Mercurial > hg > Aquinas
diff summa/latin/sth3155.html @ 53:d777cc3962f2
div-wrapped
| author | ht |
|---|---|
| date | Mon, 28 Dec 2009 13:00:58 +0000 |
| parents | 544e12f679ad |
| children |
line wrap: on
line diff
--- a/summa/latin/sth3155.html Sun Dec 27 22:45:01 2009 +0000 +++ b/summa/latin/sth3155.html Mon Dec 28 13:00:58 2009 +0000 @@ -1,637 +1,605 @@ -<!DOCTYPE html PUBLIC "-//W3C//DTD XHTML 1.0 Transitional//EN" - "http://www.w3.org/TR/xhtml1/DTD/xhtml1-transitional.dtd"> -<html lang="LA" xmlns="http://www.w3.org/1999/xhtml" xml:lang="LA"> +<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?> +<!DOCTYPE html + PUBLIC "-//W3C//DTD XHTML 1.0 Transitional//EN" "file:///c:/cygwin/usr/local/share/lib/xml/xhtml1-transitional.dtd"> +<html xmlns="http://www.w3.org/1999/xhtml" xml:lang="LA" lang="LA"> <head> -<meta name="generator" content= -"HTML Tidy for Windows (vers 1st February 2005), see www.w3.org" /> -<meta http-equiv="Content-Type" content= -"text/html; charset=us-ascii" /> -<meta http-equiv="Content-Style-Type" content="text/css" /> -<meta http-equiv="Content-Script-Type" content="text/javascript" /> -<meta name="keywords" content= -"Thomas de Aquino, Summa Theologiae, Corpus Thomisticum" /> -<meta name="language" content="Latin" /> -<meta name="security" content="public" /> -<meta name="owner" content="ealarcon@unav.es" /> -<meta name="author" content="Enrique Alarcón" /> -<meta name="abstract" content="" /> -<link rel="stylesheet" media="screen" href="vscreen.css" type= -"text/css" /> -<link rel="stylesheet" media="print" href="vprint.css" type= -"text/css" /> -<title>Thomas de Aquino, Summa Theologiae, IIª-IIae q. +<meta content="HTML Tidy for Windows (vers 1st February 2005), see www.w3.org" name="generator"/> +<meta content="text/html; charset=us-ascii" http-equiv="Content-Type"/> +<meta content="text/css" http-equiv="Content-Style-Type"/> +<meta content="text/javascript" http-equiv="Content-Script-Type"/> +<meta content="Thomas de Aquino, Summa Theologiae, Corpus Thomisticum" name="keywords"/> +<meta content="Latin" name="language"/> +<meta content="public" name="security"/> +<meta content="ealarcon@unav.es" name="owner"/> +<meta content="Enrique Alarcón" name="author"/> +<meta content="" name="abstract"/> +<link type="text/css" href="vscreen.css" media="screen" rel="stylesheet"/> +<link type="text/css" href="vprint.css" media="print" rel="stylesheet"/> +<title>Thomas de Aquino, Summa Theologiae, IIª-IIae q. 155-169</title> </head> -<body> -<a href="http://www.corpusthomisticum.org/"></a> -<div class="tres">CORPUS THOMISTICUM</div> -<div class="uno">Sancti Thomae de Aquino</div> -<div class="uno">Summa Theologiae</div> -<div class="dos">secunda pars secundae partis a quaestione CLV ad -CLXIX</div> -<br /> -<div class="centro"> -<table align="center" summary="Imago"> +<body><a href="http://www.corpusthomisticum.org/"/><div class="tres">CORPUS THOMISTICUM</div><div class="uno">Sancti Thomae de Aquino</div><div class="uno">Summa Theologiae</div><div class="dos">secunda pars secundae partis a quaestione CLV ad +CLXIX</div><div class="centro"> +<table summary="Imago" align="center"> <tr> -<th><img src="icons/fugit190.jpg" width="275" height="190" border= -"0" alt= -"Thomas de Aquino a Filippino Lippi depictus (Cappella Carafa, S. Maria sopra Minerva, Roma)" -align="middle" /></th> +<th><img align="middle" alt="Thomas de Aquino a Filippino Lippi depictus (Cappella Carafa, S. Maria sopra Minerva, Roma)" border="0" height="190" width="275" src="icons/fugit190.jpg"/></th> </tr> </table> -<br /> -<span class="tres">Textum Leoninum Romae 1899 editum<br /> +<br/> +<span class="tres">Textum Leoninum Romae 1899 editum<br/> ac automato translatum a Roberto Busa SJ in taenias -magneticas<br /> -denuo recognovit Enrique Alarcón atque instruxit<br /> -<br /></span><br /> -<hr /> -<br /> -<p><a href="sth3146.html"><img src="icons/ageretro.gif" width="19" -height="19" align="middle" border="0" alt="age retro" /></a> -<a href="sth3170.html"><img src="icons/ageultra.gif" width="19" -height="19" align="middle" border="0" alt="age ultra" /></a></p> -<script language="JavaScript" type="text/javascript"> -//<![CDATA[ -<!-- +magneticas<br/> +denuo recognovit Enrique Alarcón atque instruxit<br/> +<br/></span><br/> +<hr/> +<br/> +<p><a href="sth3146.html"><img alt="age retro" border="0" align="middle" height="19" width="19" src="icons/ageretro.gif"/></a> +<a href="sth3170.html"><img alt="age ultra" border="0" align="middle" height="19" width="19" src="icons/ageultra.gif"/></a></p> +<script type="text/javascript" language="JavaScript"> +// +<!-- // original code by Bill Trefzger 12/12/96; revised by Enrique Alarcon 12/9/2000 function go(){if(document.selecter.select1.options[document.selecter.select1.selectedIndex].value !="none"){location=document.selecter.select1.options[document.selecter.select1.selectedIndex].value}} -document.write('<FORM NAME="selecter"><SELECT NAME="select1">'); -document.write('<OPTION VALUE="none">INDEX'); -document.write('<OPTION VALUE="none">------------------------------------------------'); -document.write('<OPTION VALUE="index.html">Corpus Thomisticum'); -document.write('<OPTION VALUE="iopera.html">Opera omnia'); -document.write('<OPTION VALUE="zbiblia.html">Bibliographia Thomistica'); -document.write('<OPTION VALUE="none">------------------------------------------------'); -document.write('<OPTION VALUE="#45247">IIª-IIae, q. 155 pr.'); -document.write('<OPTION VALUE="#45248">IIª-IIae, q. 155 a. 1 arg. 1'); -document.write('<OPTION VALUE="#45249">IIª-IIae, q. 155 a. 1 arg. 2'); -document.write('<OPTION VALUE="#45250">IIª-IIae, q. 155 a. 1 arg. 3'); -document.write('<OPTION VALUE="#45251">IIª-IIae, q. 155 a. 1 s. c.'); -document.write('<OPTION VALUE="#45252">IIª-IIae, q. 155 a. 1 co.'); -document.write('<OPTION VALUE="#45253">IIª-IIae, q. 155 a. 1 ad 1'); -document.write('<OPTION VALUE="#45254">IIª-IIae, q. 155 a. 1 ad 2'); -document.write('<OPTION VALUE="#45255">IIª-IIae, q. 155 a. 1 ad 3'); -document.write('<OPTION VALUE="#45256">IIª-IIae, q. 155 a. 2 arg. 1'); -document.write('<OPTION VALUE="#45257">IIª-IIae, q. 155 a. 2 arg. 2'); -document.write('<OPTION VALUE="#45258">IIª-IIae, q. 155 a. 2 arg. 3'); -document.write('<OPTION VALUE="#45259">IIª-IIae, q. 155 a. 2 arg. 4'); -document.write('<OPTION VALUE="#45260">IIª-IIae, q. 155 a. 2 arg. 5'); -document.write('<OPTION VALUE="#45261">IIª-IIae, q. 155 a. 2 s. c.'); -document.write('<OPTION VALUE="#45262">IIª-IIae, q. 155 a. 2 co.'); -document.write('<OPTION VALUE="#45263">IIª-IIae, q. 155 a. 2 ad 1'); -document.write('<OPTION VALUE="#45264">IIª-IIae, q. 155 a. 2 ad 2'); -document.write('<OPTION VALUE="#45265">IIª-IIae, q. 155 a. 2 ad 3'); -document.write('<OPTION VALUE="#45266">IIª-IIae, q. 155 a. 2 ad 4'); -document.write('<OPTION VALUE="#45267">IIª-IIae, q. 155 a. 2 ad 5'); -document.write('<OPTION VALUE="#45268">IIª-IIae, q. 155 a. 3 arg. 1'); -document.write('<OPTION VALUE="#45269">IIª-IIae, q. 155 a. 3 arg. 2'); -document.write('<OPTION VALUE="#45270">IIª-IIae, q. 155 a. 3 arg. 3'); -document.write('<OPTION VALUE="#45271">IIª-IIae, q. 155 a. 3 s. c.'); -document.write('<OPTION VALUE="#45272">IIª-IIae, q. 155 a. 3 co.'); -document.write('<OPTION VALUE="#45273">IIª-IIae, q. 155 a. 3 ad 1'); -document.write('<OPTION VALUE="#45274">IIª-IIae, q. 155 a. 3 ad 2'); -document.write('<OPTION VALUE="#45275">IIª-IIae, q. 155 a. 3 ad 3'); -document.write('<OPTION VALUE="#45276">IIª-IIae, q. 155 a. 4 arg. 1'); -document.write('<OPTION VALUE="#45277">IIª-IIae, q. 155 a. 4 arg. 2'); -document.write('<OPTION VALUE="#45278">IIª-IIae, q. 155 a. 4 arg. 3'); -document.write('<OPTION VALUE="#45279">IIª-IIae, q. 155 a. 4 s. c.'); -document.write('<OPTION VALUE="#45280">IIª-IIae, q. 155 a. 4 co.'); -document.write('<OPTION VALUE="#45281">IIª-IIae, q. 155 a. 4 ad 1'); -document.write('<OPTION VALUE="#45282">IIª-IIae, q. 155 a. 4 ad 2'); -document.write('<OPTION VALUE="#45283">IIª-IIae, q. 155 a. 4 ad 3'); -document.write('<OPTION VALUE="#45284">IIª-IIae, q. 156 pr.'); -document.write('<OPTION VALUE="#45285">IIª-IIae, q. 156 a. 1 arg. 1'); -document.write('<OPTION VALUE="#45286">IIª-IIae, q. 156 a. 1 arg. 2'); -document.write('<OPTION VALUE="#45287">IIª-IIae, q. 156 a. 1 arg. 3'); -document.write('<OPTION VALUE="#45288">IIª-IIae, q. 156 a. 1 s. c.'); -document.write('<OPTION VALUE="#45289">IIª-IIae, q. 156 a. 1 co.'); -document.write('<OPTION VALUE="#45290">IIª-IIae, q. 156 a. 1 ad 1'); -document.write('<OPTION VALUE="#45291">IIª-IIae, q. 156 a. 1 ad 2'); -document.write('<OPTION VALUE="#45292">IIª-IIae, q. 156 a. 1 ad 3'); -document.write('<OPTION VALUE="#45293">IIª-IIae, q. 156 a. 2 arg. 1'); -document.write('<OPTION VALUE="#45294">IIª-IIae, q. 156 a. 2 arg. 2'); -document.write('<OPTION VALUE="#45295">IIª-IIae, q. 156 a. 2 arg. 3'); -document.write('<OPTION VALUE="#45296">IIª-IIae, q. 156 a. 2 s. c.'); -document.write('<OPTION VALUE="#45297">IIª-IIae, q. 156 a. 2 co.'); -document.write('<OPTION VALUE="#45298">IIª-IIae, q. 156 a. 2 ad 1'); -document.write('<OPTION VALUE="#45299">IIª-IIae, q. 156 a. 2 ad 2'); -document.write('<OPTION VALUE="#45300">IIª-IIae, q. 156 a. 2 ad 3'); -document.write('<OPTION VALUE="#45301">IIª-IIae, q. 156 a. 3 arg. 1'); -document.write('<OPTION VALUE="#45302">IIª-IIae, q. 156 a. 3 arg. 2'); -document.write('<OPTION VALUE="#45303">IIª-IIae, q. 156 a. 3 arg. 3'); -document.write('<OPTION VALUE="#45304">IIª-IIae, q. 156 a. 3 s. c.'); -document.write('<OPTION VALUE="#45305">IIª-IIae, q. 156 a. 3 co.'); -document.write('<OPTION VALUE="#45306">IIª-IIae, q. 156 a. 3 ad 1'); -document.write('<OPTION VALUE="#45307">IIª-IIae, q. 156 a. 3 ad 2'); -document.write('<OPTION VALUE="#45308">IIª-IIae, q. 156 a. 3 ad 3'); -document.write('<OPTION VALUE="#45309">IIª-IIae, q. 156 a. 4 arg. 1'); -document.write('<OPTION VALUE="#45310">IIª-IIae, q. 156 a. 4 arg. 2'); -document.write('<OPTION VALUE="#45311">IIª-IIae, q. 156 a. 4 arg. 3'); -document.write('<OPTION VALUE="#45312">IIª-IIae, q. 156 a. 4 s. c.'); -document.write('<OPTION VALUE="#45313">IIª-IIae, q. 156 a. 4 co.'); -document.write('<OPTION VALUE="#45314">IIª-IIae, q. 156 a. 4 ad 1'); -document.write('<OPTION VALUE="#45315">IIª-IIae, q. 156 a. 4 ad 2'); -document.write('<OPTION VALUE="#45316">IIª-IIae, q. 156 a. 4 ad 3'); -document.write('<OPTION VALUE="#45317">IIª-IIae, q. 157 pr.'); -document.write('<OPTION VALUE="#45318">IIª-IIae, q. 157 a. 1 arg. 1'); -document.write('<OPTION VALUE="#45319">IIª-IIae, q. 157 a. 1 arg. 2'); -document.write('<OPTION VALUE="#45320">IIª-IIae, q. 157 a. 1 arg. 3'); -document.write('<OPTION VALUE="#45321">IIª-IIae, q. 157 a. 1 s. c.'); -document.write('<OPTION VALUE="#45322">IIª-IIae, q. 157 a. 1 co.'); -document.write('<OPTION VALUE="#45323">IIª-IIae, q. 157 a. 1 ad 1'); -document.write('<OPTION VALUE="#45324">IIª-IIae, q. 157 a. 1 ad 2'); -document.write('<OPTION VALUE="#45325">IIª-IIae, q. 157 a. 1 ad 3'); -document.write('<OPTION VALUE="#45326">IIª-IIae, q. 157 a. 2 arg. 1'); -document.write('<OPTION VALUE="#45327">IIª-IIae, q. 157 a. 2 arg. 2'); -document.write('<OPTION VALUE="#45328">IIª-IIae, q. 157 a. 2 arg. 3'); -document.write('<OPTION VALUE="#45329">IIª-IIae, q. 157 a. 2 s. c.'); -document.write('<OPTION VALUE="#45330">IIª-IIae, q. 157 a. 2 co.'); -document.write('<OPTION VALUE="#45331">IIª-IIae, q. 157 a. 2 ad 1'); -document.write('<OPTION VALUE="#45332">IIª-IIae, q. 157 a. 2 ad 2'); -document.write('<OPTION VALUE="#45333">IIª-IIae, q. 157 a. 2 ad 3'); -document.write('<OPTION VALUE="#45334">IIª-IIae, q. 157 a. 3 arg. 1'); -document.write('<OPTION VALUE="#45335">IIª-IIae, q. 157 a. 3 arg. 2'); -document.write('<OPTION VALUE="#45336">IIª-IIae, q. 157 a. 3 arg. 3'); -document.write('<OPTION VALUE="#45337">IIª-IIae, q. 157 a. 3 s. c.'); -document.write('<OPTION VALUE="#45338">IIª-IIae, q. 157 a. 3 co.'); -document.write('<OPTION VALUE="#45339">IIª-IIae, q. 157 a. 3 ad 1'); -document.write('<OPTION VALUE="#45340">IIª-IIae, q. 157 a. 3 ad 2'); -document.write('<OPTION VALUE="#45341">IIª-IIae, q. 157 a. 3 ad 3'); -document.write('<OPTION VALUE="#45342">IIª-IIae, q. 157 a. 4 arg. 1'); -document.write('<OPTION VALUE="#45343">IIª-IIae, q. 157 a. 4 arg. 2'); -document.write('<OPTION VALUE="#45344">IIª-IIae, q. 157 a. 4 arg. 3'); -document.write('<OPTION VALUE="#45345">IIª-IIae, q. 157 a. 4 s. c.'); -document.write('<OPTION VALUE="#45346">IIª-IIae, q. 157 a. 4 co.'); -document.write('<OPTION VALUE="#45347">IIª-IIae, q. 157 a. 4 ad 1'); -document.write('<OPTION VALUE="#45348">IIª-IIae, q. 157 a. 4 ad 2'); -document.write('<OPTION VALUE="#45349">IIª-IIae, q. 157 a. 4 ad 3'); -document.write('<OPTION VALUE="#45350">IIª-IIae, q. 158 pr.'); -document.write('<OPTION VALUE="#45351">IIª-IIae, q. 158 a. 1 arg. 1'); -document.write('<OPTION VALUE="#45352">IIª-IIae, q. 158 a. 1 arg. 2'); -document.write('<OPTION VALUE="#45353">IIª-IIae, q. 158 a. 1 arg. 3'); -document.write('<OPTION VALUE="#45354">IIª-IIae, q. 158 a. 1 arg. 4'); -document.write('<OPTION VALUE="#45355">IIª-IIae, q. 158 a. 1 s. c.'); -document.write('<OPTION VALUE="#45356">IIª-IIae, q. 158 a. 1 co.'); -document.write('<OPTION VALUE="#45357">IIª-IIae, q. 158 a. 1 ad 1'); -document.write('<OPTION VALUE="#45358">IIª-IIae, q. 158 a. 1 ad 2'); -document.write('<OPTION VALUE="#45359">IIª-IIae, q. 158 a. 1 ad 3'); -document.write('<OPTION VALUE="#45360">IIª-IIae, q. 158 a. 1 ad 4'); -document.write('<OPTION VALUE="#45361">IIª-IIae, q. 158 a. 2 arg. 1'); -document.write('<OPTION VALUE="#45362">IIª-IIae, q. 158 a. 2 arg. 2'); -document.write('<OPTION VALUE="#45363">IIª-IIae, q. 158 a. 2 arg. 3'); -document.write('<OPTION VALUE="#45364">IIª-IIae, q. 158 a. 2 arg. 4'); -document.write('<OPTION VALUE="#45365">IIª-IIae, q. 158 a. 2 s. c.'); -document.write('<OPTION VALUE="#45366">IIª-IIae, q. 158 a. 2 co.'); -document.write('<OPTION VALUE="#45367">IIª-IIae, q. 158 a. 2 ad 1'); -document.write('<OPTION VALUE="#45368">IIª-IIae, q. 158 a. 2 ad 2'); -document.write('<OPTION VALUE="#45369">IIª-IIae, q. 158 a. 2 ad 3'); -document.write('<OPTION VALUE="#45370">IIª-IIae, q. 158 a. 2 ad 4'); -document.write('<OPTION VALUE="#45371">IIª-IIae, q. 158 a. 3 arg. 1'); -document.write('<OPTION VALUE="#45372">IIª-IIae, q. 158 a. 3 arg. 2'); -document.write('<OPTION VALUE="#45373">IIª-IIae, q. 158 a. 3 arg. 3'); -document.write('<OPTION VALUE="#45374">IIª-IIae, q. 158 a. 3 s. c.'); -document.write('<OPTION VALUE="#45375">IIª-IIae, q. 158 a. 3 co.'); -document.write('<OPTION VALUE="#45376">IIª-IIae, q. 158 a. 3 ad 1'); -document.write('<OPTION VALUE="#45377">IIª-IIae, q. 158 a. 3 ad 2'); -document.write('<OPTION VALUE="#45378">IIª-IIae, q. 158 a. 3 ad 3'); -document.write('<OPTION VALUE="#45379">IIª-IIae, q. 158 a. 4 arg. 1'); -document.write('<OPTION VALUE="#45380">IIª-IIae, q. 158 a. 4 arg. 2'); -document.write('<OPTION VALUE="#45381">IIª-IIae, q. 158 a. 4 arg. 3'); -document.write('<OPTION VALUE="#45382">IIª-IIae, q. 158 a. 4 s. c.'); -document.write('<OPTION VALUE="#45383">IIª-IIae, q. 158 a. 4 co.'); -document.write('<OPTION VALUE="#45384">IIª-IIae, q. 158 a. 4 ad 1'); -document.write('<OPTION VALUE="#45385">IIª-IIae, q. 158 a. 4 ad 2'); -document.write('<OPTION VALUE="#45386">IIª-IIae, q. 158 a. 4 ad 3'); -document.write('<OPTION VALUE="#45387">IIª-IIae, q. 158 a. 5 arg. 1'); -document.write('<OPTION VALUE="#45388">IIª-IIae, q. 158 a. 5 arg. 2'); -document.write('<OPTION VALUE="#45389">IIª-IIae, q. 158 a. 5 arg. 3'); -document.write('<OPTION VALUE="#45390">IIª-IIae, q. 158 a. 5 s. c.'); -document.write('<OPTION VALUE="#45391">IIª-IIae, q. 158 a. 5 co.'); -document.write('<OPTION VALUE="#45392">IIª-IIae, q. 158 a. 5 ad 1'); -document.write('<OPTION VALUE="#45393">IIª-IIae, q. 158 a. 5 ad 2'); -document.write('<OPTION VALUE="#45394">IIª-IIae, q. 158 a. 5 ad 3'); -document.write('<OPTION VALUE="#45395">IIª-IIae, q. 158 a. 6 arg. 1'); -document.write('<OPTION VALUE="#45396">IIª-IIae, q. 158 a. 6 arg. 2'); -document.write('<OPTION VALUE="#45397">IIª-IIae, q. 158 a. 6 arg. 3'); -document.write('<OPTION VALUE="#45398">IIª-IIae, q. 158 a. 6 s. c.'); -document.write('<OPTION VALUE="#45399">IIª-IIae, q. 158 a. 6 co.'); -document.write('<OPTION VALUE="#45400">IIª-IIae, q. 158 a. 6 ad 1'); -document.write('<OPTION VALUE="#45401">IIª-IIae, q. 158 a. 6 ad 2'); -document.write('<OPTION VALUE="#45402">IIª-IIae, q. 158 a. 6 ad 3'); -document.write('<OPTION VALUE="#45403">IIª-IIae, q. 158 a. 7 arg. 1'); -document.write('<OPTION VALUE="#45404">IIª-IIae, q. 158 a. 7 arg. 2'); -document.write('<OPTION VALUE="#45405">IIª-IIae, q. 158 a. 7 arg. 3'); -document.write('<OPTION VALUE="#45406">IIª-IIae, q. 158 a. 7 s. c.'); -document.write('<OPTION VALUE="#45407">IIª-IIae, q. 158 a. 7 co.'); -document.write('<OPTION VALUE="#45408">IIª-IIae, q. 158 a. 7 ad 1'); -document.write('<OPTION VALUE="#45409">IIª-IIae, q. 158 a. 7 ad 2'); -document.write('<OPTION VALUE="#45410">IIª-IIae, q. 158 a. 7 ad 3'); -document.write('<OPTION VALUE="#45411">IIª-IIae, q. 158 a. 8 arg. 1'); -document.write('<OPTION VALUE="#45412">IIª-IIae, q. 158 a. 8 arg. 2'); -document.write('<OPTION VALUE="#45413">IIª-IIae, q. 158 a. 8 arg. 3'); -document.write('<OPTION VALUE="#45414">IIª-IIae, q. 158 a. 8 s. c.'); -document.write('<OPTION VALUE="#45415">IIª-IIae, q. 158 a. 8 co.'); -document.write('<OPTION VALUE="#45416">IIª-IIae, q. 158 a. 8 ad 1'); -document.write('<OPTION VALUE="#45417">IIª-IIae, q. 158 a. 8 ad 2'); -document.write('<OPTION VALUE="#45418">IIª-IIae, q. 158 a. 8 ad 3'); -document.write('<OPTION VALUE="#45419">IIª-IIae, q. 159 pr.'); -document.write('<OPTION VALUE="#45420">IIª-IIae, q. 159 a. 1 arg. 1'); -document.write('<OPTION VALUE="#45421">IIª-IIae, q. 159 a. 1 arg. 2'); -document.write('<OPTION VALUE="#45422">IIª-IIae, q. 159 a. 1 arg. 3'); -document.write('<OPTION VALUE="#45423">IIª-IIae, q. 159 a. 1 s. c.'); -document.write('<OPTION VALUE="#45424">IIª-IIae, q. 159 a. 1 co.'); -document.write('<OPTION VALUE="#45425">IIª-IIae, q. 159 a. 1 ad 1'); -document.write('<OPTION VALUE="#45426">IIª-IIae, q. 159 a. 1 ad 2'); -document.write('<OPTION VALUE="#45427">IIª-IIae, q. 159 a. 1 ad 3'); -document.write('<OPTION VALUE="#45428">IIª-IIae, q. 159 a. 2 arg. 1'); -document.write('<OPTION VALUE="#45429">IIª-IIae, q. 159 a. 2 arg. 2'); -document.write('<OPTION VALUE="#45430">IIª-IIae, q. 159 a. 2 arg. 3'); -document.write('<OPTION VALUE="#45431">IIª-IIae, q. 159 a. 2 s. c.'); -document.write('<OPTION VALUE="#45432">IIª-IIae, q. 159 a. 2 co.'); -document.write('<OPTION VALUE="#45433">IIª-IIae, q. 159 a. 2 ad 1'); -document.write('<OPTION VALUE="#45434">IIª-IIae, q. 159 a. 2 ad 2'); -document.write('<OPTION VALUE="#45435">IIª-IIae, q. 159 a. 2 ad 3'); -document.write('<OPTION VALUE="#45436">IIª-IIae, q. 160 pr.'); -document.write('<OPTION VALUE="#45437">IIª-IIae, q. 160 a. 1 arg. 1'); -document.write('<OPTION VALUE="#45438">IIª-IIae, q. 160 a. 1 arg. 2'); -document.write('<OPTION VALUE="#45439">IIª-IIae, q. 160 a. 1 arg. 3'); -document.write('<OPTION VALUE="#45440">IIª-IIae, q. 160 a. 1 s. c.'); -document.write('<OPTION VALUE="#45441">IIª-IIae, q. 160 a. 1 co.'); -document.write('<OPTION VALUE="#45442">IIª-IIae, q. 160 a. 1 ad 1'); -document.write('<OPTION VALUE="#45443">IIª-IIae, q. 160 a. 1 ad 2'); -document.write('<OPTION VALUE="#45444">IIª-IIae, q. 160 a. 1 ad 3'); -document.write('<OPTION VALUE="#45445">IIª-IIae, q. 160 a. 2 arg. 1'); -document.write('<OPTION VALUE="#45446">IIª-IIae, q. 160 a. 2 arg. 2'); -document.write('<OPTION VALUE="#45447">IIª-IIae, q. 160 a. 2 arg. 3'); -document.write('<OPTION VALUE="#45448">IIª-IIae, q. 160 a. 2 s. c.'); -document.write('<OPTION VALUE="#45449">IIª-IIae, q. 160 a. 2 co.'); -document.write('<OPTION VALUE="#45450">IIª-IIae, q. 160 a. 2 ad 1'); -document.write('<OPTION VALUE="#45451">IIª-IIae, q. 160 a. 2 ad 2'); -document.write('<OPTION VALUE="#45452">IIª-IIae, q. 160 a. 2 ad 3'); -document.write('<OPTION VALUE="#45453">IIª-IIae, q. 161 pr.'); -document.write('<OPTION VALUE="#45454">IIª-IIae, q. 161 a. 1 arg. 1'); -document.write('<OPTION VALUE="#45455">IIª-IIae, q. 161 a. 1 arg. 2'); -document.write('<OPTION VALUE="#45456">IIª-IIae, q. 161 a. 1 arg. 3'); -document.write('<OPTION VALUE="#45457">IIª-IIae, q. 161 a. 1 arg. 4'); -document.write('<OPTION VALUE="#45458">IIª-IIae, q. 161 a. 1 arg. 5'); -document.write('<OPTION VALUE="#45459">IIª-IIae, q. 161 a. 1 s. c.'); -document.write('<OPTION VALUE="#45460">IIª-IIae, q. 161 a. 1 co.'); -document.write('<OPTION VALUE="#45461">IIª-IIae, q. 161 a. 1 ad 1'); -document.write('<OPTION VALUE="#45462">IIª-IIae, q. 161 a. 1 ad 2'); -document.write('<OPTION VALUE="#45463">IIª-IIae, q. 161 a. 1 ad 3'); -document.write('<OPTION VALUE="#45464">IIª-IIae, q. 161 a. 1 ad 4'); -document.write('<OPTION VALUE="#45465">IIª-IIae, q. 161 a. 1 ad 5'); -document.write('<OPTION VALUE="#45466">IIª-IIae, q. 161 a. 2 arg. 1'); -document.write('<OPTION VALUE="#45467">IIª-IIae, q. 161 a. 2 arg. 2'); -document.write('<OPTION VALUE="#45468">IIª-IIae, q. 161 a. 2 arg. 3'); -document.write('<OPTION VALUE="#45469">IIª-IIae, q. 161 a. 2 arg. 4'); -document.write('<OPTION VALUE="#45470">IIª-IIae, q. 161 a. 2 s. c.'); -document.write('<OPTION VALUE="#45471">IIª-IIae, q. 161 a. 2 co.'); -document.write('<OPTION VALUE="#45472">IIª-IIae, q. 161 a. 2 ad 1'); -document.write('<OPTION VALUE="#45473">IIª-IIae, q. 161 a. 2 ad 2'); -document.write('<OPTION VALUE="#45474">IIª-IIae, q. 161 a. 2 ad 3'); -document.write('<OPTION VALUE="#45475">IIª-IIae, q. 161 a. 2 ad 4'); -document.write('<OPTION VALUE="#45476">IIª-IIae, q. 161 a. 3 arg. 1'); -document.write('<OPTION VALUE="#45477">IIª-IIae, q. 161 a. 3 arg. 2'); -document.write('<OPTION VALUE="#45478">IIª-IIae, q. 161 a. 3 arg. 3'); -document.write('<OPTION VALUE="#45479">IIª-IIae, q. 161 a. 3 s. c.'); -document.write('<OPTION VALUE="#45480">IIª-IIae, q. 161 a. 3 co.'); -document.write('<OPTION VALUE="#45481">IIª-IIae, q. 161 a. 3 ad 1'); -document.write('<OPTION VALUE="#45482">IIª-IIae, q. 161 a. 3 ad 2'); -document.write('<OPTION VALUE="#45483">IIª-IIae, q. 161 a. 3 ad 3'); -document.write('<OPTION VALUE="#45484">IIª-IIae, q. 161 a. 4 arg. 1'); -document.write('<OPTION VALUE="#45485">IIª-IIae, q. 161 a. 4 arg. 2'); -document.write('<OPTION VALUE="#45486">IIª-IIae, q. 161 a. 4 arg. 3'); -document.write('<OPTION VALUE="#45487">IIª-IIae, q. 161 a. 4 s. c.'); -document.write('<OPTION VALUE="#45488">IIª-IIae, q. 161 a. 4 co.'); -document.write('<OPTION VALUE="#45489">IIª-IIae, q. 161 a. 4 ad 1'); -document.write('<OPTION VALUE="#45490">IIª-IIae, q. 161 a. 4 ad 2'); -document.write('<OPTION VALUE="#45491">IIª-IIae, q. 161 a. 4 ad 3'); -document.write('<OPTION VALUE="#45492">IIª-IIae, q. 161 a. 5 arg. 1'); -document.write('<OPTION VALUE="#45493">IIª-IIae, q. 161 a. 5 arg. 2'); -document.write('<OPTION VALUE="#45494">IIª-IIae, q. 161 a. 5 arg. 3'); -document.write('<OPTION VALUE="#45495">IIª-IIae, q. 161 a. 5 arg. 4'); -document.write('<OPTION VALUE="#45496">IIª-IIae, q. 161 a. 5 s. c.'); -document.write('<OPTION VALUE="#45497">IIª-IIae, q. 161 a. 5 co.'); -document.write('<OPTION VALUE="#45498">IIª-IIae, q. 161 a. 5 ad 1'); -document.write('<OPTION VALUE="#45499">IIª-IIae, q. 161 a. 5 ad 2'); -document.write('<OPTION VALUE="#45500">IIª-IIae, q. 161 a. 5 ad 3'); -document.write('<OPTION VALUE="#45501">IIª-IIae, q. 161 a. 5 ad 4'); -document.write('<OPTION VALUE="#45502">IIª-IIae, q. 161 a. 6 arg. 1'); -document.write('<OPTION VALUE="#45503">IIª-IIae, q. 161 a. 6 arg. 2'); -document.write('<OPTION VALUE="#45504">IIª-IIae, q. 161 a. 6 arg. 3'); -document.write('<OPTION VALUE="#45505">IIª-IIae, q. 161 a. 6 arg. 4'); -document.write('<OPTION VALUE="#45506">IIª-IIae, q. 161 a. 6 arg. 5'); -document.write('<OPTION VALUE="#45507">IIª-IIae, q. 161 a. 6 co.'); -document.write('<OPTION VALUE="#45508">IIª-IIae, q. 161 a. 6 ad 1'); -document.write('<OPTION VALUE="#45509">IIª-IIae, q. 161 a. 6 ad 2'); -document.write('<OPTION VALUE="#45510">IIª-IIae, q. 161 a. 6 ad 3'); -document.write('<OPTION VALUE="#45511">IIª-IIae, q. 161 a. 6 ad 4'); -document.write('<OPTION VALUE="#45512">IIª-IIae, q. 161 a. 6 ad 5'); -document.write('<OPTION VALUE="#45513">IIª-IIae, q. 162 pr.'); -document.write('<OPTION VALUE="#45514">IIª-IIae, q. 162 a. 1 arg. 1'); -document.write('<OPTION VALUE="#45515">IIª-IIae, q. 162 a. 1 arg. 2'); -document.write('<OPTION VALUE="#45516">IIª-IIae, q. 162 a. 1 arg. 3'); -document.write('<OPTION VALUE="#45517">IIª-IIae, q. 162 a. 1 s. c.'); -document.write('<OPTION VALUE="#45518">IIª-IIae, q. 162 a. 1 co.'); -document.write('<OPTION VALUE="#45519">IIª-IIae, q. 162 a. 1 ad 1'); -document.write('<OPTION VALUE="#45520">IIª-IIae, q. 162 a. 1 ad 2'); -document.write('<OPTION VALUE="#45521">IIª-IIae, q. 162 a. 1 ad 3'); -document.write('<OPTION VALUE="#45522">IIª-IIae, q. 162 a. 2 arg. 1'); -document.write('<OPTION VALUE="#45523">IIª-IIae, q. 162 a. 2 arg. 2'); -document.write('<OPTION VALUE="#45524">IIª-IIae, q. 162 a. 2 arg. 3'); -document.write('<OPTION VALUE="#45525">IIª-IIae, q. 162 a. 2 arg. 4'); -document.write('<OPTION VALUE="#45526">IIª-IIae, q. 162 a. 2 s. c.'); -document.write('<OPTION VALUE="#45527">IIª-IIae, q. 162 a. 2 co.'); -document.write('<OPTION VALUE="#45528">IIª-IIae, q. 162 a. 2 ad 1'); -document.write('<OPTION VALUE="#45529">IIª-IIae, q. 162 a. 2 ad 2'); -document.write('<OPTION VALUE="#45530">IIª-IIae, q. 162 a. 2 ad 3'); -document.write('<OPTION VALUE="#45531">IIª-IIae, q. 162 a. 2 ad 4'); -document.write('<OPTION VALUE="#45532">IIª-IIae, q. 162 a. 3 arg. 1'); -document.write('<OPTION VALUE="#45533">IIª-IIae, q. 162 a. 3 arg. 2'); -document.write('<OPTION VALUE="#45534">IIª-IIae, q. 162 a. 3 arg. 3'); -document.write('<OPTION VALUE="#45535">IIª-IIae, q. 162 a. 3 arg. 4'); -document.write('<OPTION VALUE="#45536">IIª-IIae, q. 162 a. 3 s. c.'); -document.write('<OPTION VALUE="#45537">IIª-IIae, q. 162 a. 3 co.'); -document.write('<OPTION VALUE="#45538">IIª-IIae, q. 162 a. 3 ad 1'); -document.write('<OPTION VALUE="#45539">IIª-IIae, q. 162 a. 3 ad 2'); -document.write('<OPTION VALUE="#45540">IIª-IIae, q. 162 a. 3 ad 3'); -document.write('<OPTION VALUE="#45541">IIª-IIae, q. 162 a. 3 ad 4'); -document.write('<OPTION VALUE="#45542">IIª-IIae, q. 162 a. 4 arg. 1'); -document.write('<OPTION VALUE="#45543">IIª-IIae, q. 162 a. 4 arg. 2'); -document.write('<OPTION VALUE="#45544">IIª-IIae, q. 162 a. 4 arg. 3'); -document.write('<OPTION VALUE="#45545">IIª-IIae, q. 162 a. 4 arg. 4'); -document.write('<OPTION VALUE="#45546">IIª-IIae, q. 162 a. 4 s. c.'); -document.write('<OPTION VALUE="#45547">IIª-IIae, q. 162 a. 4 co.'); -document.write('<OPTION VALUE="#45548">IIª-IIae, q. 162 a. 4 ad 1'); -document.write('<OPTION VALUE="#45549">IIª-IIae, q. 162 a. 4 ad 2'); -document.write('<OPTION VALUE="#45550">IIª-IIae, q. 162 a. 4 ad 3'); -document.write('<OPTION VALUE="#45551">IIª-IIae, q. 162 a. 4 ad 4'); -document.write('<OPTION VALUE="#45552">IIª-IIae, q. 162 a. 5 arg. 1'); -document.write('<OPTION VALUE="#45553">IIª-IIae, q. 162 a. 5 arg. 2'); -document.write('<OPTION VALUE="#45554">IIª-IIae, q. 162 a. 5 arg. 3'); -document.write('<OPTION VALUE="#45555">IIª-IIae, q. 162 a. 5 s. c.'); -document.write('<OPTION VALUE="#45556">IIª-IIae, q. 162 a. 5 co.'); -document.write('<OPTION VALUE="#45557">IIª-IIae, q. 162 a. 5 ad 1'); -document.write('<OPTION VALUE="#45558">IIª-IIae, q. 162 a. 5 ad 2'); -document.write('<OPTION VALUE="#45559">IIª-IIae, q. 162 a. 5 ad 3'); -document.write('<OPTION VALUE="#45560">IIª-IIae, q. 162 a. 6 arg. 1'); -document.write('<OPTION VALUE="#45561">IIª-IIae, q. 162 a. 6 arg. 2'); -document.write('<OPTION VALUE="#45562">IIª-IIae, q. 162 a. 6 arg. 3'); -document.write('<OPTION VALUE="#45563">IIª-IIae, q. 162 a. 6 s. c.'); -document.write('<OPTION VALUE="#45564">IIª-IIae, q. 162 a. 6 co.'); -document.write('<OPTION VALUE="#45565">IIª-IIae, q. 162 a. 6 ad 1'); -document.write('<OPTION VALUE="#45566">IIª-IIae, q. 162 a. 6 ad 2'); -document.write('<OPTION VALUE="#45567">IIª-IIae, q. 162 a. 6 ad 3'); -document.write('<OPTION VALUE="#45568">IIª-IIae, q. 162 a. 7 arg. 1'); -document.write('<OPTION VALUE="#45569">IIª-IIae, q. 162 a. 7 arg. 2'); -document.write('<OPTION VALUE="#45570">IIª-IIae, q. 162 a. 7 arg. 3'); -document.write('<OPTION VALUE="#45571">IIª-IIae, q. 162 a. 7 arg. 4'); -document.write('<OPTION VALUE="#45572">IIª-IIae, q. 162 a. 7 arg. 5'); -document.write('<OPTION VALUE="#45573">IIª-IIae, q. 162 a. 7 s. c.'); -document.write('<OPTION VALUE="#45574">IIª-IIae, q. 162 a. 7 co.'); -document.write('<OPTION VALUE="#45575">IIª-IIae, q. 162 a. 7 ad 1'); -document.write('<OPTION VALUE="#45576">IIª-IIae, q. 162 a. 7 ad 2'); -document.write('<OPTION VALUE="#45577">IIª-IIae, q. 162 a. 7 ad 3'); -document.write('<OPTION VALUE="#45578">IIª-IIae, q. 162 a. 7 ad 4'); -document.write('<OPTION VALUE="#45579">IIª-IIae, q. 162 a. 7 ad 5'); -document.write('<OPTION VALUE="#45580">IIª-IIae, q. 162 a. 8 arg. 1'); -document.write('<OPTION VALUE="#45581">IIª-IIae, q. 162 a. 8 arg. 2'); -document.write('<OPTION VALUE="#45582">IIª-IIae, q. 162 a. 8 arg. 3'); -document.write('<OPTION VALUE="#45583">IIª-IIae, q. 162 a. 8 s. c.'); -document.write('<OPTION VALUE="#45584">IIª-IIae, q. 162 a. 8 co.'); -document.write('<OPTION VALUE="#45585">IIª-IIae, q. 162 a. 8 ad 1'); -document.write('<OPTION VALUE="#45586">IIª-IIae, q. 162 a. 8 ad 2'); -document.write('<OPTION VALUE="#45587">IIª-IIae, q. 162 a. 8 ad 3'); -document.write('<OPTION VALUE="#45588">IIª-IIae, q. 163 pr.'); -document.write('<OPTION VALUE="#45589">IIª-IIae, q. 163 a. 1 arg. 1'); -document.write('<OPTION VALUE="#45590">IIª-IIae, q. 163 a. 1 arg. 2'); -document.write('<OPTION VALUE="#45591">IIª-IIae, q. 163 a. 1 arg. 3'); -document.write('<OPTION VALUE="#45592">IIª-IIae, q. 163 a. 1 arg. 4'); -document.write('<OPTION VALUE="#45593">IIª-IIae, q. 163 a. 1 s. c.'); -document.write('<OPTION VALUE="#45594">IIª-IIae, q. 163 a. 1 co.'); -document.write('<OPTION VALUE="#45595">IIª-IIae, q. 163 a. 1 ad 1'); -document.write('<OPTION VALUE="#45596">IIª-IIae, q. 163 a. 1 ad 2'); -document.write('<OPTION VALUE="#45597">IIª-IIae, q. 163 a. 1 ad 3'); -document.write('<OPTION VALUE="#45598">IIª-IIae, q. 163 a. 1 ad 4'); -document.write('<OPTION VALUE="#45599">IIª-IIae, q. 163 a. 2 arg. 1'); -document.write('<OPTION VALUE="#45600">IIª-IIae, q. 163 a. 2 arg. 2'); -document.write('<OPTION VALUE="#45601">IIª-IIae, q. 163 a. 2 arg. 3'); -document.write('<OPTION VALUE="#45602">IIª-IIae, q. 163 a. 2 s. c.'); -document.write('<OPTION VALUE="#45603">IIª-IIae, q. 163 a. 2 co.'); -document.write('<OPTION VALUE="#45604">IIª-IIae, q. 163 a. 2 ad 1'); -document.write('<OPTION VALUE="#45605">IIª-IIae, q. 163 a. 2 ad 2'); -document.write('<OPTION VALUE="#45606">IIª-IIae, q. 163 a. 2 ad 3'); -document.write('<OPTION VALUE="#45607">IIª-IIae, q. 163 a. 3 arg. 1'); -document.write('<OPTION VALUE="#45608">IIª-IIae, q. 163 a. 3 arg. 2'); -document.write('<OPTION VALUE="#45609">IIª-IIae, q. 163 a. 3 arg. 3'); -document.write('<OPTION VALUE="#45610">IIª-IIae, q. 163 a. 3 s. c.'); -document.write('<OPTION VALUE="#45611">IIª-IIae, q. 163 a. 3 co.'); -document.write('<OPTION VALUE="#45612">IIª-IIae, q. 163 a. 3 ad 1'); -document.write('<OPTION VALUE="#45613">IIª-IIae, q. 163 a. 3 ad 2'); -document.write('<OPTION VALUE="#45614">IIª-IIae, q. 163 a. 3 ad 3'); -document.write('<OPTION VALUE="#45615">IIª-IIae, q. 163 a. 4 arg. 1'); -document.write('<OPTION VALUE="#45616">IIª-IIae, q. 163 a. 4 arg. 2'); -document.write('<OPTION VALUE="#45617">IIª-IIae, q. 163 a. 4 arg. 3'); -document.write('<OPTION VALUE="#45618">IIª-IIae, q. 163 a. 4 s. c.'); -document.write('<OPTION VALUE="#45619">IIª-IIae, q. 163 a. 4 co.'); -document.write('<OPTION VALUE="#45620">IIª-IIae, q. 163 a. 4 ad 1'); -document.write('<OPTION VALUE="#45621">IIª-IIae, q. 163 a. 4 ad 2'); -document.write('<OPTION VALUE="#45622">IIª-IIae, q. 163 a. 4 ad 3'); -document.write('<OPTION VALUE="#45623">IIª-IIae, q. 164 pr.'); -document.write('<OPTION VALUE="#45624">IIª-IIae, q. 164 a. 1 arg. 1'); -document.write('<OPTION VALUE="#45625">IIª-IIae, q. 164 a. 1 arg. 2'); -document.write('<OPTION VALUE="#45626">IIª-IIae, q. 164 a. 1 arg. 3'); -document.write('<OPTION VALUE="#45627">IIª-IIae, q. 164 a. 1 arg. 4'); -document.write('<OPTION VALUE="#45628">IIª-IIae, q. 164 a. 1 arg. 5'); -document.write('<OPTION VALUE="#45629">IIª-IIae, q. 164 a. 1 arg. 6'); -document.write('<OPTION VALUE="#45630">IIª-IIae, q. 164 a. 1 arg. 7'); -document.write('<OPTION VALUE="#45631">IIª-IIae, q. 164 a. 1 arg. 8'); -document.write('<OPTION VALUE="#45632">IIª-IIae, q. 164 a. 1 s. c.'); -document.write('<OPTION VALUE="#45633">IIª-IIae, q. 164 a. 1 co.'); -document.write('<OPTION VALUE="#45634">IIª-IIae, q. 164 a. 1 ad 1'); -document.write('<OPTION VALUE="#45635">IIª-IIae, q. 164 a. 1 ad 2'); -document.write('<OPTION VALUE="#45636">IIª-IIae, q. 164 a. 1 ad 3'); -document.write('<OPTION VALUE="#45637">IIª-IIae, q. 164 a. 1 ad 4'); -document.write('<OPTION VALUE="#45638">IIª-IIae, q. 164 a. 1 ad 5'); -document.write('<OPTION VALUE="#45639">IIª-IIae, q. 164 a. 1 ad 6'); -document.write('<OPTION VALUE="#45640">IIª-IIae, q. 164 a. 1 ad 7'); -document.write('<OPTION VALUE="#45641">IIª-IIae, q. 164 a. 1 ad 8'); -document.write('<OPTION VALUE="#45642">IIª-IIae, q. 164 a. 2 arg. 1'); -document.write('<OPTION VALUE="#45643">IIª-IIae, q. 164 a. 2 arg. 2'); -document.write('<OPTION VALUE="#45644">IIª-IIae, q. 164 a. 2 arg. 3'); -document.write('<OPTION VALUE="#45645">IIª-IIae, q. 164 a. 2 arg. 4'); -document.write('<OPTION VALUE="#45646">IIª-IIae, q. 164 a. 2 arg. 5'); -document.write('<OPTION VALUE="#45647">IIª-IIae, q. 164 a. 2 arg. 6'); -document.write('<OPTION VALUE="#45648">IIª-IIae, q. 164 a. 2 arg. 7'); -document.write('<OPTION VALUE="#45649">IIª-IIae, q. 