view summa/latin/sth2093.html @ 137:de4b1e200500 default tip

from https://archive.org/details/AquinasLexicon/mode/2up
author Henry S. Thompson <ht@inf.ed.ac.uk>
date Sat, 03 May 2025 22:47:32 +0100
parents 71f2c033089e
children
line wrap: on
line source

<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>
<!DOCTYPE html
  PUBLIC "-//W3C//DTD XHTML 1.0 Transitional//EN" "file:///c:/C64/usr/local/share/lib/xml/xhtml1-transitional.dtd">
<html xmlns="http://www.w3.org/1999/xhtml" xml:lang="LA" lang="LA">
<head>
<meta content="HTML Tidy for Windows (vers 1st February 2005), see www.w3.org" name="generator"/>
<meta content="text/html; charset=us-ascii" http-equiv="Content-Type"/>
<meta content="text/css" http-equiv="Content-Style-Type"/>
<meta content="text/javascript" http-equiv="Content-Script-Type"/>
<meta content="Thomas de Aquino, Summa Theologiae, Corpus Thomisticum" name="keywords"/>
<meta content="Latin" name="language"/>
<meta content="public" name="security"/>
<meta content="ealarcon@unav.es" name="owner"/>
<meta content="Enrique Alarcón" name="author"/>
<meta content="" name="abstract"/>
<link type="text/css" href="vscreen.css" media="screen" rel="stylesheet"/>
<link type="text/css" href="vprint.css" media="print" rel="stylesheet"/>
<title>Thomas de Aquino, Summa Theologiae, Iª-IIae q.
93</title>
</head>
<body><a href="http://www.corpusthomisticum.org/"/><div class="tres">CORPUS THOMISTICUM</div><div class="uno">Sancti Thomae de Aquino</div><div class="uno">Summa Theologiae</div><div class="dos">prima pars secundae partis quaestio XCIII</div><div class="centro">
<table summary="Imago" align="center">
<tr>
<th><img align="middle" alt="Thomas de Aquino a Filippino Lippi depictus (Cappella Carafa, S. Maria sopra Minerva, Roma)" border="0" height="190" width="275" src="icons/fugit190.jpg"/></th>
</tr>
</table>
<br/>
<span class="tres">Textum Leoninum Romae 1892 editum<br/>
ac automato translatum a Roberto Busa SJ in taenias
magneticas<br/>
denuo recognovit Enrique Alarcón atque instruxit<br/>
<br/></span><br/>
<hr/>
<br/>
<p><a href="sth2090.html"><img alt="age retro" border="0" align="middle" height="19" width="19" src="icons/ageretro.gif"/></a>  
<a href="sth2094.html"><img alt="age ultra" border="0" align="middle" height="19" width="19" src="icons/ageultra.gif"/></a></p>
<script type="text/javascript" language="JavaScript">
//
&lt;!--
// original code by Bill Trefzger 12/12/96; revised by Enrique Alarcon 12/9/2000
function go(){if(document.selecter.select1.options[document.selecter.select1.selectedIndex].value !="none"){location=document.selecter.select1.options[document.selecter.select1.selectedIndex].value}}
document.write('&lt;FORM NAME="selecter"&gt;&lt;SELECT NAME="select1"&gt;');
document.write('&lt;OPTION VALUE="none"&gt;INDEX');
document.write('&lt;OPTION VALUE="none"&gt;------------------------------------------------');
document.write('&lt;OPTION VALUE="index.html"&gt;Corpus Thomisticum');
document.write('&lt;OPTION VALUE="iopera.html"&gt;Opera omnia');
document.write('&lt;OPTION VALUE="zbiblia.html"&gt;Bibliographia Thomistica');
document.write('&lt;OPTION VALUE="none"&gt;------------------------------------------------');
document.write('&lt;OPTION VALUE="#37528"&gt;I&amp;ordf;-IIae q. 93 pr.');
document.write('&lt;OPTION VALUE="#37529"&gt;I&amp;ordf;-IIae q. 93 a. 1 arg. 1');
document.write('&lt;OPTION VALUE="#37530"&gt;I&amp;ordf;-IIae q. 93 a. 1 arg. 2');
document.write('&lt;OPTION VALUE="#37531"&gt;I&amp;ordf;-IIae q. 93 a. 1 arg. 3');
document.write('&lt;OPTION VALUE="#37532"&gt;I&amp;ordf;-IIae q. 93 a. 1 s. c.');
document.write('&lt;OPTION VALUE="#37533"&gt;I&amp;ordf;-IIae q. 93 a. 1 co.');
document.write('&lt;OPTION VALUE="#37534"&gt;I&amp;ordf;-IIae q. 93 a. 1 ad 1');
document.write('&lt;OPTION VALUE="#37535"&gt;I&amp;ordf;-IIae q. 93 a. 1 ad 2');
document.write('&lt;OPTION VALUE="#37536"&gt;I&amp;ordf;-IIae q. 93 a. 1 ad 3');
document.write('&lt;OPTION VALUE="#37537"&gt;I&amp;ordf;-IIae q. 93 a. 2 arg. 1');
