="#39652">IIª-IIae q. 20 a. 2 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
280 document.write('<OPTION VALUE="#39653">IIª-IIae q. 20 a. 2 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
281 document.write('<OPTION VALUE="#39654">IIª-IIae q. 20 a. 2 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
282 document.write('<OPTION VALUE="#39655">IIª-IIae q. 20 a. 2 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
283 document.write('<OPTION VALUE="#39656">IIª-IIae q. 20 a. 2 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
284 document.write('<OPTION VALUE="#39657">IIª-IIae q. 20 a. 2 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
285 document.write('<OPTION VALUE="#39658">IIª-IIae q. 20 a. 2 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
286 document.write('<OPTION VALUE="#39659">IIª-IIae q. 20 a. 2 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
287 document.write('<OPTION VALUE="#39660">IIª-IIae q. 20 a. 3 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
288 document.write('<OPTION VALUE="#39661">IIª-IIae q. 20 a. 3 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
289 document.write('<OPTION VALUE="#39662">IIª-IIae q. 20 a. 3 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
290 document.write('<OPTION VALUE="#39663">IIª-IIae q. 20 a. 3 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
291 document.write('<OPTION VALUE="#39664">IIª-IIae q. 20 a. 3 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
292 document.write('<OPTION VALUE="#39665">IIª-IIae q. 20 a. 3 ad'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
293 document.write('<OPTION VALUE="#39666">IIª-IIae q. 20 a. 4 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
294 document.write('<OPTION VALUE="#39667">IIª-IIae q. 20 a. 4 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
295 document.write('<OPTION VALUE="#39668">IIª-IIae q. 20 a. 4 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
296 document.write('<OPTION VALUE="#39669">IIª-IIae q. 20 a. 4 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
297 document.write('<OPTION VALUE="#39670">IIª-IIae q. 20 a. 4 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
298 document.write('<OPTION VALUE="#39671">IIª-IIae q. 20 a. 4 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
299 document.write('<OPTION VALUE="#39672">IIª-IIae q. 20 a. 4 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
300 document.write('<OPTION VALUE="#39673">IIª-IIae q. 20 a. 4 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
301 document.write('<OPTION VALUE="#39674">IIª-IIae q. 21 pr.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
302 document.write('<OPTION VALUE="#39675">IIª-IIae q. 21 a. 1 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
303 document.write('<OPTION VALUE="#39676">IIª-IIae q. 21 a. 1 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
304 document.write('<OPTION VALUE="#39677">IIª-IIae q. 21 a. 1 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
305 document.write('<OPTION VALUE="#39678">IIª-IIae q. 21 a. 1 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
306 document.write('<OPTION VALUE="#39679">IIª-IIae q. 21 a. 1 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
307 document.write('<OPTION VALUE="#39680">IIª-IIae q. 21 a. 1 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
308 document.write('<OPTION VALUE="#39681">IIª-IIae q. 21 a. 1 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
309 document.write('<OPTION VALUE="#39682">IIª-IIae q. 21 a. 1 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
310 document.write('<OPTION VALUE="#39683">IIª-IIae q. 21 a. 2 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
311 document.write('<OPTION VALUE="#39684">IIª-IIae q. 21 a. 2 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
312 document.write('<OPTION VALUE="#39685">IIª-IIae q. 21 a. 2 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
313 document.write('<OPTION VALUE="#39686">IIª-IIae q. 21 a. 2 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
314 document.write('<OPTION VALUE="#39687">IIª-IIae q. 21 a. 2 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
315 document.write('<OPTION VALUE="#39688">IIª-IIae q. 21 a. 2 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
316 document.write('<OPTION VALUE="#39689">IIª-IIae q. 21 a. 2 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
317 document.write('<OPTION VALUE="#39690">IIª-IIae q. 21 a. 2 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
318 document.write('<OPTION VALUE="#39691">IIª-IIae q. 21 a. 3 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
319 document.write('<OPTION VALUE="#39692">IIª-IIae q. 21 a. 3 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
320 document.write('<OPTION VALUE="#39693">IIª-IIae q. 21 a. 3 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
321 document.write('<OPTION VALUE="#39694">IIª-IIae q. 21 a. 3 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
322 document.write('<OPTION VALUE="#39695">IIª-IIae q. 21 a. 3 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
323 document.write('<OPTION VALUE="#39696">IIª-IIae q. 21 a. 3 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
324 document.write('<OPTION VALUE="#39697">IIª-IIae q. 21 a. 3 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
325 document.write('<OPTION VALUE="#39698">IIª-IIae q. 21 a. 3 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
326 document.write('<OPTION VALUE="#39699">IIª-IIae q. 21 a. 4 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
327 document.write('<OPTION VALUE="#39700">IIª-IIae q. 21 a. 4 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
328 document.write('<OPTION VALUE="#39701">IIª-IIae q. 21 a. 4 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
329 document.write('<OPTION VALUE="#39702">IIª-IIae q. 21 a. 4 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
330 document.write('<OPTION VALUE="#39703">IIª-IIae q. 21 a. 4 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
331 document.write('<OPTION VALUE="#39704">IIª-IIae q. 21 a. 4 ad'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
332 document.write('<OPTION VALUE="#39705">IIª-IIae q. 22 pr.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
333 document.write('<OPTION VALUE="#39706">IIª-IIae q. 22 a. 1 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
334 document.write('<OPTION VALUE="#39707">IIª-IIae q. 22 a. 1 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
335 document.write('<OPTION VALUE="#39708">IIª-IIae q. 22 a. 1 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
336 document.write('<OPTION VALUE="#39709">IIª-IIae q. 22 a. 1 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
337 document.write('<OPTION VALUE="#39710">IIª-IIae q. 22 a. 1 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
338 document.write('<OPTION VALUE="#39711">IIª-IIae q. 22 a. 1 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
339 document.write('<OPTION VALUE="#39712">IIª-IIae q. 22 a. 1 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
340 document.write('<OPTION VALUE="#39713">IIª-IIae q. 22 a. 1 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
341 document.write('<OPTION VALUE="#39714">IIª-IIae q. 22 a. 2 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
342 document.write('<OPTION VALUE="#39715">IIª-IIae q. 22 a. 2 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
343 document.write('<OPTION VALUE="#39716">IIª-IIae q. 22 a. 2 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
344 document.write('<OPTION VALUE="#39717">IIª-IIae q. 22 a. 2 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
345 document.write('<OPTION VALUE="#39718">IIª-IIae q. 22 a. 2 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
346 document.write('<OPTION VALUE="#39719">IIª-IIae q. 22 a. 2 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
347 document.write('<OPTION VALUE="#39720">IIª-IIae q. 22 a. 2 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
348 document.write('<OPTION VALUE="#39721">IIª-IIae q. 22 a. 2 ad 3'); |
| 28 | 349 document.write('<\/SELECT>'); |
|
26
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
350 document.write('<BR><BR>'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
351 document.write('<INPUT TYPE="button" VALUE="Agedum" ONCLICK="go()">'); |
| 28 | 352 document.write('<\/FORM>'); |
|
26
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
353 // --> |
| 28 | 354 //]]> |
| 355 </script><br /> | |
| 356 <hr /> | |
| 357 <br /></div> | |
| 358 <div class="D">Quaestio 17</div> | |
| 359 <div class="G">Prooemium</div> | |
| 360 <p title="II-II q. 17 pr."><a name="39439"><span class= | |
| 361 "ref">[39439] IIª-IIae q. 17 pr.</span></a> Consequenter post | |
| 362 fidem considerandum est de spe. Et primo, de ipsa spe; secundo, de | |
| 363 dono timoris; tertio, de vitiis oppositis; quarto, de praeceptis ad | |
| 364 hoc pertinentibus. Circa primum occurrit primo consideratio de ipsa | |
| 365 spe; secundo, de subiecto eius. Circa primum quaeruntur octo. | |
| 366 Primo, utrum spes sit virtus. Secundo, utrum obiectum eius sit | |
| 367 beatitudo aeterna. Tertio, utrum unus homo possit sperare | |
| 368 beatitudinem alterius per virtutem spei. Quarto, utrum homo licite | |
| 369 possit sperare in homine. Quinto, utrum spes sit virtus theologica. | |
| 370 Sexto, de distinctione eius ab aliis virtutibus theologicis. | |
| 371 Septimo, de ordine eius ad fidem. Octavo, de ordine eius ad | |
| 372 caritatem.</p> | |
| 373 <br /> | |
| 374 <div class="E">Articulus 1</div> | |
| 375 <p title="II-II q. 17 a. 1 arg. 1"><a name="39440"><span class= | |
| 376 "ref">[39440] IIª-IIae q. 17 a. 1 arg. 1</span></a> Ad primum | |
| 377 sic proceditur. Videtur quod spes non sit virtus. <i>Virtute enim | |
| 378 nullus male utitur</i>; ut dicit Augustinus, in libro de Lib. Arb. | |
| 379 Sed spe aliquis male utitur, quia circa passionem spei contingit | |
| 380 esse medium et extrema, sicut et circa alias passiones. Ergo spes | |
| 381 non est virtus.</p> | |
| 382 <p title="II-II q. 17 a. 1 arg. 2"><a name="39441"><span class= | |
| 383 "ref">[39441] IIª-IIae q. 17 a. 1 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 384 nulla virtus procedit ex meritis, quia <i>virtutem Deus in nobis | |
| 385 sine nobis operatur</i>, ut Augustinus dicit. <i>Sed spes est ex | |
| 386 gratia et meritis proveniens</i>; ut Magister dicit, XXVI dist. III | |
| 387 Lib. Sent. Ergo spes non est virtus.</p> | |
| 388 <p title="II-II q. 17 a. 1 arg. 3"><a name="39442"><span class= | |
| 389 "ref">[39442] IIª-IIae q. 17 a. 1 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 390 virtus est dispositio perfecti; ut dicitur in VII Physic. Spes | |
| 391 autem est dispositio imperfecti, scilicet eius qui non habet id | |
| 392 quod sperat. Ergo spes non est virtus.</p> | |
| 393 <p title="II-II q. 17 a. 1 s. c."><a name="39443"><span class= | |
| 394 "ref">[39443] IIª-IIae q. 17 a. 1 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 395 est quod Gregorius, in I Moral., dicit quod per tres filias Iob | |
| 396 significantur hae tres virtutes, fides, spes, caritas. Ergo spes | |
| 397 est virtus.</p> | |
| 398 <p title="II-II q. 17 a. 1 co."><a name="39444"><span class= | |
| 399 "ref">[39444] IIª-IIae q. 17 a. 1 co.</span></a> Respondeo | |
| 400 dicendum quod, secundum philosophum, in II Ethic., <i>virtus | |
| 401 uniuscuiusque rei est quae bonum facit habentem et opus eius bonum | |
| 402 reddit</i>. Oportet igitur, ubicumque invenitur aliquis actus | |
| 403 hominis bonus, quod respondeat alicui virtuti humanae. In omnibus | |
| 404 autem regulatis et mensuratis bonum consideratur per hoc quod | |
| 405 aliquid propriam regulam attingit, sicut dicimus vestem esse bonam | |
| 406 quae nec excedit nec deficit a debita mensura. Humanorum autem | |
| 407 actuum, sicut supra dictum est, duplex est mensura, una quidem | |
| 408 proxima et homogenea, scilicet ratio; alia autem est suprema et | |
| 409 excedens, scilicet Deus. Et ideo omnis actus humanus attingens ad | |
| 410 rationem aut ad ipsum Deum est bonus. Actus autem spei de qua nunc | |
| 411 loquimur attingit ad Deum. Ut enim supra dictum est, cum de | |
| 412 passione spei ageretur, obiectum spei est bonum futurum arduum | |
| 413 possibile haberi. Possibile autem est aliquid nobis dupliciter, uno | |
| 414 modo, per nos ipsos; alio modo, per alios; ut patet in III Ethic. | |
| 415 Inquantum igitur speramus aliquid ut possibile nobis per divinum | |
| 416 auxilium, spes nostra attingit ad ipsum Deum, cuius auxilio | |
| 417 innititur. Et ideo patet quod spes est virtus, cum faciat actum | |
| 418 hominis bonum et debitam regulam attingentem.</p> | |
| 419 <p title="II-II q. 17 a. 1 ad 1"><a name="39445"><span class= | |
| 420 "ref">[39445] IIª-IIae q. 17 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 421 ergo dicendum quod in passionibus accipitur medium virtutis per hoc | |
| 422 quod attingitur ratio recta, et in hoc etiam consistit ratio | |
| 423 virtutis. Unde etiam et in spe bonum virtutis accipitur secundum | |
| 424 quod homo attingit sperando regulam debitam, scilicet Deum. Et ideo | |
| 425 spe attingente Deum nullus potest male uti, sicut nec virtute | |
| 426 morali attingente rationem, quia hoc ipsum quod est attingere est | |
| 427 bonus usus virtutis. Quamvis spes de qua nunc loquimur non sit | |
| 428 passio, sed habitus mentis, ut infra patebit.</p> | |
| 429 <p title="II-II q. 17 a. 1 ad 2"><a name="39446"><span class= | |
| 430 "ref">[39446] IIª-IIae q. 17 a. 1 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 431 dicendum quod spes dicitur ex meritis provenire quantum ad ipsam | |
| 432 rem expectatam, prout aliquis sperat se beatitudinem adepturum ex | |
| 433 gratia et meritis. Vel quantum ad actum spei formatae. Ipse autem | |
| 434 habitus spei, per quam aliquis expectat beatitudinem, non causatur | |
| 435 ex meritis, sed pure ex gratia.</p> | |
| 436 <p title="II-II q. 17 a. 1 ad 3"><a name="39447"><span class= | |
| 437 "ref">[39447] IIª-IIae q. 17 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 438 dicendum quod ille qui sperat est quidem imperfectus secundum | |
| 439 considerationem ad id quod sperat obtinere, quod nondum habet, sed | |
| 440 est perfectus quantum ad hoc quod iam attingit propriam regulam, | |
| 441 scilicet Deum, cuius auxilio innititur.</p> | |
| 442 <br /> | |
| 443 <div class="E">Articulus 2</div> | |
| 444 <p title="II-II q. 17 a. 2 arg. 1"><a name="39448"><span class= | |
| 445 "ref">[39448] IIª-IIae q. 17 a. 2 arg. 1</span></a> Ad | |
| 446 secundum sic proceditur. Videtur quod beatitudo aeterna non sit | |
| 447 obiectum proprium spei. Illud enim homo non sperat quod omnem animi | |
| 448 sui motum excedit, cum spei actus sit quidam animi motus. Sed | |
| 449 beatitudo aeterna excedit omnem humani animi motum, dicit enim | |
| 450 apostolus, I ad Cor. II, quod <i>in cor hominis non ascendit</i>. | |
| 451 Ergo beatitudo non est proprium obiectum spei.</p> | |
| 452 <p title="II-II q. 17 a. 2 arg. 2"><a name="39449"><span class= | |
| 453 "ref">[39449] IIª-IIae q. 17 a. 2 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 454 petitio est spei interpretativa, dicitur enim in Psalm., <i>revela | |
| 455 domino viam tuam et spera in eo, et ipse faciet</i>. Sed homo petit | |
| 456 a Deo licite non solum beatitudinem aeternam, sed etiam bona | |
| 457 praesentis vitae tam spiritualia quam temporalia, et etiam | |
| 458 liberationem a malis, quae in beatitudine aeterna non erunt, ut | |
| 459 patet in oratione dominica, Matth. VI. Ergo beatitudo aeterna non | |
| 460 est proprium obiectum spei.</p> | |
| 461 <p title="II-II q. 17 a. 2 arg. 3"><a name="39450"><span class= | |
| 462 "ref">[39450] IIª-IIae q. 17 a. 2 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 463 spei obiectum est arduum. Sed in comparatione ad hominem multa alia | |
| 464 sunt ardua quam beatitudo aeterna. Ergo beatitudo aeterna non est | |
| 465 proprium obiectum spei.</p> | |
| 466 <p title="II-II q. 17 a. 2 s. c."><a name="39451"><span class= | |
| 467 "ref">[39451] IIª-IIae q. 17 a. 2 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 468 est quod apostolus dicit, ad Heb. VI, <i>habemus spem incedentem, | |
| 469 idest incedere facientem, ad interiora velaminis, idest ad | |
| 470 beatitudinem caelestem</i>; ut Glossa ibidem exponit. Ergo obiectum | |
| 471 spei est beatitudo aeterna.</p> | |
| 472 <p title="II-II q. 17 a. 2 co."><a name="39452"><span class= | |
| 473 "ref">[39452] IIª-IIae q. 17 a. 2 co.</span></a> Respondeo | |
| 474 dicendum quod, sicut dictum est, spes de qua loquimur attingit Deum | |
| 475 innitens eius auxilio ad consequendum bonum speratum. Oportet autem | |
| 476 effectum esse causae proportionatum. Et ideo bonum quod proprie et | |
| 477 principaliter a Deo sperare debemus est bonum infinitum, quod | |
| 478 proportionatur virtuti Dei adiuvantis, nam infinitae virtutis est | |
| 479 proprium ad infinitum bonum perducere. Hoc autem bonum est vita | |
| 480 aeterna, quae in fruitione ipsius Dei consistit, non enim minus | |
| 481 aliquid ab eo sperandum est quam sit ipse, cum non sit minor eius | |
| 482 bonitas, per quam bona creaturae communicat, quam eius essentia. Et | |
| 483 ideo proprium et principale obiectum spei est beatitudo | |
| 484 aeterna.</p> | |
| 485 <p title="II-II q. 17 a. 2 ad 1"><a name="39453"><span class= | |
| 486 "ref">[39453] IIª-IIae q. 17 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 487 ergo dicendum quod beatitudo aeterna perfecte quidem in cor hominis | |
| 488 non ascendit, ut scilicet cognosci possit ab homine viatore quae et | |
| 489 qualis sit, sed secundum communem rationem, scilicet boni perfecti, | |
| 490 cadere potest in apprehensione hominis. Et hoc modo motus spei in | |
| 491 ipsam consurgit. Unde et signanter apostolus dicit quod spes | |
| 492 incedit usque ad interiora velaminis, quia id quod speramus est | |
| 493 nobis adhuc velatum.</p> | |
| 494 <p title="II-II q. 17 a. 2 ad 2"><a name="39454"><span class= | |
| 495 "ref">[39454] IIª-IIae q. 17 a. 2 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 496 dicendum quod quaecumque alia bona non debemus a Deo petere nisi in | |
| 497 ordine ad beatitudinem aeternam. Unde et spes principaliter quidem | |
| 498 respicit beatitudinem aeternam; alia vero quae petuntur a Deo | |
| 499 respicit secundario, in ordine ad beatitudinem aeternam. Sicut | |
| 500 etiam fides respicit principaliter Deum, et secundario respicit ea | |
| 501 quae ad Deum ordinantur, ut supra dictum est.</p> | |
| 502 <p title="II-II q. 17 a. 2 ad 3"><a name="39455"><span class= | |
| 503 "ref">[39455] IIª-IIae q. 17 a. 2 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 504 dicendum quod homini qui anhelat ad aliquid magnum, parvum videtur | |
| 505 omne aliud quod est eo minus. Et ideo homini speranti beatitudinem | |
| 506 aeternam, habito respectu ad istam spem, nihil aliud est arduum. | |
| 507 Sed habito respectu ad facultatem sperantis, possunt etiam quaedam | |
| 508 alia ei esse ardua. Et secundum hoc eorum potest esse spes in | |
| 509 ordine ad principale obiectum.</p> | |
| 510 <br /> | |
| 511 <div class="E">Articulus 3</div> | |
| 512 <p title="II-II q. 17 a. 3 arg. 1"><a name="39456"><span class= | |
| 513 "ref">[39456] IIª-IIae q. 17 a. 3 arg. 1</span></a> Ad tertium | |
| 514 sic proceditur. Videtur quod aliquis possit sperare alteri | |
| 515 beatitudinem aeternam. Dicit enim apostolus, Philipp. I, | |
| 516 <i>confidens hoc ipsum, quia qui coepit in vobis opus bonum | |
| 517 perficiet usque in diem Christi Iesu</i>. Perfectio aut illius diei | |
| 518 erit beatitudo aeterna. Ergo aliquis potest alteri sperare | |
| 519 beatitudinem aeternam.</p> | |
| 520 <p title="II-II q. 17 a. 3 arg. 2"><a name="39457"><span class= | |
| 521 "ref">[39457] IIª-IIae q. 17 a. 3 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 522 ea quae a Deo petimus speramus obtinere ab eo. Sed a Deo petimus | |
| 523 quod alios ad beatitudinem aeternam perducat, secundum illud Iac. | |
| 524 ult., <i>orate pro invicem ut salvemini</i>. Ergo possumus aliis | |
| 525 sperare beatitudinem aeternam.</p> | |
| 526 <p title="II-II q. 17 a. 3 arg. 3"><a name="39458"><span class= | |
| 527 "ref">[39458] IIª-IIae q. 17 a. 3 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 528 spes et desperatio sunt de eodem. Sed aliquis potest desperare de | |
| 529 beatitudine aeterna alicuius, alioquin frustra diceret Augustinus, | |
| 530 in libro de Verb. Dom., <i>de nemine esse desperandum dum | |
| 531 vivit</i>. Ergo etiam potest aliquis sperare alteri vitam | |
| 532 aeternam.</p> | |
| 533 <p title="II-II q. 17 a. 3 s. c."><a name="39459"><span class= | |
| 534 "ref">[39459] IIª-IIae q. 17 a. 3 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 535 est quod Augustinus dicit, in Enchirid., quod <i>spes non est nisi | |
| 536 rerum ad eum pertinentium qui earum spem gerere perhibetur</i>.</p> | |
| 537 <p title="II-II q. 17 a. 3 co."><a name="39460"><span class= | |
| 538 "ref">[39460] IIª-IIae q. 17 a. 3 co.</span></a> Respondeo | |
| 539 dicendum quod spes potest esse alicuius dupliciter. Uno quidem | |
| 540 modo, absolute, et sic est solum boni ardui ad se pertinentis. Alio | |
| 541 modo, ex praesuppositione alterius, et sic potest esse etiam eorum | |
| 542 quae ad alium pertinent. Ad cuius evidentiam sciendum est quod amor | |
| 543 et spes in hoc differunt quod amor importat quandam unionem amantis | |
| 544 ad amatum; spes autem importat quendam motum sive protensionem | |
| 545 appetitus in aliquod bonum arduum. Unio autem est aliquorum | |
| 546 distinctorum, et ideo amor directe potest respicere alium, quem | |
| 547 sibi aliquis unit per amorem, habens eum sicut seipsum. Motus autem | |
| 548 semper est ad proprium terminum proportionatum mobili, et ideo spes | |
| 549 directe respicit proprium bonum, non autem id quod ad alium | |
| 550 pertinet. Sed praesupposita unione amoris ad alterum, iam aliquis | |
| 551 potest desiderare et sperare aliquid alteri sicut sibi. Et secundum | |
| 552 hoc aliquis potest sperare alteri vitam aeternam, inquantum est ei | |
| 553 unitus per amorem. Et sicut est eadem virtus caritatis qua quis | |
| 554 diligit Deum, seipsum et proximum, ita etiam est eadem virtus spei | |
| 555 qua quis sperat sibi ipsi et alii.</p> | |
| 556 <p title="II-II q. 17 a. 3 ad arg."><a name="39461"><span class= | |
| 557 "ref">[39461] IIª-IIae q. 17 a. 3 ad arg.</span></a> Et per | |
| 558 hoc patet responsio ad obiecta.</p> | |
| 559 <br /> | |
| 560 <div class="E">Articulus 4</div> | |
