|
36
|
1 <!DOCTYPE html PUBLIC "-//W3C//DTD XHTML 1.0 Transitional//EN"
|
|
|
2 "http://www.w3.org/TR/xhtml1/DTD/xhtml1-transitional.dtd">
|
|
|
3 <html lang="LA" xmlns="http://www.w3.org/1999/xhtml" xml:lang="LA">
|
|
|
4 <head>
|
|
|
5 <meta name="generator" content=
|
|
|
6 "HTML Tidy for Cygwin (vers 25 March 2009), see www.w3.org" />
|
|
|
7 <meta http-equiv="Content-Type" content=
|
|
|
8 "text/html; charset=us-ascii" />
|
|
|
9 <meta http-equiv="Content-Style-Type" content="text/css" />
|
|
|
10 <meta http-equiv="Content-Script-Type" content="text/javascript" />
|
|
|
11 <meta name="keywords" content=
|
|
|
12 "Thomas de Aquino, Corpus Thomisticum" />
|
|
|
13 <meta name="language" content="Latin" />
|
|
|
14 <meta name="security" content="public" />
|
|
|
15 <meta name="owner" content="ealarcon@unav.es" />
|
|
|
16 <meta name="author" content="Enrique Alarcón" />
|
|
|
17 <meta name="abstract" content="" />
|
|
|
18 <link rel="stylesheet" media="screen" href="vscreen.css" type=
|
|
|
19 "text/css" />
|
|
|
20 <link rel="stylesheet" media="print" href="vprint.css" type=
|
|
|
21 "text/css" />
|
|
|
22 <title>Thomas de Aquino, Super Evangelium S. Ioannis lectura, cap.
|
|
|
23 2</title>
|
|
|
24 </head>
|
|
|
25 <body>
|
|
|
26 <div class="tres"><a href="http://www.corpusthomisticum.org/">CORPUS THOMISTICUM</a></div>
|
|
|
27 <div class="uno">Sancti Thomae de Aquino</div>
|
|
|
28 <div class="uno">Super Evangelium S. Ioannis lectura</div>
|
|
|
29 <div class="dos">caput II</div>
|
|
|
30 <br />
|
|
|
31 <div class="centro">
|
|
|
32 <table align="center" summary="Imago">
|
|
|
33 <tr>
|
|
|
34 <th><img src="icons/crux190.jpg" width="164" height="190" border=
|
|
|
35 "0" alt="Thomas de Aquino a Beato Angelico depictus" align=
|
|
|
36 "middle" /></th>
|
|
|
37 </tr>
|
|
|
38 </table>
|
|
|
39 <br />
|
|
|
40 <span class="tres">Textum Taurini 1952 editum<br />
|
|
|
41 ac automato translatum a Roberto Busa SJ in taenias
|
|
|
42 magneticas<br />
|
|
|
43 denuo recognovit Enrique Alarcón atque instruxit<br />
|
|
|
44 <br /></span><br />
|
|
|
45 <hr />
|
|
|
46 <br />
|
|
|
47 <p><a href="cih01.html"><img src="icons/ageretro.gif" width="19"
|
|
|
48 height="19" align="middle" border="0" alt="age retro" /></a>
|
|
|
49 <a href="cih03.html"><img src="icons/ageultra.gif" width="19"
|
|
|
50 height="19" align="middle" border="0" alt="age ultra" /></a></p>
|
|
|
51 <script language="JavaScript" type="text/javascript">
|
|
|
52 //<![CDATA[
|
|
30
|
53 <!--
|
|
|
54 // original code by Bill Trefzger 12/12/96; revised by Enrique Alarcon 12/9/2000
|
|
|
55 function go(){if(document.selecter.select1.options[document.selecter.select1.selectedIndex].value !="none"){location=document.selecter.select1.options[document.selecter.select1.selectedIndex].value}}
|
|
|
56 document.write('<FORM NAME="selecter"><SELECT NAME="select1">');
|
|
|
57 document.write('<OPTION VALUE="none">INDEX');
|
|
|
58 document.write('<OPTION VALUE="none">------------------------------------------------');
|
|
|
59 document.write('<OPTION VALUE="index.html">Corpus Thomisticum');
|
|
|
60 document.write('<OPTION VALUE="iopera.html">Opera omnia');
|
|
|
61 document.write('<OPTION VALUE="zbiblia.html">Bibliographia Thomistica');
|
|
|
62 document.write('<OPTION VALUE="none">-------------------------------------------');
|
|
|
63 document.write('<OPTION VALUE="#87435">Super Io., cap. 2 l. 1');
|
|
|
64 document.write('<OPTION VALUE="#87436">Super Io., cap. 2 l. 2');
|
|
|
65 document.write('<OPTION VALUE="#87437">Super Io., cap. 2 l. 3');
|
|
36
|
66 document.write('<\/SELECT>');
|
|
30
|
67 document.write('<BR><BR>');
|
|
|
68 document.write('<INPUT TYPE="button" VALUE="Agedum" ONCLICK="go()">');
|
|
36
|
69 document.write('<\/FORM>');
|
|
30
|
70 // -->
|
|
36
|
71 //]]>
|
|
|
72 </script><br />
|
|
|
73 <hr />
|
|
|
74 <br /></div>
|
|
|
75 <div class="C">Caput 2</div>
|
|
|
76 <div class="D">Lectio 1</div>
|
|
|
77 <p title="Super Io., cap. 2 l. 1"><a name="87435"><span class=
|
|
|
78 "ref">[87435] Super Io., cap. 2 l. 1</span></a> Supra Evangelista
|
|
|
79 ostendit dignitatem verbi incarnati, et evidentiam eius
|
|
|
80 multipliciter; hic consequenter incipit determinare de effectibus
|
|
|
81 et operibus quibus manifestata est mundo divinitas verbi incarnati,
|
|
|
82 et primo narrat ea quae Christus fecit in mundo vivendo, ad
|
|
|
83 manifestationem suae divinitatis; secundo quomodo Christus suam
|
|
|
84 divinitatem monstravit moriendo; et hoc a XII cap. et ultra. Circa
|
|
|
85 primum duo facit: primo enim ostendit Christi divinitatem quantum
|
|
|
86 ad dominium quod habuit supra naturam; secundo quantum ad effectus
|
|
|
87 gratiae, et hoc in III cap. ibi <i>erat homo ex Pharisaeis
|
|
|
88 Nicodemus nomine</i> et cetera. Dominium autem Christi super
|
|
|
89 naturam proponitur nobis per hoc quod naturam mutavit: quae quidem
|
|
|
90 mutatio facta est a Christo in signum primo discipulis ad
|
|
|
91 confirmandum; secundo vero turbis ad credendum, ibi <i>post hoc
|
|
|
92 descendit Capharnaum</i>. Mutatio autem naturae ad confirmandos
|
|
|
93 discipulos in nuptiis facta est, in quibus convertit aquam in
|
|
|
94 vinum; et hoc est quod dicit <i>nuptiae factae sunt in Cana
|
|
|
95 Galilaeae</i>: ubi primo describuntur nuptiae; secundo illi qui
|
|
|
96 nuptiis interfuerunt, ibi <i>erat autem mater Iesu</i>; tertio
|
|
|
97 describitur ipsum miraculum patratum, ibi <i>et deficiente vino</i>
|
|
|
98 et cetera. Describit autem nuptias primo quidem quantum ad tempus;
|
|
|
99 unde dicit <i>et die tertia nuptiae factae sunt</i>, scilicet
|
|
|
100 postquam praedicta de vocatione discipulorum fecerat. Postquam enim
|
|
|
101 manifestatus fuerat testimonio Ioannis, voluit etiam seipsum
|
|
|
102 manifestare. Secundo vero, quantum ad locum; unde dicit <i>in Cana
|
|
|
103 Galilaeae</i>. Galilaea namque provincia est, Cana viculus quidam
|
|
|
104 in ipsa provincia. Quantum autem ad litteram pertinet, sciendum
|
|
|
105 est, quod circa tempus praedicationis Christi est duplex opinio.
|
|
|
106 Quidam namque dicunt, quod a Baptismate Christi usque ad passionem
|
|
|
107 eius, fuerint duo anni et dimidius. Et secundum hos, hoc quod hic
|
|
|
108 legitur de nuptiis, eodem anno factum est quo Christus baptizatus
|
|
|
109 est. Sed his contrariatur sententia et consuetudo Ecclesiae: nam in
|
|
|
110 festo Epiphaniae trium miraculorum commemoratio fit, scilicet
|
|
|
111 adorationis magorum, quae fuit primo anno nativitatis dominicae; et
|
|
|
112 Baptismi Christi, quo baptizatus est eodem die, revolutis triginta
|
|
|
113 annis; et de nuptiis, quae sunt factae eodem die, revoluto anno. Ex
|
|
|
114 quo sequitur quod ad minus unus annus elapsus fuit a Baptismo usque
|
|
|
115 ad nuptias. In quo quidem anno nil aliud legitur dominus fecisse
|
|
|
116 nisi quod dicitur Matth. IV de ieiunio in deserto, et de tentatione
|
|
|
117 a Diabolo, et ea quae hic Ioannes refert de testimonio Baptistae et
|
|
|
118 conversione discipulorum. A nuptiis autem coepit publice praedicare
|
|
|
119 et miracula facere usque ad passionem, ita quod duobus annis cum
|
|
|
120 dimidio publice praedicavit. Mystice autem per nuptias intelligitur
|
|
|
121 coniunctio Christi et Ecclesiae, quia, ut dicit apostolus Eph. V,
|
|
|
122 32, <i>sacramentum hoc magnum est, dico autem in Christo et in
|
|
|
123 Ecclesia</i>. Et illud quidem matrimonium initiatum fuit in utero
|
|
|
124 virginali, quando Deus pater filio humanam naturam univit in
|
|
|
125 unitate personae, unde huius coniunctionis thalamus fuit uterus
|
|
|
126 virginalis; Ps. XVIII, 6: <i>in sole posuit tabernaculum suum</i>.
|
|
|
127 De istis nuptiis dicitur Matth. XXII, 2: <i>simile est regnum
|
|
|
128 caelorum homini regi, qui fecit nuptias filio suo</i>, tunc
|
|
|
129 scilicet quando Deus pater humanam naturam verbo suo copulavit in
|
|
|
130 utero virginali. Publicatum autem fuit, quando Ecclesia sibi per
|
|
|
131 fidem coniuncta est; Oseae II, 20: <i>sponsabo te mihi in fide</i>
|
|
|
132 et cetera. De istis nuptiis dicitur Apoc. XIX, 9: <i>beati qui ad
|
|
|
133 caenam nuptiarum agni vocati sunt</i>. Consummatum autem erit,
|
|
|
134 quando sponsa, idest Ecclesia, introducetur in thalamum sponsi, in
|
|
|
135 caelestem scilicet gloriam. Nec vacat a mysterio quod die tertio
|
|
|
136 nuptiae factae sunt. Primus namque dies est tempus legis naturae;
|
|
|
137 secundus tempus legis scriptae; tertius vero dies tempus gratiae,
|
|
|
138 in quo dominus incarnatus nuptias celebravit; Oseae VI, 3:
|
|
|
139 <i>vivificabit nos post duos dies: in die tertia suscitabit
|
|
|
140 nos</i>. Locus autem congruit mysterio: Cana enim interpretatur
|
|
|
141 zelus; Galilaea vero transmigratio. In zelo ergo transmigrationis
|
|
|
142 hae nuptiae celebrantur, ut denuntiet eos maxime Christi
|
|
|
143 coniunctione dignos existere qui zelo piae devotionis ferventes
|
|
|
144 transmigrant de statu culpae ad gratiam Ecclesiae, Eccli. XXIV, 26:
|
|
|
145 <i>transite ad me, omnes qui concupiscitis me</i> etc., et de morte
|
|
|
146 ad vitam, idest de statu mortalitatis et miseriae, ad statum
|
|
|
147 immortalitatis et gloriae; Apoc. XXI, 5: <i>ecce nova facio
|
|
|
148 omnia</i>. Consequenter cum dicit <i>erat autem mater Iesu ibi</i>,
|
|
|
149 describuntur personae invitatae: ubi agitur de tribus, scilicet de
|
|
|
150 matre, de Iesu, et de discipulis. De matre quidem, cum dicit <i>et
|
|
|
151 erat mater Iesu ibi</i>. Quae quidem praemittitur, ut ostendatur
|
|
|
152 quod Iesus adhuc ignotus erat, et non vocatus ad nuptias sicut
|
|
|
153 insignis persona, sed ex quadam familiaritate, tamquam notus, et
|
|
|
154 unus aliorum: sicut enim vocaverunt matrem, ita et filium. Vel
|
|
|
155 forte prius invitatur mater, quia ambigebant de Iesu, an invitatus
|
|
|
156 venturus esset ad nuptias propter summam religiositatem, quam
|
|
|
157 videbant in eo, et quia non viderunt eum se immiscuisse conviviis.
|
|
|
158 Et ideo puto quod primo consuluerunt matrem, an Iesus esset
|
|
|
159 vocandus. Et ideo signanter dixit Evangelista primo matrem adesse
|
|
|
160 iam in nuptiis, et Iesum postmodum fuisse vocatum. Et hoc est quod
|
|
|
161 sequitur <i>vocatus est Iesus</i>. Voluit autem Christus nuptiis
|
|
|
162 interesse primo quidem ut daret nobis humilitatis exemplum: neque
|
|
|
163 enim ad dignitatem suam respiciebat, sed quomodo dignatus est
|
|
|
164 formam servi accipere, ita non dedignatus est ad nuptias venire
|
|
|
165 servorum, ut dicit Chrysostomus. Et ideo Augustinus: erubescat homo
|
|
|
166 esse superbus, quoniam factus est humilis Deus. Nam inter cetera
|
|
|
167 humilia quae fecit filius virginis, venit ad nuptias, qui eas, cum
|
|
|
168 esset apud patrem, instituit in Paradiso. Et de hoc exemplo
|
|
|
169 dicitur, Matth. XI, v. 29: <i>discite a me quia mitis sum et
|
|
|
170 humilis corde</i>. Secundo vero, ut errorem quorumdam excluderet,
|
|
|
171 qui nuptias damnant, quia, ut dicit Beda si thoro immaculato, et
|
|
|
172 nuptiis debita castitate celebratis, culpa inesset, nequaquam
|
|
|
173 dominus ad has venire voluisset. Quia ergo ad nuptias venit,
|
|
|
174 insinuat quod sit damnabilis eorum perfidia qui nuptiis detrahunt.