document.write('&lt;OPTION VALUE="#37538"&gt;I&amp;ordf;-IIae q. 93 a. 2 arg. 2');
document.write('&lt;OPTION VALUE="#37539"&gt;I&amp;ordf;-IIae q. 93 a. 2 arg. 3');
document.write('&lt;OPTION VALUE="#37540"&gt;I&amp;ordf;-IIae q. 93 a. 2 s. c.');
document.write('&lt;OPTION VALUE="#37541"&gt;I&amp;ordf;-IIae q. 93 a. 2 co.');
document.write('&lt;OPTION VALUE="#37542"&gt;I&amp;ordf;-IIae q. 93 a. 2 ad 1');
document.write('&lt;OPTION VALUE="#37543"&gt;I&amp;ordf;-IIae q. 93 a. 2 ad 2');
document.write('&lt;OPTION VALUE="#37544"&gt;I&amp;ordf;-IIae q. 93 a. 2 ad 3');
document.write('&lt;OPTION VALUE="#37545"&gt;I&amp;ordf;-IIae q. 93 a. 3 arg. 1');
document.write('&lt;OPTION VALUE="#37546"&gt;I&amp;ordf;-IIae q. 93 a. 3 arg. 2');
document.write('&lt;OPTION VALUE="#37547"&gt;I&amp;ordf;-IIae q. 93 a. 3 arg. 3');
document.write('&lt;OPTION VALUE="#37548"&gt;I&amp;ordf;-IIae q. 93 a. 3 s. c.');
document.write('&lt;OPTION VALUE="#37549"&gt;I&amp;ordf;-IIae q. 93 a. 3 co.');
document.write('&lt;OPTION VALUE="#37550"&gt;I&amp;ordf;-IIae q. 93 a. 3 ad 1');
document.write('&lt;OPTION VALUE="#37551"&gt;I&amp;ordf;-IIae q. 93 a. 3 ad 2');
document.write('&lt;OPTION VALUE="#37552"&gt;I&amp;ordf;-IIae q. 93 a. 3 ad 3');
document.write('&lt;OPTION VALUE="#37553"&gt;I&amp;ordf;-IIae q. 93 a. 4 arg. 1');
document.write('&lt;OPTION VALUE="#37554"&gt;I&amp;ordf;-IIae q. 93 a. 4 arg. 2');
document.write('&lt;OPTION VALUE="#37555"&gt;I&amp;ordf;-IIae q. 93 a. 4 arg. 3');
document.write('&lt;OPTION VALUE="#37556"&gt;I&amp;ordf;-IIae q. 93 a. 4 s. c.');
document.write('&lt;OPTION VALUE="#37557"&gt;I&amp;ordf;-IIae q. 93 a. 4 co.');
document.write('&lt;OPTION VALUE="#37558"&gt;I&amp;ordf;-IIae q. 93 a. 4 ad 1');
document.write('&lt;OPTION VALUE="#37559"&gt;I&amp;ordf;-IIae q. 93 a. 4 ad 2');
document.write('&lt;OPTION VALUE="#37560"&gt;I&amp;ordf;-IIae q. 93 a. 4 ad 3');
document.write('&lt;OPTION VALUE="#37561"&gt;I&amp;ordf;-IIae q. 93 a. 4 ad 4');
document.write('&lt;OPTION VALUE="#37562"&gt;I&amp;ordf;-IIae q. 93 a. 5 arg. 1');
document.write('&lt;OPTION VALUE="#37563"&gt;I&amp;ordf;-IIae q. 93 a. 5 arg. 2');
document.write('&lt;OPTION VALUE="#37564"&gt;I&amp;ordf;-IIae q. 93 a. 5 arg. 3');
document.write('&lt;OPTION VALUE="#37565"&gt;I&amp;ordf;-IIae q. 93 a. 5 s. c.');
document.write('&lt;OPTION VALUE="#37566"&gt;I&amp;ordf;-IIae q. 93 a. 5 co.');
document.write('&lt;OPTION VALUE="#37567"&gt;I&amp;ordf;-IIae q. 93 a. 5 ad 1');
document.write('&lt;OPTION VALUE="#37568"&gt;I&amp;ordf;-IIae q. 93 a. 5 ad 2');
document.write('&lt;OPTION VALUE="#37569"&gt;I&amp;ordf;-IIae q. 93 a. 5 ad 3');
document.write('&lt;OPTION VALUE="#37570"&gt;I&amp;ordf;-IIae q. 93 a. 6 arg. 1');
document.write('&lt;OPTION VALUE="#37571"&gt;I&amp;ordf;-IIae q. 93 a. 6 arg. 2');
document.write('&lt;OPTION VALUE="#37572"&gt;I&amp;ordf;-IIae q. 93 a. 6 arg. 3');
document.write('&lt;OPTION VALUE="#37573"&gt;I&amp;ordf;-IIae q. 93 a. 6 s. c.');
document.write('&lt;OPTION VALUE="#37574"&gt;I&amp;ordf;-IIae q. 93 a. 6 co.');
document.write('&lt;OPTION VALUE="#37575"&gt;I&amp;ordf;-IIae q. 93 a. 6 ad 1');
document.write('&lt;OPTION VALUE="#37576"&gt;I&amp;ordf;-IIae q. 93 a. 6 ad 2');
document.write('&lt;OPTION VALUE="#37577"&gt;I&amp;ordf;-IIae q. 93 a. 6 ad 3');
document.write('&lt;\/SELECT&gt;');
document.write('&lt;BR&gt;&lt;BR&gt;');
document.write('&lt;INPUT TYPE="button" VALUE="Agedum" ONCLICK="go()"&gt;');
document.write('&lt;\/FORM&gt;');
// --&gt;
//
</script><br/>
<hr/>
<br/></div><div class="q" id="q93"><h2>Quaestio 93</h2><div class="p"><h3>Prooemium</h3><p title="I-II q. 93 pr."><a name="37528"><span class="ref">[37528]
Iª-IIae q. 93 pr.</span></a> Deinde considerandum est de
singulis legibus. Et primo, de lege aeterna; secundo, de lege
naturali; tertio, de lege humana; quarto, de lege veteri; quinto,
de lege nova, quae est lex Evangelii. De sexta autem lege, quae est
lex fomitis, sufficiat quod dictum est cum de peccato originali
ageretur. Circa primum quaeruntur sex. Primo, quid sit lex aeterna.