| 561 <p title="II-II q. 17 a. 4 arg. 1"><a name="39462"><span class= | |
| 562 "ref">[39462] IIª-IIae q. 17 a. 4 arg. 1</span></a> Ad quartum | |
| 563 sic proceditur. Videtur quod aliquis possit licite sperare in | |
| 564 homine. Spei enim obiectum est beatitudo aeterna. Sed ad | |
| 565 beatitudinem aeternam consequendam adiuvamur patrociniis sanctorum, | |
| 566 dicit enim Gregorius, in I Dial., quod <i>praedestinatio iuvatur | |
| 567 precibus sanctorum</i>. Ergo aliquis potest in homine sperare.</p> | |
| 568 <p title="II-II q. 17 a. 4 arg. 2"><a name="39463"><span class= | |
| 569 "ref">[39463] IIª-IIae q. 17 a. 4 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 570 si non potest aliquis sperare in homine, non esset reputandum | |
| 571 alicui in vitium quod in eo aliquis sperare non possit. Sed hoc de | |
| 572 quibusdam in vitium dicitur, ut patet Ierem. IX, <i>unusquisque a | |
| 573 proximo suo se custodiat, et in omni fratre suo non habeat | |
| 574 fiduciam</i>. Ergo licite potest aliquis sperare in homine.</p> | |
| 575 <p title="II-II q. 17 a. 4 arg. 3"><a name="39464"><span class= | |
| 576 "ref">[39464] IIª-IIae q. 17 a. 4 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 577 petitio est interpretativa spei, sicut dictum est. Sed licite | |
| 578 potest homo aliquid petere ab homine. Ergo licite potest sperare de | |
| 579 eo.</p> | |
| 580 <p title="II-II q. 17 a. 4 s. c."><a name="39465"><span class= | |
| 581 "ref">[39465] IIª-IIae q. 17 a. 4 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 582 est quod dicitur Ierem. XVII, <i>maledictus homo qui confidit in | |
| 583 homine</i>.</p> | |
| 584 <p title="II-II q. 17 a. 4 co."><a name="39466"><span class= | |
| 585 "ref">[39466] IIª-IIae q. 17 a. 4 co.</span></a> Respondeo | |
| 586 dicendum quod spes, sicut dictum est, duo respicit, scilicet bonum | |
| 587 quod obtinere intendit; et auxilium per quod illud bonum obtinetur. | |
| 588 Bonum autem quod quis sperat obtinendum habet rationem causae | |
| 589 finalis; auxilium autem per quod quis sperat illud bonum obtinere | |
| 590 habet rationem causae efficientis. In genere autem utriusque causae | |
| 591 invenitur principale et secundarium. Principalis enim finis est | |
| 592 finis ultimus; secundarius autem finis est bonum quod est ad finem. | |
| 593 Similiter principalis causa agens est primum agens; secundaria vero | |
| 594 causa efficiens est agens secundarium instrumentale. Spes autem | |
| 595 respicit beatitudinem aeternam sicut finem ultimum; divinum autem | |
| 596 auxilium sicut primam causam inducentem ad beatitudinem. Sicut | |
| 597 igitur non licet sperare aliquod bonum praeter beatitudinem sicut | |
| 598 ultimum finem, sed solum sicut id quod est ad finem beatitudinis | |
| 599 ordinatum; ita etiam non licet sperare de aliquo homine, vel de | |
| 600 aliqua creatura, sicut de prima causa movente in beatitudinem; | |
| 601 licet autem sperare de aliquo homine, vel de aliqua creatura, sicut | |
| 602 de agente secundario et instrumentali, per quod aliquis adiuvatur | |
| 603 ad quaecumque bona consequenda in beatitudinem ordinata. Et hoc | |
| 604 modo ad sanctos convertimur; et ab hominibus aliqua petimus; et | |
| 605 vituperantur illi de quibus aliquis confidere non potest ad | |
| 606 auxilium ferendum.</p> | |
| 607 <p title="II-II q. 17 a. 4 ad arg."><a name="39467"><span class= | |
| 608 "ref">[39467] IIª-IIae q. 17 a. 4 ad arg.</span></a> Et per | |
| 609 hoc patet responsio ad obiecta.</p> | |
| 610 <br /> | |
| 611 <div class="E">Articulus 5</div> | |
| 612 <p title="II-II q. 17 a. 5 arg. 1"><a name="39468"><span class= | |
| 613 "ref">[39468] IIª-IIae q. 17 a. 5 arg. 1</span></a> Ad quintum | |
| 614 sic proceditur. Videtur quod spes non sit virtus theologica. Virtus | |
| 615 enim theologica est quae habet Deum pro obiecto. Sed spes non habet | |
| 616 solum Deum pro obiecto, sed etiam alia bona quae a Deo obtinere | |
| 617 speramus. Ergo spes non est virtus theologica.</p> | |
| 618 <p title="II-II q. 17 a. 5 arg. 2"><a name="39469"><span class= | |
| 619 "ref">[39469] IIª-IIae q. 17 a. 5 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 620 virtus theologica non consistit in medio duorum vitiorum, ut supra | |
| 621 habitum est. Sed spes consistit in medio praesumptionis et | |
| 622 desperationis. Ergo spes non est virtus theologica.</p> | |
| 623 <p title="II-II q. 17 a. 5 arg. 3"><a name="39470"><span class= | |
| 624 "ref">[39470] IIª-IIae q. 17 a. 5 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 625 expectatio pertinet ad longanimitatem, quae est pars fortitudinis. | |
| 626 Cum ergo spes sit quaedam expectatio, videtur quod spes non sit | |
| 627 virtus theologica, sed moralis.</p> | |
| 628 <p title="II-II q. 17 a. 5 arg. 4"><a name="39471"><span class= | |
| 629 "ref">[39471] IIª-IIae q. 17 a. 5 arg. 4</span></a> Praeterea, | |
| 630 obiectum spei est arduum. Sed tendere in arduum pertinet ad | |
| 631 magnanimitatem, quae est virtus moralis. Ergo spes est virtus | |
| 632 moralis, et non theologica.</p> | |
| 633 <p title="II-II q. 17 a. 5 s. c."><a name="39472"><span class= | |
| 634 "ref">[39472] IIª-IIae q. 17 a. 5 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 635 est quod, I ad Cor. XIII, connumeratur fidei et caritati quae sunt | |
| 636 virtutes theologicae.</p> | |
| 637 <p title="II-II q. 17 a. 5 co."><a name="39473"><span class= | |
| 638 "ref">[39473] IIª-IIae q. 17 a. 5 co.</span></a> Respondeo | |
| 639 dicendum quod, cum differentiae specificae per se dividant genus, | |
| 640 oportet attendere unde habeat spes rationem virtutis, ad hoc quod | |
| 641 sciamus sub qua differentia virtutis collocetur. Dictum est autem | |
| 642 supra quod spes habet rationem virtutis ex hoc quod attingit | |
| 643 supremam regulam humanorum actuum; quam attingit et sicut primam | |
| 644 causam efficientem, inquantum eius auxilio innititur; et sicut | |
| 645 ultimam causam finalem, inquantum in eius fruitione beatitudinem | |
| 646 expectat. Et sic patet quod spei, inquantum est virtus, principale | |
| 647 obiectum est Deus. Cum igitur in hoc consistat ratio virtutis | |
| 648 theologicae quod Deum habeat pro obiecto, sicut supra dictum est, | |
| 649 manifestum est quod spes est virtus theologica.</p> | |
| 650 <p title="II-II q. 17 a. 5 ad 1"><a name="39474"><span class= | |
| 651 "ref">[39474] IIª-IIae q. 17 a. 5 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 652 ergo dicendum quod quaecumque alia spes adipisci expectat, sperat | |
| 653 in ordine ad Deum sicut ad ultimum finem et sicut ad primam causam | |
| 654 efficientem, ut dictum est.</p> | |
| 655 <p title="II-II q. 17 a. 5 ad 2"><a name="39475"><span class= | |
| 656 "ref">[39475] IIª-IIae q. 17 a. 5 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 657 dicendum quod medium accipitur in regulatis et mensuratis secundum | |
| 658 quod regula vel mensura attingitur; secundum autem quod exceditur | |
| 659 regula, est superfluum; secundum autem defectum a regula, est | |
| 660 diminutum. In ipsa autem regula vel mensura non est accipere medium | |
| 661 et extrema. Virtus autem moralis est circa ea quae regulantur | |
| 662 ratione sicut circa proprium obiectum, et ideo per se convenit ei | |
| 663 esse in medio ex parte proprii obiecti. Sed virtus theologica est | |
| 664 circa ipsam regulam primam, non regulatam alia regula, sicut circa | |
| 665 proprium obiectum. Et ideo per se, et secundum proprium obiectum, | |
| 666 non convenit virtuti theologicae esse in medio. Sed potest sibi | |
| 667 competere per accidens, ratione eius quod ordinatur ad principale | |
| 668 obiectum. Sicut fides non potest habere medium et extrema in hoc | |
| 669 quod innitatur primae veritati, cui nullus potest nimis inniti, sed | |
| 670 ex parte eorum quae credit, potest habere medium et extrema, sicut | |
| 671 unum verum est medium inter duo falsa. Et similiter spes non habet | |
| 672 medium et extrema ex parte principalis obiecti, quia divino auxilio | |
| 673 nullus potest nimis inniti, sed quantum ad ea quae confidit aliquis | |
| 674 se adepturum, potest ibi esse medium et extrema, inquantum vel | |
| 675 praesumit ea quae sunt supra suam proportionem, vel desperat de his | |
| 676 quae sunt sibi proportionata.</p> | |
| 677 <p title="II-II q. 17 a. 5 ad 3"><a name="39476"><span class= | |
| 678 "ref">[39476] IIª-IIae q. 17 a. 5 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 679 dicendum quod expectatio quae ponitur in definitione spei non | |
| 680 importat dilationem, sicut expectatio quae pertinet ad | |
| 681 longanimitatem, sed importat respectum ad auxilium divinum, sive | |
| 682 illud quod speratur differatur, sive non differatur.</p> | |
| 683 <p title="II-II q. 17 a. 5 ad 4"><a name="39477"><span class= | |
| 684 "ref">[39477] IIª-IIae q. 17 a. 5 ad 4</span></a> Ad quartum | |
| 685 dicendum quod magnanimitas tendit in arduum sperans aliquid quod | |
| 686 est suae potestatis. Unde proprie respicit operationem aliquorum | |
| 687 magnorum. Sed spes, secundum quod est virtus theologica, respicit | |
| 688 arduum alterius auxilio assequendum, ut dictum est.</p> | |
| 689 <br /> | |
| 690 <div class="E">Articulus 6</div> | |
| 691 <p title="II-II q. 17 a. 6 arg. 1"><a name="39478"><span class= | |
| 692 "ref">[39478] IIª-IIae q. 17 a. 6 arg. 1</span></a> Ad sextum | |
| 693 sic proceditur. Videtur quod spes non sit virtus distincta ab aliis | |
| 694 theologicis. Habitus enim distinguuntur secundum obiecta, ut supra | |
| 695 dictum est. Sed idem est obiectum spei et aliarum virtutum | |
| 696 theologicarum. Ergo spes non distinguitur ab aliis virtutibus | |
| 697 theologicis.</p> | |
| 698 <p title="II-II q. 17 a. 6 arg. 2"><a name="39479"><span class= | |
| 699 "ref">[39479] IIª-IIae q. 17 a. 6 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 700 in symbolo fidei, in quo fidem profitemur, dicitur, <i>expecto | |
| 701 resurrectionem mortuorum et vitam futuri saeculi</i>. Sed | |
| 702 expectatio futurae beatitudinis pertinet ad spem, ut supra dictum | |
| 703 est. Ergo spes a fide non distinguitur.</p> | |
| 704 <p title="II-II q. 17 a. 6 arg. 3"><a name="39480"><span class= | |
| 705 "ref">[39480] IIª-IIae q. 17 a. 6 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 706 per spem homo tendit in Deum. Sed hoc proprie pertinet ad | |
| 707 caritatem. Ergo spes a caritate non distinguitur.</p> | |
| 708 <p title="II-II q. 17 a. 6 s. c."><a name="39481"><span class= | |
| 709 "ref">[39481] IIª-IIae q. 17 a. 6 s. c.</span></a> Sed contra, | |
| 710 ubi non est distinctio ibi non est numerus. Sed spes connumeratur | |
| 711 aliis virtutibus theologicis, dicit enim Gregorius, in I Moral., | |
| 712 esse tres virtutes, fidem, spem et caritatem. Ergo spes est virtus | |
| 713 distincta ab aliis theologicis.</p> | |
| 714 <p title="II-II q. 17 a. 6 co."><a name="39482"><span class= | |
| 715 "ref">[39482] IIª-IIae q. 17 a. 6 co.</span></a> Respondeo | |
| 716 dicendum quod virtus aliqua dicitur theologica ex hoc quod habet | |
| 717 Deum pro obiecto cui inhaeret. Potest autem aliquis alicui rei | |
| 718 inhaerere dupliciter, uno modo, propter seipsum; alio modo, | |
| 719 inquantum ex eo ad aliud devenitur. Caritas igitur facit hominem | |
| 720 Deo inhaerere propter seipsum, mentem hominis uniens Deo per | |
| 721 affectum amoris. Spes autem et fides faciunt hominem inhaerere Deo | |
| 722 sicut cuidam principio ex quo aliqua nobis proveniunt. De Deo autem | |
| 723 provenit nobis et cognitio veritatis et adeptio perfectae | |
| 724 bonitatis. Fides ergo facit hominem Deo inhaerere inquantum est | |
| 725 nobis principium cognoscendi veritatem, credimus enim ea vera esse | |
| 726 quae nobis a Deo dicuntur. Spes autem facit Deo adhaerere prout est | |
| 727 nobis principium perfectae bonitatis, inquantum scilicet per spem | |
| 728 divino auxilio innitimur ad beatitudinem obtinendam.</p> | |
| 729 <p title="II-II q. 17 a. 6 ad 1"><a name="39483"><span class= | |
| 730 "ref">[39483] IIª-IIae q. 17 a. 6 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 731 ergo dicendum quod Deus secundum aliam et aliam rationem est | |
| 732 obiectum harum virtutum, ut dictum est. Ad distinctionem autem | |
| 733 habituum sufficit diversa ratio obiecti, ut supra habitum est.</p> | |
| 734 <p title="II-II q. 17 a. 6 ad 2"><a name="39484"><span class= | |
| 735 "ref">[39484] IIª-IIae q. 17 a. 6 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 736 dicendum quod expectatio ponitur in symbolo fidei non quia sit | |
| 737 actus proprius fidei, sed inquantum actus spei praesupponit fidem, | |
| 738 ut dicetur, et sic actus fidei manifestantur per actus spei.</p> | |
| 739 <p title="II-II q. 17 a. 6 ad 3"><a name="39485"><span class= | |
| 740 "ref">[39485] IIª-IIae q. 17 a. 6 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 741 dicendum quod spes facit tendere in Deum sicut in quoddam bonum | |
| 742 finale adipiscendum, et sicut in quoddam adiutorium efficax ad | |
| 743 subveniendum. Sed caritas proprie facit tendere in Deum uniendo | |
| 744 affectum hominis Deo, ut scilicet homo non sibi vivat sed Deo.</p> | |
| 745 <br /> | |
| 746 <div class="E">Articulus 7</div> | |
| 747 <p title="II-II q. 17 a. 7 arg. 1"><a name="39486"><span class= | |
| 748 "ref">[39486] IIª-IIae q. 17 a. 7 arg. 1</span></a> Ad | |
| 749 septimum sic proceditur. Videtur quod spes praecedat fidem. Quia | |
| 750 super illud Psalm., <i>spera in domino, et fac bonitatem</i>, dicit | |
| 751 Glossa, <i>spes est introitus fidei, initium salutis</i>. Sed salus | |
| 752 est per fidem, per quam iustificamur. Ergo spes praecedit | |
| 753 fidem.</p> | |
| 754 <p title="II-II q. 17 a. 7 arg. 2"><a name="39487"><span class= | |
| 755 "ref">[39487] IIª-IIae q. 17 a. 7 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 756 illud quod ponitur in definitione alicuius debet esse prius et | |
| 757 magis notum. Sed spes ponitur in definitione fidei, ut patet Heb. | |
| 758 XI, fides est substantia rerum sperandarum. Ergo spes est prior | |
| 759 fide.</p> | |
| 760 <p title="II-II q. 17 a. 7 arg. 3"><a name="39488"><span class= | |
| 761 "ref">[39488] IIª-IIae q. 17 a. 7 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 762 spes praecedit actum meritorium, dicit enim apostolus, I ad Cor. | |
| 763 IX, quod <i>qui arat debet arare in spe fructus percipiendi</i>. | |
| 764 Sed actus fidei est meritorius. Ergo spes praecedit fidem.</p> | |
| 765 <p title="II-II q. 17 a. 7 s. c."><a name="39489"><span class= | |
| 766 "ref">[39489] IIª-IIae q. 17 a. 7 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 767 est quod Matth. I dicitur, <i>Abraham genuit Isaac</i>, idest fides | |
| 768 spem, sicut dicit Glossa.</p> | |
| 769 <p title="II-II q. 17 a. 7 co."><a name="39490"><span class= | |
| 770 "ref">[39490] IIª-IIae q. 17 a. 7 co.</span></a> Respondeo | |
| 771 dicendum quod fides absolute praecedit spem. Obiectum enim spei est | |
| 772 bonum futurum arduum possibile haberi. Ad hoc ergo quod aliquis | |
| 773 speret, requiritur quod obiectum spei proponatur ei ut possibile. | |
| 774 Sed obiectum spei est uno modo beatitudo aeterna, et alio modo | |
| 775 divinum auxilium, ut ex dictis patet. Et utrumque eorum proponitur | |
| 776 nobis per fidem, per quam nobis innotescit quod ad vitam aeternam | |
| 777 possumus pervenire, et quod ad hoc paratum est nobis divinum | |
| 778 auxilium, secundum illud Heb. XI, <i>accedentem ad Deum oportet | |
| 779 credere quia est, et quia inquirentibus se remunerator est</i>. | |
| 780 Unde manifestum est quod fides praecedit spem.</p> | |
| 781 <p title="II-II q. 17 a. 7 ad 1"><a name="39491"><span class= | |
| 782 "ref">[39491] IIª-IIae q. 17 a. 7 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 783 ergo dicendum quod, sicut Glossa ibidem subdit, spes dicitur | |
| 784 introitus fidei, idest rei creditae, quia per spem intratur ad | |
| 785 videndum illud quod creditur. Vel potest dici quod est introitus | |
| 786 fidei quia per eam homo intrat ad hoc quod stabiliatur et | |
| 787 perficiatur in fide.</p> | |
| 788 <p title="II-II q. 17 a. 7 ad 2"><a name="39492"><span class= | |
| 789 "ref">[39492] IIª-IIae q. 17 a. 7 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 790 dicendum quod in definitione fidei ponitur res speranda quia | |
| 791 proprium obiectum fidei est non apparens secundum seipsum. Unde | |
| 792 fuit necessarium ut quadam circumlocutione designaretur per id quod | |
| 793 consequitur ad fidem.</p> | |
| 794 <p title="II-II q. 17 a. 7 ad 3"><a name="39493"><span class= | |
| 795 "ref">[39493] IIª-IIae q. 17 a. 7 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 796 dicendum quod non omnis actus meritorius habet spem praecedentem, | |
| 797 sed sufficit si habeat concomitantem vel consequentem.</p> | |
| 798 <br /> | |
| 799 <div class="E">Articulus 8</div> | |
| 800 <p title="II-II q. 17 a. 8 arg. 1"><a name="39494"><span class= | |
| 801 "ref">[39494] IIª-IIae q. 17 a. 8 arg. 1</span></a> Ad octavum | |
| 802 sic proceditur. Videtur quod caritas sit prior spe. Dicit enim | |
| 803 Ambrosius, super illud Luc. XVII, <i>si habueritis fidem sicut | |
| 804 granum sinapis, etc., ex fide est caritas, ex caritate spes</i>. | |
| 805 Sed fides est prior caritate. Ergo caritas est prior spe.</p> | |
| 806 <p title="II-II q. 17 a. 8 arg. 2"><a name="39495"><span class= | |
| 807 "ref">[39495] IIª-IIae q. 17 a. 8 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 808 Augustinus dicit, XIV de Civ. Dei, quod <i>boni motus atque | |
| 809 affectus ex amore et sancta caritate veniunt</i>. Sed sperare, | |
| 810 secundum quod est actus spei, est quidam bonus animi motus. Ergo | |
| 811 derivatur a caritate.</p> | |
| 812 <p title="II-II q. 17 a. 8 arg. 3"><a name="39496"><span class= | |
| 813 "ref">[39496] IIª-IIae q. 17 a. 8 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 814 Magister dicit, XXVI dist. III Lib. Sent., quod <i>spes ex meritis | |
| 815 provenit, quae praecedunt non solum rem speratam, sed etiam spem, | |
| 816 quam natura praeit caritas</i>. Caritas ergo est prior spe.</p> | |
| 817 <p title="II-II q. 17 a. 8 s. c."><a name="39497"><span class= | |
| 818 "ref">[39497] IIª-IIae q. 17 a. 8 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 819 est quod apostolus dicit, I ad Tim. I, <i>finis praecepti caritas | |
| 820 est de corde puro et conscientia bona</i>, Glossa, idest spe. Ergo | |
| 821 spes est prior caritate.</p> | |
| 822 <p title="II-II q. 17 a. 8 co."><a name="39498"><span class= | |
| 823 "ref">[39498] IIª-IIae q. 17 a. 8 co.</span></a> Respondeo | |
| 824 dicendum quod duplex est ordo. Unus quidem secundum viam | |
| 825 generationis et materiae, secundum quem imperfectum prius est | |
| 826 perfecto. Alius autem ordo est perfectionis et formae, secundum | |
| 827 quem perfectum naturaliter prius est imperfecto. Secundum igitur | |
| 828 primum ordinem spes est prior caritate. Quod sic patet. Quia spes, | |
| 829 et omnis appetitivus motus, ex amore derivatur, ut supra habitum | |
| 830 est, cum de passionibus ageretur. Amor autem quidam est perfectus, | |
| 831 quidam imperfectus. Perfectus quidem amor est quo aliquis secundum | |
| 832 se amatur, ut puta cui aliquis vult bonum, sicut homo amat amicum. | |
| 833 Imperfectus amor est quo quis amat aliquid non secundum ipsum, sed | |
| 834 ut illud bonum sibi ipsi proveniat, sicut homo amat rem quam | |
| 835 concupiscit. Primus autem amor Dei pertinet ad caritatem, quae | |
| 836 inhaeret Deo secundum seipsum, sed spes pertinet ad secundum | |
| 837 amorem, quia ille qui sperat aliquid sibi obtinere intendit. Et | |
| 838 ideo in via generationis spes est prior caritate. Sicut enim | |
| 839 aliquis introducitur ad amandum Deum per hoc quod, timens ab ipso | |
| 840 puniri, cessat a peccato, ut Augustinus dicit, super primam | |
| 841 canonicam Ioan.; ita etiam et spes introducit ad caritatem, | |
| 842 inquantum aliquis, sperans remunerari a Deo, accenditur ad amandum | |
| 843 Deum et servandum praecepta eius. Sed secundum ordinem perfectionis | |
| 844 caritas naturaliter prior est. Et ideo, adveniente caritate, spes | |
| 845 perfectior redditur, quia de amicis maxime speramus. Et hoc modo | |
| 846 dicit Ambrosius quod spes est ex caritate.</p> | |
| 847 <p title="II-II q. 17 a. 8 ad 1"><a name="39499"><span class= | |
| 848 "ref">[39499] IIª-IIae q. 17 a. 8 ad 1</span></a> Unde patet | |
| 849 responsio ad primum.</p> | |
| 850 <p title="II-II q. 17 a. 8 ad 2"><a name="39500"><span class= | |
| 851 "ref">[39500] IIª-IIae q. 17 a. 8 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 852 dicendum quod spes, et omnis motus appetitivus, ex amore provenit | |
| 853 aliquo, quo scilicet aliquis amat bonum expectatum. Sed non omnis | |
| 854 spes provenit a caritate, sed solum motus spei formatae, qua | |
| 855 scilicet aliquis sperat bonum a Deo ut ab amico.</p> | |
| 856 <p title="II-II q. 17 a. 8 ad 3"><a name="39501"><span class= | |
| 857 "ref">[39501] IIª-IIae q. 17 a. 8 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 858 dicendum quod Magister loquitur de spe formata, quam naturaliter | |
| 859 praecedit caritas, et merita ex caritate causata.</p> | |
| 860 <br /> | |
| 861 <div class="D">Quaestio 18</div> | |
| 862 <div class="G">Prooemium</div> | |
| 863 <p title="II-II q. 18 pr."><a name="39502"><span class= | |
| 864 "ref">[39502] IIª-IIae q. 18 pr.</span></a> Deinde | |
| 865 considerandum est de subiecto spei. Et circa hoc quaeruntur | |
| 866 quatuor. Primo, utrum virtus spei sit in voluntate sicut in | |
| 867 subiecto. Secundo, utrum sit in beatis. Tertio, utrum sit in | |
| 868 damnatis. Quarto, utrum in viatoribus habeat certitudinem.</p> | |
| 869 <br /> | |
| 870 <div class="E">Articulus 1</div> | |
| 871 <p title="II-II q. 18 a. 1 arg. 1"><a name="39503"><span class= | |
| 872 "ref">[39503] IIª-IIae q. 18 a. 1 arg. 1</span></a> Ad primum | |
| 873 sic proceditur. Videtur quod spes non sit in voluntate sicut in | |
| 874 subiecto. Spei enim obiectum est bonum arduum, ut supra dictum est. | |
| 875 Arduum autem non est obiectum voluntatis, sed irascibilis. Ergo | |
| 876 spes non est in voluntate, sed in irascibili.</p> | |
| 877 <p title="II-II q. 18 a. 1 arg. 2"><a name="39504"><span class= | |
| 878 "ref">[39504] IIª-IIae q. 18 a. 1 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 879 ad id ad quod unum sufficit, superflue apponitur aliud. Sed ad | |
| 880 perficiendum potentiam voluntatis sufficit caritas, quae est | |
| 881 perfectissima virtutum. Ergo spes non est in voluntate.</p> | |
| 882 <p title="II-II q. 18 a. 1 arg. 3"><a name="39505"><span class= | |