|
|
|
175 I Cor. VII, 36: <i>non peccat mulier, si nubat</i>. De discipulis
|
|
|
176 vero agitur, cum dicit <i>et discipuli eius</i>. Mystice autem in
|
|
|
177 nuptiis spiritualibus est mater Iesu, virgo scilicet beata, sicut
|
|
|
178 nuptiarum consiliatrix, quia per eius intercessionem coniungitur
|
|
|
179 Christo per gratiam; Eccli. XXIV, 25: <i>in me omnis spes vitae et
|
|
|
180 virtutis</i>. Christus autem, sicut verus animae sponsus, ut
|
|
|
181 dicitur infra III, 29: <i>qui habet sponsam, sponsus est</i>.
|
|
|
182 Discipuli vero ut paranymphi, quasi coniungentes Ecclesiam Christo,
|
|
|
183 de quo uno dicebatur II Cor. XI, 2: <i>despondi vos uni viro
|
|
|
184 virginem castam exhibere Christo</i>. Et quia in istis nuptiis
|
|
|
185 materialibus aliquid de miraculo pertinet ad matrem, aliquid ad
|
|
|
186 Christum et aliquid ad discipulos, ideo consequenter cum dicit
|
|
|
187 <i>et deficiente vino</i> etc. ostendit quid pertineat ad matrem,
|
|
|
188 quid ad Christum et quid ad discipulos. Ad matrem quidem pertinet
|
|
|
189 miraculi procuratio; ad Christum autem miraculi consummatio, et hoc
|
|
|
190 ibi <i>erant ibi lapideae hydriae sex</i> etc.; ad discipulos vero
|
|
|
191 miraculi contestatio, ibi <i>hoc fecit initium signorum Iesus</i>.
|
|
|
192 Gessit ergo, quantum ad primum, mater Christi, mediatricis
|
|
|
193 personam; et ideo duo facit: primo enim interpellat ad filium;
|
|
|
194 secundo erudit ministros, ibi <i>et dicit mater eius ministris</i>
|
|
|
195 et cetera. Circa primum quidem duo ponuntur. Primo matris
|
|
|
196 interpellatio; secundo filii responsio, ibi <i>dixit ei Iesus: quid
|
|
|
197 mihi et tibi est, mulier?</i> In matre autem interpellante, primo
|
|
|
198 quidem nota pietatem et misericordiam. Ad misericordiam enim
|
|
|
199 pertinet ut quis defectum alterius reputet quasi suum: misericors
|
|
|
200 enim dicitur, quasi miserum habens cor super miseria alterius; II
|
|
|
201 Cor. XI, 29: <i>quis infirmatur, et ego non infirmor?</i> Quia ergo
|
|
|
202 virgo beata misericordia plena erat, defectus aliorum sublevare
|
|
|
203 volebat; et ideo dicit <i>deficiente vino, dicit mater Iesu ad
|
|
|
204 eum</i>. Secundo reverentiam eius ad Christum: ex reverentia enim
|
|
|
205 quam ad Deum habemus, sufficit nobis ei tantum defectus nostros
|
|
|
206 exponere, secundum illud Ps. XXXVII, 10: <i>domine, ante te omne
|
|
|
207 desiderium meum</i>. Qualiter autem nobis Deus subveniat, non est
|
|
|
208 nostrum inquirere; quia, sicut dicitur Rom. VIII, v. 26, <i>nam
|
|
|
209 quid oremus, sicut oportet, nescimus</i>. Et ideo mater eius
|
|
|
210 defectum aliorum simpliciter exposuit, dicens <i>vinum non
|
|
|
211 habent</i>. Tertio, virginis sollicitudinem et diligentiam: quia
|
|
|
212 usque ad extremam necessitatem non distulit, sed <i>deficiente
|
|
|
213 vino</i>, idest dum esset in deficiendo, iuxta illud quod dicitur
|
|
|
214 in Ps. IX, 10 de Deo: <i>adiutor in opportunitatibus, in
|
|
|
215 tribulatione</i>. Sed quaerit Chrysostomus: quare ante non
|
|
|
216 incitavit Christum ad miracula? Nam de virtute eius erat instructa
|
|
|
217 per Angelum, et confirmata per multa quae viderat circa ipsum
|
|
|
218 fieri, quae omnia conservabat, conferens in corde suo, ut dicitur
|
|
|
219 Lc. II, 51. Cuius ratio est, quia antea ut unus aliorum
|
|
|
220 conversabatur: unde quia non viderat tempus opportunum, hoc facere
|
|
|
221 distulit. Nunc vero post Ioannis contestationem et post
|
|
|
222 discipulorum conversionem, confidenter Christum ad miracula
|
|
|
223 facienda provocat, gerens in hoc figuram synagogae, quae est mater
|
|
|
224 Christi: nam familiare est Iudaeis miracula requirere; I Cor. I,
|
|
|
225 22: <i>Iudaei signa petunt</i>. Dicit ergo ei <i>vinum non
|
|
|
226 habent</i>. Ubi sciendum est, quod ante incarnationem Christi,
|
|
|
227 triplex vinum deficiebat, scilicet iustitiae, sapientiae et
|
|
|
228 caritatis, seu gratiae. Vinum enim mordicat, et quantum ad hoc
|
|
|
229 iustitia dicitur vinum. Lc. X, 34, Samaritanus vinum et oleum
|
|
|
230 apposuit vulneribus sauciati, idest cum dulcedine misericordiae
|
|
|
231 severitatem iustitiae; Ps. LIX, 5: <i>potasti nos vino
|
|
|
232 compunctionis</i>. Vinum etiam laetificat cor, iuxta illud Ps.
|
|
|
233 CIII, 15, <i>vinum laetificat cor hominis</i>, et quantum ad hoc
|
|
|
234 dicitur vinum sapientia, cuius meditatio maxime laetificat; Sap.
|
|
|
235 VIII, 16: <i>non habet amaritudinem convictus illius</i>. Vinum
|
|
|
236 similiter inebriat, Cant. V, v. 1: <i>bibite, amici, et
|
|
|
237 inebriamini, carissimi</i>, et secundum hoc caritas dicitur vinum,
|
|
|
238 Cant. c. V, 1, <i>bibi vinum meum cum lacte meo</i>. Et dicitur
|
|
|
239 caritas etiam vinum ratione fervoris; Zach. IX, 17: <i>vinum
|
|
|
240 germinans virgines</i>. Et quidem iustitiae vinum deficiebat in
|
|
|
241 veteri lege; in qua iustitia imperfecta erat. Sed Christus eam
|
|
|
242 perfecit; Matth. V, 20: <i>nisi abundaverit iustitia vestra
|
|
|
243 plusquam Scribarum et Pharisaeorum, non intrabitis in regnum
|
|
|
244 caelorum</i>. Deficiebat etiam vinum sapientiae, quae erat occulta
|
|
|
245 et figuralis, quia, ut dicitur I Cor. X, 11, <i>omnia in figura
|
|
|
246 contingebant illis</i>. Sed Christus eam manifestavit; Matth. c.
|
|
|
247 VII, 29: <i>erat enim docens eos, sicut potestatem habens</i>. Sed
|
|
|
248 et vinum caritatis deficiebat ibi: quia acceperant spiritum
|
|
|
249 servitutis tantum in timore. Sed Christus aquam timoris convertit
|
|
|
250 in vinum caritatis, quando dedit <i>spiritum adoptionis filiorum,
|
|
|
251 in quo clamamus, abba pater</i>, ut dicitur Rom. VIII, 15, et
|
|
|
252 quando <i>caritas Dei diffusa est in cordibus nostris</i>, ut
|
|
|
253 dicitur Rom. V, 5. Consequenter cum dicit <i>dixit ei Iesus</i>
|
|
|
254 etc. ponitur responsio Christi: ex qua quidem responsione triplicis
|
|
|
255 haeresis occasio sumpta est. Manichaei namque dicunt Christum non
|
|
|
256 habuisse verum corpus, sed phantasticum. Valentinus asserit
|
|
|
257 Christum attulisse corpus caeleste, dicens quod, quantum ad corpus,
|
|
|
258 Christus nihil pertinet ad virginem. Et huius erroris fulcimentum
|
|
|
259 sumit per hoc quod dicit ei Iesus. <i>Quid mihi et tibi est,
|
|
|
260 mulier?</i> Quasi dicat: nihil a te suscepi. Sed hoc est contra
|
|
|
261 auctoritatem sacrae Scripturae: dicit enim apostolus, Gal. IV, 4:
|
|
|
262 <i>misit Deus filium suum, factum ex muliere</i>: non enim posset
|
|
|
263 dici ex ea factus, nisi ex ea aliquid sumpsisset. Arguit praeterea
|
|
|
264 contra eos Augustinus, dicens: quomodo scis, quod dominus dixit
|
|
|
265 <i>quid mihi et tibi?</i> Respondes, quia Ioannes Evangelista hoc
|
|
|
266 narrat. Sed ipse etiam Evangelista dicit de virgine quod erat mater
|
|
|
267 eius. Si ergo credis Evangelistae in eo quod narrat Iesum dixisse
|
|
|
268 matri: <i>quid mihi et tibi est, mulier?</i> Credas etiam in hoc ei
|
|
|
269 quod dicit: <i>et erat mater Iesu ibi</i>. Ebion autem dicens ex
|
|
|
270 virili semine Christum conceptum, et Elvidius, qui dicit quod virgo
|
|
|
271 post partum non permansit virgo, sumpserunt erroris fulcimentum ex
|
|
|
272 hoc quod dicit <i>mulier</i>, quod videtur corruptionem importare.
|
|
|
273 Sed hoc est falsum, quia mulier in sacra Scriptura quandoque
|
|
|
274 importat solum sexum femineum, secundum illud Gal. IV, 4: <i>factum
|
|
|
275 ex muliere</i> et cetera. Et hoc patet etiam per hoc quod Adam ad
|
|
|
276 Deum loquens de Eva, dixit: <i>mulier quam dedisti mihi sociam,
|
|
|
277 dedit mihi de ligno, et comedi</i>, Gen. III, 12. Constat enim tunc
|
|
|
278 Evam adhuc virginem fuisse, cum adhuc esset in Paradiso, ubi non
|
|
|
279 cognoverat eam. Unde hoc quod hic dicitur <i>mulier</i>, non
|
|
|
280 importat corruptionem, sed determinat sexum. Sumpserunt etiam
|
|
|
281 Priscillianistae erroris occasionem ex hoc quod dixit <i>nondum
|
|
|
282 venit hora mea</i>, dicentes, omnia ex fato accidere, et facta
|
|
|
283 hominum certis horis esse subiecta, et etiam Christi: unde propter
|
|
|
284 hoc dixit <i>nondum venit hora mea</i>. Sed hoc est falsum de
|
|
|
285 quolibet homine. Cum enim homo liberam electionem habeat, libera
|
|
|
286 autem electio competat ei ex hoc quod rationem et voluntatem habet,
|
|
|
287 quae quidem sunt immaterialia: manifestum est quod homo quantum ad
|
|
|
288 electionem nulli corpori subiicitur, sed potius dominatur.
|
|
|
289 Immaterialia enim nobiliora sunt materialibus, et ideo dicit
|
|
|
290 philosophus, quod sapiens dominatur astris. Praeterea, hoc multo
|
|
|
291 minus locum habet in Christo, qui est dominus et conditor siderum.
|
|
|
292 Unde per hoc quod dixit <i>nondum venit hora mea</i>, intelligitur
|
|
|
293 hora passionis, sibi, non ex necessitate, sed secundum divinam
|
|
|
294 providentiam determinata. Contra eos etiam est quod dicitur Eccli.
|
|
|
295 XXXIII, 7: <i>quare dies diem superat?</i> Respondet: <i>a domini
|
|
|
296 scientia separati sunt</i>; idest, divina providentia distincti
|
|
|
297 sunt adinvicem, non a casu. His ergo exclusis, investigemus huius
|
|
|
298 dominicae responsionis causam. <i>Quid mihi et tibi est,
|
|
|
299 mulier?</i> Et quidem, secundum Augustinum, in ipso sunt duae
|
|
|
300 naturae, divina scilicet et humana; et quamvis idem Christus sit in
|
|
|
301 utraque natura, ea tamen quae conveniunt ei secundum humanam
|
|
|
302 naturam, distincta sunt ab his quae conveniunt ei secundum divinam.
|
|
|
303 Miracula autem facere competit ei secundum divinam naturam, quam
|
|
|
304 accepit a patre; pati vero secundum humanam, quam accepit a matre.