Secundo, utrum sit omnibus nota. Tertio, utrum omnis lex ab ea
derivetur. Quarto, utrum necessaria subiiciantur legi aeternae.
Quinto, utrum contingentia naturalia subiiciantur legi aeternae.
Sexto, utrum omnes res humanae ei subiiciantur.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 1</h3><p title="I-II q. 93 a. 1 arg. 1"><a name="37529"><span class="ref">[37529] Iª-IIae q. 93 a. 1 arg. 1</span></a> Ad primum
sic proceditur. Videtur quod lex aeterna non sit ratio summa in Deo
existens. Lex enim aeterna est una tantum. Sed rationes rerum in
mente divina sunt plures, dicit enim Augustinus, in libro octoginta
trium quaest., quod <i>Deus singula fecit propriis rationibus</i>.
Ergo lex aeterna non videtur esse idem quod ratio in mente divina
existens.</p><p title="I-II q. 93 a. 1 arg. 2"><a name="37530"><span class="ref">[37530] Iª-IIae q. 93 a. 1 arg. 2</span></a> Praeterea,
de ratione legis est quod verbo promulgetur, ut supra dictum est.
Sed verbum in divinis dicitur personaliter, ut in primo habitum
est, ratio autem dicitur essentialiter. Non igitur idem est lex
aeterna quod ratio divina.</p><p title="I-II q. 93 a. 1 arg. 3"><a name="37531"><span class="ref">[37531] Iª-IIae q. 93 a. 1 arg. 3</span></a> Praeterea,
Augustinus dicit, in libro de vera Relig., <i>apparet supra mentem
nostram legem esse, quae veritas dicitur</i>. Lex autem supra
mentem nostram existens est lex aeterna. Ergo veritas est lex
aeterna. Sed non est eadem ratio veritatis et rationis. Ergo lex
aeterna non est idem quod ratio summa.</p><p title="I-II q. 93 a. 1 s. c."><a name="37532"><span class="ref">[37532] Iª-IIae q. 93 a. 1 s. c.</span></a> Sed contra
est quod Augustinus dicit, in I de Lib. Arb., quod <i>lex aeterna
est summa ratio, cui semper obtemperandum est</i>.</p><p title="I-II q. 93 a. 1 co."><a name="37533"><span class="ref">[37533] Iª-IIae q. 93 a. 1 co.</span></a> Respondeo
dicendum quod, sicut in quolibet artifice praeexistit ratio eorum
quae constituuntur per artem, ita etiam in quolibet gubernante
oportet quod praeexistat ratio ordinis eorum quae agenda sunt per
eos qui gubernationi subduntur. Et sicut ratio rerum fiendarum per
artem vocatur ars vel exemplar rerum artificiatarum, ita etiam
ratio gubernantis actus subditorum, rationem legis obtinet,
servatis aliis quae supra esse diximus de legis ratione. Deus autem
per suam sapientiam conditor est universarum rerum, ad quas
comparatur sicut artifex ad artificiata, ut in primo habitum est.
Est etiam gubernator omnium actuum et motionum quae inveniuntur in
singulis creaturis, ut etiam in primo habitum est. Unde sicut ratio
divinae sapientiae inquantum per eam cuncta sunt creata, rationem
habet artis vel exemplaris vel ideae; ita ratio divinae sapientiae
moventis omnia ad debitum finem, obtinet rationem legis. Et
secundum hoc, lex aeterna nihil aliud est quam ratio divinae
sapientiae, secundum quod est directiva omnium actuum et
motionum.</p><p title="I-II q. 93 a. 1 ad 1"><a name="37534"><span class="ref">[37534] Iª-IIae q. 93 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum
ergo dicendum quod Augustinus loquitur ibi de rationibus idealibus,
quae respiciunt proprias naturas singularum rerum, et ideo in eis
invenitur quaedam distinctio et pluralitas, secundum diversos
respectus ad res, ut in primo habitum est. Sed lex dicitur
directiva actuum in ordine ad bonum commune, ut supra dictum est.