164 a. 2 arg. 8'); -document.write('<OPTION VALUE="#45650">IIª-IIae, q. 164 a. 2 arg. 9'); -document.write('<OPTION VALUE="#45651">IIª-IIae, q. 164 a. 2 s. c.'); -document.write('<OPTION VALUE="#45652">IIª-IIae, q. 164 a. 2 co.'); -document.write('<OPTION VALUE="#45653">IIª-IIae, q. 164 a. 2 ad 1'); -document.write('<OPTION VALUE="#45654">IIª-IIae, q. 164 a. 2 ad 2'); -document.write('<OPTION VALUE="#45655">IIª-IIae, q. 164 a. 2 ad 3'); -document.write('<OPTION VALUE="#45656">IIª-IIae, q. 164 a. 2 ad 4'); -document.write('<OPTION VALUE="#45657">IIª-IIae, q. 164 a. 2 ad 5'); -document.write('<OPTION VALUE="#45658">IIª-IIae, q. 164 a. 2 ad 6'); -document.write('<OPTION VALUE="#45659">IIª-IIae, q. 164 a. 2 ad 7'); -document.write('<OPTION VALUE="#45660">IIª-IIae, q. 164 a. 2 ad 8'); -document.write('<OPTION VALUE="#45661">IIª-IIae, q. 164 a. 2 ad 9'); -document.write('<OPTION VALUE="#45662">IIª-IIae, q. 165 pr.'); -document.write('<OPTION VALUE="#45663">IIª-IIae, q. 165 a. 1 arg. 1'); -document.write('<OPTION VALUE="#45664">IIª-IIae, q. 165 a. 1 arg. 2'); -document.write('<OPTION VALUE="#45665">IIª-IIae, q. 165 a. 1 arg. 3'); -document.write('<OPTION VALUE="#45666">IIª-IIae, q. 165 a. 1 s. c.'); -document.write('<OPTION VALUE="#45667">IIª-IIae, q. 165 a. 1 co.'); -document.write('<OPTION VALUE="#45668">IIª-IIae, q. 165 a. 1 ad 1'); -document.write('<OPTION VALUE="#45669">IIª-IIae, q. 165 a. 1 ad 2'); -document.write('<OPTION VALUE="#45670">IIª-IIae, q. 165 a. 1 ad 3'); -document.write('<OPTION VALUE="#45671">IIª-IIae, q. 165 a. 2 arg. 1'); -document.write('<OPTION VALUE="#45672">IIª-IIae, q. 165 a. 2 arg. 2'); -document.write('<OPTION VALUE="#45673">IIª-IIae, q. 165 a. 2 arg. 3'); -document.write('<OPTION VALUE="#45674">IIª-IIae, q. 165 a. 2 arg. 4'); -document.write('<OPTION VALUE="#45675">IIª-IIae, q. 165 a. 2 s. c.'); -document.write('<OPTION VALUE="#45676">IIª-IIae, q. 165 a. 2 co.'); -document.write('<OPTION VALUE="#45677">IIª-IIae, q. 165 a. 2 ad 1'); -document.write('<OPTION VALUE="#45678">IIª-IIae, q. 165 a. 2 ad 2'); -document.write('<OPTION VALUE="#45679">IIª-IIae, q. 165 a. 2 ad 3'); -document.write('<OPTION VALUE="#45680">IIª-IIae, q. 165 a. 2 ad 4'); -document.write('<OPTION VALUE="#45681">IIª-IIae, q. 166 pr.'); -document.write('<OPTION VALUE="#45682">IIª-IIae, q. 166 a. 1 arg. 1'); -document.write('<OPTION VALUE="#45683">IIª-IIae, q. 166 a. 1 arg. 2'); -document.write('<OPTION VALUE="#45684">IIª-IIae, q. 166 a. 1 arg. 3'); -document.write('<OPTION VALUE="#45685">IIª-IIae, q. 166 a. 1 s. c.'); -document.write('<OPTION VALUE="#45686">IIª-IIae, q. 166 a. 1 co.'); -document.write('<OPTION VALUE="#45687">IIª-IIae, q. 166 a. 1 ad 1'); -document.write('<OPTION VALUE="#45688">IIª-IIae, q. 166 a. 1 ad 2'); -document.write('<OPTION VALUE="#45689">IIª-IIae, q. 166 a. 1 ad 3'); -document.write('<OPTION VALUE="#45690">IIª-IIae, q. 166 a. 2 arg. 1'); -document.write('<OPTION VALUE="#45691">IIª-IIae, q. 166 a. 2 arg. 2'); -document.write('<OPTION VALUE="#45692">IIª-IIae, q. 166 a. 2 arg. 3'); -document.write('<OPTION VALUE="#45693">IIª-IIae, q. 166 a. 2 s. c.'); -document.write('<OPTION VALUE="#45694">IIª-IIae, q. 166 a. 2 co.'); -document.write('<OPTION VALUE="#45695">IIª-IIae, q. 166 a. 2 ad 1'); -document.write('<OPTION VALUE="#45696">IIª-IIae, q. 166 a. 2 ad 2'); -document.write('<OPTION VALUE="#45697">IIª-IIae, q. 166 a. 2 ad 3'); -document.write('<OPTION VALUE="#45698">IIª-IIae, q. 167 pr.'); -document.write('<OPTION VALUE="#45699">IIª-IIae, q. 167 a. 1 arg. 1'); -document.write('<OPTION VALUE="#45700">IIª-IIae, q. 167 a. 1 arg. 2'); -document.write('<OPTION VALUE="#45701">IIª-IIae, q. 167 a. 1 arg. 3'); -document.write('<OPTION VALUE="#45702">IIª-IIae, q. 167 a. 1 s. c.'); -document.write('<OPTION VALUE="#45703">IIª-IIae, q. 167 a. 1 co.'); -document.write('<OPTION VALUE="#45704">IIª-IIae, q. 167 a. 1 ad 1'); -document.write('<OPTION VALUE="#45705">IIª-IIae, q. 167 a. 1 ad 2'); -document.write('<OPTION VALUE="#45706">IIª-IIae, q. 167 a. 1 ad 3'); -document.write('<OPTION VALUE="#45707">IIª-IIae, q. 167 a. 2 arg. 1'); -document.write('<OPTION VALUE="#45708">IIª-IIae, q. 167 a. 2 arg. 2'); -document.write('<OPTION VALUE="#45709">IIª-IIae, q. 167 a. 2 arg. 3'); -document.write('<OPTION VALUE="#45710">IIª-IIae, q. 167 a. 2 s. c.'); -document.write('<OPTION VALUE="#45711">IIª-IIae, q. 167 a. 2 co.'); -document.write('<OPTION VALUE="#45712">IIª-IIae, q. 167 a. 2 ad 1'); -document.write('<OPTION VALUE="#45713">IIª-IIae, q. 167 a. 2 ad 2'); -document.write('<OPTION VALUE="#45714">IIª-IIae, q. 167 a. 2 ad 3'); -document.write('<OPTION VALUE="#45715">IIª-IIae, q. 168 pr.'); -document.write('<OPTION VALUE="#45716">IIª-IIae, q. 168 a. 1 arg. 1'); -document.write('<OPTION VALUE="#45717">IIª-IIae, q. 168 a. 1 arg. 2'); -document.write('<OPTION VALUE="#45718">IIª-IIae, q. 168 a. 1 arg. 3'); -document.write('<OPTION VALUE="#45719">IIª-IIae, q. 168 a. 1 arg. 4'); -document.write('<OPTION VALUE="#45720">IIª-IIae, q. 168 a. 1 s. c.'); -document.write('<OPTION VALUE="#45721">IIª-IIae, q. 168 a. 1 co.'); -document.write('<OPTION VALUE="#45722">IIª-IIae, q. 168 a. 1 ad 1'); -document.write('<OPTION VALUE="#45723">IIª-IIae, q. 168 a. 1 ad 2'); -document.write('<OPTION VALUE="#45724">IIª-IIae, q. 168 a. 1 ad 3'); -document.write('<OPTION VALUE="#45725">IIª-IIae, q. 168 a. 1 ad 4'); -document.write('<OPTION VALUE="#45726">IIª-IIae, q. 168 a. 2 arg. 1'); -document.write('<OPTION VALUE="#45727">IIª-IIae, q. 168 a. 2 arg. 2'); -document.write('<OPTION VALUE="#45728">IIª-IIae, q. 168 a. 2 arg. 3'); -document.write('<OPTION VALUE="#45729">IIª-IIae, q. 168 a. 2 s. c.'); -document.write('<OPTION VALUE="#45730">IIª-IIae, q. 168 a. 2 co.'); -document.write('<OPTION VALUE="#45731">IIª-IIae, q. 168 a. 2 ad 1'); -document.write('<OPTION VALUE="#45732">IIª-IIae, q. 168 a. 2 ad 2'); -document.write('<OPTION VALUE="#45733">IIª-IIae, q. 168 a. 2 ad 3'); -document.write('<OPTION VALUE="#45734">IIª-IIae, q. 168 a. 3 arg. 1'); -document.write('<OPTION VALUE="#45735">IIª-IIae, q. 168 a. 3 arg. 2'); -document.write('<OPTION VALUE="#45736">IIª-IIae, q. 168 a. 3 arg. 3'); -document.write('<OPTION VALUE="#45737">IIª-IIae, q. 168 a. 3 s. c.'); -document.write('<OPTION VALUE="#45738">IIª-IIae, q. 168 a. 3 co.'); -document.write('<OPTION VALUE="#45739">IIª-IIae, q. 168 a. 3 ad 1'); -document.write('<OPTION VALUE="#45740">IIª-IIae, q. 168 a. 3 ad 2'); -document.write('<OPTION VALUE="#45741">IIª-IIae, q. 168 a. 3 ad 3'); -document.write('<OPTION VALUE="#45742">IIª-IIae, q. 168 a. 4 arg. 1'); -document.write('<OPTION VALUE="#45743">IIª-IIae, q. 168 a. 4 arg. 2'); -document.write('<OPTION VALUE="#45744">IIª-IIae, q. 168 a. 4 arg. 3'); -document.write('<OPTION VALUE="#45745">IIª-IIae, q. 168 a. 4 s. c.'); -document.write('<OPTION VALUE="#45746">IIª-IIae, q. 168 a. 4 co.'); -document.write('<OPTION VALUE="#45747">IIª-IIae, q. 168 a. 4 ad 1'); -document.write('<OPTION VALUE="#45748">IIª-IIae, q. 168 a. 4 ad 2'); -document.write('<OPTION VALUE="#45749">IIª-IIae, q. 168 a. 4 ad 3'); -document.write('<OPTION VALUE="#45750">IIª-IIae, q. 169 pr.'); -document.write('<OPTION VALUE="#45751">IIª-IIae, q. 169 a. 1 arg. 1'); -document.write('<OPTION VALUE="#45752">IIª-IIae, q. 169 a. 1 arg. 2'); -document.write('<OPTION VALUE="#45753">IIª-IIae, q. 169 a. 1 arg. 3'); -document.write('<OPTION VALUE="#45754">IIª-IIae, q. 169 a. 1 s. c.'); -document.write('<OPTION VALUE="#45755">IIª-IIae, q. 169 a. 1 co.'); -document.write('<OPTION VALUE="#45756">IIª-IIae, q. 169 a. 1 ad 1'); -document.write('<OPTION VALUE="#45757">IIª-IIae, q. 169 a. 1 ad 2'); -document.write('<OPTION VALUE="#45758">IIª-IIae, q. 169 a. 1 ad 3'); -document.write('<OPTION VALUE="#45759">IIª-IIae, q. 169 a. 2 arg. 1'); -document.write('<OPTION VALUE="#45760">IIª-IIae, q. 169 a. 2 arg. 2'); -document.write('<OPTION VALUE="#45761">IIª-IIae, q. 169 a. 2 arg. 3'); -document.write('<OPTION VALUE="#45762">IIª-IIae, q. 169 a. 2 s. c.'); -document.write('<OPTION VALUE="#45763">IIª-IIae, q. 169 a. 2 co.'); -document.write('<OPTION VALUE="#45764">IIª-IIae, q. 169 a. 2 ad 1'); -document.write('<OPTION VALUE="#45765">IIª-IIae, q. 169 a. 2 ad 2'); -document.write('<OPTION VALUE="#45766">IIª-IIae, q. 169 a. 2 ad 3'); -document.write('<OPTION VALUE="#45767">IIª-IIae, q. 169 a. 2 ad 4'); -document.write('<\/SELECT>'); -document.write('<BR><BR>'); -document.write('<INPUT TYPE="button" VALUE="Agedum" ONCLICK="go()">'); -document.write('<\/FORM>'); -// --> -//]]> -</script><br /> -<hr /> -<br /></div> -<div class="D">Quaestio 155</div> -<div class="G">Prooemium</div> -<p title="II-II q. 155 pr."><a name="45247"><span class= -"ref">[45247] IIª-IIae, q. 155 pr.</span></a> Deinde +document.write('<FORM NAME="selecter"><SELECT NAME="select1">'); +document.write('<OPTION VALUE="none">INDEX'); +document.write('<OPTION VALUE="none">------------------------------------------------'); +document.write('<OPTION VALUE="index.html">Corpus Thomisticum'); +document.write('<OPTION VALUE="iopera.html">Opera omnia'); +document.write('<OPTION VALUE="zbiblia.html">Bibliographia Thomistica'); +document.write('<OPTION VALUE="none">------------------------------------------------'); +document.write('<OPTION VALUE="#45247">II&ordf;-IIae, q. 155 pr.'); +document.write('<OPTION VALUE="#45248">II&ordf;-IIae, q. 155 a. 1 arg. 1'); +document.write('<OPTION VALUE="#45249">II&ordf;-IIae, q. 155 a. 1 arg. 2'); +document.write('<OPTION VALUE="#45250">II&ordf;-IIae, q. 155 a. 1 arg. 3'); +document.write('<OPTION VALUE="#45251">II&ordf;-IIae, q. 155 a. 1 s. c.'); +document.write('<OPTION VALUE="#45252">II&ordf;-IIae, q. 155 a. 1 co.'); +document.write('<OPTION VALUE="#45253">II&ordf;-IIae, q. 155 a. 1 ad 1'); +document.write('<OPTION VALUE="#45254">II&ordf;-IIae, q. 155 a. 1 ad 2'); +document.write('<OPTION VALUE="#45255">II&ordf;-IIae, q. 155 a. 1 ad 3'); +document.write('<OPTION VALUE="#45256">II&ordf;-IIae, q. 155 a. 2 arg. 1'); +document.write('<OPTION VALUE="#45257">II&ordf;-IIae, q. 155 a. 2 arg. 2'); +document.write('<OPTION VALUE="#45258">II&ordf;-IIae, q. 155 a. 2 arg. 3'); +document.write('<OPTION VALUE="#45259">II&ordf;-IIae, q. 155 a. 2 arg. 4'); +document.write('<OPTION VALUE="#45260">II&ordf;-IIae, q. 155 a. 2 arg. 5'); +document.write('<OPTION VALUE="#45261">II&ordf;-IIae, q. 155 a. 2 s. c.'); +document.write('<OPTION VALUE="#45262">II&ordf;-IIae, q. 155 a. 2 co.'); +document.write('<OPTION VALUE="#45263">II&ordf;-IIae, q. 155 a. 2 ad 1'); +document.write('<OPTION VALUE="#45264">II&ordf;-IIae, q. 155 a. 2 ad 2'); +document.write('<OPTION VALUE="#45265">II&ordf;-IIae, q. 155 a. 2 ad 3'); +document.write('<OPTION VALUE="#45266">II&ordf;-IIae, q. 155 a. 2 ad 4'); +document.write('<OPTION VALUE="#45267">II&ordf;-IIae, q. 155 a. 2 ad 5'); +document.write('<OPTION VALUE="#45268">II&ordf;-IIae, q. 155 a. 3 arg. 1'); +document.write('<OPTION VALUE="#45269">II&ordf;-IIae, q. 155 a. 3 arg. 2'); +document.write('<OPTION VALUE="#45270">II&ordf;-IIae, q. 155 a. 3 arg. 3'); +document.write('<OPTION VALUE="#45271">II&ordf;-IIae, q. 155 a. 3 s. c.'); +document.write('<OPTION VALUE="#45272">II&ordf;-IIae, q. 155 a. 3 co.'); +document.write('<OPTION VALUE="#45273">II&ordf;-IIae, q. 155 a. 3 ad 1'); +document.write('<OPTION VALUE="#45274">II&ordf;-IIae, q. 155 a. 3 ad 2'); +document.write('<OPTION VALUE="#45275">II&ordf;-IIae, q. 155 a. 3 ad 3'); +document.write('<OPTION VALUE="#45276">II&ordf;-IIae, q. 155 a. 4 arg. 1'); +document.write('<OPTION VALUE="#45277">II&ordf;-IIae, q. 155 a. 4 arg. 2'); +document.write('<OPTION VALUE="#45278">II&ordf;-IIae, q. 155 a. 4 arg. 3'); +document.write('<OPTION VALUE="#45279">II&ordf;-IIae, q. 155 a. 4 s. c.'); +document.write('<OPTION VALUE="#45280">II&ordf;-IIae, q. 155 a. 4 co.'); +document.write('<OPTION VALUE="#45281">II&ordf;-IIae, q. 155 a. 4 ad 1'); +document.write('<OPTION VALUE="#45282">II&ordf;-IIae, q. 155 a. 4 ad 2'); +document.write('<OPTION VALUE="#45283">II&ordf;-IIae, q. 155 a. 4 ad 3'); +document.write('<OPTION VALUE="#45284">II&ordf;-IIae, q. 156 pr.'); +document.write('<OPTION VALUE="#45285">II&ordf;-IIae, q. 156 a. 1 arg. 1'); +document.write('<OPTION VALUE="#45286">II&ordf;-IIae, q. 156 a. 1 arg. 2'); +document.write('<OPTION VALUE="#45287">II&ordf;-IIae, q. 156 a. 1 arg. 3'); +document.write('<OPTION VALUE="#45288">II&ordf;-IIae, q. 156 a. 1 s. c.'); +document.write('<OPTION VALUE="#45289">II&ordf;-IIae, q. 156 a. 1 co.'); +document.write('<OPTION VALUE="#45290">II&ordf;-IIae, q. 156 a. 1 ad 1'); +document.write('<OPTION VALUE="#45291">II&ordf;-IIae, q. 156 a. 1 ad 2'); +document.write('<OPTION VALUE="#45292">II&ordf;-IIae, q. 156 a. 1 ad 3'); +document.write('<OPTION VALUE="#45293">II&ordf;-IIae, q. 156 a. 2 arg. 1'); +document.write('<OPTION VALUE="#45294">II&ordf;-IIae, q. 156 a. 2 arg. 2'); +document.write('<OPTION VALUE="#45295">II&ordf;-IIae, q. 156 a. 2 arg. 3'); +document.write('<OPTION VALUE="#45296">II&ordf;-IIae, q. 156 a. 2 s. c.'); +document.write('<OPTION VALUE="#45297">II&ordf;-IIae, q. 156 a. 2 co.'); +document.write('<OPTION VALUE="#45298">II&ordf;-IIae, q. 156 a. 2 ad 1'); +document.write('<OPTION VALUE="#45299">II&ordf;-IIae, q. 156 a. 2 ad 2'); +document.write('<OPTION VALUE="#45300">II&ordf;-IIae, q. 156 a. 2 ad 3'); +document.write('<OPTION VALUE="#45301">II&ordf;-IIae, q. 156 a. 3 arg. 1'); +document.write('<OPTION VALUE="#45302">II&ordf;-IIae, q. 156 a. 3 arg. 2'); +document.write('<OPTION VALUE="#45303">II&ordf;-IIae, q. 156 a. 3 arg. 3'); +document.write('<OPTION VALUE="#45304">II&ordf;-IIae, q. 156 a. 3 s. c.'); +document.write('<OPTION VALUE="#45305">II&ordf;-IIae, q. 156 a. 3 co.'); +document.write('<OPTION VALUE="#45306">II&ordf;-IIae, q. 156 a. 3 ad 1'); +document.write('<OPTION VALUE="#45307">II&ordf;-IIae, q. 156 a. 3 ad 2'); +document.write('<OPTION VALUE="#45308">II&ordf;-IIae, q. 156 a. 3 ad 3'); +document.write('<OPTION VALUE="#45309">II&ordf;-IIae, q. 156 a. 4 arg. 1'); +document.write('<OPTION VALUE="#45310">II&ordf;-IIae, q. 156 a. 4 arg. 2'); +document.write('<OPTION VALUE="#45311">II&ordf;-IIae, q. 156 a. 4 arg. 3'); +document.write('<OPTION VALUE="#45312">II&ordf;-IIae, q. 156 a. 4 s. c.'); +document.write('<OPTION VALUE="#45313">II&ordf;-IIae, q. 156 a. 4 co.'); +document.write('<OPTION VALUE="#45314">II&ordf;-IIae, q. 156 a. 4 ad 1'); +document.write('<OPTION VALUE="#45315">II&ordf;-IIae, q. 156 a. 4 ad 2'); +document.write('<OPTION VALUE="#45316">II&ordf;-IIae, q. 156 a. 4 ad 3'); +document.write('<OPTION VALUE="#45317">II&ordf;-IIae, q. 157 pr.'); +document.write('<OPTION VALUE="#45318">II&ordf;-IIae, q. 157 a. 1 arg. 1'); +document.write('<OPTION VALUE="#45319">II&ordf;-IIae, q. 157 a. 1 arg. 2'); +document.write('<OPTION VALUE="#45320">II&ordf;-IIae, q. 157 a. 1 arg. 3'); +document.write('<OPTION VALUE="#45321">II&ordf;-IIae, q. 157 a. 1 s. c.'); +document.write('<OPTION VALUE="#45322">II&ordf;-IIae, q. 157 a. 1 co.'); +document.write('<OPTION VALUE="#45323">II&ordf;-IIae, q. 157 a. 1 ad 1'); +document.write('<OPTION VALUE="#45324">II&ordf;-IIae, q. 157 a. 1 ad 2'); +document.write('<OPTION VALUE="#45325">II&ordf;-IIae, q. 157 a. 1 ad 3'); +document.write('<OPTION VALUE="#45326">II&ordf;-IIae, q. 157 a. 2 arg. 1'); +document.write('<OPTION VALUE="#45327">II&ordf;-IIae, q. 157 a. 2 arg. 2'); +document.write('<OPTION VALUE="#45328">II&ordf;-IIae, q. 157 a. 2 arg. 3'); +document.write('<OPTION VALUE="#45329">II&ordf;-IIae, q. 157 a. 2 s. c.'); +document.write('<OPTION VALUE="#45330">II&ordf;-IIae, q. 157 a. 2 co.'); +document.write('<OPTION VALUE="#45331">II&ordf;-IIae, q. 157 a. 2 ad 1'); +document.write('<OPTION VALUE="#45332">II&ordf;-IIae, q. 157 a. 2 ad 2'); +document.write('<OPTION VALUE="#45333">II&ordf;-IIae, q. 157 a. 2 ad 3'); +document.write('<OPTION VALUE="#45334">II&ordf;-IIae, q. 157 a. 3 arg. 1'); +document.write('<OPTION VALUE="#45335">II&ordf;-IIae, q. 157 a. 3 arg. 2'); +document.write('<OPTION VALUE="#45336">II&ordf;-IIae, q. 157 a. 3 arg. 3'); +document.write('<OPTION VALUE="#45337">II&ordf;-IIae, q. 157 a. 3 s. c.'); +document.write('<OPTION VALUE="#45338">II&ordf;-IIae, q. 157 a. 3 co.'); +document.write('<OPTION VALUE="#45339">II&ordf;-IIae, q. 157 a. 3 ad 1'); +document.write('<OPTION VALUE="#45340">II&ordf;-IIae, q. 157 a. 3 ad 2'); +document.write('<OPTION VALUE="#45341">II&ordf;-IIae, q. 157 a. 3 ad 3'); +document.write('<OPTION VALUE="#45342">II&ordf;-IIae, q. 157 a. 4 arg. 1'); +document.write('<OPTION VALUE="#45343">II&ordf;-IIae, q. 157 a. 4 arg. 2'); +document.write('<OPTION VALUE="#45344">II&ordf;-IIae, q. 157 a. 4 arg. 3'); +document.write('<OPTION VALUE="#45345">II&ordf;-IIae, q. 157 a. 4 s. c.'); +document.write('<OPTION VALUE="#45346">II&ordf;-IIae, q. 157 a. 4 co.'); +document.write('<OPTION VALUE="#45347">II&ordf;-IIae, q. 157 a. 4 ad 1'); +document.write('<OPTION VALUE="#45348">II&ordf;-IIae, q. 157 a. 4 ad 2'); +document.write('<OPTION VALUE="#45349">II&ordf;-IIae, q. 157 a. 4 ad 3'); +document.write('<OPTION VALUE="#45350">II&ordf;-IIae, q. 158 pr.'); +document.write('<OPTION VALUE="#45351">II&ordf;-IIae, q. 158 a. 1 arg. 1'); +document.write('<OPTION VALUE="#45352">II&ordf;-IIae, q. 158 a. 1 arg. 2'); +document.write('<OPTION VALUE="#45353">II&ordf;-IIae, q. 158 a. 1 arg. 3'); +document.write('<OPTION VALUE="#45354">II&ordf;-IIae, q. 158 a. 1 arg. 4'); +document.write('<OPTION VALUE="#45355">II&ordf;-IIae, q. 158 a. 1 s. c.'); +document.write('<OPTION VALUE="#45356">II&ordf;-IIae, q. 158 a. 1 co.'); +document.write('<OPTION VALUE="#45357">II&ordf;-IIae, q. 158 a. 1 ad 1'); +document.write('<OPTION VALUE="#45358">II&ordf;-IIae, q. 158 a. 1 ad 2'); +document.write('<OPTION VALUE="#45359">II&ordf;-IIae, q. 158 a. 1 ad 3'); +document.write('<OPTION VALUE="#45360">II&ordf;-IIae, q. 158 a. 1 ad 4'); +document.write('<OPTION VALUE="#45361">II&ordf;-IIae, q. 158 a. 2 arg. 1'); +document.write('<OPTION VALUE="#45362">II&ordf;-IIae, q. 158 a. 2 arg. 2'); +document.write('<OPTION VALUE="#45363">II&ordf;-IIae, q. 158 a. 2 arg. 3'); +document.write('<OPTION VALUE="#45364">II&ordf;-IIae, q. 158 a. 2 arg. 4'); +document.write('<OPTION VALUE="#45365">II&ordf;-IIae, q. 158 a. 2 s. c.'); +document.write('<OPTION VALUE="#45366">II&ordf;-IIae, q. 158 a. 2 co.'); +document.write('<OPTION VALUE="#45367">II&ordf;-IIae, q. 158 a. 2 ad 1'); +document.write('<OPTION VALUE="#45368">II&ordf;-IIae, q. 158 a. 2 ad 2'); +document.write('<OPTION VALUE="#45369">II&ordf;-IIae, q. 158 a. 2 ad 3'); +document.write('<OPTION VALUE="#45370">II&ordf;-IIae, q. 158 a. 2 ad 4'); +document.write('<OPTION VALUE="#45371">II&ordf;-IIae, q. 158 a. 3 arg. 1'); +document.write('<OPTION VALUE="#45372">II&ordf;-IIae, q. 158 a. 3 arg. 2'); +document.write('<OPTION VALUE="#45373">II&ordf;-IIae, q. 158 a. 3 arg. 3'); +document.write('<OPTION VALUE="#45374">II&ordf;-IIae, q. 158 a. 3 s. c.'); +document.write('<OPTION VALUE="#45375">II&ordf;-IIae, q. 158 a. 3 co.'); +document.write('<OPTION VALUE="#45376">II&ordf;-IIae, q. 158 a. 3 ad 1'); +document.write('<OPTION VALUE="#45377">II&ordf;-IIae, q. 158 a. 3 ad 2'); +document.write('<OPTION VALUE="#45378">II&ordf;-IIae, q. 158 a. 3 ad 3'); +document.write('<OPTION VALUE="#45379">II&ordf;-IIae, q. 158 a. 4 arg. 1'); +document.write('<OPTION VALUE="#45380">II&ordf;-IIae, q. 158 a. 4 arg. 2'); +document.write('<OPTION VALUE="#45381">II&ordf;-IIae, q. 158 a. 4 arg. 3'); +document.write('<OPTION VALUE="#45382">II&ordf;-IIae, q. 158 a. 4 s. c.'); +document.write('<OPTION VALUE="#45383">II&ordf;-IIae, q. 158 a. 4 co.'); +document.write('<OPTION VALUE="#45384">II&ordf;-IIae, q. 158 a. 4 ad 1'); +document.write('<OPTION VALUE="#45385">II&ordf;-IIae, q. 158 a. 4 ad 2'); +document.write('<OPTION VALUE="#45386">II&ordf;-IIae, q. 158 a. 4 ad 3'); +document.write('<OPTION VALUE="#45387">II&ordf;-IIae, q. 158 a. 5 arg. 1'); +document.write('<OPTION VALUE="#45388">II&ordf;-IIae, q. 158 a. 5 arg. 2'); +document.write('<OPTION VALUE="#45389">II&ordf;-IIae, q. 158 a. 5 arg. 3'); +document.write('<OPTION VALUE="#45390">II&ordf;-IIae, q. 158 a. 5 s. c.'); +document.write('<OPTION VALUE="#45391">II&ordf;-IIae, q. 158 a. 5 co.'); +document.write('<OPTION VALUE="#45392">II&ordf;-IIae, q. 158 a. 5 ad 1'); +document.write('<OPTION VALUE="#45393">II&ordf;-IIae, q. 158 a. 5 ad 2'); +document.write('<OPTION VALUE="#45394">II&ordf;-IIae, q. 158 a. 5 ad 3'); +document.write('<OPTION VALUE="#45395">II&ordf;-IIae, q. 158 a. 6 arg. 1'); +document.write('<OPTION VALUE="#45396">II&ordf;-IIae, q. 158 a. 6 arg. 2'); +document.write('<OPTION VALUE="#45397">II&ordf;-IIae, q. 158 a. 6 arg. 3'); +document.write('<OPTION VALUE="#45398">II&ordf;-IIae, q. 158 a. 6 s. c.'); +document.write('<OPTION VALUE="#45399">II&ordf;-IIae, q. 158 a. 6 co.'); +document.write('<OPTION VALUE="#45400">II&ordf;-IIae, q. 158 a. 6 ad 1'); +document.write('<OPTION VALUE="#45401">II&ordf;-IIae, q. 158 a. 6 ad 2'); +document.write('<OPTION VALUE="#45402">II&ordf;-IIae, q. 158 a. 6 ad 3'); +document.write('<OPTION VALUE="#45403">II&ordf;-IIae, q. 158 a. 7 arg. 1'); +document.write('<OPTION VALUE="#45404">II&ordf;-IIae, q. 158 a. 7 arg. 2'); +document.write('<OPTION VALUE="#45405">II&ordf;-IIae, q. 158 a. 7 arg. 3'); +document.write('<OPTION VALUE="#45406">II&ordf;-IIae, q. 158 a. 7 s. c.'); +document.write('<OPTION VALUE="#45407">II&ordf;-IIae, q. 158 a. 7 co.'); +document.write('<OPTION VALUE="#45408">II&ordf;-IIae, q. 158 a. 7 ad 1'); +document.write('<OPTION VALUE="#45409">II&ordf;-IIae, q. 158 a. 7 ad 2'); +document.write('<OPTION VALUE="#45410">II&ordf;-IIae, q. 158 a. 7 ad 3'); +document.write('<OPTION VALUE="#45411">II&ordf;-IIae, q. 158 a. 8 arg. 1'); +document.write('<OPTION VALUE="#45412">II&ordf;-IIae, q. 158 a. 8 arg. 2'); +document.write('<OPTION VALUE="#45413">II&ordf;-IIae, q. 158 a. 8 arg. 3'); +document.write('<OPTION VALUE="#45414">II&ordf;-IIae, q. 158 a. 8 s. c.'); +document.write('<OPTION VALUE="#45415">II&ordf;-IIae, q. 158 a. 8 co.'); +document.write('<OPTION VALUE="#45416">II&ordf;-IIae, q. 158 a. 8 ad 1'); +document.write('<OPTION VALUE="#45417">II&ordf;-IIae, q. 158 a. 8 ad 2'); +document.write('<OPTION VALUE="#45418">II&ordf;-IIae, q. 158 a. 8 ad 3'); +document.write('<OPTION VALUE="#45419">II&ordf;-IIae, q. 159 pr.'); +document.write('<OPTION VALUE="#45420">II&ordf;-IIae, q. 159 a. 1 arg. 1'); +document.write('<OPTION VALUE="#45421">II&ordf;-IIae, q. 159 a. 1 arg. 2'); +document.write('<OPTION VALUE="#45422">II&ordf;-IIae, q. 159 a. 1 arg. 3'); +document.write('<OPTION VALUE="#45423">II&ordf;-IIae, q. 159 a. 1 s. c.'); +document.write('<OPTION VALUE="#45424">II&ordf;-IIae, q. 159 a. 1 co.'); +document.write('<OPTION VALUE="#45425">II&ordf;-IIae, q. 159 a. 1 ad 1'); +document.write('<OPTION VALUE="#45426">II&ordf;-IIae, q. 159 a. 1 ad 2'); +document.write('<OPTION VALUE="#45427">II&ordf;-IIae, q. 159 a. 1 ad 3'); +document.write('<OPTION VALUE="#45428">II&ordf;-IIae, q. 159 a. 2 arg. 1'); +document.write('<OPTION VALUE="#45429">II&ordf;-IIae, q. 159 a. 2 arg. 2'); +document.write('<OPTION VALUE="#45430">II&ordf;-IIae, q. 159 a. 2 arg. 3'); +document.write('<OPTION VALUE="#45431">II&ordf;-IIae, q. 159 a. 2 s. c.'); +document.write('<OPTION VALUE="#45432">II&ordf;-IIae, q. 159 a. 2 co.'); +document.write('<OPTION VALUE="#45433">II&ordf;-IIae, q. 159 a. 2 ad 1'); +document.write('<OPTION VALUE="#45434">II&ordf;-IIae, q. 159 a. 2 ad 2'); +document.write('<OPTION VALUE="#45435">II&ordf;-IIae, q. 159 a. 2 ad 3'); +document.write('<OPTION VALUE="#45436">II&ordf;-IIae, q. 160 pr.'); +document.write('<OPTION VALUE="#45437">II&ordf;-IIae, q. 160 a. 1 arg. 1'); +document.write('<OPTION VALUE="#45438">II&ordf;-IIae, q. 160 a. 1 arg. 2'); +document.write('<OPTION VALUE="#45439">II&ordf;-IIae, q. 160 a. 1 arg. 3'); +document.write('<OPTION VALUE="#45440">II&ordf;-IIae, q. 160 a. 1 s. c.'); +document.write('<OPTION VALUE="#45441">II&ordf;-IIae, q. 160 a. 1 co.'); +document.write('<OPTION VALUE="#45442">II&ordf;-IIae, q. 160 a. 1 ad 1'); +document.write('<OPTION VALUE="#45443">II&ordf;-IIae, q. 160 a. 1 ad 2'); +document.write('<OPTION VALUE="#45444">II&ordf;-IIae, q. 160 a. 1 ad 3'); +document.write('<OPTION VALUE="#45445">II&ordf;-IIae, q. 160 a. 2 arg. 1'); +document.write('<OPTION VALUE="#45446">II&ordf;-IIae, q. 160 a. 2 arg. 2'); +document.write('<OPTION VALUE="#45447">II&ordf;-IIae, q. 160 a. 2 arg. 3'); +document.write('<OPTION VALUE="#45448">II&ordf;-IIae, q. 160 a. 2 s. c.'); +document.write('<OPTION VALUE="#45449">II&ordf;-IIae, q. 160 a. 2 co.'); +document.write('<OPTION VALUE="#45450">II&ordf;-IIae, q. 160 a. 2 ad 1'); +document.write('<OPTION VALUE="#45451">II&ordf;-IIae, q. 160 a. 2 ad 2'); +document.write('<OPTION VALUE="#45452">II&ordf;-IIae, q. 160 a. 2 ad 3'); +document.write('<OPTION VALUE="#45453">II&ordf;-IIae, q. 161 pr.'); +document.write('<OPTION VALUE="#45454">II&ordf;-IIae, q. 161 a. 1 arg. 1'); +document.write('<OPTION VALUE="#45455">II&ordf;-IIae, q. 161 a. 1 arg. 2'); +document.write('<OPTION VALUE="#45456">II&ordf;-IIae, q. 161 a. 1 arg. 3'); +document.write('<OPTION VALUE="#45457">II&ordf;-IIae, q. 161 a. 1 arg. 4'); +document.write('<OPTION VALUE="#45458">II&ordf;-IIae, q. 161 a. 1 arg. 5'); +document.write('<OPTION VALUE="#45459">II&ordf;-IIae, q. 161 a. 1 s. c.'); +document.write('<OPTION VALUE="#45460">II&ordf;-IIae, q. 161 a. 1 co.'); +document.write('<OPTION VALUE="#45461">II&ordf;-IIae, q. 161 a. 1 ad 1'); +document.write('<OPTION VALUE="#45462">II&ordf;-IIae, q. 161 a. 1 ad 2'); +document.write('<OPTION VALUE="#45463">II&ordf;-IIae, q. 161 a. 1 ad 3'); +document.write('<OPTION VALUE="#45464">II&ordf;-IIae, q. 161 a. 1 ad 4'); +document.write('<OPTION VALUE="#45465">II&ordf;-IIae, q. 161 a. 1 ad 5'); +document.write('<OPTION VALUE="#45466">II&ordf;-IIae, q. 161 a. 2 arg. 1'); +document.write('<OPTION VALUE="#45467">II&ordf;-IIae, q. 161 a. 2 arg. 2'); +document.write('<OPTION VALUE="#45468">II&ordf;-IIae, q. 161 a. 2 arg. 3'); +document.write('<OPTION VALUE="#45469">II&ordf;-IIae, q. 161 a. 2 arg. 4'); +document.write('<OPTION VALUE="#45470">II&ordf;-IIae, q. 161 a. 2 s. c.'); +document.write('<OPTION VALUE="#45471">II&ordf;-IIae, q. 161 a. 2 co.'); +document.write('<OPTION VALUE="#45472">II&ordf;-IIae, q. 161 a. 2 ad 1'); +document.write('<OPTION VALUE="#45473">II&ordf;-IIae, q. 161 a. 2 ad 2'); +document.write('<OPTION VALUE="#45474">II&ordf;-IIae, q. 161 a. 2 ad 3'); +document.write('<OPTION VALUE="#45475">II&ordf;-IIae, q. 161 a. 2 ad 4'); +document.write('<OPTION VALUE="#45476">II&ordf;-IIae, q. 161 a. 3 arg. 1'); +document.write('<OPTION VALUE="#45477">II&ordf;-IIae, q. 161 a. 3 arg. 2'); +document.write('<OPTION VALUE="#45478">II&ordf;-IIae, q. 161 a. 3 arg. 3'); +document.write('<OPTION VALUE="#45479">II&ordf;-IIae, q. 161 a. 3 s. c.'); +document.write('<OPTION VALUE="#45480">II&ordf;-IIae, q. 161 a. 3 co.'); +document.write('<OPTION VALUE="#45481">II&ordf;-IIae, q. 161 a. 3 ad 1'); +document.write('<OPTION VALUE="#45482">II&ordf;-IIae, q. 161 a. 3 ad 2'); +document.write('<OPTION VALUE="#45483">II&ordf;-IIae, q. 161 a. 3 ad 3'); +document.write('<OPTION VALUE="#45484">II&ordf;-IIae, q. 161 a. 4 arg. 1'); +document.write('<OPTION VALUE="#45485">II&ordf;-IIae, q. 161 a. 4 arg. 2'); +document.write('<OPTION VALUE="#45486">II&ordf;-IIae, q. 161 a. 4 arg. 3'); +document.write('<OPTION VALUE="#45487">II&ordf;-IIae, q. 161 a. 4 s. c.'); +document.write('<OPTION VALUE="#45488">II&ordf;-IIae, q. 161 a. 4 co.'); +document.write('<OPTION VALUE="#45489">II&ordf;-IIae, q. 161 a. 4 ad 1'); +document.write('<OPTION VALUE="#45490">II&ordf;-IIae, q. 161 a. 4 ad 2'); +document.write('<OPTION VALUE="#45491">II&ordf;-IIae, q. 161 a. 4 ad 3'); +document.write('<OPTION VALUE="#45492">II&ordf;-IIae, q. 161 a. 5 arg. 1'); +document.write('<OPTION VALUE="#45493">II&ordf;-IIae, q. 161 a. 5 arg. 2'); +document.write('<OPTION VALUE="#45494">II&ordf;-IIae, q. 161 a. 5 arg. 3'); +document.write('<OPTION VALUE="#45495">II&ordf;-IIae, q. 161 a. 5 arg. 4'); +document.write('<OPTION VALUE="#45496">II&ordf;-IIae, q. 161 a. 5 s. c.'); +document.write('<OPTION VALUE="#45497">II&ordf;-IIae, q. 161 a. 5 co.'); +document.write('<OPTION VALUE="#45498">II&ordf;-IIae, q. 161 a. 5 ad 1'); +document.write('<OPTION VALUE="#45499">II&ordf;-IIae, q. 161 a. 5 ad 2'); +document.write('<OPTION VALUE="#45500">II&ordf;-IIae, q. 161 a. 5 ad 3'); +document.write('<OPTION VALUE="#45501">II&ordf;-IIae, q. 161 a. 5 ad 4'); +document.write('<OPTION VALUE="#45502">II&ordf;-IIae, q. 161 a. 6 arg. 1'); +document.write('<OPTION VALUE="#45503">II&ordf;-IIae, q. 161 a. 6 arg. 2'); +document.write('<OPTION VALUE="#45504">II&ordf;-IIae, q. 161 a. 6 arg. 3'); +document.write('<OPTION VALUE="#45505">II&ordf;-IIae, q. 161 a. 6 arg. 4'); +document.write('<OPTION VALUE="#45506">II&ordf;-IIae, q. 161 a. 6 arg. 5'); +document.write('<OPTION VALUE="#45507">II&ordf;-IIae, q. 161 a. 6 co.'); +document.write('<OPTION VALUE="#45508">II&ordf;-IIae, q. 161 a. 6 ad 1'); +document.write('<OPTION VALUE="#45509">II&ordf;-IIae, q. 161 a. 6 ad 2'); +document.write('<OPTION VALUE="#45510">II&ordf;-IIae, q. 161 a. 6 ad 3'); +document.write('<OPTION VALUE="#45511">II&ordf;-IIae, q. 161 a. 6 ad 4'); +document.write('<OPTION VALUE="#45512">II&ordf;-IIae, q. 161 a. 6 ad 5'); +document.write('<OPTION VALUE="#45513">II&ordf;-IIae, q. 162 pr.'); +document.write('<OPTION VALUE="#45514">II&ordf;-IIae, q. 162 a. 1 arg. 1'); +document.write('<OPTION VALUE="#45515">II&ordf;-IIae, q. 162 a. 1 arg. 2'); +document.write('<OPTION VALUE="#45516">II&ordf;-IIae, q. 162 a. 1 arg. 3'); +document.write('<OPTION VALUE="#45517">II&ordf;-IIae, q. 162 a. 1 s. c.'); +document.write('<OPTION VALUE="#45518">II&ordf;-IIae, q. 162 a. 1 co.'); +document.write('<OPTION VALUE="#45519">II&ordf;-IIae, q. 162 a. 1 ad 1'); +document.write('<OPTION VALUE="#45520">II&ordf;-IIae, q. 162 a. 1 ad 2'); +document.write('<OPTION VALUE="#45521">II&ordf;-IIae, q. 162 a. 1 ad 3'); +document.write('<OPTION VALUE="#45522">II&ordf;-IIae, q. 162 a. 2 arg. 1'); +document.write('<OPTION VALUE="#45523">II&ordf;-IIae, q. 162 a. 2 arg. 2'); +document.write('<OPTION VALUE="#45524">II&ordf;-IIae, q. 162 a. 2 arg. 3'); +document.write('<OPTION VALUE="#45525">II&ordf;-IIae, q. 162 a. 2 arg. 4'); +document.write('<OPTION VALUE="#45526">II&ordf;-IIae, q. 162 a. 2 s. c.'); +document.write('<OPTION VALUE="#45527">II&ordf;-IIae, q. 162 a. 2 co.'); +document.write('<OPTION VALUE="#45528">II&ordf;-IIae, q. 162 a. 2 ad 1'); +document.write('<OPTION VALUE="#45529">II&ordf;-IIae, q. 162 a. 2 ad 2'); +document.write('<OPTION VALUE="#45530">II&ordf;-IIae, q. 162 a. 2 ad 3'); +document.write('<OPTION VALUE="#45531">II&ordf;-IIae, q. 162 a. 2 ad 4'); +document.write('<OPTION VALUE="#45532">II&ordf;-IIae, q. 162 a. 3 arg. 1'); +document.write('<OPTION VALUE="#45533">II&ordf;-IIae, q. 162 a. 3 arg. 2'); +document.write('<OPTION VALUE="#45534">II&ordf;-IIae, q. 162 a. 3 arg. 3'); +document.write('<OPTION VALUE="#45535">II&ordf;-IIae, q. 162 a. 3 arg. 4'); +document.write('<OPTION VALUE="#45536">II&ordf;-IIae, q. 162 a. 3 s. c.'); +document.write('<OPTION VALUE="#45537">II&ordf;-IIae, q. 162 a. 3 co.'); +document.write('<OPTION VALUE="#45538">II&ordf;-IIae, q. 162 a. 3 ad 1'); +document.write('<OPTION VALUE="#45539">II&ordf;-IIae, q. 162 a. 3 ad 2'); +document.write('<OPTION VALUE="#45540">II&ordf;-IIae, q. 162 a. 3 ad 3'); +document.write('<OPTION VALUE="#45541">II&ordf;-IIae, q. 162 a. 3 ad 4'); +document.write('<OPTION VALUE="#45542">II&ordf;-IIae, q. 162 a. 4 arg. 1'); +document.write('<OPTION VALUE="#45543">II&ordf;-IIae, q. 162 a. 4 arg. 2'); +document.write('<OPTION VALUE="#45544">II&ordf;-IIae, q. 162 a. 4 arg. 3'); +document.write('<OPTION VALUE="#45545">II&ordf;-IIae, q. 162 a. 4 arg. 4'); +document.write('<OPTION VALUE="#45546">II&ordf;-IIae, q. 162 a. 4 s. c.'); +document.write('<OPTION VALUE="#45547">II&ordf;-IIae, q. 162 a. 4 co.'); +document.write('<OPTION VALUE="#45548">II&ordf;-IIae, q. 162 a. 4 ad 1'); +document.write('<OPTION VALUE="#45549">II&ordf;-IIae, q. 162 a. 4 ad 2'); +document.write('<OPTION VALUE="#45550">II&ordf;-IIae, q. 162 a. 4 ad 3'); +document.write('<OPTION VALUE="#45551">II&ordf;-IIae, q. 162 a. 4 ad 4'); +document.write('<OPTION VALUE="#45552">II&ordf;-IIae, q. 162 a. 5 arg. 1'); +document.write('<OPTION VALUE="#45553">II&ordf;-IIae, q. 162 a. 5 arg. 2'); +document.write('<OPTION VALUE="#45554">II&ordf;-IIae, q. 162 a. 5 arg. 3'); +document.write('<OPTION VALUE="#45555">II&ordf;-IIae, q. 162 a. 5 s. c.'); +document.write('<OPTION VALUE="#45556">II&ordf;-IIae, q. 162 a. 5 co.'); +document.write('<OPTION VALUE="#45557">II&ordf;-IIae, q. 162 a. 5 ad 1'); +document.write('<OPTION VALUE="#45558">II&ordf;-IIae, q. 162 a. 5 ad 2'); +document.write('<OPTION VALUE="#45559">II&ordf;-IIae, q. 162 a. 5 ad 3'); +document.write('<OPTION VALUE="#45560">II&ordf;-IIae, q. 162 a. 6 arg. 1'); +document.write('<OPTION VALUE="#45561">II&ordf;-IIae, q. 162 a. 6 arg. 2'); +document.write('<OPTION VALUE="#45562">II&ordf;-IIae, q. 162 a. 6 arg. 3'); +document.write('<OPTION VALUE="#45563">II&ordf;-IIae, q. 162 a. 6 s. c.'); +document.write('<OPTION VALUE="#45564">II&ordf;-IIae, q. 162 a. 6 co.'); +document.write('<OPTION VALUE="#45565">II&ordf;-IIae, q. 162 a. 6 ad 1'); +document.write('<OPTION VALUE="#45566">II&ordf;-IIae, q. 162 a. 6 ad 2'); +document.write('<OPTION VALUE="#45567">II&ordf;-IIae, q. 162 a. 6 ad 3'); +document.write('<OPTION VALUE="#45568">II&ordf;-IIae, q. 162 a. 7 arg. 1'); +document.write('<OPTION VALUE="#45569">II&ordf;-IIae, q. 162 a. 7 arg. 2'); +document.write('<OPTION VALUE="#45570">II&ordf;-IIae, q. 162 a. 7 arg. 3'); +document.write('<OPTION VALUE="#45571">II&ordf;-IIae, q. 162 a. 7 arg. 4'); +document.write('<OPTION