| 883 "ref">[39505] IIª-IIae q. 18 a. 1 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 884 una potentia non potest simul esse in duobus actibus, sicut | |
| 885 intellectus non potest simul multa intelligere. Sed actus spei | |
| 886 simul esse potest cum actu caritatis. Cum ergo actus caritatis | |
| 887 manifeste pertineat ad voluntatem, actus spei non pertinet ad | |
| 888 ipsam. Sic ergo spes non est in voluntate.</p> | |
| 889 <p title="II-II q. 18 a. 1 s. c."><a name="39506"><span class= | |
| 890 "ref">[39506] IIª-IIae q. 18 a. 1 s. c.</span></a> Sed contra, | |
| 891 anima non est capax Dei nisi secundum mentem; in qua est memoria, | |
| 892 intelligentia et voluntas, ut patet per Augustinum, in libro de | |
| 893 Trin. Sed spes est virtus theologica habens Deum pro obiecto. Cum | |
| 894 igitur non sit neque in memoria neque in intelligentia, quae | |
| 895 pertinent ad vim cognoscitivam, relinquitur quod sit in voluntate | |
| 896 sicut in subiecto.</p> | |
| 897 <p title="II-II q. 18 a. 1 co."><a name="39507"><span class= | |
| 898 "ref">[39507] IIª-IIae q. 18 a. 1 co.</span></a> Respondeo | |
| 899 dicendum quod, sicut ex praedictis patet, habitus per actus | |
| 900 cognoscuntur. Actus autem spei est quidam motus appetitivae partis, | |
| 901 cum sit eius obiectum bonum. Cum autem sit duplex appetitus in | |
| 902 homine, scilicet appetitus sensitivus, qui dividitur per | |
| 903 irascibilem et concupiscibilem, et appetitus intellectivus, qui | |
| 904 dicitur voluntas, ut in primo habitum est; similes motus qui sunt | |
| 905 in appetitu inferiori cum passione, in superiori sunt sine | |
| 906 passione, ut ex supradictis patet. Actus autem virtutis spei non | |
| 907 potest pertinere ad appetitum sensitivum, quia bonum quod est | |
| 908 obiectum principale huius virtutis non est aliquod bonum sensibile, | |
| 909 sed bonum divinum. Et ideo spes est in appetitu superiori, qui | |
| 910 dicitur voluntas, sicut in subiecto, non autem in appetitu | |
| 911 inferiori, ad quem pertinet irascibilis.</p> | |
| 912 <p title="II-II q. 18 a. 1 ad 1"><a name="39508"><span class= | |
| 913 "ref">[39508] IIª-IIae q. 18 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 914 ergo dicendum quod irascibilis obiectum est arduum sensibile. | |
| 915 Obiectum autem virtutis spei est arduum intelligibile; vel potius | |
| 916 supra intellectum existens.</p> | |
| 917 <p title="II-II q. 18 a. 1 ad 2"><a name="39509"><span class= | |
| 918 "ref">[39509] IIª-IIae q. 18 a. 1 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 919 dicendum quod caritas sufficienter perficit voluntatem quantum ad | |
| 920 unum actum, qui est diligere. Requiritur autem alia virtus ad | |
| 921 perficiendum ipsam secundum alium actum eius, qui est sperare.</p> | |
| 922 <p title="II-II q. 18 a. 1 ad 3"><a name="39510"><span class= | |
| 923 "ref">[39510] IIª-IIae q. 18 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 924 dicendum quod motus spei et motus caritatis habent ordinem ad | |
| 925 invicem, ut ex supradictis patet. Unde nihil prohibet utrumque | |
| 926 motum simul esse unius potentiae. Sicut et intellectus potest simul | |
| 927 multa intelligere ad invicem ordinata, ut in primo habitum est.</p> | |
| 928 <br /> | |
| 929 <div class="E">Articulus 2</div> | |
| 930 <p title="II-II q. 18 a. 2 arg. 1"><a name="39511"><span class= | |
| 931 "ref">[39511] IIª-IIae q. 18 a. 2 arg. 1</span></a> Ad | |
| 932 secundum sic proceditur. Videtur quod spes sit in beatis. Christus | |
| 933 enim a principio suae conceptionis fuit perfectus comprehensor. Sed | |
| 934 ipse habuit spem, cum ex eius persona dicatur in Psalm., <i>in te, | |
| 935 domine, speravi</i>, ut Glossa exponit. Ergo in beatis potest esse | |
| 936 spes.</p> | |
| 937 <p title="II-II q. 18 a. 2 arg. 2"><a name="39512"><span class= | |
| 938 "ref">[39512] IIª-IIae q. 18 a. 2 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 939 sicut adeptio beatitudinis est quoddam bonum arduum, ita etiam eius | |
| 940 continuatio. Sed homines antequam beatitudinem adipiscantur habent | |
| 941 spem de beatitudinis adeptione. Ergo postquam sunt beatitudinem | |
| 942 adepti, possunt sperare beatitudinis continuationem.</p> | |
| 943 <p title="II-II q. 18 a. 2 arg. 3"><a name="39513"><span class= | |
| 944 "ref">[39513] IIª-IIae q. 18 a. 2 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 945 per virtutem spei potest aliquis beatitudinem sperare non solum | |
| 946 sibi sed etiam aliis, ut supra dictum est. Sed beati qui sunt in | |
| 947 patria sperant beatitudinem aliis, alioquin non rogarent pro eis. | |
| 948 Ergo in beatis potest esse spes.</p> | |
| 949 <p title="II-II q. 18 a. 2 arg. 4"><a name="39514"><span class= | |
| 950 "ref">[39514] IIª-IIae q. 18 a. 2 arg. 4</span></a> Praeterea, | |
| 951 ad beatitudinem sanctorum pertinet non solum gloria animae sed | |
| 952 etiam gloria corporis. Sed animae sanctorum qui sunt in patria | |
| 953 expectant adhuc gloriam corporis, ut patet Apoc. VI, et XII super | |
| 954 Gen. ad Litt. Ergo spes potest esse in beatis.</p> | |
| 955 <p title="II-II q. 18 a. 2 s. c."><a name="39515"><span class= | |
| 956 "ref">[39515] IIª-IIae q. 18 a. 2 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 957 est quod apostolus dicit, ad Rom. VIII, <i>quod videt quis, quid | |
| 958 sperat?</i> Sed beati fruuntur Dei visione. Ergo in eis spes locum | |
| 959 non habet.</p> | |
| 960 <p title="II-II q. 18 a. 2 co."><a name="39516"><span class= | |
| 961 "ref">[39516] IIª-IIae q. 18 a. 2 co.</span></a> Respondeo | |
| 962 dicendum quod, subtracto eo quod dat speciem rei, solvitur species, | |
| 963 et res non potest eadem remanere, sicut remota forma corporis | |
| 964 naturalis, non remanet idem secundum speciem. Spes autem recipit | |
| 965 speciem a suo obiecto principali, sicut et ceterae virtutes, ut ex | |
| 966 supradictis patet. Obiectum autem principale eius est beatitudo | |
| 967 aeterna secundum quod est possibilis haberi ex auxilio divino, ut | |
| 968 supra dictum est. Quia ergo bonum arduum possibile non cadit sub | |
| 969 ratione spei nisi secundum quod est futurum, ideo, cum beatitudo | |
| 970 iam non fuerit futura sed praesens, non potest ibi esse virtus | |
| 971 spei. Et ideo spes, sicut et fides, evacuatur in patria, et neutrum | |
| 972 eorum in beatis esse potest.</p> | |
| 973 <p title="II-II q. 18 a. 2 ad 1"><a name="39517"><span class= | |
| 974 "ref">[39517] IIª-IIae q. 18 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 975 ergo dicendum quod Christus, etsi esset comprehensor, et per | |
| 976 consequens beatus, quantum ad divinam fruitionem; erat tamen simul | |
| 977 viator quantum ad passibilitatem naturae, quam adhuc gerebat. Et | |
| 978 ideo gloriam impassibilitatis et immortalitatis sperare poterat. | |
| 979 Non tamen ita quod haberet virtutem spei, quae non respicit gloriam | |
| 980 corporis sicut principale obiectum, sed potius fruitionem | |
| 981 divinam.</p> | |
| 982 <p title="II-II q. 18 a. 2 ad 2"><a name="39518"><span class= | |
| 983 "ref">[39518] IIª-IIae q. 18 a. 2 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 984 dicendum quod beatitudo sanctorum dicitur vita aeterna, quia per | |
| 985 hoc quod Deo fruuntur, efficiuntur quodammodo participes | |
| 986 aeternitatis divinae, quae excedit omne tempus. Et ita continuatio | |
| 987 beatitudinis non diversificatur per praesens, praeteritum et | |
| 988 futurum. Et ideo beati non habent spem de continuatione | |
| 989 beatitudinis, sed habent ipsam rem, quia non est ibi ratio | |
| 990 futuri.</p> | |
| 991 <p title="II-II q. 18 a. 2 ad 3"><a name="39519"><span class= | |
| 992 "ref">[39519] IIª-IIae q. 18 a. 2 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 993 dicendum quod, durante virtute spei, eadem spe aliquis sperat | |
| 994 beatitudinem sibi et aliis. Sed evacuata spe in beatis qua | |
| 995 sperabant sibi beatitudinem, sperant quidem aliis beatitudinem, sed | |
| 996 non virtute spei, sed magis ex amore caritatis. Sicut etiam qui | |
| 997 habet caritatem Dei eadem caritate diligit proximum, et tamen | |
| 998 aliquis potest diligere proximum non habens virtutem caritatis, | |
| 999 alio quodam amore.</p> | |
| 1000 <p title="II-II q. 18 a. 2 ad 4"><a name="39520"><span class= | |
| 1001 "ref">[39520] IIª-IIae q. 18 a. 2 ad 4</span></a> Ad quartum | |
| 1002 dicendum quod, cum spes sit virtus theologica habens Deum pro | |
| 1003 obiecto, principale obiectum spei est gloria animae, quae in | |
| 1004 fruitione divina consistit, non autem gloria corporis. Gloria etiam | |
| 1005 corporis, etsi habeat rationem ardui per comparationem ad naturam | |
| 1006 humanam, non habet tamen rationem ardui habenti gloriam animae. Tum | |
| 1007 quia gloria corporis est minimum quiddam in comparatione ad gloriam | |
| 1008 animae. Tum etiam quia habens gloriam animae habet iam sufficienter | |
| 1009 causam gloriae corporis.</p> | |
| 1010 <br /> | |
| 1011 <div class="E">Articulus 3</div> | |
| 1012 <p title="II-II q. 18 a. 3 arg. 1"><a name="39521"><span class= | |
| 1013 "ref">[39521] IIª-IIae q. 18 a. 3 arg. 1</span></a> Ad tertium | |
| 1014 sic proceditur. Videtur quod in damnatis sit spes. Diabolus enim | |
| 1015 est et damnatus et princeps damnatorum, secundum illud Matth. XXV, | |
| 1016 <i>ite, maledicti, in ignem aeternum, qui paratus est Diabolo et | |
| 1017 Angelis eius</i>. Sed Diabolus habet spem, secundum illud Iob XL, | |
| 1018 <i>ecce spes eius frustrabitur eum</i>. Ergo videtur quod damnati | |
| 1019 habeant spem.</p> | |
| 1020 <p title="II-II q. 18 a. 3 arg. 2"><a name="39522"><span class= | |
| 1021 "ref">[39522] IIª-IIae q. 18 a. 3 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 1022 sicut fides potest esse formata et informis, ita et spes. Sed fides | |
| 1023 informis potest esse in Daemonibus et damnatis, secundum illud Iac. | |
| 1024 II, <i>Daemones credunt et contremiscunt</i>. Ergo videtur quod | |
| 1025 etiam spes informis potest esse in damnatis.</p> | |
| 1026 <p title="II-II q. 18 a. 3 arg. 3"><a name="39523"><span class= | |
| 1027 "ref">[39523] IIª-IIae q. 18 a. 3 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 1028 nulli hominum post mortem accrescit meritum vel demeritum quod in | |
| 1029 vita non habuit, secundum illud Eccle. XI, <i>si ceciderit lignum | |
| 1030 ad Austrum aut ad Aquilonem, in quocumque loco ceciderit ibi | |
| 1031 erit</i>. Sed multi qui damnabuntur habuerunt in hac vita spem, | |
| 1032 nunquam desperantes. Ergo etiam in futura vita spem habebunt.</p> | |
| 1033 <p title="II-II q. 18 a. 3 s. c."><a name="39524"><span class= | |
| 1034 "ref">[39524] IIª-IIae q. 18 a. 3 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 1035 est quod spes causat gaudium, secundum illud Rom. XII, spe | |
| 1036 gaudentes. Sed damnati non sunt in gaudio, sed in dolore et luctu, | |
| 1037 secundum illud Isaiae LXV, <i>servi mei laudabunt prae exultatione | |
| 1038 cordis, et vos clamabitis prae dolore cordis et prae contritione | |
| 1039 spiritus ululabitis</i>. Ergo spes non est in damnatis.</p> | |
| 1040 <p title="II-II q. 18 a. 3 co."><a name="39525"><span class= | |
| 1041 "ref">[39525] IIª-IIae q. 18 a. 3 co.</span></a> Respondeo | |
| 1042 dicendum quod sicut de ratione beatitudinis est ut in ea quietetur | |
| 1043 voluntas, ita de ratione poenae est ut id quod pro poena infligitur | |
| 1044 voluntati repugnet. Non potest autem voluntatem quietare, vel ei | |
| 1045 repugnare, quod ignoratur. Et ideo Augustinus dicit, super Gen. ad | |
| 1046 Litt., quod Angeli perfecte beati esse non potuerunt in primo statu | |
| 1047 ante confirmationem, vel miseri ante lapsum, cum non essent | |
| 1048 praescii sui eventus, requiritur enim ad veram et perfectam | |
| 1049 beatitudinem ut aliquis certus sit de suae beatitudinis | |
| 1050 perpetuitate; alioquin voluntas non quietaretur. Similiter etiam, | |
| 1051 cum perpetuitas damnationis pertineat ad poenam damnatorum, non | |
| 1052 vere haberet rationem poenae nisi voluntati repugnaret, quod esse | |
| 1053 non posset si perpetuitatem suae damnationis ignorarent. Et ideo ad | |
| 1054 conditionem miseriae damnatorum pertinet ut ipsi sciant quod nullo | |
| 1055 modo possunt damnationem evadere et ad beatitudinem pervenire, unde | |
| 1056 dicitur Iob XV, <i>non credit quod reverti possit de tenebris ad | |
| 1057 lucem</i>. Unde patet quod non possunt apprehendere beatitudinem ut | |
| 1058 bonum possibile, sicut nec beati ut bonum futurum. Et ideo neque in | |
| 1059 beatis neque in damnatis est spes. Sed in viatoribus sive sint in | |
| 1060 vita ista sive in Purgatorio, potest esse spes, quia utrobique | |
| 1061 apprehendunt beatitudinem ut futurum possibile.</p> | |
| 1062 <p title="II-II q. 18 a. 3 ad 1"><a name="39526"><span class= | |
| 1063 "ref">[39526] IIª-IIae q. 18 a. 3 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 1064 ergo dicendum quod, sicut Gregorius dicit, XXXIII Moral., hoc | |
| 1065 dicitur de Diabolo secundum membra eius, quorum spes annullabitur. | |
| 1066 Vel si intelligatur de ipso Diabolo, potest referri ad spem qua | |
| 1067 sperat se de sanctis victoriam obtinere, secundum illud quod supra | |
| 1068 praemiserat, <i>habet fiduciam quod Iordanis influat in os | |
| 1069 eius</i>. Haec autem non est spes de qua loquimur.</p> | |
| 1070 <p title="II-II q. 18 a. 3 ad 2"><a name="39527"><span class= | |
| 1071 "ref">[39527] IIª-IIae q. 18 a. 3 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 1072 dicendum quod, sicut Augustinus dicit, in Enchirid., <i>fides est | |
| 1073 et malarum rerum et bonarum, et praeteritarum et praesentium et | |
| 1074 futurarum, et suarum et alienarum, sed spes non est nisi rerum | |
| 1075 bonarum futurarum ad se pertinentium</i>. Et ideo magis potest esse | |
| 1076 fides informis in damnatis quam spes, quia bona divina non sunt eis | |
| 1077 futura possibilia, sed sunt eis absentia.</p> | |
| 1078 <p title="II-II q. 18 a. 3 ad 3"><a name="39528"><span class= | |
| 1079 "ref">[39528] IIª-IIae q. 18 a. 3 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 1080 dicendum quod defectus spei in damnatis non variat demeritum, sicut | |
| 1081 nec evacuatio spei in beatis auget meritum, sed utrumque contingit | |
| 1082 propter mutationem status.</p> | |
| 1083 <br /> | |
| 1084 <div class="E">Articulus 4</div> | |
| 1085 <p title="II-II q. 18 a. 4 arg. 1"><a name="39529"><span class= | |
| 1086 "ref">[39529] IIª-IIae q. 18 a. 4 arg. 1</span></a> Ad quartum | |
| 1087 sic proceditur. Videtur quod spes viatorum non habeat certitudinem. | |
| 1088 Spes enim est in voluntate sicut in subiecto. Sed certitudo non | |
| 1089 pertinet ad voluntatem, sed ad intellectum. Ergo spes non habet | |
| 1090 certitudinem.</p> | |
| 1091 <p title="II-II q. 18 a. 4 arg. 2"><a name="39530"><span class= | |
| 1092 "ref">[39530] IIª-IIae q. 18 a. 4 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 1093 spes ex gratia et meritis provenit, ut supra dictum est. Sed in hac | |
| 1094 vita scire per certitudinem non possumus quod gratiam habeamus, ut | |
| 1095 supra dictum est. Ergo spes viatorum non habet certitudinem.</p> | |
| 1096 <p title="II-II q. 18 a. 4 arg. 3"><a name="39531"><span class= | |
| 1097 "ref">[39531] IIª-IIae q. 18 a. 4 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 1098 certitudo esse non potest de eo quod potest deficere. Sed multi | |
| 1099 viatores habentes spem deficiunt a consecutione beatitudinis. Ergo | |
| 1100 spes viatorum non habet certitudinem.</p> | |
| 1101 <p title="II-II q. 18 a. 4 s. c."><a name="39532"><span class= | |
| 1102 "ref">[39532] IIª-IIae q. 18 a. 4 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 1103 est quod spes est certa expectatio futurae beatitudinis, sicut | |
| 1104 Magister dicit, XXVI dist. III Sent. Quod potest accipi ex hoc quod | |
| 1105 dicitur II ad Tim. I, <i>scio cui credidi, et certus sum quia | |
| 1106 potens est depositum meum servare</i>.</p> | |
| 1107 <p title="II-II q. 18 a. 4 co."><a name="39533"><span class= | |
| 1108 "ref">[39533] IIª-IIae q. 18 a. 4 co.</span></a> Respondeo | |
| 1109 dicendum quod certitudo invenitur in aliquo dupliciter, scilicet | |
| 1110 essentialiter, et participative. Essentialiter quidem invenitur in | |
| 1111 vi cognoscitiva, participative autem in omni eo quod a vi | |
| 1112 cognoscitiva movetur infallibiliter ad finem suum; secundum quem | |
| 1113 modum dicitur quod natura certitudinaliter operatur, tanquam mota | |
| 1114 ab intellectu divino certitudinaliter movente unumquodque ad suum | |
| 1115 finem. Et per hunc etiam modum virtutes morales certius arte | |
| 1116 dicuntur operari, inquantum per modum naturae moventur a ratione ad | |
| 1117 suos actus. Et sic etiam spes certitudinaliter tendit in suum | |
| 1118 finem, quasi participans certitudinem a fide, quae est in vi | |
| 1119 cognoscitiva.</p> | |
| 1120 <p title="II-II q. 18 a. 4 ad 1"><a name="39534"><span class= | |
| 1121 "ref">[39534] IIª-IIae q. 18 a. 4 ad 1</span></a> Unde patet | |
| 1122 responsio ad primum.</p> | |
| 1123 <p title="II-II q. 18 a. 4 ad 2"><a name="39535"><span class= | |
| 1124 "ref">[39535] IIª-IIae q. 18 a. 4 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 1125 dicendum quod spes non innititur principaliter gratiae iam habitae, | |
| 1126 sed divinae omnipotentiae et misericordiae, per quam etiam qui | |
| 1127 gratiam non habet eam consequi potest, ut sic ad vitam aeternam | |
| 1128 perveniat. De omnipotentia autem Dei et eius misericordia certus | |
| 1129 est quicumque fidem habet.</p> | |
| 1130 <p title="II-II q. 18 a. 4 ad 3"><a name="39536"><span class= | |
| 1131 "ref">[39536] IIª-IIae q. 18 a. 4 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 1132 dicendum quod hoc quod aliqui habentes spem deficiant a | |
| 1133 consecutione beatitudinis, contingit ex defectu liberi arbitrii | |
| 1134 ponentis obstaculum peccati, non autem ex defectu divinae | |
| 1135 omnipotentiae vel misericordiae, cui spes innititur. Unde hoc non | |
| 1136 praeiudicat certitudini spei.</p> | |
| 1137 <br /> | |
| 1138 <div class="D">Quaestio 19</div> | |
| 1139 <div class="G">Prooemium</div> | |
| 1140 <p title="II-II q. 19 pr."><a name="39537"><span class= | |
| 1141 "ref">[39537] IIª-IIae q. 19 pr.</span></a> Deinde | |
| 1142 considerandum est de dono timoris. Et circa hoc quaeruntur | |
| 1143 duodecim. Primo, utrum Deus debeat timeri. Secundo, de divisione | |
| 1144 timoris in timorem filialem, initialem, servilem et mundanum. | |
| 1145 Tertio, utrum timor mundanus semper sit malus. Quarto, utrum timor | |
| 1146 servilis sit bonus. Quinto, utrum sit idem in substantia cum | |
| 1147 filiali. Sexto, utrum adveniente caritate excludatur timor | |
| 1148 servilis. Septimo, utrum timor sit initium sapientiae. Octavo, | |
| 1149 utrum timor initialis sit idem in substantia cum timore filiali. | |
| 1150 Nono, utrum timor sit donum spiritus sancti. Decimo, utrum crescat | |
| 1151 crescente caritate. Undecimo, utrum maneat in patria. Duodecimo, | |
| 1152 quid respondeat ei in beatitudinibus et fructibus.</p> | |
| 1153 <br /> | |
| 1154 <div class="E">Articulus 1</div> | |
| 1155 <p title="II-II q. 19 a. 1 arg. 1"><a name="39538"><span class= | |
| 1156 "ref">[39538] IIª-IIae q. 19 a. 1 arg. 1</span></a> Ad primum | |
| 1157 sic proceditur. Videtur quod Deus timeri non possit. Obiectum enim | |
| 1158 timoris est malum futurum, ut supra habitum est. Sed Deus est | |
| 1159 expers omnis mali, cum sit ipsa bonitas. Ergo Deus timeri non | |
| 1160 potest.</p> | |
| 1161 <p title="II-II q. 19 a. 1 arg. 2"><a name="39539"><span class= | |
| 1162 "ref">[39539] IIª-IIae q. 19 a. 1 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 1163 timor spei opponitur. Sed spem habemus de Deo. Ergo non possumus | |
| 1164 etiam simul eum timere.</p> | |
| 1165 <p title="II-II q. 19 a. 1 arg. 3"><a name="39540"><span class= | |
| 1166 "ref">[39540] IIª-IIae q. 19 a. 1 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 1167 sicut philosophus dicit, in II Rhet., <i>illa timemus ex quibus | |
| 1168 nobis mala proveniunt</i>. Sed mala non proveniunt nobis a Deo, sed | |
| 1169 ex nobis ipsis, secundum illud Osee XIII, <i>perditio tua, Israel, | |
| 1170 ex me auxilium tuum</i>. Ergo Deus timeri non debet.</p> | |
| 1171 <p title="II-II q. 19 a. 1 s. c."><a name="39541"><span class= | |
| 1172 "ref">[39541] IIª-IIae q. 19 a. 1 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 1173 est quod dicitur Ierem. X, <i>quis non timebit te, o rex | |
| 1174 gentium?</i> Et Malach. I, <i>si ego dominus, ubi timor | |
| 1175 meus?</i></p> | |
| 1176 <p title="II-II q. 19 a. 1 co."><a name="39542"><span class= | |
| 1177 "ref">[39542] IIª-IIae q. 19 a. 1 co.</span></a> Respondeo | |
| 1178 dicendum quod sicut spes habet duplex obiectum, quorum unum est | |
| 1179 ipsum bonum futurum cuius adeptionem quis expectat, aliud autem est | |
| 1180 auxilium alicuius per quem expectat se adipisci quod sperat; ita | |
| 1181 etiam et timor duplex obiectum habere potest, quorum unum est ipsum | |
| 1182 malum quod homo refugit, aliud autem est illud a quo malum | |
| 1183 provenire potest. Primo igitur modo Deus, qui est ipsa bonitas, | |
| 1184 obiectum timoris esse non potest. Sed secundo modo potest esse | |
| 1185 obiectum timoris, inquantum scilicet ab ipso, vel per comparationem | |
| 1186 ad ipsum, nobis potest aliquod malum imminere. Ab ipso quidem | |
| 1187 potest nobis imminere malum poenae, quod non est simpliciter malum, | |
| 1188 sed secundum quid, bonum autem simpliciter. Cum enim bonum dicatur | |
| 1189 in ordine ad finem, malum autem importat huius ordinis privationem; | |
| 1190 illud est malum simpliciter quod excludit ordinem a fine ultimo, | |
| 1191 quod est malum culpae. Malum autem poenae est quidem malum, | |
| 1192 inquantum privat aliquod particulare bonum, est tamen bonum | |
| 1193 simpliciter, inquantum dependet ab ordine finis ultimi. Per | |
| 1194 comparationem autem ad Deum potest nobis malum culpae provenire, si | |
| 1195 ab eo separemur. Et per hunc modum Deus potest et debet timeri.</p> | |
| 1196 <p title="II-II q. 19 a. 1 ad 1"><a name="39543"><span class= | |
| 1197 "ref">[39543] IIª-IIae q. 19 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 1198 ergo dicendum quod ratio illa procedit secundum quod malum est | |
| 1199 timoris obiectum.</p> | |
| 1200 <p title="II-II q. 19 a. 1 ad 2"><a name="39544"><span class= | |
| 1201 "ref">[39544] IIª-IIae q. 19 a. 1 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 1202 dicendum quod in Deo est considerare et iustitiam, secundum quam | |