Ea autem quae sunt in seipsis diversa, considerantur ut unum,
secundum quod ordinantur ad aliquod commune. Et ideo lex aeterna
est una, quae est ratio huius ordinis.</p><p title="I-II q. 93 a. 1 ad 2"><a name="37535"><span class="ref">[37535] Iª-IIae q. 93 a. 1 ad 2</span></a> Ad secundum
dicendum quod circa verbum quodcumque duo possunt considerari,
scilicet ipsum verbum, et ea quae verbo exprimuntur. Verbum enim
vocale est quiddam ab ore hominis prolatum; sed hoc verbo
exprimuntur quae verbis humanis significantur. Et eadem ratio est
de verbo hominis mentali, quod nihil est aliud quam quiddam mente
conceptum, quo homo exprimit mentaliter ea de quibus cogitat. Sic
igitur in divinis ipsum verbum, quod est conceptio paterni
intellectus, personaliter dicitur, sed omnia quaecumque sunt in
scientia patris, sive essentialia sive personalia, sive etiam Dei
opera exprimuntur hoc verbo, ut patet per Augustinum, in XV de
Trin. Et inter cetera quae hoc verbo exprimuntur, etiam ipsa lex
aeterna verbo ipso exprimitur. Nec tamen propter hoc sequitur quod
lex aeterna personaliter in divinis dicatur. Appropriatur tamen
filio, propter convenientiam quam habet ratio ad verbum.</p><p title="I-II q. 93 a. 1 ad 3"><a name="37536"><span class="ref">[37536] Iª-IIae q. 93 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium
dicendum quod ratio intellectus divini aliter se habet ad res quam
ratio intellectus humani. Intellectus enim humanus est mensuratus a
rebus, ut scilicet conceptus hominis non sit verus propter seipsum,
sed dicitur verus ex hoc quod consonat rebus, ex hoc enim quod res
est vel non est, opinio vera vel falsa est. Intellectus vero
divinus est mensura rerum, quia unaquaeque res intantum habet de
veritate, inquantum imitatur intellectum divinum, ut in primo
dictum est. Et ideo intellectus divinus est verus secundum se. Unde
ratio eius est ipsa veritas.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 2</h3><p title="I-II q. 93 a. 2 arg. 1"><a name="37537"><span class="ref">[37537] Iª-IIae q. 93 a. 2 arg. 1</span></a> Ad secundum
sic proceditur. Videtur quod lex aeterna non sit omnibus nota. Quia
ut dicit apostolus, I ad Cor., <i>quae sunt Dei, nemo novit nisi
spiritus Dei</i>. Sed lex aeterna est quaedam ratio in mente divina
existens. Ergo omnibus est ignota nisi soli Deo.</p><p title="I-II q. 93 a. 2 arg. 2"><a name="37538"><span class="ref">[37538] Iª-IIae q. 93 a. 2 arg. 2</span></a> Praeterea,
sicut Augustinus dicit, in libro de Lib. Arb., <i>lex aeterna est
qua iustum est ut omnia sint ordinatissima</i>. Sed non omnes
cognoscunt qualiter omnia sint ordinatissima. Non ergo omnes
cognoscunt legem aeternam.</p><p title="I-II q. 93 a. 2 arg. 3"><a name="37539"><span class="ref">[37539] Iª-IIae q. 93 a. 2 arg. 3</span></a> Praeterea,
Augustinus dicit, in libro de vera Relig., quod <i>lex aeterna est
de qua homines iudicare non possunt</i>. Sed sicut in I Ethic.
dicitur, <i>unusquisque bene iudicat quae cognoscit</i>. Ergo lex
aeterna non est nobis nota.</p><p title="I-II q. 93 a. 2 s. c."><a name="37540"><span class="ref">[37540] Iª-IIae q. 93 a. 2 s. c.</span></a> Sed contra
est quod Augustinus dicit, in libro de Lib. Arb., quod <i>aeternae
legis notio nobis impressa est</i>.</p><p title="I-II q. 93 a. 2 co."><a name="37541"><span class="ref">[37541] Iª-IIae q. 93 a. 2 co.</span></a> Respondeo
dicendum quod dupliciter aliquid cognosci potest, uno modo, in
seipso; alio modo, in suo effectu, in quo aliqua similitudo eius
invenitur; sicut aliquis non videns solem in sua substantia,
cognoscit ipsum in sua irradiatione. Sic igitur dicendum est quod
legem aeternam nullus potest cognoscere secundum quod in seipsa
est, nisi solum beati, qui Deum per essentiam vident. Sed omnis
creatura rationalis ipsam cognoscit secundum aliquam eius
irradiationem, vel maiorem vel minorem. Omnis enim cognitio
veritatis est quaedam irradiatio et participatio legis aeternae,
quae est veritas incommutabilis, ut Augustinus dicit, in libro de
vera Relig. Veritatem autem omnes aliqualiter cognoscunt, ad minus
quantum ad principia communia legis naturalis. In aliis vero quidam
plus et quidam minus participant de cognitione veritatis; et
secundum hoc etiam plus vel minus cognoscunt legem aeternam.</p><p title="I-II q. 93 a. 2 ad 1"><a name="37542"><span class="ref">[37542] Iª-IIae q. 93 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum
ergo dicendum quod ea quae sunt Dei, in seipsis quidem cognosci a
nobis non possunt, sed tamen in effectibus suis nobis
manifestantur, secundum illud Rom. I, <i>invisibilia Dei per ea
quae facta sunt, intellecta, conspiciuntur</i>.</p><p title="I-II q. 93 a. 2 ad 2"><a name="37543"><span class="ref">[37543] Iª-IIae q. 93 a. 2 ad 2</span></a> Ad secundum
dicendum quod legem aeternam etsi unusquisque cognoscat pro sua
capacitate, secundum modum praedictum, nullus tamen eam
comprehendere potest, non enim totaliter manifestari potest per
suos effectus. Et ideo non oportet quod quicumque cognoscit legem
aeternam secundum modum praedictum, cognoscat totum ordinem rerum,
quo omnia sunt ordinatissima.</p><p title="I-II q. 93 a. 2 ad 3"><a name="37544"><span class="ref">[37544] Iª-IIae q. 93 a. 2 ad 3</span></a> Ad tertium
dicendum quod iudicare de aliquo potest intelligi dupliciter. Uno
modo, sicut vis cognitiva diiudicat de proprio obiecto; secundum
illud Iob XII, <i>nonne auris verba diiudicat, et fauces comedentis
saporem?</i> Et secundum istum modum iudicii, philosophus dicit
quod unusquisque bene iudicat quae cognoscit, iudicando scilicet an
sit verum quod proponitur. Alio modo, secundum quod superior
iudicat de inferiori quodam practico iudicio, an scilicet ita
debeat esse vel non ita. Et sic nullus potest iudicare de lege
aeterna.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 3</h3><p title="I-II q. 93 a. 3 arg. 1"><a name="37545"><span class="ref">[37545] Iª-IIae q. 93 a. 3 arg. 1</span></a> Ad tertium
sic proceditur. Videtur quod non omnis lex a lege aeterna
derivetur. Est enim quaedam lex fomitis, ut supra dictum est. Ipsa
autem non derivatur a lege divina, quae est lex aeterna, ad ipsam
enim pertinet prudentia carnis, de qua apostolus dicit, ad Rom.