VALUE="#45572">II&ordf;-IIae, q. 162 a. 7 arg. 5'); +document.write('<OPTION VALUE="#45573">II&ordf;-IIae, q. 162 a. 7 s. c.'); +document.write('<OPTION VALUE="#45574">II&ordf;-IIae, q. 162 a. 7 co.'); +document.write('<OPTION VALUE="#45575">II&ordf;-IIae, q. 162 a. 7 ad 1'); +document.write('<OPTION VALUE="#45576">II&ordf;-IIae, q. 162 a. 7 ad 2'); +document.write('<OPTION VALUE="#45577">II&ordf;-IIae, q. 162 a. 7 ad 3'); +document.write('<OPTION VALUE="#45578">II&ordf;-IIae, q. 162 a. 7 ad 4'); +document.write('<OPTION VALUE="#45579">II&ordf;-IIae, q. 162 a. 7 ad 5'); +document.write('<OPTION VALUE="#45580">II&ordf;-IIae, q. 162 a. 8 arg. 1'); +document.write('<OPTION VALUE="#45581">II&ordf;-IIae, q. 162 a. 8 arg. 2'); +document.write('<OPTION VALUE="#45582">II&ordf;-IIae, q. 162 a. 8 arg. 3'); +document.write('<OPTION VALUE="#45583">II&ordf;-IIae, q. 162 a. 8 s. c.'); +document.write('<OPTION VALUE="#45584">II&ordf;-IIae, q. 162 a. 8 co.'); +document.write('<OPTION VALUE="#45585">II&ordf;-IIae, q. 162 a. 8 ad 1'); +document.write('<OPTION VALUE="#45586">II&ordf;-IIae, q. 162 a. 8 ad 2'); +document.write('<OPTION VALUE="#45587">II&ordf;-IIae, q. 162 a. 8 ad 3'); +document.write('<OPTION VALUE="#45588">II&ordf;-IIae, q. 163 pr.'); +document.write('<OPTION VALUE="#45589">II&ordf;-IIae, q. 163 a. 1 arg. 1'); +document.write('<OPTION VALUE="#45590">II&ordf;-IIae, q. 163 a. 1 arg. 2'); +document.write('<OPTION VALUE="#45591">II&ordf;-IIae, q. 163 a. 1 arg. 3'); +document.write('<OPTION VALUE="#45592">II&ordf;-IIae, q. 163 a. 1 arg. 4'); +document.write('<OPTION VALUE="#45593">II&ordf;-IIae, q. 163 a. 1 s. c.'); +document.write('<OPTION VALUE="#45594">II&ordf;-IIae, q. 163 a. 1 co.'); +document.write('<OPTION VALUE="#45595">II&ordf;-IIae, q. 163 a. 1 ad 1'); +document.write('<OPTION VALUE="#45596">II&ordf;-IIae, q. 163 a. 1 ad 2'); +document.write('<OPTION VALUE="#45597">II&ordf;-IIae, q. 163 a. 1 ad 3'); +document.write('<OPTION VALUE="#45598">II&ordf;-IIae, q. 163 a. 1 ad 4'); +document.write('<OPTION VALUE="#45599">II&ordf;-IIae, q. 163 a. 2 arg. 1'); +document.write('<OPTION VALUE="#45600">II&ordf;-IIae, q. 163 a. 2 arg. 2'); +document.write('<OPTION VALUE="#45601">II&ordf;-IIae, q. 163 a. 2 arg. 3'); +document.write('<OPTION VALUE="#45602">II&ordf;-IIae, q. 163 a. 2 s. c.'); +document.write('<OPTION VALUE="#45603">II&ordf;-IIae, q. 163 a. 2 co.'); +document.write('<OPTION VALUE="#45604">II&ordf;-IIae, q. 163 a. 2 ad 1'); +document.write('<OPTION VALUE="#45605">II&ordf;-IIae, q. 163 a. 2 ad 2'); +document.write('<OPTION VALUE="#45606">II&ordf;-IIae, q. 163 a. 2 ad 3'); +document.write('<OPTION VALUE="#45607">II&ordf;-IIae, q. 163 a. 3 arg. 1'); +document.write('<OPTION VALUE="#45608">II&ordf;-IIae, q. 163 a. 3 arg. 2'); +document.write('<OPTION VALUE="#45609">II&ordf;-IIae, q. 163 a. 3 arg. 3'); +document.write('<OPTION VALUE="#45610">II&ordf;-IIae, q. 163 a. 3 s. c.'); +document.write('<OPTION VALUE="#45611">II&ordf;-IIae, q. 163 a. 3 co.'); +document.write('<OPTION VALUE="#45612">II&ordf;-IIae, q. 163 a. 3 ad 1'); +document.write('<OPTION VALUE="#45613">II&ordf;-IIae, q. 163 a. 3 ad 2'); +document.write('<OPTION VALUE="#45614">II&ordf;-IIae, q. 163 a. 3 ad 3'); +document.write('<OPTION VALUE="#45615">II&ordf;-IIae, q. 163 a. 4 arg. 1'); +document.write('<OPTION VALUE="#45616">II&ordf;-IIae, q. 163 a. 4 arg. 2'); +document.write('<OPTION VALUE="#45617">II&ordf;-IIae, q. 163 a. 4 arg. 3'); +document.write('<OPTION VALUE="#45618">II&ordf;-IIae, q. 163 a. 4 s. c.'); +document.write('<OPTION VALUE="#45619">II&ordf;-IIae, q. 163 a. 4 co.'); +document.write('<OPTION VALUE="#45620">II&ordf;-IIae, q. 163 a. 4 ad 1'); +document.write('<OPTION VALUE="#45621">II&ordf;-IIae, q. 163 a. 4 ad 2'); +document.write('<OPTION VALUE="#45622">II&ordf;-IIae, q. 163 a. 4 ad 3'); +document.write('<OPTION VALUE="#45623">II&ordf;-IIae, q. 164 pr.'); +document.write('<OPTION VALUE="#45624">II&ordf;-IIae, q. 164 a. 1 arg. 1'); +document.write('<OPTION VALUE="#45625">II&ordf;-IIae, q. 164 a. 1 arg. 2'); +document.write('<OPTION VALUE="#45626">II&ordf;-IIae, q. 164 a. 1 arg. 3'); +document.write('<OPTION VALUE="#45627">II&ordf;-IIae, q. 164 a. 1 arg. 4'); +document.write('<OPTION VALUE="#45628">II&ordf;-IIae, q. 164 a. 1 arg. 5'); +document.write('<OPTION VALUE="#45629">II&ordf;-IIae, q. 164 a. 1 arg. 6'); +document.write('<OPTION VALUE="#45630">II&ordf;-IIae, q. 164 a. 1 arg. 7'); +document.write('<OPTION VALUE="#45631">II&ordf;-IIae, q. 164 a. 1 arg. 8'); +document.write('<OPTION VALUE="#45632">II&ordf;-IIae, q. 164 a. 1 s. c.'); +document.write('<OPTION VALUE="#45633">II&ordf;-IIae, q. 164 a. 1 co.'); +document.write('<OPTION VALUE="#45634">II&ordf;-IIae, q. 164 a. 1 ad 1'); +document.write('<OPTION VALUE="#45635">II&ordf;-IIae, q. 164 a. 1 ad 2'); +document.write('<OPTION VALUE="#45636">II&ordf;-IIae, q. 164 a. 1 ad 3'); +document.write('<OPTION VALUE="#45637">II&ordf;-IIae, q. 164 a. 1 ad 4'); +document.write('<OPTION VALUE="#45638">II&ordf;-IIae, q. 164 a. 1 ad 5'); +document.write('<OPTION VALUE="#45639">II&ordf;-IIae, q. 164 a. 1 ad 6'); +document.write('<OPTION VALUE="#45640">II&ordf;-IIae, q. 164 a. 1 ad 7'); +document.write('<OPTION VALUE="#45641">II&ordf;-IIae, q. 164 a. 1 ad 8'); +document.write('<OPTION VALUE="#45642">II&ordf;-IIae, q. 164 a. 2 arg. 1'); +document.write('<OPTION VALUE="#45643">II&ordf;-IIae, q. 164 a. 2 arg. 2'); +document.write('<OPTION VALUE="#45644">II&ordf;-IIae, q. 164 a. 2 arg. 3'); +document.write('<OPTION VALUE="#45645">II&ordf;-IIae, q. 164 a. 2 arg. 4'); +document.write('<OPTION VALUE="#45646">II&ordf;-IIae, q. 164 a. 2 arg. 5'); +document.write('<OPTION VALUE="#45647">II&ordf;-IIae, q. 164 a. 2 arg. 6'); +document.write('<OPTION VALUE="#45648">II&ordf;-IIae, q. 164 a. 2 arg. 7'); +document.write('<OPTION VALUE="#45649">II&ordf;-IIae, q. 164 a. 2 arg. 8'); +document.write('<OPTION VALUE="#45650">II&ordf;-IIae, q. 164 a. 2 arg. 9'); +document.write('<OPTION VALUE="#45651">II&ordf;-IIae, q. 164 a. 2 s. c.'); +document.write('<OPTION VALUE="#45652">II&ordf;-IIae, q. 164 a. 2 co.'); +document.write('<OPTION VALUE="#45653">II&ordf;-IIae, q. 164 a. 2 ad 1'); +document.write('<OPTION VALUE="#45654">II&ordf;-IIae, q. 164 a. 2 ad 2'); +document.write('<OPTION VALUE="#45655">II&ordf;-IIae, q. 164 a. 2 ad 3'); +document.write('<OPTION VALUE="#45656">II&ordf;-IIae, q. 164 a. 2 ad 4'); +document.write('<OPTION VALUE="#45657">II&ordf;-IIae, q. 164 a. 2 ad 5'); +document.write('<OPTION VALUE="#45658">II&ordf;-IIae, q. 164 a. 2 ad 6'); +document.write('<OPTION VALUE="#45659">II&ordf;-IIae, q. 164 a. 2 ad 7'); +document.write('<OPTION VALUE="#45660">II&ordf;-IIae, q. 164 a. 2 ad 8'); +document.write('<OPTION VALUE="#45661">II&ordf;-IIae, q. 164 a. 2 ad 9'); +document.write('<OPTION VALUE="#45662">II&ordf;-IIae, q. 165 pr.'); +document.write('<OPTION VALUE="#45663">II&ordf;-IIae, q. 165 a. 1 arg. 1'); +document.write('<OPTION VALUE="#45664">II&ordf;-IIae, q. 165 a. 1 arg. 2'); +document.write('<OPTION VALUE="#45665">II&ordf;-IIae, q. 165 a. 1 arg. 3'); +document.write('<OPTION VALUE="#45666">II&ordf;-IIae, q. 165 a. 1 s. c.'); +document.write('<OPTION VALUE="#45667">II&ordf;-IIae, q. 165 a. 1 co.'); +document.write('<OPTION VALUE="#45668">II&ordf;-IIae, q. 165 a. 1 ad 1'); +document.write('<OPTION VALUE="#45669">II&ordf;-IIae, q. 165 a. 1 ad 2'); +document.write('<OPTION VALUE="#45670">II&ordf;-IIae, q. 165 a. 1 ad 3'); +document.write('<OPTION VALUE="#45671">II&ordf;-IIae, q. 165 a. 2 arg. 1'); +document.write('<OPTION VALUE="#45672">II&ordf;-IIae, q. 165 a. 2 arg. 2'); +document.write('<OPTION VALUE="#45673">II&ordf;-IIae, q. 165 a. 2 arg. 3'); +document.write('<OPTION VALUE="#45674">II&ordf;-IIae, q. 165 a. 2 arg. 4'); +document.write('<OPTION VALUE="#45675">II&ordf;-IIae, q. 165 a. 2 s. c.'); +document.write('<OPTION VALUE="#45676">II&ordf;-IIae, q. 165 a. 2 co.'); +document.write('<OPTION VALUE="#45677">II&ordf;-IIae, q. 165 a. 2 ad 1'); +document.write('<OPTION VALUE="#45678">II&ordf;-IIae, q. 165 a. 2 ad 2'); +document.write('<OPTION VALUE="#45679">II&ordf;-IIae, q. 165 a. 2 ad 3'); +document.write('<OPTION VALUE="#45680">II&ordf;-IIae, q. 165 a. 2 ad 4'); +document.write('<OPTION VALUE="#45681">II&ordf;-IIae, q. 166 pr.'); +document.write('<OPTION VALUE="#45682">II&ordf;-IIae, q. 166 a. 1 arg. 1'); +document.write('<OPTION VALUE="#45683">II&ordf;-IIae, q. 166 a. 1 arg. 2'); +document.write('<OPTION VALUE="#45684">II&ordf;-IIae, q. 166 a. 1 arg. 3'); +document.write('<OPTION VALUE="#45685">II&ordf;-IIae, q. 166 a. 1 s. c.'); +document.write('<OPTION VALUE="#45686">II&ordf;-IIae, q. 166 a. 1 co.'); +document.write('<OPTION VALUE="#45687">II&ordf;-IIae, q. 166 a. 1 ad 1'); +document.write('<OPTION VALUE="#45688">II&ordf;-IIae, q. 166 a. 1 ad 2'); +document.write('<OPTION VALUE="#45689">II&ordf;-IIae, q. 166 a. 1 ad 3'); +document.write('<OPTION VALUE="#45690">II&ordf;-IIae, q. 166 a. 2 arg. 1'); +document.write('<OPTION VALUE="#45691">II&ordf;-IIae, q. 166 a. 2 arg. 2'); +document.write('<OPTION VALUE="#45692">II&ordf;-IIae, q. 166 a. 2 arg. 3'); +document.write('<OPTION VALUE="#45693">II&ordf;-IIae, q. 166 a. 2 s. c.'); +document.write('<OPTION VALUE="#45694">II&ordf;-IIae, q. 166 a. 2 co.'); +document.write('<OPTION VALUE="#45695">II&ordf;-IIae, q. 166 a. 2 ad 1'); +document.write('<OPTION VALUE="#45696">II&ordf;-IIae, q. 166 a. 2 ad 2'); +document.write('<OPTION VALUE="#45697">II&ordf;-IIae, q. 166 a. 2 ad 3'); +document.write('<OPTION VALUE="#45698">II&ordf;-IIae, q. 167 pr.'); +document.write('<OPTION VALUE="#45699">II&ordf;-IIae, q. 167 a. 1 arg. 1'); +document.write('<OPTION VALUE="#45700">II&ordf;-IIae, q. 167 a. 1 arg. 2'); +document.write('<OPTION VALUE="#45701">II&ordf;-IIae, q. 167 a. 1 arg. 3'); +document.write('<OPTION VALUE="#45702">II&ordf;-IIae, q. 167 a. 1 s. c.'); +document.write('<OPTION VALUE="#45703">II&ordf;-IIae, q. 167 a. 1 co.'); +document.write('<OPTION VALUE="#45704">II&ordf;-IIae, q. 167 a. 1 ad 1'); +document.write('<OPTION VALUE="#45705">II&ordf;-IIae, q. 167 a. 1 ad 2'); +document.write('<OPTION VALUE="#45706">II&ordf;-IIae, q. 167 a. 1 ad 3'); +document.write('<OPTION VALUE="#45707">II&ordf;-IIae, q. 167 a. 2 arg. 1'); +document.write('<OPTION VALUE="#45708">II&ordf;-IIae, q. 167 a. 2 arg. 2'); +document.write('<OPTION VALUE="#45709">II&ordf;-IIae, q. 167 a. 2 arg. 3'); +document.write('<OPTION VALUE="#45710">II&ordf;-IIae, q. 167 a. 2 s. c.'); +document.write('<OPTION VALUE="#45711">II&ordf;-IIae, q. 167 a. 2 co.'); +document.write('<OPTION VALUE="#45712">II&ordf;-IIae, q. 167 a. 2 ad 1'); +document.write('<OPTION VALUE="#45713">II&ordf;-IIae, q. 167 a. 2 ad 2'); +document.write('<OPTION VALUE="#45714">II&ordf;-IIae, q. 167 a. 2 ad 3'); +document.write('<OPTION VALUE="#45715">II&ordf;-IIae, q. 168 pr.'); +document.write('<OPTION VALUE="#45716">II&ordf;-IIae, q. 168 a. 1 arg. 1'); +document.write('<OPTION VALUE="#45717">II&ordf;-IIae, q. 168 a. 1 arg. 2'); +document.write('<OPTION VALUE="#45718">II&ordf;-IIae, q. 168 a. 1 arg. 3'); +document.write('<OPTION VALUE="#45719">II&ordf;-IIae, q. 168 a. 1 arg. 4'); +document.write('<OPTION VALUE="#45720">II&ordf;-IIae, q. 168 a. 1 s. c.'); +document.write('<OPTION VALUE="#45721">II&ordf;-IIae, q. 168 a. 1 co.'); +document.write('<OPTION VALUE="#45722">II&ordf;-IIae, q. 168 a. 1 ad 1'); +document.write('<OPTION VALUE="#45723">II&ordf;-IIae, q. 168 a. 1 ad 2'); +document.write('<OPTION VALUE="#45724">II&ordf;-IIae, q. 168 a. 1 ad 3'); +document.write('<OPTION VALUE="#45725">II&ordf;-IIae, q. 168 a. 1 ad 4'); +document.write('<OPTION VALUE="#45726">II&ordf;-IIae, q. 168 a. 2 arg. 1'); +document.write('<OPTION VALUE="#45727">II&ordf;-IIae, q. 168 a. 2 arg. 2'); +document.write('<OPTION VALUE="#45728">II&ordf;-IIae, q. 168 a. 2 arg. 3'); +document.write('<OPTION VALUE="#45729">II&ordf;-IIae, q. 168 a. 2 s. c.'); +document.write('<OPTION VALUE="#45730">II&ordf;-IIae, q. 168 a. 2 co.'); +document.write('<OPTION VALUE="#45731">II&ordf;-IIae, q. 168 a. 2 ad 1'); +document.write('<OPTION VALUE="#45732">II&ordf;-IIae, q. 168 a. 2 ad 2'); +document.write('<OPTION VALUE="#45733">II&ordf;-IIae, q. 168 a. 2 ad 3'); +document.write('<OPTION VALUE="#45734">II&ordf;-IIae, q. 168 a. 3 arg. 1'); +document.write('<OPTION VALUE="#45735">II&ordf;-IIae, q. 168 a. 3 arg. 2'); +document.write('<OPTION VALUE="#45736">II&ordf;-IIae, q. 168 a. 3 arg. 3'); +document.write('<OPTION VALUE="#45737">II&ordf;-IIae, q. 168 a. 3 s. c.'); +document.write('<OPTION VALUE="#45738">II&ordf;-IIae, q. 168 a. 3 co.'); +document.write('<OPTION VALUE="#45739">II&ordf;-IIae, q. 168 a. 3 ad 1'); +document.write('<OPTION VALUE="#45740">II&ordf;-IIae, q. 168 a. 3 ad 2'); +document.write('<OPTION VALUE="#45741">II&ordf;-IIae, q. 168 a. 3 ad 3'); +document.write('<OPTION VALUE="#45742">II&ordf;-IIae, q. 168 a. 4 arg. 1'); +document.write('<OPTION VALUE="#45743">II&ordf;-IIae, q. 168 a. 4 arg. 2'); +document.write('<OPTION VALUE="#45744">II&ordf;-IIae, q. 168 a. 4 arg. 3'); +document.write('<OPTION VALUE="#45745">II&ordf;-IIae, q. 168 a. 4 s. c.'); +document.write('<OPTION VALUE="#45746">II&ordf;-IIae, q. 168 a. 4 co.'); +document.write('<OPTION VALUE="#45747">II&ordf;-IIae, q. 168 a. 4 ad 1'); +document.write('<OPTION VALUE="#45748">II&ordf;-IIae, q. 168 a. 4 ad 2'); +document.write('<OPTION VALUE="#45749">II&ordf;-IIae, q. 168 a. 4 ad 3'); +document.write('<OPTION VALUE="#45750">II&ordf;-IIae, q. 169 pr.'); +document.write('<OPTION VALUE="#45751">II&ordf;-IIae, q. 169 a. 1 arg. 1'); +document.write('<OPTION VALUE="#45752">II&ordf;-IIae, q. 169 a. 1 arg. 2'); +document.write('<OPTION VALUE="#45753">II&ordf;-IIae, q. 169 a. 1 arg. 3'); +document.write('<OPTION VALUE="#45754">II&ordf;-IIae, q. 169 a. 1 s. c.'); +document.write('<OPTION VALUE="#45755">II&ordf;-IIae, q. 169 a. 1 co.'); +document.write('<OPTION VALUE="#45756">II&ordf;-IIae, q. 169 a. 1 ad 1'); +document.write('<OPTION VALUE="#45757">II&ordf;-IIae, q. 169 a. 1 ad 2'); +document.write('<OPTION VALUE="#45758">II&ordf;-IIae, q. 169 a. 1 ad 3'); +document.write('<OPTION VALUE="#45759">II&ordf;-IIae, q. 169 a. 2 arg. 1'); +document.write('<OPTION VALUE="#45760">II&ordf;-IIae, q. 169 a. 2 arg. 2'); +document.write('<OPTION VALUE="#45761">II&ordf;-IIae, q. 169 a. 2 arg. 3'); +document.write('<OPTION VALUE="#45762">II&ordf;-IIae, q. 169 a. 2 s. c.'); +document.write('<OPTION VALUE="#45763">II&ordf;-IIae, q. 169 a. 2 co.'); +document.write('<OPTION VALUE="#45764">II&ordf;-IIae, q. 169 a. 2 ad 1'); +document.write('<OPTION VALUE="#45765">II&ordf;-IIae, q. 169 a. 2 ad 2'); +document.write('<OPTION VALUE="#45766">II&ordf;-IIae, q. 169 a. 2 ad 3'); +document.write('<OPTION VALUE="#45767">II&ordf;-IIae, q. 169 a. 2 ad 4'); +document.write('<\/SELECT>'); +document.write('<BR><BR>'); +document.write('<INPUT TYPE="button" VALUE="Agedum" ONCLICK="go()">'); +document.write('<\/FORM>'); +// --> +// +</script><br/> +<hr/> +<br/></div><div class="q" id="q155"><h2>Quaestio 155</h2><div class="p"><h3>Prooemium</h3><p title="II-II q. 155 pr."><a name="45247"><span class="ref">[45247] IIª-IIae, q. 155 pr.</span></a> Deinde considerandum est de partibus potentialibus temperantiae. Et primo, de continentia; secundo, de clementia; tertio, de modestia. Circa primum, considerandum est de continentia, et de incontinentia. Circa continentiam quaeruntur quatuor. Primo, utrum continentia sit virtus. Secundo, quae sit materia eius. Tertio, quid sit eius -subiectum. Quarto, de comparatione eius ad temperantiam.</p> -<br /> -<div class="E">Articulus 1</div> -<p title="II-II q. 155 a. 1 arg. 1"><a name="45248"><span class= -"ref">[45248] IIª-IIae, q. 155 a. 1 arg. 1</span></a> Ad +subiectum. Quarto, de comparatione eius ad temperantiam.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 1</h3><p title="II-II q. 155 a. 1 arg. 1"><a name="45248"><span class="ref">[45248] IIª-IIae, q. 155 a. 1 arg. 1</span></a> Ad primum sic proceditur. Videtur quod continentia non sit virtus. Species enim non condividitur generi. Sed continentia condividitur virtuti, ut patet per philosophum, in VII Ethic. Ergo continentia -non est virtus.</p> -<p title="II-II q. 155 a. 1 arg. 2"><a name="45249"><span class= -"ref">[45249] IIª-IIae, q. 155 a. 1 arg. 2</span></a> +non est virtus.</p><p title="II-II q. 155 a. 1 arg. 2"><a name="45249"><span class="ref">[45249] IIª-IIae, q. 155 a. 1 arg. 2</span></a> Praeterea, nullus utendo virtute peccat, quia secundum Augustinum, in libro de Lib. Arbit., <i>virtus est qua nemo male utitur</i>. Sed aliquis continendo potest peccare, puta si desideret aliquod bonum facere et ab eo se contineat. Ergo continentia non est -virtus.</p> -<p title="II-II q. 155 a. 1 arg. 3"><a name="45250"><span class= -"ref">[45250] IIª-IIae, q. 155 a. 1 arg. 3</span></a> +virtus.</p><p title="II-II q. 155 a. 1 arg. 3"><a name="45250"><span class="ref">[45250] IIª-IIae, q. 155 a. 1 arg. 3</span></a> Praeterea, nulla virtus retrahit hominem a licitis, sed solum ab illicitis. Sed continentia retrahit hominem a licitis, dicit enim Glossa Galat. V, quod per continentiam aliquis se etiam a licitis -abstinet. Ergo continentia non est virtus.</p> -<p title="II-II q. 155 a. 1 s. c."><a name="45251"><span class= -"ref">[45251] IIª-IIae, q. 155 a. 1 s. c.</span></a> Sed +abstinet. Ergo continentia non est virtus.</p><p title="II-II q. 155 a. 1 s. c."><a name="45251"><span class="ref">[45251] IIª-IIae, q. 155 a. 1 s. c.</span></a> Sed contra, omnis habitus laudabilis videtur esse virtus. Sed continentia est huiusmodi, dicit enim Andronicus quod continentia est habitus invictus a delectatione. Ergo continentia est -virtus.</p> -<p title="II-II q. 155 a. 1 co."><a name="45252"><span class= -"ref">[45252] IIª-IIae, q. 155 a. 1 co.</span></a> Respondeo +virtus.</p><p title="II-II q. 155 a. 1 co."><a name="45252"><span class="ref">[45252] IIª-IIae, q. 155 a. 1 co.</span></a> Respondeo dicendum quod nomen continentiae dupliciter sumitur a diversis. Quidam enim continentiam nominant per quam aliquis ab omni delectatione venerea abstinet, unde et apostolus, Galat. V, @@ -651,13 +619,9 @@ virtus, sed quaedam mixta, inquantum scilicet aliquid habet de virtute et in aliquo deficit a virtute. Largius tamen accipiendo nomen virtutis pro quolibet principio laudabilium operum, possumus -dicere continentiam esse virtutem.</p> -<p title="II-II q. 155 a. 1 ad 1"><a name="45253"><span class= -"ref">[45253] IIª-IIae, q. 155 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum +dicere continentiam esse virtutem.</p><p title="II-II q. 155 a. 1 ad 1"><a name="45253"><span class="ref">[45253] IIª-IIae, q. 155 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum ergo dicendum quod philosophus condividit continentiam virtuti -quantum ad hoc in quo deficit a virtute.</p> -<p title="II-II q. 155 a. 1 ad 2"><a name="45254"><span class= -"ref">[45254] IIª-IIae, q. 155 a. 1 ad 2</span></a> Ad +quantum ad hoc in quo deficit a virtute.</p><p title="II-II q. 155 a. 1 ad 2"><a name="45254"><span class="ref">[45254] IIª-IIae, q. 155 a. 1 ad 2</span></a> Ad secundum dicendum quod homo proprie est id quod est secundum rationem. Et ideo ex hoc dicitur aliquis in seipso se tenere, quod tenet se in eo quod convenit rationi. Quod autem pertinet ad @@ -669,66 +633,48 @@ ideo proprie et vere continens est qui persistit in ratione recta abstinens a concupiscentiis pravis, non autem qui persistit in ratione perversa abstinens a concupiscentiis bonis, sed hic magis -potest dici obstinatus in malo.</p> -<p title="II-II q. 155 a. 1 ad 3"><a name="45255"><span class= -"ref">[45255] IIª-IIae, q. 155 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium +potest dici obstinatus in malo.</p><p title="II-II q. 155 a. 1 ad 3"><a name="45255"><span class="ref">[45255] IIª-IIae, q. 155 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium dicendum quod Glossa ibi loquitur de continentia secundum primum modum, secundum quem continentia nominat quandam virtutem perfectam, quae non solum abstinet ab illicitis bonis, sed etiam a quibusdam licitis minus bonis, ut totaliter intendatur -perfectioribus bonis.</p> -<br /> -<div class="E">Articulus 2</div> -<p title="II-II q. 155 a. 2 arg. 1"><a name="45256"><span class= -"ref">[45256] IIª-IIae, q. 155 a. 2 arg. 1</span></a> Ad +perfectioribus bonis.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 2</h3><p title="II-II q. 155 a. 2 arg. 1"><a name="45256"><span class="ref">[45256] IIª-IIae, q. 155 a. 2 arg. 1</span></a> Ad secundum sic proceditur. Videtur quod materia continentiae non sint concupiscentiae delectationum tactus. Dicit enim Ambrosius, in I de Offic., quod <i>generale decorum ita est ac si aequabilem formam atque universitatem honestatis habeat in omni actu suo continentem</i>. Sed non omnis actus humanus pertinet ad delectationes tactus. Ergo continentia non est solum circa -concupiscentias delectationum tactus.</p> -<p title="II-II q. 155 a. 2 arg. 2"><a name="45257"><span class= -"ref">[45257] IIª-IIae, q. 155 a. 2 arg. 2</span></a> +concupiscentias delectationum tactus.</p><p title="II-II q. 155 a. 2 arg. 2"><a name="45257"><span class="ref">[45257] IIª-IIae, q. 155 a. 2 arg. 2</span></a> Praeterea, nomen continentiae ex hoc sumitur quod aliquis tenet se in bono rationis rectae, sicut dictum est. Sed quaedam aliae passiones vehementius abducunt hominem a ratione recta quam concupiscentiae delectabilium tactus, sicut timor periculorum mortis, qui stupefacit hominem; et ira, quae est insaniae similis, ut Seneca dicit. Ergo continentia non dicitur proprie circa -concupiscentias delectationum tactus.</p> -<p title="II-II q. 155 a. 2 arg. 3"><a name="45258"><span class= -"ref">[45258] IIª-IIae, q. 155 a. 2 arg. 3</span></a> +concupiscentias delectationum tactus.</p><p title="II-II q. 155 a. 2 arg. 3"><a name="45258"><span class="ref">[45258] IIª-IIae, q. 155 a. 2 arg. 3</span></a> Praeterea, Tullius dicit, in II Rhet., quod <i>continentia est per quam cupiditas consilii gubernatione regitur</i>. Cupiditas autem magis consuevit dici divitiarum quam delectabilium tactus, secundum illud I ad Tim. ult., <i>radix omnium malorum cupiditas</i>. Ergo continentia non est proprie circa concupiscentias delectationum -tactus.</p> -<p title="II-II q. 155 a. 2 arg. 4"><a name="45259"><span class= -"ref">[45259] IIª-IIae, q. 155 a. 2 arg. 4</span></a> +tactus.</p><p title="II-II q. 155 a. 2 arg. 4"><a name="45259"><span class="ref">[45259] IIª-IIae, q. 155 a. 2 arg. 4</span></a> Praeterea, delectationes tactus non solum sunt in rebus venereis, sed etiam in esu. Sed continentia solum circa usum venereorum consuevit dici. Ergo non est propria materia eius concupiscentia -delectationum tactus.</p> -<p title="II-II q. 155 a. 2 arg. 5"><a name="45260"><span class= -"ref">[45260] IIª-IIae, q. 155 a. 2 arg. 5</span></a> +delectationum tactus.</p><p title="II-II q. 155 a. 2 arg. 5"><a name="45260"><span class="ref">[45260] IIª-IIae, q. 155 a. 2 arg. 5</span></a> Praeterea, inter delectationes tactus quaedam sunt, non humanae, sed bestiales, tam in cibis, utpote si quis delectaretur in esu carnium humanarum; quam etiam in venereis, puta in abusu bestiarum vel puerorum. Sed circa huiusmodi non est continentia, ut dicitur in VII Ethic. Non ergo propria materia continentiae sunt -concupiscentiae delectationum tactus.</p> -<p title="II-II q. 155 a. 2 s. c."><a name="45261"><span class= -"ref">[45261] IIª-IIae, q. 155 a. 2 s. c.</span></a> Sed +concupiscentiae delectationum tactus.</p><p title="II-II q. 155 a. 2 s. c."><a name="45261"><span class="ref">[45261] IIª-IIae, q. 155 a. 2 s. c.</span></a> Sed contra est quod philosophus dicit, in VII Ethic., quod <i>continentia et incontinentia sunt circa eadem circa quae temperantia et intemperantia</i>. Sed temperantia et intemperantia sunt circa concupiscentias delectationum tactus, ut supra habitum est. Ergo etiam continentia et incontinentia sunt circa eandem -materiam.</p> -<p title="II-II q. 155 a. 2 co."><a name="45262"><span class= -"ref">[45262] IIª-IIae, q. 155 a. 2 co.</span></a> Respondeo +materiam.</p><p title="II-II q. 155 a. 2 co."><a name="45262"><span class="ref">[45262] IIª-IIae, q. 155 a. 2 co.</span></a> Respondeo dicendum quod nomen continentiae refrenationem quandam importat, inquantum scilicet tenet se aliquis ne passiones sequatur. Et ideo proprie continentia dicitur circa illas passiones quae impellunt ad @@ -744,27 +690,21 @@ conservationem individui, sicut sunt cibi; vel ad conservationem speciei, sicut sunt actus venerei. Quorum delectationes ad tactum pertinent. Et ideo continentia et incontinentia proprie dicuntur -circa concupiscentias delectationum tactus.</p> -<p title="II-II q. 155 a. 2 ad 1"><a name="45263"><span class= -"ref">[45263] IIª-IIae, q. 155 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum +circa concupiscentias delectationum tactus.</p><p title="II-II q. 155 a. 2 ad 1"><a name="45263"><span class="ref">[45263] IIª-IIae, q. 155 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum ergo dicendum quod, sicut nomen temperantiae potest communiter accipi in quacumque materia, proprie tamen dicitur in illa materia in qua est optimum hominem refrenari; ita etiam continentia proprie dicitur in materia in qua est optimum et difficillimum continere, scilicet in concupiscentiis delectationum tactus. Communiter autem et secundum quid potest dici in quacumque alia materia. Et hoc modo -utitur Ambrosius nomine continentiae.</p> -<p title="II-II q. 155 a. 2 ad 2"><a name="45264"><span class= -"ref">[45264] IIª-IIae, q. 155 a. 2 ad 2</span></a> Ad +utitur Ambrosius nomine continentiae.</p><p title="II-II q. 155 a. 2 ad 2"><a name="45264"><span class="ref">[45264] IIª-IIae, q. 155 a. 2 ad 2</span></a> Ad secundum dicendum quod circa timorem non proprie laudatur continentia, sed magis firmitas animi, quam fortitudo importat. Ira autem impetum quidem facit ad aliquid prosequendum, iste tamen impetus magis sequitur apprehensionem animalem, prout scilicet aliquis apprehendit se esse ab alio laesum, quam inclinationem naturalem. Et ideo dicitur quidem aliquis secundum quid continens -irae, non tamen simpliciter.</p> -<p title="II-II q. 155 a. 2 ad 3"><a name="45265"><span class= -"ref">[45265] IIª-IIae, q. 155 a. 2 ad 3</span></a> Ad tertium +irae, non tamen simpliciter.</p><p title="II-II q. 155 a. 2 ad 3"><a name="45265"><span class="ref">[45265] IIª-IIae, q. 155 a. 2 ad 3</span></a> Ad tertium dicendum quod huiusmodi exteriora bona, sicut honores, divitiae et huiusmodi, ut philosophus dicit, in VII Ethic., <i>videntur quidem secundum se esse eligibilia, non autem quasi necessaria</i> ad @@ -774,40 +714,28 @@ honoris</i>, vel alicuius huiusmodi. Et ideo vel Tullius communiter usus est nomine continentiae, prout comprehendit sub se etiam continentiam secundum quid, vel accipit cupiditatem stricte pro -concupiscentia delectabilium tactus.</p> -<p title="II-II q. 155 a. 2 ad 4"><a name="45266"><span class= -"ref">[45266] IIª-IIae, q. 155 a. 2 ad 4</span></a> Ad quartum +concupiscentia delectabilium tactus.</p><p title="II-II q. 155 a. 2 ad 4"><a name="45266"><span class="ref">[45266] IIª-IIae, q. 155 a. 2 ad 4</span></a> Ad quartum dicendum quod delectationes venereorum sunt vehementiores quam delectationes ciborum. Et ideo circa venerea magis consuevimus continentiam et incontinentiam dicere quam circa cibos, licet, -secundum philosophum, circa utrumque possit dici.</p> -<p title="II-II q. 155 a. 2 ad 5"><a name="45267"><span class= -"ref">[45267] IIª-IIae, q. 155 a. 2 ad 5</span></a> Ad quintum +secundum philosophum, circa utrumque possit dici.</p><p title="II-II q. 155 a. 2 ad 5"><a name="45267"><span class="ref">[45267] IIª-IIae, q. 155 a. 2 ad 5</span></a> Ad quintum dicendum quod continentia est bonum rationis humanae, et ideo attenditur circa passiones quae possunt esse homini connaturales. Unde philosophus dicit, in VII Ethic., quod <i>si aliquis tenens puerum concupiscat eum vel comedere, vel ad venereorum inconvenientem delectationem, sive sequatur concupiscentiam sive -non, non dicetur simpliciter continens, sed secundum quid</i>.</p> -<br /> -<div class="E">Articulus 3</div> -<p title="II-II q. 155 a. 3 arg. 1"><a name="45268"><span class= -"ref">[45268] IIª-IIae, q. 155 a. 3 arg. 1</span></a> Ad +non, non dicetur simpliciter continens, sed secundum quid</i>.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 3</h3><p title="II-II q. 155 a. 3 arg. 1"><a name="45268"><span class="ref">[45268] IIª-IIae, q. 155 a. 3 arg. 1</span></a> Ad tertium sic proceditur. Videtur quod subiectum continentiae sit vis concupiscibilis. Subiectum enim alicuius virtutis oportet esse proportionatum materiae. Sed materia continentiae, sicut dictum est, sunt concupiscentiae delectabilium tactus, quae pertinent ad -vim concupiscibilem. Ergo continentia est in vi concupiscibili.</p> -<p title="II-II q. 155 a. 3 arg. 2"><a name="45269"><span class= -"ref">[45269] IIª-IIae, q. 155 a. 3 arg. 2</span></a> +vim concupiscibilem. Ergo continentia est in vi concupiscibili.</p><p title="II-II q. 155 a. 3 arg. 2"><a name="45269"><span class="ref">[45269] IIª-IIae, q. 155 a. 3 arg. 2</span></a> Praeterea, opposita sunt circa idem. Sed incontinentia est in concupiscibili, cuius passiones superant rationem, dicit enim Andronicus quod <i>incontinentia est malitia concupiscibilis, secundum quam eligit pravas delectationes, prohibente rationali</i>. Ergo et continentia, pari ratione, est in -concupiscibili.</p> -<p title="II-II q. 155 a. 3 arg. 3"><a name="45270"><span class= -"ref">[45270] IIª-IIae, q. 155 a. 3 arg. 3</span></a> +concupiscibili.</p><p title="II-II q. 155 a. 3 arg. 3"><a name="45270"><span class="ref">[45270] IIª-IIae, q. 155 a. 3 arg. 3</span></a> Praeterea, subiectum virtutis humanae vel est ratio, vel vis appetitiva, quae dividitur in voluntatem, concupiscibilem et irascibilem. Sed continentia non est in ratione, quia sic esset @@ -815,16 +743,12 @@ continentia est circa passiones, quae non sunt in voluntate. Nec etiam est in irascibili, quia non est proprie circa passiones irascibilis, ut dictum est. Ergo relinquitur quod sit in -concupiscibili.</p> -<p title="II-II q. 155 a. 3 s. c."><a name="45271"><span class= -"ref">[45271] IIª-IIae, q. 155 a. 3 s. c.</span></a> Sed +concupiscibili.</p><p title="II-II q. 155 a. 3 s. c."><a name="45271"><span class="ref">[45271] IIª-IIae, q. 155 a. 3 s. c.</span></a> Sed contra, omnis virtus in aliqua potentia existens aufert malum actum illius potentiae. Sed continentia non aufert malum actum concupiscibilis, habet enim continens concupiscentias pravas, ut philosophus dicit, in VII Ethic. Ergo continentia non est in -concupiscibili.</p> -<p title="II-II q. 155 a. 3 co."><a name="45272"><span class= -"ref">[45272] IIª-IIae, q. 155 a. 3 co.</span></a> Respondeo +concupiscibili.</p><p title="II-II q. 155 a. 3 co."><a name="45272"><span class="ref">[45272] IIª-IIae, q. 155 a. 3 co.</span></a> Respondeo dicendum quod omnis virtus in aliquo subiecto existens facit illud differre a dispositione quam habet dum subiicitur opposito vitio. Concupiscibilis autem eodem modo se habet in eo qui est continens, @@ -839,57 +763,39 @@ eligit non sequi eas, propter rationem; incontinens autem eligit sequi eas, non obstante contradictione rationis. Et ideo oportet quod continentia sit, sicut in subiecto, in illa vi animae cuius -actus est electio. Et haec est voluntas, ut supra habitum est.</p> -<p title="II-II q. 155 a. 3 ad 1"><a name="45273"><span class= -"ref">[45273] IIª-IIae, q. 155 a. 3 ad 1</span></a> Ad primum +actus est electio. Et haec est voluntas, ut supra habitum est.</p><p title="II-II q. 155 a. 3 ad 1"><a name="45273"><span class="ref">[45273] IIª-IIae, q. 155 a. 3 ad 1</span></a> Ad primum ergo dicendum quod continentia habet materiam concupiscentias delectationum tactus, non sicut quas moderetur, quod pertinet ad temperantiam, quae est in concupiscibili, sed est circa eas quasi eis resistens. Unde oportet quod sit in alia vi, quia resistentia -est alterius ad alterum.</p> -<p title="II-II q. 155 a. 3 ad 2"><a name="45274"><span class= -"ref">[45274] IIª-IIae, q. 155 a. 3 ad 2</span></a> Ad +est alterius ad alterum.</p><p title="II-II q. 155 a. 3 ad 2"><a name="45274"><span class="ref">[45274] IIª-IIae, q. 155 a. 3 ad 2</span></a> Ad secundum dicendum quod voluntas media est inter rationem et concupiscibilem, et potest ab utroque moveri. In eo autem qui est continens, movetur a ratione, in eo autem qui est incontinens, movetur a concupiscibili. Et ideo continentia potest attribui rationi sicut primo moventi, et incontinentia concupiscibili, quamvis utrumque immediate pertineat ad voluntatem sicut ad -proprium subiectum.</p> -<p title="II-II q. 155 a. 3 ad 3"><a name="45275"><span class= -"ref">[45275] IIª-IIae, q. 155 a. 3 ad 3</span></a> Ad tertium +proprium subiectum.</p><p title="II-II q. 155 a. 3 ad 3"><a name="45275"><span class="ref">[45275] IIª-IIae, q. 155 a. 3 ad 3</span></a> Ad tertium dicendum quod, licet passiones non sint in voluntate sicut in subiecto, est tamen in potestate voluntatis eis resistere et hoc -modo voluntas continentis resistit concupiscentiis.</p> -<br /> -<div class="E">Articulus 4</div> -<p title="II-II q. 155 a. 4 arg. 1"><a name="45276"><span class= -"ref">[45276] IIª-IIae, q. 155 a. 4 arg. 1</span></a> Ad +modo voluntas continentis resistit concupiscentiis.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 4</h3><p title="II-II q. 155 a. 4 arg. 1"><a name="45276"><span class="ref">[45276] IIª-IIae, q. 155 a. 4 arg. 1</span></a> Ad quartum sic proceditur. Videtur quod continentia sit melior quam temperantia. Dicitur enim Eccli. XXVI, <i>omnis autem ponderatio non est digna continentis animae</i>. Ergo nulla virtus potest -continentiae adaequari.