| 1203 peccantes punit; et misericordiam, secundum quam nos liberat. | |
| 1204 Secundum igitur considerationem iustitiae ipsius, insurgit in nobis | |
| 1205 timor, secundum autem considerationem misericordiae, consurgit in | |
| 1206 nobis spes. Et ita secundum diversas rationes Deus est obiectum | |
| 1207 spei et timoris.</p> | |
| 1208 <p title="II-II q. 19 a. 1 ad 3"><a name="39545"><span class= | |
| 1209 "ref">[39545] IIª-IIae q. 19 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 1210 dicendum quod malum culpae non est a Deo sicut ab auctore, sed est | |
| 1211 a nobis ipsis, inquantum a Deo recedimus. Malum autem poenae est | |
| 1212 quidem a Deo auctore inquantum habet rationem boni, prout scilicet | |
| 1213 est iustum, sed quod iuste nobis poena infligatur, hoc | |
| 1214 primordialiter ex merito nostri peccati contingit. Secundum quem | |
| 1215 modum dicitur Sap. I, quod <i>Deus mortem non fecit, sed impii | |
| 1216 manibus et verbis accersierunt illam</i>.</p> | |
| 1217 <br /> | |
| 1218 <div class="E">Articulus 2</div> | |
| 1219 <p title="II-II q. 19 a. 2 arg. 1"><a name="39546"><span class= | |
| 1220 "ref">[39546] IIª-IIae q. 19 a. 2 arg. 1</span></a> Ad | |
| 1221 secundum sic proceditur. Videtur quod inconvenienter dividatur | |
| 1222 timor in filialem, initialem, servilem et mundanum. Damascenus | |
| 1223 enim, in II Lib., ponit sex species timoris, scilicet segnitiem, | |
| 1224 erubescentiam, et alia de quibus supra dictum est, quae in hac | |
| 1225 divisione non tanguntur. Ergo videtur quod haec divisio timoris sit | |
| 1226 inconveniens.</p> | |
| 1227 <p title="II-II q. 19 a. 2 arg. 2"><a name="39547"><span class= | |
| 1228 "ref">[39547] IIª-IIae q. 19 a. 2 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 1229 quilibet horum timorum vel est bonus vel malus. Sed est aliquis | |
| 1230 timor, scilicet naturalis, qui neque bonus est moraliter, cum sit | |
| 1231 in Daemonibus, secundum illud Iac. II, <i>Daemones credunt et | |
| 1232 contremiscunt</i>; neque etiam est malus, cum sit in Christo, | |
| 1233 secundum illud Marc. XIV <i>coepit Iesus pavere et taedere</i>. | |
| 1234 Ergo timor insufficienter dividitur secundum praedicta.</p> | |
| 1235 <p title="II-II q. 19 a. 2 arg. 3"><a name="39548"><span class= | |
| 1236 "ref">[39548] IIª-IIae q. 19 a. 2 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 1237 alia est habitudo filii ad patrem, et uxoris ad virum, et servi ad | |
| 1238 dominum. Sed timor filialis, qui est filii in comparatione ad | |
| 1239 patrem, distinguitur a timore servili, qui est servi per | |
| 1240 comparationem ad dominum. Ergo etiam timor castus, qui videtur esse | |
| 1241 uxoris per comparationem ad virum, debet distingui ab omnibus istis | |
| 1242 timoribus.</p> | |
| 1243 <p title="II-II q. 19 a. 2 arg. 4"><a name="39549"><span class= | |
| 1244 "ref">[39549] IIª-IIae q. 19 a. 2 arg. 4</span></a> Praeterea, | |
| 1245 sicut timor servilis timet poenam, ita timor initialis et mundanus. | |
| 1246 Non ergo debuerunt ad invicem distingui isti timores.</p> | |
| 1247 <p title="II-II q. 19 a. 2 arg. 5"><a name="39550"><span class= | |
| 1248 "ref">[39550] IIª-IIae q. 19 a. 2 arg. 5</span></a> Praeterea, | |
| 1249 sicut concupiscentia est boni, ita etiam timor est mali. Sed alia | |
| 1250 est concupiscentia oculorum, qua quis concupiscit bona mundi; alia | |
| 1251 est concupiscentia carnis, qua quis concupiscit delectationem | |
| 1252 propriam. Ergo etiam alius est timor mundanus, quo quis timet | |
| 1253 amittere bona exteriora; et alius est timor humanus, quo quis timet | |
| 1254 propriae personae detrimentum.</p> | |
| 1255 <p title="II-II q. 19 a. 2 s. c."><a name="39551"><span class= | |
| 1256 "ref">[39551] IIª-IIae q. 19 a. 2 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 1257 est auctoritas Magistri, XXXIV dist. III Lib. Sent.</p> | |
| 1258 <p title="II-II q. 19 a. 2 co."><a name="39552"><span class= | |
| 1259 "ref">[39552] IIª-IIae q. 19 a. 2 co.</span></a> Respondeo | |
| 1260 dicendum quod de timore nunc agimus secundum quod per ipsum aliquo | |
| 1261 modo ad Deum convertimur vel ab eo avertimur. Cum enim obiectum | |
| 1262 timoris sit malum, quandoque homo propter mala quae timet a Deo | |
| 1263 recedit, et iste dicitur timor humanus vel mundanus. Quandoque | |
| 1264 autem homo per mala quae timet ad Deum convertitur et ei inhaeret. | |
| 1265 Quod quidem malum est duplex, scilicet malum poenae, et malum | |
| 1266 culpae. Si igitur aliquis convertatur ad Deum et ei inhaereat | |
| 1267 propter timorem poenae, erit timor servilis. Si autem propter | |
| 1268 timorem culpae, erit timor filialis, nam filiorum est timere | |
| 1269 offensam patris. Si autem propter utrumque, est timor initialis, | |
| 1270 qui est medius inter utrumque timorem. Utrum autem malum culpae | |
| 1271 possit timeri, supra habitum est, cum de passione timoris | |
| 1272 ageretur.</p> | |
| 1273 <p title="II-II q. 19 a. 2 ad 1"><a name="39553"><span class= | |
| 1274 "ref">[39553] IIª-IIae q. 19 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 1275 ergo dicendum quod Damascenus dividit timorem secundum quod est | |
| 1276 passio animae. Haec autem divisio timoris attenditur in ordine ad | |
| 1277 Deum, ut dictum est.</p> | |
| 1278 <p title="II-II q. 19 a. 2 ad 2"><a name="39554"><span class= | |
| 1279 "ref">[39554] IIª-IIae q. 19 a. 2 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 1280 dicendum quod bonum morale praecipue consistit in conversione ad | |
| 1281 Deum, malum autem morale in aversione a Deo. Et ideo omnes | |
| 1282 praedicti timores vel important bonum morale vel malum. Sed timor | |
| 1283 naturalis praesupponitur bono et malo morali. Et ideo non | |
| 1284 connumeratur inter istos timores.</p> | |
| 1285 <p title="II-II q. 19 a. 2 ad 3"><a name="39555"><span class= | |
| 1286 "ref">[39555] IIª-IIae q. 19 a. 2 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 1287 dicendum quod habitudo servi ad dominum est per potestatem domini | |
| 1288 servum sibi subiicientis, sed habitudo filii ad patrem, vel uxoris | |
| 1289 ad virum, est e converso per affectum filii se subdentis patri vel | |
| 1290 uxoris se coniungentis viro unione amoris. Unde timor filialis et | |
| 1291 castus ad idem pertinent, quia per caritatis amorem Deus pater | |
| 1292 noster efficitur, secundum illud Rom. VIII, <i>accepistis spiritum | |
| 1293 adoptionis filiorum, in quo clamamus, abba, pater</i>; et secundum | |
| 1294 eandem caritatem dicitur etiam sponsus noster, secundum illud II ad | |
| 1295 Cor. XI, <i>despondi vos uni viro, virginem castam exhibere | |
| 1296 Christo</i>. Timor autem servilis ad aliud pertinet, quia caritatem | |
| 1297 in sua ratione non includit.</p> | |
| 1298 <p title="II-II q. 19 a. 2 ad 4"><a name="39556"><span class= | |
| 1299 "ref">[39556] IIª-IIae q. 19 a. 2 ad 4</span></a> Ad quartum | |
| 1300 dicendum quod praedicti tres timores respiciunt poenam sed | |
| 1301 diversimode. Nam timor mundanus sive humanus respicit poenam a Deo | |
| 1302 avertentem, quam quandoque inimici Dei infligunt vel comminantur. | |
| 1303 Sed timor servilis et initialis respiciunt poenam per quam homines | |
| 1304 attrahuntur ad Deum, divinitus inflictam vel comminatam. Quam | |
| 1305 quidem poenam principaliter timor servilis respicit, timor autem | |
| 1306 initialis secundario.</p> | |
| 1307 <p title="II-II q. 19 a. 2 ad 5"><a name="39557"><span class= | |
| 1308 "ref">[39557] IIª-IIae q. 19 a. 2 ad 5</span></a> Ad quintum | |
| 1309 dicendum quod eadem ratione homo a Deo avertitur propter timorem | |
| 1310 amittendi bona mundana, et propter timorem amittendi incolumitatem | |
| 1311 proprii corporis, quia bona exteriora ad corpus pertinent. Et ideo | |
| 1312 uterque timor hic pro eodem computatur, quamvis mala quae timentur | |
| 1313 sint diversa, sicut et bona quae concupiscuntur. Ex qua quidem | |
| 1314 diversitate provenit diversitas peccatorum secundum speciem, quibus | |
| 1315 tamen omnibus commune est a Deo abducere.</p> | |
| 1316 <br /> | |
| 1317 <div class="E">Articulus 3</div> | |
| 1318 <p title="II-II q. 19 a. 3 arg. 1"><a name="39558"><span class= | |
| 1319 "ref">[39558] IIª-IIae q. 19 a. 3 arg. 1</span></a> Ad tertium | |
| 1320 sic proceditur. Videtur quod timor mundanus non semper sit malus. | |
| 1321 Ad timorem enim humanum pertinere videtur quod homines reveremur. | |
| 1322 Sed quidam vituperantur de hoc quod homines non reverentur, ut | |
| 1323 patet Luc. XVIII de illo iudice iniquo, <i>qui nec Deum timebat nec | |
| 1324 homines reverebatur</i>. Ergo videtur quod timor mundanus non | |
| 1325 semper sit malus.</p> | |
| 1326 <p title="II-II q. 19 a. 3 arg. 2"><a name="39559"><span class= | |
| 1327 "ref">[39559] IIª-IIae q. 19 a. 3 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 1328 ad timorem mundanum videntur pertinere poenae quae per potestates | |
| 1329 saeculares infliguntur. Sed per huiusmodi poenas provocamur ad bene | |
| 1330 agendum, secundum illud Rom. XIII, <i>vis non timere potestatem? | |
| 1331 Bonum fac, et habebis laudem ex illa</i>. Ergo timor mundanus non | |
| 1332 semper est malus.</p> | |
| 1333 <p title="II-II q. 19 a. 3 arg. 3"><a name="39560"><span class= | |
| 1334 "ref">[39560] IIª-IIae q. 19 a. 3 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 1335 illud quod inest nobis naturaliter non videtur esse malum, eo quod | |
| 1336 naturalia sunt nobis a Deo. Sed naturale est homini ut timeat | |
| 1337 proprii corporis detrimentum et amissionem bonorum temporalium, | |
| 1338 quibus praesens vita sustentatur. Ergo videtur quod timor mundanus | |
| 1339 non semper sit malus.</p> | |
| 1340 <p title="II-II q. 19 a. 3 s. c."><a name="39561"><span class= | |
| 1341 "ref">[39561] IIª-IIae q. 19 a. 3 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 1342 est quod dominus dicit, Matth. X, <i>nolite timere eos qui corpus | |
| 1343 occidunt</i>, ubi timor mundanus prohibetur. Nihil autem divinitus | |
| 1344 prohibetur nisi malum. Ergo timor mundanus est malus.</p> | |
| 1345 <p title="II-II q. 19 a. 3 co."><a name="39562"><span class= | |
| 1346 "ref">[39562] IIª-IIae q. 19 a. 3 co.</span></a> Respondeo | |
| 1347 dicendum quod, sicut ex supradictis patet, actus morales et habitus | |
| 1348 ex obiectis et nomen et speciem habent. Proprium autem obiectum | |
| 1349 appetitivi motus est bonum finale. Et ideo a proprio fine omnis | |
| 1350 motus appetitivus et specificatur et nominatur. Si quis enim | |
| 1351 cupiditatem nominaret amorem laboris, quia propter cupiditatem | |
| 1352 homines laborant, non recte nominaret, non enim cupidi laborem | |
| 1353 quaerunt sicut finem, sed sicut id quod est ad finem, sicut finem | |
| 1354 autem quaerunt divitias, unde cupiditas recte nominatur desiderium | |
| 1355 vel amor divitiarum, quod est malum. Et per hunc modum amor | |
| 1356 mundanus proprie dicitur quo aliquis mundo innititur tanquam fini. | |
| 1357 Et sic amor mundanus semper est malus. Timor autem ex amore | |
| 1358 nascitur, illud enim homo timet amittere quod amat; ut patet per | |
| 1359 Augustinum, in libro octogintatrium quaest. Et ideo timor mundanus | |
| 1360 est qui procedit ab amore mundano tanquam a mala radice. Et propter | |
| 1361 hoc et ipse timor mundanus semper est malus.</p> | |
| 1362 <p title="II-II q. 19 a. 3 ad 1"><a name="39563"><span class= | |
| 1363 "ref">[39563] IIª-IIae q. 19 a. 3 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 1364 ergo dicendum quod aliquis potest revereri homines dupliciter. Uno | |
| 1365 modo, inquantum est in eis aliquod divinum, puta bonum gratiae aut | |
| 1366 virtutis, vel saltem naturalis Dei imaginis, et hoc modo | |
| 1367 vituperantur qui homines non reverentur. Alio modo potest aliquis | |
| 1368 homines revereri inquantum Deo contrariantur. Et sic laudantur qui | |
| 1369 homines non reverentur, secundum illud Eccli. XLVIII, de Elia vel | |
| 1370 Elisaeo, <i>in diebus suis non pertimuit principem</i>.</p> | |
| 1371 <p title="II-II q. 19 a. 3 ad 2"><a name="39564"><span class= | |
| 1372 "ref">[39564] IIª-IIae q. 19 a. 3 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 1373 dicendum quod potestates saeculares, quando inferunt poenas ad | |
| 1374 retrahendum a peccato, in hoc sunt Dei ministri, secundum illud | |
| 1375 Rom. XIII, <i>minister enim Dei est, vindex in iram ei qui male | |
| 1376 agit</i>. Et secundum hoc timere potestatem saecularem non pertinet | |
| 1377 ad timorem mundanum, sed ad timorem servilem vel initialem.</p> | |
| 1378 <p title="II-II q. 19 a. 3 ad 3"><a name="39565"><span class= | |
| 1379 "ref">[39565] IIª-IIae q. 19 a. 3 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 1380 dicendum quod naturale est quod homo refugiat proprii corporis | |
| 1381 detrimentum, vel etiam damna temporalium rerum, sed quod homo | |
| 1382 propter ista recedat a iustitia, est contra rationem naturalem. | |
| 1383 Unde etiam philosophus dicit, in III Ethic., quod quaedam sunt, | |
| 1384 scilicet peccatorum opera, ad quae nullo timore aliquis debet cogi, | |
| 1385 quia peius est huiusmodi peccata committere quam poenas quascumque | |
| 1386 pati.</p> | |
| 1387 <br /> | |
| 1388 <div class="E">Articulus 4</div> | |
| 1389 <p title="II-II q. 19 a. 4 arg. 1"><a name="39566"><span class= | |
| 1390 "ref">[39566] IIª-IIae q. 19 a. 4 arg. 1</span></a> Ad quartum | |
| 1391 sic proceditur. Videtur quod timor servilis non sit bonus. Quia | |
| 1392 cuius usus est malus, ipsum quoque malum est. Sed usus timoris | |
| 1393 servilis est malus, quia sicut Glossa dicit Rom. VIII, <i>qui | |
| 1394 timore aliquid facit, etsi bonum sit quod facit, non tamen bene | |
| 1395 facit</i>. Ergo timor servilis non est bonus.</p> | |
| 1396 <p title="II-II q. 19 a. 4 arg. 2"><a name="39567"><span class= | |
| 1397 "ref">[39567] IIª-IIae q. 19 a. 4 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 1398 illud quod ex radice peccati oritur non est bonum. Sed timor | |
| 1399 servilis oritur ex radice peccati, quia super illud Iob III, | |
| 1400 <i>quare non in vulva mortuus sum?</i> Dicit Gregorius, <i>cum ex | |
| 1401 peccato praesens poena metuitur, et amissa Dei facies non amatur, | |
| 1402 timor ex tumore est, non ex humilitate</i>. Ergo timor servilis est | |
| 1403 malus.</p> | |
| 1404 <p title="II-II q. 19 a. 4 arg. 3"><a name="39568"><span class= | |
| 1405 "ref">[39568] IIª-IIae q. 19 a. 4 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 1406 sicuti amori caritatis opponitur amor mercenarius, ita timori casto | |
| 1407 videtur opponi timor servilis. Sed amor mercenarius semper est | |
| 1408 malus. Ergo et timor servilis.</p> | |
| 1409 <p title="II-II q. 19 a. 4 s. c."><a name="39569"><span class= | |
| 1410 "ref">[39569] IIª-IIae q. 19 a. 4 s. c.</span></a> Sed contra, | |
| 1411 nullum malum est a spiritu sancto. Sed timor servilis est ex | |
| 1412 spiritu sancto, quia super illud Rom. VIII, <i>non accepistis | |
| 1413 spiritum servitutis</i> etc., dicit Glossa, <i>unus spiritus est | |
| 1414 qui facit duos timores, scilicet servilem et castum</i>. Ergo timor | |
| 1415 servilis non est malus.</p> | |
| 1416 <p title="II-II q. 19 a. 4 co."><a name="39570"><span class= | |
| 1417 "ref">[39570] IIª-IIae q. 19 a. 4 co.</span></a> Respondeo | |
| 1418 dicendum quod timor servilis ex parte servilitatis habet quod sit | |
| 1419 malus. Servitus enim libertati opponitur. Unde, cum liber sit qui | |
| 1420 causa sui est, ut dicitur in principio Metaphys. servus est qui non | |
| 1421 causa sui operatur, sed quasi ab extrinseco motus. Quicumque autem | |
| 1422 ex amore aliquid facit, quasi ex seipso operatur, quia ex propria | |
| 1423 inclinatione movetur ad operandum. Et ideo contra rationem | |
| 1424 servilitatis est quod aliquis ex amore operetur. Sic ergo timor | |
| 1425 servilis, inquantum servilis est, caritati contrariatur. Si ergo | |
| 1426 servilitas esset de ratione timoris, oporteret quod timor servilis | |
| 1427 simpliciter esset malus, sicut adulterium simpliciter est malum, | |
| 1428 quia id ex quo contrariatur caritati pertinet ad adulterii speciem. | |
| 1429 Sed praedicta servilitas non pertinet ad speciem timoris servilis, | |
| 1430 sicut nec informitas ad speciem fidei informis. Species enim | |
| 1431 moralis habitus vel actus ex obiecto accipitur. Obiectum autem | |
| 1432 timoris servilis est poena; cui accidit quod bonum cui contrariatur | |
| 1433 poena ametur tanquam finis ultimus, et per consequens poena | |
| 1434 timeatur tanquam principale malum, quod contingit in non habente | |
| 1435 caritatem; vel quod ordinetur in Deum sicut in finem, et per | |
| 1436 consequens poena non timeatur tanquam principale malum, quod | |
| 1437 contingit in habente caritatem. Non enim tollitur species habitus | |
| 1438 per hoc quod eius obiectum vel finis ordinatur ad ulteriorem finem. | |
| 1439 Et ideo timor servilis secundum suam substantiam bonus est, sed | |
| 1440 servilitas eius mala est.</p> | |
| 1441 <p title="II-II q. 19 a. 4 ad 1"><a name="39571"><span class= | |
| 1442 "ref">[39571] IIª-IIae q. 19 a. 4 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 1443 ergo dicendum quod verbum illud Augustini intelligendum est de eo | |
| 1444 qui facit aliquid timore servili inquantum est servilis, ut | |
| 1445 scilicet non amet iustitiam, sed solum timeat poenam.</p> | |
| 1446 <p title="II-II q. 19 a. 4 ad 2"><a name="39572"><span class= | |
| 1447 "ref">[39572] IIª-IIae q. 19 a. 4 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 1448 dicendum quod timor servilis secundum suam substantiam non oritur | |
| 1449 ex tumore. Sed eius servilitas ex tumore nascitur, inquantum | |
| 1450 scilicet homo affectum suum non vult subiicere iugo iustitiae per | |
| 1451 amorem.</p> | |
| 1452 <p title="II-II q. 19 a. 4 ad 3"><a name="39573"><span class= | |
| 1453 "ref">[39573] IIª-IIae q. 19 a. 4 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 1454 dicendum quod amor mercenarius dicitur qui Deum diligit propter | |
| 1455 bona temporalia. Quod secundum se caritati contrariatur. Et ideo | |
| 1456 amor mercenarius semper est malus. Sed timor servilis secundum suam | |
| 1457 substantiam non importat nisi timorem poenae, sive timeatur ut | |
| 1458 principale malum, sive non timeatur ut malum principale.</p> | |
| 1459 <br /> | |
| 1460 <div class="E">Articulus 5</div> | |
| 1461 <p title="II-II q. 19 a. 5 arg. 1"><a name="39574"><span class= | |
| 1462 "ref">[39574] IIª-IIae q. 19 a. 5 arg. 1</span></a> Ad quintum | |
| 1463 sic proceditur. Videtur quod timor servilis sit idem in substantia | |
| 1464 cum timore filiali. Ita enim videtur se habere timor filialis ad | |
| 1465 servilem sicut fides formata ad informem, quorum unum est cum | |
| 1466 peccato mortali, aliud vero non. Sed eadem secundum substantiam est | |
| 1467 fides formata et informis. Ergo etiam idem est secundum substantiam | |
| 1468 timor servilis et filialis.</p> | |
| 1469 <p title="II-II q. 19 a. 5 arg. 2"><a name="39575"><span class= | |
| 1470 "ref">[39575] IIª-IIae q. 19 a. 5 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 1471 habitus diversificantur secundum obiecta. Sed idem est obiectum | |
| 1472 timoris servilis et filialis, quia utroque timore timetur Deus. | |
| 1473 Ergo idem est secundum substantiam timor servilis et timor | |
| 1474 filialis.</p> | |
| 1475 <p title="II-II q. 19 a. 5 arg. 3"><a name="39576"><span class= | |
| 1476 "ref">[39576] IIª-IIae q. 19 a. 5 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 1477 sicut homo sperat frui Deo et etiam ab eo beneficia obtinere, ita | |
| 1478 etiam timet separari a Deo et poenas ab eo pati. Sed eadem est spes | |
| 1479 qua speramus frui Deo et qua speramus alia beneficia obtinere ab | |
| 1480 eo, ut dictum est. Ergo etiam idem est timor filialis, quo timemus | |
| 1481 separationem a Deo, et timor servilis, quo timemus ab eo | |
| 1482 puniri.</p> | |
| 1483 <p title="II-II q. 19 a. 5 s. c."><a name="39577"><span class= | |
| 1484 "ref">[39577] IIª-IIae q. 19 a. 5 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 1485 est quod Augustinus, super Prim. Canonic. Ioan., dicit esse duos | |
| 1486 timores, unum servilem, et alium filialem vel castum.</p> | |
| 1487 <p title="II-II q. 19 a. 5 co."><a name="39578"><span class= | |
| 1488 "ref">[39578] IIª-IIae q. 19 a. 5 co.</span></a> Respondeo | |
| 1489 dicendum quod proprie obiectum timoris est malum. Et quia actus et | |
| 1490 habitus distinguuntur secundum obiecta, ut ex dictis patet, necesse | |
| 1491 est quod secundum diversitatem malorum etiam timores specie | |
| 1492 differant. Differunt autem specie malum poenae, quod refugit timor | |
| 1493 servilis, et malum culpae, quod refugit timor filialis, ut ex | |
| 1494 supradictis patet. Unde manifestum est quod timor servilis et | |
| 1495 filialis non sunt idem secundum substantiam, sed differunt | |
| 1496 specie.</p> | |
| 1497 <p title="II-II q. 19 a. 5 ad 1"><a name="39579"><span class= | |
| 1498 "ref">[39579] IIª-IIae q. 19 a. 5 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 1499 ergo dicendum quod fides formata et informis non differunt secundum | |
| 1500 obiectum, utraque enim fides et credit Deo et credit Deum, sed | |
| 1501 differunt solum per aliquod extrinsecum, scilicet secundum | |
| 1502 praesentiam et absentiam caritatis. Et ideo non differunt secundum | |
| 1503 substantiam. Sed timor servilis et filialis differunt secundum | |
| 1504 obiecta. Et ideo non est similis ratio.</p> | |
| 1505 <p title="II-II q. 19 a. 5 ad 2"><a name="39580"><span class= | |
| 1506 "ref">[39580] IIª-IIae q. 19 a. 5 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 1507 dicendum quod timor servilis et timor filialis non habent eandem | |
| 1508 habitudinem ad Deum, nam timor servilis respicit Deum sicut | |
| 1509 principium inflictivum poenarum; timor autem filialis respicit Deum | |
| 1510 non sicut principium activum culpae, sed potius sicut terminum a | |
| 1511 quo refugit separari per culpam. Et ideo ex hoc obiecto quod est | |
| 1512 Deus non consequuntur identitatem speciei. Quia etiam motus | |
| 1513 naturales secundum habitudinem ad aliquem terminum specie | |
| 1514 diversificantur, non enim est idem motus specie qui est ab albedine | |
| 1515 et qui est ad albedinem.</p> | |
| 1516 <p title="II-II q. 19 a. 5 ad 3"><a name="39581"><span class= | |
| 1517 "ref">[39581] IIª-IIae q. 19 a. 5 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 1518 dicendum quod spes respicit Deum sicut principium tam respectu | |
| 1519 fruitionis divinae quam respectu cuiuscumque alterius beneficii. | |