VIII, quod <i>legi Dei non potest esse subiecta</i>. Ergo non omnis
lex procedit a lege aeterna.</p><p title="I-II q. 93 a. 3 arg. 2"><a name="37546"><span class="ref">[37546] Iª-IIae q. 93 a. 3 arg. 2</span></a> Praeterea,
a lege aeterna nihil iniquum procedere potest, quia sicut dictum
est, lex aeterna est secundum quam iustum est ut omnia sint
ordinatissima. Sed quaedam leges sunt iniquae; secundum illud
Isaiae X, <i>vae qui condunt leges iniquas</i>. Ergo non omnis lex
procedit a lege aeterna.</p><p title="I-II q. 93 a. 3 arg. 3"><a name="37547"><span class="ref">[37547] Iª-IIae q. 93 a. 3 arg. 3</span></a> Praeterea,
Augustinus dicit, in I de Lib. Arbit., quod <i>lex quae populo
regendo scribitur, recte multa permittit quae per divinam
providentiam vindicantur</i>. Sed ratio divinae providentiae est
lex aeterna, ut dictum est. Ergo nec etiam omnis lex recta procedit
a lege aeterna.</p><p title="I-II q. 93 a. 3 s. c."><a name="37548"><span class="ref">[37548] Iª-IIae q. 93 a. 3 s. c.</span></a> Sed contra
est quod, Prov. VIII, divina sapientia dicit, <i>per me reges
regnant, et legum conditores iusta decernunt</i>. Ratio autem
divinae sapientiae est lex aeterna, ut supra dictum est. Ergo omnes
leges a lege aeterna procedunt.</p><p title="I-II q. 93 a. 3 co."><a name="37549"><span class="ref">[37549] Iª-IIae q. 93 a. 3 co.</span></a> Respondeo
dicendum quod, sicut supra dictum est, lex importat rationem
quandam directivam actuum ad finem. In omnibus autem moventibus
ordinatis oportet quod virtus secundi moventis derivetur a virtute
moventis primi, quia movens secundum non movet nisi inquantum
movetur a primo. Unde et in omnibus gubernantibus idem videmus,
quod ratio gubernationis a primo gubernante ad secundos derivatur,
sicut ratio eorum quae sunt agenda in civitate, derivatur a rege
per praeceptum in inferiores administratores. Et in artificialibus
etiam ratio artificialium actuum derivatur ab architectore ad
inferiores artifices, qui manu operantur. Cum ergo lex aeterna sit
ratio gubernationis in supremo gubernante, necesse est quod omnes
rationes gubernationis quae sunt in inferioribus gubernantibus, a
lege aeterna deriventur. Huiusmodi autem rationes inferiorum
gubernantium sunt quaecumque aliae leges praeter legem aeternam.
Unde omnes leges, inquantum participant de ratione recta, intantum
derivantur a lege aeterna. Et propter hoc Augustinus dicit, in I de
Lib. Arb., quod <i>in temporali lege nihil est iustum ac legitimum,
quod non ex lege aeterna homines sibi derivaverunt</i>.</p><p title="I-II q. 93 a. 3 ad 1"><a name="37550"><span class="ref">[37550] Iª-IIae q. 93 a. 3 ad 1</span></a> Ad primum
ergo dicendum quod fomes habet rationem legis in homine, inquantum
est poena consequens divinam iustitiam, et secundum hoc manifestum
est quod derivatur a lege aeterna. Inquantum vero inclinat ad
peccatum, sic contrariatur legi Dei, et non habet rationem legis,
ut ex supradictis patet.</p><p title="I-II q. 93 a. 3 ad 2"><a name="37551"><span class="ref">[37551] Iª-IIae q. 93 a. 3 ad 2</span></a> Ad secundum
dicendum quod lex humana intantum habet rationem legis, inquantum
est secundum rationem rectam, et secundum hoc manifestum est quod a
lege aeterna derivatur. Inquantum vero a ratione recedit, sic
dicitur lex iniqua, et sic non habet rationem legis, sed magis
violentiae cuiusdam. Et tamen in ipsa lege iniqua inquantum
servatur aliquid de similitudine legis propter ordinem potestatis
eius qui legem fert, secundum hoc etiam derivatur a lege aeterna,
omnis enim potestas a domino Deo est, ut dicitur Rom. XIII.</p><p title="I-II q. 93 a. 3 ad 3"><a name="37552"><span class="ref">[37552] Iª-IIae q. 93 a. 3 ad 3</span></a> Ad tertium
dicendum quod lex humana dicitur aliqua permittere, non quasi ea
approbans, sed quasi ea dirigere non potens. Multa autem diriguntur
lege divina quae dirigi non possunt lege humana, plura enim
subduntur causae superiori quam inferiori. Unde hoc ipsum quod lex
humana non se intromittat de his quae dirigere non potest, ex
ordine legis aeternae provenit. Secus autem esset si approbaret ea
quae lex aeterna reprobat. Unde ex hoc non habetur quod lex humana
non derivetur a lege aeterna, sed quod non perfecte eam assequi
possit.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 4</h3><p title="I-II q. 93 a. 4 arg. 1"><a name="37553"><span class="ref">[37553] Iª-IIae q. 93 a. 4 arg. 1</span></a> Ad quartum
sic proceditur. Videtur quod necessaria et aeterna subiiciantur
legi aeternae. Omne enim quod rationabile est, rationi subditur.
Sed voluntas divina est rationabilis, cum sit iusta. Ergo rationi
subditur. Sed lex aeterna est ratio divina. Ergo voluntas Dei
subditur legi aeternae. Voluntas autem Dei est aliquod aeternum.