|
|
|
305 Et ideo matri exigenti miraculum, respondit dicens <i>quid mihi et
|
|
|
306 tibi est, mulier?</i> Ac si dicat: illud quod in me facit miracula,
|
|
|
307 non accepi a te, sed illud unde patior; idest secundum quod
|
|
|
308 competit mihi pati, scilicet humanam naturam, a te accepi; et ideo
|
|
|
309 tunc te cognoscam, cum ipsa infirmitas pendebit in cruce. Et ideo
|
|
|
310 subdit <i>nondum venit hora mea</i>; quasi dicat: cum venerit hora
|
|
|
311 passionis, ibi te matrem recognoscam. Unde et in cruce pendens
|
|
|
312 matrem discipulo commendavit. Secundum Chrysostomum vero, aliter
|
|
|
313 exponitur. Dicitur enim quod beata virgo fervens zelo honoris
|
|
|
314 filii, voluit quod statim antequam opportunum esset, Christus
|
|
|
315 miracula faceret; et ideo Christus, matre haud dubio sapientior,
|
|
|
316 eam repressit. Noluit enim prius facere miraculum, quam sciretur
|
|
|
317 defectus: quia ex hoc fuisset minus notum et minus credibile, et
|
|
|
318 ideo dicit <i>quid mihi et tibi est, mulier?</i> Quasi dicat. Quid
|
|
|
319 me molestas? <i>Nondum venit hora mea</i>; idest, nondum cognitus
|
|
|
320 sum his qui adsunt. Sed neque defectum vini sentiunt; sine primo
|
|
|
321 hoc sentire, quia cum necessitatem cognoverint, maius reputabunt
|
|
|
322 beneficium quod recipient. Quamvis autem mater repulsa sit, tamen
|
|
|
323 de filii misericordia non diffidit; ideo consequenter monet
|
|
|
324 ministros, dicens <i>quodcumque dixerit vobis, facite</i>, in quo
|
|
|
325 quidem consistit totius iustitiae perfectio. Perfecta namque
|
|
|
326 iustitia est Christo in omnibus obedire; Ex. XXIX, 35: <i>omnia
|
|
|
327 quae praecepit nobis dominus faciemus</i>. Hoc autem verbum
|
|
|
328 <i>omnia quaecumque dixerit vobis facite</i>, non convenit dici
|
|
|
329 nisi de solo Deo, homo enim aliquando potest errare. Unde in
|
|
|
330 talibus quae sunt contra Deum, hominibus obedire non tenemur; Act.
|
|
|
331 V, 29: <i>oportet obedire Deo magis quam hominibus</i>. Deo autem,
|
|
|
332 qui non errat nec falli potest, in omnibus obedire debemus.
|
|
|
333 Consequenter cum dicit <i>erant autem ibi lapideae hydriae</i>,
|
|
|
334 ponitur consummatio miraculi per Christum: circa quod primo
|
|
|
335 describuntur vasa in quibus miraculum patratum est; secundo
|
|
|
336 designatur materia miraculi, ibi <i>dixit eis Iesus: implete
|
|
|
337 hydrias aqua</i>; tertio insinuatur miraculi demonstratio et
|
|
|
338 approbatio, ibi <i>dixit eis Iesus: haurite nunc</i>. Vasa autem in
|
|
|
339 quibus miraculum patratum est, ponuntur sex; et est quod dicit
|
|
|
340 <i>erant autem ibi lapideae hydriae sex</i>. Ubi sciendum est, quod
|
|
|
341 sicut Mc. VII, 2 ss., dicitur, Iudaei observabant multas ablutiones
|
|
|
342 corporales, et Baptismata calicum et vasorum: unde quia erant in
|
|
|
343 Palaestina, in qua est defectus aquarum, habebant vasa in quibus
|
|
|
344 servabatur aqua purissima, qua se, et vasa crebro lavarent. Et ideo
|
|
|
345 dicit, quod <i>erant ibi sex lapideae hydriae</i>, idest vasa ad
|
|
|
346 conservandum aquam, ab hydros, quod est aqua, <i>posita secundum
|
|
|
347 purificationem Iudaeorum</i>, idest ad usum purificationis,
|
|
|
348 <i>capientes singulae metretas</i>, idest mensuras, <i>binas, vel
|
|
|
349 ternas</i>: metros enim Graece, mensura Latine dicitur. Et, ut
|
|
|
350 dicit Chrysostomus, vasa ista deferuntur ad tollendam miraculi
|
|
|
351 suspicionem: tum propter eorum puritatem, ne posset aliquis
|
|
|
352 suspicari quod aqua saporem vini sumpsisset ex faecibus vini prius
|
|
|
353 in eis repositi, nam vasa illa erant <i>secundum
|
|
|
354 purificationem</i>, et ideo purissima oportebat ea esse; tum etiam
|
|
|
355 propter vasorum quantitatem, ut evidenter pateat quod aqua tot
|
|
|
356 vasorum in vinum mutari non potuisset, nisi virtute divina. Mystice
|
|
|
357 vero per sex hydrias significantur sex aetates veteris testamenti,
|
|
|
358 in quibus erant corda hominum receptiva Scripturarum Dei parata, et
|
|
|
359 proposita in exemplum vivendi, ut dicit Glossa. Hoc vero quod dicit
|
|
|
360 <i>metretas</i>, secundum Augustinum, refertur ad Trinitatem
|
|
|
361 personarum. Et dicuntur binae, vel ternae, quia quandoque in sacra
|
|
|
362 Scriptura tres personae distinctim ponuntur, secundum illud Matth.
|
|
|
363 ult., 19: <i>baptizantes eos in nomine patris, et filii, et
|
|
|
364 spiritus sancti</i>, quandoque vero duo tantum, scilicet pater et
|
|
|
365 filius, in quibus intelligitur persona spiritus sancti, qui est
|
|
|
366 connexio amborum, secundum illud infra XIV, 23: <i>si quis sermonem
|
|
|
367 meum servabit, pater meus diliget eum, et ad eum veniemus</i>. Vel
|
|
|
368 binas propter duas conditiones hominum, Iudaeorum scilicet, et
|
|
|
369 gentilium, ex quibus propagata est Ecclesia. Vel ternas propter
|
|
|
370 tres filios Noe, ex quibus propagatum est humanum genus post
|
|
|
371 diluvium. Consequenter cum dicit <i>dixit eis Iesus: implete
|
|
|
372 hydrias aqua</i>, agitur de miraculi materia. Sed circa hoc
|
|
|
373 insurgit quaestio quare non ex nihilo, sed ex materia praeiacente
|
|
|
374 hoc miraculum factum est: ad quod triplex ratio assignatur. Una est
|
|
|
375 secundum Chrysostomum, et litteralis, quia ex nihilo aliquid
|
|
|
376 facere, maius est et mirabilius, quam facere aliquid ex subiecta
|
|
|
377 materia; sed non est ita evidens et credibile multis. Et ideo
|
|
|
378 volens magis credibile esse quod fiebat, ex aqua fecit vinum,
|
|
|
379 capacitati hominum condescendens. Alia ratio est, ad confutandum
|
|
|
380 perversa dogmata. Quidam namque sunt (ut Marcionistae et Manichaei)
|
|
|
381 qui dixerunt alium esse conditorem mundi, quam Deum, et omnia
|
|
|
382 visibilia ab illo, idest Diabolo, condita esse. Et ideo dominus
|
|
|
383 plura miracula etiam ex substantiis creatis, et visibilibus fecit,
|
|
|
384 ut ostendat ipsas substantias bonas esse, et a Deo creatas. Tertia
|
|
|
385 ratio est mystica. Ideo enim noluit ex nihilo vinum facere, sed ex
|
|
|
386 aqua vinum fecit, ut ostenderet se non omnino novam doctrinam
|
|
|
387 condere et veterem reprobare, sed adimplere; ut dicitur Matth. V,
|
|
|
388 17: <i>non veni solvere legem, sed adimplere</i>: dum quod
|
|
|
389 figurabat vetus lex, et promittebat, Christus exhibuit, et aperuit;
|
|
|
390 Lc. ult., 45: <i>aperuit illis sensum ut intelligerent
|
|
|
391 Scripturas</i>. Voluit autem per ministros hydrias impleri aqua, ut
|
|
|
392 eos, eius quod fiebat, testes haberet: unde infra dicitur:
|
|
|
393 <i>ministri autem sciebant</i> et cetera. Consequenter cum dicit
|
|
|
394 <i>et dixit eis Iesus</i> etc. ponitur miraculi publicatio. Statim
|
|
|
395 enim quod hydriae impletae sunt, aqua in vinum conversa est; et
|
|
|
396 ideo statim dominus miraculum publicat, dicens <i>haurite nunc, et
|
|
|
397 ferte architriclino</i>, ubi primo ponitur mandatum Christi
|
|
|
398 examinatorem eligentis; secundo sententiam architriclini
|
|
|
399 degustantis, ibi <i>ut autem gustavit architriclinus</i> et cetera.
|
|
|
400 <i>Dixit</i> ergo <i>eis</i>, scilicet ministris, <i>haurite
|
|
|
401 nunc</i>, scilicet vinum de hydriis, <i>et ferte architriclino</i>.
|
|
|
402 Ubi sciendum est, quod triclinium est locus ubi sunt tres ordines
|
|
|
403 mensarum, et dicitur triclinium a triplici ordine lectorum: cline
|
|
|
404 enim in Graeco lectum significat. Nam antiqui in lectis accumbentes
|
|
|
405 consueverant comedere, ut maximus Valerius narrat. Et ideo dicunt
|
|
|
406 in Scripturis accumbere et recumbere. Architriclinus ergo dicitur
|
|
|
407 primus et princeps inter convivas. Vel aliter, secundum
|
|
|
408 Chrysostomum, architriclinus erat qui erat ordinator et dispensator
|
|
|
409 totius convivii. Quia vero sollicitus nondum aliquid gustaverat,
|
|
|
410 voluit dominus quod ipse iudicaret de eo quod factum erat, et non
|
|
|
411 convivae, ne aliquis posset miraculo detrahere, dicens eos ebrios
|
|
|
412 esse, et eorum sensus per comestionem corruptos, ita quod non
|
|
|
413 possent discernere, an vinum esset, vel aqua. Sed, secundum
|
|
|
414 Augustinum, architriclinus erat maior inter discumbentes, ut dictum
|
|
|
415 est; et ideo, ut eius sententia acceptabilior fieret, voluit in eo
|
|
|
416 quod factum erat habere sententiam praesidentis. Mystice autem, qui
|
|
|
417 hauriunt aquam sunt praedicatores; Is. XII, 3: <i>haurietis aquas
|
|
|
418 in gaudio de fontibus salvatoris</i>. Architriclinus autem est
|
|
|
419 aliquis legisperitus, puta Nicodemus, Gamaliel et Paulus. Dum ergo
|
|
|
420 talibus verbum Evangelii committitur, quod latebat in littera
|
|
|
421 legis, quasi vinum de aqua factum architriclino propinatur: qui hoc
|
|
|
422 degustans approbat fidem Christi. Consequenter cum dicit <i>ut
|
|
|
423 autem gustavit architriclinus</i>, ponitur examinantis iudicium:
|
|
|
424 ubi primo inquirit veritatem facti; secundo profert sententiam,
|
|
|
425 dicens <i>omnis homo primum bonum vinum ponit</i>. Dicit ergo <i>ut
|
|
|
426 autem gustavit architriclinus aquam vinum factam, et non sciebat
|
|
|
427 unde esset</i>, quia ignorabat aquam vinum factam miraculo per
|
|
|
428 Christum, <i>ministri autem sciebant</i> cuius ratio est, quia
|
|
|
429 <i>hauserant aquam; vocat sponsum architriclinus</i>, ut veritatem
|
|
|
430 inquirat, et de vino sententiam proferat; unde subdit <i>omnis homo
|
|
|
431 primum bonum vinum ponit</i> et cetera. Ubi, secundum Chrysostomum,
|
|
|
432 hoc considerandum est in miraculis Christi, quod omnia
|
|
|
433 perfectissima fuerunt; unde et socrui Petri perfectissimam
|
|
|
434 sanitatem restituit, ut statim surgens ministraret, ut dicitur Mc.
|
|
|
435 I, 30 et Mt. c. IX, 6. Paralyticum etiam ita perfecte sanitati
|
|
|
436 restituit quod statim surgens, et sublato lecto iret in domum suam,
|
|
|
437 ut dicitur infra V, 9. Hoc etiam in isto miraculo apparet: quia non
|
|
|
438 qualecumque vinum de aqua fecit, sed optimum quod poterat esse. Et
|
|
|
439 ideo dicit architriclinus <i>omnis homo primum bonum vinum ponit,
|
|
|
440 et cum inebriati fuerint, tunc id quod deterius est</i>, quia minus
|
|
|
441 bibunt, et quia vinum bonum in quantitate sumptum, cum quantitate
|
|
|
442 cibi magis gravat; quasi dicat: unde est tale vinum, quod tu
|
|
|
443 servasti usque adhuc? Contra consuetudinem scilicet faciens.
|
|
|
444 Competit autem mysterio. Nam aliquis dicitur mystice primo bonum
|
|
|
445 vinum ponere, qui alios decipere intendens, errorem quem intendit
|
|
|
446 non proponit primo, sed quae alliciant auditores, ut postquam
|
|
|
447 inebriati et allecti fuerint ad consensum suae intentionis,
|
|
|
448 perfidiam manifestet; et de isto vino dicitur Prov. XXIII, 31:
|
|
|
449 <i>ingreditur blande, et in novissimo mordebit sicut coluber</i>.