| 1520 Non sic autem est de timore. Et ideo non est similis ratio.</p> | |
| 1521 <br /> | |
| 1522 <div class="E">Articulus 6</div> | |
| 1523 <p title="II-II q. 19 a. 6 arg. 1"><a name="39582"><span class= | |
| 1524 "ref">[39582] IIª-IIae q. 19 a. 6 arg. 1</span></a> Ad sextum | |
| 1525 sic proceditur. Videtur quod timor servilis non remaneat cum | |
| 1526 caritate. Dicit enim Augustinus, super Prim. Canonic. Ioan., quod | |
| 1527 <i>cum coeperit caritas habitare, pellitur timor, qui ei | |
| 1528 praeparavit locum.</i></p> | |
| 1529 <p title="II-II q. 19 a. 6 arg. 2"><a name="39583"><span class= | |
| 1530 "ref">[39583] IIª-IIae q. 19 a. 6 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 1531 caritas Dei diffunditur in cordibus nostris per spiritum sanctum, | |
| 1532 qui datus est nobis, ut dicitur Rom. V. <i>Sed ubi spiritus domini, | |
| 1533 ibi libertas</i>, ut habetur II ad Cor. III. Cum ergo libertas | |
| 1534 excludat servitutem, videtur quod timor servilis expellatur | |
| 1535 caritate adveniente.</p> | |
| 1536 <p title="II-II q. 19 a. 6 arg. 3"><a name="39584"><span class= | |
| 1537 "ref">[39584] IIª-IIae q. 19 a. 6 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 1538 timor servilis ex amore sui causatur, inquantum poena diminuit | |
| 1539 proprium bonum. Sed amor Dei expellit amorem sui, facit enim | |
| 1540 contemnere seipsum, ut patet ex auctoritate Augustini, XIV de Civ. | |
| 1541 Dei, quod <i>amor Dei usque ad contemptum sui facit civitatem | |
| 1542 Dei</i>. Ergo videtur quod veniente caritate timor servilis | |
| 1543 tollatur.</p> | |
| 1544 <p title="II-II q. 19 a. 6 s. c."><a name="39585"><span class= | |
| 1545 "ref">[39585] IIª-IIae q. 19 a. 6 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 1546 est quod timor servilis est donum spiritus sancti, ut supra dictum | |
| 1547 est. Sed dona spiritus sancti non tolluntur adveniente caritate, | |
| 1548 per quam spiritus sanctus in nobis habitat. Ergo veniente caritate | |
| 1549 non tollitur timor servilis.</p> | |
| 1550 <p title="II-II q. 19 a. 6 co."><a name="39586"><span class= | |
| 1551 "ref">[39586] IIª-IIae q. 19 a. 6 co.</span></a> Respondeo | |
| 1552 dicendum quod timor servilis ex amore sui causatur, quia est timor | |
| 1553 poenae, quae est detrimentum proprii boni. Unde hoc modo timor | |
| 1554 poenae potest stare cum caritate sicut et amor sui, eiusdem enim | |
| 1555 rationis est quod homo cupiat bonum suum et quod timeat eo privari. | |
| 1556 Amor autem sui tripliciter se potest habere ad caritatem. Uno enim | |
| 1557 modo contrariatur caritati, secundum scilicet quod aliquis in amore | |
| 1558 proprii boni finem constituit. Alio vero modo in caritate | |
| 1559 includitur, secundum quod homo se propter Deum et in Deo diligit. | |
| 1560 Tertio modo a caritate quidem distinguitur, sed caritati non | |
| 1561 contrariatur, puta cum aliquis diligit quidem seipsum secundum | |
| 1562 rationem proprii boni, ita tamen quod in hoc proprio bono non | |
| 1563 constituat finem, sicut etiam et ad proximum potest esse aliqua | |
| 1564 alia specialis dilectio praeter dilectionem caritatis, quae | |
| 1565 fundatur in Deo, dum proximus diligitur vel ratione | |
| 1566 consanguinitatis vel alicuius alterius conditionis humanae, quae | |
| 1567 tamen referibilis sit ad caritatem. Sic igitur et timor poenae | |
| 1568 includitur uno modo in caritate, nam separari a Deo est quaedam | |
| 1569 poena, quam caritas maxime refugit. Unde hoc pertinet ad timorem | |
| 1570 castum. Alio autem modo contrariatur caritati, secundum quod | |
| 1571 aliquis refugit poenam contrariam bono suo naturali sicut | |
| 1572 principale malum contrarium bono quod diligitur ut finis. Et sic | |
| 1573 timor poenae non est cum caritate. Alio modo timor poenae | |
| 1574 distinguitur quidem secundum substantiam a timore casto, quia | |
| 1575 scilicet homo timet malum poenale non ratione separationis a Deo, | |
| 1576 sed inquantum est nocivum proprii boni, nec tamen in illo bono | |
| 1577 constituitur eius finis, unde nec illud malum formidatur tanquam | |
| 1578 principale malum. Et talis timor poenae potest esse cum caritate. | |
| 1579 Sed iste timor poenae non dicitur esse servilis nisi quando poena | |
| 1580 formidatur sicut principale malum, ut ex dictis patet. Et ideo | |
| 1581 timor inquantum servilis non manet cum caritate, sed substantia | |
| 1582 timoris servilis cum caritate manere potest, sicut amor sui manere | |
| 1583 potest cum caritate.</p> | |
| 1584 <p title="II-II q. 19 a. 6 ad 1"><a name="39587"><span class= | |
| 1585 "ref">[39587] IIª-IIae q. 19 a. 6 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 1586 ergo dicendum quod Augustinus loquitur de timore inquantum servilis | |
| 1587 est.</p> | |
| 1588 <p title="II-II q. 19 a. 6 ad 2"><a name="39588"><span class= | |
| 1589 "ref">[39588] IIª-IIae q. 19 a. 6 ad 2</span></a> Et sic etiam | |
| 1590 procedunt aliae duae rationes.</p> | |
| 1591 <br /> | |
| 1592 <div class="E">Articulus 7</div> | |
| 1593 <p title="II-II q. 19 a. 7 arg. 1"><a name="39589"><span class= | |
| 1594 "ref">[39589] IIª-IIae q. 19 a. 7 arg. 1</span></a> Ad | |
| 1595 septimum sic proceditur. Videtur quod timor non sit initium | |
| 1596 sapientiae. Initium enim est aliquid rei. Sed timor non est aliquid | |
| 1597 sapientiae, quia timor est in vi appetitiva, sapientia autem est in | |
| 1598 vi intellectiva. Ergo videtur quod timor non sit initium | |
| 1599 sapientiae.</p> | |
| 1600 <p title="II-II q. 19 a. 7 arg. 2"><a name="39590"><span class= | |
| 1601 "ref">[39590] IIª-IIae q. 19 a. 7 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 1602 nihil est principium sui ipsius. Sed timor Dei ipse est sapientia, | |
| 1603 ut dicitur Iob XXVIII. Ergo videtur quod timor Dei non sit initium | |
| 1604 sapientiae.</p> | |
| 1605 <p title="II-II q. 19 a. 7 arg. 3"><a name="39591"><span class= | |
| 1606 "ref">[39591] IIª-IIae q. 19 a. 7 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 1607 principio non est aliquid prius. Sed timore est aliquid prius, quia | |
| 1608 fides praecedit timorem. Ergo videtur quod timor non sit initium | |
| 1609 sapientiae.</p> | |
| 1610 <p title="II-II q. 19 a. 7 s. c."><a name="39592"><span class= | |
| 1611 "ref">[39592] IIª-IIae q. 19 a. 7 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 1612 est quod dicitur in Psalm., <i>initium sapientiae timor | |
| 1613 domini</i>.</p> | |
| 1614 <p title="II-II q. 19 a. 7 co."><a name="39593"><span class= | |
| 1615 "ref">[39593] IIª-IIae q. 19 a. 7 co.</span></a> Respondeo | |
| 1616 dicendum quod initium sapientiae potest aliquid dici dupliciter, | |
| 1617 uno modo, quia est initium ipsius sapientiae quantum ad eius | |
| 1618 essentiam; alio modo, quantum ad eius effectum. Sicut initium artis | |
| 1619 secundum eius essentiam sunt principia ex quibus procedit ars, | |
| 1620 initium autem artis secundum eius effectum est unde incipit ars | |
| 1621 operari; sicut si dicamus quod principium artis aedificativae est | |
| 1622 fundamentum, quia ibi incipit aedificator operari. Cum autem | |
| 1623 sapientia sit cognitio divinorum, ut infra dicetur, aliter | |
| 1624 consideratur a nobis et aliter a philosophis. Quia enim vita nostra | |
| 1625 ad divinam fruitionem ordinatur et dirigitur secundum quandam | |
| 1626 participationem divinae naturae, quae est per gratiam; sapientia | |
| 1627 secundum nos non solum consideratur ut est cognoscitiva Dei, sicut | |
| 1628 apud philosophos; sed etiam ut est directiva humanae vitae, quae | |
| 1629 non solum dirigitur secundum rationes humanas, sed etiam secundum | |
| 1630 rationes divinas, ut patet per Augustinum, XII de Trin. Sic igitur | |
| 1631 initium sapientiae secundum eius essentiam sunt prima principia | |
| 1632 sapientiae, quae sunt articuli fidei. Et secundum hoc fides dicitur | |
| 1633 sapientiae initium. Sed quantum ad effectum, initium sapientiae est | |
| 1634 unde sapientia incipit operari. Et hoc modo timor est initium | |
| 1635 sapientiae. Aliter tamen timor servilis, et aliter timor filialis. | |
| 1636 Timor enim servilis est sicut principium extra disponens ad | |
| 1637 sapientiam, inquantum aliquis timore poenae discedit a peccato, et | |
| 1638 per hoc habilitatur ad sapientiae effectum; secundum illud Eccli. | |
| 1639 I, <i>timor domini expellit peccatum</i>. Timor autem castus vel | |
| 1640 filialis est initium sapientiae sicut primus sapientiae effectus. | |
| 1641 Cum enim ad sapientiam pertineat quod humana vita reguletur | |
| 1642 secundum rationes divinas, hinc oportet sumere principium, ut homo | |
| 1643 Deum revereatur et se ei subiiciat, sic enim consequenter in | |
| 1644 omnibus secundum Deum regulabitur.</p> | |
| 1645 <p title="II-II q. 19 a. 7 ad 1"><a name="39594"><span class= | |
| 1646 "ref">[39594] IIª-IIae q. 19 a. 7 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 1647 ergo dicendum quod ratio illa ostendit quod timor non est | |
| 1648 principium sapientiae quantum ad essentiam sapientiae.</p> | |
| 1649 <p title="II-II q. 19 a. 7 ad 2"><a name="39595"><span class= | |
| 1650 "ref">[39595] IIª-IIae q. 19 a. 7 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 1651 dicendum quod timor Dei comparatur ad totam vitam humanam per | |
| 1652 sapientiam Dei regulatam sicut radix ad arborem, unde dicitur | |
| 1653 Eccli. I, <i>radix sapientiae est timere dominum, rami enim illius | |
| 1654 longaevi</i>. Et ideo sicut radix virtute dicitur esse tota arbor, | |
| 1655 ita timor Dei dicitur esse sapientia.</p> | |
| 1656 <p title="II-II q. 19 a. 7 ad 3"><a name="39596"><span class= | |
| 1657 "ref">[39596] IIª-IIae q. 19 a. 7 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 1658 dicendum quod, sicut dictum est, alio modo fides est principium | |
| 1659 sapientiae et alio modo timor. Unde dicitur Eccli. XXV, <i>timor | |
| 1660 Dei initium dilectionis eius, initium autem fidei agglutinandum est | |
| 1661 ei</i>.</p> | |
| 1662 <br /> | |
| 1663 <div class="E">Articulus 8</div> | |
| 1664 <p title="II-II q. 19 a. 8 arg. 1"><a name="39597"><span class= | |
| 1665 "ref">[39597] IIª-IIae q. 19 a. 8 arg. 1</span></a> Ad octavum | |
| 1666 sic proceditur. Videtur quod timor initialis differat secundum | |
| 1667 substantiam a timore filiali. Timor enim filialis ex dilectione | |
| 1668 causatur. Sed timor initialis est principium dilectionis, secundum | |
| 1669 illud Eccli. XXV, <i>timor domini initium est dilectionis</i>. Ergo | |
| 1670 timor initialis est alius a filiali.</p> | |
| 1671 <p title="II-II q. 19 a. 8 arg. 2"><a name="39598"><span class= | |
| 1672 "ref">[39598] IIª-IIae q. 19 a. 8 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 1673 timor initialis timet poenam, quae est obiectum servilis timoris, | |
| 1674 et sic videtur quod timor initialis sit idem cum servili. Sed timor | |
| 1675 servilis est alius a filiali. Ergo etiam timor initialis est alius | |
| 1676 secundum substantiam a filiali.</p> | |
| 1677 <p title="II-II q. 19 a. 8 arg. 3"><a name="39599"><span class= | |
| 1678 "ref">[39599] IIª-IIae q. 19 a. 8 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 1679 medium differt eadem ratione ab utroque extremorum. Sed timor | |
| 1680 initialis est medium inter timorem servilem et timorem filialem. | |
| 1681 Ergo differt et a filiali et a servili.</p> | |
| 1682 <p title="II-II q. 19 a. 8 s. c."><a name="39600"><span class= | |
| 1683 "ref">[39600] IIª-IIae q. 19 a. 8 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 1684 est quod perfectum et imperfectum non diversificant substantiam | |
| 1685 rei. Sed timor initialis et filialis differunt secundum | |
| 1686 perfectionem et imperfectionem caritatis, ut patet per Augustinum, | |
| 1687 in Prim. Canonic. Ioan. Ergo timor initialis non differt secundum | |
| 1688 substantiam a filiali.</p> | |
| 1689 <p title="II-II q. 19 a. 8 co."><a name="39601"><span class= | |
| 1690 "ref">[39601] IIª-IIae q. 19 a. 8 co.</span></a> Respondeo | |
| 1691 dicendum quod timor initialis dicitur ex eo quod est initium. Sed | |
| 1692 cum et timor servilis et timor filialis sint aliquo modo initium | |
| 1693 sapientiae, uterque potest aliquo modo initialis dici. Sed sic non | |
| 1694 accipitur initialis secundum quod distinguitur a timore servili et | |
| 1695 filiali. Sed accipitur secundum quod competit statui incipientium, | |
| 1696 in quibus inchoatur quidam timor filialis per inchoationem | |
| 1697 caritatis; non tamen est in eis timor filialis perfecte, quia | |
| 1698 nondum pervenerunt ad perfectionem caritatis. Et ideo timor | |
| 1699 initialis hoc modo se habet ad filialem, sicut caritas imperfecta | |
| 1700 ad perfectam. Caritas autem perfecta et imperfecta non differunt | |
| 1701 secundum essentiam, sed solum secundum statum. Et ideo dicendum est | |
| 1702 quod etiam timor initialis, prout hic sumitur, non differt secundum | |
| 1703 essentiam a timore filiali.</p> | |
| 1704 <p title="II-II q. 19 a. 8 ad 1"><a name="39602"><span class= | |
| 1705 "ref">[39602] IIª-IIae q. 19 a. 8 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 1706 ergo dicendum quod timor qui est initium dilectionis est timor | |
| 1707 servilis, qui introducit caritatem sicut seta introducit linum, ut | |
| 1708 Augustinus dicit. Vel, si hoc referatur ad timorem initialem, | |
| 1709 dicitur esse dilectionis initium non absolute, sed quantum ad | |
| 1710 statum caritatis perfectae.</p> | |
| 1711 <p title="II-II q. 19 a. 8 ad 2"><a name="39603"><span class= | |
| 1712 "ref">[39603] IIª-IIae q. 19 a. 8 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 1713 dicendum quod timor initialis non timet poenam sicut proprium | |
| 1714 obiectum, sed inquantum habet aliquid de timore servili adiunctum. | |
| 1715 Qui secundum substantiam manet quidem cum caritate, servilitate | |
| 1716 remota, sed actus eius manet quidem cum caritate imperfecta in eo | |
| 1717 qui non solum movetur ad bene agendum ex amore iustitiae, sed etiam | |
| 1718 ex timore poenae; sed iste actus cessat in eo qui habet caritatem | |
| 1719 perfectam, quae foras mittit timorem habentem poenam, ut dicitur I | |
| 1720 Ioan. IV.</p> | |
| 1721 <p title="II-II q. 19 a. 8 ad 3"><a name="39604"><span class= | |
| 1722 "ref">[39604] IIª-IIae q. 19 a. 8 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 1723 dicendum quod timor initialis est medium inter timorem filialem et | |
| 1724 servilem non sicut inter ea quae sunt unius generis; sed sicut | |
| 1725 imperfectum est medium inter ens perfectum et non ens, ut dicitur | |
| 1726 in II Metaphys.; quod tamen est idem secundum substantiam cum ente | |
| 1727 perfecto, differt autem totaliter a non ente.</p> | |
| 1728 <br /> | |
| 1729 <div class="E">Articulus 9</div> | |
| 1730 <p title="II-II q. 19 a. 9 arg. 1"><a name="39605"><span class= | |
| 1731 "ref">[39605] IIª-IIae q. 19 a. 9 arg. 1</span></a> Ad nonum | |
| 1732 sic proceditur. Videtur quod timor non sit donum spiritus sancti. | |
| 1733 Nullum enim donum spiritus sancti opponitur virtuti, quae etiam est | |
| 1734 a spiritu sancto, alioquin spiritus sanctus esset sibi contrarius. | |
| 1735 Sed timor opponitur spei, quae est virtus. Ergo timor non est donum | |
| 1736 spiritus sancti.</p> | |
| 1737 <p title="II-II q. 19 a. 9 arg. 2"><a name="39606"><span class= | |
| 1738 "ref">[39606] IIª-IIae q. 19 a. 9 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 1739 virtutis theologicae proprium est quod Deum habeat pro obiecto. Sed | |
| 1740 timor habet Deum pro obiecto, inquantum Deus timetur. Ergo timor | |
| 1741 non est donum, sed virtus theologica.</p> | |
| 1742 <p title="II-II q. 19 a. 9 arg. 3"><a name="39607"><span class= | |
| 1743 "ref">[39607] IIª-IIae q. 19 a. 9 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 1744 timor ex amore consequitur. Sed amor ponitur quaedam virtus | |
| 1745 theologica. Ergo etiam timor est virtus theologica, quasi ad idem | |
| 1746 pertinens.</p> | |
| 1747 <p title="II-II q. 19 a. 9 arg. 4"><a name="39608"><span class= | |
| 1748 "ref">[39608] IIª-IIae q. 19 a. 9 arg. 4</span></a> Praeterea, | |
| 1749 Gregorius dicit, II Moral., quod timor datur contra superbiam. Sed | |
| 1750 superbiae opponitur virtus humilitatis. Ergo etiam timor sub | |
| 1751 virtute comprehenditur.</p> | |
| 1752 <p title="II-II q. 19 a. 9 arg. 5"><a name="39609"><span class= | |
| 1753 "ref">[39609] IIª-IIae q. 19 a. 9 arg. 5</span></a> Praeterea, | |
| 1754 dona sunt perfectiora virtutibus, dantur enim in adiutorium | |
| 1755 virtutum, ut Gregorius dicit, II Moral. Sed spes est perfectior | |
| 1756 timore, quia spes respicit bonum, timor malum. Cum ergo spes sit | |
| 1757 virtus, non debet dici quod timor sit donum.</p> | |
| 1758 <p title="II-II q. 19 a. 9 s. c."><a name="39610"><span class= | |
| 1759 "ref">[39610] IIª-IIae q. 19 a. 9 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 1760 est quod Isaiae XI timor domini enumeratur inter septem dona | |
| 1761 spiritus sancti.</p> | |
| 1762 <p title="II-II q. 19 a. 9 co."><a name="39611"><span class= | |
| 1763 "ref">[39611] IIª-IIae q. 19 a. 9 co.</span></a> Respondeo | |
| 1764 dicendum quod multiplex est timor, ut supra dictum est. Timor autem | |
| 1765 humanus, ut dicit Augustinus, in libro de gratia et Lib. Arb., non | |
| 1766 est donum Dei, hoc enim timore Petrus negavit Christum, sed ille | |
| 1767 timor de quo dictum est, <i>illum timete qui potest animam et | |
| 1768 corpus mittere in Gehennam</i>. Similiter etiam timor servilis non | |
| 1769 est numerandus inter septem dona spiritus sancti, licet sit a | |
| 1770 spiritu sancto. Quia, ut Augustinus dicit, in libro de Nat. et | |
| 1771 gratia, potest habere annexam voluntatem peccandi, dona autem | |
| 1772 spiritus sancti non possunt esse cum voluntate peccandi, quia non | |
| 1773 sunt sine caritate, ut dictum est. Unde relinquitur quod timor Dei | |
| 1774 qui numeratur inter septem dona spiritus sancti est timor filialis | |
| 1775 sive castus. Dictum est enim supra quod dona spiritus sancti sunt | |
| 1776 quaedam habituales perfectiones potentiarum animae quibus redduntur | |
| 1777 bene mobiles a spiritu sancto, sicut virtutibus moralibus potentiae | |
| 1778 appetitivae redduntur bene mobiles a ratione. Ad hoc autem quod | |
| 1779 aliquid sit bene mobile ab aliquo movente, primo requiritur ut sit | |
| 1780 ei subiectum, non repugnans, quia ex repugnantia mobilis ad movens | |
| 1781 impeditur motus. Hoc autem facit timor filialis vel castus, | |
| 1782 inquantum per ipsum Deum reveremur, et refugimus nos ipsi | |
| 1783 subducere. Et ideo timor filialis quasi primum locum tenet | |
| 1784 ascendendo inter dona spiritus sancti, ultimum autem descendendo; | |
| 1785 sicut Augustinus dicit, in libro de Serm. Dom. in monte.</p> | |
| 1786 <p title="II-II q. 19 a. 9 ad 1"><a name="39612"><span class= | |
| 1787 "ref">[39612] IIª-IIae q. 19 a. 9 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 1788 ergo dicendum quod timor filialis non contrariatur virtuti spei. | |
| 1789 Non enim per timorem filialem timemus ne nobis deficiat quod | |
| 1790 speramus obtinere per auxilium divinum, sed timemus ab hoc auxilio | |
| 1791 nos subtrahere. Et ideo timor filialis et spes sibi invicem | |
| 1792 cohaerent et se invicem perficiunt.</p> | |
| 1793 <p title="II-II q. 19 a. 9 ad 2"><a name="39613"><span class= | |
| 1794 "ref">[39613] IIª-IIae q. 19 a. 9 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 1795 dicendum quod proprium et principale obiectum timoris est malum | |
| 1796 quod quis refugit. Et per hunc modum Deus non potest esse obiectum | |
| 1797 timoris, sicut supra dictum est. Est autem per hunc modum obiectum | |
| 1798 spei et aliarum virtutum theologicarum. Quia per virtutem spei non | |
| 1799 solum innitimur divino auxilio ad adipiscendum quaecumque alia | |
| 1800 bona; sed principaliter ad adipiscendum ipsum Deum, tanquam | |
| 1801 principale bonum. Et idem patet in aliis virtutibus | |
| 1802 theologicis.</p> | |
| 1803 <p title="II-II q. 19 a. 9 ad 3"><a name="39614"><span class= | |
| 1804 "ref">[39614] IIª-IIae q. 19 a. 9 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 1805 dicendum quod ex hoc quod amor est principium timoris non sequitur | |
| 1806 quod timor Dei non sit habitus distinctus a caritate, quae est amor | |
| 1807 Dei, quia amor est principium omnium affectionum, et tamen in | |
| 1808 diversis habitibus perficimur circa diversas affectiones. Ideo | |
| 1809 tamen amor magis habet rationem virtutis quam timor, quia amor | |
| 1810 respicit bonum, ad quod principaliter virtus ordinatur secundum | |
| 1811 propriam rationem, ut ex supradictis patet. Et propter hoc etiam | |
| 1812 spes ponitur virtus. Timor autem principaliter respicit malum, | |
| 1813 cuius fugam importat. Unde est aliquid minus virtute | |
| 1814 theologica.</p> | |
| 1815 <p title="II-II q. 19 a. 9 ad 4"><a name="39615"><span class= | |
| 1816 "ref">[39615] IIª-IIae q. 19 a. 9 ad 4</span></a> Ad quartum | |
| 1817 dicendum quod, sicut dicitur Eccli. X, <i>initium superbiae hominis | |
| 1818 apostatare a Deo</i>, hoc est nolle subdi Deo, quod opponitur | |
| 1819 timori filiali, qui Deum reveretur. Et sic timor excludit | |
| 1820 principium superbiae, propter quod datur contra superbiam. Nec | |
| 1821 tamen sequitur quod sit idem cum virtute humilitatis, sed quod sit | |
| 1822 principium eius, dona enim spiritus sancti sunt principia virtutum | |
| 1823 intellectualium et moralium, ut supra dictum est. Sed virtutes | |
| 1824 theologicae sunt principia donorum, ut supra habitum est.</p> | |
| 1825 <p title="II-II q. 19 a. 9 ad 5"><a name="39616"><span class= | |
| 1826 "ref">[39616] IIª-IIae q. 19 a. 9 ad 5</span></a> Unde patet | |
| 1827 responsio ad quintum.</p> | |
| 1828 <br /> | |
| 1829 <div class="E">Articulus 10</div> | |
| 1830 <p title="II-II q. 19 a. 10 arg. 1"><a name="39617"><span class= | |
| 1831 "ref">[39617] IIª-IIae q. 19 a. 10 arg. 1</span></a> Ad | |
| 1832 decimum sic proceditur. Videtur quod crescente caritate diminuatur | |
| 1833 timor. Dicit enim Augustinus, super Prim. Canonic. Ioan., | |
| 1834 <i>quantum caritas crescit, tantum timor decrescit</i>.</p> | |
| 1835 <p title="II-II q. 19 a. 10 arg. 2"><a name="39618"><span class= | |
| 1836 "ref">[39618] IIª-IIae q. 19 a. 10 arg. 2</span></a> | |
| 1837 Praeterea, crescente spe diminuitur timor. Sed crescente caritate | |
| 1838 crescit spes, ut supra habitum est. Ergo crescente caritate | |
| 1839 diminuitur timor.</p> | |
| 1840 <p title="II-II q. 19 a. 10 arg. 3"><a name="39619"><span class= | |