</p> -<p title="II-II q. 155 a. 4 arg. 2"><a name="45277"><span class= -"ref">[45277] IIª-IIae, q. 155 a. 4 arg. 2</span></a> +continentiae adaequari.</p><p title="II-II q. 155 a. 4 arg. 2"><a name="45277"><span class="ref">[45277] IIª-IIae, q. 155 a. 4 arg. 2</span></a> Praeterea, quanto aliqua virtus meretur maius praemium, tanto potior est. Sed continentia videtur mereri maius praemium, dicitur enim II ad Tim. II, <i>non coronabitur nisi qui legitime certaverit</i>; magis autem certat continens, qui patitur vehementes concupiscentias pravas, quam temperatus, qui non habet eas vehementes. Ergo continentia est potior virtus quam -temperantia.</p> -<p title="II-II q. 155 a. 4 arg. 3"><a name="45278"><span class= -"ref">[45278] IIª-IIae, q. 155 a. 4 arg. 3</span></a> +temperantia.</p><p title="II-II q. 155 a. 4 arg. 3"><a name="45278"><span class="ref">[45278] IIª-IIae, q. 155 a. 4 arg. 3</span></a> Praeterea, voluntas est dignior potentia quam vis concupiscibilis. Sed continentia est in voluntate, temperantia autem in vi concupiscibili, ut ex dictis patet. Ergo continentia est potior -virtus quam temperantia.</p> -<p title="II-II q. 155 a. 4 s. c."><a name="45279"><span class= -"ref">[45279] IIª-IIae, q. 155 a. 4 s. c.</span></a> Sed +virtus quam temperantia.</p><p title="II-II q. 155 a. 4 s. c."><a name="45279"><span class="ref">[45279] IIª-IIae, q. 155 a. 4 s. c.</span></a> Sed contra est quod Tullius et Andronicus ponunt continentiam adiunctam -temperantiae sicut principali virtuti.</p> -<p title="II-II q. 155 a. 4 co."><a name="45280"><span class= -"ref">[45280] IIª-IIae, q. 155 a. 4 co.</span></a> Respondeo +temperantiae sicut principali virtuti.</p><p title="II-II q. 155 a. 4 co."><a name="45280"><span class="ref">[45280] IIª-IIae, q. 155 a. 4 co.</span></a> Respondeo dicendum quod, sicut supra dictum est, nomen continentiae dupliciter accipitur. Uno modo, secundum quod importat cessationem ab omnibus delectationibus venereis. Et sic sumendo nomen @@ -905,9 +811,7 @@ edomitus, quam in eo qui est continens, in quo appetitus sensitivus vehementer resistit rationi per concupiscentias pravas. Unde continentia comparatur ad temperantiam sicut imperfectum ad -perfectum.</p> -<p title="II-II q. 155 a. 4 ad 1"><a name="45281"><span class= -"ref">[45281] IIª-IIae, q. 155 a. 4 ad 1</span></a> Ad primum +perfectum.</p><p title="II-II q. 155 a. 4 ad 1"><a name="45281"><span class="ref">[45281] IIª-IIae, q. 155 a. 4 ad 1</span></a> Ad primum ergo dicendum quod auctoritas illa potest dupliciter intelligi. Uno modo, secundum quod accipitur continentia prout abstinet ab omnibus venereis. Et hoc modo dicitur quod omnis ponderatio non est digna @@ -917,9 +821,7 @@ intelligi secundum quod nomen continentiae accipitur communiter pro omni abstinentia a rebus illicitis. Et sic dicitur quod omnis ponderatio non est digna animae continentis, quia non respicit -aestimationem auri vel argenti, quae commutantur ad pondus.</p> -<p title="II-II q. 155 a. 4 ad 2"><a name="45282"><span class= -"ref">[45282] IIª-IIae, q. 155 a. 4 ad 2</span></a> Ad +aestimationem auri vel argenti, quae commutantur ad pondus.</p><p title="II-II q. 155 a. 4 ad 2"><a name="45282"><span class="ref">[45282] IIª-IIae, q. 155 a. 4 ad 2</span></a> Ad secundum dicendum quod magnitudo concupiscentiae, seu debilitas eius, ex duplici causa procedere potest. Quandoque enim procedit ex causa corporali. Quidam enim ex naturali complexione sunt magis @@ -930,60 +832,41 @@ magnitudo concupiscentiae provenit ex causa spirituali laudabili, puta ex vehementia caritatis vel fortitudine rationis, sicut est in homine temperato. Et hoc modo debilitas concupiscentiae auget -meritum, ratione suae causae, magnitudo vero minuit.</p> -<p title="II-II q. 155 a. 4 ad 3"><a name="45283"><span class= -"ref">[45283] IIª-IIae, q. 155 a. 4 ad 3</span></a> Ad tertium +meritum, ratione suae causae, magnitudo vero minuit.</p><p title="II-II q. 155 a. 4 ad 3"><a name="45283"><span class="ref">[45283] IIª-IIae, q. 155 a. 4 ad 3</span></a> Ad tertium dicendum quod voluntas propinquior est rationi quam vis concupiscibilis. Unde bonum rationis, ex quo virtus laudatur, maius esse ostenditur ex hoc quod pertingit non solum usque ad voluntatem, sed etiam usque ad vim concupiscibilem, quod accidit in eo qui est temperatus, quam si pertingat solum ad voluntatem, ut -accidit in eo qui est continens.</p> -<br /> -<div class="D">Quaestio 156</div> -<div class="G">Prooemium</div> -<p title="II-II q. 156 pr."><a name="45284"><span class= -"ref">[45284] IIª-IIae, q. 156 pr.</span></a> Deinde +accidit in eo qui est continens.</p></div></div><div class="q" id="q156"><h2>Quaestio 156</h2><div class="p"><h3>Prooemium</h3><p title="II-II q. 156 pr."><a name="45284"><span class="ref">[45284] IIª-IIae, q. 156 pr.</span></a> Deinde considerandum est de incontinentia. Et circa hoc quaeruntur quatuor. Primo, utrum incontinentia pertineat ad animam, vel ad corpus. Secundo, utrum incontinentia sit peccatum. Tertio, de comparatione incontinentiae ad intemperantiam. Quarto, quis sit turpior, utrum incontinens irae, vel incontinens -concupiscentiae.</p> -<br /> -<div class="E">Articulus 1</div> -<p title="II-II q. 156 a. 1 arg. 1"><a name="45285"><span class= -"ref">[45285] IIª-IIae, q. 156 a. 1 arg. 1</span></a> Ad +concupiscentiae.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 1</h3><p title="II-II q. 156 a. 1 arg. 1"><a name="45285"><span class="ref">[45285] IIª-IIae, q. 156 a. 1 arg. 1</span></a> Ad primum sic proceditur. Videtur quod incontinentia non pertineat ad animam, sed ad corpus. Diversitas enim sexuum non est ex parte animae, sed ex parte corporis. Sed diversitas sexuum facit diversitatem circa incontinentiam, dicit enim philosophus, in VII Ethic., quod mulieres non dicuntur neque continentes neque incontinentes. Ergo continentia non pertinet ad animam, sed ad -corpus.</p> -<p title="II-II q. 156 a. 1 arg. 2"><a name="45286"><span class= -"ref">[45286] IIª-IIae, q. 156 a. 1 arg. 2</span></a> +corpus.</p><p title="II-II q. 156 a. 1 arg. 2"><a name="45286"><span class="ref">[45286] IIª-IIae, q. 156 a. 1 arg. 2</span></a> Praeterea, illud quod pertinet ad animam, non sequitur corporis complexiones. Sed incontinentia sequitur corporis complexionem, dicit enim philosophus, in VII Ethic., quod <i>maxime acuti</i>, idest cholerici, <i>et melancholici secundum irrefrenatam concupiscentiam sunt incontinentes</i>. Ergo incontinentia pertinet -ad corpus.</p> -<p title="II-II q. 156 a. 1 arg. 3"><a name="45287"><span class= -"ref">[45287] IIª-IIae, q. 156 a. 1 arg. 3</span></a> +ad corpus.</p><p title="II-II q. 156 a. 1 arg. 3"><a name="45287"><span class="ref">[45287] IIª-IIae, q. 156 a. 1 arg. 3</span></a> Praeterea, victoria magis pertinet ad eum qui vincit quam ad eum qui vincitur. Sed ex hoc dicitur aliquis esse incontinens quod caro concupiscens adversus spiritum superat ipsum. Ergo incontinentia -magis pertinet ad carnem quam ad animam.</p> -<p title="II-II q. 156 a. 1 s. c."><a name="45288"><span class= -"ref">[45288] IIª-IIae, q. 156 a. 1 s. c.</span></a> Sed +magis pertinet ad carnem quam ad animam.</p><p title="II-II q. 156 a. 1 s. c."><a name="45288"><span class="ref">[45288] IIª-IIae, q. 156 a. 1 s. c.</span></a> Sed contra est quod homo differt a bestiis principaliter secundum animam. Differt autem secundum rationem continentiae et incontinentiae, bestias autem dicimus neque continentes neque incontinentes, ut patet per philosophum, in VII Ethic. Ergo -incontinentia maxime est ex parte animae.</p> -<p title="II-II q. 156 a. 1 co."><a name="45289"><span class= -"ref">[45289] IIª-IIae, q. 156 a. 1 co.</span></a> Respondeo +incontinentia maxime est ex parte animae.</p><p title="II-II q. 156 a. 1 co."><a name="45289"><span class="ref">[45289] IIª-IIae, q. 156 a. 1 co.</span></a> Respondeo dicendum quod unumquodque attribuitur magis ei quod est causa per se quam ei quod solam occasionem praestat. Id autem quod est ex parte corporis, solum occasionem incontinentiae praestat. Ex @@ -1004,9 +887,7 @@ praevolatio. Alio modo, quando non permanet homo in his quae consiliata sunt, eo quod debiliter est firmatus in eo quod ratio iudicavit, unde et haec incontinentia vocatur debilitas. Et sic -patet quod incontinentia principaliter ad animam pertinet.</p> -<p title="II-II q. 156 a. 1 ad 1"><a name="45290"><span class= -"ref">[45290] IIª-IIae, q. 156 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum +patet quod incontinentia principaliter ad animam pertinet.</p><p title="II-II q. 156 a. 1 ad 1"><a name="45290"><span class="ref">[45290] IIª-IIae, q. 156 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum ergo dicendum quod anima humana est corporis forma, et habet quasdam vires corporeis organis utentes, quarum operationes aliquid conferunt etiam ad illa opera animae quae sunt sine corporeis @@ -1022,9 +903,7 @@ in aliquibus mulieribus contrarium accidat. Et propter hoc dicit quod mulieres non dicimus continentes, quia non ducunt, quasi habentes solidam rationem, sed ducuntur, quasi de facili sequentes -passiones.</p> -<p title="II-II q. 156 a. 1 ad 2"><a name="45291"><span class= -"ref">[45291] IIª-IIae, q. 156 a. 1 ad 2</span></a> Ad +passiones.</p><p title="II-II q. 156 a. 1 ad 2"><a name="45291"><span class="ref">[45291] IIª-IIae, q. 156 a. 1 ad 2</span></a> Ad secundum dicendum quod ex impetu passionis contingit quod aliquis statim passionem sequatur, ante consilium rationis. Impetus autem passionis provenire potest vel ex velocitate, sicut in cholericis; @@ -1036,41 +915,27 @@ contingere, propter eandem causam sicut etiam in mulieribus. Haec autem accidunt inquantum ex complexione corporis datur aliqua incontinentiae occasio, non autem causa sufficiens, ut dictum -est.</p> -<p title="II-II q. 156 a. 1 ad 3"><a name="45292"><span class= -"ref">[45292] IIª-IIae, q. 156 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium +est.</p><p title="II-II q. 156 a. 1 ad 3"><a name="45292"><span class="ref">[45292] IIª-IIae, q. 156 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium dicendum quod concupiscentia carnis in eo qui est incontinens, superat spiritum non ex necessitate, sed per quandam negligentiam -spiritus non resistentis fortiter.</p> -<br /> -<div class="E">Articulus 2</div> -<p title="II-II q. 156 a. 2 arg. 1"><a name="45293"><span class= -"ref">[45293] IIª-IIae, q. 156 a. 2 arg. 1</span></a> Ad +spiritus non resistentis fortiter.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 2</h3><p title="II-II q. 156 a. 2 arg. 1"><a name="45293"><span class="ref">[45293] IIª-IIae, q. 156 a. 2 arg. 1</span></a> Ad secundum sic proceditur. Videtur quod incontinentia non sit peccatum. Quia, ut Augustinus dicit, in libro de Lib. Arbit., <i>nullus peccat in eo quod vitare non potest</i>. Sed incontinentiam nullus potest ex seipso vitare, secundum illud Sap. VIII, <i>scio quod non possum esse continens nisi Deus det</i>. -Ergo incontinentia non est peccatum.</p> -<p title="II-II q. 156 a. 2 arg. 2"><a name="45294"><span class= -"ref">[45294] IIª-IIae, q. 156 a. 2 arg. 2</span></a> +Ergo incontinentia non est peccatum.</p><p title="II-II q. 156 a. 2 arg. 2"><a name="45294"><span class="ref">[45294] IIª-IIae, q. 156 a. 2 arg. 2</span></a> Praeterea, omne peccatum in ratione videtur consistere. Sed in eo qui est incontinens, vincitur iudicium rationis. Ergo incontinentia -non est peccatum.</p> -<p title="II-II q. 156 a. 2 arg. 3"><a name="45295"><span class= -"ref">[45295] IIª-IIae, q. 156 a. 2 arg. 3</span></a> +non est peccatum.</p><p title="II-II q. 156 a. 2 arg. 3"><a name="45295"><span class="ref">[45295] IIª-IIae, q. 156 a. 2 arg. 3</span></a> Praeterea, nullus peccat ex eo quod vehementer Deum amat. Sed ex vehementia divini amoris aliquis fit incontinens, dicit enim Dionysius, IV cap. de Div. Nom., quod <i>Paulus per incontinentiam divini amoris dixit, vivo ego, iam non ego</i>. Ergo incontinentia -non est peccatum.</p> -<p title="II-II q. 156 a. 2 s. c."><a name="45296"><span class= -"ref">[45296] IIª-IIae, q. 156 a. 2 s. c.</span></a> Sed +non est peccatum.</p><p title="II-II q. 156 a. 2 s. c."><a name="45296"><span class="ref">[45296] IIª-IIae, q. 156 a. 2 s. c.</span></a> Sed contra est quod connumeratur aliis peccatis, II ad Tim. III, ubi dicitur, criminatores, incontinentes, immites, et cetera. Ergo -incontinentia est peccatum.</p> -<p title="II-II q. 156 a. 2 co."><a name="45297"><span class= -"ref">[45297] IIª-IIae, q. 156 a. 2 co.</span></a> Respondeo +incontinentia est peccatum.</p><p title="II-II q. 156 a. 2 co."><a name="45297"><span class="ref">[45297] IIª-IIae, q. 156 a. 2 co.</span></a> Respondeo dicendum quod incontinentia potest attendi circa aliquid tripliciter. Uno modo, proprie et simpliciter. Et sic incontinentia attenditur circa concupiscentias delectationum tactus, sicut et @@ -1098,29 +963,19 @@ totaliter ducitur per concupiscentiam malam, ita aliquis totaliter ducitur per concupiscentiam bonam, quae est secundum rationem. Et talis incontinentia non est peccatum, sed pertinet ad perfectionem -virtutis.</p> -<p title="II-II q. 156 a. 2 ad 1"><a name="45298"><span class= -"ref">[45298] IIª-IIae, q. 156 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum +virtutis.</p><p title="II-II q. 156 a. 2 ad 1"><a name="45298"><span class="ref">[45298] IIª-IIae, q. 156 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum ergo dicendum quod homo potest vitare peccatum et facere bonum, non tamen sine divino auxilio, secundum illud Ioan. XV, <i>sine me nihil potestis facere</i>. Unde per hoc quod homo indiget divino auxilio ad hoc quod sit continens, non excluditur quin incontinentia sit peccatum, quia, ut dicitur in III Ethic., <i>quae -per amicos possumus, aliqualiter per nos possumus</i>.</p> -<p title="II-II q. 156 a. 2 ad 2"><a name="45299"><span class= -"ref">[45299] IIª-IIae, q. 156 a. 2 ad 2</span></a> Ad +per amicos possumus, aliqualiter per nos possumus</i>.</p><p title="II-II q. 156 a. 2 ad 2"><a name="45299"><span class="ref">[45299] IIª-IIae, q. 156 a. 2 ad 2</span></a> Ad secundum dicendum quod in eo qui est incontinens vincitur iudicium rationis, non quidem ex necessitate, quod auferret rationem peccati, sed ex negligentia quadam hominis non firmiter intendentis -ad resistendum passioni per iudicium rationis quod habet.</p> -<p title="II-II q. 156 a. 2 ad 3"><a name="45300"><span class= -"ref">[45300] IIª-IIae, q. 156 a. 2 ad 3</span></a> Ad tertium +ad resistendum passioni per iudicium rationis quod habet.</p><p title="II-II q. 156 a. 2 ad 3"><a name="45300"><span class="ref">[45300] IIª-IIae, q. 156 a. 2 ad 3</span></a> Ad tertium dicendum quod ratio illa procedit de incontinentia per -similitudinem dicta, et non proprie.</p> -<br /> -<div class="E">Articulus 3</div> -<p title="II-II q. 156 a. 3 arg. 1"><a name="45301"><span class= -"ref">[45301] IIª-IIae, q. 156 a. 3 arg. 1</span></a> Ad +similitudinem dicta, et non proprie.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 3</h3><p title="II-II q. 156 a. 3 arg. 1"><a name="45301"><span class="ref">[45301] IIª-IIae, q. 156 a. 3 arg. 1</span></a> Ad tertium sic proceditur. Videtur quod incontinens plus peccet quam intemperatus. Tanto enim aliquis videtur gravius peccare, quanto magis contra conscientiam agit, secundum illud Luc. XII, <i>servus @@ -1129,9 +984,7 @@ quam intemperatus, quia, ut dicitur in VII Ethic., incontinens, sciens quoniam prava sunt quae concupiscit, nihilominus agit, propter passionem; intemperatus autem iudicat ea quae concupiscit -esse bona. Ergo incontinens gravius peccat quam intemperatus.</p> -<p title="II-II q. 156 a. 3 arg. 2"><a name="45302"><span class= -"ref">[45302] IIª-IIae, q. 156 a. 3 arg. 2</span></a> +esse bona. Ergo incontinens gravius peccat quam intemperatus.</p><p title="II-II q. 156 a. 3 arg. 2"><a name="45302"><span class="ref">[45302] IIª-IIae, q. 156 a. 3 arg. 2</span></a> Praeterea, quanto aliquod peccatum gravius est, tanto videtur esse minus sanabile, unde et peccata in spiritum sanctum, quae sunt gravissima, dicuntur esse irremissibilia. Sed peccatum @@ -1140,24 +993,18 @@ correctionem, quae nihil videtur conferre incontinenti, qui scit se male agere, et nihilominus male agit, intemperato autem videtur quod bene agat, et sic aliquid ei conferre posset admonitio. Ergo -videtur quod incontinens gravius peccet quam intemperatus.</p> -<p title="II-II q. 156 a. 3 arg. 3"><a name="45303"><span class= -"ref">[45303] IIª-IIae, q. 156 a. 3 arg. 3</span></a> +videtur quod incontinens gravius peccet quam intemperatus.</p><p title="II-II q. 156 a. 3 arg. 3"><a name="45303"><span class="ref">[45303] IIª-IIae, q. 156 a. 3 arg. 3</span></a> Praeterea, quanto aliquis ex maiori libidine peccat, tanto gravius peccat. Sed incontinens peccat ex maiori libidine quam intemperatus, quia incontinens habet vehementes concupiscentias, quas non semper habet intemperatus. Ergo incontinens magis peccat -quam intemperatus.</p> -<p title="II-II q. 156 a. 3 s. c."><a name="45304"><span class= -"ref">[45304] IIª-IIae, q. 156 a. 3 s. c.</span></a> Sed +quam intemperatus.</p><p title="II-II q. 156 a. 3 s. c."><a name="45304"><span class="ref">[45304] IIª-IIae, q. 156 a. 3 s. c.</span></a> Sed contra est quod impoenitentia aggravat omne peccatum, unde Augustinus, in libro de Verb. Dom., dicit quod impoenitentia est peccatum in spiritum sanctum. Sed sicut philosophus dicit, in VII Ethic., <i>intemperatus non est poenitivus, immanet enim electioni, incontinens autem omnis est poenitivus</i>. Ergo intemperatus -gravius peccat quam incontinens.</p> -<p title="II-II q. 156 a. 3 co."><a name="45305"><span class= -"ref">[45305] IIª-IIae, q. 156 a. 3 co.</span></a> Respondeo +gravius peccat quam incontinens.</p><p title="II-II q. 156 a. 3 co."><a name="45305"><span class="ref">[45305] IIª-IIae, q. 156 a. 3 co.</span></a> Respondeo dicendum quod peccatum, secundum Augustinum, praecipue in voluntate consistit, voluntas enim est qua peccatur et recte vivitur. Et ideo ubi est maior inclinatio voluntatis ad peccandum, ibi est gravius @@ -1172,9 +1019,7 @@ de his dicitur Proverb. II, quod <i>laetantur cum male fecerint, et exultant in rebus pessimis</i>. Unde patet quod intemperatus est multo peior quam incontinens, ut etiam philosophus dicit, in VII -Ethic.</p> -<p title="II-II q. 156 a. 3 ad 1"><a name="45306"><span class= -"ref">[45306] IIª-IIae, q. 156 a. 3 ad 1</span></a> Ad primum +Ethic.</p><p title="II-II q. 156 a. 3 ad 1"><a name="45306"><span class="ref">[45306] IIª-IIae, q. 156 a. 3 ad 1</span></a> Ad primum ergo dicendum quod ignorantia intellectus quandoque quidem praecedit inclinationem appetitus, et causat eam. Et sic, quanto est maior ignorantia, tanto magis peccatum diminuit, vel totaliter @@ -1198,9 +1043,7 @@ finem, inquantum scilicet iudicat hoc esse bonum, ut irrefrenate concupiscentias sequatur. Unde philosophus, in VII Ethic., dicit quod incontinens est melior intemperato, quia salvatur in eo -optimum principium, scilicet recta existimatio de fine.</p> -<p title="II-II q. 156 a. 3 ad 2"><a name="45307"><span class= -"ref">[45307] IIª-IIae, q. 156 a. 3 ad 2</span></a> Ad +optimum principium, scilicet recta existimatio de fine.</p><p title="II-II q. 156 a. 3 ad 2"><a name="45307"><span class="ref">[45307] IIª-IIae, q. 156 a. 3 ad 2</span></a> Ad secundum dicendum quod ad sanationem incontinentis non sufficit sola cognitio, sed requiritur interius auxilium gratiae concupiscentiam mitigantis, et adhibetur etiam exterius remedium @@ -1214,9 +1057,7 @@ similiter in operativis ille qui errat circa finem. Aliud autem est ex parte inclinationis appetitus, quae in intemperato est ex habitu, qui difficile tollitur, inclinatio autem incontinentis est -ex passione, quae facilius reprimi potest.</p> -<p title="II-II q. 156 a. 3 ad 3"><a name="45308"><span class= -"ref">[45308] IIª-IIae, q. 156 a. 3 ad 3</span></a> Ad tertium +ex passione, quae facilius reprimi potest.</p><p title="II-II q. 156 a. 3 ad 3"><a name="45308"><span class="ref">[45308] IIª-IIae, q. 156 a. 3 ad 3</span></a> Ad tertium dicendum quod libido voluntatis, quae auget peccatum, maior est in intemperato quam in incontinente, ut ex dictis patet. Sed libido concupiscentiae appetitus sensitivi quandoque maior est in @@ -1226,11 +1067,7 @@ VII Ethic., quod magis intemperatum vituperamus, quia non concupiscens, vel quiete, idest remisse concupiscens, persequitur delectationes. Quid enim faceret si adesset concupiscentia -iuvenilis?</p> -<br /> -<div class="E">Articulus 4</div> -<p title="II-II q. 156 a. 4 arg. 1"><a name="45309"><span class= -"ref">[45309] IIª-IIae, q. 156 a. 4 arg. 1</span></a> Ad +iuvenilis?</p></div><div class="a"><h3>Articulus 4</h3><p title="II-II q. 156 a. 4 arg. 1"><a name="45309"><span class="ref">[45309] IIª-IIae, q. 156 a. 4 arg. 1</span></a> Ad quartum sic proceditur. Videtur quod incontinens irae sit peior quam incontinens concupiscentiae. Quanto enim difficilius est resistere passioni, tanto incontinentia videtur esse levior, unde @@ -1239,9 +1076,7 @@ admirabile, sed condonabile. Sed, sicut Heraclitus dixit, difficilius est pugnare contra concupiscentiam quam contra iram</i>. Ergo levior est incontinentia concupiscentiae quam -incontinentia irae.</p> -<p title="II-II q. 156 a. 4 arg. 2"><a name="45310"><span class= -"ref">[45310] IIª-IIae, q. 156 a. 4 arg. 2</span></a> +incontinentia irae.</p><p title="II-II q. 156 a. 4 arg. 2"><a name="45310"><span class="ref">[45310] IIª-IIae, q. 156 a. 4 arg. 2</span></a> Praeterea, si passio per suam vehementiam totaliter auferat iudicium rationis, omnino excusatur aliquis a peccato, sicut patet in eo qui incidit ex passione in furiam. Sed plus remanet de @@ -1249,22 +1084,16 @@ incontinens concupiscentiae, <i>iratus enim aliqualiter audit rationem, non autem concupiscens</i>, ut patet per philosophum, in VII Ethic. Ergo incontinens irae est peior quam incontinens -concupiscentiae.</p> -<p title="II-II q. 156 a. 4 arg. 3"><a name="45311"><span class= -"ref">[45311] IIª-IIae, q. 156 a. 4 arg. 3</span></a> +concupiscentiae.</p><p title="II-II q. 156 a. 4 arg. 3"><a name="45311"><span class="ref">[45311] IIª-IIae, q. 156 a. 4 arg. 3</span></a> Praeterea, tanto aliquod peccatum videtur esse gravius, quanto est periculosius. Sed incontinentia irae videtur esse periculosior, quia perducit hominem ad maius peccatum, scilicet ad homicidium, quod est gravius peccatum quam adulterium, ad quod perducit incontinentia concupiscentiae. Ergo incontinentia irae est gravior -quam incontinentia concupiscentiae.</p> -<p title="II-II q. 156 a. 4 s. c."><a name="45312"><span class= -"ref">[45312] IIª-IIae, q. 156 a. 4 s. c.</span></a> Sed +quam incontinentia concupiscentiae.</p><p title="II-II q. 156 a. 4 s. c."><a name="45312"><span class="ref">[45312] IIª-IIae, q. 156 a. 4 s. c.</span></a> Sed contra est quod philosophus dicit, in VII Ethic., quod <i>minus turpis est incontinentia irae quam incontinentia -concupiscentiae</i>.</p> -<p title="II-II q. 156 a. 4 co."><a name="45313"><span class= -"ref">[45313] IIª-IIae, q. 156 a. 4 co.</span></a> Respondeo +concupiscentiae</i>.</p><p title="II-II q. 156 a. 4 co."><a name="45313"><span class="ref">[45313] IIª-IIae, q. 156 a. 4 co.</span></a> Respondeo dicendum quod peccatum incontinentiae potest dupliciter considerari. Uno modo, ex parte passionis ex qua ratio superatur. Et sic incontinentia concupiscentiae est turpior quam incontinentia @@ -1289,65 +1118,42 @@ Alio modo potest considerari peccatum incontinentiae quantum ad malum in quod quis incidit a ratione discedens. Et sic incontinentia irae est, ut plurimum, gravior, quia ducit in ea quae -pertinent ad proximi nocumentum.</p> -<p title="II-II q. 156 a. 4 ad 1"><a name="45314"><span class= -"ref">[45314] IIª-IIae, q. 156 a. 4 ad 1</span></a> Ad primum +pertinent ad proximi nocumentum.</p><p title="II-II q. 156 a. 4 ad 1"><a name="45314"><span class="ref">[45314] IIª-IIae, q. 156 a. 4 ad 1</span></a> Ad primum ergo dicendum quod difficilius est assidue pugnare contra delectationem quam contra iram, quia concupiscentia est magis continua, sed ad horam difficilius est resistere irae, propter eius -impetum.</p> -<p title="II-II q. 156 a. 4 ad 2"><a name="45315"><span class= -"ref">[45315] IIª-IIae, q. 156 a. 4 ad 2</span></a> Ad +impetum.</p><p title="II-II q. 156 a. 4 ad 2"><a name="45315"><span class="ref">[45315] IIª-IIae, q. 156 a. 4 ad 2</span></a> Ad secundum dicendum quod concupiscentia dicitur esse sine ratione, non quia totaliter auferat iudicium rationis, sed quia in nullo -procedit secundum iudicium rationis. Et ex hoc est turpior.</p> -<p title="II-II q. 156 a. 4 ad 3"><a name="45316"><span class= -"ref">[45316] IIª-IIae, q. 156 a. 4 ad 3</span></a> Ad tertium +procedit secundum iudicium rationis. Et ex hoc est turpior.</p><p title="II-II q. 156 a. 4 ad 3"><a name="45316"><span class="ref">[45316] IIª-IIae, q. 156 a. 4 ad 3</span></a> Ad tertium dicendum quod ratio illa procedit ex parte eorum in quae -incontinens deducitur.</p> -<br /> -<div class="D">Quaestio 157</div> -<div class="G">Prooemium</div> -<p title="II-II q. 157 pr."><a name="45317"><span class= -"ref">[45317] IIª-IIae, q. 157 pr.</span></a> Deinde +incontinens deducitur.</p></div></div><div class="q" id="q157"><h2>Quaestio 157</h2><div class="p"><h3>Prooemium</h3><p title="II-II q. 157 pr."><a name="45317"><span class="ref">[45317] IIª-IIae, q. 157 pr.</span></a> Deinde considerandum est de clementia et mansuetudine, et vitiis oppositis. Circa ipsas autem virtutes quaeruntur quatuor. Primo, utrum clementia et mansuetudo sint idem. Secundo, utrum utraque earum sit virtus. Tertio, utrum utraque earum sit pars -temperantiae. Quarto, de comparatione earum ad alias virtutes.</p> -<br /> -<div class="E">Articulus 1</div> -<p title="II-II q. 157 a. 1 arg. 1"><a name="45318"><span class= -"ref">[45318] IIª-IIae, q. 157 a. 1 arg. 1</span></a> Ad +temperantiae. Quarto, de comparatione earum ad alias virtutes.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 1</h3><p title="II-II q. 157 a. 1 arg. 1"><a name="45318"><span class="ref">[45318] IIª-IIae, q. 157 a. 1 arg. 1</span></a> Ad primum sic proceditur. Videtur quod clementia et mansuetudo sint penitus idem. Mansuetudo enim est moderativa irarum, ut philosophus dicit, in IV Ethic. Ira autem est appetitus vindictae. <i>Cum ergo clementia sit lenitas superioris adversus inferiorem in constituendis poenis</i>, ut Seneca dicit, in II de clementia; per poenas autem fit vindicta, videtur quod clementia et mansuetudo -sint idem.</p> -<p title="II-II q. 157 a. 1 arg. 2"><a name="45319"><span class= -"ref">[45319] IIª-IIae, q. 157 a. 1 arg. 2</span></a> +sint idem.</p><p title="II-II q. 157 a. 1 arg. 2"><a name="45319"><span class="ref">[45319] IIª-IIae, q. 157 a. 1 arg. 2</span></a> Praeterea, Tullius dicit, in II Rhet., quod <i>clementia est virtus per quam animus concitatus in odium alicuius, benignitate retinetur</i>, et sic videtur quod clementia sit moderativa odii. Sed odium, ut Augustinus dicit, causatur ab ira, circa quam est mansuetudo. Ergo videtur quod mansuetudo et clementia sint -idem.</p> -<p title="II-II q. 157 a. 1 arg. 3"><a name="45320"><span class= -"ref">[45320] IIª-IIae, q. 157 a. 1 arg. 3</span></a> +idem.</p><p title="II-II q. 157 a. 1 arg. 3"><a name="45320"><span class="ref">[45320] IIª-IIae, q. 157 a. 1 arg. 3</span></a> Praeterea, idem vitium non contrariatur diversis virtutibus. Sed idem vitium opponitur mansuetudini et clementiae, scilicet crudelitas. Ergo videtur quod mansuetudo et clementia sint penitus -idem.</p> -<p title="II-II q. 157 a. 1 s. c."><a name="45321"><span class= -"ref">[45321] IIª-IIae, q. 157 a. 1 s. c.</span></a> Sed +idem.</p><p title="II-II q. 157 a. 1 s. c."><a name="45321"><span class="ref">[45321] IIª-IIae, q. 157 a. 1 s. c.</span></a> Sed contra est quod secundum praedictam definitionem Senecae, clementia est lenitas superioris adversus inferiorem. Mansuetudo autem non solum est superioris ad inferiorem, sed cuiuslibet ad quemlibet. -Ergo mansuetudo et clementia non sunt penitus idem.</p> -<p title="II-II q. 157 a. 1 co."><a name="45322"><span class= -"ref">[45322] IIª-IIae, q. 157 a. 1 co.</span></a> Respondeo +Ergo mansuetudo et clementia non sunt penitus idem.</p><p title="II-II q. 157 a. 1 co."><a name="45322"><span class="ref">[45322] IIª-IIae, q. 157 a. 1 co.</span></a> Respondeo dicendum quod, sicut dicitur in II Ethic., virtus moralis consistit circa passiones et actiones. Passiones autem interiores sunt actionum exteriorum principia, aut etiam impedimenta. Et ideo @@ -1364,14 +1170,10 @@ mansuetudo, inquantum refrenat impetum irae, concurrit in eundem effectum cum clementia. Differunt tamen ab invicem, inquantum clementia est moderativa exterioris punitionis, mansuetudo autem -proprie diminuit passionem irae.</p> -<p title="II-II q. 157 a. 1 ad 1"><a name="45323"><span class= -"ref">[45323] IIª-IIae, q. 157 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum +proprie diminuit passionem irae.</p><p title="II-II q. 157 a. 1 ad 1"><a name="45323"><span class="ref">[45323] IIª-IIae, q. 157 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum ergo dicendum quod mansuetudo proprie respicit ipsum vindictae appetitum. Sed clementia respicit ipsas poenas quae exterius -adhibentur ad vindictam.</p> -<p title="II-II q. 157 a. 1 ad 2"><a name="45324"><span class= -"ref">[45324] IIª-IIae, q. 157 a. 1 ad 2</span></a> Ad +adhibentur ad vindictam.</p><p title="II-II q. 157 a. 1 ad 2"><a name="45324"><span class="ref">[45324] IIª-IIae, q. 157 a. 1 ad 2</span></a> Ad secundum dicendum quod affectus hominis inclinatur ad minorationem eorum quae homini per se non placent. Ex hoc autem quod aliquis amat aliquem, contingit quod non placet ei per se poena eius, sed @@ -1381,9 +1183,7 @@ odio impeditur talis diminutio. Et propter hoc Tullius dicit quod animus concitatus in odium, scilicet ad gravius puniendum, per clementiam retinetur, ne scilicet acriorem poenam inferat, non quod -clementia sit directe odii moderativa, sed poenae.</p> -<p title="II-II q. 157 a. 1 ad 3"><a name="45325"><span class= -"ref">[45325] IIª-IIae, q. 157 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium +clementia sit directe odii moderativa, sed poenae.</p><p title="II-II q. 157 a. 1 ad 3"><a name="45325"><span class="ref">[45325] IIª-IIae, q. 157 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium dicendum quod mansuetudini, quae est directe circa iras proprie opponitur vitium iracundiae, quod importat excessum irae. Sed crudelitas importat excessum in puniendo. Unde dicit Seneca, in II @@ -1391,45 +1191,31 @@ modum non habent</i>. Qui autem in poenis hominum propter se delectantur, etiam sine causa, possunt dici saevi vel feri, quasi affectum humanum non habentes, ex quo naturaliter homo diligit -hominem.</p> -<br /> -<div class="E">Articulus 2</div> -<p title="II-II q. 157 a. 2 arg. 1"><a name="45326"><span class= -"ref">[45326] IIª-IIae, q. 157 a. 2 arg. 1</span></a> Ad +hominem.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 2</h3><p title="II-II q. 157 a. 2 arg. 1"><a name="45326"><span class="ref">[45326] IIª-IIae, q. 157 a. 2 arg. 1</span></a> Ad secundum sic proceditur. Videtur quod neque clementia neque mansuetudo sit virtus. Nulla enim virtus alteri virtuti opponitur. Sed utraque videtur opponi severitati, quae est quaedam virtus. -Ergo neque clementia neque mansuetudo est virtus.</p> -<p title="II-II q. 157 a. 2 arg. 2"><a name="45327"><span class= -"ref">[45327] IIª-IIae, q. 157 a. 2 arg. 2</span></a> +Ergo neque clementia neque mansuetudo est virtus.</p><p title="II-II q. 157 a. 2 arg. 2"><a name="45327"><span class="ref">[45327] IIª-IIae, q. 157 a. 2 arg. 2</span></a> Praeterea, virtus corrumpitur per superfluum et diminutum. Sed tam clementia quam mansuetudo in diminutione quadam consistunt, nam clementia est diminutiva poenarum, mansuetudo autem est diminutiva -irae. Ergo neque clementia neque mansuetudo est virtus.</p> -<p title="II-II q. 157 a. 2 arg. 3"><a name="45328"><span class= -"ref">[45328] IIª-IIae, q. 157 a. 2 arg. 3</span></a> +irae. Ergo neque clementia neque mansuetudo est virtus.</p><p title="II-II q. 157 a. 2 arg. 3"><a name="45328"><span class="ref">[45328] IIª-IIae, q. 157 a. 2 arg. 3</span></a> Praeterea, mansuetudo, sive mititas, ponitur, Matth. V, inter beatitudines; et inter fructus, Galat. V. Sed virtutes differunt et a beatitudinibus et a fructibus. Ergo non continetur sub -virtute.</p> -<p title="II-II q. 157 a. 2 s. c."><a name="45329"><span class= -"ref">[45329] IIª-IIae, q. 157 a. 2 s. c.</span></a> Sed +virtute.</p><p title="II-II q. 157 a. 2 s. c."><a name="45329"><span class="ref">[45329] IIª-IIae, q. 157 a. 2 s. c.</span></a> Sed contra est quod Seneca dicit, in II de Clem., <i>clementiam et mansuetudinem omnes boni viri praestabunt</i>. Sed virtus est proprie quae pertinet ad bonos viros, nam <i>virtus est quae bonum facit habentem, et opus eius bonum reddit</i>, ut dicitur in II -Ethic. Ergo clementia et mansuetudo sunt virtutes.</p> -<p title="II-II q. 157 a. 2 co."><a name="45330"><span class= -"ref">[45330] IIª-IIae, q. 157 a. 2 co.</span></a> Respondeo +Ethic. Ergo clementia et mansuetudo sunt virtutes.</p><p title="II-II q. 157 a. 2 co."><a name="45330"><span class="ref">[45330] IIª-IIae, q. 157 a. 2 co.</span></a> Respondeo dicendum quod ratio virtutis moralis consistit in hoc quod appetitus rationi subdatur, ut patet per philosophum, in I Ethic. Hoc autem servatur tam in clementia quam in mansuetudine, nam clementia in diminuendo poenas aspicit ad rationem, ut Seneca dicit, in II de Clem.; similiter etiam mansuetudo secundum rationem rectam moderatur iras, ut dicitur in IV Ethic. Unde manifestum est -quod tam clementia quam mansuetudo est virtus.