Ergo etiam aeterna et necessaria legi aeternae subduntur.</p><p title="I-II q. 93 a. 4 arg. 2"><a name="37554"><span class="ref">[37554] Iª-IIae q. 93 a. 4 arg. 2</span></a> Praeterea,
quidquid subiicitur regi, subiicitur legi regis. <i>Filius
autem</i>, ut dicitur I ad Cor. XV, <i>subiectus erit Deo et patri,
cum tradiderit ei regnum</i>. Ergo filius, qui est aeternus,
subiicitur legi aeternae.</p><p title="I-II q. 93 a. 4 arg. 3"><a name="37555"><span class="ref">[37555] Iª-IIae q. 93 a. 4 arg. 3</span></a> Praeterea,
lex aeterna est ratio divinae providentiae. Sed multa necessaria
subduntur divinae providentiae, sicut permanentia substantiarum
incorporalium et corporum caelestium. Ergo legi aeternae subduntur
etiam necessaria.</p><p title="I-II q. 93 a. 4 s. c."><a name="37556"><span class="ref">[37556] Iª-IIae q. 93 a. 4 s. c.</span></a> Sed contra,
ea quae sunt necessaria, impossibile est aliter se habere, unde
cohibitione non indigent. Sed imponitur hominibus lex ut
cohibeantur a malis, ut ex supradictis patet. Ergo ea quae sunt
necessaria, legi non subduntur.</p><p title="I-II q. 93 a. 4 co."><a name="37557"><span class="ref">[37557] Iª-IIae q. 93 a. 4 co.</span></a> Respondeo
dicendum quod, sicut supra dictum est, lex aeterna est ratio
divinae gubernationis. Quaecumque ergo divinae gubernationi
subduntur, subiiciuntur etiam legi aeternae, quae vero gubernationi
aeternae non subduntur, neque legi aeternae subduntur. Horum autem
distinctio attendi potest ex his quae circa nos sunt. Humanae enim
gubernationi subduntur ea quae per homines fieri possunt, quae vero
ad naturam hominis pertinent, non subduntur gubernationi humanae,
scilicet quod homo habeat animam, vel manus aut pedes. Sic igitur
legi aeternae subduntur omnia quae sunt in rebus a Deo creatis,
sive sint contingentia sive sint necessaria, ea vero quae pertinent
ad naturam vel essentiam divinam, legi aeternae non subduntur, sed
sunt realiter ipsa lex aeterna.</p><p title="I-II q. 93 a. 4 ad 1"><a name="37558"><span class="ref">[37558] Iª-IIae q. 93 a. 4 ad 1</span></a> Ad primum
ergo dicendum quod de voluntate Dei dupliciter possumus loqui. Uno
modo, quantum ad ipsam voluntatem, et sic, cum voluntas Dei sit
ipsa eius essentia, non subditur gubernationi divinae neque legi
aeternae, sed est idem quod lex aeterna. Alio modo possumus loqui
de voluntate divina quantum ad ipsa quae Deus vult circa creaturas,
quae quidem subiecta sunt legi aeternae, inquantum horum ratio est
in divina sapientia. Et ratione horum, voluntas Dei dicitur
rationabilis. Alioquin, ratione sui ipsius, magis est dicenda ipsa
ratio.</p><p title="I-II q. 93 a. 4 ad 2"><a name="37559"><span class="ref">[37559] Iª-IIae q. 93 a. 4 ad 2</span></a> Ad secundum
dicendum quod filius Dei non est a Deo factus, sed naturaliter ab
ipso genitus. Et ideo non subditur divinae providentiae aut legi
aeternae, sed magis ipse est lex aeterna per quandam
appropriationem, ut patet per Augustinum, in libro de vera Relig.
Dicitur autem esse subiectus patri ratione humanae naturae,
secundum quam etiam pater dicitur esse maior eo.</p><p title="I-II q. 93 a. 4 ad 3"><a name="37560"><span class="ref">[37560] Iª-IIae q. 93 a. 4 ad 3</span></a> Tertium
concedimus, quia procedit de necessariis creatis.</p><p title="I-II q. 93 a. 4 ad 4"><a name="37561"><span class="ref">[37561] Iª-IIae q. 93 a. 4 ad 4</span></a> Ad quartum
dicendum quod, sicut philosophus dicit, in V Metaphys., quaedam
necessaria habent causam suae necessitatis, et sic hoc ipsum quod
impossibile est ea aliter esse, habent ab alio. Et hoc ipsum est
cohibitio quaedam efficacissima, nam quaecumque cohibentur,
intantum cohiberi dicuntur, inquantum non possunt aliter facere
quam de eis disponatur.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 5</h3><p title="I-II q. 93 a. 5 arg. 1"><a name="37562"><span class="ref">[37562] Iª-IIae q. 93 a. 5 arg. 1</span></a> Ad quintum
sic proceditur. Videtur quod naturalia contingentia non subsint
legi aeternae. Promulgatio enim est de ratione legis, ut supra
dictum est. Sed promulgatio non potest fieri nisi ad creaturas
rationales, quibus potest aliquid denuntiari. Ergo solae creaturae
rationales subsunt legi aeternae. Non ergo naturalia
contingentia.</p><p title="I-II q. 93 a. 5 arg. 2"><a name="37563"><span class="ref">[37563] Iª-IIae q. 93 a. 5 arg. 2</span></a> Praeterea,
ea quae obediunt rationi, participant aliqualiter ratione, ut
dicitur in I Ethic. Lex autem aeterna est ratio summa, ut supra
dictum est. Cum igitur naturalia contingentia non participent
aliqualiter ratione, sed penitus sint irrationabilia, videtur quod
non subsint legi aeternae.</p><p title="I-II q. 93 a. 5 arg. 3"><a name="37564"><span class="ref">[37564] Iª-IIae q. 93 a. 5 arg. 3</span></a> Praeterea,
lex aeterna est efficacissima. Sed in naturalibus contingentibus