| 1841 "ref">[39619] IIª-IIae q. 19 a. 10 arg. 3</span></a> | |
| 1842 Praeterea, amor importat unionem, timor autem separationem. Sed | |
| 1843 crescente unione diminuitur separatio. Ergo crescente amore | |
| 1844 caritatis diminuitur timor.</p> | |
| 1845 <p title="II-II q. 19 a. 10 s. c."><a name="39620"><span class= | |
| 1846 "ref">[39620] IIª-IIae q. 19 a. 10 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 1847 est quod dicit Augustinus, in libro octoginta trium quaest., quod | |
| 1848 <i>Dei timor non solum inchoat, sed etiam perficit sapientiam, | |
| 1849 idest quae summe diligit Deum et proximum tanquam seipsum</i>.</p> | |
| 1850 <p title="II-II q. 19 a. 10 co."><a name="39621"><span class= | |
| 1851 "ref">[39621] IIª-IIae q. 19 a. 10 co.</span></a> Respondeo | |
| 1852 dicendum quod duplex est timor Dei, sicut dictum est, unus quidem | |
| 1853 filialis, quo quis timet offensam ipsius vel separationem ab ipso; | |
| 1854 alius autem servilis, quo quis timet poenam. Timor autem filialis | |
| 1855 necesse est quod crescat crescente caritate, sicut effectus crescit | |
| 1856 crescente causa, quanto enim aliquis magis diligit aliquem, tanto | |
| 1857 magis timet eum offendere et ab eo separari. Sed timor servilis, | |
| 1858 quantum ad servilitatem, totaliter tollitur caritate adveniente, | |
| 1859 remanet tamen secundum substantiam timor poenae, ut dictum est. Et | |
| 1860 iste timor diminuitur caritate crescente, maxime quantum ad actum, | |
| 1861 quia quanto aliquis magis diligit Deum, tanto minus timet poenam. | |
| 1862 Primo quidem, quia minus attendit ad proprium bonum, cui | |
| 1863 contrariatur poena. Secundo, quia firmius inhaerens magis confidit | |
| 1864 de praemio, et per consequens minus timet de poena.</p> | |
| 1865 <p title="II-II q. 19 a. 10 ad 1"><a name="39622"><span class= | |
| 1866 "ref">[39622] IIª-IIae q. 19 a. 10 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 1867 ergo dicendum quod Augustinus loquitur de timore poenae.</p> | |
| 1868 <p title="II-II q. 19 a. 10 ad 2"><a name="39623"><span class= | |
| 1869 "ref">[39623] IIª-IIae q. 19 a. 10 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 1870 dicendum quod timor poenae est qui diminuitur crescente spe. Sed ea | |
| 1871 crescente crescit timor filialis, quia quanto aliquis certius | |
| 1872 expectat alicuius boni consecutionem per auxilium alterius, tanto | |
| 1873 magis veretur eum offendere vel ab eo separari.</p> | |
| 1874 <p title="II-II q. 19 a. 10 ad 3"><a name="39624"><span class= | |
| 1875 "ref">[39624] IIª-IIae q. 19 a. 10 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 1876 dicendum quod timor filialis non importat separationem sed magis | |
| 1877 subiectionem ad ipsum, separationem autem refugit a subiectione | |
| 1878 ipsius. Sed quodammodo separationem importat per hoc quod non | |
| 1879 praesumit se ei adaequare, sed ei se subiicit. Quae etiam separatio | |
| 1880 invenitur in caritate, inquantum diligit Deum supra se et supra | |
| 1881 omnia. Unde amor caritatis augmentatus reverentiam timoris non | |
| 1882 minuit, sed auget.</p> | |
| 1883 <br /> | |
| 1884 <div class="E">Articulus 11</div> | |
| 1885 <p title="II-II q. 19 a. 11 arg. 1"><a name="39625"><span class= | |
| 1886 "ref">[39625] IIª-IIae q. 19 a. 11 arg. 1</span></a> Ad | |
| 1887 undecimum sic proceditur. Videtur quod timor non remaneat in | |
| 1888 patria. Dicitur enim Prov. I, <i>abundantia perfruetur, timore | |
| 1889 malorum sublato</i>, quod intelligitur de homine iam sapientia | |
| 1890 perfruente in beatitudine aeterna. Sed omnis timor est alicuius | |
| 1891 mali, quia malum est obiectum timoris, ut supra dictum est. Ergo | |
| 1892 nullus timor erit in patria.</p> | |
| 1893 <p title="II-II q. 19 a. 11 arg. 2"><a name="39626"><span class= | |
| 1894 "ref">[39626] IIª-IIae q. 19 a. 11 arg. 2</span></a> | |
| 1895 Praeterea, homines in patria erunt Deo conformes, secundum illud I | |
| 1896 Ioan. III, <i>cum apparuerit, similes ei erimus</i>. Sed Deus nihil | |
| 1897 timet. Ergo homines in patria non habebunt aliquem timorem.</p> | |
| 1898 <p title="II-II q. 19 a. 11 arg. 3"><a name="39627"><span class= | |
| 1899 "ref">[39627] IIª-IIae q. 19 a. 11 arg. 3</span></a> | |
| 1900 Praeterea, spes est perfectior quam timor, quia spes est respectu | |
| 1901 boni, timor respectu mali. Sed spes non erit in patria. Ergo nec | |
| 1902 timor erit in patria.</p> | |
| 1903 <p title="II-II q. 19 a. 11 s. c."><a name="39628"><span class= | |
| 1904 "ref">[39628] IIª-IIae q. 19 a. 11 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 1905 est quod dicitur in Psalm., <i>timor domini sanctus permanet in | |
| 1906 saeculum</i>.</p> | |
| 1907 <p title="II-II q. 19 a. 11 co."><a name="39629"><span class= | |
| 1908 "ref">[39629] IIª-IIae q. 19 a. 11 co.</span></a> Respondeo | |
| 1909 dicendum quod timor servilis, sive timor poenae, nullo modo erit in | |
| 1910 patria, excluditur enim talis timor per securitatem aeternae | |
| 1911 beatitudinis, quae est de ipsius beatitudinis ratione, sicut supra | |
| 1912 dictum est. Timor autem filialis, sicut augetur augmentata | |
| 1913 caritate, ita caritate perfecta perficietur. Unde non habebit in | |
| 1914 patria omnino eundem actum quem habet modo. Ad cuius evidentiam | |
| 1915 sciendum est quod proprium obiectum timoris est malum possibile, | |
| 1916 sicut proprium obiectum spei est bonum possibile. Et cum motus | |
| 1917 timoris sit quasi fugae, importat timor fugam mali ardui | |
| 1918 possibilis, parva enim mala timorem non inducunt. Sicut autem bonum | |
| 1919 uniuscuiusque est ut in suo ordine consistat, ita malum | |
| 1920 uniuscuiusque est ut suum ordinem deserat. Ordo autem creaturae | |
| 1921 rationalis est ut sit sub Deo et supra ceteras creaturas. Unde | |
| 1922 sicut malum creaturae rationalis est ut subdat se creaturae | |
| 1923 inferiori per amorem, ita etiam malum eius est si non Deo se | |
| 1924 subiiciat, sed in ipsum praesumptuose insiliat vel contemnat. Hoc | |
| 1925 autem malum creaturae rationali secundum suam naturam consideratae | |
| 1926 possibile est, propter naturalem liberi arbitrii flexibilitatem, | |
| 1927 sed in beatis fit non possibile per gloriae perfectionem. Fuga | |
| 1928 igitur huius mali quod est Deo non subiici, ut possibilis naturae, | |
| 1929 impossibilis autem beatitudini, erit in patria. In via autem est | |
| 1930 fuga huius mali ut omnino possibilis. Et ideo Gregorius dicit, XVII | |
| 1931 Moral., exponens illud Iob XXVI, <i>columnae caeli contremiscunt et | |
| 1932 pavent ad nutum eius, ipsae, inquit, virtutes caelestium, quae hunc | |
| 1933 sine cessatione conspiciunt, in ipsa contemplatione contremiscunt. | |
| 1934 Sed idem tremor, ne eis poenalis sit, non timoris est sed | |
| 1935 admirationis</i>, quia scilicet admirantur Deum ut supra se | |
| 1936 existentem et eis incomprehensibilem. Augustinus etiam, in XIV de | |
| 1937 Civ. Dei, hoc modo ponit timorem in patria, quamvis hoc sub dubio | |
| 1938 derelinquat. <i>Timor, inquit, ille castus permanens in saeculum | |
| 1939 saeculi, si erit in futuro saeculo, non erit timor exterrens a malo | |
| 1940 quod accidere potest; sed tenens in bono quod amitti non potest. | |
| 1941 Ubi enim boni adepti amor immutabilis est, profecto, si dici | |
| 1942 potest, mali cavendi timor securus est. Timoris quippe casti nomine | |
| 1943 ea voluntas significata est qua nos necesse erit nolle peccare, et | |
| 1944 non sollicitudine infirmitatis ne forte peccemus, sed | |
| 1945 tranquillitate caritatis cavere peccatum. Aut, si nullius omnino | |
| 1946 generis timor ibi esse poterit, ita fortasse timor in saeculum | |
| 1947 saeculi dictus est permanens, quia id permanebit quo timor ipse | |
| 1948 perducit</i>.</p> | |
| 1949 <p title="II-II q. 19 a. 11 ad 1"><a name="39630"><span class= | |
| 1950 "ref">[39630] IIª-IIae q. 19 a. 11 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 1951 ergo dicendum quod in auctoritate praedicta excluditur a beatis | |
| 1952 timor sollicitudinem habens, de malo praecavens, non autem timor | |
| 1953 securus, ut Augustinus dicit.</p> | |
| 1954 <p title="II-II q. 19 a. 11 ad 2"><a name="39631"><span class= | |
| 1955 "ref">[39631] IIª-IIae q. 19 a. 11 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 1956 dicendum quod, sicut dicit Dionysius, IX cap. de Div. Nom., | |
| 1957 <i>eadem et similia sunt Deo et dissimilia, hoc quidem secundum | |
| 1958 contingentem non imitabilis imitationem</i>, idest inquantum | |
| 1959 secundum suum posse imitantur Deum, qui non est perfecte | |
| 1960 imitabilis; <i>hoc autem secundum hoc quod causata minus habent a | |
| 1961 causa, infinitis mensuris et incomparabilibus deficientia</i>. Unde | |
| 1962 non oportet quod, si Deo non convenit timor, quia non habet | |
| 1963 superiorem cui subiiciatur, quod propter hoc non conveniat beatis, | |
| 1964 quorum beatitudo consistit in perfecta subiectione ad Deum.</p> | |
| 1965 <p title="II-II q. 19 a. 11 ad 3"><a name="39632"><span class= | |
| 1966 "ref">[39632] IIª-IIae q. 19 a. 11 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 1967 dicendum quod spes importat quendam defectum, scilicet futuritionem | |
| 1968 beatitudinis, quae tollitur per eius praesentiam. Sed timor | |
| 1969 importat defectum naturalem creaturae, secundum quod in infinitum | |
| 1970 distat a Deo, quod etiam in patria remanebit. Et ideo timor non | |
| 1971 evacuabitur totaliter.</p> | |
| 1972 <br /> | |
| 1973 <div class="E">Articulus 12</div> | |
| 1974 <p title="II-II q. 19 a. 12 arg. 1"><a name="39633"><span class= | |
| 1975 "ref">[39633] IIª-IIae q. 19 a. 12 arg. 1</span></a> Ad | |
| 1976 duodecimum sic proceditur. Videtur quod paupertas spiritus non sit | |
| 1977 beatitudo respondens dono timoris. Timor enim est initium | |
| 1978 spiritualis vitae, ut ex dictis patet. Sed paupertas pertinet ad | |
| 1979 perfectionem vitae spiritualis, secundum illud Matth. XIX, <i>si | |
| 1980 vis perfectus esse, vade et vende omnia quae habes, et da | |
| 1981 pauperibus</i>. Ergo paupertas spiritus non respondet dono | |
| 1982 timoris.</p> | |
| 1983 <p title="II-II q. 19 a. 12 arg. 2"><a name="39634"><span class= | |
| 1984 "ref">[39634] IIª-IIae q. 19 a. 12 arg. 2</span></a> | |
| 1985 Praeterea, in Psalm. dicitur, <i>confige timore tuo carnes | |
| 1986 meas</i>, ex quo videtur quod ad timorem pertineat carnem | |
| 1987 reprimere. Sed ad repressionem carnis maxime videtur pertinere | |
| 1988 beatitudo luctus. Ergo beatitudo luctus magis respondet dono | |
| 1989 timoris quam beatitudo paupertatis.</p> | |
| 1990 <p title="II-II q. 19 a. 12 arg. 3"><a name="39635"><span class= | |
| 1991 "ref">[39635] IIª-IIae q. 19 a. 12 arg. 3</span></a> | |
| 1992 Praeterea, donum timoris respondet virtuti spei, sicut dictum est. | |
| 1993 Sed spei maxime videtur respondere beatitudo ultima, quae est, | |
| 1994 <i>beati pacifici, quoniam filii Dei vocabuntur</i>, quia, ut | |
| 1995 dicitur Rom. V, <i>gloriamur in spe gloriae filiorum Dei</i>. Ergo | |
| 1996 illa beatitudo magis respondet dono timoris quam paupertas | |
| 1997 spiritus.</p> | |
| 1998 <p title="II-II q. 19 a. 12 arg. 4"><a name="39636"><span class= | |
| 1999 "ref">[39636] IIª-IIae q. 19 a. 12 arg. 4</span></a> | |
| 2000 Praeterea, supra dictum est quod beatitudinibus respondent fructus. | |
| 2001 Sed nihil in fructibus invenitur respondere dono timoris. Ergo | |
| 2002 etiam neque in beatitudinibus aliquid ei respondet.</p> | |
| 2003 <p title="II-II q. 19 a. 12 s. c."><a name="39637"><span class= | |
| 2004 "ref">[39637] IIª-IIae q. 19 a. 12 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 2005 est quod Augustinus dicit, in libro de Serm. Dom. in Mont., | |
| 2006 <i>timor Dei congruit humilibus, de quibus dicitur, beati pauperes | |
| 2007 spiritu</i>.</p> | |
| 2008 <p title="II-II q. 19 a. 12 co."><a name="39638"><span class= | |
| 2009 "ref">[39638] IIª-IIae q. 19 a. 12 co.</span></a> Respondeo | |
| 2010 dicendum quod timori proprie respondet paupertas spiritus. Cum enim | |
| 2011 ad timorem filialem pertineat Deo reverentiam exhibere et ei | |
| 2012 subditum esse, id quod ex huiusmodi subiectione consequitur | |
| 2013 pertinet ad donum timoris. Ex hoc autem quod aliquis Deo se | |
| 2014 subiicit, desinit quaerere in seipso vel in aliquo alio magnificari | |
| 2015 nisi in Deo, hoc enim repugnaret perfectae subiectioni ad Deum. | |
| 2016 Unde dicitur in Psalm., <i>hi in curribus et hi in equis, nos autem | |
| 2017 in nomine Dei nostri invocabimus</i>. Et ideo ex hoc quod aliquis | |
| 2018 perfecte timet Deum, consequens est quod non quaerat magnificari in | |
| 2019 seipso per superbiam; neque etiam quaerat magnificari in | |
| 2020 exterioribus bonis, scilicet honoribus et divitiis; quorum utrumque | |
| 2021 pertinet ad paupertatem spiritus, secundum quod paupertas spiritus | |
| 2022 intelligi potest vel exinanitio inflati et superbi spiritus, ut | |
| 2023 Augustinus exponit; vel etiam abiectio temporalium rerum quae fit | |
| 2024 spiritu, idest propria voluntate per instinctum spiritus sancti, ut | |
| 2025 Ambrosius et Hieronymus exponunt.</p> | |
| 2026 <p title="II-II q. 19 a. 12 ad 1"><a name="39639"><span class= | |
| 2027 "ref">[39639] IIª-IIae q. 19 a. 12 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 2028 ergo dicendum quod, cum beatitudo sit actus virtutis perfectae, | |
| 2029 omnes beatitudines ad perfectionem spiritualis vitae pertinent. In | |
| 2030 qua quidem perfectione principium esse videtur ut tendens ad | |
| 2031 perfectam spiritualium bonorum participationem terrena bona | |
| 2032 contemnat, sicut etiam timor primum locum habet in donis. Non autem | |
| 2033 consistit perfectio in ipsa temporalium desertione, sed haec est | |
| 2034 via ad perfectionem. Timor autem filialis, cui respondet beatitudo | |
| 2035 paupertatis, etiam est cum perfectione sapientiae, ut supra dictum | |
| 2036 est.</p> | |
| 2037 <p title="II-II q. 19 a. 12 ad 2"><a name="39640"><span class= | |
| 2038 "ref">[39640] IIª-IIae q. 19 a. 12 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 2039 dicendum quod directius opponitur subiectioni ad Deum, quam facit | |
| 2040 timor filialis, indebita magnificatio hominis vel in seipso vel in | |
| 2041 aliis rebus quam delectatio extranea. Quae tamen opponitur timori | |
| 2042 ex consequenti, quia qui Deum reveretur et ei subiicitur, non | |
| 2043 delectatur in aliis a Deo. Sed tamen delectatio non pertinet ad | |
| 2044 rationem ardui, quam respicit timor, sicut magnificatio. Et ideo | |
| 2045 directe beatitudo paupertatis respondet timori, beatitudo autem | |
| 2046 luctus ex consequenti.</p> | |
| 2047 <p title="II-II q. 19 a. 12 ad 3"><a name="39641"><span class= | |
| 2048 "ref">[39641] IIª-IIae q. 19 a. 12 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 2049 dicendum quod spes importat motum secundum habitudinem ad terminum | |
| 2050 ad quem tenditur, sed timor importat magis motum secundum | |
| 2051 habitudinem recessus a termino. Et ideo ultima beatitudo, quae est | |
| 2052 spiritualis perfectionis terminus, congrue respondet spei per modum | |
| 2053 obiecti ultimi, sed prima beatitudo, quae est per recessum a rebus | |
| 2054 exterioribus impedientibus divinam subiectionem, congrue respondet | |
| 2055 timori.</p> | |
| 2056 <p title="II-II q. 19 a. 12 ad 4"><a name="39642"><span class= | |
| 2057 "ref">[39642] IIª-IIae q. 19 a. 12 ad 4</span></a> Ad quartum | |
| 2058 dicendum quod in fructibus illa quae pertinent ad moderatum usum | |
| 2059 vel abstinentiam a rebus temporalibus, videntur dono timoris | |
| 2060 convenire, sicut modestia, continentia et castitas.</p> | |
| 2061 <br /> | |
| 2062 <div class="D">Quaestio 20</div> | |
| 2063 <div class="G">Prooemium</div> | |
| 2064 <p title="II-II q. 20 pr."><a name="39643"><span class= | |
| 2065 "ref">[39643] IIª-IIae q. 20 pr.</span></a> Deinde | |
| 2066 considerandum est de vitiis oppositis. Et primo, de desperatione; | |
| 2067 secundo, de praesumptione. Circa primum quaeruntur quatuor. Primo, | |
| 2068 utrum desperatio sit peccatum. Secundo, utrum possit esse sine | |
| 2069 infidelitate. Tertio, utrum sit maximum peccatorum. Quarto, utrum | |
| 2070 oriatur ex acedia.</p> | |
| 2071 <br /> | |
| 2072 <div class="E">Articulus 1</div> | |
| 2073 <p title="II-II q. 20 a. 1 arg. 1"><a name="39644"><span class= | |
| 2074 "ref">[39644] IIª-IIae q. 20 a. 1 arg. 1</span></a> Ad primum | |
| 2075 sic proceditur. Videtur quod desperatio non sit peccatum. Omne enim | |
| 2076 peccatum habet conversionem ad commutabile bonum cum aversione ab | |
| 2077 incommutabili bono; ut patet per Augustinum, in Lib. de Lib. Arb. | |
| 2078 Sed desperatio non habet conversionem ad commutabile bonum. Ergo | |
| 2079 non est peccatum.</p> | |
| 2080 <p title="II-II q. 20 a. 1 arg. 2"><a name="39645"><span class= | |
| 2081 "ref">[39645] IIª-IIae q. 20 a. 1 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 2082 illud quod oritur ex bona radice non videtur esse peccatum, quia | |
| 2083 <i>non potest arbor bona fructus malos facere</i>, ut dicitur | |
| 2084 Matth. VII. Sed desperatio videtur procedere ex bona radice, | |
| 2085 scilicet ex timore Dei, vel ex horrore magnitudinis propriorum | |
| 2086 peccatorum. Ergo desperatio non est peccatum.</p> | |
| 2087 <p title="II-II q. 20 a. 1 arg. 3"><a name="39646"><span class= | |
| 2088 "ref">[39646] IIª-IIae q. 20 a. 1 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 2089 si desperatio esset peccatum, in damnatis esset peccatum quod | |
| 2090 desperant. Sed hoc non imputatur eis ad culpam, sed magis ad | |
| 2091 damnationem. Ergo neque viatoribus imputatur ad culpam. Et ita | |
| 2092 desperatio non est peccatum.</p> | |
| 2093 <p title="II-II q. 20 a. 1 s. c."><a name="39647"><span class= | |
| 2094 "ref">[39647] IIª-IIae q. 20 a. 1 s. c.</span></a> Sed contra, | |
| 2095 illud per quod homines in peccata inducuntur videtur esse non solum | |
| 2096 peccatum, sed principium peccatorum. Sed desperatio est huiusmodi, | |
| 2097 dicit enim apostolus de quibusdam, ad Ephes. IV, <i>qui desperantes | |
| 2098 semetipsos tradiderunt impudicitiae in operationem omnis | |
| 2099 immunditiae et avaritiae</i>. Ergo desperatio non solum est | |
| 2100 peccatum, sed aliorum peccatorum principium.</p> | |
| 2101 <p title="II-II q. 20 a. 1 co."><a name="39648"><span class= | |
| 2102 "ref">[39648] IIª-IIae q. 20 a. 1 co.</span></a> Respondeo | |
| 2103 dicendum quod secundum philosophum, in VI Ethic., id quod est in | |
| 2104 intellectu affirmatio vel negatio est in appetitu prosecutio et | |
| 2105 fuga, et quod est in intellectu verum vel falsum est in appetitu | |
| 2106 bonum et malum. Et ideo omnis motus appetitivus conformiter se | |
| 2107 habens intellectui vero, est secundum se bonus, omnis autem motus | |
| 2108 appetitivus conformiter se habens intellectui falso, est secundum | |
| 2109 se malus et peccatum. Circa Deum autem vera existimatio intellectus | |
| 2110 est quod ex ipso provenit hominum salus, et venia peccatoribus | |
| 2111 datur; secundum illud Ezech. XVIII, <i>nolo mortem peccatoris, sed | |
| 2112 ut convertatur et vivat</i>. Falsa autem opinio est quod peccatori | |
| 2113 poenitenti veniam deneget, vel quod peccatores ad se non convertat | |
| 2114 per gratiam iustificantem. Et ideo sicut motus spei, qui | |
| 2115 conformiter se habet ad existimationem veram, est laudabilis et | |
| 2116 virtuosus; ita oppositus motus desperationis, qui se habet | |
| 2117 conformiter existimationi falsae de Deo, est vitiosus et | |
| 2118 peccatum.</p> | |
| 2119 <p title="II-II q. 20 a. 1 ad 1"><a name="39649"><span class= | |
| 2120 "ref">[39649] IIª-IIae q. 20 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 2121 ergo dicendum quod in quolibet peccato mortali est quodammodo | |
| 2122 aversio a bono incommutabili et conversio ad bonum commutabile, sed | |
| 2123 aliter et aliter. Nam principaliter consistunt in aversione a bono | |
| 2124 incommutabili peccata quae opponuntur virtutibus theologicis, ut | |
| 2125 odium Dei, desperatio et infidelitas, quia virtutes theologicae | |
| 2126 habent Deum pro obiecto, ex consequenti autem important | |
| 2127 conversionem ad bonum commutabile, inquantum anima deserens Deum | |
| 2128 consequenter necesse est quod ad alia convertatur. Peccata vero | |
| 2129 alia principaliter consistunt in conversione ad commutabile bonum, | |
| 2130 ex consequenti vero in aversione ab incommutabili bono, non enim | |
| 2131 qui fornicatur intendit a Deo recedere, sed carnali delectatione | |
| 2132 frui, ex quo sequitur quod a Deo recedat.</p> | |
| 2133 <p title="II-II q. 20 a. 1 ad 2"><a name="39650"><span class= | |
| 2134 "ref">[39650] IIª-IIae q. 20 a. 1 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 2135 dicendum quod ex radice virtutis potest aliquid procedere | |
| 2136 dupliciter. Uno modo, directe ex parte ipsius virtutis, sicut actus | |
| 2137 procedit ex habitu, et hoc modo ex virtuosa radice non potest | |
| 2138 aliquod peccatum procedere; hoc enim sensu Augustinus dicit, in | |
| 2139 libro de Lib. Arb., quod <i>virtute nemo male utitur</i>. Alio modo | |
| 2140 procedit aliquid ex virtute indirecte sive occasionaliter. Et sic | |
| 2141 nihil prohibet aliquod peccatum ex aliqua virtute procedere, sicut | |
| 2142 interdum de virtutibus aliqui superbiunt, secundum illud Augustini, | |
| 2143 <i>superbia bonis operibus insidiatur ut pereant</i>. Et hoc modo | |
| 2144 ex timore Dei vel ex horrore propriorum peccatorum contingit | |
| 2145 desperatio, inquantum his bonis aliquis male utitur, occasionem ab | |
| 2146 eis accipiens desperandi.</p> | |
| 2147 <p title="II-II q. 20 a. 1 ad 3"><a name="39651"><span class= | |
| 2148 "ref">[39651] IIª-IIae q. 20 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 2149 dicendum quod damnati non sunt in statu sperandi, propter | |
| 2150 impossibilitatem reditus ad beatitudinem. Et ideo quod non sperant | |
| 2151 non imputatur eis ad culpam, sed est pars damnationis ipsorum. | |
| 2152 Sicut etiam in statu viae si quis desperaret de eo quod non est | |
| 2153 natus adipisci, vel quod non est debitum adipisci, non esset | |
| 2154 peccatum, puta si medicus desperat de curatione alicuius infirmi, | |
| 2155 vel si aliquis desperat se fore divitias adepturum.</p> | |
| 2156 <br /> | |
| 2157 <div class="E">Articulus 2</div> | |
| 2158 <p title="II-II q. 20 a. 2 arg. 1"><a name="39652"><span class= | |
| 2159 "ref">[39652] IIª-IIae q. 20 a. 2 arg. 1</span></a> Ad | |
| 2160 secundum sic proceditur. Videtur quod desperatio sine infidelitate | |