</p> -<p title="II-II q. 157 a. 2 ad 1"><a name="45331"><span class= -"ref">[45331] IIª-IIae, q. 157 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum +quod tam clementia quam mansuetudo est virtus.</p><p title="II-II q. 157 a. 2 ad 1"><a name="45331"><span class="ref">[45331] IIª-IIae, q. 157 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum ergo dicendum quod mansuetudo non directe opponitur severitati, nam mansuetudo est circa iras, severitas autem attenditur circa exteriorem inflictionem poenarum. Unde secundum hoc, videretur @@ -1439,9 +1225,7 @@ inflictionem poenarum quando hoc recta ratio requirit, clementia autem diminutiva est poenarum etiam secundum rationem rectam, quando scilicet oportet, et in quibus oportet. Et ideo non sunt -opposita, quia non sunt circa idem.</p> -<p title="II-II q. 157 a. 2 ad 2"><a name="45332"><span class= -"ref">[45332] IIª-IIae, q. 157 a. 2 ad 2</span></a> Ad +opposita, quia non sunt circa idem.</p><p title="II-II q. 157 a. 2 ad 2"><a name="45332"><span class="ref">[45332] IIª-IIae, q. 157 a. 2 ad 2</span></a> Ad secundum dicendum quod, secundum philosophum, in IV Ethic., <i>habitus qui medium tenet in ira, est innominatus; et ideo virtus nominatur a diminutione irae, quae significatur nomine @@ -1460,40 +1244,26 @@ patet quod clementia comparatur ad severitatem sicut epieikeia ad iustitiam legalem, cuius pars est severitas quantum ad inflictionem poenarum secundum legem. Differt tamen clementia ab epieikeia, ut -infra dicetur.</p> -<p title="II-II q. 157 a. 2 ad 3"><a name="45333"><span class= -"ref">[45333] IIª-IIae, q. 157 a. 2 ad 3</span></a> Ad tertium +infra dicetur.</p><p title="II-II q. 157 a. 2 ad 3"><a name="45333"><span class="ref">[45333] IIª-IIae, q. 157 a. 2 ad 3</span></a> Ad tertium dicendum quod beatitudines sunt actus virtutum, fructus autem sunt delectationes de actibus virtutum. Et ideo nihil prohibet -mansuetudinem poni et virtutem et beatitudinem et fructum.</p> -<br /> -<div class="E">Articulus 3</div> -<p title="II-II q. 157 a. 3 arg. 1"><a name="45334"><span class= -"ref">[45334] IIª-IIae, q. 157 a. 3 arg. 1</span></a> Ad +mansuetudinem poni et virtutem et beatitudinem et fructum.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 3</h3><p title="II-II q. 157 a. 3 arg. 1"><a name="45334"><span class="ref">[45334] IIª-IIae, q. 157 a. 3 arg. 1</span></a> Ad tertium sic proceditur. Videtur quod praedictae virtutes non sint partes temperantiae. Clementia enim est diminutiva poenarum, ut dictum est. Hoc autem philosophus, in V Ethic., attribuit epieikeiae, quae pertinet ad iustitiam, ut supra habitum est. Ergo -videtur quod clementia non sit pars temperantiae.</p> -<p title="II-II q. 157 a. 3 arg. 2"><a name="45335"><span class= -"ref">[45335] IIª-IIae, q. 157 a. 3 arg. 2</span></a> +videtur quod clementia non sit pars temperantiae.</p><p title="II-II q. 157 a. 3 arg. 2"><a name="45335"><span class="ref">[45335] IIª-IIae, q. 157 a. 3 arg. 2</span></a> Praeterea, temperantia est circa concupiscentias. Mansuetudo autem et clementia non respiciunt concupiscentias, sed magis iram et -vindictam. Non ergo debent poni partes temperantiae.</p> -<p title="II-II q. 157 a. 3 arg. 3"><a name="45336"><span class= -"ref">[45336] IIª-IIae, q. 157 a. 3 arg. 3</span></a> +vindictam. Non ergo debent poni partes temperantiae.</p><p title="II-II q. 157 a. 3 arg. 3"><a name="45336"><span class="ref">[45336] IIª-IIae, q. 157 a. 3 arg. 3</span></a> Praeterea, Seneca dicit, in II de Clem., <i>cui voluptati saevitia est, possumus insaniam vocare</i>. Hoc autem opponitur clementiae et mansuetudini. Cum ergo insania opponatur prudentiae, videtur quod clementia et mansuetudo sint partes prudentiae, magis quam -temperantiae.</p> -<p title="II-II q. 157 a. 3 s. c."><a name="45337"><span class= -"ref">[45337] IIª-IIae, q. 157 a. 3 s. c.</span></a> Sed +temperantiae.</p><p title="II-II q. 157 a. 3 s. c."><a name="45337"><span class="ref">[45337] IIª-IIae, q. 157 a. 3 s. c.</span></a> Sed contra est quod Seneca dicit, in II de Clem., quod <i>clementia est temperantia animi in potestate ulciscendi</i>. Tullius etiam ponit -clementiam partem temperantiae.</p> -<p title="II-II q. 157 a. 3 co."><a name="45338"><span class= -"ref">[45338] IIª-IIae, q. 157 a. 3 co.</span></a> Respondeo +clementiam partem temperantiae.</p><p title="II-II q. 157 a. 3 co."><a name="45338"><span class="ref">[45338] IIª-IIae, q. 157 a. 3 co.</span></a> Respondeo dicendum quod partes assignantur virtutibus principalibus secundum quod imitantur ipsas in aliquibus materiis secundariis, quantum ad modum ex quo principaliter dependet laus virtutis, unde et nomen @@ -1505,9 +1275,7 @@ quia scilicet clementia est diminutiva poenarum, mansuetudo vero est mitigativa irae, ut ex dictis patet. Et ideo tam clementia quam mansuetudo adiunguntur temperantiae sicut virtuti principali. Et -secundum hoc ponuntur partes ipsius.</p> -<p title="II-II q. 157 a. 3 ad 1"><a name="45339"><span class= -"ref">[45339] IIª-IIae, q. 157 a. 3 ad 1</span></a> Ad primum +secundum hoc ponuntur partes ipsius.</p><p title="II-II q. 157 a. 3 ad 1"><a name="45339"><span class="ref">[45339] IIª-IIae, q. 157 a. 3 ad 1</span></a> Ad primum ergo dicendum quod in diminutione poenarum duo sunt consideranda. Quorum unum est quod diminutio poenarum fiat secundum intentionem legislatoris, licet non secundum verba legis. Et secundum hoc, @@ -1519,16 +1287,12 @@ illud quod potest alium tristare. Et ideo dicit Seneca quod <i>clementia est quaedam lenitas animi</i>. Nam e contrario austeritas animi videtur esse in eo qui non veretur alios -contristare.</p> -<p title="II-II q. 157 a. 3 ad 2"><a name="45340"><span class= -"ref">[45340] IIª-IIae, q. 157 a. 3 ad 2</span></a> Ad +contristare.</p><p title="II-II q. 157 a. 3 ad 2"><a name="45340"><span class="ref">[45340] IIª-IIae, q. 157 a. 3 ad 2</span></a> Ad secundum dicendum quod adiunctio virtutum secundariarum ad principales magis attenditur secundum modum virtutis, qui est quasi quaedam forma eius, quam secundum materiam. Mansuetudo autem et clementia conveniunt cum temperantia in modo, ut dictum est, licet -non conveniant in materia.</p> -<p title="II-II q. 157 a. 3 ad 3"><a name="45341"><span class= -"ref">[45341] IIª-IIae, q. 157 a. 3 ad 3</span></a> Ad tertium +non conveniant in materia.</p><p title="II-II q. 157 a. 3 ad 3"><a name="45341"><span class="ref">[45341] IIª-IIae, q. 157 a. 3 ad 3</span></a> Ad tertium dicendum quod insania dicitur per corruptionem sanitatis. Sicut autem sanitas corporalis corrumpitur per hoc quod corpus recedit a debita complexione humanae speciei, ita etiam insania secundum @@ -1540,11 +1304,7 @@ Ethic. Insania autem quae excludit usum rationis, opponitur prudentiae. Sed quod aliquis delectetur in poenis hominum, dicitur esse insania, quia per hoc videtur homo privatus affectu humano, -quem sequitur clementia.</p> -<br /> -<div class="E">Articulus 4</div> -<p title="II-II q. 157 a. 4 arg. 1"><a name="45342"><span class= -"ref">[45342] IIª-IIae, q. 157 a. 4 arg. 1</span></a> Ad +quem sequitur clementia.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 4</h3><p title="II-II q. 157 a. 4 arg. 1"><a name="45342"><span class="ref">[45342] IIª-IIae, q. 157 a. 4 arg. 1</span></a> Ad quartum sic proceditur. Videtur quod clementia et mansuetudo sint potissimae virtutes. Laus enim virtutis praecipue consistit ex hoc quod ordinat hominem ad beatitudinem, quae in Dei cognitione @@ -1553,9 +1313,7 @@ insitum verbum</i>; et Eccli. V, <i>esto mansuetus ad audiendum verbum Dei</i>; et Dionysius dicit, in epistola ad Demophil., <i>Moysen propter multam mansuetudinem Dei apparitione dignum -habitum</i>. Ergo mansuetudo est potissima virtutum.</p> -<p title="II-II q. 157 a. 4 arg. 2"><a name="45343"><span class= -"ref">[45343] IIª-IIae, q. 157 a. 4 arg. 2</span></a> +habitum</i>. Ergo mansuetudo est potissima virtutum.</p><p title="II-II q. 157 a. 4 arg. 2"><a name="45343"><span class="ref">[45343] IIª-IIae, q. 157 a. 4 arg. 2</span></a> Praeterea, tanto virtus aliqua potior esse videtur, quanto magis acceptatur a Deo et ab hominibus. Sed mansuetudo maxime videtur acceptari a Deo, dicitur enim Eccli. I, quod <i>beneplacitum est @@ -1567,9 +1325,7 @@ in mansuetudine perfice opera tua, et super hominum gloria diligeris</i>. Propter quod et Proverb. XX dicitur quod <i>clementia thronus regius roboratur</i>. Ergo mansuetudo et -clementia sunt potissimae virtutes.</p> -<p title="II-II q. 157 a. 4 arg. 3"><a name="45344"><span class= -"ref">[45344] IIª-IIae, q. 157 a. 4 arg. 3</span></a> +clementia sunt potissimae virtutes.</p><p title="II-II q. 157 a. 4 arg. 3"><a name="45344"><span class="ref">[45344] IIª-IIae, q. 157 a. 4 arg. 3</span></a> Praeterea, Augustinus dicit, in libro de Serm. domini in monte, quod <i>mites sunt qui cedunt improbitatibus, et non resistunt in malo, sed vincunt in bono malum</i>. Hoc autem videtur pertinere ad @@ -1577,13 +1333,9 @@ quia super illud I ad Tim. IV, pietas ad omnia utilis est, dicit Glossa Ambrosii quod <i>omnis summa religionis Christianae in pietate consistit</i>. Ergo mansuetudo et clementia sunt maximae -virtutes.</p> -<p title="II-II q. 157 a. 4 s. c."><a name="45345"><span class= -"ref">[45345] IIª-IIae, q. 157 a. 4 s. c.</span></a> Sed +virtutes.</p><p title="II-II q. 157 a. 4 s. c."><a name="45345"><span class="ref">[45345] IIª-IIae, q. 157 a. 4 s. c.</span></a> Sed contra est, quia non ponuntur virtutes principales, sed adiunguntur -alteri virtuti quasi principaliori.</p> -<p title="II-II q. 157 a. 4 co."><a name="45346"><span class= -"ref">[45346] IIª-IIae, q. 157 a. 4 co.</span></a> Respondeo +alteri virtuti quasi principaliori.</p><p title="II-II q. 157 a. 4 co."><a name="45346"><span class="ref">[45346] IIª-IIae, q. 157 a. 4 co.</span></a> Respondeo dicendum quod nihil prohibet aliquas virtutes non esse potissimas simpliciter nec quoad omnia, sed secundum quid et in aliquo genere. Non est autem possibile quod clementia et mansuetudo sint @@ -1604,9 +1356,7 @@ principalis, ut ex dictis patet. Clementia vero, in hoc quod diminuit poenas, maxime videtur accedere ad caritatem, quae est potissima virtutum, per quam bona operamur ad proximos et eorum -mala impedimus.</p> -<p title="II-II q. 157 a. 4 ad 1"><a name="45347"><span class= -"ref">[45347] IIª-IIae, q. 157 a. 4 ad 1</span></a> Ad primum +mala impedimus.</p><p title="II-II q. 157 a. 4 ad 1"><a name="45347"><span class="ref">[45347] IIª-IIae, q. 157 a. 4 ad 1</span></a> Ad primum ergo dicendum quod mansuetudo praeparat hominem ad Dei cognitionem removendo impedimentum. Et hoc dupliciter. Primo quidem faciendo hominem compotem sui per diminutionem irae, ut dictum est. Alio @@ -1615,15 +1365,11 @@ Et ideo Augustinus dicit, in II de Doct. Christ., quod <i>mitescere est non contradicere divinae Scripturae, sive intellectae, si aliqua vitia nostra percutit; sive non intellectae, quasi nos -melius et verius sapere et praecipere possemus</i>.</p> -<p title="II-II q. 157 a. 4 ad 2"><a name="45348"><span class= -"ref">[45348] IIª-IIae, q. 157 a. 4 ad 2</span></a> Ad +melius et verius sapere et praecipere possemus</i>.</p><p title="II-II q. 157 a. 4 ad 2"><a name="45348"><span class="ref">[45348] IIª-IIae, q. 157 a. 4 ad 2</span></a> Ad secundum dicendum quod mansuetudo et clementia reddunt hominem Deo et hominibus acceptum, secundum quod concurrunt in eundem effectum cum caritate, quae est maxima virtutum, scilicet in subtrahendo -mala proximorum.</p> -<p title="II-II q. 157 a. 4 ad 3"><a name="45349"><span class= -"ref">[45349] IIª-IIae, q. 157 a. 4 ad 3</span></a> Ad tertium +mala proximorum.</p><p title="II-II q. 157 a. 4 ad 3"><a name="45349"><span class="ref">[45349] IIª-IIae, q. 157 a. 4 ad 3</span></a> Ad tertium dicendum quod misericordia et pietas conveniunt quidem cum mansuetudine et clementia, inquantum concurrunt in eundem effectum, qui est prohibere mala proximorum. Differunt tamen quantum ad @@ -1635,12 +1381,7 @@ gaudere et tristari. Mansuetudo vero hoc facit inquantum removet iram incitantem ad vindictam. Clementia vero hoc facit ex animi lenitate, inquantum iudicat esse aequum ut aliquis non amplius -puniatur.</p> -<br /> -<div class="D">Quaestio 158</div> -<div class="G">Prooemium</div> -<p title="II-II q. 158 pr."><a name="45350"><span class= -"ref">[45350] IIª-IIae, q. 158 pr.</span></a> Deinde +puniatur.</p></div></div><div class="q" id="q158"><h2>Quaestio 158</h2><div class="p"><h3>Prooemium</h3><p title="II-II q. 158 pr."><a name="45350"><span class="ref">[45350] IIª-IIae, q. 158 pr.</span></a> Deinde considerandum est de vitiis oppositis. Et primo, de iracundia, quae opponitur mansuetudini; secundo, de crudelitate, quae opponitur clementiae. Circa iracundiam quaeruntur octo. Primo, utrum irasci @@ -1648,18 +1389,12 @@ Tertio, utrum sit peccatum mortale. Quarto, utrum sit gravissimum peccatorum. Quinto, de speciebus irae. Sexto, utrum ira sit vitium capitale. Septimo, quae sint filiae eius. Octavo, utrum habeat -vitium oppositum.</p> -<br /> -<div class="E">Articulus 1</div> -<p title="II-II q. 158 a. 1 arg. 1"><a name="45351"><span class= -"ref">[45351] IIª-IIae, q. 158 a. 1 arg. 1</span></a> Ad +vitium oppositum.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 1</h3><p title="II-II q. 158 a. 1 arg. 1"><a name="45351"><span class="ref">[45351] IIª-IIae, q. 158 a. 1 arg. 1</span></a> Ad primum sic proceditur. Videtur quod irasci non possit esse licitum. Hieronymus enim, exponens illud Matth. V, <i>qui irascitur fratri suo</i> etc., dicit, <i>in quibusdam codicibus additur, sine causa, ceterum in veris definita sententia est, et ira penitus -tollitur</i>. Ergo irasci nullo modo est licitum.</p> -<p title="II-II q. 158 a. 1 arg. 2"><a name="45352"><span class= -"ref">[45352] IIª-IIae, q. 158 a. 1 arg. 2</span></a> +tollitur</i>. Ergo irasci nullo modo est licitum.</p><p title="II-II q. 158 a. 1 arg. 2"><a name="45352"><span class="ref">[45352] IIª-IIae, q. 158 a. 1 arg. 2</span></a> Praeterea, secundum Dionysium, IV cap. de Div. Nom., <i>malum animae est sine ratione esse</i>. Sed ira semper est sine ratione. Dicit enim philosophus, in VII Ethic., quod <i>ira non perfecte @@ -1668,28 +1403,20 @@ scissamque perturbat</i>. Et Cassianus dicit, in libro de institutis coenobiorum, <i>qualibet ex causa iracundiae motus effervens, excaecat oculum cordis</i>. Ergo irasci semper est -malum.</p> -<p title="II-II q. 158 a. 1 arg. 3"><a name="45353"><span class= -"ref">[45353] IIª-IIae, q. 158 a. 1 arg. 3</span></a> +malum.</p><p title="II-II q. 158 a. 1 arg. 3"><a name="45353"><span class="ref">[45353] IIª-IIae, q. 158 a. 1 arg. 3</span></a> Praeterea, ira est appetitus vindictae, ut dicit Glossa super Levit. XIX, <i>non oderis fratrem tuum in corde tuo</i>. Sed appetere ultionem non videtur esse licitum, sed hoc Deo est reservandum, secundum illud Deut. XXXII, <i>mea est ultio</i>. Ergo -videtur quod irasci semper sit malum.</p> -<p title="II-II q. 158 a. 1 arg. 4"><a name="45354"><span class= -"ref">[45354] IIª-IIae, q. 158 a. 1 arg. 4</span></a> +videtur quod irasci semper sit malum.</p><p title="II-II q. 158 a. 1 arg. 4"><a name="45354"><span class="ref">[45354] IIª-IIae, q. 158 a. 1 arg. 4</span></a> Praeterea, omne illud quod abducit nos a divina similitudine, est malum. Sed irasci semper abducit nos a divina similitudine, quia Deus cum tranquillitate iudicat, ut habetur Sap. XII. Ergo irasci -semper est malum.</p> -<p title="II-II q. 158 a. 1 s. c."><a name="45355"><span class= -"ref">[45355] IIª-IIae, q. 158 a. 1 s. c.</span></a> Sed +semper est malum.</p><p title="II-II q. 158 a. 1 s. c."><a name="45355"><span class="ref">[45355] IIª-IIae, q. 158 a. 1 s. c.</span></a> Sed contra est quod Chrysostomus dicit, super Matth., <i>qui sine causa irascitur, reus erit, qui vero cum causa, non erit reus. Nam si ira non fuerit, nec doctrina proficit, nec iudicia stant, nec crimina -compescuntur</i>. Ergo irasci non semper est malum.</p> -<p title="II-II q. 158 a. 1 co."><a name="45356"><span class= -"ref">[45356] IIª-IIae, q. 158 a. 1 co.</span></a> Respondeo +compescuntur</i>. Ergo irasci non semper est malum.</p><p title="II-II q. 158 a. 1 co."><a name="45356"><span class="ref">[45356] IIª-IIae, q. 158 a. 1 co.</span></a> Respondeo dicendum quod ira, proprie loquendo, est passio quaedam appetitus sensitivi, a qua vis irascibilis denominatur, ut supra habitum est, cum de passionibus ageretur. Est autem hoc considerandum circa @@ -1705,9 +1432,7 @@ ipsius. Et sic potest malum in ira inveniri, quando scilicet aliquis irascitur plus vel minus, praeter rationem rectam. Si autem aliquis irascatur secundum rationem rectam, tunc irasci est -laudabile.</p> -<p title="II-II q. 158 a. 1 ad 1"><a name="45357"><span class= -"ref">[45357] IIª-IIae, q. 158 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum +laudabile.</p><p title="II-II q. 158 a. 1 ad 1"><a name="45357"><span class="ref">[45357] IIª-IIae, q. 158 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum ergo dicendum quod Stoici iram et omnes alias passiones nominabant affectus quosdam praeter ordinem rationis existentes, et secundum hoc, ponebant iram et omnes alias passiones esse malas, ut supra @@ -1717,9 +1442,7 @@ quorum sententiam magis approbat Augustinus, in IX de Civ. Dei, ira et aliae passiones animae dicuntur motus appetitus sensitivi, sive sint moderatae secundum rationem sive non. Et secundum hoc, ira non -semper est mala.</p> -<p title="II-II q. 158 a. 1 ad 2"><a name="45358"><span class= -"ref">[45358] IIª-IIae, q. 158 a. 1 ad 2</span></a> Ad +semper est mala.</p><p title="II-II q. 158 a. 1 ad 2"><a name="45358"><span class="ref">[45358] IIª-IIae, q. 158 a. 1 ad 2</span></a> Ad secundum dicendum quod ira dupliciter se potest habere ad rationem. Uno quidem modo, antecedenter. Et sic trahit rationem a sua rectitudine, unde habet rationem mali. Alio modo, consequenter @@ -1735,58 +1458,40 @@ excaecat</i>. Non autem est contra rationem virtutis ut intermittatur deliberatio rationis in executione eius quod est a ratione deliberatum. Quia etiam ars impediretur in suo actu si, dum -debet agere, deliberaret de agendis.</p> -<p title="II-II q. 158 a. 1 ad 3"><a name="45359"><span class= -"ref">[45359] IIª-IIae, q. 158 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium +debet agere, deliberaret de agendis.</p><p title="II-II q. 158 a. 1 ad 3"><a name="45359"><span class="ref">[45359] IIª-IIae, q. 158 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium dicendum quod appetere vindictam propter malum eius qui puniendus est, illicitum est. Sed appetere vindictam propter vitiorum correctionem et bonum iustitiae conservandum, laudabile est. Et in hoc potest tendere appetitus sensitivus inquantum movetur a ratione. Et dum vindicta secundum ordinem iudicii fit, a Deo fit, -cuius minister est potestas puniens, ut dicitur Rom. XIII.</p> -<p title="II-II q. 158 a. 1 ad 4"><a name="45360"><span class= -"ref">[45360] IIª-IIae, q. 158 a. 1 ad 4</span></a> Ad quartum +cuius minister est potestas puniens, ut dicitur Rom. XIII.</p><p title="II-II q. 158 a. 1 ad 4"><a name="45360"><span class="ref">[45360] IIª-IIae, q. 158 a. 1 ad 4</span></a> Ad quartum dicendum quod Deo assimilari possumus et debemus in appetitu boni, sed in modo appetendi ei omnino assimilari non possumus; quia in Deo non est appetitus sensitivus, sicut in nobis, cuius motus debet rationi deservire. Unde Gregorius dicit, in V Moral., quod <i>tunc robustius ratio contra vitia erigitur, cum ira subdita rationi -famulatur</i>.</p> -<br /> -<div class="E">Articulus 2</div> -<p title="II-II q. 158 a. 2 arg. 1"><a name="45361"><span class= -"ref">[45361] IIª-IIae, q. 158 a. 2 arg. 1</span></a> Ad +famulatur</i>.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 2</h3><p title="II-II q. 158 a. 2 arg. 1"><a name="45361"><span class="ref">[45361] IIª-IIae, q. 158 a. 2 arg. 1</span></a> Ad secundum sic proceditur. Videtur quod ira non sit peccatum. Peccando enim demeremur. <i>Sed passionibus non demeremur, sicut neque vituperamur</i>, ut dicitur in II Ethic. Ergo nulla passio est peccatum. Ira autem est passio, ut supra habitum est, cum de -passionibus ageretur. Ergo ira non est peccatum.</p> -<p title="II-II q. 158 a. 2 arg. 2"><a name="45362"><span class= -"ref">[45362] IIª-IIae, q. 158 a. 2 arg. 2</span></a> +passionibus ageretur. Ergo ira non est peccatum.</p><p title="II-II q. 158 a. 2 arg. 2"><a name="45362"><span class="ref">[45362] IIª-IIae, q. 158 a. 2 arg. 2</span></a> Praeterea, in omni peccato est conversio ad aliquod commutabile bonum. Sed per iram non convertitur aliquis ad aliquod bonum -commutabile, sed in malum alicuius. Ergo ira non est peccatum.</p> -<p title="II-II q. 158 a. 2 arg. 3"><a name="45363"><span class= -"ref">[45363] IIª-IIae, q. 158 a. 2 arg. 3</span></a> +commutabile, sed in malum alicuius. Ergo ira non est peccatum.</p><p title="II-II q. 158 a. 2 arg. 3"><a name="45363"><span class="ref">[45363] IIª-IIae, q. 158 a. 2 arg. 3</span></a> <i>Praeterea, nullus peccat in eo quod vitare non potest</i>, ut Augustinus dicit. Sed iram homo vitare non potest, quia super illud Psalmi, <i>irascimini et nolite peccare</i>, dicit Glossa quod motus irae non est in potestate nostra. Philosophus etiam dicit, in VII Ethic., quod iratus cum tristitia operatur, tristitia autem est -contraria voluntati. Ergo ira non est peccatum.</p> -<p title="II-II q. 158 a. 2 arg. 4"><a name="45364"><span class= -"ref">[45364] IIª-IIae, q. 158 a. 2 arg. 4</span></a> +contraria voluntati. Ergo ira non est peccatum.</p><p title="II-II q. 158 a. 2 arg. 4"><a name="45364"><span class="ref">[45364] IIª-IIae, q. 158 a. 2 arg. 4</span></a> Praeterea, peccatum est contra naturam, ut Damascenus dicit, in II libro. Sed irasci non est contra naturam hominis, cum sit actus naturalis potentiae quae est irascibilis. Unde et Hieronymus dicit, in quadam epistola, quod irasci est hominis. Ergo ira non est -peccatum.</p> -<p title="II-II q. 158 a. 2 s. c."><a name="45365"><span class= -"ref">[45365] IIª-IIae, q. 158 a. 2 s. c.</span></a> Sed +peccatum.</p><p title="II-II q. 158 a. 2 s. c."><a name="45365"><span class="ref">[45365] IIª-IIae, q. 158 a. 2 s. c.</span></a> Sed contra est quod apostolus dicit, ad Ephes. IV, <i>omnis indignatio -et ira tollatur a vobis</i>.</p> -<p title="II-II q. 158 a. 2 co."><a name="45366"><span class= -"ref">[45366] IIª-IIae, q. 158 a. 2 co.</span></a> Respondeo +et ira tollatur a vobis</i>.</p><p title="II-II q. 158 a. 2 co."><a name="45366"><span class="ref">[45366] IIª-IIae, q. 158 a. 2 co.</span></a> Respondeo dicendum quod ira, sicut dictum est, proprie nominat quandam passionem. Passio autem appetitus sensitivi intantum est bona inquantum ratione regulatur, si autem ordinem rationis excludat, @@ -1803,9 +1508,7 @@ ad modum irascendi, ut scilicet motus irae non immoderate fervescat, nec interius nec exterius. Quod quidem si praetermittatur, non erit ira absque peccato, etiam si aliquis -appetat iustam vindictam.</p> -<p title="II-II q. 158 a. 2 ad 1"><a name="45367"><span class= -"ref">[45367] IIª-IIae, q. 158 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum +appetat iustam vindictam.</p><p title="II-II q. 158 a. 2 ad 1"><a name="45367"><span class="ref">[45367] IIª-IIae, q. 158 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum ergo dicendum quod, quia passio potest esse regulata ratione vel non regulata, ideo secundum passionem absolute consideratam non importatur ratio meriti vel demeriti, seu laudis vel vituperii. @@ -1813,14 +1516,10 @@ meritorii et laudabilis, et e contrario, secundum quod non est regulata ratione, potest habere rationem demeriti et vituperabilis. Unde et philosophus ibidem dicit quod <i>laudatur vel vituperatur -qui aliqualiter irascitur</i>.</p> -<p title="II-II q. 158 a. 2 ad 2"><a name="45368"><span class= -"ref">[45368] IIª-IIae, q. 158 a. 2 ad 2</span></a> Ad +qui aliqualiter irascitur</i>.</p><p title="II-II q. 158 a. 2 ad 2"><a name="45368"><span class="ref">[45368] IIª-IIae, q. 158 a. 2 ad 2</span></a> Ad secundum dicendum quod iratus non appetit malum alterius propter se, sed propter vindictam, in quam convertitur appetitus eius sicut -in quoddam commutabile bonum.</p> -<p title="II-II q. 158 a. 2 ad 3"><a name="45369"><span class= -"ref">[45369] IIª-IIae, q. 158 a. 2 ad 3</span></a> Ad tertium +in quoddam commutabile bonum.</p><p title="II-II q. 158 a. 2 ad 3"><a name="45369"><span class="ref">[45369] IIª-IIae, q. 158 a. 2 ad 3</span></a> Ad tertium dicendum quod homo est dominus suorum actuum per arbitrium rationis. Et ideo motus qui praeveniunt iudicium rationis, non sunt in potestate hominis in generali, ut scilicet nullus eorum @@ -1831,44 +1530,30 @@ peccati, si sit inordinatus. Quod autem philosophus dicit, iratum cum tristitia operari, non est sic intelligendum quasi tristetur de eo quod irascitur, sed quia tristatur de iniuria quam aestimat sibi -illatam, et ex hac tristitia movetur ad appetendum vindictam.</p> -<p title="II-II q. 158 a. 2 ad 4"><a name="45370"><span class= -"ref">[45370] IIª-IIae, q. 158 a. 2 ad 4</span></a> Ad quartum +illatam, et ex hac tristitia movetur ad appetendum vindictam.</p><p title="II-II q. 158 a. 2 ad 4"><a name="45370"><span class="ref">[45370] IIª-IIae, q. 158 a. 2 ad 4</span></a> Ad quartum dicendum quod irascibilis in homine naturaliter subiicitur rationi. Et ideo actus eius intantum est homini naturalis inquantum est secundum rationem, inquantum vero est praeter ordinem rationis, est -contra hominis naturam.</p> -<br /> -<div class="E">Articulus 3</div> -<p title="II-II q. 158 a. 3 arg. 1"><a name="45371"><span class= -"ref">[45371] IIª-IIae, q. 158 a. 3 arg. 1</span></a> Ad +contra hominis naturam.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 3</h3><p title="II-II q. 158 a. 3 arg. 1"><a name="45371"><span class="ref">[45371] IIª-IIae, q. 158 a. 3 arg. 1</span></a> Ad tertium sic proceditur. Videtur quod omnis ira sit peccatum mortale. Dicitur enim Iob V, <i>virum stultum interficit iracundia</i>, et loquitur de interfectione spirituali, a qua -peccatum mortale denominatur. Ergo ira est peccatum mortale.</p> -<p title="II-II q. 158 a. 3 arg. 2"><a name="45372"><span class= -"ref">[45372] IIª-IIae, q. 158 a. 3 arg. 2</span></a> +peccatum mortale denominatur. Ergo ira est peccatum mortale.</p><p title="II-II q. 158 a. 3 arg. 2"><a name="45372"><span class="ref">[45372] IIª-IIae, q. 158 a. 3 arg. 2</span></a> Praeterea, nihil meretur damnationem aeternam nisi peccatum mortale. Sed ira meretur damnationem aeternam, dicit enim dominus, Matth. V, <i>omnis qui irascitur fratri suo, reus erit iudicio</i>; ubi dicit Glossa quod <i>per illa tria</i>, quae ibi tanguntur, scilicet, <i>iudicium, Concilium et Gehennam, diversae mansiones in aeterna damnatione, pro modo peccati, singulariter exprimuntur</i>. -Ergo ira est peccatum mortale.</p> -<p title="II-II q. 158 a. 3 arg. 3"><a name="45373"><span class= -"ref">[45373] IIª-IIae, q. 158 a. 3 arg. 3</span></a> +Ergo ira est peccatum mortale.</p><p title="II-II q. 158 a. 3 arg. 3"><a name="45373"><span class="ref">[45373] IIª-IIae, q. 158 a. 3 arg. 3</span></a> Praeterea, quidquid contrariatur caritati est peccatum mortale. Sed ira de se contrariatur caritati, ut patet per Hieronymum, super illud Matth. V, <i>qui irascitur fratri suo</i> etc., ubi dicit quod hoc est contra proximi dilectionem. Ergo ira est peccatum -mortale.</p> -<p title="II-II q. 158 a. 3 s. c."><a name="45374"><span class= -"ref">[45374] IIª-IIae, q. 158 a. 3 s. c.</span></a> Sed +mortale.</p><p title="II-II q. 158 a. 3 s. c."><a name="45374"><span class="ref">[45374] IIª-IIae, q. 158 a. 3 s. c.</span></a> Sed contra est quod super illud Psalmi, <i>irascimini et nolite peccare</i>, dicit Glossa, <i>venialis est ira quae non perducitur -ad effectum</i>.</p> -<p title="II-II q. 158 a. 3 co."><a name="45375"><span class= -"ref">[45375] IIª-IIae, q. 158 a. 3 co.</span></a> Respondeo +ad effectum</i>.</p><p title="II-II q. 158 a. 3 co."><a name="45375"><span class="ref">[45375] IIª-IIae, q. 158 a. 3 co.</span></a> Respondeo dicendum quod motus irae potest esse inordinatus et peccatum dupliciter, sicut dictum est. Uno modo, ex parte appetibilis, utpote cum aliquis appetit iniustam vindictam. Et sic ex genere suo @@ -1885,57 +1570,39 @@ si nimis exterius manifestet signa irae. Et sic ira secundum se non habet ex suo genere rationem peccati mortalis. Potest tamen contingere quod sit peccatum mortale, puta si ex vehementia irae -aliquis excidat a dilectione Dei et proximi.</p> -<p title="II-II q. 158 a. 3 ad 1"><a name="45376"><span class= -"ref">[45376] IIª-IIae, q. 158 a. 3 ad 1</span></a> Ad primum +aliquis excidat a dilectione Dei et proximi.</p><p title="II-II q. 158 a. 3 ad 1"><a name="45376"><span class="ref">[45376] IIª-IIae, q. 158 a. 3 ad 1</span></a> Ad primum ergo dicendum quod ex illa auctoritate non habetur quod omnis ira sit peccatum mortale, sed quod stulti per iracundiam spiritualiter occiduntur, inquantum scilicet, non refrenando per rationem motum irae, dilabuntur in aliqua peccata mortalia, puta in blasphemiam -Dei vel in iniuriam proximi.</p> -<p title="II-II q. 158 a. 3 ad 2"><a name="45377"><span class= -"ref">[45377] IIª-IIae, q. 158 a. 3 ad 2</span></a> Ad +Dei vel in iniuriam proximi.</p><p title="II-II q. 158 a. 3 ad 2"><a name="45377"><span class="ref">[45377] IIª-IIae, q. 158 a. 3 ad 2</span></a> Ad secundum dicendum quod dominus verbum illud dixit de ira, quasi superaddens ad illud verbum legis, qui occiderit, reus erit iudicio. Unde loquitur ibi dominus de motu irae quo quis appetit proximi occisionem, aut quamcumque gravem laesionem, cui appetitui si consensus rationis superveniat, absque dubio erit peccatum -mortale.</p> -<p title="II-II q. 158 a. 3 ad 3"><a name="45378"><span class= -"ref">[45378] IIª-IIae, q. 158 a. 3 ad 3</span></a> Ad tertium +mortale.</p><p title="II-II q. 158 a. 3 ad 3"><a name="45378"><span class="ref">[45378] IIª-IIae, q. 158 a. 3 ad 3</span></a> Ad tertium dicendum quod in illo casu in quo ira contrariatur caritati, est peccatum mortale, sed hoc non semper accidit, ut ex dictis -patet.</p> -<br /> -<div class="E">Articulus 4</div> -<p title="II-II q. 158 a. 4 arg. 1"><a name="45379"><span class= -"ref">[45379] IIª-IIae, q. 158 a. 4 arg. 1</span></a> Ad +patet.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 4</h3><p title="II-II q. 158 a. 4 arg. 1"><a name="45379"><span class="ref">[45379] IIª-IIae, q. 158 a. 4 arg. 1</span></a> Ad quartum sic proceditur. Videtur quod ira sit gravissimum peccatum. Dicit enim Chrysostomus quod <i>nihil est turpius visu furentis, et nihil deformius severo visu, et multo magis, anima</i>. Ergo ira -est gravissimum peccatum.</p> -<p title="II-II q. 158 a. 4 arg. 2"><a name="45380"><span class= -"ref">[45380] IIª-IIae, q. 158 a. 4 arg. 2</span></a> +est gravissimum peccatum.</p><p title="II-II q. 158 a. 4 arg. 2"><a name="45380"><span class="ref">[45380] IIª-IIae, q. 158 a. 4 arg. 2</span></a> Praeterea, quanto aliquod peccatum est magis nocivum, tanto videtur esse peius, quia sicut Augustinus dicit, in Enchirid., <i>malum dicitur aliquid quod nocet</i>. Ira autem maxime nocet, quia aufert homini rationem, per quam est dominus sui ipsius; dicit enim Chrysostomus quod <i>irae et insaniae nihil est medium, sed ira temporaneus est quidam Daemon, magis autem et Daemonium habente -difficilius</i>. Ergo ira est gravissimum peccatum.</p> -<p title="II-II q. 158 a. 4 arg. 3"><a name="45381"><span class= -"ref">[45381] IIª-IIae, q. 158 a. 4 arg. 3</span></a> +difficilius</i>. Ergo ira est gravissimum peccatum.</p><p title="II-II q. 158 a. 4 arg. 3"><a name="45381"><span class="ref">[45381] IIª-IIae, q. 158 a. 4 arg. 3</span></a> Praeterea, interiores motus diiudicantur secundum exteriores effectus. Sed effectus irae est homicidium, quod est gravissimum -peccatum. Ergo ira est gravissimum peccatum.</p> -<p title="II-II q. 158 a. 4 s. c."><a name="45382"><span class= -"ref">[45382] IIª-IIae, q. 158 a. 4 s. c.</span></a> Sed +peccatum. Ergo ira est gravissimum peccatum.</p><p title="II-II q. 158 a. 4 s. c."><a name="45382"><span class="ref">[45382] IIª-IIae, q. 158 a. 4 s. c.</span></a> Sed contra est quod ira comparatur ad odium sicut festuca ad trabem, dicit enim Augustinus, in regula, <i>ne ira crescat in odium, et trabem faciat de festuca</i>. Non ergo ira est gravissimum -peccatum.</p> -<p title="II-II q. 158 a. 4 co."><a name="45383"><span class= -"ref">[45383] IIª-IIae, q. 158 a. 4 co.</span></a> Respondeo +peccatum.</p><p title="II-II q. 158 a. 4 co."><a name="45383"><span class="ref">[45383] IIª-IIae, q. 158 a. 4 co.</span></a> Respondeo dicendum quod, sicut dictum est, inordinatio irae secundum duo attenditur, scilicet secundum indebitum appetibile, et secundum indebitum modum irascendi. Quantum igitur ad appetibile quod iratus @@ -1965,46 +1632,30 @@ <i>irae suae stimulis accensum cor palpitat, corpus tremit, lingua se praepedit, facies ignescit, exasperantur oculi, et nequaquam recognoscuntur noti, ore quidem clamorem format, sed sensus quid -loquitur, ignorat</i>.</p> -<p title="II-II q. 158 a. 4 ad 1"><a name="45384"><span class= -"ref">[45384] IIª-IIae, q. 158 a. 4 ad 1</span></a> Ad primum +loquitur, ignorat</i>.</p><p title="II-II q. 158 a. 4 ad 1"><a name="45384"><span class="ref">[45384] IIª-IIae, q. 158 a. 4 ad 1</span></a> Ad primum ergo dicendum quod Chrysostomus loquitur de turpitudine quantum ad -gestus exteriores, qui proveniunt ex impetu irae.</p> -<p title="II-II q. 158 a. 4 ad 2"><a name="45385"><span class= -"ref">[45385] IIª-IIae, q. 158 a. 4 ad 2</span></a> Ad +gestus exteriores, qui proveniunt ex impetu irae.