|
|
|
450 Dicitur autem aliquis primo bonum vinum ponere, qui a principio
|
|
|
451 suae conversionis sancte et spiritualiter vivere incipiens, tandem
|
|
|
452 in vitam carnalem degenerat; Gal. III, 3: <i>sic stulti facti
|
|
|
453 estis, ut cum spiritu coeperitis, nunc carne consummemini?</i>
|
|
|
454 Christus vero non primo vinum bonum ponit: quia a principio amara
|
|
|
455 et dura proponit; Mt. VII, 14: <i>arcta est via quae ducit ad
|
|
|
456 vitam</i>. Sed quanto plus homo in eius fide et doctrina procedit,
|
|
|
457 tanto plus dulcoratur, et maiorem suavitatem sentit; Prov. IV, 11:
|
|
|
458 <i>ducam te per semitam aequitatis, quam cum ingressus fueris non
|
|
|
459 arctabuntur gressus tui</i>. Item in mundo isto amaritudines et
|
|
|
460 tribulationes patiuntur omnes qui pie volunt vivere in Christo;
|
|
|
461 infra XVI, 20: <i>amen, amen dico vobis, quia plorabitis et
|
|
|
462 flebitis vos</i> et cetera. Sed in futuro delectationes et gaudia
|
|
|
463 suscipient; unde et sequitur: <i>tristitia vestra vertetur in
|
|
|
464 gaudium</i>. Rom. VIII, 18: <i>existimo quod non sunt condignae
|
|
|
465 passiones huius temporis ad futuram gloriam quae revelabitur in
|
|
|
466 nobis</i>. Consequenter cum dicit <i>hoc fecit initium signorum
|
|
|
467 Iesus</i>, ponitur miraculi contestatio per discipulos facta. Ex
|
|
|
468 quo habetur quod falsa est historia de infantia salvatoris, in qua
|
|
|
469 recitantur multa miracula facta a Christo adhuc puero existente; si
|
|
|
470 enim hoc verum esset, non utique Evangelista diceret <i>hoc fecit
|
|
|
471 initium signorum Iesus</i>. Et ratio quare non in pueritia miracula
|
|
|
472 fecit, assignata est supra, ne ea scilicet homines phantastica
|
|
|
473 reputarent: ergo hac de causa hoc miraculum, scilicet de aqua
|
|
|
474 vinum, fecit in Cana Galilaeae Iesus, quod est initium signorum,
|
|
|
475 quae fecit Iesus postea. <i>Et manifestavit gloriam suam</i>, idest
|
|
|
476 potentiam qua gloriosus est; Ps. c. XXIII, 10: <i>dominus virtutum
|
|
|
477 ipse est rex gloriae. Et crediderunt in eum discipuli eius</i>. Sed
|
|
|
478 quomodo crediderunt? Iam enim discipuli erant, et ante crediderant.
|
|
|
479 Sed dicendum est, quod aliquid dicitur esse aliquando non secundum
|
|
|
480 quod nunc est, sed secundum quod futurum est; sicut dicitur quod
|
|
|
481 Paulus apostolus natus est Tharso Ciliciae: non quod ibi sit natus
|
|
|
482 apostolus, sed quod futurus apostolus, ibi natus fuit; ita dicitur
|
|
|
483 hic <i>et crediderunt in eum discipuli eius</i>, scilicet qui erant
|
|
|
484 discipuli eius. Vel dicendum, quod ante crediderunt ei sicut bono
|
|
|
485 viro, iusta et recta praedicanti; sed modo crediderunt in eum
|
|
|
486 tamquam in Deum et cetera.</p>
|
|
|
487 <br />
|
|
|
488 <div class="D">Lectio 2</div>
|
|
|
489 <p title="Super Io., cap. 2 l. 2"><a name="87436"><span class=
|
|
|
490 "ref">[87436] Super Io., cap. 2 l. 2</span></a> Supra Evangelista
|
|
|
491 posuit signum quod fecit Christus pertinens ad virtutem immutativam
|
|
|
492 naturae, ad discipulorum confirmationem; hic consequenter agit de
|
|
|
493 signo resurrectionis ad eamdem virtutem pertinente, quod proposuit
|
|
|
494 Christus ad turbarum conversionem. Circa hoc ergo miraculum duo
|
|
|
495 facit Evangelista. Primo ponit miraculi proponendi occasionem;
|
|
|
496 secundo ipsius miraculi praenuntiationem, ibi <i>responderunt ergo
|
|
|
497 Iudaei</i> et cetera. Circa primum duo facit. Primo describit
|
|
|
498 locum; secundo narrat factum, quod fuit occasio miraculi
|
|
|
499 proponendi, ibi <i>et invenit in templo vendentes oves et
|
|
|
500 boves</i>. Locus autem in quo hoc fuit, est Ierosolyma: et ideo
|
|
|
501 Evangelista gradatim ostendit quo ordine Ierusalem dominus venerit.
|
|
|
502 Primo ergo ostendit quomodo in Capharnaum descendit; secundo vero
|
|
|
503 quomodo Ierosolymam ascendit, ibi <i>et prope erat Pascha</i>.
|
|
|
504 Circa primum tria facit. Primo assignat locum quo descendit;
|
|
|
505 secundo, describit societatem quam habuit; tertio innuit moram quam
|
|
|
506 protraxit. Locus quidem quo descendit est Capharnaum; et ideo dicit
|
|
|
507 <i>post hoc</i>, scilicet miraculum de vino, <i>descendit
|
|
|
508 Capharnaum</i>. Videtur, quantum ad historiam pertinet, huic dicto
|
|
|
509 contrariari quod dicitur Matth. IV, v. 12 s., scilicet quod dominus
|
|
|
510 descenderit Capharnaum post incarcerationem Ioannis. Hoc autem quod
|
|
|
511 hic refert Evangelista, totum factum est ante incarcerationem
|
|
|
512 Ioannis. Respondeo dicendum, quod ad huius quaestionis
|
|
|
513 intelligentiam sciendum est, quod sicut ex ecclesiastica historia
|
|
|
514 habetur, reliqui Evangelistae, scilicet Matthaeus, Marcus et Lucas
|
|
|
515 narrationem evangelicam inceperunt ab eo tempore quo Ioannes fuit
|
|
|
516 inclusus in carcere. Unde statim Matth. IV, 12, post Baptismum, et
|
|
|
517 ieiunium, et tentationem eius, texere incepit suam narrationem ante
|
|
|
518 incarcerationem Ioannis, dicens: <i>cum audivisset Iesus quod
|
|
|
519 traditus esset Ioannes</i> etc., et similiter Marcus; unde dicit:
|
|
|
520 <i>postquam autem traditus est Ioannes, venit Iesus in
|
|
|
521 Galilaeam</i> et cetera. Ioannes vero Evangelista qui supervixit
|
|
|
522 aliis, cum trium Evangelistarum ad ipsum notitia pervenisset,
|
|
|
523 dictorum fidem et veritatem probavit; tamen, quia vidit aliqua
|
|
|
524 deesse, illa scilicet quae primo praedicationis suae tempore, ante
|
|
|
525 Ioannis incarcerationem, dominus gesserat, ideo ad preces fidelium
|
|
|
526 ipse Evangelium suum altius inchoans, ea quae praeterierant,
|
|
|
527 priora, ante traditionem Ioannis, domini gesta conscripsit,
|
|
|
528 scilicet a primo anno quo baptizatus est; ut in eius Evangelii
|
|
|
529 serie apparet. Secundum hoc ergo Evangelistae non dissonant; sed
|
|
|
530 quia dominus bis Capharnaum descendit, semel ante incarcerationem
|
|
|
531 Ioannis, de quo agitur hic, et semel post incarcerationem eius, de
|
|
|
532 quo agitur Matth. IV, 13 et Lc. IV, 31. Capharnaum autem
|
|
|
533 interpretatur villa pulcherrima, et significat mundum istum, qui
|
|
|
534 habet decorem ex ordine et dispositione divinae sapientiae; Ps.
|
|
|
535 XLIX, 11: <i>pulchritudo agri mecum est</i>. Descendit ergo dominus
|
|
|
536 in Capharnaum, idest mundum istum, cum matre, et fratribus, et
|
|
|
537 discipulis. Nam in caelis dominus patrem habet sine matre, in
|
|
|
538 terris matrem sine patre; et ideo signanter matrem solum nominat.
|
|
|
539 In caelis etiam fratres non habet; sed est ipse <i>unigenitus, qui
|
|
|
540 est in sinu patris</i>: supra I, 18. In terris vero est
|
|
|
541 <i>primogenitus in multis fratribus</i>, ut dicitur Rom. VIII, v.
|
|
|
542 29. In terris habet discipulos quos doceat mysteria divinitatis,
|
|
|
543 quae ante hominibus ignota fuerant, quia, ut dicitur Hebr. I, 2,
|
|
|
544 <i>novissime diebus istis locutus est nobis in filio</i> et cetera.
|
|
|
545 Vel Capharnaum interpretatur ager consolationis: per quod signatur
|
|
|
546 omnis homo qui fructum bonum facit; Gen. XXVII, 27: <i>ecce odor
|
|
|
547 filii mei sicut odor agri pleni</i>. Et talis homo dicitur ager
|
|
|
548 consolationis, quia dominus consolatur, et gaudet de profectu eius;
|
|
|
549 Is. LXII, 5: <i>gaudebit dominus super te</i> etc., quia de eius
|
|
|
550 bono Angeli gaudent; Lc. XV, v. 10: <i>gaudium est Angelis Dei
|
|
|
551 super uno peccatore poenitentiam agente</i>. Dicit <i>ipse, et
|
|
|
552 mater</i>. Societas eius fuit primo matris; unde dicit <i>et mater
|
|
|
553 eius</i>, quia enim ad nuptias venerat, et fuerat miraculi
|
|
|
554 procuratrix, reducebat eam dominus Nazareth, quae erat villa in
|
|
|
555 Galilaea, in qua Capharnaum metropolis erat. Secundo fuit fratrum;
|
|
|
556 unde dicit <i>et fratres eius</i> et cetera. Ubi cavendi sunt duo
|
|
|
557 errores, scilicet Elvidii dicentis, quod beata virgo post Christum
|
|
|
558 alios filios habuit, et hos dicit fratres domini, quod est
|
|
|
559 haereticum: quia fides nostra tenet, quod mater Christi sicut fuit
|
|
|
560 virgo ante partum, ita et in partu, et post partum virgo permansit.
|
|
|
561 Item error quorumdam dicentium, Ioseph ex alia coniuge filios
|
|
|
562 genuisse, et hos vocari fratres domini, quod Ecclesia non tenet. Et
|
|
|
563 ideo Hieronymus eos improbat: nam dominus in cruce pendens virginem
|
|
|
564 matrem virgini discipulo custodiendam dimisit. Cum ergo Ioseph
|
|
|
565 fuerit specialis custos virginis et etiam salvatoris in pueritia,
|
|
|
566 credibile est eum virginem fuisse. Et ideo sane intelligentes,
|
|
|
567 fratres domini dicimus consanguineos virginis matris, in quocumque
|
|
|
568 gradu, vel etiam Ioseph, qui putabatur pater; et hoc quidem
|
|
|
569 secundum consuetudinem Scripturae, quae communiter consanguineos
|
|
|
570 fratres appellat. Unde Gen. XIII, v. 8: <i>ne quaeso sit iurgium
|
|
|
571 inter me et te: fratres enim sumus</i>, dicit Abraham ad Lot; cum
|
|
|
572 tamen esset nepos eius. Et attende, quod separatim nominat fratres
|
|
|
573 et discipulos: quia non omnes consanguinei Christi, eius discipuli
|
|
|
574 erant. Unde infra VII, 5 dicitur: <i>nondum credebant in eum
|
|
|
575 fratres eius</i>. Tertio socii eius fuerunt discipuli sui: unde
|
|
|
576 dicit <i>et discipuli eius</i>. Sed ex hoc insurgit quaestio, qui
|
|
|
577 fuerint eius discipuli. Videtur enim, secundum Matthaeum, quod
|
|
|
578 primi qui conversi sunt ad Christum, fuerint Petrus et Andreas,
|
|
|
579 Ioannes et Iacobus; sed hi vocati sunt a Christo post
|
|
|
580 incarcerationem Ioannis, ut patet Matth. IV, v. 18 ss. non videtur
|
|
|
581 ergo quod descenderint cum Christo in Capharnaum, ut hic habetur,
|
|
|
582 cum hoc fuerit ante Ioannis incarcerationem. Sed ad hoc duplex est
|
|
|
583 responsio. Una, secundum Augustinum, de consensu Evangelistarum,
|
|
|
584 quod Matthaeus non servat ordinem historiae, sed illud quod
|
|
|
585 praetermiserat recapitulans, ea narrat post Ioannis incarcerationem
|
|
|
586 quae ante facta fuerant. Unde sine ulla temporis consequentis
|
|
|
587 differentia dixit: <i>ambulans Iesus iuxta mare Galilaeae, vidit
|
|
|
588 duos fratres</i> etc., non addens post hoc vel in diebus illis.
|
|
|
589 Alia est, secundum eumdem, quod discipuli domini, in Evangelio
|
|
|
590 dicuntur non solum illi duodecim quos elegit dominus, et apostolos
|
|
|
591 nominavit, ut habetur Lc. VI, 13, sed etiam omnes qui in eum
|
|
|
592 credentes, eius magisterio ad regnum caelorum erudiebantur. Potuit
|
|
|
593 ergo esse quod quamvis illi duodecim nondum eum secuti fuissent,
|
|
|
594 nihilominus tamen aliqui alii qui sibi adhaeserunt, hic eius
|
|
|
595 discipuli nominentur. Sed prima responsio melior est. Moram autem
|
|
|
596 contraxit ibi parvam; unde dicit <i>et ibi manserunt non multis
|
|
|
597 diebus</i>. Huius ratio est, quia cives Capharnaum non se
|
|
|
598 exhibuerunt devotos ad suscipiendum doctrinam Christi, quia erant
|
|
|
599 valde corrupti; unde et Matth. XI, 23 dominus eos obiurgat, quod
|
|
|
600 nec ad virtutes in eis factas, nec ad doctrinam Christi
|
|
|
601 poenitentiam egerunt, dicens: <i>et tu, Capharnaum, numquid ad
|
|
|
602 caelum exaltaberis? Usque in Infernum descendes: quia si in Sodomis
|
|
|
603 factae fuissent virtutes quae factae sunt in te, forte mansissent
|
|
|
604 usque in hanc diem</i>. Et tamen quamquam mali essent, descendit
|
|
|
605 illuc, ut deduceret matrem ad cuius consolationem et honorem ibidem
|
|
|
606 aliquamdiu moratur. Mystice autem signatur per hoc quod aliqui
|
|
|
607 multis sermonibus Christi immorari non possunt, sed pauca ad eorum
|
|
|
608 illuminationem de multis sufficiunt, propter intellectus eorum
|
|
|
609 imbecillitatem. Unde apud tales Christus paucis documentis
|
|
|
610 immoratur ut Origenes dixit; secundum illud infra XVI, v. 12:
|
|
|
611 <i>multa habeo vobis dicere; sed non potestis portare modo</i>.