accidit defectus. Non ergo subsunt legi aeternae.</p><p title="I-II q. 93 a. 5 s. c."><a name="37565"><span class="ref">[37565] Iª-IIae q. 93 a. 5 s. c.</span></a> Sed contra
est quod dicitur Prov. VIII, <i>quando circumdabat mari terminum
suum, et legem ponebat aquis ne transirent fines suos</i>.</p><p title="I-II q. 93 a. 5 co."><a name="37566"><span class="ref">[37566] Iª-IIae q. 93 a. 5 co.</span></a> Respondeo
dicendum quod aliter dicendum est de lege hominis, et aliter de
lege aeterna, quae est lex Dei. Lex enim hominis non se extendit
nisi ad creaturas rationales quae homini subiiciuntur. Cuius ratio
est quia lex est directiva actuum qui conveniunt subiectis
gubernationi alicuius, unde nullus, proprie loquendo, suis actibus
legem imponit. Quaecumque autem aguntur circa usum rerum
irrationalium homini subditarum, aguntur per actum ipsius hominis
moventis huiusmodi res, nam huiusmodi irrationales creaturae non
agunt seipsas, sed ab aliis aguntur, ut supra habitum est. Et ideo
rebus irrationalibus homo legem imponere non potest, quantumcumque
ei subiiciantur. Rebus autem rationalibus sibi subiectis potest
imponere legem, inquantum suo praecepto, vel denuntiatione
quacumque, imprimit menti earum quandam regulam quae est principium
agendi. Sicut autem homo imprimit, denuntiando, quoddam interius
principium actuum homini sibi subiecto, ita etiam Deus imprimit
toti naturae principia propriorum actuum. Et ideo per hunc modum
dicitur Deus praecipere toti naturae; secundum illud Psalmi
CXLVIII, <i>praeceptum posuit, et non praeteribit</i>. Et per hanc
etiam rationem omnes motus et actiones totius naturae legi aeternae
subduntur. Unde alio modo creaturae irrationales subduntur legi
aeternae, inquantum moventur a divina providentia, non autem per
intellectum divini praecepti, sicut creaturae rationales.</p><p title="I-II q. 93 a. 5 ad 1"><a name="37567"><span class="ref">[37567] Iª-IIae q. 93 a. 5 ad 1</span></a> Ad primum
ergo dicendum quod hoc modo se habet impressio activi principii
intrinseci, quantum ad res naturales, sicut se habet promulgatio
legis quantum ad homines, quia per legis promulgationem imprimitur
hominibus quoddam directivum principium humanorum actuum, ut dictum
est.</p><p title="I-II q. 93 a. 5 ad 2"><a name="37568"><span class="ref">[37568] Iª-IIae q. 93 a. 5 ad 2</span></a> Ad secundum
dicendum quod creaturae irrationales non participant ratione
humana, nec ei obediunt, participant tamen, per modum obedientiae,
ratione divina. Ad plura enim se extendit virtus rationis divinae
quam virtus rationis humanae. Et sicut membra corporis humani
moventur ad imperium rationis, non tamen participant ratione, quia
non habent aliquam apprehensionem ordinatam ad rationem; ita etiam
creaturae irrationales moventur a Deo, nec tamen propter hoc sunt
rationales.</p><p title="I-II q. 93 a. 5 ad 3"><a name="37569"><span class="ref">[37569] Iª-IIae q. 93 a. 5 ad 3</span></a> Ad tertium
dicendum quod defectus qui accidunt in rebus naturalibus, quamvis
sint praeter ordinem causarum particularium, non tamen sunt praeter
ordinem causarum universalium; et praecipue causae primae, quae
Deus est, cuius providentiam nihil subterfugere potest, ut in primo
dictum est. Et quia lex aeterna est ratio divinae providentiae, ut
dictum est, ideo defectus rerum naturalium legi aeternae
subduntur.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 6</h3><p title="I-II q. 93 a. 6 arg. 1"><a name="37570"><span class="ref">[37570] Iª-IIae q. 93 a. 6 arg. 1</span></a> Ad sextum
sic proceditur. Videtur quod non omnes res humanae subiiciantur
legi aeternae. Dicit enim apostolus, ad Gal. V, <i>si spiritu
ducimini, non estis sub lege</i>. Sed viri iusti, qui sunt filii
Dei per adoptionem, spiritu Dei aguntur; secundum illud Rom. VIII,
<i>qui spiritu Dei aguntur, hi filii Dei sunt</i>. Ergo non omnes
homines sunt sub lege aeterna.</p><p title="I-II q. 93 a. 6 arg. 2"><a name="37571"><span class="ref">[37571] Iª-IIae q. 93 a. 6 arg. 2</span></a> Praeterea,
apostolus dicit, ad Rom. VIII, <i>prudentia carnis inimica est Deo,
legi enim Dei subiecta non est</i>. Sed multi homines sunt in
quibus prudentia carnis dominatur. Ergo legi aeternae, quae est lex
Dei, non subiiciuntur omnes homines.</p><p title="I-II q. 93 a. 6 arg. 3"><a name="37572"><span class="ref">[37572] Iª-IIae q. 93 a. 6 arg. 3</span></a> Praeterea,
Augustinus dicit, in I de Lib. Arb., quod <i>lex aeterna est qua
mali miseriam, boni vitam beatam merentur</i>. Sed homines iam
beati, vel iam damnati, non sunt in statu merendi. Ergo non subsunt
legi aeternae.</p><p title="I-II q. 93 a. 6 s. c."><a name="37573"><span class="ref">[37573] Iª-IIae q. 93 a. 6 s. c.</span></a> Sed contra
est quod Augustinus dicit, XIX de Civ. Dei, <i>nullo modo aliquid