</p><p title="II-II q. 158 a. 4 ad 2"><a name="45385"><span class="ref">[45385] IIª-IIae, q. 158 a. 4 ad 2</span></a> Ad secundum dicendum quod ratio illa procedit secundum inordinatum -motum irae, qui provenit ex eius impetu, ut dictum est.</p> -<p title="II-II q. 158 a. 4 ad 3"><a name="45386"><span class= -"ref">[45386] IIª-IIae, q. 158 a. 4 ad 3</span></a> Ad tertium +motum irae, qui provenit ex eius impetu, ut dictum est.</p><p title="II-II q. 158 a. 4 ad 3"><a name="45386"><span class="ref">[45386] IIª-IIae, q. 158 a. 4 ad 3</span></a> Ad tertium dicendum quod homicidium non minus provenit ex odio vel invidia quam ex ira. Ira tamen levior est, inquantum attendit rationem -iustitiae, ut dictum est.</p> -<br /> -<div class="E">Articulus 5</div> -<p title="II-II q. 158 a. 5 arg. 1"><a name="45387"><span class= -"ref">[45387] IIª-IIae, q. 158 a. 5 arg. 1</span></a> Ad +iustitiae, ut dictum est.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 5</h3><p title="II-II q. 158 a. 5 arg. 1"><a name="45387"><span class="ref">[45387] IIª-IIae, q. 158 a. 5 arg. 1</span></a> Ad quintum sic proceditur. Videtur quod inconvenienter determinentur species iracundiae a philosopho, in IV Ethic., ubi dicit quod iracundorum quidam sunt acuti, quidam amari, quidam difficiles sive graves. Quia secundum ipsum, amari dicuntur quorum ira difficile solvitur et multo tempore manet. Sed hoc videtur pertinere ad circumstantiam temporis. Ergo videtur quod etiam secundum alias -circumstantias possunt accipi aliae species irae.</p> -<p title="II-II q. 158 a. 5 arg. 2"><a name="45388"><span class= -"ref">[45388] IIª-IIae, q. 158 a. 5 arg. 2</span></a> +circumstantias possunt accipi aliae species irae.</p><p title="II-II q. 158 a. 5 arg. 2"><a name="45388"><span class="ref">[45388] IIª-IIae, q. 158 a. 5 arg. 2</span></a> Praeterea, difficiles, sive graves, dicit esse <i>quorum ira non commutatur sine cruciatu vel punitione</i>. Sed hoc etiam pertinet ad insolubilitatem irae. Ergo videtur quod idem sint difficiles et -amari.</p> -<p title="II-II q. 158 a. 5 arg. 3"><a name="45389"><span class= -"ref">[45389] IIª-IIae, q. 158 a. 5 arg. 3</span></a> +amari.</p><p title="II-II q. 158 a. 5 arg. 3"><a name="45389"><span class="ref">[45389] IIª-IIae, q. 158 a. 5 arg. 3</span></a> Praeterea, dominus, Matth. V, ponit tres gradus irae, cum dicit, <i>qui irascitur fratri suo; et, qui dixerit fratri suo, raca; et, qui dixerit fratri suo, fatue</i> qui quidem gradus ad praedictas species non referuntur. Ergo videtur quod praedicta divisio irae -non sit conveniens.</p> -<p title="II-II q. 158 a. 5 s. c."><a name="45390"><span class= -"ref">[45390] IIª-IIae, q. 158 a. 5 s. c.</span></a> Sed +non sit conveniens.</p><p title="II-II q. 158 a. 5 s. c."><a name="45390"><span class="ref">[45390] IIª-IIae, q. 158 a. 5 s. c.</span></a> Sed contra est quod Gregorius Nyssenus dicit quod tres sunt irascibilitatis species, scilicet ira quae vocatur fellea; et mania, quae dicitur insania; et furor. Quae tria videntur esse @@ -2014,9 +1665,7 @@ quod philosophus attribuit amaris; furorem autem dicit esse iram quae observat tempus in supplicium, quod philosophus attribuit difficilibus. Et eandem etiam divisionem ponit Damascenus, in II -libro. Ergo praedicta philosophi distinctio est conveniens.</p> -<p title="II-II q. 158 a. 5 co."><a name="45391"><span class= -"ref">[45391] IIª-IIae, q. 158 a. 5 co.</span></a> Respondeo +libro. Ergo praedicta philosophi distinctio est conveniens.</p><p title="II-II q. 158 a. 5 co."><a name="45391"><span class="ref">[45391] IIª-IIae, q. 158 a. 5 co.</span></a> Respondeo dicendum quod praedicta distinctio potest referri vel ad passionem irae, vel etiam ad ipsum peccatum irae. Quomodo autem referatur ad passionem irae, supra habitum est, cum de passione irae ageretur. @@ -2032,14 +1681,10 @@ tristitiam concipit; et ideo sunt sibi ipsis graves et amari. Alio modo contingit ex parte ipsius vindictae, quam aliquis obstinato appetitu quaerit et hoc pertinet ad difficiles sive graves, qui non -dimittunt iram quousque puniant.</p> -<p title="II-II q. 158 a. 5 ad 1"><a name="45392"><span class= -"ref">[45392] IIª-IIae, q. 158 a. 5 ad 1</span></a> Ad primum +dimittunt iram quousque puniant.</p><p title="II-II q. 158 a. 5 ad 1"><a name="45392"><span class="ref">[45392] IIª-IIae, q. 158 a. 5 ad 1</span></a> Ad primum ergo dicendum quod in speciebus praedictis non principaliter consideratur tempus, sed facilitas hominis ad iram, vel firmitas in -ira.</p> -<p title="II-II q. 158 a. 5 ad 2"><a name="45393"><span class= -"ref">[45393] IIª-IIae, q. 158 a. 5 ad 2</span></a> Ad +ira.</p><p title="II-II q. 158 a. 5 ad 2"><a name="45393"><span class="ref">[45393] IIª-IIae, q. 158 a. 5 ad 2</span></a> Ad secundum dicendum quod utrique, scilicet amari et difficiles, habent iram diuturnam, sed propter aliam causam. Nam amari habent iram permanentem propter permanentiam tristitiae, quam interius @@ -2048,9 +1693,7 @@ ira, nisi prout diuturnitate temporis tristitia aboletur, et sic deficit ira. Sed in difficilibus est ira diuturna propter vehemens desiderium vindictae. Et ideo tempore non digeritur, sed per solam -punitionem quiescit.</p> -<p title="II-II q. 158 a. 5 ad 3"><a name="45394"><span class= -"ref">[45394] IIª-IIae, q. 158 a. 5 ad 3</span></a> Ad tertium +punitionem quiescit.</p><p title="II-II q. 158 a. 5 ad 3"><a name="45394"><span class="ref">[45394] IIª-IIae, q. 158 a. 5 ad 3</span></a> Ad tertium dicendum quod gradus irae quos dominus ponit, non pertinent ad diversas irae species, sed accipiuntur secundum processum humani actus. In quibus primo aliquid in corde concipitur. Et quantum ad @@ -2070,33 +1713,21 @@ quia, ut Augustinus dicit, in iudicio adhuc defensionis locus datur. In secundo vero ponit Concilium, in quo iudices inter se conferunt quo supplicio damnari oporteat. In tertio ponit Gehennam -ignis, quae est certa damnatio.</p> -<br /> -<div class="E">Articulus 6</div> -<p title="II-II q. 158 a. 6 arg. 1"><a name="45395"><span class= -"ref">[45395] IIª-IIae, q. 158 a. 6 arg. 1</span></a> Ad +ignis, quae est certa damnatio.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 6</h3><p title="II-II q. 158 a. 6 arg. 1"><a name="45395"><span class="ref">[45395] IIª-IIae, q. 158 a. 6 arg. 1</span></a> Ad sextum sic proceditur. Videtur quod ira non debeat poni inter vitia capitalia. Ira enim ex tristitia nascitur. Sed tristitia est vitium capitale, quod dicitur acedia. Ergo ira non debet poni vitium -capitale.</p> -<p title="II-II q. 158 a. 6 arg. 2"><a name="45396"><span class= -"ref">[45396] IIª-IIae, q. 158 a. 6 arg. 2</span></a> +capitale.</p><p title="II-II q. 158 a. 6 arg. 2"><a name="45396"><span class="ref">[45396] IIª-IIae, q. 158 a. 6 arg. 2</span></a> Praeterea, odium est gravius peccatum quam ira. Ergo magis debet -poni vitium capitale quam ira.</p> -<p title="II-II q. 158 a. 6 arg. 3"><a name="45397"><span class= -"ref">[45397] IIª-IIae, q. 158 a. 6 arg. 3</span></a> +poni vitium capitale quam ira.</p><p title="II-II q. 158 a. 6 arg. 3"><a name="45397"><span class="ref">[45397] IIª-IIae, q. 158 a. 6 arg. 3</span></a> Praeterea, super illud Proverb. XXIX, vir iracundus provocat rixas, dicit Glossa, <i>ianua est omnium vitiorum iracundia, qua clausa, virtutibus intrinsecus dabitur quies; aperta, ad omne facinus armabitur animus</i>. Nullum autem vitium capitale est principium omnium peccatorum, sed quorundam determinate. Ergo ira non debet -poni inter vitia capitalia.</p> -<p title="II-II q. 158 a. 6 s. c."><a name="45398"><span class= -"ref">[45398] IIª-IIae, q. 158 a. 6 s. c.</span></a> Sed +poni inter vitia capitalia.</p><p title="II-II q. 158 a. 6 s. c."><a name="45398"><span class="ref">[45398] IIª-IIae, q. 158 a. 6 s. c.</span></a> Sed contra est quod Gregorius, XXXI Moral., ponit iram inter vitia -capitalia.</p> -<p title="II-II q. 158 a. 6 co."><a name="45399"><span class= -"ref">[45399] IIª-IIae, q. 158 a. 6 co.</span></a> Respondeo +capitalia.</p><p title="II-II q. 158 a. 6 co."><a name="45399"><span class="ref">[45399] IIª-IIae, q. 158 a. 6 co.</span></a> Respondeo dicendum quod, sicut ex praemissis patet, vitium capitale dicitur ex quo multa vitia oriuntur. Habet autem hoc ira, quod ex ea multa vitia oriri possint, duplici ratione. Primo, ex parte sui obiecti, @@ -2104,50 +1735,32 @@ vindicta appetitur sub ratione iusti et honesti, quod sua dignitate allicit, ut supra habitum est. Alio modo, ex suo impetu, quo mentem praecipitat ad inordinata quaecumque agenda. Unde manifestum est -quod ira est vitium capitale.</p> -<p title="II-II q. 158 a. 6 ad 1"><a name="45400"><span class= -"ref">[45400] IIª-IIae, q. 158 a. 6 ad 1</span></a> Ad primum +quod ira est vitium capitale.</p><p title="II-II q. 158 a. 6 ad 1"><a name="45400"><span class="ref">[45400] IIª-IIae, q. 158 a. 6 ad 1</span></a> Ad primum ergo dicendum quod illa tristitia ex qua oritur ira, ut plurimum, non est acediae vitium, sed passio tristitiae, quae consequitur ex -iniuria illata.</p> -<p title="II-II q. 158 a. 6 ad 2"><a name="45401"><span class= -"ref">[45401] IIª-IIae, q. 158 a. 6 ad 2</span></a> Ad +iniuria illata.</p><p title="II-II q. 158 a. 6 ad 2"><a name="45401"><span class="ref">[45401] IIª-IIae, q. 158 a. 6 ad 2</span></a> Ad secundum dicendum quod, sicut ex supra dictis patet, ad rationem vitii capitalis pertinet quod habeat finem multum appetibilem, ut sic propter appetitum eius multa peccata committantur. Ira autem, quae appetit malum sub ratione boni, habet finem magis appetibilem quam odium, quod appetit malum sub ratione mali. Et ideo magis est -vitium capitale ira quam odium.</p> -<p title="II-II q. 158 a. 6 ad 3"><a name="45402"><span class= -"ref">[45402] IIª-IIae, q. 158 a. 6 ad 3</span></a> Ad tertium +vitium capitale ira quam odium.</p><p title="II-II q. 158 a. 6 ad 3"><a name="45402"><span class="ref">[45402] IIª-IIae, q. 158 a. 6 ad 3</span></a> Ad tertium dicendum quod ira dicitur esse ianua vitiorum per accidens, scilicet removendo prohibens, idest impediendo iudicium rationis, per quod homo retrahitur a malis. Directe autem et per se est causa -aliquorum specialium peccatorum, quae dicuntur filiae eius.</p> -<br /> -<div class="E">Articulus 7</div> -<p title="II-II q. 158 a. 7 arg. 1"><a name="45403"><span class= -"ref">[45403] IIª-IIae, q. 158 a. 7 arg. 1</span></a> Ad +aliquorum specialium peccatorum, quae dicuntur filiae eius.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 7</h3><p title="II-II q. 158 a. 7 arg. 1"><a name="45403"><span class="ref">[45403] IIª-IIae, q. 158 a. 7 arg. 1</span></a> Ad septimum sic proceditur. Videtur quod inconvenienter assignentur sex filiae irae, quae sunt <i>rixa, tumor mentis, contumelia, clamor, indignatio, blasphemia</i>. Blasphemia enim ponitur ab -Isidoro filia superbiae. Non ergo debet poni filia irae.</p> -<p title="II-II q. 158 a. 7 arg. 2"><a name="45404"><span class= -"ref">[45404] IIª-IIae, q. 158 a. 7 arg. 2</span></a> +Isidoro filia superbiae. Non ergo debet poni filia irae.</p><p title="II-II q. 158 a. 7 arg. 2"><a name="45404"><span class="ref">[45404] IIª-IIae, q. 158 a. 7 arg. 2</span></a> Praeterea, odium nascitur ex ira, ut Augustinus dicit, in regula. -Ergo deberet numerari inter filias irae.</p> -<p title="II-II q. 158 a. 7 arg. 3"><a name="45405"><span class= -"ref">[45405] IIª-IIae, q. 158 a. 7 arg. 3</span></a> +Ergo deberet numerari inter filias irae.</p><p title="II-II q. 158 a. 7 arg. 3"><a name="45405"><span class="ref">[45405] IIª-IIae, q. 158 a. 7 arg. 3</span></a> Praeterea, tumor mentis videtur idem esse quod superbia. Superbia autem non est filia alicuius vitii, sed mater omnium vitiorum, ut Gregorius dicit, XXXI Moral. Ergo tumor mentis non debet numerari -inter filias irae.</p> -<p title="II-II q. 158 a. 7 s. c."><a name="45406"><span class= -"ref">[45406] IIª-IIae, q. 158 a. 7 s. c.</span></a> Sed +inter filias irae.</p><p title="II-II q. 158 a. 7 s. c."><a name="45406"><span class="ref">[45406] IIª-IIae, q. 158 a. 7 s. c.</span></a> Sed contra est quod Gregorius, XXXI Moral., assignat has filias -irae.</p> -<p title="II-II q. 158 a. 7 co."><a name="45407"><span class= -"ref">[45407] IIª-IIae, q. 158 a. 7 co.</span></a> Respondeo +irae.</p><p title="II-II q. 158 a. 7 co."><a name="45407"><span class="ref">[45407] IIª-IIae, q. 158 a. 7 co.</span></a> Respondeo dicendum quod ira potest tripliciter considerari. Uno modo, secundum quod est in corde. Et sic ex ira nascuntur duo vitia. Unum quidem ex parte eius contra quem homo irascitur, quem reputat @@ -2165,55 +1778,37 @@ contra Deum, erit blasphemia; si autem contra proximum, contumelia. Tertio modo consideratur ira secundum quod procedit usque ad factum. Et sic ex ira oriuntur rixae, per quas intelliguntur omnia -nocumenta quae facto proximis inferuntur ex ira.</p> -<p title="II-II q. 158 a. 7 ad 1"><a name="45408"><span class= -"ref">[45408] IIª-IIae, q. 158 a. 7 ad 1</span></a> Ad primum +nocumenta quae facto proximis inferuntur ex ira.</p><p title="II-II q. 158 a. 7 ad 1"><a name="45408"><span class="ref">[45408] IIª-IIae, q. 158 a. 7 ad 1</span></a> Ad primum ergo dicendum quod blasphemia in quam aliquis prorumpit deliberata mente, procedit ex superbia hominis contra Deum se erigentis, quia, ut dicitur Eccli. X, <i>initium superbiae hominis apostatare a Deo</i>; idest, recedere a veneratione eius est prima superbiae pars, et ex hoc oritur blasphemia. Sed blasphemia in quam aliquis -prorumpit ex commotione animi, procedit ex ira.</p> -<p title="II-II q. 158 a. 7 ad 2"><a name="45409"><span class= -"ref">[45409] IIª-IIae, q. 158 a. 7 ad 2</span></a> Ad +prorumpit ex commotione animi, procedit ex ira.</p><p title="II-II q. 158 a. 7 ad 2"><a name="45409"><span class="ref">[45409] IIª-IIae, q. 158 a. 7 ad 2</span></a> Ad secundum dicendum quod odium, etsi aliquando nascatur ex ira, tamen habet aliquam priorem causam ex qua directius oritur, scilicet tristitiam, sicut e contrario amor nascitur ex delectatione. Ex tristitia autem illata quandoque in iram, quandoque in odium aliquis movetur. Unde convenientius fuit quod odium poneretur oriri -ex acedia quam ex ira.</p> -<p title="II-II q. 158 a. 7 ad 3"><a name="45410"><span class= -"ref">[45410] IIª-IIae, q. 158 a. 7 ad 3</span></a> Ad tertium +ex acedia quam ex ira.</p><p title="II-II q. 158 a. 7 ad 3"><a name="45410"><span class="ref">[45410] IIª-IIae, q. 158 a. 7 ad 3</span></a> Ad tertium dicendum quod tumor mentis non accipitur hic pro superbia, sed pro quodam conatu sive audacia hominis intentantis vindictam. Audacia -autem est vitium fortitudini oppositum.</p> -<br /> -<div class="E">Articulus 8</div> -<p title="II-II q. 158 a. 8 arg. 1"><a name="45411"><span class= -"ref">[45411] IIª-IIae, q. 158 a. 8 arg. 1</span></a> Ad +autem est vitium fortitudini oppositum.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 8</h3><p title="II-II q. 158 a. 8 arg. 1"><a name="45411"><span class="ref">[45411] IIª-IIae, q. 158 a. 8 arg. 1</span></a> Ad octavum sic proceditur. Videtur quod non sit aliquod vitium oppositum iracundiae, proveniens ex defectu irae. Nihil enim est vitiosum per quod homo Deo similatur. Sed per hoc quod homo omnino est sine ira, similatur Deo, qui cum tranquillitate iudicat. Ergo -non videtur quod sit vitiosum omnino ira carere.</p> -<p title="II-II q. 158 a. 8 arg. 2"><a name="45412"><span class= -"ref">[45412] IIª-IIae, q. 158 a. 8 arg. 2</span></a> +non videtur quod sit vitiosum omnino ira carere.</p><p title="II-II q. 158 a. 8 arg. 2"><a name="45412"><span class="ref">[45412] IIª-IIae, q. 158 a. 8 arg. 2</span></a> Praeterea, defectus eius quod ad nihil est utile, non est vitiosus. Sed motus irae ad nihil est utilis, ut probat Seneca in libro quem -fecit de ira. Ergo videtur quod defectus irae non sit vitiosus.</p> -<p title="II-II q. 158 a. 8 arg. 3"><a name="45413"><span class= -"ref">[45413] IIª-IIae, q. 158 a. 8 arg. 3</span></a> +fecit de ira. Ergo videtur quod defectus irae non sit vitiosus.</p><p title="II-II q. 158 a. 8 arg. 3"><a name="45413"><span class="ref">[45413] IIª-IIae, q. 158 a. 8 arg. 3</span></a> Praeterea, malum hominis, secundum Dionysium, est praeter rationem esse. Sed, subtracto omni motu irae, adhuc remanet integrum -iudicium rationis. Ergo nullus defectus irae vitium causat.</p> -<p title="II-II q. 158 a. 8 s. c."><a name="45414"><span class= -"ref">[45414] IIª-IIae, q. 158 a. 8 s. c.</span></a> Sed +iudicium rationis. Ergo nullus defectus irae vitium causat.</p><p title="II-II q. 158 a. 8 s. c."><a name="45414"><span class="ref">[45414] IIª-IIae, q. 158 a. 8 s. c.</span></a> Sed contra est quod Chrysostomus dicit, super Matth., <i>qui cum causa non irascitur, peccat. Patientia enim irrationabilis vitia seminat, negligentiam nutrit, et non solum malos, sed etiam bonos invitat ad -malum</i>.</p> -<p title="II-II q. 158 a. 8 co."><a name="45415"><span class= -"ref">[45415] IIª-IIae, q. 158 a. 8 co.</span></a> Respondeo +malum</i>.</p><p title="II-II q. 158 a. 8 co."><a name="45415"><span class="ref">[45415] IIª-IIae, q. 158 a. 8 co.</span></a> Respondeo dicendum quod ira dupliciter potest intelligi. Uno modo, simplex motus voluntatis quo aliquis non ex passione, sed ex iudicio rationis poenam infligit. Et sic defectus irae absque dubio est @@ -2230,81 +1825,54 @@ irae in appetitu sensitivo, nisi per subtractionem vel debilitatem voluntarii motus. Et ideo ex consequenti etiam defectus passionis irae vitiosus est, sicut et defectus voluntarii motus ad puniendum -secundum iudicium rationis.</p> -<p title="II-II q. 158 a. 8 ad 1"><a name="45416"><span class= -"ref">[45416] IIª-IIae, q. 158 a. 8 ad 1</span></a> Ad primum +secundum iudicium rationis.</p><p title="II-II q. 158 a. 8 ad 1"><a name="45416"><span class="ref">[45416] IIª-IIae, q. 158 a. 8 ad 1</span></a> Ad primum ergo dicendum quod ille qui totaliter non irascitur cum debet irasci, imitatur quidem Deum quantum ad carentiam passionis, non -autem quantum ad hoc quod Deus ex iudicio punit.</p> -<p title="II-II q. 158 a. 8 ad 2"><a name="45417"><span class= -"ref">[45417] IIª-IIae, q. 158 a. 8 ad 2</span></a> Ad +autem quantum ad hoc quod Deus ex iudicio punit.</p><p title="II-II q. 158 a. 8 ad 2"><a name="45417"><span class="ref">[45417] IIª-IIae, q. 158 a. 8 ad 2</span></a> Ad secundum dicendum quod passio irae utilis est, sicut et omnes alii motus appetitus sensitivi, ad hoc quod homo promptius exequatur id quod ratio dictat. Alioquin, frustra esset in homine appetitus -sensitivus, cum tamen natura nihil faciat frustra.</p> -<p title="II-II q. 158 a. 8 ad 3"><a name="45418"><span class= -"ref">[45418] IIª-IIae, q. 158 a. 8 ad 3</span></a> Ad tertium +sensitivus, cum tamen natura nihil faciat frustra.</p><p title="II-II q. 158 a. 8 ad 3"><a name="45418"><span class="ref">[45418] IIª-IIae, q. 158 a. 8 ad 3</span></a> Ad tertium dicendum quod in eo qui ordinate agit, iudicium rationis non solum est causa simplicis motus voluntatis, sed etiam passionis appetitus sensitivi, ut dictum est, et ideo, sicut remotio effectus est signum remotionis causae, ita etiam remotio irae est signum -remotionis iudicii rationis.</p> -<br /> -<div class="D">Quaestio 159</div> -<div class="G">Prooemium</div> -<p title="II-II q. 159 pr."><a name="45419"><span class= -"ref">[45419] IIª-IIae, q. 159 pr.</span></a> Deinde +remotionis iudicii rationis.</p></div></div><div class="q" id="q159"><h2>Quaestio 159</h2><div class="p"><h3>Prooemium</h3><p title="II-II q. 159 pr."><a name="45419"><span class="ref">[45419] IIª-IIae, q. 159 pr.</span></a> Deinde considerandum est de crudelitate. Et circa hoc quaeruntur duo. Primo, utrum crudelitas opponatur clementiae. Secundo, de -comparatione eius ad saevitiam vel feritatem.</p> -<br /> -<div class="E">Articulus 1</div> -<p title="II-II q. 159 a. 1 arg. 1"><a name="45420"><span class= -"ref">[45420] IIª-IIae, q. 159 a. 1 arg. 1</span></a> Ad +comparatione eius ad saevitiam vel feritatem.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 1</h3><p title="II-II q. 159 a. 1 arg. 1"><a name="45420"><span class="ref">[45420] IIª-IIae, q. 159 a. 1 arg. 1</span></a> Ad primum sic proceditur. Videtur quod crudelitas non opponatur clementiae. Dicit enim Seneca, in II de Clement., quod <i>illi vocantur crudeles qui excedunt modum in puniendo</i>, quod contrariatur iustitiae. Clementia autem non ponitur pars iustitiae, sed temperantiae. Ergo crudelitas non videtur opponi -clementiae.</p> -<p title="II-II q. 159 a. 1 arg. 2"><a name="45421"><span class= -"ref">[45421] IIª-IIae, q. 159 a. 1 arg. 2</span></a> +clementiae.</p><p title="II-II q. 159 a. 1 arg. 2"><a name="45421"><span class="ref">[45421] IIª-IIae, q. 159 a. 1 arg. 2</span></a> Praeterea, Ierem. VI dicitur, <i>crudelis est, et non miserebitur</i>, et sic videtur quod crudelitas opponatur misericordiae. Sed misericordia non est idem clementiae, ut supra -dictum est. Ergo crudelitas non opponitur clementiae.</p> -<p title="II-II q. 159 a. 1 arg. 3"><a name="45422"><span class= -"ref">[45422] IIª-IIae, q. 159 a. 1 arg. 3</span></a> +dictum est. Ergo crudelitas non opponitur clementiae.</p><p title="II-II q. 159 a. 1 arg. 3"><a name="45422"><span class="ref">[45422] IIª-IIae, q. 159 a. 1 arg. 3</span></a> Praeterea, clementia consideratur circa inflictionem poenarum, ut dictum est. Sed crudelitas consideratur etiam in subtractione beneficiorum, secundum illud Proverb. XI, <i>qui crudelis est, propinquos abiicit</i>. Ergo crudelitas non opponitur -clementiae.</p> -<p title="II-II q. 159 a. 1 s. c."><a name="45423"><span class= -"ref">[45423] IIª-IIae, q. 159 a. 1 s. c.</span></a> Sed +clementiae.</p><p title="II-II q. 159 a. 1 s. c."><a name="45423"><span class="ref">[45423] IIª-IIae, q. 159 a. 1 s. c.</span></a> Sed contra est quod dicit Seneca, in II de Clement., quod <i>opponitur clementiae crudelitas, quae nihil aliud est quam atrocitas animi in -exigendis poenis</i>.</p> -<p title="II-II q. 159 a. 1 co."><a name="45424"><span class= -"ref">[45424] IIª-IIae, q. 159 a. 1 co.</span></a> Respondeo +exigendis poenis</i>.</p><p title="II-II q. 159 a. 1 co."><a name="45424"><span class="ref">[45424] IIª-IIae, q. 159 a. 1 co.</span></a> Respondeo dicendum quod nomen crudelitatis a cruditate sumptum esse videtur. Sicut autem ea quae sunt decocta et digesta, solent habere suavem et dulcem saporem; ita illa quae sunt cruda, habent horribilem et asperum saporem. Dictum est autem supra quod clementia importat quandam animi lenitatem sive dulcedinem, per quam aliquis est diminutivus poenarum. Unde directe crudelitas clementiae -opponitur.</p> -<p title="II-II q. 159 a. 1 ad 1"><a name="45425"><span class= -"ref">[45425] IIª-IIae, q. 159 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum +opponitur.</p><p title="II-II q. 159 a. 1 ad 1"><a name="45425"><span class="ref">[45425] IIª-IIae, q. 159 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum ergo dicendum quod, sicut diminutio poenarum quae est secundum rationem, pertinet ad epieikeiam, sed ipsa dulcedo affectus ex qua homo ad hoc inclinatur, pertinet ad clementiam; ita etiam superexcessus poenarum, quantum ad id quod exterius agitur, pertinet ad iniustitiam; sed quantum ad austeritatem animi per quam aliquis fit promptus ad poenas augendas, pertinet ad -crudelitatem.</p> -<p title="II-II q. 159 a. 1 ad 2"><a name="45426"><span class= -"ref">[45426] IIª-IIae, q. 159 a. 1 ad 2</span></a> Ad +crudelitatem.</p><p title="II-II q. 159 a. 1 ad 2"><a name="45426"><span class="ref">[45426] IIª-IIae, q. 159 a. 1 ad 2</span></a> Ad secundum dicendum quod misericordia et clementia conveniunt in hoc quod utraque refugit et abhorret miseriam alienam, aliter tamen et aliter. Nam ad misericordiam pertinet miseriae subvenire per @@ -2312,31 +1880,21 @@ diminuere per subtractionem poenarum. Et quia crudelitas superabundantiam in exigendis poenis importat, directius opponitur clementiae quam misericordiae. Tamen, propter similitudinem harum -virtutum, accipitur quandoque crudelitas pro immisericordia.</p> -<p title="II-II q. 159 a. 1 ad 3"><a name="45427"><span class= -"ref">[45427] IIª-IIae, q. 159 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium +virtutum, accipitur quandoque crudelitas pro immisericordia.</p><p title="II-II q. 159 a. 1 ad 3"><a name="45427"><span class="ref">[45427] IIª-IIae, q. 159 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium dicendum quod crudelitas ibi accipitur pro immisericordia, ad quam pertinet beneficia non largiri. Quamvis etiam dici possit quod ipsa -beneficii subtractio quaedam poena est.</p> -<br /> -<div class="E">Articulus 2</div> -<p title="II-II q. 159 a. 2 arg. 1"><a name="45428"><span class= -"ref">[45428] IIª-IIae, q. 159 a. 2 arg. 1</span></a> Ad +beneficii subtractio quaedam poena est.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 2</h3><p title="II-II q. 159 a. 2 arg. 1"><a name="45428"><span class="ref">[45428] IIª-IIae, q. 159 a. 2 arg. 1</span></a> Ad secundum sic proceditur. Videtur quod crudelitas a saevitia sive feritate non differat. Uni enim virtuti, ex una parte, unum vitium videtur esse oppositum. Sed clementiae per superabundantiam opponitur et crudelitas et saevitia. Ergo videtur quod saevitia et -crudelitas sint idem.</p> -<p title="II-II q. 159 a. 2 arg. 2"><a name="45429"><span class= -"ref">[45429] IIª-IIae, q. 159 a. 2 arg. 2</span></a> +crudelitas sint idem.</p><p title="II-II q. 159 a. 2 arg. 2"><a name="45429"><span class="ref">[45429] IIª-IIae, q. 159 a. 2 arg. 2</span></a> Praeterea, Isidorus dicit, in libro Etymol., quod <i>severus dicitur quasi saevus et verus, quia sine pietate tenet iustitiam</i>, et sic saevitia videtur excludere remissionem poenarum in iudiciis, quod pertinet ad pietatem. Hoc autem dictum est ad crudelitatem pertinere. Ergo crudelitas est idem quod -saevitia.</p> -<p title="II-II q. 159 a. 2 arg. 3"><a name="45430"><span class= -"ref">[45430] IIª-IIae, q. 159 a. 2 arg. 3</span></a> +saevitia.</p><p title="II-II q. 159 a. 2 arg. 3"><a name="45430"><span class="ref">[45430] IIª-IIae, q. 159 a. 2 arg. 3</span></a> Praeterea, sicut virtuti opponitur aliquod vitium in excessu, ita etiam et in defectu, quod quidem contrariatur et virtuti, quae est in medio, et vitio quod est in excessu. Sed idem vitium ad defectum @@ -2344,14 +1902,10 @@ vel dissolutio, dicit enim Gregorius, XX Moral., <i>sit amor, sed non emolliens, sit rigor, sed non exasperans. Sit zelus, sed non immoderate saeviens, sit pietas, sed non plus quam expediat -parcens</i>. Ergo saevitia est idem crudelitati.</p> -<p title="II-II q. 159 a. 2 s. c."><a name="45431"><span class= -"ref">[45431] IIª-IIae, q. 159 a. 2 s. c.</span></a> Sed +parcens</i>. Ergo saevitia est idem crudelitati.</p><p title="II-II q. 159 a. 2 s. c."><a name="45431"><span class="ref">[45431] IIª-IIae, q. 159 a. 2 s. c.</span></a> Sed contra est quod Seneca dicit, in II de Clement., quod <i>ille qui non laesus, nec peccatori irascitur, non dicitur crudelis, sed -ferus sive saevus</i>.</p> -<p title="II-II q. 159 a. 2 co."><a name="45432"><span class= -"ref">[45432] IIª-IIae, q. 159 a. 2 co.</span></a> Respondeo +ferus sive saevus</i>.</p><p title="II-II q. 159 a. 2 co."><a name="45432"><span class="ref">[45432] IIª-IIae, q. 159 a. 2 co.</span></a> Respondeo dicendum quod nomen saevitiae et feritatis a similitudine ferarum accipitur, quae etiam saevae dicuntur. Huiusmodi enim animalia nocent hominibus ut ex eorum corporibus pascantur, non ex aliqua @@ -2365,67 +1919,44 @@ affectiones. Sed crudelitas attendit culpam in eo qui punitur, sed excedit modum in puniendo. Et ideo crudelitas differt a saevitia sive feritate sicut malitia humana a bestialitate, ut dicitur in -VII Ethic.</p> -<p title="II-II q. 159 a. 2 ad 1"><a name="45433"><span class= -"ref">[45433] IIª-IIae, q. 159 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum +VII Ethic.</p><p title="II-II q. 159 a. 2 ad 1"><a name="45433"><span class="ref">[45433] IIª-IIae, q. 159 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum ergo dicendum quod clementia est virtus humana, unde directe sibi opponitur crudelitas, quae est malitia humana. Sed saevitia vel feritas continetur sub bestialitate. Unde non directe opponitur clementiae, sed superexcellentiori virtuti, quam philosophus vocat heroicam vel divinam, quae secundum nos videtur pertinere ad dona spiritus sancti. Unde potest dici quod saevitia directe opponitur -dono pietatis.</p> -<p title="II-II q. 159 a. 2 ad 2"><a name="45434"><span class= -"ref">[45434] IIª-IIae, q. 159 a. 2 ad 2</span></a> Ad +dono pietatis.</p><p title="II-II q. 159 a. 2 ad 2"><a name="45434"><span class="ref">[45434] IIª-IIae, q. 159 a. 2 ad 2</span></a> Ad secundum dicendum quod severus non dicitur simpliciter saevus, quia hoc sonat in vitium, sed dicitur saevus circa veritatem, propter aliquam similitudinem saevitiae, quae non est diminutiva -poenarum.</p> -<p title="II-II q. 159 a. 2 ad 3"><a name="45435"><span class= -"ref">[45435] IIª-IIae, q. 159 a. 2 ad 3</span></a> Ad tertium +poenarum.</p><p title="II-II q. 159 a. 2 ad 3"><a name="45435"><span class="ref">[45435] IIª-IIae, q. 159 a. 2 ad 3</span></a> Ad tertium dicendum quod remissio in puniendo non est vitium nisi inquantum praetermittitur ordo iustitiae, quo aliquis debet puniri propter culpam, quam excedit crudelitas. Saevitia autem penitus hunc ordinem non attendit. Unde remissio punitionis directe opponitur -crudelitati, non autem saevitiae.</p> -<br /> -<div class="D">Quaestio 160</div> -<div class="G">Prooemium</div> -<p title="II-II q. 160 pr."><a name="45436"><span class= -"ref">[45436] IIª-IIae, q. 160 pr.</span></a> Deinde +crudelitati, non autem saevitiae.</p></div></div><div class="q" id="q160"><h2>Quaestio 160</h2><div class="p"><h3>Prooemium</h3><p title="II-II q. 160 pr."><a name="45436"><span class="ref">[45436] IIª-IIae, q. 160 pr.</span></a> Deinde considerandum est de modestia. Et primo, de ipsa in communi; secundo, de singulis quae sub ea continentur. Circa primum quaeruntur duo. Primo, utrum modestia sit pars temperantiae. -Secundo, quae sit materia modestiae.</p> -<br /> -<div class="E">Articulus 1</div> -<p title="II-II q. 160 a. 1 arg. 1"><a name="45437"><span class= -"ref">[45437] IIª-IIae, q. 160 a. 1 arg. 1</span></a> Ad +Secundo, quae sit materia modestiae.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 1</h3><p title="II-II q. 160 a. 1 arg. 1"><a name="45437"><span class="ref">[45437] IIª-IIae, q. 160 a. 1 arg. 1</span></a> Ad primum sic proceditur. Videtur quod modestia non sit pars temperantiae. Modestia enim a modo dicitur. Sed in omnibus virtutibus requiritur modus, nam virtus ordinatur ad bonum; bonum autem, ut Augustinus dicit, in libro de natura boni, consistit in modo, specie et ordine. Ergo modestia est generalis virtus. Non -ergo debet poni pars temperantiae.</p> -<p title="II-II q. 160 a. 1 arg. 2"><a name="45438"><span class= -"ref">[45438] IIª-IIae, q. 160 a. 1 arg. 2</span></a> +ergo debet poni pars temperantiae.</p><p title="II-II q. 160 a. 1 arg. 2"><a name="45438"><span class="ref">[45438] IIª-IIae, q. 160 a. 1 arg. 2</span></a> Praeterea, laus temperantiae praecipue videtur consistere ex quadam moderatione. Ab hac autem sumitur nomen modestiae. Ergo modestia -est idem quod temperantia, et non pars eius.</p> -<p title="II-II q. 160 a. 1 arg. 3"><a name="45439"><span class= -"ref">[45439] IIª-IIae, q. 160 a. 1 arg. 3</span></a> +est idem quod temperantia, et non pars eius.</p><p title="II-II q. 160 a. 1 arg. 3"><a name="45439"><span class="ref">[45439] IIª-IIae, q. 160 a. 1 arg. 3</span></a> Praeterea, modestia videtur consistere circa proximorum correctionem, secundum illud II ad Tim. II, <i>servum Dei non oportet litigare, sed mansuetum esse ad omnes, cum modestia corripientem eos qui resistunt veritati</i>. Sed correctio delinquentium est actus iustitiae vel caritatis, ut supra habitum est. Ergo videtur quod modestia magis sit pars iustitiae quam -temperantiae.</p> -<p title="II-II q. 160 a. 1 s. c."><a name="45440"><span class= -"ref">[45440] IIª-IIae, q. 160 a. 1 s. c.</span></a> Sed -contra est quod Tullius ponit modestiam partem temperantiae.</p> -<p title="II-II q. 160 a. 1 co."><a name="45441"><span class= -"ref">[45441] IIª-IIae, q. 160 a. 1 co.</span></a> Respondeo +temperantiae.</p><p title="II-II q. 160 a. 1 s. c."><a name="45440"><span class="ref">[45440] IIª-IIae, q. 160 a. 1 s. c.</span></a> Sed +contra est quod Tullius ponit modestiam partem temperantiae.</p><p title="II-II q. 160 a. 1 co."><a name="45441"><span class="ref">[45441] IIª-IIae, q. 160 a. 1 co.</span></a> Respondeo dicendum quod, sicut supra dictum est, temperantia moderationem adhibet circa ea in quibus difficillimum est moderari, scilicet circa concupiscentias delectationum tactus. Ubicumque autem est @@ -2437,53 +1968,35 @@ mediocres sumptus. Unde necessarium est quod sit quaedam virtus moderativa in aliis mediocribus, in quibus non est ita difficile moderari. Et haec virtus vocatur modestia, et adiungitur -temperantiae sicut principali.</p> -<p title="II-II q. 160 a. 1 ad 1"><a name="45442"><span class= -"ref">[45442] IIª-IIae, q. 160 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum +temperantiae sicut principali.</p><p title="II-II q. 160 a. 1 ad 1"><a name="45442"><span class="ref">[45442] IIª-IIae, q. 160 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum ergo dicendum quod nomen commune quandoque appropriatur his quae sunt infima, sicut nomen commune Angelorum appropriatur infimo ordini Angelorum. Ita etiam et modus, qui communiter observatur in qualibet virtute, appropriatur specialiter virtuti quae in minimis -modum ponit.</p> -<p title="II-II q. 160 a. 1 ad 2"><a name="45443"><span class= -"ref">[45443] IIª-IIae, q. 160 a. 1 ad 2</span></a> Ad +modum ponit.