|
|
|
612 Consequenter cum dicit <i>et prope erat Pascha</i>, manifestat
|
|
|
613 locum quo ascendit. Et circa hoc duo facit. Primo innuit occasionem
|
|
|
614 ascensus; secundo ponit ascensum, ibi <i>et ascendit Iesus</i>.
|
|
|
615 Occasio autem ascensus fuit Pascha Iudaeorum. Ex. XXIII, 17
|
|
|
616 praecipitur quod ter in anno omne masculinum praesentetur coram
|
|
|
617 domino, et inter illos terminos unus erat Pascha Iudaeorum. Quia
|
|
|
618 ergo dominus venit ut doceret omnes humilitatis et perfectionis
|
|
|
619 exemplum, voluit legem, quamdiu statum habuit, observare: non enim
|
|
|
620 venit legem solvere, sed adimplere, ut ipse dicit Matth. V, v. 17.
|
|
|
621 Ex quo, quia Pascha Iudaeorum imminebat, Ierusalem ascendit. Nos
|
|
|
622 ergo ad eius exemplum deberemus sollicite divina praecepta servare.
|
|
|
623 Si enim ipse Dei filius decreta legis a se datae implebat,
|
|
|
624 celebrans solemnitates; quanto studio bonorum operum deberemus nos
|
|
|
625 eas et praevenire, et celebrare? Notandum est, quod in Evangelio
|
|
|
626 Ioannis in tribus locis fit mentio de Pascha, scilicet hic, et
|
|
|
627 infra VI, 4, ubi fecit miraculum de panibus, ubi dicitur: <i>erat
|
|
|
628 autem proximum Pascha, dies festus Iudaeorum</i>; et infra c. XIII,
|
|
|
629 1, ubi dicitur: <i>ante diem festum Paschae</i>. Unde secundum hoc
|
|
|
630 Evangelium, habemus quod post miraculum de vino Christus
|
|
|
631 praedicavit duobus annis, et quantum est a diebus Baptismi usque ad
|
|
|
632 Pascha; nam hoc quod fecit hic, fuit prope Pascha, ut hic dicitur,
|
|
|
633 et postea, revoluto anno, prope aliud Pascha fecit miraculum de
|
|
|
634 panibus, et tunc Ioannes fuit decollatus. Unde Ioannes circa Pascha
|
|
|
635 decollatus fuit; quia, ut dicitur Matth. c. XIV, 13, statim post
|
|
|
636 decollationem Ioannis, Christus secessit in desertum, et ibi fecit
|
|
|
637 miraculum de panibus: quod quidem miraculum fuit factum prope
|
|
|
638 Pascha, ut dicitur infra VI. Sed tamen festum huius decollationis
|
|
|
639 celebratur eo die quo caput eius inventum est. Postea, in alio
|
|
|
640 Paschate, passus est Christus. Secundum opinionem ergo illorum qui
|
|
|
641 dicunt, quod miraculum factum in nuptiis, et ea quae hic dicuntur,
|
|
|
642 eodem anno gesta sunt quo baptizatus est Christus, a Baptismo
|
|
|
643 Christi usque ad eius passionem fuerunt duo anni et dimidius: et
|
|
|
644 ideo, secundum eos, Evangelista dicit <i>prope erat Pascha
|
|
|
645 Iudaeorum</i>, ut ostendat quod ante paucos dies fuerat baptizatus.
|
|
|
646 Sed Ecclesia tenet contrarium. Credimus enim quod eodem die quo
|
|
|
647 dominus baptizatus est, revoluto anno, factum fuerit miraculum de
|
|
|
648 vino; et postea revoluto anno, prope Pascha, Ioannes fuerit
|
|
|
649 decollatus; et quod ab isto Paschate circa quod Ioannes fuit
|
|
|
650 decollatus, fuerit unus annus usque ad Pascha in quo Christus
|
|
|
651 passus est. Unde oportet aliud Pascha a Baptismo Christi usque ad
|
|
|
652 miraculum de vino intermedium esse, de quo nullus Evangelista facit
|
|
|
653 mentionem: et sic, secundum quod Ecclesia tenet, Christus tribus
|
|
|
654 annis et dimidio praedicavit. Ait autem <i>Iudaeorum</i>, non quod
|
|
|
655 alterius nationis homines Pascha celebrarent, sed duplici de causa.
|
|
|
656 Una quia quando aliqui festum aliquod sancte et pure celebrant,
|
|
|
657 dicitur illud domino celebrare; cum vero nec pure, nec sancte
|
|
|
658 celebrant, non domino, sed sibi solemnizant; Is. I, 14: <i>Kalendas
|
|
|
659 vestras, et festivitates vestras odivit anima mea</i>; quasi dicat:
|
|
|
660 quia vobis, et non mihi celebratis, non placent mihi; Zach. VII, 5:
|
|
|
661 <i>cum ieiunaretis, numquid ieiunium ieiunastis mihi?</i> Quasi
|
|
|
662 dicat, non, sed vobis. Quia ergo isti Iudaei depravati erant, et
|
|
|
663 eorum Pascha indebite celebrabant, ideo Evangelista non dicit:
|
|
|
664 prope erat Pascha domini, sed <i>Iudaeorum</i>. Vel hoc dicit ad
|
|
|
665 differentiam nostri Paschae: nam Pascha Iudaeorum erat figurale,
|
|
|
666 utpote immolatione agni figuralis celebratum; sed nostrum Pascha
|
|
|
667 verum est, in quo recolimus veram passionem agni immaculati; I
|
|
|
668 Corint. V, 7: <i>Pascha nostrum immolatus est Christus</i>.
|
|
|
669 Ascensus fuit in Ierusalem; et ideo dicit <i>et ascendit Iesus
|
|
|
670 Ierosolymam</i>. Ubi nota, secundum ordinem historiae, Iesum bis
|
|
|
671 circa festum Paschae Ierosolymam ascendisse, et expulisse de templo
|
|
|
672 ementes et vendentes. Semel quidem ante incarcerationem Ioannis,
|
|
|
673 quod hic Evangelista commemorat, alia vice, imminente Paschate, et
|
|
|
674 tempore passionis, quod narrat Matthaeus. Nam frequenter dominus
|
|
|
675 similia facta operatus est, sicut patet de duplici illuminatione
|
|
|
676 caecorum: una Matth. IX, 28, et alia Mc. c. X, 46 ss. Et similiter
|
|
|
677 bis eiecit ementes et vendentes de templo. Mystice autem ascendit
|
|
|
678 Ierosolymam, quae interpretatur visio pacis, et significat aeternam
|
|
|
679 beatitudinem: in quam ascendit, et suos transduxit. Sed non vacat a
|
|
|
680 mysterio, quod in Capharnaum descendit, et postmodum Ierosolymam
|
|
|
681 ascendit. Nisi enim descendisset primum, non competisset ei
|
|
|
682 ascendere: quia, ut dicitur Eph. IV, 10, <i>qui descendit, ipse est
|
|
|
683 et qui ascendit</i>. Non facit autem mentionem de discipulis in
|
|
|
684 ascensu ad Ierosolymam: quia discipulorum ascensus est ex ascensu
|
|
|
685 Christi; infra III, 13: <i>nemo ascendit in caelum nisi qui
|
|
|
686 descendit de caelo, filius hominis</i>. Consequenter cum dicit
|
|
|
687 <i>et invenit in templo vendentes oves et boves</i> etc. narrat
|
|
|
688 Evangelista factum quod movit Christum ad signum resurrectionis
|
|
|
689 proponendum. Et circa hoc <span class="nota" title=
|
|
|
690 "legend. tria">duo</span> facit. Primo manifestat Iudaeorum vitium;
|
|
|
691 secundo innuit Christi remedium, ibi <i>et cum fecisset quasi
|
|
|
692 flagellum</i> etc.; tertio subdit prophetiae oraculum, ibi
|
|
|
693 <i>recordati vero sunt discipuli</i> et cetera. Circa primum
|
|
|
694 sciendum, quod Diabolus insidiatur his quae Dei sunt, et ea nititur
|
|
|
695 corrumpere. Inter cetera autem quibus sancta corrumpit, praecipuum
|
|
|
696 est vitium avaritiae; unde dicitur Is. LVI, 11: <i>pastores eius
|
|
|
697 nescierunt intelligentiam, omnes in viam suam declinaverunt:
|
|
|
698 unusquisque ad avaritiam suam a summo usque ad novissimum</i>. Quod
|
|
|
699 quidem ab antiquis temporibus Diabolus fecit. Nam sacerdotes
|
|
|
700 veteris testamenti, qui instituti erant ut divinis vacarent,
|
|
|
701 avaritiae studebant. Praeceptum autem erat a Deo in lege, quod in
|
|
|
702 certis solemnitatibus domino immolarent aliqua animalia; ad quod
|
|
|
703 quidem praeceptum implendum de prope venientes ad templum, secum
|
|
|
704 animalia ducebant, illi autem qui a remotis veniebant, non valebant
|
|
|
705 animalia ducere de domibus suis. Quia ergo oblationes huiusmodi
|
|
|
706 cedebant in utilitatem sacerdotum, ne deessent animalia de remotis
|
|
|
707 venientibus ad offerendum, providerunt ipsi sacerdotes ut animalia
|
|
|
708 in templo venderentur; et ideo faciebant ea in templo, idest in
|
|
|
709 atrio templi, exponi ad vendendum. Et hoc est quod dicit <i>et
|
|
|
710 invenit</i> dominus <i>in templo vendentes oves, et boves, et
|
|
|
711 columbas</i> et cetera. Ubi primo facit mentionem de duobus
|
|
|
712 animalibus terrestribus, quae secundum legem domino offerri
|
|
|
713 poterant, scilicet de bove et ove. Tertium vero animal terrestre,
|
|
|
714 quod offerebatur capra scilicet, annumeratur cum ove: similiter
|
|
|
715 etiam turtur annumeratur cum columba. Et quia contingebat aliquando
|
|
|
716 aliquos ad templum venire, qui nec animalia secum ducebant, nec
|
|
|
717 pecuniam, unde emere non valebant; ideo sacerdotes aliam avaritiae
|
|
|
718 artem adinvenerant, ut scilicet in templo constituerent nummularios
|
|
|
719 et campsores, qui praedictis non habentibus pecuniam mutuarent. Et
|
|
|
720 licet usuram inde non reciperent, quia hoc erat in lege prohibitum,
|
|
|
721 loco tamen eius quaedam collibia, idest parva munuscula et vilia
|
|
|
722 recipiebant. Et haec ipsa in utilitatem sacerdotum cedebant; et hoc
|
|
|
723 est quod dicit <i>et nummularios sedentes</i> scilicet in templo,
|
|
|
724 paratos ad pecuniam mutuandam. Sed hoc quidem mystice tripliciter
|
|
|
725 intelligi potest. Primo enim per vendentes et ementes significantur
|
|
|
726 illi qui ecclesiasticas res vendunt, vel emunt: nam bona
|
|
|
727 ecclesiastica spiritualia, et eis annexa, significantur per oves,
|
|
|
728 et boves, et columbas. Ipsa consecrata quidem, et confirmata sunt
|
|
|
729 ex doctrinis apostolorum et doctorum, qui significantur per boves;
|
|
|
730 Prov. XIV, 4: <i>ubi plurimae sunt segetes, ibi manifesta fortitudo
|
|
|
731 bovis</i>. Item ex sanguine martyrum, qui significantur per oves.