| 2161 esse non possit. Certitudo enim spei a fide derivatur. Sed manente | |
| 2162 causa non tollitur effectus. Ergo non potest aliquis certitudinem | |
| 2163 spei amittere desperando nisi fide sublata.</p> | |
| 2164 <p title="II-II q. 20 a. 2 arg. 2"><a name="39653"><span class= | |
| 2165 "ref">[39653] IIª-IIae q. 20 a. 2 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 2166 praeferre culpam propriam bonitati vel misericordiae divinae est | |
| 2167 negare infinitatem divinae misericordiae vel bonitatis, quod est | |
| 2168 infidelitatis. Sed qui desperat culpam suam praefert misericordiae | |
| 2169 vel bonitati divinae, secundum illud Gen. IV, <i>maior est | |
| 2170 iniquitas mea quam ut veniam merear</i>. Ergo quicumque desperat | |
| 2171 est infidelis.</p> | |
| 2172 <p title="II-II q. 20 a. 2 arg. 3"><a name="39654"><span class= | |
| 2173 "ref">[39654] IIª-IIae q. 20 a. 2 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 2174 quicumque incidit in haeresim damnatam est infidelis. Sed desperans | |
| 2175 videtur incidere in haeresim damnatam, scilicet Novatianorum, qui | |
| 2176 dicunt peccata non remitti post Baptismum. Ergo videtur quod | |
| 2177 quicumque desperat sit infidelis.</p> | |
| 2178 <p title="II-II q. 20 a. 2 s. c."><a name="39655"><span class= | |
| 2179 "ref">[39655] IIª-IIae q. 20 a. 2 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 2180 est quod remoto posteriori non removetur prius. Sed spes est | |
| 2181 posterior fide, ut supra dictum est. Ergo remota spe potest | |
| 2182 remanere fides. Non ergo quicumque desperat est infidelis.</p> | |
| 2183 <p title="II-II q. 20 a. 2 co."><a name="39656"><span class= | |
| 2184 "ref">[39656] IIª-IIae q. 20 a. 2 co.</span></a> Respondeo | |
| 2185 dicendum quod infidelitas pertinet ad intellectum, desperatio vero | |
| 2186 ad vim appetitivam. Intellectus autem universalium est, sed vis | |
| 2187 appetitiva movetur ad particularia, est enim motus appetitivus ab | |
| 2188 anima ad res, quae in seipsis particulares sunt. Contingit autem | |
| 2189 aliquem habentem rectam existimationem in universali circa motum | |
| 2190 appetitivum non recte se habere, corrupta eius aestimatione in | |
| 2191 particulari, quia necesse est quod ab aestimatione in universali ad | |
| 2192 appetitum rei particularis perveniatur mediante aestimatione | |
| 2193 particulari, ut dicitur in III de anima; sicut a propositione | |
| 2194 universali non infertur conclusio particularis nisi assumendo | |
| 2195 particularem. Et inde est quod aliquis habens rectam fidem in | |
| 2196 universali deficit in motu appetitivo circa particulare, corrupta | |
| 2197 particulari eius aestimatione per habitum vel per passionem. Sicut | |
| 2198 ille qui fornicatur, eligendo fornicationem ut bonum sibi ut nunc, | |
| 2199 habet corruptam aestimationem in particulari, cum tamen retineat | |
| 2200 universalem aestimationem veram secundum fidem, scilicet quod | |
| 2201 fornicatio sit mortale peccatum. Et similiter aliquis, retinendo in | |
| 2202 universali veram aestimationem fidei, scilicet quod est remissio | |
| 2203 peccatorum in Ecclesia, potest pati motum desperationis, quasi sibi | |
| 2204 in tali statu existenti non sit sperandum de venia, corrupta | |
| 2205 aestimatione eius circa particulare. Et per hunc modum potest esse | |
| 2206 desperatio sine infidelitate, sicut et alia peccata mortalia.</p> | |
| 2207 <p title="II-II q. 20 a. 2 ad 1"><a name="39657"><span class= | |
| 2208 "ref">[39657] IIª-IIae q. 20 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 2209 ergo dicendum quod effectus tollitur non solum sublata causa prima, | |
| 2210 sed etiam sublata causa secunda. Unde motus spei auferri potest non | |
| 2211 solum sublata universali aestimatione fidei, quae est sicut causa | |
| 2212 prima certitudinis spei; sed etiam sublata aestimatione | |
| 2213 particulari, quae est sicut secunda causa.</p> | |
| 2214 <p title="II-II q. 20 a. 2 ad 2"><a name="39658"><span class= | |
| 2215 "ref">[39658] IIª-IIae q. 20 a. 2 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 2216 dicendum quod si quis in universali aestimaret misericordiam Dei | |
| 2217 non esse infinitam, esset infidelis. Hoc autem non existimat | |
| 2218 desperans, sed quod sibi in statu illo, propter aliquam | |
| 2219 particularem dispositionem, non sit de divina misericordia | |
| 2220 sperandum.</p> | |
| 2221 <p title="II-II q. 20 a. 2 ad 3"><a name="39659"><span class= | |
| 2222 "ref">[39659] IIª-IIae q. 20 a. 2 ad 3</span></a> Et similiter | |
| 2223 dicendum ad tertium quod Novatiani in universali negant remissionem | |
| 2224 peccatorum fieri in Ecclesia.</p> | |
| 2225 <br /> | |
| 2226 <div class="E">Articulus 3</div> | |
| 2227 <p title="II-II q. 20 a. 3 arg. 1"><a name="39660"><span class= | |
| 2228 "ref">[39660] IIª-IIae q. 20 a. 3 arg. 1</span></a> Ad tertium | |
| 2229 sic proceditur. Videtur quod desperatio non sit maximum peccatorum. | |
| 2230 Potest enim esse desperatio absque infidelitate, sicut dictum est. | |
| 2231 Sed infidelitas est maximum peccatorum, quia subruit fundamentum | |
| 2232 spiritualis aedificii. Ergo desperatio non est maximum | |
| 2233 peccatorum.</p> | |
| 2234 <p title="II-II q. 20 a. 3 arg. 2"><a name="39661"><span class= | |
| 2235 "ref">[39661] IIª-IIae q. 20 a. 3 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 2236 maiori bono maius malum opponitur; ut patet per philosophum, in | |
| 2237 VIII Ethic. Sed caritas est maior spe, ut dicitur I Cor. XIII. Ergo | |
| 2238 odium est maius peccatum quam desperatio.</p> | |
| 2239 <p title="II-II q. 20 a. 3 arg. 3"><a name="39662"><span class= | |
| 2240 "ref">[39662] IIª-IIae q. 20 a. 3 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 2241 in peccato desperationis est solum inordinata aversio a Deo. Sed in | |
| 2242 aliis peccatis est non solum aversio inordinata, sed etiam | |
| 2243 inordinata conversio. Ergo peccatum desperationis non est gravius, | |
| 2244 sed minus aliis.</p> | |
| 2245 <p title="II-II q. 20 a. 3 s. c."><a name="39663"><span class= | |
| 2246 "ref">[39663] IIª-IIae q. 20 a. 3 s. c.</span></a> Sed contra, | |
| 2247 peccatum insanabile videtur esse gravissimum, secundum illud Ierem. | |
| 2248 XXX, <i>insanabilis fractura tua, pessima plaga tua</i>. Sed | |
| 2249 peccatum desperationis est insanabile, secundum illud Ierem. XV, | |
| 2250 <i>plaga mea desperabilis renuit curari</i>. Ergo desperatio est | |
| 2251 gravissimum peccatum.</p> | |
| 2252 <p title="II-II q. 20 a. 3 co."><a name="39664"><span class= | |
| 2253 "ref">[39664] IIª-IIae q. 20 a. 3 co.</span></a> Respondeo | |
| 2254 dicendum quod peccata quae opponuntur virtutibus theologicis sunt | |
| 2255 secundum suum genus aliis peccatis graviora. Cum enim virtutes | |
| 2256 theologicae habeant Deum pro obiecto, peccata eis opposita | |
| 2257 important directe et principaliter aversionem a Deo. In quolibet | |
| 2258 autem peccato mortali principalis ratio mali et gravitas est ex hoc | |
| 2259 quod avertit a Deo, si enim posset esse conversio ad bonum | |
| 2260 commutabile sine aversione a Deo, quamvis esset inordinata, non | |
| 2261 esset peccatum mortale. Et ideo illud quod primo et per se habet | |
| 2262 aversionem a Deo est gravissimum inter peccata mortalia. Virtutibus | |
| 2263 autem theologicis opponuntur infidelitas, desperatio et odium Dei. | |
| 2264 Inter quae odium et infidelitas, si desperationi comparentur, | |
| 2265 invenientur secundum se quidem, idest secundum rationem propriae | |
| 2266 speciei, graviora. Infidelitas enim provenit ex hoc quod homo ipsam | |
| 2267 Dei veritatem non credit; odium vero Dei provenit ex hoc quod | |
| 2268 voluntas hominis ipsi divinae bonitati contrariatur; desperatio | |
| 2269 autem ex hoc quod homo non sperat se bonitatem Dei participare. Ex | |
| 2270 quo patet quod infidelitas et odium Dei sunt contra Deum secundum | |
| 2271 quod in se est; desperatio autem secundum quod eius bonum | |
| 2272 participatur a nobis. Unde maius peccatum est, secundum se | |
| 2273 loquendo, non credere Dei veritatem, vel odire Deum, quam non | |
| 2274 sperare consequi gloriam ab ipso. Sed si comparetur desperatio ad | |
| 2275 alia duo peccata ex parte nostra, sic desperatio est periculosior, | |
| 2276 quia per spem revocamur a malis et introducimur in bona | |
| 2277 prosequenda; et ideo, sublata spe, irrefrenate homines labuntur in | |
| 2278 vitia, et a bonis laboribus retrahuntur. Unde super illud Proverb. | |
| 2279 XXIV, <i>si desperaveris lapsus in die angustiae, minuetur | |
| 2280 fortitudo tua</i>, dicit Glossa, <i>nihil est execrabilius | |
| 2281 desperatione, quam qui habet et in generalibus huius vitae | |
| 2282 laboribus, et, quod peius est, in fidei certamine constantiam | |
| 2283 perdit</i>. Et Isidorus dicit, in libro de summo bono, | |
| 2284 <i>perpetrare flagitium aliquod mors animae est, sed desperare est | |
| 2285 descendere in Infernum</i>.</p> | |
| 2286 <p title="II-II q. 20 a. 3 ad arg."><a name="39665"><span class= | |
| 2287 "ref">[39665] IIª-IIae q. 20 a. 3 ad arg.</span></a> Et per | |
| 2288 hoc patet responsio ad obiecta.</p> | |
| 2289 <br /> | |
| 2290 <div class="E">Articulus 4</div> | |
| 2291 <p title="II-II q. 20 a. 4 arg. 1"><a name="39666"><span class= | |
| 2292 "ref">[39666] IIª-IIae q. 20 a. 4 arg. 1</span></a> Ad quartum | |
| 2293 sic proceditur. Videtur quod desperatio ex acedia non oriatur. Idem | |
| 2294 enim non procedit ex diversis causis. Desperatio autem futuri | |
| 2295 saeculi procedit ex luxuria; ut dicit Gregorius, XXXI Moral. Non | |
| 2296 ergo procedit ex acedia.</p> | |
| 2297 <p title="II-II q. 20 a. 4 arg. 2"><a name="39667"><span class= | |
| 2298 "ref">[39667] IIª-IIae q. 20 a. 4 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 2299 sicut spei opponitur desperatio, ita gaudio spirituali opponitur | |
| 2300 acedia. Sed gaudium spirituale procedit ex spe, secundum illud Rom. | |
| 2301 XII, <i>spe gaudentes</i>. Ergo acedia procedit ex desperatione, et | |
| 2302 non e converso.</p> | |
| 2303 <p title="II-II q. 20 a. 4 arg. 3"><a name="39668"><span class= | |
| 2304 "ref">[39668] IIª-IIae q. 20 a. 4 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 2305 contrariorum contrariae sunt causae. Sed spes, cui opponitur | |
| 2306 desperatio, videtur procedere ex consideratione divinorum | |
| 2307 beneficiorum, et maxime ex consideratione incarnationis, dicit enim | |
| 2308 Augustinus, XII de Trin., <i>nihil tam necessarium fuit ad | |
| 2309 erigendum spem nostram quam ut demonstraretur nobis quantum nos | |
| 2310 Deus diligeret. Quid vero huius rei isto indicio manifestius, quam | |
| 2311 quod Dei filius naturae nostrae dignatus est inire consortium?</i> | |
| 2312 Ergo desperatio magis procedit ex negligentia huius considerationis | |
| 2313 quam ex acedia.</p> | |
| 2314 <p title="II-II q. 20 a. 4 s. c."><a name="39669"><span class= | |
| 2315 "ref">[39669] IIª-IIae q. 20 a. 4 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 2316 est quod Gregorius, XXXI Moral., desperationem enumerat inter ea | |
| 2317 quae procedunt ex acedia.</p> | |
| 2318 <p title="II-II q. 20 a. 4 co."><a name="39670"><span class= | |
| 2319 "ref">[39670] IIª-IIae q. 20 a. 4 co.</span></a> Respondeo | |
| 2320 dicendum quod, sicut supra dictum est, obiectum spei est bonum | |
| 2321 arduum possibile vel per se vel per alium. Dupliciter ergo potest | |
| 2322 in aliquo spes deficere de beatitudine obtinenda, uno modo, quia | |
| 2323 non reputat eam ut bonum arduum; alio modo, quia non reputat eam ut | |
| 2324 possibilem adipisci vel per se vel per alium. Ad hoc autem quod | |
| 2325 bona spiritualia non sapiunt nobis quasi bona, vel non videantur | |
| 2326 nobis magna bona, praecipue perducimur per hoc quod affectus noster | |
| 2327 est infectus amore delectationum corporalium, inter quas praecipuae | |
| 2328 sunt delectationes venereae, nam ex affectu harum delectationum | |
| 2329 contingit quod homo fastidit bona spiritualia, et non sperat ea | |
| 2330 quasi quaedam bona ardua. Et secundum hoc desperatio causatur ex | |
| 2331 luxuria. Ad hoc autem quod aliquod bonum arduum non aestimet ut | |
| 2332 possibile sibi adipisci per se vel per alium, perducitur ex nimia | |
| 2333 deiectione; quae quando in affectu hominis dominatur, videtur ei | |
| 2334 quod nunquam possit ad aliquod bonum relevari. Et quia acedia est | |
| 2335 tristitia quaedam deiectiva spiritus, ideo per hunc modum | |
| 2336 desperatio ex acedia generatur. Hoc autem est proprium obiectum | |
| 2337 spei, scilicet quod sit possibile, nam bonum et arduum etiam ad | |
| 2338 alias passiones pertinent. Unde specialius oritur ex acedia. Potest | |
| 2339 tamen oriri ex luxuria, ratione iam dicta.</p> | |
| 2340 <p title="II-II q. 20 a. 4 ad 1"><a name="39671"><span class= | |
| 2341 "ref">[39671] IIª-IIae q. 20 a. 4 ad 1</span></a> Unde patet | |
| 2342 responsio ad primum.</p> | |
| 2343 <p title="II-II q. 20 a. 4 ad 2"><a name="39672"><span class= | |
| 2344 "ref">[39672] IIª-IIae q. 20 a. 4 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 2345 dicendum quod, sicut philosophus dicit, in II Rhetor., sicut spes | |
| 2346 facit delectationem, ita etiam homines in delectationibus | |
| 2347 existentes efficiuntur maioris spei. Et per hunc etiam modum | |
| 2348 homines in tristitiis existentes facilius in desperationem | |
| 2349 incidunt, secundum illud II ad Cor. II, <i>ne maiori tristitia | |
| 2350 absorbeatur qui eiusmodi est</i>. Sed tamen quia spei obiectum est | |
| 2351 bonum, in quod naturaliter tendit appetitus, non autem refugit ab | |
| 2352 eo naturaliter, sed solum propter aliquod impedimentum | |
| 2353 superveniens; ideo directius quidem ex spe oritur gaudium, | |
| 2354 desperatio autem e converso ex tristitia.</p> | |
| 2355 <p title="II-II q. 20 a. 4 ad 3"><a name="39673"><span class= | |
| 2356 "ref">[39673] IIª-IIae q. 20 a. 4 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 2357 dicendum quod ipsa etiam negligentia considerandi divina beneficia | |
| 2358 ex acedia provenit. Homo enim affectus aliqua passione praecipue | |
| 2359 illa cogitat quae ad illam pertinent passionem. Unde homo in | |
| 2360 tristitiis constitutus non de facili aliqua magna et iucunda | |
| 2361 cogitat, sed solum tristia, nisi per magnum conatum se avertat a | |
| 2362 tristibus.</p> | |
| 2363 <br /> | |
| 2364 <div class="D">Quaestio 21</div> | |
| 2365 <div class="G">Prooemium</div> | |
| 2366 <p title="II-II q. 21 pr."><a name="39674"><span class= | |
| 2367 "ref">[39674] IIª-IIae q. 21 pr.</span></a> Deinde | |
| 2368 considerandum est de praesumptione. Et circa hoc quaeruntur | |
| 2369 quatuor. Primo, quid sit obiectum praesumptionis cui innititur. | |
| 2370 Secundo, utrum sit peccatum. Tertio, cui opponatur. Quarto, ex quo | |
| 2371 vitio oriatur.</p> | |
| 2372 <br /> | |
| 2373 <div class="E">Articulus 1</div> | |
| 2374 <p title="II-II q. 21 a. 1 arg. 1"><a name="39675"><span class= | |
| 2375 "ref">[39675] IIª-IIae q. 21 a. 1 arg. 1</span></a> Ad primum | |
| 2376 sic proceditur. Videtur quod praesumptio quae est peccatum in | |
| 2377 spiritum sanctum non innitatur Deo, sed propriae virtuti. Quanto | |
| 2378 enim minor est virtus, tanto magis peccat qui ei nimis innititur. | |
| 2379 Sed minor est virtus humana quam divina. Ergo gravius peccat qui | |
| 2380 praesumit de virtute humana quam qui praesumit de virtute divina. | |
| 2381 Sed peccatum in spiritum sanctum est gravissimum. Ergo praesumptio | |
| 2382 quae ponitur species peccati in spiritum sanctum inhaeret virtuti | |
| 2383 humanae magis quam divinae.</p> | |
| 2384 <p title="II-II q. 21 a. 1 arg. 2"><a name="39676"><span class= | |
| 2385 "ref">[39676] IIª-IIae q. 21 a. 1 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 2386 ex peccato in spiritum sanctum alia peccata oriuntur, peccatum enim | |
| 2387 in spiritum sanctum dicitur malitia ex qua quis peccat. Sed magis | |
| 2388 videntur alia peccata oriri ex praesumptione qua homo praesumit de | |
| 2389 seipso quam ex praesumptione qua homo praesumit de Deo, quia amor | |
| 2390 sui est principium peccandi, ut patet per Augustinum, XIV de Civ. | |
| 2391 Dei. Ergo videtur quod praesumptio quae est peccatum in spiritum | |
| 2392 sanctum maxime innitatur virtuti humanae.</p> | |
| 2393 <p title="II-II q. 21 a. 1 arg. 3"><a name="39677"><span class= | |
| 2394 "ref">[39677] IIª-IIae q. 21 a. 1 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 2395 peccatum contingit ex conversione inordinata ad bonum commutabile. | |
| 2396 Sed praesumptio est quoddam peccatum. Ergo magis contingit ex | |
| 2397 conversione ad virtutem humanam, quae est bonum commutabile, quam | |
| 2398 ex conversione ad virtutem divinam, quae est bonum | |
| 2399 incommutabile.</p> | |
| 2400 <p title="II-II q. 21 a. 1 s. c."><a name="39678"><span class= | |
| 2401 "ref">[39678] IIª-IIae q. 21 a. 1 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 2402 est quod sicut ex desperatione aliquis contemnit divinam | |
| 2403 misericordiam, cui spes innititur, ita ex praesumptione contemnit | |
| 2404 divinam iustitiam, quae peccatores punit. Sed sicut misericordia | |
| 2405 est in Deo, ita etiam et iustitia est in ipso. Ergo sicut | |
| 2406 desperatio est per aversionem a Deo, ita praesumptio est per | |
| 2407 inordinatam conversionem ad ipsum.</p> | |
| 2408 <p title="II-II q. 21 a. 1 co."><a name="39679"><span class= | |
| 2409 "ref">[39679] IIª-IIae q. 21 a. 1 co.</span></a> Respondeo | |
| 2410 dicendum quod praesumptio videtur importare quandam immoderantiam | |
| 2411 spei. Spei autem obiectum est bonum arduum possibile. Possibile | |
| 2412 autem est aliquid homini dupliciter, uno modo, per propriam | |
| 2413 virtutem; alio modo, non nisi per virtutem divinam. Circa utramque | |
| 2414 autem spem per immoderantiam potest esse praesumptio. Nam circa | |
| 2415 spem per quam aliquis de propria virtute confidit, attenditur | |
| 2416 praesumptio ex hoc quod aliquis tendit in aliquid ut sibi possibile | |
| 2417 quod suam facultatem excedit, secundum quod dicitur Iudith VI, | |
| 2418 <i>praesumentes de se humilias</i>. Et talis praesumptio opponitur | |
| 2419 virtuti magnanimitatis, quae medium tenet in huiusmodi spe. Circa | |
| 2420 spem autem qua aliquis inhaeret divinae potentiae, potest per | |
| 2421 immoderantiam esse praesumptio in hoc quod aliquis tendit in | |
| 2422 aliquod bonum ut possibile per virtutem et misericordiam divinam | |
| 2423 quod possibile non est, sicut cum aliquis sperat se veniam obtinere | |
| 2424 sine poenitentia, vel gloriam sine meritis. Haec autem praesumptio | |
| 2425 est proprie species peccati in spiritum sanctum, quia scilicet per | |
| 2426 huiusmodi praesumptionem tollitur vel contemnitur adiutorium | |
| 2427 spiritus sancti per quod homo revocatur a peccato.</p> | |
| 2428 <p title="II-II q. 21 a. 1 ad 1"><a name="39680"><span class= | |
| 2429 "ref">[39680] IIª-IIae q. 21 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 2430 ergo dicendum quod, sicut supra dictum est, peccatum quod est | |
| 2431 contra Deum secundum suum genus est gravius ceteris peccatis. Unde | |
| 2432 praesumptio qua quis inordinate innititur Deo gravius peccatum est | |
| 2433 quam praesumptio qua quis innititur propriae virtuti. Quod enim | |
| 2434 aliquis innitatur divinae virtuti ad consequendum id quod Deo non | |
| 2435 convenit, hoc est diminuere divinam virtutem. Patet autem quod | |
| 2436 gravius peccat qui diminuit divinam virtutem quam qui propriam | |
| 2437 virtutem superextollit.</p> | |
| 2438 <p title="II-II q. 21 a. 1 ad 2"><a name="39681"><span class= | |
| 2439 "ref">[39681] IIª-IIae q. 21 a. 1 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 2440 dicendum quod ipsa etiam praesumptio qua quis de Deo inordinate | |
| 2441 praesumit amorem sui includit, quo quis proprium bonum inordinate | |
| 2442 desiderat. Quod enim multum desideramus, aestimamus nobis de facili | |
| 2443 per alios posse provenire, etiam si non possit.</p> | |
| 2444 <p title="II-II q. 21 a. 1 ad 3"><a name="39682"><span class= | |
| 2445 "ref">[39682] IIª-IIae q. 21 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 2446 dicendum quod praesumptio de divina misericordia habet et | |
| 2447 conversionem ad bonum commutabile, inquantum procedit ex desiderio | |
| 2448 inordinato proprii boni; et aversionem a bono incommutabili, | |
| 2449 inquantum attribuit divinae virtuti quod ei non convenit; per hoc | |
| 2450 enim avertitur homo a veritate divina.</p> | |
| 2451 <br /> | |
| 2452 <div class="E">Articulus 2</div> | |
| 2453 <p title="II-II q. 21 a. 2 arg. 1"><a name="39683"><span class= | |
| 2454 "ref">[39683] IIª-IIae q. 21 a. 2 arg. 1</span></a> Ad | |
| 2455 secundum sic proceditur. Videtur quod praesumptio non sit peccatum. | |
| 2456 Nullum enim peccatum est ratio quod homo exaudiatur a Deo. Sed per | |
| 2457 praesumptionem aliqui exaudiuntur a Deo, dicitur enim Iudith IX, | |
| 2458 <i>exaudi me miseram deprecantem et de tua misericordia | |
| 2459 praesumentem</i>. Ergo praesumptio de divina misericordia non est | |
| 2460 peccatum.</p> | |
| 2461 <p title="II-II q. 21 a. 2 arg. 2"><a name="39684"><span class= | |
| 2462 "ref">[39684] IIª-IIae q. 21 a. 2 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 2463 praesumptio importat superexcessum spei. Sed in spe quae habetur de | |
| 2464 Deo non potest esse superexcessus, cum eius potentia et | |
| 2465 misericordia sint infinita. Ergo videtur quod praesumptio non sit | |
| 2466 peccatum.</p> | |
| 2467 <p title="II-II q. 21 a. 2 arg. 3"><a name="39685"><span class= | |
| 2468 "ref">[39685] IIª-IIae q. 21 a. 2 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 2469 id quod est peccatum non excusat a peccato. Sed praesumptio excusat | |
| 2470 a peccato, dicit enim Magister, XXII dist. II Lib. Sent., quod Adam | |
| 2471 minus peccavit quia sub spe veniae peccavit, quod videtur ad | |
| 2472 praesumptionem pertinere. Ergo praesumptio non est peccatum.</p> | |
| 2473 <p title="II-II q. 21 a. 2 s. c."><a name="39686"><span class= | |
| 2474 "ref">[39686] IIª-IIae q. 21 a. 2 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 2475 est quod ponitur species peccati in spiritum sanctum.</p> | |
| 2476 <p title="II-II q. 21 a. 2 co."><a name="39687"><span class= | |
| 2477 "ref">[39687] IIª-IIae q. 21 a. 2 co.</span></a> Respondeo | |
| 2478 dicendum quod, sicut supra dictum est circa desperationem, omnis | |
| 2479 motus appetitivus qui conformiter se habet ad intellectum falsum | |
| 2480 est secundum se malus et peccatum. Praesumptio autem est motus | |