</p><p title="II-II q. 160 a. 1 ad 2"><a name="45443"><span class="ref">[45443] IIª-IIae, q. 160 a. 1 ad 2</span></a> Ad secundum dicendum quod aliqua temperatione indigent propter suam vehementiam, sicut vinum forte temperatur, sed moderatio requiritur in omnibus. Et ideo temperantia magis se habet ad passiones -vehementes, modestia vero ad mediocres.</p> -<p title="II-II q. 160 a. 1 ad 3"><a name="45444"><span class= -"ref">[45444] IIª-IIae, q. 160 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium +vehementes, modestia vero ad mediocres.</p><p title="II-II q. 160 a. 1 ad 3"><a name="45444"><span class="ref">[45444] IIª-IIae, q. 160 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium dicendum quod modestia ibi accipitur a modo communiter sumpto, -prout requiritur in omnibus virtutibus.</p> -<br /> -<div class="E">Articulus 2</div> -<p title="II-II q. 160 a. 2 arg. 1"><a name="45445"><span class= -"ref">[45445] IIª-IIae, q. 160 a. 2 arg. 1</span></a> Ad +prout requiritur in omnibus virtutibus.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 2</h3><p title="II-II q. 160 a. 2 arg. 1"><a name="45445"><span class="ref">[45445] IIª-IIae, q. 160 a. 2 arg. 1</span></a> Ad secundum sic proceditur. Videtur quod modestia sit solum circa exteriores actiones. Interiores enim motus passionum aliis noti esse non possunt. Sed apostolus, Philipp. IV, mandat ut modestia nostra nota sit omnibus hominibus. Ergo modestia est solum circa -exteriores actiones.</p> -<p title="II-II q. 160 a. 2 arg. 2"><a name="45446"><span class= -"ref">[45446] IIª-IIae, q. 160 a. 2 arg. 2</span></a> +exteriores actiones.</p><p title="II-II q. 160 a. 2 arg. 2"><a name="45446"><span class="ref">[45446] IIª-IIae, q. 160 a. 2 arg. 2</span></a> Praeterea, virtutes quae sunt circa passiones, distinguuntur a virtute iustitiae, quae est circa operationes. Sed modestia videtur esse una virtus. Si ergo est circa operationes exteriores, non erit -circa aliquas interiores passiones.</p> -<p title="II-II q. 160 a. 2 arg. 3"><a name="45447"><span class= -"ref">[45447] IIª-IIae, q. 160 a. 2 arg. 3</span></a> +circa aliquas interiores passiones.</p><p title="II-II q. 160 a. 2 arg. 3"><a name="45447"><span class="ref">[45447] IIª-IIae, q. 160 a. 2 arg. 3</span></a> Praeterea, nulla virtus una et eadem est circa ea quae pertinent ad appetitum, quod est proprium virtutum moralium; et circa ea quae pertinent ad cognitionem, quae est proprie virtutum intellectualium; neque etiam circa ea quae pertinent ad irascibilem, et concupiscibilem. Si ergo modestia est una virtus, -non potest esse circa omnia praedicta.</p> -<p title="II-II q. 160 a. 2 s. c."><a name="45448"><span class= -"ref">[45448] IIª-IIae, q. 160 a. 2 s. c.</span></a> Sed +non potest esse circa omnia praedicta.</p><p title="II-II q. 160 a. 2 s. c."><a name="45448"><span class="ref">[45448] IIª-IIae, q. 160 a. 2 s. c.</span></a> Sed contra, in omnibus praedictis oportet observari modum, a quo -modestia dicitur. Ergo circa omnia praedicta est modestia.</p> -<p title="II-II q. 160 a. 2 co."><a name="45449"><span class= -"ref">[45449] IIª-IIae, q. 160 a. 2 co.</span></a> Respondeo +modestia dicitur. Ergo circa omnia praedicta est modestia.</p><p title="II-II q. 160 a. 2 co."><a name="45449"><span class="ref">[45449] IIª-IIae, q. 160 a. 2 co.</span></a> Respondeo dicendum quod, sicut dictum est, modestia differt a temperantia in hoc quod temperantia est moderativa eorum quae difficillimum est refrenare, modestia autem est moderativa eorum quae in hoc @@ -2510,14 +2023,10 @@ Aristoteles etiam circa delectationes ludorum posuit eutrapeliam. Quae omnia continentur sub modestia, secundum quod a Tullio accipitur. Et hoc modo modestia se habet non solum circa exteriores -actiones, sed etiam circa interiores.</p> -<p title="II-II q. 160 a. 2 ad 1"><a name="45450"><span class= -"ref">[45450] IIª-IIae, q. 160 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum +actiones, sed etiam circa interiores.</p><p title="II-II q. 160 a. 2 ad 1"><a name="45450"><span class="ref">[45450] IIª-IIae, q. 160 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum ergo dicendum quod apostolus loquitur de modestia prout est circa exteriora. Et tamen etiam interiorum moderatio manifestari potest -per quaedam exteriora signa.</p> -<p title="II-II q. 160 a. 2 ad 2"><a name="45451"><span class= -"ref">[45451] IIª-IIae, q. 160 a. 2 ad 2</span></a> Ad +per quaedam exteriora signa.</p><p title="II-II q. 160 a. 2 ad 2"><a name="45451"><span class="ref">[45451] IIª-IIae, q. 160 a. 2 ad 2</span></a> Ad secundum dicendum quod sub modestia continentur diversae virtutes, quae a diversis assignantur. Unde nihil prohibet modestiam esse circa ea quae requirunt diversas virtutes. Et tamen non est tanta @@ -2526,15 +2035,8 @@ passiones, quia in actionibus et passionibus in quibus non est aliqua excellens difficultas ex parte materiae, sed solum ex parte moderationis, non attenditur virtus nisi una, scilicet secundum -rationem moderationis.</p> -<p title="II-II q. 160 a. 2 ad 3"><a name="45452"><span class= -"ref">[45452] IIª-IIae, q. 160 a. 2 ad 3</span></a> Et per hoc -etiam patet responsio ad tertium.</p> -<br /> -<div class="D">Quaestio 161</div> -<div class="G">Prooemium</div> -<p title="II-II q. 161 pr."><a name="45453"><span class= -"ref">[45453] IIª-IIae, q. 161 pr.</span></a> Deinde +rationem moderationis.</p><p title="II-II q. 160 a. 2 ad 3"><a name="45452"><span class="ref">[45452] IIª-IIae, q. 160 a. 2 ad 3</span></a> Et per hoc +etiam patet responsio ad tertium.</p></div></div><div class="q" id="q161"><h2>Quaestio 161</h2><div class="p"><h3>Prooemium</h3><p title="II-II q. 161 pr."><a name="45453"><span class="ref">[45453] IIª-IIae, q. 161 pr.</span></a> Deinde considerandum est de speciebus modestiae. Et primo, de humilitate, et superbia, quae ei opponitur; secundo, de studiositate, et curiositate sibi opposita; tertio, de modestia secundum quod est in @@ -2544,47 +2046,31 @@ iudicio rationis. Tertio, utrum aliquis per humilitatem se debeat omnibus subiicere. Quarto, utrum sit pars modestiae vel temperantiae. Quinto, de comparatione eius ad alias virtutes. -Sexto, de gradibus humilitatis.</p> -<br /> -<div class="E">Articulus 1</div> -<p title="II-II q. 161 a. 1 arg. 1"><a name="45454"><span class= -"ref">[45454] IIª-IIae, q. 161 a. 1 arg. 1</span></a> Ad +Sexto, de gradibus humilitatis.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 1</h3><p title="II-II q. 161 a. 1 arg. 1"><a name="45454"><span class="ref">[45454] IIª-IIae, q. 161 a. 1 arg. 1</span></a> Ad primum sic proceditur. Videtur quod humilitas non sit virtus. Virtus enim importat rationem boni. Sed humilitas videtur importare rationem mali poenalis, secundum illud Psalmi. <i>Humiliaverunt in -compedibus pedes eius</i>. Ergo humilitas non est virtus.</p> -<p title="II-II q. 161 a. 1 arg. 2"><a name="45455"><span class= -"ref">[45455] IIª-IIae, q. 161 a. 1 arg. 2</span></a> +compedibus pedes eius</i>. Ergo humilitas non est virtus.</p><p title="II-II q. 161 a. 1 arg. 2"><a name="45455"><span class="ref">[45455] IIª-IIae, q. 161 a. 1 arg. 2</span></a> Praeterea, virtus et vitium opponuntur. Sed humilitas quandoque sonat in vitium, dicitur enim Eccli. XIX, est qui nequiter se -humiliat. Ergo humilitas non est virtus.</p> -<p title="II-II q. 161 a. 1 arg. 3"><a name="45456"><span class= -"ref">[45456] IIª-IIae, q. 161 a. 1 arg. 3</span></a> +humiliat. Ergo humilitas non est virtus.</p><p title="II-II q. 161 a. 1 arg. 3"><a name="45456"><span class="ref">[45456] IIª-IIae, q. 161 a. 1 arg. 3</span></a> Praeterea, nulla virtus opponitur alii virtuti. Sed humilitas videtur opponi virtuti magnanimitatis, quae tendit in magna, humilitas autem ipsa refugit. Ergo videtur quod humilitas non sit -virtus.</p> -<p title="II-II q. 161 a. 1 arg. 4"><a name="45457"><span class= -"ref">[45457] IIª-IIae, q. 161 a. 1 arg. 4</span></a> +virtus.</p><p title="II-II q. 161 a. 1 arg. 4"><a name="45457"><span class="ref">[45457] IIª-IIae, q. 161 a. 1 arg. 4</span></a> Praeterea, virtus est dispositio perfecti, ut dicitur in VII Physic. Sed humilitas videtur esse imperfectorum, unde et Deo non convenit humiliari, qui nulli subiici potest. Ergo videtur quod -humilitas non sit virtus.</p> -<p title="II-II q. 161 a. 1 arg. 5"><a name="45458"><span class= -"ref">[45458] IIª-IIae, q. 161 a. 1 arg. 5</span></a> +humilitas non sit virtus.</p><p title="II-II q. 161 a. 1 arg. 5"><a name="45458"><span class="ref">[45458] IIª-IIae, q. 161 a. 1 arg. 5</span></a> <i>Praeterea, omnis virtus moralis est circa actiones vel passiones</i>, ut dicitur in II Ethic. Sed humilitas non connumeratur a philosopho inter virtutes quae sunt circa passiones, nec etiam continetur sub iustitia, quae est circa actiones. Ergo -videtur quod non sit virtus.</p> -<p title="II-II q. 161 a. 1 s. c."><a name="45459"><span class= -"ref">[45459] IIª-IIae, q. 161 a. 1 s. c.</span></a> Sed +videtur quod non sit virtus.</p><p title="II-II q. 161 a. 1 s. c."><a name="45459"><span class="ref">[45459] IIª-IIae, q. 161 a. 1 s. c.</span></a> Sed contra est quod Origenes dicit, exponens illud Luc. I, <i>respexit humilitatem ancillae suae, proprie in Scripturis una de virtutibus humilitas praedicatur, ait quippe salvator, discite a me, quia -mitis sum et humilis corde</i>.</p> -<p title="II-II q. 161 a. 1 co."><a name="45460"><span class= -"ref">[45460] IIª-IIae, q. 161 a. 1 co.</span></a> Respondeo +mitis sum et humilis corde</i>.</p><p title="II-II q. 161 a. 1 co."><a name="45460"><span class="ref">[45460] IIª-IIae, q. 161 a. 1 co.</span></a> Respondeo dicendum quod, sicut supra dictum est, cum de passionibus ageretur, bonum arduum habet aliquid unde attrahit appetitum, scilicet ipsam rationem boni, et habet aliquid retrahens, scilicet ipsam @@ -2599,9 +2085,7 @@ pertinet ad virtutem humilitatis. Alia vero quae firmat animum contra desperationem, et impellit ipsum ad prosecutionem magnorum secundum rationem rectam, et haec est magnanimitas. Et sic patet -quod humilitas est quaedam virtus.</p> -<p title="II-II q. 161 a. 1 ad 1"><a name="45461"><span class= -"ref">[45461] IIª-IIae, q. 161 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum +quod humilitas est quaedam virtus.</p><p title="II-II q. 161 a. 1 ad 1"><a name="45461"><span class="ref">[45461] IIª-IIae, q. 161 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum ergo dicendum quod, sicut Isidorus dicit, in libro Etymol., humilis dicitur quasi humi acclinis, idest, imis inhaerens. Quod quidem contingit dupliciter. Uno modo, ex principio extrinseco, puta cum @@ -2612,9 +2096,7 @@ <i>loquar ad dominum meum, cum sim pulvis et cinis</i>. Et hoc modo humilitas ponitur virtus. Quandoque autem potest fieri male, puta cum homo, honorem suum non intelligens, comparat se iumentis -insipientibus, et fit similis illis.</p> -<p title="II-II q. 161 a. 1 ad 2"><a name="45462"><span class= -"ref">[45462] IIª-IIae, q. 161 a. 1 ad 2</span></a> Ad +insipientibus, et fit similis illis.</p><p title="II-II q. 161 a. 1 ad 2"><a name="45462"><span class="ref">[45462] IIª-IIae, q. 161 a. 1 ad 2</span></a> Ad secundum dicendum quod, sicut dictum est, humilitas, secundum quod est virtus, in sui ratione importat quandam laudabilem deiectionem ad ima. Hoc autem quandoque fit solum secundum signa exteriora, @@ -2624,16 +2106,12 @@ fit secundum interiorem motum animae. Et secundum hoc humilitas proprie ponitur virtus, quia virtus non consistit in exterioribus, sed principaliter in interiori electione mentis, ut patet per -philosophum, in libro Ethicorum.</p> -<p title="II-II q. 161 a. 1 ad 3"><a name="45463"><span class= -"ref">[45463] IIª-IIae, q. 161 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium +philosophum, in libro Ethicorum.</p><p title="II-II q. 161 a. 1 ad 3"><a name="45463"><span class="ref">[45463] IIª-IIae, q. 161 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium dicendum quod humilitas reprimit appetitum, ne tendat in magna praeter rationem rectam. Magnanimitas autem animum ad magna impellit secundum rationem rectam. Unde patet quod magnanimitas non opponitur humilitati, sed conveniunt in hoc quod utraque est -secundum rationem rectam.</p> -<p title="II-II q. 161 a. 1 ad 4"><a name="45464"><span class= -"ref">[45464] IIª-IIae, q. 161 a. 1 ad 4</span></a> Ad quartum +secundum rationem rectam.</p><p title="II-II q. 161 a. 1 ad 4"><a name="45464"><span class="ref">[45464] IIª-IIae, q. 161 a. 1 ad 4</span></a> Ad quartum dicendum quod perfectum dicitur aliquid dupliciter. Uno modo, simpliciter, in quo scilicet nullus defectus invenitur, nec secundum suam naturam, nec per respectum ad aliquid aliud. Et sic @@ -2644,19 +2122,13 @@ perfectus. Cuius tamen perfectio in comparatione ad Deum deficiens invenitur, secundum illud Isaiae XL, <i>omnes gentes, quasi non sint, sic sunt coram eo</i>. Et sic cuilibet homini potest -convenire humilitas.</p> -<p title="II-II q. 161 a. 1 ad 5"><a name="45465"><span class= -"ref">[45465] IIª-IIae, q. 161 a. 1 ad 5</span></a> Ad quintum +convenire humilitas.</p><p title="II-II q. 161 a. 1 ad 5"><a name="45465"><span class="ref">[45465] IIª-IIae, q. 161 a. 1 ad 5</span></a> Ad quintum dicendum quod philosophus intendebat agere de virtutibus secundum quod ordinantur ad vitam civilem, in qua subiectio unius hominis ad alterum secundum legis ordinem determinatur, et ideo continetur sub iustitia legali. Humilitas autem, secundum quod est specialis virtus, praecipue respicit subiectionem hominis ad Deum, propter -quem etiam aliis humiliando se subiicit.</p> -<br /> -<div class="E">Articulus 2</div> -<p title="II-II q. 161 a. 2 arg. 1"><a name="45466"><span class= -"ref">[45466] IIª-IIae, q. 161 a. 2 arg. 1</span></a> Ad +quem etiam aliis humiliando se subiicit.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 2</h3><p title="II-II q. 161 a. 2 arg. 1"><a name="45466"><span class="ref">[45466] IIª-IIae, q. 161 a. 2 arg. 1</span></a> Ad secundum sic proceditur. Videtur quod humilitas non consistat circa appetitum, sed magis circa iudicium rationis. Humilitas enim superbiae opponitur. Sed superbia maxime consistit in his quae @@ -2665,18 +2137,14 @@ oculos indicatur</i>; unde etiam in Psalmo dicitur, <i>domine, non est exaltatum cor meum, neque elati sunt oculi mei</i>, oculi autem maxime deserviunt cognitioni. Ergo videtur quod humilitas maxime -sit circa cognitionem, quam de se aliquis aestimat parvam.</p> -<p title="II-II q. 161 a. 2 arg. 2"><a name="45467"><span class= -"ref">[45467] IIª-IIae, q. 161 a. 2 arg. 2</span></a> +sit circa cognitionem, quam de se aliquis aestimat parvam.</p><p title="II-II q. 161 a. 2 arg. 2"><a name="45467"><span class="ref">[45467] IIª-IIae, q. 161 a. 2 arg. 2</span></a> Praeterea, Augustinus dicit, in libro de Virginit., quod <i>humilitas pene tota disciplina Christiana est</i>. Nihil ergo quod in disciplina Christiana continetur, repugnat humilitati. Sed in disciplina Christiana admonemur ad appetendum meliora, secundum illud I ad Cor. XII, <i>aemulamini charismata meliora</i>. Ergo ad humilitatem non pertinet reprimere appetitum arduorum, sed magis -aestimationem.</p> -<p title="II-II q. 161 a. 2 arg. 3"><a name="45468"><span class= -"ref">[45468] IIª-IIae, q. 161 a. 2 arg. 3</span></a> +aestimationem.</p><p title="II-II q. 161 a. 2 arg. 3"><a name="45468"><span class="ref">[45468] IIª-IIae, q. 161 a. 2 arg. 3</span></a> Praeterea, ad eandem virtutem pertinet refrenare superfluum motum, et firmare animum contra superfluam retractionem, sicut eadem fortitudo est quae refrenat audaciam, et quae firmat animum contra @@ -2685,22 +2153,16 @@ appetitum magnorum, sequeretur quod humilitas non esset virtus distincta a magnanimitate. Quod patet esse falsum. Non ergo humilitas consistit circa appetitum magnorum, sed magis circa -aestimationem.</p> -<p title="II-II q. 161 a. 2 arg. 4"><a name="45469"><span class= -"ref">[45469] IIª-IIae, q. 161 a. 2 arg. 4</span></a> +aestimationem.</p><p title="II-II q. 161 a. 2 arg. 4"><a name="45469"><span class="ref">[45469] IIª-IIae, q. 161 a. 2 arg. 4</span></a> Praeterea, Andronicus ponit humilitatem circa exteriorem cultum, dicit enim quod <i>humilitas est habitus non superabundans sumptibus et praeparationibus</i>. Ergo non est circa motum -appetitus.</p> -<p title="II-II q. 161 a. 2 s. c."><a name="45470"><span class= -"ref">[45470] IIª-IIae, q. 161 a. 2 s. c.</span></a> Sed +appetitus.</p><p title="II-II q. 161 a. 2 s. c."><a name="45470"><span class="ref">[45470] IIª-IIae, q. 161 a. 2 s. c.</span></a> Sed contra est quod Augustinus dicit, in libro de Poenit., quod <i>humilis est qui eligit abiici in domo domini, magis quam habitare in tabernaculis peccatorum</i>. Sed electio pertinet ad appetitum. Ergo humilitas consistit circa appetitum, magis quam -circa aestimationem.</p> -<p title="II-II q. 161 a. 2 co."><a name="45471"><span class= -"ref">[45471] IIª-IIae, q. 161 a. 2 co.</span></a> Respondeo +circa aestimationem.</p><p title="II-II q. 161 a. 2 co."><a name="45471"><span class="ref">[45471] IIª-IIae, q. 161 a. 2 co.</span></a> Respondeo dicendum quod, sicut dictum est, ad humilitatem proprie pertinet ut aliquis reprimat seipsum, ne feratur in ea quae sunt supra se. Ad hoc autem necessarium est ut aliquis cognoscat id in quo deficit a @@ -2708,16 +2170,12 @@ proprii defectus pertinet ad humilitatem sicut regula quaedam directiva appetitus. Sed in ipso appetitu consistit humilitas essentialiter. Et ideo dicendum est quod humilitas proprie est -moderativa motus appetitus.</p> -<p title="II-II q. 161 a. 2 ad 1"><a name="45472"><span class= -"ref">[45472] IIª-IIae, q. 161 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum +moderativa motus appetitus.</p><p title="II-II q. 161 a. 2 ad 1"><a name="45472"><span class="ref">[45472] IIª-IIae, q. 161 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum ergo dicendum quod extollentia oculorum est quoddam signum superbiae, inquantum excludit reverentiam et timorem. Consueverunt enim timentes et verecundati maxime oculos deprimere, quasi non audentes se aliis comparare. Non autem ex hoc sequitur quod -humilitas essentialiter circa cognitionem consistat.</p> -<p title="II-II q. 161 a. 2 ad 2"><a name="45473"><span class= -"ref">[45473] IIª-IIae, q. 161 a. 2 ad 2</span></a> Ad +humilitas essentialiter circa cognitionem consistat.</p><p title="II-II q. 161 a. 2 ad 2"><a name="45473"><span class="ref">[45473] IIª-IIae, q. 161 a. 2 ad 2</span></a> Ad secundum dicendum quod tendere in aliqua maiora ex propriarum virium confidentia, humilitati contrariatur. Sed quod aliquis ex confidentia divini auxilii in maiora tendat, hoc non est contra @@ -2726,9 +2184,7 @@ Augustinus dicit, in libro de Poenit., <i>aliud est levare se ad Deum, aliud est levare se contra Deum. Qui ante illum se proiicit, ab illo erigitur, qui adversus illum se erigit, ab illo -proiicitur</i>.</p> -<p title="II-II q. 161 a. 2 ad 3"><a name="45474"><span class= -"ref">[45474] IIª-IIae, q. 161 a. 2 ad 3</span></a> Ad tertium +proiicitur</i>.</p><p title="II-II q. 161 a. 2 ad 3"><a name="45474"><span class="ref">[45474] IIª-IIae, q. 161 a. 2 ad 3</span></a> Ad tertium dicendum quod in fortitudine invenitur eadem ratio refrenandi audaciam et firmandi animum contra timorem, utriusque enim ratio est ex hoc quod homo debet bonum rationis periculis mortis @@ -2748,44 +2204,30 @@ fortitudo plus utitur audacia quam eam reprimat, unde superabundantia est ei similior quam defectus. Humilitas autem plus reprimit spem vel fiduciam de seipso quam ea utatur, unde magis -opponitur sibi superabundantia quam defectus.</p> -<p title="II-II q. 161 a. 2 ad 4"><a name="45475"><span class= -"ref">[45475] IIª-IIae, q. 161 a. 2 ad 4</span></a> Ad quartum +opponitur sibi superabundantia quam defectus.</p><p title="II-II q. 161 a. 2 ad 4"><a name="45475"><span class="ref">[45475] IIª-IIae, q. 161 a. 2 ad 4</span></a> Ad quartum dicendum quod superabundantia in exterioribus sumptibus et praeparationibus solet ad quandam iactantiam fieri, quae per humilitatem reprimitur. Et quantum ad hoc, secundario consistit in -exterioribus, prout sunt signa interioris appetitivi motus.</p> -<br /> -<div class="E">Articulus 3</div> -<p title="II-II q. 161 a. 3 arg. 1"><a name="45476"><span class= -"ref">[45476] IIª-IIae, q. 161 a. 3 arg. 1</span></a> Ad +exterioribus, prout sunt signa interioris appetitivi motus.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 3</h3><p title="II-II q. 161 a. 3 arg. 1"><a name="45476"><span class="ref">[45476] IIª-IIae, q. 161 a. 3 arg. 1</span></a> Ad tertium sic proceditur. Videtur quod homo non debeat se omnibus per humilitatem subiicere. Quia, sicut dictum est, humilitas praecipue consistit in subiectione hominis ad Deum. Sed id quod debetur Deo, non est homini exhibendum, ut patet in omnibus actibus latriae. -Ergo homo per humilitatem non debet se homini subiicere.</p> -<p title="II-II q. 161 a. 3 arg. 2"><a name="45477"><span class= -"ref">[45477] IIª-IIae, q. 161 a. 3 arg. 2</span></a> +Ergo homo per humilitatem non debet se homini subiicere.</p><p title="II-II q. 161 a. 3 arg. 2"><a name="45477"><span class="ref">[45477] IIª-IIae, q. 161 a. 3 arg. 2</span></a> Praeterea, Augustinus dicit, in libro de Nat. et gratia, <i>humilitas collocanda est in parte veritatis, non in parte falsitatis</i>. Sed aliqui sunt in supremo statu, qui si se inferioribus subiicerent, absque falsitate hoc fieri non posset. -Ergo homo non debet se omnibus per humilitatem subiicere.</p> -<p title="II-II q. 161 a. 3 arg. 3"><a name="45478"><span class= -"ref">[45478] IIª-IIae, q. 161 a. 3 arg. 3</span></a> +Ergo homo non debet se omnibus per humilitatem subiicere.</p><p title="II-II q. 161 a. 3 arg. 3"><a name="45478"><span class="ref">[45478] IIª-IIae, q. 161 a. 3 arg. 3</span></a> Praeterea, nullus debet facere id quod vergat in detrimentum salutis alterius. Sed si aliquis per humilitatem se alteri subiiciat, quandoque hoc verget in detrimentum illius cui se subiicit, qui ex hoc superbiret vel contemneret, unde Augustinus dicit, in regula, <i>ne, dum nimium servatur humilitas, regendi frangatur auctoritas</i>. Ergo homo non debet se per humilitatem -omnibus subiicere.</p> -<p title="II-II q. 161 a. 3 s. c."><a name="45479"><span class= -"ref">[45479] IIª-IIae, q. 161 a. 3 s. c.</span></a> Sed +omnibus subiicere.</p><p title="II-II q. 161 a. 3 s. c."><a name="45479"><span class="ref">[45479] IIª-IIae, q. 161 a. 3 s. c.</span></a> Sed contra est quod dicitur Philipp. II, <i>in humilitate superiores -sibi invicem arbitrantes</i>.</p> -<p title="II-II q. 161 a. 3 co."><a name="45480"><span class= -"ref">[45480] IIª-IIae, q. 161 a. 3 co.</span></a> Respondeo +sibi invicem arbitrantes</i>.</p><p title="II-II q. 161 a. 3 co."><a name="45480"><span class="ref">[45480] IIª-IIae, q. 161 a. 3 co.</span></a> Respondeo dicendum quod in homine duo possunt considerari, scilicet id quod est Dei, et id quod est hominis. Hominis autem est quidquid pertinet ad defectum, sed Dei est quidquid pertinet ad salutem et @@ -2809,26 +2251,20 @@ dicat, Galat. II, <i>nos natura Iudaei, et non ex gentibus peccatores</i>. Potest tamen aliquis reputare aliquid boni esse in proximo quod ipse non habet, vel aliquid mali in se esse quod in -alio non est, ex quo potest ei se subiicere per humilitatem.</p> -<p title="II-II q. 161 a. 3 ad 1"><a name="45481"><span class= -"ref">[45481] IIª-IIae, q. 161 a. 3 ad 1</span></a> Ad primum +alio non est, ex quo potest ei se subiicere per humilitatem.</p><p title="II-II q. 161 a. 3 ad 1"><a name="45481"><span class="ref">[45481] IIª-IIae, q. 161 a. 3 ad 1</span></a> Ad primum ergo dicendum quod non solum debemus Deum revereri in seipso, sed etiam id quod est eius debemus revereri in quolibet, non tamen eodem modo reverentiae quo reveremur Deum. Et ideo per humilitatem debemus nos subiicere omnibus proximis propter Deum, secundum illud I Pet. II, <i>subiecti estote omni humanae creaturae propter -Deum</i>, latriam tamen soli Deo debemus exhibere.</p> -<p title="II-II q. 161 a. 3 ad 2"><a name="45482"><span class= -"ref">[45482] IIª-IIae, q. 161 a. 3 ad 2</span></a> Ad +Deum</i>, latriam tamen soli Deo debemus exhibere.</p><p title="II-II q. 161 a. 3 ad 2"><a name="45482"><span class="ref">[45482] IIª-IIae, q. 161 a. 3 ad 2</span></a> Ad secundum dicendum quod, si nos praeferamus id quod est Dei in proximo, ei quod est proprium in nobis, non possumus incurrere falsitatem. Unde super illud Philipp. II, <i>superiores invicem arbitrantes</i>, dicit Glossa, <i>non hoc ita debemus aestimare ut nos aestimare fingamus, sed vere aestimemus posse aliquid esse occultum in alio quo nobis superior sit, etiam si bonum nostrum, -quo illo videmur superiores esse, non sit occultum</i>.</p> -<p title="II-II q. 161 a. 3 ad 3"><a name="45483"><span class= -"ref">[45483] IIª-IIae, q. 161 a. 3 ad 3</span></a> Ad tertium +quo illo videmur superiores esse, non sit occultum</i>.</p><p title="II-II q. 161 a. 3 ad 3"><a name="45483"><span class="ref">[45483] IIª-IIae, q. 161 a. 3 ad 3</span></a> Ad tertium dicendum quod humilitas, sicut et ceterae virtutes, praecipue interius in anima consistit. Et ideo potest homo secundum interiorem actum animae alteri se subiicere, sine hoc quod @@ -2839,39 +2275,27 @@ virtutum, est debita moderatio adhibenda, ne possint vergere in detrimentum alterius. Si autem aliquis quod debet faciat, et alii ex hoc occasionem sumant peccati, non imputatur humiliter agenti, -quia ille non scandalizat, quamvis alter scandalizetur.</p> -<br /> -<div class="E">Articulus 4</div> -<p title="II-II q. 161 a. 4 arg. 1"><a name="45484"><span class= -"ref">[45484] IIª-IIae, q. 161 a. 4 arg. 1</span></a> Ad +quia ille non scandalizat, quamvis alter scandalizetur.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 4</h3><p title="II-II q. 161 a. 4 arg. 1"><a name="45484"><span class="ref">[45484] IIª-IIae, q. 161 a. 4 arg. 1</span></a> Ad quartum sic proceditur. Videtur quod humilitas non sit pars modestiae vel temperantiae. Humilitas enim praecipue respicit reverentiam qua quis subiicitur Deo, ut dictum est. Sed ad virtutem theologicam pertinet quod habeat Deum pro obiecto. Ergo humilitas magis debet poni virtus theologica quam pars temperantiae seu -modestiae.</p> -<p title="II-II q. 161 a. 4 arg. 2"><a name="45485"><span class= -"ref">[45485] IIª-IIae, q. 161 a. 4 arg. 2</span></a> +modestiae.</p><p title="II-II q. 161 a. 4 arg. 2"><a name="45485"><span class="ref">[45485] IIª-IIae, q. 161 a. 4 arg. 2</span></a> Praeterea, temperantia est in concupiscibili. Humilitas autem videtur esse in irascibili, sicut et superbia, quae ei opponitur, cuius obiectum est arduum. Ergo videtur quod humilitas non sit pars -temperantiae vel modestiae.</p> -<p title="II-II q. 161 a. 4 arg. 3"><a name="45486"><span class= -"ref">[45486] IIª-IIae, q. 161 a. 4 arg. 3</span></a> +temperantiae vel modestiae.</p><p title="II-II q. 161 a. 4 arg. 3"><a name="45486"><span class="ref">[45486] IIª-IIae, q. 161 a. 4 arg. 3</span></a> Praeterea, humilitas et magnanimitas circa eadem sunt, ut ex supra dictis patet. Sed magnanimitas non ponitur pars temperantiae, sed magis fortitudinis, ut supra habitum est. Ergo videtur quod -humilitas non sit pars temperantiae vel modestiae.</p> -<p title="II-II q. 161 a. 4 s. c."><a name="45487"><span class= -"ref">[45487] IIª-IIae, q. 161 a. 4 s. c.</span></a> Sed +humilitas non sit pars temperantiae vel modestiae.</p><p title="II-II q. 161 a. 4 s. c."><a name="45487"><span class="ref">[45487] IIª-IIae, q. 161 a. 4 s. c.</span></a> Sed contra est quod Origenes dicit, super Lucam, <i>si vis nomen huius audire virtutis, quomodo etiam a philosophis appelletur, ausculta eandem esse humilitatem quam respicit Deus, quae ab illis metriotes dicitur</i>, idest mensuratio sive moderatio, quae manifeste pertinet ad modestiam et temperantiam. Ergo humilitas est pars -modestiae et temperantiae.</p> -<p title="II-II q. 161 a. 4 co."><a name="45488"><span class= -"ref">[45488] IIª-IIae, q. 161 a. 4 co.</span></a> Respondeo +modestiae et temperantiae.</p><p title="II-II q. 161 a. 4 co."><a name="45488"><span class="ref">[45488] IIª-IIae, q. 161 a. 4 co.</span></a> Respondeo dicendum quod, sicut supra dictum est, in assignando partes virtutibus praecipue attenditur similitudo quantum ad modum virtutis. Modus autem temperantiae, ex quo maxime laudem habet, est @@ -2888,30 +2312,20 @@ prout Tullius de ea loquitur, inquantum scilicet humilitas nihil est aliud quam quaedam moderatio spiritus. Unde et I Pet. III dicitur, <i>in incorruptibilitate quieti ac modesti -spiritus</i>.</p> -<p title="II-II q. 161 a. 4 ad 1"><a name="45489"><span class= -"ref">[45489] IIª-IIae, q. 161 a. 4 ad 1</span></a> Ad primum +spiritus</i>.</p><p title="II-II q. 161 a. 4 ad 1"><a name="45489"><span class="ref">[45489] IIª-IIae, q. 161 a. 4 ad 1</span></a> Ad primum ergo dicendum quod virtutes theologicae, quae sunt circa ultimum finem, qui est primum principium in appetibilibus, sunt causae omnium aliarum virtutum. Unde ex hoc quod humilitas causatur ex reverentia divina, non excluditur quin humilitas sit pars modestiae -vel temperantiae.</p> -<p title="II-II q. 161 a. 4 ad 2"><a name="45490"><span class= -"ref">[45490] IIª-IIae, q. 161 a. 4 ad 2</span></a> Ad +vel temperantiae.</p><p title="II-II q. 161 a. 4 ad 2"><a name="45490"><span class="ref">[45490] IIª-IIae, q. 161 a. 4 ad 2</span></a> Ad secundum dicendum quod partes principalibus virtutibus assignantur, non secundum convenientiam in subiecto vel in materia, sed secundum convenientiam in modo formali, ut dictum est. Et ideo, licet humilitas sit in irascibili sicut in subiecto, ponitur tamen pars -modestiae et temperantiae propter modum.</p> -<p title="II-II q. 161 a. 4 ad 3"><a name="45491"><span class= -"ref">[45491] IIª-IIae, q. 161 a. 4 ad 3</span></a> Ad tertium +modestiae et temperantiae propter modum.</p><p title="II-II q. 161 a. 4 ad 3"><a name="45491"><span class="ref">[45491] IIª-IIae, q. 161 a. 4 ad 3</span></a> Ad tertium dicendum quod, licet magnanimitas et humilitas in materia conveniant, differunt tamen in modo, ratione cuius magnanimitas -ponitur pars fortitudinis, humilitas autem pars temperantiae.</p> -<br /> -<div class="E">Articulus 5</div> -<p title="II-II q. 161 a. 5 arg. 1"><a name="45492"><span class= -"ref">[45492] IIª-IIae, q. 161 a. 5 arg. 1</span></a> Ad +ponitur pars fortitudinis, humilitas autem pars temperantiae.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 5</h3><p title="II-II q. 161 a. 5 arg. 1"><a name="45492"><span class="ref">[45492] IIª-IIae, q. 161 a. 5 arg. 1</span></a> Ad quintum sic proceditur. Videtur quod humilitas sit potissima virtutum. Dicit enim Chrysostomus, exponens illud quod dicitur Luc. XVIII de Pharisaeo et publicano, quod, <i>si mixta delictis @@ -2920,34 +2334,24 @@ tribunali divino in medio Angelorum</i>. Et sic patet quod humilitas praefertur iustitiae. Sed iustitia vel est praeclarissima virtutum, vel includit in se omnes virtutes, ut patet per -philosophum, in V Ethic. Ergo humilitas est maxima virtutum.</p> -<p title="II-II q. 161 a. 5 arg. 2"><a name="45493"><span class= -"ref">[45493] IIª-IIae, q. 161 a. 5 arg. 2</span></a> +philosophum, in V Ethic. Ergo humilitas est maxima virtutum.</p><p title="II-II q. 161 a. 5 arg. 2"><a name="45493"><span class="ref">[45493] IIª-IIae, q. 161 a. 5 arg. 2</span></a> Praeterea, Augustinus dicit, in libro de Verb. Dom., <i>cogitas magnam fabricam construere celsitudinis? De fundamento prius cogita humilitatis</i>. Ex quo videtur quod humilitas sit fundamentum -omnium virtutum. Ergo videtur esse potior aliis.</p> -<p title="II-II q. 161 a. 5 arg. 3"><a name="45494"><span class= -"ref">[45494] IIª-IIae, q. 161 a. 5 arg. 3</span></a> +omnium virtutum. Ergo videtur esse potior aliis.</p><p title="II-II q. 161 a. 5 arg. 3"><a name="45494"><span class="ref">[45494] IIª-IIae, q. 161 a. 5 arg. 3</span></a> Praeterea, maiori virtuti maius debetur praemium. Sed humilitati debetur maximum praemium, quia qui se humiliat, exaltabitur, ut -dicitur Luc. XIV. Ergo humilitas est maxima virtutum.</p> -<p title="II-II q. 161 a. 5 arg. 4"><a name="45495"><span class= -"ref">[45495] IIª-IIae, q. 161 a. 5 arg. 4</span></a> +dicitur Luc. XIV. Ergo humilitas est maxima virtutum.</p><p title="II-II q. 161 a. 5 arg. 4"><a name="45495"><span class="ref">[45495] IIª-IIae, q. 161 a. 5 arg. 4</span></a> Praeterea, sicut Augustinus dicit, in libro de vera Relig., <i>tota vita Christi in terris, per hominem quem suscipere dignatus est, disciplina morum fuit</i>. Praecipue humilitatem suam imitandam proposuit. Dicens, Matth. XI, <i>discite a me, quia mitis sum et humilis corde</i>. Et Gregorius dicit, in Pastoral., quod <i>argumentum redemptionis nostrae inventa est humilitas Dei</i>. -Ergo humilitas videtur esse maxima virtutum.</p> -<p title="II-II q. 161 a. 5 s. c."><a name="45496"><span class= -"ref">[45496] IIª-IIae, q. 161 a. 5 s. c.</span></a> Sed +Ergo humilitas videtur esse maxima virtutum.</p><p title="II-II q. 161 a. 5 s. c."><a name="45496"><span class="ref">[45496] IIª-IIae, q. 161 a. 5 s. c.</span></a> Sed contra est quod caritas praefertur omnibus virtutibus, secundum illud Coloss. III, <i>super omnia, caritatem habete</i>. Non ergo -humilitas est maxima virtutum.</p> -<p title="II-II q. 161 a. 5 co."><a name="45497"><span class= -"ref">[45497] IIª-IIae, q. 161 a. 5 co.</span></a> Respondeo +humilitas est maxima virtutum.</p><p title="II-II q. 161 a. 5 co."><a name="45497"><span class="ref">[45497] IIª-IIae, q. 161 a. 5 co.</span></a> Respondeo dicendum quod bonum humanae virtutis in ordine rationis consistit. Qui quidem principaliter attenditur respectu finis. Unde virtutes theologicae, quae habent ultimum finem pro obiecto, sunt @@ -2960,9 +2364,7 @@ omnia, quaelibet autem alia virtus quantum ad aliquam materiam specialem. Et ideo post virtutes theologicas; et virtutes intellectuales, quae respiciunt ipsam rationem; et post iustitiam, -praesertim legalem; potior ceteris est humilitas.