|
|
|
732 Unde in persona eorum dicitur in Ps. XLIII, et Rom. VIII, 36:
|
|
|
733 <i>aestimati sumus ut oves occisionis</i>. Item dona spiritus
|
|
|
734 sancti, quae significantur per columbas: quia, ut dicitur supra I,
|
|
|
735 32, spiritus sanctus in specie columbae apparuit. Omnia ergo haec
|
|
|
736 vendunt, scilicet doctrinam apostolorum, sanguinem martyrum et dona
|
|
|
737 spiritus sancti, quicumque bona ecclesiastica spiritualia, et eis
|
|
|
738 annexa vendere praesumunt. Secundo, contingit aliquos praelatos,
|
|
|
739 seu Ecclesiarum praepositos, etsi non manifeste per simoniam,
|
|
|
740 occulte tamen per negligentiam boves, et oves, et columbas vendere,
|
|
|
741 tunc scilicet quando tantum inhiant temporalibus lucris, et
|
|
|
742 occupantur in eis, et negligunt spiritualem salutem subditorum: nam
|
|
|
743 per hoc vendunt oves, et boves, et columbas, idest tria genera
|
|
|
744 hominum eis subditorum. Scilicet praedicatores et operatores, qui
|
|
|
745 significantur per boves; Is. XXXII, 20: <i>beati qui seminatis
|
|
|
746 super omnes aquas, immittentes pedem bovis et asini</i>. Quia
|
|
|
747 praelati debent ordinare boves, idest doctores et sapientes cum
|
|
|
748 asinis, idest rudibus et simplicibus. Vendunt etiam activos, et
|
|
|
749 ministeriis vacantes, qui significantur per oves, infra X, 27:
|
|
|
750 <i>oves meae vocem meam audiunt</i> etc.; II Reg. ult., 17:
|
|
|
751 <i>isti, qui oves sunt, quid fecerunt?</i> Vendunt et
|
|
|
752 contemplantes, qui significantur per columbas; Ps. LIV, 7: <i>quis
|
|
|
753 dabit mihi pennas sicut columbae et volabo?</i> Tertio per templum
|
|
|
754 Dei potest intelligi spiritualis anima, ut dicitur I Cor. III, 17:
|
|
|
755 <i>templum Dei sanctum est, quod estis vos</i>. Tunc ergo homo
|
|
|
756 vendit in templo oves, et boves, et columbas, quando in anima
|
|
|
757 bestiales motus retinet, pro quibus homo vendit se Diabolo. Nam per
|
|
|
758 boves, qui agriculturae deserviunt, significantur terrena
|
|
|
759 desideria; per ovem, quae est animal stultum, significatur hominis
|
|
|
760 stoliditas; per columbas vero hominis instabilitas: quae quidem
|
|
|
761 Deus de cordibus hominum expellit. Et ideo statim ponitur domini
|
|
|
762 remedium, cum dicit <i>et cum fecisset quasi flagellum de
|
|
|
763 funiculis, omnes eiecit de templo</i>: ubi dominus apposuit
|
|
|
764 remedium et operis, et verbi, ut doceret eos qui curam habent
|
|
|
765 Ecclesiae, subditos facto et verbo debere corrigere. Et ideo circa
|
|
|
766 hoc duo facit. Primo ponitur remedium quod adhibuit facto; secundo
|
|
|
767 remedium quod adhibuit verbo, ibi <i>et his qui vendebant columbas
|
|
|
768 dixit</i> et cetera. Circa primum tria facit. Primo eiecit homines;
|
|
|
769 secundo oves et boves; tertio effudit pecuniam. Eiecit quidem
|
|
|
770 homines flagello, et hoc est quod dicit <i>et cum fecisset quasi
|
|
|
771 flagellum de funiculis</i>, quod quidem non potuit fieri nisi
|
|
|
772 virtute divina; nam, et Origenes dicit, quod divina potestas Iesu
|
|
|
773 poterat cum volebat accensam iracundiam hominum suffocare, sicut
|
|
|
774 sedare mentium turbines; Ps. XXXII, v. 10: <i>dominus dissipat
|
|
|
775 cogitationes hominum</i>. Facit autem flagellum de funiculis, quia,
|
|
|
776 ut dicit Augustinus, de peccatis nostris sumit materiam, unde nos
|
|
|
777 puniat: ipsa enim protelatio peccatorum, secundum quod peccata
|
|
|
778 peccatis adduntur, funiculi dicuntur; Prov. V, v. 22: <i>funibus
|
|
|
779 peccatorum suorum constringitur</i>; Is. V, 18: <i>vae qui trahitis
|
|
|
780 iniquitatem in funiculis</i> et cetera. Sicut ergo eiecit de templo
|
|
|
781 negotiatores, ita nummulariorum aes effudit, et mensas subvertit.
|
|
|
782 Attende, quod si ista, quae videbantur aliquo modo licita, quasi ad
|
|
|
783 cultum Dei ordinata, de templo eiecit, quanto magis si invenisset
|
|
|
784 aliqua illicita? Ideo autem eos eiecit, quia sacerdotes in hoc non
|
|
|
785 intendebant honorem Dei, sed utilitatem propriam. Unde dicitur Ez.
|
|
|
786 XLIV, 8: <i>posuistis custodes observationum mearum in sanctuario
|
|
|
787 meo vobismetipsis</i>. Ostendit autem dominus zelum ad ea quae sunt
|
|
|
788 legis, ut ex hoc ipso confutaret pontifices et sacerdotes, qui
|
|
|
789 erant ei de lege calumniam illaturi. Per hoc etiam quod huiusmodi
|
|
|
790 eiecit de templo, dedit intelligere quod appropinquabat tempus quo
|
|
|
791 sacrificia legis cessare debebant, et verus Dei cultus ad gentes
|
|
|
792 transferri; Matth. c. XXI, 43: <i>auferetur a vobis regnum</i> et
|
|
|
793 cetera. Similiter etiam ut ostenderet eorum damnationem qui
|
|
|
794 spiritualia vendunt; Act. VIII, 20: <i>pecunia tua tecum sit in
|
|
|
795 perditione</i>. Consequenter cum dicit <i>et his qui columbas
|
|
|
796 vendebant, dixit</i> etc., ponit remedium quod adhibuit verbo. Ubi
|
|
|
797 notandum est, quod simoniaci primo quidem fugandi sunt de Ecclesia.
|
|
|
798 Sed quia adhuc dum vivunt, per liberum arbitrium possunt se
|
|
|
799 convertere, et adiuti a Deo ad statum gratiae redire, non sunt
|
|
|
800 desperandi. Si vero non convertuntur, tunc quidem non fugantur, sed
|
|
|
801 ligantur ab illis, quibus dicitur, Matth. XXII, 13: <i>ligatis
|
|
|
802 manibus et pedibus eius, mittite eum in tenebras exteriores</i>. Et
|
|
|
803 ideo dominus hoc attendens, primo quidem admonet; secundo rationem
|
|
|
804 admonitionis inducit, ibi <i>et nolite facere</i> et cetera. Monet
|
|
|
805 quidem venditores columbarum eos increpando, quia per eos signantur
|
|
|
806 illi qui vendunt dona spiritus sancti, scilicet simoniaci. Rationem
|
|
|
807 huius inducit, cum dicit: <i>et nolite facere domum patris mei,
|
|
|
808 domum negotiationis</i>. Is. I, 16: <i>auferte malum cogitationum
|
|
|
809 vestrarum ab oculis meis</i>. Attende autem, quod Matth. XXI, 13
|
|
|
810 dicit: <i>nolite facere domum meam speluncam latronum</i>, hic vero
|
|
|
811 dicit: <i>domum negotiationis</i>, quod dominus ideo fecit ut,
|
|
|
812 sicut bonus medicus, primo a levioribus incipiens, postea dura
|
|
|
813 proponeret. Hoc enim quod hic factum dicitur, primo factum fuit:
|
|
|
814 unde in ipso principio, non latrones, sed negotiatores eos vocat.
|
|
|
815 Sed quia ex eorum duritia adhuc a tali negotiatione non cessabant,
|
|
|
816 ideo dominus alia vice eos expellens de quo agitur in Mc. c. IX, 15
|
|
|
817 ss. durius eos increpat, vocans latrocinium quod primo vocaverat
|
|
|
818 negotiationem. Dicit autem <i>domum patris mei</i>, ad excludendum
|
|
|
819 errorem Manichaei, qui dicebat, quod Deus veteris testamenti non
|
|
|
820 fuerat pater Christi, sed Deus novi. Sed si hoc verum esset, cum
|
|
|
821 templum fuisset domus veteris testamenti, non utique Christus
|
|
|
822 dixisset templum domum patris sui. Sed quare non sunt turbati
|
|
|
823 Iudaei de hoc quod hic vocat Deum patrem suum, sicut dicitur infra
|
|
|
824 V, 18, quod propter hoc eum persequerentur? Ad quod dicendum est,
|
|
|
825 quod Deus est pater aliquorum per adoptionem, puta iustorum, et hoc
|
|
|
826 non erat novum apud Iudaeos; Ier. III, 19: <i>patrem vocabis me, et
|
|
|
827 post me ingredi non cessabis</i>. Sed per naturam solius Christi
|
|
|
828 est, Ps. II, 7: <i>dominus dixit ad me: filius meus es tu</i>,
|
|
|
829 scilicet verus et naturalis; et hoc inauditum erat apud eos. Et
|
|
|
830 ideo quia Christus se verum Dei filium dicebat, Iudaei
|
|
|
831 persequebantur ipsum; infra V, 18: <i>propter hoc persequebantur
|
|
|
832 Iudaei Christum, quia non solum solvebat sabbatum; sed et patrem
|
|
|
833 suum dicebat Deum, aequalem se Deo faciens</i>. Cum autem hic Deum
|
|
|
834 vocat patrem, dicebant de eo quod esset per adoptionem. Quod autem
|
|
|
835 domus Dei non debeat fieri domus negotiationis, habetur Zach. c.
|
|
|
836 ult., 21: <i>non erit ultra mercator in domo domini exercituum in
|
|
|
837 die illo</i>. Et in Ps. LXX, v. 16 secundum aliam litteram:
|
|
|
838 <i>quoniam non cognovi negotiationem, introibo in potentias
|
|
|
839 domini</i>. Consequenter cum dicit <i>recordati sunt vero discipuli
|
|
|
840 eius</i> etc. ponit prophetiae oraculum, quod quidem scriptum est
|
|
|
841 in Ps. LXVIII, 10: <i>zelus domus tuae comedit me</i>. Ubi
|
|
|
842 sciendum, quod zelus proprie dicit quamdam intensionem amoris, qua
|
|
|
843 intense diligens, nihil sustinet quod amori suo repugnet. Et inde
|
|
|
844 est quod viri diligentes intense uxores, nec in eis sustinentes
|
|
|
845 aliorum consortium, utpote amori eorum contrarium, zelotypi
|
|
|
846 dicuntur. Ille igitur proprie zelum Dei habet qui nihil patienter
|
|
|
847 sustinere potest contra honorem Dei, quem maxime diligit; III Reg.
|
|
|
848 c. XIX, 10: <i>zelo zelatus sum pro domino exercituum</i> et
|
|
|
849 cetera. Nos autem debemus diligere domum domini, secundum illud Ps.
|
|
|
850 XXV, 8: <i>domine, dilexi decorem domus tuae</i>. Et intantum
|
|
|
851 debemus diligere quod zelus eius nos comedat: dum si quid
|
|
|
852 contrarium fieri videbimus, studeamus etiam quantumcumque cari
|
|
|
853 nostri sint qui hoc facient, removere, nec timeamus propter hoc
|
|
|
854 aliqua mala perpeti. Unde dicitur in Glossa: bonus zelus est fervor
|
|
|
855 animi, quo quis mortis abiecto timore, pro defensione veritatis
|
|
|
856 accenditur. Eo comeditur, qui quaelibet prava quae viderit,
|
|
|
857 corrigere satagit; et si nequit, tolerat, et gemit.</p>
|
|
|
858 <br />
|
|
|
859 <div class="D">Lectio 3</div>
|
|
|
860 <p title="Super Io., cap. 2 l. 3"><a name="87437"><span class=
|
|
|
861 "ref">[87437] Super Io., cap. 2 l. 3</span></a> Posita occasione
|
|
|
862 signi exhibendi, hic consequenter Evangelista manifestat signum
|
|
|
863 exhibendum: et primo ponit signum quod exhibetur; secundo ponit
|
|
|
864 fructum factorum signorum, qui sequitur, ibi <i>cum autem esset
|
|
|
865 Ierosolymis</i> et cetera. Circa primum tria facit. Primo ponitur
|
|
|
866 signi postulatio; secundo signi exhibitio, ibi <i>respondit Iesus,
|
|
|
867 et dixit eis: solvite templum hoc</i> etc.; tertio signi exhibiti
|
|
|
868 intellectus, seu conceptio, ibi <i>dixerunt ergo ei: quadraginta et
|
|
|
869 sex annis aedificatum est templum hoc</i> et cetera. Signum autem
|
|
|
870 postulatur a Iudaeis; et hoc est quod dixit <i>responderunt ergo
|
|
|
871 Iudaei, et dixerunt ei: quod signum ostendis nobis, quia haec
|
|
|
872 facis?</i> Ubi sciendum est, quod in eiectione negotiatorum de
|
|
|
873 templo per Iesum, duo considerari poterant in Christo: rectitudo et
|
|
|
874 zelus, quae pertinent ad virtutem; et potestas, seu auctoritas. Sed
|
|
|
875 de virtute et zelo Christi, quibus praedicta fecerat, non oportebat
|
|
|
876 peti signum a Christo; cum unicuique liceat operari secundum
|
|
|
877 virtutem. De auctoritate tamen eius, qua eos de templo expellit,
|
|
|
878 signum ab eo quaeri poterat; cum hoc non cuilibet liceret facere,
|
|
|
879 sed auctoritatem habenti. Praetermisso igitur Iudaei zelo et
|
|
|
880 virtute, signum petunt de eius auctoritate; et ideo dicunt <i>quod
|
|
|
881 signum ostendis nobis, quia haec facis?</i> Idest, quare cum tanta
|
|
|
882 potestate et auctoritate nos expellis? Non videtur hoc esse tui
|
|
|
883 officii. Simile dicunt, Matth. XXI, 23: <i>in qua potestate haec
|
|
|
884 facis?</i> et cetera. Signum autem quaerunt: quia familiare erat
|
|
|
885 Iudaeis, signum quaerere, utpote per ea ad legem vocati; Deut.
|
|
|
886 ult., 10. <i>Non surrexit ultra propheta in Israel sicut Moyses,
|
|
|
887 quem nosset dominus facie ad faciem, in omnibus signis atque
|
|
|
888 portentis</i>. Et, I Cor. c. I, 22, <i>Iudaei signa quaerunt</i>.
|
|
|
889 Ideo David in persona Iudaeorum conqueritur, dicens, Ps. LXXIII, 9:
|
|
|
890 <i>signa nostra non vidimus</i>. Quaerebant autem signum, non ut
|
|
|
891 crederent, sed quasi desperantes, quod signum ostendere non posset,
|
|
|
892 et sic eum reprimerent et impedirent. Quia ergo prave quaerebant,
|
|
|
893 non dedit eis signum apertum, sed occultum in figura, scilicet
|
|
|
894 signum de resurrectione. Unde dicit <i>respondit Iesus, et dixit
|
|
|
895 eis</i> etc. in quo ponitur signi postulati exhibitio. Ideo autem
|
|
|
896 dat eis signum resurrectionis futurum, quia in hoc maxime virtus
|
|
|
897 divinitatis eius ostenditur. Non enim puri hominis est ut se
|
|
|
898 excitaret a mortuis; sed solum Christus, qui fuit inter mortuos
|
|
|
899 liber, hoc virtute suae divinitatis fecit. Simile etiam signum
|
|
|
900 ostendit eis. Matth. XII, 39: <i>generatio prava, et adultera
|
|
|
901 signum quaerit; sed signum non dabitur ei nisi signum Ionae
|
|
|
902 prophetae</i>. Et licet utrobique dederit signum occultum et
|
|
|
903 figurale; illud tamen manifestius, istud vero obscurius fuit.