| 2481 quidam appetitivus, quia importat quandam spem inordinatam. Habet | |
| 2482 autem se conformiter intellectui falso, sicut et desperatio, sicut | |
| 2483 enim falsum est quod Deus poenitentibus non indulgeat, vel quod | |
| 2484 peccantes ad poenitentiam non convertat, ita falsum est quod in | |
| 2485 peccato perseverantibus veniam concedat, et a bono opere | |
| 2486 cessantibus gloriam largiatur; cui existimationi conformiter se | |
| 2487 habet praesumptionis motus. Et ideo praesumptio est peccatum. Minus | |
| 2488 tamen quam desperatio, quanto magis proprium est Deo misereri et | |
| 2489 parcere quam punire, propter eius infinitam bonitatem. Illud enim | |
| 2490 secundum se Deo convenit, hoc autem propter nostra peccata.</p> | |
| 2491 <p title="II-II q. 21 a. 2 ad 1"><a name="39688"><span class= | |
| 2492 "ref">[39688] IIª-IIae q. 21 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 2493 ergo dicendum quod praesumere aliquando ponitur pro sperare, quia | |
| 2494 ipsa spes recta quae habetur de Deo praesumptio videtur si | |
| 2495 mensuretur secundum conditionem humanam. Non autem est praesumptio | |
| 2496 si attendatur immensitas bonitatis divinae.</p> | |
| 2497 <p title="II-II q. 21 a. 2 ad 2"><a name="39689"><span class= | |
| 2498 "ref">[39689] IIª-IIae q. 21 a. 2 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 2499 dicendum quod praesumptio non importat superexcessum spei ex hoc | |
| 2500 quod aliquis nimis speret de Deo, sed ex hoc quod sperat de Deo | |
| 2501 aliquid quod Deo non convenit. Quod etiam est minus sperare de eo, | |
| 2502 quia hoc est eius virtutem quodammodo diminuere, ut dictum est.</p> | |
| 2503 <p title="II-II q. 21 a. 2 ad 3"><a name="39690"><span class= | |
| 2504 "ref">[39690] IIª-IIae q. 21 a. 2 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 2505 dicendum quod peccare cum proposito perseverandi in peccato sub spe | |
| 2506 veniae ad praesumptionem pertinet. Et hoc non diminuit, sed auget | |
| 2507 peccatum. Peccare autem sub spe veniae quandoque percipiendae cum | |
| 2508 proposito abstinendi a peccato et poenitendi de ipso, hoc non est | |
| 2509 praesumptionis, sed hoc peccatum diminuit, quia per hoc videtur | |
| 2510 habere voluntatem minus firmatam ad peccandum.</p> | |
| 2511 <br /> | |
| 2512 <div class="E">Articulus 3</div> | |
| 2513 <p title="II-II q. 21 a. 3 arg. 1"><a name="39691"><span class= | |
| 2514 "ref">[39691] IIª-IIae q. 21 a. 3 arg. 1</span></a> Ad tertium | |
| 2515 sic proceditur. Videtur quod praesumptio magis opponatur timori | |
| 2516 quam spei. Inordinatio enim timoris opponitur recto timori. Sed | |
| 2517 praesumptio videtur ad inordinationem timoris pertinere, dicitur | |
| 2518 enim Sap. XVII, <i>semper praesumit saeva perturbata | |
| 2519 conscientia</i>; et ibidem dicitur quod timor est praesumptionis | |
| 2520 adiutorium. Ergo praesumptio opponitur timori magis quam spei.</p> | |
| 2521 <p title="II-II q. 21 a. 3 arg. 2"><a name="39692"><span class= | |
| 2522 "ref">[39692] IIª-IIae q. 21 a. 3 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 2523 contraria sunt quae maxime distant. Sed praesumptio magis distat a | |
| 2524 timore quam a spe, quia praesumptio importat motum ad rem, sicut et | |
| 2525 spes; timor autem motum a re. Ergo praesumptio magis contrariatur | |
| 2526 timori quam spei.</p> | |
| 2527 <p title="II-II q. 21 a. 3 arg. 3"><a name="39693"><span class= | |
| 2528 "ref">[39693] IIª-IIae q. 21 a. 3 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 2529 praesumptio totaliter excludit timorem, non autem totaliter | |
| 2530 excludit spem, sed solum rectitudinem spei. Cum ergo opposita sint | |
| 2531 quae se interimunt, videtur quod praesumptio magis opponatur timori | |
| 2532 quam spei.</p> | |
| 2533 <p title="II-II q. 21 a. 3 s. c."><a name="39694"><span class= | |
| 2534 "ref">[39694] IIª-IIae q. 21 a. 3 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 2535 est quod duo invicem opposita vitia contrariantur uni virtuti, | |
| 2536 sicut timiditas et audacia fortitudini. Sed peccatum praesumptionis | |
| 2537 contrariatur peccato desperationis, quod directe opponitur spei. | |
| 2538 Ergo videtur quod etiam praesumptio directius spei opponatur.</p> | |
| 2539 <p title="II-II q. 21 a. 3 co."><a name="39695"><span class= | |
| 2540 "ref">[39695] IIª-IIae q. 21 a. 3 co.</span></a> Respondeo | |
| 2541 dicendum quod, sicut Augustinus dicit, in IV contra Iulian., | |
| 2542 <i>omnibus virtutibus non solum sunt vitia manifesta discretione | |
| 2543 contraria, sicut prudentiae temeritas, verum etiam vicina | |
| 2544 quodammodo, nec veritate, sed quadam specie fallente similia, sicut | |
| 2545 prudentiae astutia</i>. Et hoc etiam philosophus dicit, in II | |
| 2546 Ethic., quod virtus maiorem convenientiam videtur habere cum uno | |
| 2547 oppositorum vitiorum quam cum alio, sicut temperantia cum | |
| 2548 insensibilitate et fortitudo cum audacia. Praesumptio igitur | |
| 2549 manifestam oppositionem videtur habere ad timorem, praecipue | |
| 2550 servilem, qui respicit poenam ex Dei iustitia provenientem, cuius | |
| 2551 remissionem praesumptio sperat. Sed secundum quandam falsam | |
| 2552 similitudinem magis contrariatur spei, quia importat quandam | |
| 2553 inordinatam spem de Deo. Et quia directius aliqua opponuntur quae | |
| 2554 sunt unius generis quam quae sunt generum diversorum (nam contraria | |
| 2555 sunt in eodem genere), ideo directius praesumptio opponitur spei | |
| 2556 quam timori, utrumque enim respicit idem obiectum cui innititur, | |
| 2557 sed spes ordinate, praesumptio inordinate.</p> | |
| 2558 <p title="II-II q. 21 a. 3 ad 1"><a name="39696"><span class= | |
| 2559 "ref">[39696] IIª-IIae q. 21 a. 3 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 2560 ergo dicendum quod sicut spes abusive dicitur de malo, proprie | |
| 2561 autem de bono, ita etiam praesumptio. Et secundum hunc modum | |
| 2562 inordinatio timoris praesumptio dicitur.</p> | |
| 2563 <p title="II-II q. 21 a. 3 ad 2"><a name="39697"><span class= | |
| 2564 "ref">[39697] IIª-IIae q. 21 a. 3 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 2565 dicendum quod contraria sunt quae maxime distant in eodem genere. | |
| 2566 Praesumptio autem et spes important motum eiusdem generis, qui | |
| 2567 potest esse vel ordinatus vel inordinatus. Et ideo praesumptio | |
| 2568 directius contrariatur spei quam timori, nam spei contrariatur | |
| 2569 ratione propriae differentiae, sicut inordinatum ordinato; timori | |
| 2570 autem contrariatur ratione differentiae sui generis, scilicet motus | |
| 2571 spei.</p> | |
| 2572 <p title="II-II q. 21 a. 3 ad 3"><a name="39698"><span class= | |
| 2573 "ref">[39698] IIª-IIae q. 21 a. 3 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 2574 dicendum quod quia praesumptio contrariatur timori contrarietate | |
| 2575 generis, virtuti autem spei contrarietate differentiae, ideo | |
| 2576 praesumptio excludit totaliter timorem etiam secundum genus, spem | |
| 2577 autem non excludit nisi ratione differentiae, excludendo eius | |
| 2578 ordinationem.</p> | |
| 2579 <br /> | |
| 2580 <div class="E">Articulus 4</div> | |
| 2581 <p title="II-II q. 21 a. 4 arg. 1"><a name="39699"><span class= | |
| 2582 "ref">[39699] IIª-IIae q. 21 a. 4 arg. 1</span></a> Ad quartum | |
| 2583 sic proceditur. Videtur quod praesumptio non causetur ex inani | |
| 2584 gloria. Praesumptio enim maxime videtur inniti divinae | |
| 2585 misericordiae. Misericordia autem respicit miseriam, quae opponitur | |
| 2586 gloriae. Ergo praesumptio non oritur ex inani gloria.</p> | |
| 2587 <p title="II-II q. 21 a. 4 arg. 2"><a name="39700"><span class= | |
| 2588 "ref">[39700] IIª-IIae q. 21 a. 4 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 2589 praesumptio opponitur desperationi. Sed desperatio oritur ex | |
| 2590 tristitia, ut dictum est. Cum igitur oppositorum oppositae sint | |
| 2591 causae, videtur quod oriatur ex delectatione. Et ita videtur quod | |
| 2592 oriatur ex vitiis carnalibus, quorum delectationes sunt | |
| 2593 vehementiores.</p> | |
| 2594 <p title="II-II q. 21 a. 4 arg. 3"><a name="39701"><span class= | |
| 2595 "ref">[39701] IIª-IIae q. 21 a. 4 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 2596 vitium praesumptionis consistit in hoc quod aliquis tendit in | |
| 2597 aliquod bonum quod non est possibile, quasi possibile. Sed quod | |
| 2598 aliquis aestimet possibile quod est impossibile, provenit ex | |
| 2599 ignorantia. Ergo praesumptio magis provenit ex ignorantia quam ex | |
| 2600 inani gloria.</p> | |
| 2601 <p title="II-II q. 21 a. 4 s. c."><a name="39702"><span class= | |
| 2602 "ref">[39702] IIª-IIae q. 21 a. 4 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 2603 est quod Gregorius dicit, XXXI Moral., quod praesumptio novitatum | |
| 2604 est filia inanis gloriae.</p> | |
| 2605 <p title="II-II q. 21 a. 4 co."><a name="39703"><span class= | |
| 2606 "ref">[39703] IIª-IIae q. 21 a. 4 co.</span></a> Respondeo | |
| 2607 dicendum quod, sicut supra dictum est, duplex est praesumptio. Una | |
| 2608 quidem quae innititur propriae virtuti, attentans scilicet aliquid | |
| 2609 ut sibi possibile quod propriam virtutem excedit. Et talis | |
| 2610 praesumptio manifeste ex inani gloria procedit, ex hoc enim quod | |
| 2611 aliquis multam desiderat gloriam, sequitur quod attentet ad gloriam | |
| 2612 quaedam super vires suas. Et huiusmodi praecipue sunt nova, quae | |
| 2613 maiorem admirationem habent. Et ideo signanter Gregorius | |
| 2614 praesumptionem novitatum posuit filiam inanis gloriae. Alia vero | |
| 2615 est praesumptio quae innititur inordinate divinae misericordiae vel | |
| 2616 potentiae, per quam sperat se obtinere gloriam sine meritis et | |
| 2617 veniam sine poenitentia. Et talis praesumptio videtur oriri directe | |
| 2618 ex superbia, ac si ipse tanti se aestimet quod etiam eum peccantem | |
| 2619 Deus non puniat vel a gloria excludat.</p> | |
| 2620 <p title="II-II q. 21 a. 4 ad arg."><a name="39704"><span class= | |
| 2621 "ref">[39704] IIª-IIae q. 21 a. 4 ad arg.</span></a> Et per | |
| 2622 hoc patet responsio ad obiecta.</p> | |
| 2623 <br /> | |
| 2624 <div class="D">Quaestio 22</div> | |
| 2625 <div class="G">Prooemium</div> | |
| 2626 <p title="II-II q. 22 pr."><a name="39705"><span class= | |
| 2627 "ref">[39705] IIª-IIae q. 22 pr.</span></a> Deinde | |
| 2628 considerandum est de praeceptis pertinentibus ad spem et timorem. | |
| 2629 Et circa hoc quaeruntur duo. Primo, de praeceptis pertinentibus ad | |
| 2630 spem. Secundo, de praeceptis pertinentibus ad timorem.</p> | |
| 2631 <br /> | |
| 2632 <div class="E">Articulus 1</div> | |
| 2633 <p title="II-II q. 22 a. 1 arg. 1"><a name="39706"><span class= | |
| 2634 "ref">[39706] IIª-IIae q. 22 a. 1 arg. 1</span></a> Ad primum | |
| 2635 sic proceditur. Videtur quod nullum praeceptum sit dandum pertinens | |
| 2636 ad virtutem spei. Quod enim potest sufficienter fieri per unum, non | |
| 2637 oportet quod ad id aliquid aliud inducatur. Sed ad sperandum bonum | |
| 2638 sufficienter homo inducitur ex ipsa naturali inclinatione. Ergo non | |
| 2639 oportet quod ad hoc inducatur homo per legis praeceptum.</p> | |
| 2640 <p title="II-II q. 22 a. 1 arg. 2"><a name="39707"><span class= | |
| 2641 "ref">[39707] IIª-IIae q. 22 a. 1 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 2642 cum praecepta dentur de actibus virtutum, principalia praecepta | |
| 2643 debent dari de actibus principalium virtutum. Sed inter omnes | |
| 2644 virtutes principaliores sunt tres virtutes theologicae, scilicet | |
| 2645 spes, fides et caritas. Cum igitur principalia legis praecepta sint | |
| 2646 praecepta Decalogi, ad quae omnia alia reducuntur, ut supra habitum | |
| 2647 est; videtur quod, si de spe daretur aliquod praeceptum, quod | |
| 2648 deberet inter praecepta Decalogi contineri. Non autem continetur. | |
| 2649 Ergo videtur quod nullum praeceptum in lege debeat dari de actu | |
| 2650 spei.</p> | |
| 2651 <p title="II-II q. 22 a. 1 arg. 3"><a name="39708"><span class= | |
| 2652 "ref">[39708] IIª-IIae q. 22 a. 1 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 2653 eiusdem rationis est praecipere actum virtutis et prohibere actum | |
| 2654 vitii oppositi. Sed non invenitur aliquod praeceptum datum per quod | |
| 2655 prohibeatur desperatio, quae est opposita spei. Ergo videtur quod | |
| 2656 nec de spe conveniat aliquod praeceptum dari.</p> | |
| 2657 <p title="II-II q. 22 a. 1 s. c."><a name="39709"><span class= | |
| 2658 "ref">[39709] IIª-IIae q. 22 a. 1 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 2659 est quod Augustinus dicit, super illud Ioan. XV, <i>hoc est | |
| 2660 praeceptum meum, ut diligatis invicem, de fide nobis quam multa | |
| 2661 mandata sunt; quam multa de spe</i>. Ergo de spe convenit aliqua | |
| 2662 praecepta dari.</p> | |
| 2663 <p title="II-II q. 22 a. 1 co."><a name="39710"><span class= | |
| 2664 "ref">[39710] IIª-IIae q. 22 a. 1 co.</span></a> Respondeo | |
| 2665 dicendum quod praeceptorum quae in sacra Scriptura inveniuntur | |
| 2666 quaedam sunt de substantia legis; quaedam vero sunt praeambula ad | |
| 2667 legem. Praeambula quidem sunt ad legem illa quibus non existentibus | |
| 2668 lex locum habere non potest. Huiusmodi autem sunt praecepta de actu | |
| 2669 fidei et de actu spei, quia per actum fidei mens hominis inclinatur | |
| 2670 ut recognoscat auctorem legis talem cui se subdere debeat; per spem | |
| 2671 vero praemii homo inducitur ad observantiam praeceptorum. Praecepta | |
| 2672 vero de substantia legis sunt quae homini iam subiecto et ad | |
| 2673 obediendum parato imponuntur, pertinentia ad rectitudinem vitae. Et | |
| 2674 ideo huiusmodi praecepta statim in ipsa legis latione proponuntur | |
| 2675 per modum praeceptorum. Spei vero et fidei praecepta non erant | |
| 2676 proponenda per modum praeceptorum, quia nisi homo iam crederet et | |
| 2677 speraret, frustra ei lex proponeretur. Sed sicut praeceptum fidei | |
| 2678 proponendum fuit per modum denuntiationis vel commemorationis, ut | |
| 2679 supra dictum est; ita etiam praeceptum spei in prima legis latione | |
| 2680 proponendum fuit per modum promissionis, qui enim obedientibus | |
| 2681 praemia promittit, ex hoc ipso incitat ad spem. Unde omnia promissa | |
| 2682 quae in lege continentur sunt spei excitativa. Sed quia, lege iam | |
| 2683 posita, pertinet ad sapientes viros ut non solum inducant homines | |
| 2684 ad observantiam praeceptorum, sed etiam multo magis ad conservandum | |
| 2685 legis fundamentum; ideo post primam legis lationem in sacra | |
| 2686 Scriptura multipliciter inducuntur homines ad sperandum, etiam per | |
| 2687 modum admonitionis vel praecepti, et non solum per modum | |
| 2688 promissionis, sicut in lege, sicut patet in Psalm., <i>sperate in | |
| 2689 eo omnes congregationes populi</i>, et in multis aliis Scripturae | |
| 2690 locis.</p> | |
| 2691 <p title="II-II q. 22 a. 1 ad 1"><a name="39711"><span class= | |
| 2692 "ref">[39711] IIª-IIae q. 22 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 2693 ergo dicendum quod natura sufficienter inclinat ad sperandum bonum | |
| 2694 naturae humanae proportionatum. Sed ad sperandum supernaturale | |
| 2695 bonum oportuit hominem induci auctoritate legis divinae, partim | |
| 2696 quidem promissis, partim autem admonitionibus vel praeceptis. Et | |
| 2697 tamen ad ea etiam ad quae naturalis ratio inclinat, sicut sunt | |
| 2698 actus virtutum moralium, necessarium fuit praecepta legis divinae | |
| 2699 dari, propter maiorem firmitatem; et praecipue quia naturalis ratio | |
| 2700 hominis obtenebrata erat per concupiscentias peccati.</p> | |
| 2701 <p title="II-II q. 22 a. 1 ad 2"><a name="39712"><span class= | |
| 2702 "ref">[39712] IIª-IIae q. 22 a. 1 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 2703 dicendum quod praecepta Decalogi pertinent ad primam legis | |
| 2704 lationem. Et ideo inter praecepta Decalogi non fuit dandum | |
| 2705 praeceptum aliquod de spe, sed suffecit per aliquas promissiones | |
| 2706 positas inducere ad spem, ut patet in primo et quarto | |
| 2707 praecepto.</p> | |
| 2708 <p title="II-II q. 22 a. 1 ad 3"><a name="39713"><span class= | |
| 2709 "ref">[39713] IIª-IIae q. 22 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 2710 dicendum quod in illis ad quorum observationem homo tenetur ex | |
| 2711 ratione debiti, sufficit praeceptum affirmativum dari de eo quod | |
| 2712 faciendum est, in quibus prohibitiones eorum quae sunt vitanda | |
| 2713 intelliguntur. Sicut datur praeceptum de honoratione parentum, non | |
| 2714 autem prohibetur quod parentes dehonorentur, nisi per hoc quod | |
| 2715 dehonorantibus poena adhibetur in lege. Et quia debitum est ad | |
| 2716 humanam salutem ut speret homo de Deo, fuit ad hoc homo inducendus | |
| 2717 aliquo praedictorum modorum quasi affirmative, in quo | |
| 2718 intelligeretur prohibitio oppositi.</p> | |
| 2719 <br /> | |
| 2720 <div class="E">Articulus 2</div> | |
| 2721 <p title="II-II q. 22 a. 2 arg. 1"><a name="39714"><span class= | |
| 2722 "ref">[39714] IIª-IIae q. 22 a. 2 arg. 1</span></a> Ad | |
| 2723 secundum sic proceditur. Videtur quod de timore non fuerit dandum | |
| 2724 aliquod praeceptum in lege. Timor enim Dei est de his quae sunt | |
| 2725 praeambula ad legem, cum sit initium sapientiae. Sed ea quae sunt | |
| 2726 praeambula ad legem non cadunt sub praeceptis legis. Ergo de timore | |
| 2727 non est dandum aliquod praeceptum legis.</p> | |
| 2728 <p title="II-II q. 22 a. 2 arg. 2"><a name="39715"><span class= | |
| 2729 "ref">[39715] IIª-IIae q. 22 a. 2 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 2730 posita causa ponitur effectus. Sed amor est causa timoris, omnis | |
| 2731 enim timor ex aliquo amore procedit, ut Augustinus dicit, in libro | |
| 2732 octoginta trium quaest. Ergo, posito praecepto de amore, superfluum | |
| 2733 fuisset praecipere timorem.</p> | |
| 2734 <p title="II-II q. 22 a. 2 arg. 3"><a name="39716"><span class= | |
| 2735 "ref">[39716] IIª-IIae q. 22 a. 2 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 2736 timori aliquo modo opponitur praesumptio. Sed nulla prohibitio | |
| 2737 invenitur in lege de praesumptione data. Ergo videtur quod nec de | |
| 2738 timore aliquod praeceptum dari debuerit.</p> | |
| 2739 <p title="II-II q. 22 a. 2 s. c."><a name="39717"><span class= | |
| 2740 "ref">[39717] IIª-IIae q. 22 a. 2 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 2741 est quod dicitur Deut. X, <i>et nunc, Israel, quid dominus Deus | |
| 2742 tuus petit a te, nisi ut timeas dominum Deum tuum?</i> Sed illud a | |
| 2743 nobis requirit quod nobis praecipit observandum. Ergo sub praecepto | |
| 2744 cadit quod aliquis timeat Deum.</p> | |
| 2745 <p title="II-II q. 22 a. 2 co."><a name="39718"><span class= | |
| 2746 "ref">[39718] IIª-IIae q. 22 a. 2 co.</span></a> Respondeo | |
| 2747 dicendum quod duplex est timor, scilicet servilis et filialis. | |
| 2748 Sicut autem aliquis inducitur ad observantiam praeceptorum legis | |
| 2749 per spem praemiorum, ita etiam inducitur ad legis observantiam per | |
| 2750 timorem poenarum, qui est timor servilis. Et ideo sicut, secundum | |
| 2751 praedicta, in ipsa legis latione non fuit praeceptum dandum de actu | |
| 2752 spei, sed ad hoc fuerunt homines inducendi per promissa; ita nec de | |
| 2753 timore qui respicit poenam fuit praeceptum dandum per modum | |
| 2754 praecepti, sed ad hoc fuerunt homines inducendi per comminationem | |
| 2755 poenarum. Quod fuit factum et in ipsis praeceptis Decalogi, et | |
| 2756 postmodum consequenter in secundariis legis praeceptis. Sed sicut | |
| 2757 sapientes et prophetae consequenter, intendentes homines stabilire | |
| 2758 in obedientia legis, documenta tradiderunt de spe per modum | |
| 2759 admonitionis vel praecepti, ita etiam et de timore. Sed timor | |
| 2760 filialis, qui reverentiam exhibet Deo, est quasi quoddam genus ad | |
| 2761 dilectionem Dei, et principium quoddam omnium eorum quae in Dei | |
| 2762 reverentiam observantur. Et ideo de timore filiali dantur praecepta | |
| 2763 in lege sicut et de dilectione, quia utrumque est praeambulum ad | |
| 2764 exteriores actus qui praecipiuntur in lege, ad quos pertinent | |
| 2765 praecepta Decalogi. Et ideo in auctoritate legis inducta requiritur | |
| 2766 ab homine timor, et ut ambulet in viis Dei colendo ipsum, et ut | |
| 2767 diligat ipsum.</p> | |
| 2768 <p title="II-II q. 22 a. 2 ad 1"><a name="39719"><span class= | |
| 2769 "ref">[39719] IIª-IIae q. 22 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 2770 ergo dicendum quod timor filialis est quoddam praeambulum ad legem | |
| 2771 non sicut extrinsecum aliquid, sed sicut principium legis, sicut | |
| 2772 etiam dilectio. Et ideo de utroque dantur praecepta, quae sunt | |
| 2773 quasi quaedam principia communia totius legis.</p> | |
| 2774 <p title="II-II q. 22 a. 2 ad 2"><a name="39720"><span class= | |
| 2775 "ref">[39720] IIª-IIae q. 22 a. 2 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 2776 dicendum quod ex amore sequitur timor filialis, sicut etiam et alia | |
| 2777 bona opera quae ex caritate fiunt. Et ideo sicut post praeceptum | |
| 2778 caritatis dantur praecepta de aliis actibus virtutum, ita etiam | |
| 2779 simul dantur praecepta de timore et amore caritatis. Sicut etiam in | |
| 2780 scientiis demonstrativis non sufficit ponere principia prima, nisi | |
| 2781 etiam ponantur conclusiones quae ex his sequuntur vel proxime vel | |
| 2782 remote.</p> | |
| 2783 <p title="II-II q. 22 a. 2 ad 3"><a name="39721"><span class= | |
| 2784 "ref">[39721] IIª-IIae q. 22 a. 2 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 2785 dicendum quod inductio ad timorem sufficit ad excludendum | |
| 2786 praesumptionem, sicut etiam inductio ad spem sufficit ad | |
| 2787 excludendum desperationem, ut dictum est.</p> | |
| 2788 <div class="centro"><br /> | |
| 2789 <p><a href="sth3001.html"><img src="icons/ageretro.gif" width="19" | |
| 2790 height="19" align="middle" border="0" alt="age retro" /></a> | |
| 2791 <a href="sth3023.html"><img src="icons/ageultra.gif" width="19" | |
| 2792 height="19" align="middle" border="0" alt="age ultra" /></a></p> | |
| 2793 <br /> | |
| 2794 <hr /> | |
| 2795 <br /> | |
| 2796 <address>© 2006 Fundación Tomás de Aquino quoad | |
| 2797 hanc editionem<br /> | |
| 2798 Iura omnia asservantur<br /> | |
| 2799 OCLC nr. <a href="http://worldcatlibraries.org/wcpa/oclc/49644264" | |
| 2800 style="text-decoration=none">49644264</a></address> | |
| 2801 </div> | |
| 2802 </body> | |
| 2803 </html> |