legibus summi creatoris ordinatorisque subtrahitur, a quo pax
universitatis administratur</i>.</p><p title="I-II q. 93 a. 6 co."><a name="37574"><span class="ref">[37574] Iª-IIae q. 93 a. 6 co.</span></a> Respondeo
dicendum quod duplex est modus quo aliquid subditur legi aeternae,
ut ex supradictis patet, uno modo, inquantum participatur lex
aeterna per modum cognitionis; alio modo, per modum actionis et
passionis, inquantum participatur per modum principii motivi. Et
hoc secundo modo subduntur legi aeternae irrationales creaturae, ut
dictum est. Sed quia rationalis natura, cum eo quod est commune
omnibus creaturis, habet aliquid sibi proprium inquantum est
rationalis, ideo secundum utrumque modum legi aeternae subditur,
quia et notionem legis aeternae aliquo modo habet, ut supra dictum
est; et iterum unicuique rationali creaturae inest naturalis
inclinatio ad id quod est consonum legi aeternae; sumus enim innati
ad habendum virtutes, ut dicitur in II Ethic. Uterque tamen modus
imperfectus quidem est, et quodammodo corruptus, in malis; in
quibus et inclinatio naturalis ad virtutem depravatur per habitum
vitiosum; et iterum ipsa naturalis cognitio boni in eis
obtenebratur per passiones et habitus peccatorum. In bonis autem
uterque modus invenitur perfectior, quia et supra cognitionem
naturalem boni, superadditur eis cognitio fidei et sapientiae; et
supra naturalem inclinationem ad bonum, superadditur eis interius
motivum gratiae et virtutis. Sic igitur boni perfecte subsunt legi
aeternae, tanquam semper secundum eam agentes. Mali autem subsunt
quidem legi aeternae, imperfecte quidem quantum ad actiones
ipsorum, prout imperfecte cognoscunt et imperfecte inclinantur ad
bonum, sed quantum deficit ex parte actionis, suppletur ex parte
passionis, prout scilicet intantum patiuntur quod lex aeterna
dictat de eis, inquantum deficiunt facere quod legi aeternae
convenit. Unde Augustinus dicit, in I de Lib. Arb., <i>iustos sub
aeterna lege agere existimo</i>. Et in libro de catechizandis
rudibus, dicit quod <i>Deus ex iusta miseria animarum se
deserentium, convenientissimis legibus inferiores partes creaturae
suae novit ornare</i>.</p><p title="I-II q. 93 a. 6 ad 1"><a name="37575"><span class="ref">[37575] Iª-IIae q. 93 a. 6 ad 1</span></a> Ad primum
ergo dicendum quod illud verbum apostoli potest intelligi
dupliciter. Uno modo, ut esse sub lege intelligatur ille qui nolens
obligationi legis subditur, quasi cuidam ponderi. Unde Glossa
ibidem dicit quod <i>sub lege est qui timore supplicii quod lex
minatur, non amore iustitiae, a malo opere abstinet</i>. Et hoc
modo spirituales viri non sunt sub lege, quia per caritatem, quam
spiritus sanctus cordibus eorum infundit, voluntarie id quod legis
est, implent. Alio modo potest etiam intelligi inquantum hominis
opera qui spiritu sancto agitur, magis dicuntur esse opera spiritus
sancti quam ipsius hominis. Unde cum spiritus sanctus non sit sub
lege, sicut nec filius, ut supra dictum est; sequitur quod
huiusmodi opera, inquantum sunt spiritus sancti, non sint sub lege.
Et huic attestatur quod apostolus dicit, II ad Cor. III, <i>ubi
spiritus domini, ibi libertas</i>.</p><p title="I-II q. 93 a. 6 ad 2"><a name="37576"><span class="ref">[37576] Iª-IIae q. 93 a. 6 ad 2</span></a> Ad secundum
dicendum quod prudentia carnis non potest subiici legi Dei ex parte
actionis, quia inclinat ad actiones contrarias legi Dei. Subiicitur
tamen legi Dei ex parte passionis, quia meretur pati poenam
secundum legem divinae iustitiae. Nihilominus tamen in nullo homine
ita prudentia carnis dominatur, quod totum bonum naturae
corrumpatur. Et ideo remanet in homine inclinatio ad agendum ea
quae sunt legis aeternae. Habitum est enim supra quod peccatum non
tollit totum bonum naturae.</p><p title="I-II q. 93 a. 6 ad 3"><a name="37577"><span class="ref">[37577] Iª-IIae q. 93 a. 6 ad 3</span></a> Ad tertium
dicendum quod idem est per quod aliquid conservatur in fine, et per
quod movetur ad finem, sicut corpus grave gravitate quiescit in
loco inferiori, per quam etiam ad locum ipsum movetur. Et sic
dicendum est quod, sicut secundum legem aeternam aliqui merentur
beatitudinem vel miseriam, ita per eandem legem in beatitudine vel
miseria conservantur. Et secundum hoc, et beati et damnati subsunt
legi aeternae.</p></div></div><div class="centro"><br/>
<p><a href="sth2090.html"><img alt="age retro" border="0" align="middle" height="19" width="19" src="icons/ageretro.gif"/></a>  
<a href="sth2094.html"><img alt="age ultra" border="0" align="middle" height="19" width="19" src="icons/ageultra.gif"/></a></p>
<br/>
<hr/>
<br/>
<address>© 2006 Fundación Tomás de Aquino quoad
hanc editionem<br/>
Iura omnia asservantur<br/>
OCLC nr. <a style="text-decoration=none" href="http://worldcatlibraries.org/wcpa/oclc/49644264">49644264</a></address>
</div></body>
</html>