|
|
|
904 Notandum autem, quod ante incarnationem dedit Deus signum futurae
|
|
|
905 incarnationis, Is. VII, 14: <i>ipse dominus dabit vobis signum:
|
|
|
906 ecce virgo concipiet, et pariet filium</i> etc.; similiter et ante
|
|
|
907 resurrectionem dedit signum de resurrectione futura: quia istis
|
|
|
908 duobus maxime virtus divinitatis commendatur in Christo. Nihil enim
|
|
|
909 mirabilius fieri potuit quam quod Deus factus est homo, et quod
|
|
|
910 humanitas in Christo, post eius resurrectionem, immortalitatis
|
|
|
911 divinae particeps effecta est; Rom. VI, 9: <i>Christus resurgens ex
|
|
|
912 mortuis, iam non moritur (...) quod enim vivit, vivit Deo</i>,
|
|
|
913 idest ad similitudinem Dei. Sed attendenda sunt verba signi dati.
|
|
|
914 Nam Christus corpus suum templum dicit: cuius ratio est, quia
|
|
|
915 templum dicitur in quo Deus inhabitat etc. secundum illud Ps. X, 5:
|
|
|
916 <i>dominus in templo sancto suo</i>. Et inde est quod anima sancta,
|
|
|
917 quam Deus inhabitat, dicitur templum Dei; I Cor. III, 17:
|
|
|
918 <i>templum Dei sanctum est, quod estis vos</i>. Quia ergo in
|
|
|
919 corpore Christi divinitas inhabitat, ideo corpus Christi est
|
|
|
920 templum Dei, non solum secundum animam, sed etiam secundum corpus;
|
|
|
921 Col. II, 9: <i>in quo inhabitat omnis plenitudo divinitatis
|
|
|
922 corporaliter</i>. Et in nobis quidem habitat Deus secundum gratiam,
|
|
|
923 scilicet secundum actum intellectus et voluntatis, qui non est
|
|
|
924 actus corporis, sed animae tantum; sed in Christo habitat secundum
|
|
|
925 unionem in persona: quae quidem unio non solum ipsam animam, sed et
|
|
|
926 corpus includit; et ideo ipsum corpus Christi est templum Dei. Ex
|
|
|
927 hoc autem Nestorius, sui erroris occasionem sumens, dicit verbum
|
|
|
928 Dei unitum humanae naturae secundum inhabitationem tantum; ex quo
|
|
|
929 sequitur quod alia sit persona Dei, alia hominis in Christo. Et
|
|
|
930 ideo dicendum est, quod inhabitatio Dei in Christo refertur ad
|
|
|
931 naturam, quia alia est divina natura, alia humana in Christo; sed
|
|
|
932 non ad personam, quae est eadem in Christo Dei et hominis, scilicet
|
|
|
933 persona verbi, ut dictum est supra. Hoc igitur supposito, circa hoc
|
|
|
934 signum dominus duo facit. Primo quidem praenuntiat suam mortem
|
|
|
935 futuram; secundo vero resurrectionem. Mortem quidem praenuntiat cum
|
|
|
936 dicit <i>solvite templum hoc</i>. Christus enim mortuus fuit, et ab
|
|
|
937 aliis occisus, Matth. XVII, v. 22: <i>et occident eum</i>, eo tamen
|
|
|
938 volente: quia, ut dicitur Is. LIII, 7, <i>oblatus est quia ipse
|
|
|
939 voluit</i>. Et ideo dicit <i>solvite templum hoc</i>, idest corpus
|
|
|
940 meum. Et non dicit, solvetur, ne intelligas eum seipsum occidisse;
|
|
|
941 sed dicit <i>solvite</i>, quod non est imperantis, sed
|
|
|
942 praenuntiantis, et permittentis. Praenuntiantis quidem, ut sit
|
|
|
943 sensus <i>solvite templum hoc</i>, idest, solvetis; permittentis
|
|
|
944 vero, ut sit sensus <i>solvite templum hoc</i>, idest, facite de
|
|
|
945 corpore meo quod vultis, illud vobis expono, sicut dicit Iudae,
|
|
|
946 infra XIII, 27: <i>quod facis, fac citius</i>: non quidem imperans
|
|
|
947 ei, sed eum eius arbitrio derelinquens. Dicit autem <i>solvite</i>,
|
|
|
948 quia mors Christi est solutio corporis eius, aliter tamen quam
|
|
|
949 aliorum hominum. Nam corpora aliorum hominum solvuntur per mortem
|
|
|
950 usque ad incinerationem carnis, et pulverationem: qualis quidem
|
|
|
951 solutio non fuit in Christo; quia, ut dicitur in Ps. XV, 10, <i>non
|
|
|
952 dabis sanctum tuum videre corruptionem</i>. Fuit ibi tamen solutio
|
|
|
953 per mortem, quia anima separata est a corpore, ut forma a materia,
|
|
|
954 et quia sanguis separatus est a corpore, et quia corpus eius
|
|
|
955 perforatum est clavis et lancea. Resurrectionem autem praenuntiat
|
|
|
956 cum dicit <i>et in tribus diebus excitabo illud</i>, scilicet
|
|
|
957 corpus; idest a mortuis suscitabo. Non autem dicit excitabitur, nec
|
|
|
958 excitabit illud pater, sed ego <i>excitabo</i>: ut ostendat se
|
|
|
959 propria virtute a mortuis resurgere. Nec tamen negamus quin pater
|
|
|
960 eum a mortuis suscitaverit, quia, ut dicitur Rom. c. VIII, 11,
|
|
|
961 <i>qui suscitavit Iesum a mortuis</i>. Et in Ps. XL, 11: <i>tu
|
|
|
962 autem, domine, miserere mei, et resuscita me</i>. Sic ergo Deus
|
|
|
963 pater Christum suscitavit a mortuis, et Christus propria virtute
|
|
|
964 resurrexit; Ps. III, 6: <i>ego dormivi, et soporatus sum, et
|
|
|
965 exurrexi, quia dominus suscepit me</i>. Nec est in hoc
|
|
|
966 contrarietas, quia eadem est virtus utriusque: unde <i>quaecumque
|
|
|
967 pater facit, haec similiter, et filius facit</i>: infra V, 19. Nam
|
|
|
968 si pater eum suscitavit, et filius; II Cor. ult., 4: <i>nam si
|
|
|
969 crucifixus est ex infirmitate, sed vivit ex virtute Dei</i>. Dicit
|
|
|
970 autem <i>et in tribus diebus</i> et non post tres dies, quia non
|
|
|
971 diebus tribus completis in monumento permansit; sed, sicut
|
|
|
972 Augustinus dicit, est synecdochica locutio, in qua ponitur pars pro
|
|
|
973 toto. Origenes autem huius locutionis mysticam rationem assignat,
|
|
|
974 dicens: corpus Christi verum est templum Dei, quod quidem corpus
|
|
|
975 figurat corpus mysticum, idest Ecclesiam; I Cor. XII, 27: <i>vos
|
|
|
976 estis corpus Christi, et membra de membro</i>. Et sicut in corpore
|
|
|
977 Christi habitat divinitas per gratiam unionis, ita et in Ecclesia
|
|
|
978 per gratiam adoptionis. Et quamvis corpus istud mystice dissolvi
|
|
|
979 videatur adversitatibus tribulationum, quibus affligitur, tamen
|
|
|
980 suscitatur in tribus diebus, scilicet in die legis naturae, et in
|
|
|
981 die legis scriptae, et in die legis gratiae; quia, etsi in his
|
|
|
982 diebus, quantum ad aliquos corpus dissolvatur, quantum ad aliquos
|
|
|
983 tamen vivit. Et ideo dicit <i>in tribus diebus</i>, quia huius
|
|
|
984 resurrectio spiritualis in tribus diebus perficitur. Sed post tres
|
|
|
985 dies perfecte resuscitabimur, non solum quantum ad primam
|
|
|
986 resurrectionem, sed etiam quantum ad secundam; Apoc. XX, v. 6:
|
|
|
987 <i>beatus qui habet partem in resurrectione secunda</i>.
|
|
|
988 Consequenter cum dicit <i>dixerunt ergo Iudaei</i> etc. ponitur
|
|
|
989 signi exhibiti intellectus, et primo quidem ponitur intellectus
|
|
|
990 falsus, conceptus a Iudaeis; secundo vero intellectus verus,
|
|
|
991 conceptus ab apostolis, ibi <i>ille autem dicebat de templo
|
|
|
992 corporis sui</i>. Falsus autem intellectus Iudaeorum erat quia
|
|
|
993 credebant quod Christus diceret hoc de templo materiali, in quo
|
|
|
994 tunc erat; et ideo secundum hunc intellectum, respondent de templo
|
|
|
995 materiali, et dicunt <i>quadraginta et sex annis aedificatum est
|
|
|
996 templum hoc</i>, scilicet materiale, in quo sumus, <i>et in tribus
|
|
|
997 diebus excitabis illud?</i> Sed contra hoc est obiectio litteralis.
|
|
|
998 Nam templum in Ierusalem per Salomonem fuit aedificatum, et ut
|
|
|
999 habetur III Reg. c. VI, 1 s. a Salomone fuit consummatum septem
|
|
|
1000 annis, quid est ergo quod hic dicit <i>quadraginta et sex annis
|
|
|
1001 aedificatum est templum hoc?</i> Respondeo. Dicendum, secundum
|
|
|
1002 quosdam, quod hoc non est intelligendum de prima aedificatione
|
|
|
1003 templi, quae completa est a Salomone septem annis: nam templum quod
|
|
|
1004 Salomon aedificaverat, destructum fuit a Nabuchodonosor, sed
|
|
|
1005 intelligendum est de reaedificatione facta sub Zorobabel, postquam
|
|
|
1006 reversi fuerunt a captivitate, sicut legitur in libro Esdrae quae
|
|
|
1007 quidem multis impugnantibus undique inimicis, intantum impedita et
|
|
|
1008 dilata fuit, quod non potuit consummari templum usque ad
|
|
|
1009 quadragesimum sextum annum. Vel dicendum, secundum Origenem, quod
|
|
|
1010 intelligitur de templo Salomonis: quod quidem dicitur aedificatum
|
|
|
1011 quadraginta et sex annorum tempore, ut numeretur tempus ab eo die
|
|
|
1012 quo David mentionem fecit de aedificatione templi, consulens super
|
|
|
1013 hoc Nathan prophetam, ut habetur II Reg. VII, 2 s., usque ad
|
|
|
1014 consummationem perfectam per Salomonem: nam ex illo die David
|
|
|
1015 incepit praeparare materiam et necessaria ad aedificationem templi.
|
|
|
1016 Et si diligenter dictum tempus consideretur, ascendit ad numerum
|
|
|
1017 quadraginta sex annorum. Quamvis autem Iudaei intentionem suam
|
|
|
1018 referrent ad templum materiale, tamen, secundum Augustinum, potest
|
|
|
1019 referri ad templum corporis Christi: quia, sicut ipse dicit in Lib.
|
|
|
1020 LXXXIII quaest., conceptio et formatio humani corporis perficitur
|
|
|
1021 quadraginta quinque diebus hoc modo. Primis enim sex diebus
|
|
|
1022 corporis humani conceptio, quasi lactis habet similitudinem; novem
|
|
|
1023 vero diebus sequentibus convertitur in sanguinem; duodecim inde
|
|
|
1024 diebus solidatur in carnem; sed decem et octo reliquis diebus
|
|
|
1025 formatur usque ad perfecta lineamenta omnium membrorum. Isto ergo
|
|
|
1026 numero sex, novem, duodecim et octodecim in unum coacto, exurgit
|
|
|
1027 numerus quadraginta et quinque, cui addito uno propter sacramentum
|
|
|
1028 unitatis, sunt quadraginta sex. Sed ex hoc insurgit quaestio: quia
|
|
|
1029 huius processus formationis non videtur habere locum in corpore
|
|
|
1030 Christi, quia in ipso instanti conceptionis formatum fuit et
|
|
|
1031 animatum. Sed dicendum, quod licet in corporis Christi formatione
|
|
|
1032 sit aliquid singulare, quia in ipso instanti corpus Christi fuit
|
|
|
1033 perfectum quantum ad omnia lineamenta membrorum, non tamen quantum
|
|
|
1034 ad debitam corporis quantitatem; et ideo in utero virginis tamdiu
|
|
|
1035 permansit quousque ad quantitatem debitam perveniret. Accipiamus
|
|
|
1036 autem dictum numerum suprapositum, scilicet senarium, qui primus
|
|
|
1037 erat et quadraginta sex, qui erat ultimus; et ducamus unum in
|
|
|
1038 alterum: ex eis surgunt ducenta septuaginta sex. Dividendo ergo tot
|
|
|
1039 dies in menses, dando cuilibet mensi triginta dies sunt novem
|
|
|
1040 menses et sex dies. Recte ergo quadraginta et sex annis templum
|
|
|
1041 dicitur aedificatum esse, quod significabat corpus Christi, ut
|
|
|
1042 insinuet, quod tot anni fuerunt in fabricatione templi quot fuerunt
|
|
|
1043 dies in perfectione corporis Christi: nam ab octavo Kal. Aprilis in
|
|
|
1044 quo Christus fuit conceptus, et (ut creditur) passus, usque ad
|
|
|
1045 octavum Kal. Ianuarii sunt tot dies, scilicet ducenti septuaginta
|
|
|
1046 sex, quod numerus surgit ex senario ducto in quadraginta et sex. Ex
|
|
|
1047 hoc etiam numero Augustinus (ut patet per Glossam) aliud intelligit
|
|
|
1048 mystice. Dicit enim, quod ex litteris nominis Adam multiplicatis,
|
|
|
1049 secundum numerum quem more Graecorum ipsae litterae important,
|
|
|
1050 surgit numerus quadraginta et sex. Nam a in Graeco secundum numerum
|
|
|
1051 importat unum, cum sit prima littera in alphabeto; d vero secundum
|
|
|
1052 ordinem importat quatuor. Addito ergo uno quod importat a, et
|
|
|
1053 quadraginta quod importat m, habemus quadraginta et sex. In quo
|
|
|
1054 significatur quod corpus Christi assumptum est de corpore Adam.
|
|
|
1055 Item secundum Graecos ex primis litteris acceptis ex nominibus
|
|
|
1056 quatuor partium mundi componitur hoc nomen Adam: scilicet anathole,
|
|
|
1057 quod est oriens; disis quod est occidens; Arctos, quod est
|
|
|
1058 Septemtrio; mesembria, quod est meridies: in quo significatur quod
|
|
|
1059 Christus ex Adam carnem assumpsit, ut congreget electos suos a
|
|
|
1060 quatuor partibus mundi; Matth. XXIV, 31: <i>congregabit electos
|
|
|
1061 suos a quatuor ventis</i>. Consequenter cum dicit <i>ille autem
|
|
|
1062 dicebat de templo corporis sui</i>, ponitur intellectus signi
|
|
|
1063 verus, conceptus a discipulis, et primo ponitur ipsorum
|
|
|
1064 intellectus; secundo vero unde apostoli hoc conceperunt, ibi <i>cum
|
|
|
1065 ergo surrexit</i> et cetera. Dicit ergo: Iudaei hoc dixerunt
|
|
|
1066 ignorantes, sed Christus non sic intelligebat, immo intelligebat de
|
|
|
1067 templo corporis sui; et hoc est quod dicit <i>ille autem dicebat de
|
|
|
1068 templo corporis sui</i>. Qua autem ratione corpus Christi dicatur
|
|
|
1069 templum, dictum est supra. Et ex hoc Apollinaris occasionem erroris
|
|
|
1070 sumens, dixit, quod caro Christi esset materia inanimata, quia
|
|
|
1071 templum est res inanimata. Sed in hoc decipitur: quia cum dicitur
|
|
|
1072 quod corpus Christi est templum, est metaphorica locutio, in qua
|
|
|
1073 quidem locutione non attenditur similitudo quantum ad omnia, sed
|
|
|
1074 quantum ad aliquid, scilicet quantum ad inhabitationem, quod quidem
|
|
|
1075 refertur ad naturam, ut dictum est supra. Praeterea hoc manifeste
|
|
|
1076 apparet per auctoritatem sacrae Scripturae, cum dicit ipse
|
|
|
1077 Christus: <i>potestatem habeo ponendi animam meam</i>. Unde autem
|
|
|
1078 apostoli hunc verum intellectum conceperunt, ostendit consequenter
|
|
|
1079 Evangelista, cum subdit <i>cum ergo surrexisset a mortuis,
|
|
|
1080 recordati sunt discipuli eius</i> et cetera. Nam ante
|
|
|
1081 resurrectionem difficile erat hoc intelligere: primo quia per hoc
|
|
|
1082 ostendebatur quod in corpore Christi erat vera divinitas, alias non
|
|
|
1083 potuisset dici templum; et hoc tunc temporis intelligere, humanam
|
|
|
1084 capacitatem excedebat. Secundo quia in hoc facit mentionem de
|
|
|
1085 passione et resurrectione, cum dicit <i>excitabo illud</i>, quod
|
|
|
1086 nullus discipulorum adhuc audierat. Unde quando Christus
|
|
|
1087 resurrectionem et passionem suam expressit apostolis, Petrus hoc
|
|
|
1088 audiens, scandalizatus est, dicens: <i>absit a te, domine</i>
|
|
|
1089 (Matth. XVI, 22). Sed post resurrectionem, quando iam plene
|
|
|
1090 cognoverant Christum esse Deum, per ea quae circa passionem et
|
|
|
1091 resurrectionem ostenderat, et quando sacramentum resurrectionis
|
|
|
1092 ipsius didicerant <i>tunc recordati sunt discipuli eius quia hoc
|
|
|
1093 dicebat de corpore suo, et</i> tunc <i>crediderunt Scripturae</i>,
|
|
|
1094 scilicet prophetarum; Oseae VI, 3: <i>vivificabit nos post duos
|
|
|
1095 dies, et tertia die suscitabit nos</i>; Ionae II, 1: <i>erat Ionas
|
|
|
1096 in ventre ceti tribus diebus et tribus noctibus</i>. Et inde est
|
|
|
1097 quod in ipsa die resurrectionis aperuit illis sensum ut
|
|
|
1098 intelligerent Scripturas. <i>Et sermoni eius, quem dixit Iesus</i>,
|
|
|
1099 huic scilicet, <i>solvite templum hoc, et in tribus diebus excitabo
|
|
|
1100 illud</i>. Analogice autem per hoc datur nobis intelligi, secundum
|
|
|
1101 Origenem, quod in ultima resurrectione naturae, erimus Christi
|
|
|
1102 discipuli, quando in magna resurrectione totum corpus Iesu, idest
|
|
|
1103 Ecclesia eius, certificabitur de his quae nunc per fidem
|
|
|
1104 aenigmatice cognoscimus; et tunc recipiemus fidei complementum,
|
|
|
1105 videndo per speciem quod nunc per speculum intuemur. Consequenter
|
|
|
1106 cum dicit <i>cum autem esset Ierosolymis</i>, ponit fructum
|
|
|
1107 consecutum ex signis, scilicet conversionem aliquorum credentium:
|
|
|
1108 et circa hoc tria facit. Primo proponit ipsos credentes, propter
|
|
|
1109 miracula; secundo ostendit quomodo Christus se habuit ad eos, ibi
|
|
|
1110 <i>ipse autem Iesus non credebat semetipsum eis</i>; tertio
|
|
|
1111 rationem assignat ad hoc, ibi <i>eo quod ipse nosset omnes</i>.
|
|
|
1112 Fructus autem qui provenit ex signis Iesu magnus est, quia multi
|
|
|
1113 crediderunt, et conversi sunt ad eum; et hoc est quod dicit <i>cum
|
|
|
1114 autem esset Ierosolymis in Pascha, in die festo, multi crediderunt
|
|
|
1115 in nomine eius</i>, idest in eum, <i>videntes signa quae
|
|
|
1116 faciebat</i>. Nota autem, quod dupliciter aliqui crediderunt.
|
|
|
1117 Quidam namque propter miracula visa, quidam vero propter occultorum
|
|
|
1118 revelationem et prophetiam. Sed commendabiliores sunt qui propter
|
|
|
1119 doctrinam credunt, quia sunt magis spirituales, quam qui propter
|
|
|
1120 signa, qui sunt grossiores et magis sensibiles. Isti autem qui
|
|
|
1121 conversi sunt, sensibiles ostenduntur per hoc quod non propter
|
|
|
1122 doctrinam, sicut discipuli, sed <i>videntes signa quae faciebat,
|
|
|
1123 crediderunt in nomine eius</i>. I Cor. XIV, v. 22: <i>prophetiae
|
|
|
1124 datae sunt fidelibus</i> et cetera. Sed quaeritur hic quaenam signa
|
|
|
1125 viderunt facta a Iesu, cum nullum legamus eum tunc signum fecisse
|
|
|
1126 in Ierusalem. Ad hoc potest dupliciter responderi, secundum
|
|
|
1127 Origenem. Uno modo quod multa signa facta sint a Iesu ibi tunc
|
|
|
1128 temporis, quae hic non habentur; nam Evangelistae scienter multa
|
|
|
1129 praetermiserunt de miraculis Christi, cum tot fecerit quod non
|
|
|
1130 possent de facili scribi; infra ult., 25: <i>multa quidem alia
|
|
|
1131 signa fecit Iesus: quae si scribantur per singula, nec ipsum
|
|
|
1132 arbitror mundum capere posse eos qui scribendi sunt libros</i>. Et
|
|
|
1133 hoc signanter Evangelista ostendit cum dicit <i>videntes signa quae
|
|
|
1134 faciebat</i>, quae iam praetermissa sunt, quia non fuit intentio
|
|
|
1135 Evangelistarum omnia signa Iesu conscribere, sed tot quot
|
|
|
1136 necessaria erant ad Ecclesiam fidelium instruendam. Alio modo, quia
|
|
|
1137 inter miracula potest maximum signum reputari, quod cum flagello
|
|
|
1138 facto ex funibus, hominum multitudinem Iesus de templo solus
|
|
|
1139 eiecerit. Qualiter autem ad credentes se habuit, ostendit dicens
|
|
|
1140 <i>ipse autem Iesus non credebat semetipsum eis</i>, scilicet qui
|
|
|
1141 crediderant in eum. Sed quid est hoc quod homines credunt Deo, et
|
|
|
1142 ipse Iesus non credebat se eis? Numquid potuissent eum occidere,
|
|
|
1143 ipso nolente? Sed dicet aliquis, quod ideo non credebat se eis,
|
|
|
1144 quia sciebat eos ficte credere. Sed si hoc verum esset, non utique
|
|
|
1145 diceret Evangelista, quod multi crediderant in nomine eius, et
|
|
|
1146 tamen non credebat se eis. Et ratio est, secundum Chrysostomum,
|
|
|
1147 quia isti crediderunt in eum, sed imperfecte, quia nondum poterant
|
|
|
1148 attingere ad perfecta mysteria Christi, <i>et ideo non credebat se
|
|
|
1149 eis</i>, idest, secreta sua mysteria eis nondum revelabat: nam et
|
|
|
1150 ipsis apostolis multa non revelavit; infra XVI, 12: <i>multa habeo
|
|
|
1151 vobis dicere; sed non potestis portare modo</i>; I Cor. III, 1:
|
|
|
1152 <i>non potui vobis loqui quasi spiritualibus, sed quasi
|
|
|
1153 carnalibus</i>. Et ideo notanter Evangelista, ut ostendat eos
|
|
|
1154 imperfecte credere, non dicit, quod credebant in eum, quia nondum
|
|
|
1155 credebant eius divinitatem; sed dicit <i>in nomine eius</i>: illud
|
|
|
1156 quod de eo, nomine tenus dicebatur, scilicet quod iustus, vel
|
|
|
1157 huiusmodi. Vel, secundum Augustinum, isti gerunt in Ecclesia typum
|
|
|
1158 catechumenorum, qui etsi credant in nomine Christi, Iesus tamen non
|
|
|
1159 credit se illis, quia Ecclesia non dat eis corpus Christi: quod
|
|
|
1160 quidem corpus, sicut nullus sacerdos conficere potest nisi in
|
|
|
1161 sacerdotem consecratus, ita nullus sumere debet nisi baptizatus.
|
|
|
1162 Ratio autem huius quod non credebat se eis, ostenditur ex perfecta
|
|
|
1163 Christi cognitione; unde dicit <i>eo quod ipse nosset omnes</i>.
|
|
|
1164 Licet autem homo ignorans debeat de quolibet praesumere bonum;
|
|
|
1165 tamen postquam veritas innotescit de aliquibus, debet se homo
|
|
|
1166 habere ad eos secundum eorum conditionem. Et quia Christum nihil
|
|
|
1167 latebat eorum quae sunt in homine, cum sciret eos imperfecte
|
|
|
1168 credere, non credebat se eis. Describitur autem cognitio Christi
|
|
|
1169 universalis, quia non solum familiares, sed etiam alios extraneos
|
|
|
1170 cognoscebat, et ideo dicit <i>eo quod ipse nosset omnes</i>, et hoc
|
|
|
1171 per potentiam divinitatis; Eccli. XXIII, 28: <i>oculi domini multo
|
|
|
1172 plus lucidiores sunt super solem</i>. Nam homo, etsi cognoscat
|
|
|
1173 alios, non tamen certam cognitionem de eis potest habere, quia non
|
|
|
1174 videt nisi ea quae apparent; et ideo opus est ei testimonio
|
|
|
1175 aliorum. Christus autem certissime cognoscit, quia intuetur cor: et
|
|
|
1176 ideo <i>non erat ei opus ut quis testimonium perhiberet de
|
|
|
1177 homine</i>; immo ipse testis est, Iob XVI, 20: <i>ecce in caelo est
|
|
|
1178 testis meus</i>. Perfecta, quia non solum quantum ad exteriora, sed
|
|
|
1179 etiam quantum ad interiora sua cognitio se extendit; et ideo dicit
|
|
|
1180 <i>ipse enim sciebat quid esset in homine</i>, idest occulta
|
|
|
1181 cordis. Prov. XV, 11: <i>Infernus, et perditio coram
|
|
|
1182 domino</i>.</p>
|
|
|
1183 <div class="centro"><br />
|
|
|
1184 <p><a href="cih01.html"><img src="icons/ageretro.gif" width="19"
|
|
|
1185 height="19" align="middle" border="0" alt="age retro" /></a>
|
|
|
1186 <a href="cih03.html"><img src="icons/ageultra.gif" width="19"
|
|
|
1187 height="19" align="middle" border="0" alt="age ultra" /></a></p>
|
|
|
1188 <br />
|
|
|
1189 <hr />
|
|
|
1190 <br />
|
|
|
1191 <address>© 2006 Fundación Tomás de Aquino quoad
|
|
|
1192 hanc editionem<br />
|
|
|
1193 Iura omnia asservantur<br />
|
|
|
1194 OCLC nr. <a href="http://worldcatlibraries.org/wcpa/oclc/49644264"
|
|
|
1195 style="text-decoration=none">49644264</a></address>
|
|
|
1196 </div>
|
|
|
1197 </body>
|
|
|
1198 </html>
|