</p> -<p title="II-II q. 161 a. 5 ad 1"><a name="45498"><span class= -"ref">[45498] IIª-IIae, q. 161 a. 5 ad 1</span></a> Ad primum +praesertim legalem; potior ceteris est humilitas.</p><p title="II-II q. 161 a. 5 ad 1"><a name="45498"><span class="ref">[45498] IIª-IIae, q. 161 a. 5 ad 1</span></a> Ad primum ergo dicendum quod humilitas iustitiae non praefertur, sed iustitiae cui superbia coniungitur, quae iam desinit esse virtus. Sicut e contrario peccatum per humilitatem remittitur, nam et de @@ -2972,9 +2374,7 @@ alteram vero peccati et humilitatis. Et videbis peccatum praevertens iustitiam, non propriis, sed humilitatis coniugae viribus, aliud vero par videbis devictum, non fragilitate -iustitiae, sed mole et tumore superbiae</i>.</p> -<p title="II-II q. 161 a. 5 ad 2"><a name="45499"><span class= -"ref">[45499] IIª-IIae, q. 161 a. 5 ad 2</span></a> Ad +iustitiae, sed mole et tumore superbiae</i>.</p><p title="II-II q. 161 a. 5 ad 2"><a name="45499"><span class="ref">[45499] IIª-IIae, q. 161 a. 5 ad 2</span></a> Ad secundum dicendum quod, sicut ordinata virtutum congregatio per quandam similitudinem aedificio comparatur, ita etiam illud quod est primum in acquisitione virtutum, fundamento comparatur, quod @@ -2991,9 +2391,7 @@ acceditur. Primus autem accessus ad Deum est per fidem, secundum illud Heb. XI, <i>accedentem ad Deum oportet credere</i>. Et secundum hoc, fides ponitur fundamentum, nobiliori modo quam -humilitas.</p> -<p title="II-II q. 161 a. 5 ad 3"><a name="45500"><span class= -"ref">[45500] IIª-IIae, q. 161 a. 5 ad 3</span></a> Ad tertium +humilitas.</p><p title="II-II q. 161 a. 5 ad 3"><a name="45500"><span class="ref">[45500] IIª-IIae, q. 161 a. 5 ad 3</span></a> Ad tertium dicendum quod contemnenti terrena promittuntur caelestia, sicut contemnentibus divitias terrenas promittuntur caelestes thesauri, secundum illud Matth. VI, <i>nolite thesaurizare vobis thesauros in @@ -3006,9 +2404,7 @@ in libro de poenitentia, <i>ne putes eum qui se humiliat, semper iacere, cum dictum sit, exaltabitur. Et ne opineris eius exaltationem in oculis hominum per sublimitates fieri -corporales</i>.</p> -<p title="II-II q. 161 a. 5 ad 4"><a name="45501"><span class= -"ref">[45501] IIª-IIae, q. 161 a. 5 ad 4</span></a> Ad quartum +corporales</i>.</p><p title="II-II q. 161 a. 5 ad 4"><a name="45501"><span class="ref">[45501] IIª-IIae, q. 161 a. 5 ad 4</span></a> Ad quartum dicendum quod ideo Christus praecipue humilitatem nobis commendavit, quia per hoc maxime removetur impedimentum humanae salutis, quae consistit in hoc quod homo ad caelestia et @@ -3019,11 +2415,7 @@ ad liberum accessum hominis in spiritualia et divina bona. Sicut ergo perfectio est potior dispositione, ita etiam caritas et aliae virtutes quibus homo directe movetur in Deum, sunt potiores -humilitate.</p> -<br /> -<div class="E">Articulus 6</div> -<p title="II-II q. 161 a. 6 arg. 1"><a name="45502"><span class= -"ref">[45502] IIª-IIae, q. 161 a. 6 arg. 1</span></a> Ad +humilitate.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 6</h3><p title="II-II q. 161 a. 6 arg. 1"><a name="45502"><span class="ref">[45502] IIª-IIae, q. 161 a. 6 arg. 1</span></a> Ad sextum sic proceditur. Videtur quod inconvenienter distinguantur duodecim gradus humilitatis qui in regula beati Benedicti ponuntur, quorum primus est, corde et corpore semper humilitatem ostendere, @@ -3042,40 +2434,30 @@ falsam opinionem pertinere videntur, quae nulli virtuti potest competere, scilicet quod aliquis pronuntiet se omnibus viliorem, quod ad omnia indignum et inutilem se confiteatur et credat. Ergo -inconvenienter ista ponuntur inter gradus humilitatis.</p> -<p title="II-II q. 161 a. 6 arg. 2"><a name="45503"><span class= -"ref">[45503] IIª-IIae, q. 161 a. 6 arg. 2</span></a> +inconvenienter ista ponuntur inter gradus humilitatis.</p><p title="II-II q. 161 a. 6 arg. 2"><a name="45503"><span class="ref">[45503] IIª-IIae, q. 161 a. 6 arg. 2</span></a> Praeterea, humilitas ab interioribus ad exteriora procedit, sicut et ceterae virtutes. Inconvenienter igitur praemittuntur in praemissis gradibus illa quae pertinent ad exteriores actus, his -quae pertinent ad interiores.</p> -<p title="II-II q. 161 a. 6 arg. 3"><a name="45504"><span class= -"ref">[45504] IIª-IIae, q. 161 a. 6 arg. 3</span></a> +quae pertinent ad interiores.</p><p title="II-II q. 161 a. 6 arg. 3"><a name="45504"><span class="ref">[45504] IIª-IIae, q. 161 a. 6 arg. 3</span></a> Praeterea, Anselmus, in libro de similitudinibus, ponit septem humilitatis gradus, quorum primus est, contemptibilem se esse cognoscere; secundus, de hoc dolere; tertius, hoc confiteri; quartus, hoc persuadere, ut scilicet velit hoc credi; quintus, ut patienter sustineat hoc dici; sextus, ut patiatur contemptibiliter se tractari; septimus, ut hoc amet. Ergo videntur praemissi gradus -esse superflui.</p> -<p title="II-II q. 161 a. 6 arg. 4"><a name="45505"><span class= -"ref">[45505] IIª-IIae, q. 161 a. 6 arg. 4</span></a> +esse superflui.</p><p title="II-II q. 161 a. 6 arg. 4"><a name="45505"><span class="ref">[45505] IIª-IIae, q. 161 a. 6 arg. 4</span></a> Praeterea, Matth. III dicit Glossa, <i>perfecta humilitas tres habet gradus. Primus est subdere se maiori, et non praeferre se aequali, qui est sufficiens. Secundus est subdere se aequali, nec praeferre se minori, et hic dicitur abundans. Tertius gradus est subesse minori, in quo est omnis iustitia</i>. Ergo praemissi -gradus videntur esse superflui.</p> -<p title="II-II q. 161 a. 6 arg. 5"><a name="45506"><span class= -"ref">[45506] IIª-IIae, q. 161 a. 6 arg. 5</span></a> +gradus videntur esse superflui.</p><p title="II-II q. 161 a. 6 arg. 5"><a name="45506"><span class="ref">[45506] IIª-IIae, q. 161 a. 6 arg. 5</span></a> Praeterea, Augustinus dicit, in libro de Virginit., <i>mensura humilitatis cuique ex mensura ipsius magnitudinis data est, cui est periculosa superbia, quae amplius amplioribus insidiatur</i>. Sed mensura magnitudinis humanae non potest sub certo numero graduum determinari. Ergo videtur quod non possint determinati gradus -humilitatis assignari.</p> -<p title="II-II q. 161 a. 6 co."><a name="45507"><span class= -"ref">[45507] IIª-IIae, q. 161 a. 6 co.</span></a> Respondeo +humilitatis assignari.</p><p title="II-II q. 161 a. 6 co."><a name="45507"><span class="ref">[45507] IIª-IIae, q. 161 a. 6 co.</span></a> Respondeo dicendum quod, sicut ex supra dictis patet, humilitas essentialiter in appetitu consistit, secundum quod aliquis refrenat impetum animi sui, ne inordinate tendat in magna, sed regulam habet in @@ -3109,9 +2491,7 @@ modum in loquendo, quod pertinet ad secundum. Alia vero consistunt in exterioribus gestibus, puta in reprimendo extollentiam oculorum, quod pertinet ad primum; et in cohibendo exterius risum et alia -ineptae laetitiae signa, quod pertinet ad tertium.</p> -<p title="II-II q. 161 a. 6 ad 1"><a name="45508"><span class= -"ref">[45508] IIª-IIae, q. 161 a. 6 ad 1</span></a> Ad primum +ineptae laetitiae signa, quod pertinet ad tertium.</p><p title="II-II q. 161 a. 6 ad 1"><a name="45508"><span class="ref">[45508] IIª-IIae, q. 161 a. 6 ad 1</span></a> Ad primum ergo dicendum quod aliquis absque falsitate potest se credere et pronuntiare omnibus viliorem, secundum defectus occultos quos in se recognoscit, et dona Dei quae in aliis latent. Unde Augustinus @@ -3124,17 +2504,13 @@ sed sufficientia nostra ex Deo est</i>. Non est autem inconveniens quod ea quae ad alias virtutes pertinent, humilitati adscribantur. Quia sicut unum vitium oritur ex alio, ita naturali ordine actus -unius virtutis procedit ex actu alterius.</p> -<p title="II-II q. 161 a. 6 ad 2"><a name="45509"><span class= -"ref">[45509] IIª-IIae, q. 161 a. 6 ad 2</span></a> Ad +unius virtutis procedit ex actu alterius.</p><p title="II-II q. 161 a. 6 ad 2"><a name="45509"><span class="ref">[45509] IIª-IIae, q. 161 a. 6 ad 2</span></a> Ad secundum dicendum quod homo ad humilitatem pervenit per duo. Primo quidem et principaliter, per gratiae donum. Et quantum ad hoc, interiora praecedunt exteriora. Aliud autem est humanum studium, per quod homo prius exteriora cohibet, et postmodum pertingit ad extirpandum interiorem radicem. Et secundum hunc ordinem -assignantur hic humilitatis gradus.</p> -<p title="II-II q. 161 a. 6 ad 3"><a name="45510"><span class= -"ref">[45510] IIª-IIae, q. 161 a. 6 ad 3</span></a> Ad tertium +assignantur hic humilitatis gradus.</p><p title="II-II q. 161 a. 6 ad 3"><a name="45510"><span class="ref">[45510] IIª-IIae, q. 161 a. 6 ad 3</span></a> Ad tertium dicendum quod omnes gradus quos Anselmus ponit, reducuntur ad opinionem et manifestationem et voluntatem propriae abiectionis. Nam primus gradus pertinet ad cognitionem proprii defectus. Sed @@ -3151,22 +2527,13 @@ pertinet ad quintum et sextum gradum. Vel etiam desideranter exteriorem abiectionem amplectitur, quod pertinet ad septimum gradum. Et sic omnes isti gradus continentur sub sexto et septimo -superius enumeratis.</p> -<p title="II-II q. 161 a. 6 ad 4"><a name="45511"><span class= -"ref">[45511] IIª-IIae, q. 161 a. 6 ad 4</span></a> Ad quartum +superius enumeratis.</p><p title="II-II q. 161 a. 6 ad 4"><a name="45511"><span class="ref">[45511] IIª-IIae, q. 161 a. 6 ad 4</span></a> Ad quartum dicendum quod illi gradus accipiuntur non ex parte ipsius rei, idest secundum naturam humilitatis, sed per comparationem ad gradus -hominum, qui sunt vel maiores vel minores vel aequales.</p> -<p title="II-II q. 161 a. 6 ad 5"><a name="45512"><span class= -"ref">[45512] IIª-IIae, q. 161 a. 6 ad 5</span></a> Ad quintum +hominum, qui sunt vel maiores vel minores vel aequales.</p><p title="II-II q. 161 a. 6 ad 5"><a name="45512"><span class="ref">[45512] IIª-IIae, q. 161 a. 6 ad 5</span></a> Ad quintum dicendum quod etiam illa ratio procedit ex gradibus humilitatis non secundum ipsam naturam rei, secundum quam assignantur praemissi -gradus, sed secundum diversas hominum conditiones.</p> -<br /> -<div class="D">Quaestio 162</div> -<div class="G">Prooemium</div> -<p title="II-II q. 162 pr."><a name="45513"><span class= -"ref">[45513] IIª-IIae, q. 162 pr.</span></a> Deinde +gradus, sed secundum diversas hominum conditiones.</p></div></div><div class="q" id="q162"><h2>Quaestio 162</h2><div class="p"><h3>Prooemium</h3><p title="II-II q. 162 pr."><a name="45513"><span class="ref">[45513] IIª-IIae, q. 162 pr.</span></a> Deinde considerandum est de superbia. Et primo, de superbia in communi; secundo, de peccato primi hominis, quod ponitur esse superbia. Circa primum quaeruntur octo. Primo, utrum superbia sit peccatum. @@ -3174,19 +2541,13 @@ subiecto. Quarto, de speciebus eius. Quinto, utrum sit peccatum mortale. Sexto, utrum sit gravissimum omnium peccatorum. Septimo, de ordine eius ad alia peccata. Octavo, utrum debeat poni vitium -capitale.</p> -<br /> -<div class="E">Articulus 1</div> -<p title="II-II q. 162 a. 1 arg. 1"><a name="45514"><span class= -"ref">[45514] IIª-IIae, q. 162 a. 1 arg. 1</span></a> Ad +capitale.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 1</h3><p title="II-II q. 162 a. 1 arg. 1"><a name="45514"><span class="ref">[45514] IIª-IIae, q. 162 a. 1 arg. 1</span></a> Ad primum sic proceditur. Videtur quod superbia non sit peccatum. Nullum enim peccatum est repromissum a Deo, promittit enim Deus quod ipse facturus est; non est autem auctor peccati. Sed superbia connumeratur inter repromissiones divinas, dicitur enim Isaiae LX, <i>ponam te in superbiam saeculorum, gaudium in generatione et -generationem</i>. Ergo superbia non est peccatum.</p> -<p title="II-II q. 162 a. 1 arg. 2"><a name="45515"><span class= -"ref">[45515] IIª-IIae, q. 162 a. 1 arg. 2</span></a> +generationem</i>. Ergo superbia non est peccatum.</p><p title="II-II q. 162 a. 1 arg. 2"><a name="45515"><span class="ref">[45515] IIª-IIae, q. 162 a. 1 arg. 2</span></a> Praeterea, appetere divinam similitudinem non est peccatum, hoc enim naturaliter appetit quaelibet creatura, et in hoc optimum eius consistit. Et praecipue hoc convenit rationali creaturae, quae @@ -3195,19 +2556,13 @@ excellentiae, per quam homo Deo similatur, qui est excellentissimus, unde dicit Augustinus, in II Confess., <i>superbia celsitudinem imitatur, cum tu sis unus super omnia Deus -excelsus</i>. Ergo superbia non est peccatum.</p> -<p title="II-II q. 162 a. 1 arg. 3"><a name="45516"><span class= -"ref">[45516] IIª-IIae, q. 162 a. 1 arg. 3</span></a> +excelsus</i>. Ergo superbia non est peccatum.</p><p title="II-II q. 162 a. 1 arg. 3"><a name="45516"><span class="ref">[45516] IIª-IIae, q. 162 a. 1 arg. 3</span></a> Praeterea, peccatum non solum contrariatur virtuti, sed etiam opposito vitio, ut patet per philosophum, in II Ethic. Sed nullum vitium invenitur oppositum esse superbiae. Ergo superbia non est -peccatum.</p> -<p title="II-II q. 162 a. 1 s. c."><a name="45517"><span class= -"ref">[45517] IIª-IIae, q. 162 a. 1 s. c.</span></a> Sed +peccatum.</p><p title="II-II q. 162 a. 1 s. c."><a name="45517"><span class="ref">[45517] IIª-IIae, q. 162 a. 1 s. c.</span></a> Sed contra est quod dicitur Tobiae IV, <i>superbiam nunquam in tuo -sensu aut in tuo verbo dominari permittas</i>.</p> -<p title="II-II q. 162 a. 1 co."><a name="45518"><span class= -"ref">[45518] IIª-IIae, q. 162 a. 1 co.</span></a> Respondeo +sensu aut in tuo verbo dominari permittas</i>.</p><p title="II-II q. 162 a. 1 co."><a name="45518"><span class="ref">[45518] IIª-IIae, q. 162 a. 1 co.</span></a> Respondeo dicendum quod superbia nominatur ex hoc quod aliquis per voluntatem tendit supra id quod est, unde dicit Isidorus, in libro Etymol., <i>superbus dictus est quia super vult videri quam est, qui enim @@ -3217,9 +2572,7 @@ aliquid quod adversatur rationi rectae. Hoc autem facit rationem peccati, quia secundum Dionysium, IV cap. de Div. Nom., malum animae est praeter rationem esse. Unde manifestum est quod superbia -est peccatum.</p> -<p title="II-II q. 162 a. 1 ad 1"><a name="45519"><span class= -"ref">[45519] IIª-IIae, q. 162 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum +est peccatum.</p><p title="II-II q. 162 a. 1 ad 1"><a name="45519"><span class="ref">[45519] IIª-IIae, q. 162 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum ergo dicendum quod superbia dupliciter accipi potest. Uno modo, ex eo quod supergreditur regulam rationis. Et sic dicimus eam esse peccatum. Alio modo potest superbia nominari simpliciter a @@ -3228,9 +2581,7 @@ superexcessus bonorum. Unde et Glossa Hieronymi dicit, ibidem, quod est superbia bona, et mala. Quamvis etiam dici possit quod superbia ibi accipitur materialiter pro abundantia rerum de quibus possunt -homines superbire.</p> -<p title="II-II q. 162 a. 1 ad 2"><a name="45520"><span class= -"ref">[45520] IIª-IIae, q. 162 a. 1 ad 2</span></a> Ad +homines superbire.</p><p title="II-II q. 162 a. 1 ad 2"><a name="45520"><span class="ref">[45520] IIª-IIae, q. 162 a. 1 ad 2</span></a> Ad secundum dicendum quod eorum quae naturaliter homo appetit, ratio est ordinatrix, et ita, si aliquis a regula rationis recedit, vel in plus vel in minus, erit talis appetitus vitiosus; sicut patet de @@ -3240,9 +2591,7 @@ appetitus. Et inde est etiam quod, sicut Augustinus dicit, XIX de Civ. Dei, <i>superbia perverse imitatur Deum. Odit namque cum sociis aequalitatem sub illo, sed imponere vult sociis dominationem -suam pro illo</i>.</p> -<p title="II-II q. 162 a. 1 ad 3"><a name="45521"><span class= -"ref">[45521] IIª-IIae, q. 162 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium +suam pro illo</i>.</p><p title="II-II q. 162 a. 1 ad 3"><a name="45521"><span class="ref">[45521] IIª-IIae, q. 162 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium dicendum quod superbia directe opponitur virtuti humilitatis, quae quodammodo circa eadem magnanimitati existit, ut supra dictum est. Unde et vitium quod opponitur superbiae in defectum vergens, @@ -3261,49 +2610,35 @@ secundum quod inordinate ad magna se extendit. Sed quia superbia superioritatem quandam importat, directius opponitur humilitati, sicut et pusillanimitas, quae importat parvitatem animi in magna -tendentis, directius opponitur magnanimitati.</p> -<br /> -<div class="E">Articulus 2</div> -<p title="II-II q. 162 a. 2 arg. 1"><a name="45522"><span class= -"ref">[45522] IIª-IIae, q. 162 a. 2 arg. 1</span></a> Ad +tendentis, directius opponitur magnanimitati.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 2</h3><p title="II-II q. 162 a. 2 arg. 1"><a name="45522"><span class="ref">[45522] IIª-IIae, q. 162 a. 2 arg. 1</span></a> Ad secundum sic proceditur. Videtur quod superbia non sit speciale peccatum. Dicit enim Augustinus, in libro de Nat. et gratia, quod <i>sine superbiae appellatione, nullum peccatum invenies</i>. Et prosper dicit, in libro de vita Contemplat., <i>nullum peccatum absque superbia potest, vel potuit esse, aut poterit</i>. Ergo -superbia est generale peccatum.</p> -<p title="II-II q. 162 a. 2 arg. 2"><a name="45523"><span class= -"ref">[45523] IIª-IIae, q. 162 a. 2 arg. 2</span></a> +superbia est generale peccatum.</p><p title="II-II q. 162 a. 2 arg. 2"><a name="45523"><span class="ref">[45523] IIª-IIae, q. 162 a. 2 arg. 2</span></a> Praeterea, Iob XXXIII, ut avertat hominem ab iniquitate, dicit Glossa quod <i>contra conditorem superbire est eius praecepta peccando transcendere</i>. Sed secundum Ambrosium, <i>omne peccatum est transgressio legis divinae et caelestium inobedientia -mandatorum</i>. Ergo omne peccatum est superbia.</p> -<p title="II-II q. 162 a. 2 arg. 3"><a name="45524"><span class= -"ref">[45524] IIª-IIae, q. 162 a. 2 arg. 3</span></a> +mandatorum</i>. Ergo omne peccatum est superbia.</p><p title="II-II q. 162 a. 2 arg. 3"><a name="45524"><span class="ref">[45524] IIª-IIae, q. 162 a. 2 arg. 3</span></a> Praeterea, omne peccatum speciale alicui speciali virtuti opponitur. Sed superbia opponitur omnibus virtutibus, dicit enim Gregorius, XXXIV Moral., <i>superbia nequaquam est unius virtutis extinctione contenta, per cuncta animae membra se erigit, et quasi generalis ac pestifer morbus, corpus omne corrumpit</i>. Et Isidorus dicit, in libro Etymol., quod est ruina omnium virtutum -ergo superbia non est speciale peccatum.</p> -<p title="II-II q. 162 a. 2 arg. 4"><a name="45525"><span class= -"ref">[45525] IIª-IIae, q. 162 a. 2 arg. 4</span></a> +ergo superbia non est speciale peccatum.</p><p title="II-II q. 162 a. 2 arg. 4"><a name="45525"><span class="ref">[45525] IIª-IIae, q. 162 a. 2 arg. 4</span></a> Praeterea, omne peccatum speciale habet specialem materiam. Sed superbia habet generalem materiam, dicit enim Gregorius, XXXIV Moral., quod <i>alter intumescit auro, alter eloquio, alter infimis et terrenis rebus, alter summis caelestibusque virtutibus</i>. Ergo -superbia non est speciale peccatum, sed generale.</p> -<p title="II-II q. 162 a. 2 s. c."><a name="45526"><span class= -"ref">[45526] IIª-IIae, q. 162 a. 2 s. c.</span></a> Sed +superbia non est speciale peccatum, sed generale.</p><p title="II-II q. 162 a. 2 s. c."><a name="45526"><span class="ref">[45526] IIª-IIae, q. 162 a. 2 s. c.</span></a> Sed contra est quod Augustinus dicit, in libro de Nat. et gratia, <i>quaerat, et inveniet, secundum legem Dei, superbiam esse peccatum multum discretum ab aliis vitiis</i>. Genus autem non distinguitur a suis speciebus. Ergo superbia non est generale -peccatum, sed speciale.</p> -<p title="II-II q. 162 a. 2 co."><a name="45527"><span class= -"ref">[45527] IIª-IIae, q. 162 a. 2 co.</span></a> Respondeo +peccatum, sed speciale.</p><p title="II-II q. 162 a. 2 co."><a name="45527"><span class="ref">[45527] IIª-IIae, q. 162 a. 2 co.</span></a> Respondeo dicendum quod peccatum superbiae dupliciter potest considerari. Uno modo, secundum propriam speciem, quam habet ex ratione proprii obiecti. Et hoc modo superbia est speciale peccatum, quia habet @@ -3327,9 +2662,7 @@ divina transgreditur, sed quandoque ex ignorantia, quandoque ex infirmitate. Et inde est quod, sicut Augustinus dicit, in libro de Nat. et gratia, <i>multa perperam fiunt, quae non fiunt -superbe</i>.</p> -<p title="II-II q. 162 a. 2 ad 1"><a name="45528"><span class= -"ref">[45528] IIª-IIae, q. 162 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum +superbe</i>.</p><p title="II-II q. 162 a. 2 ad 1"><a name="45528"><span class="ref">[45528] IIª-IIae, q. 162 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum ergo dicendum quod Augustinus illa verba inducit, in libro de Nat. et gratia, non ex persona sua, sed ex persona alterius, contra quem disputat. Unde et postmodum improbat ea, ostendens quod non semper @@ -3338,18 +2671,14 @@ transgredi praecepta, quod invenitur in quolibet peccato, non autem quantum ad interiorem actum superbiae, qui est contemptus praecepti. Non enim semper peccatum fit ex contemptu, sed quandoque -ex ignorantia, quandoque ex infirmitate, ut dictum est.</p> -<p title="II-II q. 162 a. 2 ad 2"><a name="45529"><span class= -"ref">[45529] IIª-IIae, q. 162 a. 2 ad 2</span></a> Ad +ex ignorantia, quandoque ex infirmitate, ut dictum est.</p><p title="II-II q. 162 a. 2 ad 2"><a name="45529"><span class="ref">[45529] IIª-IIae, q. 162 a. 2 ad 2</span></a> Ad secundum dicendum quod quandoque aliquis committit aliquod peccatum secundum effectum, sed non secundum affectum, sicut ille qui ignoranter occidit patrem, committit parricidium secundum effectum, sed non secundum affectum, quia hoc non intendebat. Et secundum hoc, transgredi praeceptum Dei dicitur esse contra Deum superbire, secundum effectum quidem semper, non autem semper secundum -affectum.</p> -<p title="II-II q. 162 a. 2 ad 3"><a name="45530"><span class= -"ref">[45530] IIª-IIae, q. 162 a. 2 ad 3</span></a> Ad tertium +affectum.</p><p title="II-II q. 162 a. 2 ad 3"><a name="45530"><span class="ref">[45530] IIª-IIae, q. 162 a. 2 ad 3</span></a> Ad tertium dicendum quod peccatum aliquod potest corrumpere virtutem dupliciter. Uno modo, per directam contrarietatem ad virtutem. Et hoc modo superbia non corrumpit quamlibet virtutem, sed solam @@ -3359,51 +2688,35 @@ superbia corrumpit quamlibet virtutem, inquantum scilicet ex ipsis virtutibus sumit occasionem superbiendi, sicut et quibuslibet aliis rebus ad excellentiam pertinentibus. Unde non sequitur quod sit -generale peccatum.</p> -<p title="II-II q. 162 a. 2 ad 4"><a name="45531"><span class= -"ref">[45531] IIª-IIae, q. 162 a. 2 ad 4</span></a> Ad quartum +generale peccatum.</p><p title="II-II q. 162 a. 2 ad 4"><a name="45531"><span class="ref">[45531] IIª-IIae, q. 162 a. 2 ad 4</span></a> Ad quartum dicendum quod superbia attendit specialem rationem obiecti, quae tamen inveniri potest in diversis materiis. Est enim inordinatus amor propriae excellentiae, excellentia autem potest in diversis -rebus inveniri.</p> -<br /> -<div class="E">Articulus 3</div> -<p title="II-II q. 162 a. 3 arg. 1"><a name="45532"><span class= -"ref">[45532] IIª-IIae, q. 162 a. 3 arg. 1</span></a> Ad +rebus inveniri.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 3</h3><p title="II-II q. 162 a. 3 arg. 1"><a name="45532"><span class="ref">[45532] IIª-IIae, q. 162 a. 3 arg. 1</span></a> Ad tertium sic proceditur. Videtur quod superbia non sit in irascibili sicut in subiecto. Dicit enim Gregorius, XXIII Moral., <i>obstaculum veritatis tumor mentis est, quia, dum inflat, obnubilat</i>. Sed cognitio veritatis non pertinet ad irascibilem, -sed ad vim rationalem. Ergo superbia non est in irascibili.</p> -<p title="II-II q. 162 a. 3 arg. 2"><a name="45533"><span class= -"ref">[45533] IIª-IIae, q. 162 a. 3 arg. 2</span></a> +sed ad vim rationalem. Ergo superbia non est in irascibili.</p><p title="II-II q. 162 a. 3 arg. 2"><a name="45533"><span class="ref">[45533] IIª-IIae, q. 162 a. 3 arg. 2</span></a> Praeterea, Gregorius dicit, XXIV Moral., quod <i>superbi non eorum vitam considerant quibus se humiliando postponant, sed quibus superbiendo se praeferant</i>, et sic videtur superbia ex indebita consideratione procedere. Sed consideratio non pertinet ad irascibilem, sed potius ad rationalem. Ergo superbia non est in -irascibili, sed potius in rationali.</p> -<p title="II-II q. 162 a. 3 arg. 3"><a name="45534"><span class= -"ref">[45534] IIª-IIae, q. 162 a. 3 arg. 3</span></a> +irascibili, sed potius in rationali.</p><p title="II-II q. 162 a. 3 arg. 3"><a name="45534"><span class="ref">[45534] IIª-IIae, q. 162 a. 3 arg. 3</span></a> Praeterea, superbia non solum quaerit excellentiam in rebus sensibilibus, sed etiam in rebus spiritualibus et intelligibilibus ipsa etiam principaliter consistit in contemptu Dei, secundum illud Eccli. X, <i>initium superbiae hominis est apostatare a Deo</i>. Sed irascibilis, cum sit pars appetitus sensitivi, non potest se extendere in Deum et in intelligibilia. Ergo superbia non potest -esse in irascibili.</p> -<p title="II-II q. 162 a. 3 arg. 4"><a name="45535"><span class= -"ref">[45535] IIª-IIae, q. 162 a. 3 arg. 4</span></a> +esse in irascibili.</p><p title="II-II q. 162 a. 3 arg. 4"><a name="45535"><span class="ref">[45535] IIª-IIae, q. 162 a. 3 arg. 4</span></a> Praeterea, ut dicitur in libro sententiarum prosperi, <i>superbia est amor propriae excellentiae</i>. Sed amor non est in irascibili, -sed in concupiscibili. Ergo superbia non est in irascibili.</p> -<p title="II-II q. 162 a. 3 s. c."><a name="45536"><span class= -"ref">[45536] IIª-IIae, q. 162 a. 3 s. c.</span></a> Sed +sed in concupiscibili. Ergo superbia non est in irascibili.</p><p title="II-II q. 162 a. 3 s. c."><a name="45536"><span class="ref">[45536] IIª-IIae, q. 162 a. 3 s. c.</span></a> Sed contra est quod Gregorius, in II Moral., ponit contra superbiam donum timoris. Timor autem pertinet ad irascibilem. Ergo superbia -est in irascibili.</p> -<p title="II-II q. 162 a. 3 co."><a name="45537"><span class= -"ref">[45537] IIª-IIae, q. 162 a. 3 co.</span></a> Respondeo +est in irascibili.</p><p title="II-II q. 162 a. 3 co."><a name="45537"><span class="ref">[45537] IIª-IIae, q. 162 a. 3 co.</span></a> Respondeo dicendum quod subiectum cuiuslibet virtutis vel vitii oportet inquirere ex proprio obiecto, non enim potest esse aliud obiectum habitus vel actus nisi quod est obiectum potentiae quae utrique @@ -3426,9 +2739,7 @@ necesse est dicere quod subiectum superbiae sit irascibilis non solum proprie sumpta, prout est pars appetitus sensitivi, sed etiam communius accepta, prout invenitur in appetitu intellectivo. Unde -et in Daemonibus superbia ponitur.</p> -<p title="II-II q. 162 a. 3 ad 1"><a name="45538"><span class= -"ref">[45538] IIª-IIae, q. 162 a. 3 ad 1</span></a> Ad primum +et in Daemonibus superbia ponitur.</p><p title="II-II q. 162 a. 3 ad 1"><a name="45538"><span class="ref">[45538] IIª-IIae, q. 162 a. 3 ad 1</span></a> Ad primum ergo dicendum quod cognitio veritatis est duplex. Una pure speculativa. Et hanc superbia indirecte impedit, subtrahendo causam. Superbus enim neque Deo suum intellectum subiicit, ut ab eo @@ -3444,9 +2755,7 @@ XXIII Moral., quod <i>superbi et secreta quaedam intelligendo percipiunt, et eorum dulcedinem experiri non possunt, et si noverint quomodo sunt, ignorant quomodo sapiunt</i>. Unde et -Proverb. XI dicitur, <i>ubi humilitas, ibi sapientia</i>.</p> -<p title="II-II q. 162 a. 3 ad 2"><a name="45539"><span class= -"ref">[45539] IIª-IIae, q. 162 a. 3 ad 2</span></a> Ad +Proverb. XI dicitur, <i>ubi humilitas, ibi sapientia</i>.</p><p title="II-II q. 162 a. 3 ad 2"><a name="45539"><span class="ref">[45539] IIª-IIae, q. 162 a. 3 ad 2</span></a> Ad secundum dicendum quod, sicut supra dictum est, humilitas attendit ad regulam rationis rectae, secundum quam aliquis veram existimationem de se habet. Hanc autem regulam rectae rationis non @@ -3459,24 +2768,16 @@ consideret defectus aliorum, sicut e contrario Gregorius, ibidem, dicit quod <i>sancti viri virtutum consideratione vicissim sibi alios praeferunt</i>. Ex hoc ergo non habetur quod superbia sit in -rationali, sed quod aliqua causa eius in ratione existat.</p> -<p title="II-II q. 162 a. 3 ad 3"><a name="45540"><span class= -"ref">[45540] IIª-IIae, q. 162 a. 3 ad 3</span></a> Ad tertium +rationali, sed quod aliqua causa eius in ratione existat.</p><p title="II-II q. 162 a. 3 ad 3"><a name="45540"><span class="ref">[45540] IIª-IIae, q. 162 a. 3 ad 3</span></a> Ad tertium dicendum quod superbia non est solum in irascibili secundum quod est pars appetitus sensitivi, sed prout communius irascibilis -accipitur, ut dictum est.</p> -<p title="II-II q. 162 a. 3 ad 4"><a name="45541"><span class= -"ref">[45541] IIª-IIae, q. 162 a. 3 ad 4</span></a> Ad quartum +accipitur, ut dictum est.</p><p title="II-II q. 162 a. 3 ad 4"><a name="45541"><span class="ref">[45541] IIª-IIae, q. 162 a. 3 ad 4</span></a> Ad quartum dicendum quod, sicut Augustinus dicit, XIV de Civ. Dei, amor praecedit omnes alias animi affectiones, et est causa earum. Et ideo potest poni pro qualibet aliarum affectionum. Et secundum hoc, superbia dicitur esse amor propriae excellentiae, inquantum ex amore causatur inordinata praesumptio alios superandi, quod proprie -pertinet ad superbiam.</p> -<br /> -<div class="E">Articulus 4</div> -<p title="II-II q. 162 a. 4 arg. 1"><a name="45542"><span class= -"ref">[45542] IIª-IIae, q. 162 a. 4 arg. 1</span></a> Ad +pertinet ad superbiam.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 4</h3><p title="II-II q. 162 a. 4 arg. 1"><a name="45542"><span class="ref">[45542] IIª-IIae, q. 162 a. 4 arg. 1</span></a> Ad quartum sic proceditur. Videtur quod inconvenienter assignentur quatuor superbiae species quas Gregorius assignat, XXIII Moral., dicens, <i>quatuor quippe sunt species quibus omnis tumor @@ -3488,23 +2789,17 @@ infidelitate, sicut etiam humilitas est virtus distincta a fide. Sed quod aliquis existimet bonum se non habere a Deo, vel quod bonum gratiae habeat ex meritis propriis, ad infidelitatem -pertinet. Ergo non debent poni species superbiae.</p> -<p title="II-II q. 162 a. 4 arg. 2"><a name="45543"><span class= -"ref">[45543] IIª-IIae, q. 162 a. 4 arg. 2</span></a> +pertinet. Ergo non debent poni species superbiae.</p><p title="II-II q. 162 a. 4 arg. 2"><a name="45543"><span class="ref">[45543] IIª-IIae, q. 162 a. 4 arg. 2</span></a> Praeterea, idem non debet poni species diversorum generum. Sed iactantia ponitur species mendacii, ut supra habitum est. Non ergo -debet poni species superbiae.</p> -<p title="II-II q. 162 a. 4 arg. 3"><a name="45544"><span class= -"ref">[45544] IIª-IIae, q. 162 a. 4 arg. 3</span></a> +debet poni species superbiae.</p><p title="II-II q. 162 a. 4 arg. 3"><a name="45544"><span class="ref">[45544] IIª-IIae, q. 162 a. 4 arg. 3</span></a> Praeterea, quaedam alia videntur ad superbiam pertinere quae hic non connumerantur. Dicit enim Hieronymus quod <i>nihil est tam superbum quam ingratum videri</i>. Et Augustinus dicit, XIV de Civ. Dei, quod excusare se de peccato commisso ad superbiam pertinet. Praesumptio etiam, qua quis tendit ad assequendum aliquid quod supra se est, maxime ad superbiam pertinere videtur. Non ergo -sufficienter praedicta divisio comprehendit superbiae species.</p> -<p title="II-II q. 162 a. 4 arg. 4"><a name="45545"><span class= -"ref">[45545] IIª-IIae, q. 162 a. 4 arg. 4</span></a> +sufficienter praedicta divisio comprehendit superbiae species.</p><p title="II-II q. 162 a. 4 arg. 4"><a name="45545"><span class="ref">[45545] IIª-IIae, q. 162 a. 4 arg. 4</span></a> Praeterea, inveniuntur aliae divisiones superbiae. Dividit enim Anselmus exaltationem superbiae, dicens quod quaedam est in voluntate, quaedam in sermone, quaedam in operatione. Bernardus @@ -3513,12 +2808,8 @@ arrogantia, praesumptio, defensio peccatorum, simulata confessio, rebellio, libertas, peccandi consuetudo</i>. Quae non videntur comprehendi sub speciebus a Gregorio assignatis. Ergo videtur quod -inconvenienter assignentur.</p> -<p title="II-II q. 162 a. 4 s. c."><a name="45546"><span class= -"ref">[45546] IIª-IIae, q. 162 a. 4 s. c.</span></a> In -contrarium sufficiat auctoritas Gregorii.</p> -<p title="II-II q. 162 a. 4 co."><a name="45547"><span class= -"ref">[45547] IIª-IIae, q. 162 a. 4 co.</span></a> Respondeo +inconvenienter assignentur.</p><p title="II-II q. 162 a. 4 s. c."><a name="45546"><span class="ref">[45546] IIª-IIae, q. 162 a. 4 s. c.</span></a> In +contrarium sufficiat auctoritas Gregorii.</p><p title="II-II q. 162 a. 4 co."><a name="45547"><span class="ref">[45547] IIª-IIae, q. 162 a. 4 co.</span></a> Respondeo dicendum quod, sicut dictum est, superbia importat immoderatum excellentiae appetitum, qui scilicet non est secundum rationem rectam. Est autem considerandum quod quaelibet excellentia @@ -3542,9 +2833,7 @@ excellentius ceteris possidet. Unde et ex hoc etiam fertur inordinate appetitus in propriam excellentiam. Et secundum hoc sumitur quarta species superbiae, quae est cum aliquis, despectis -ceteris, singulariter vult videri.</p> -<p title="II-II q. 162 a. 4 ad 1"><a name="45548"><span class= -"ref">[45548] IIª-IIae, q. 162 a. 4 ad 1</span></a> Ad primum +ceteris, singulariter vult videri.</p><p title="II-II q. 162 a. 4 ad 1"><a name="45548"><span class="ref">[45548] IIª-IIae, q. 162 a. 4 ad 1</span></a> Ad primum ergo dicendum quod vera existimatio potest corrumpi dupliciter. Uno modo, in universali. Et sic, in his quae ad finem pertinent, corrumpitur vera existimatio per infidelitatem. Alio modo, in @@ -3557,24 +2846,18 @@ quod aliquis, ex inordinato appetitu propriae excellentiae, ita de bonis suis glorietur ac si ea a se haberet vel ex meritis propriis, pertinet ad superbiam, et non ad infidelitatem, proprie -loquendo.</p> -<p title="II-II q. 162 a. 4 ad 2"><a name="45549"><span class= -"ref">[45549] IIª-IIae, q. 162 a. 4 ad 2</span></a> Ad +loquendo.</p><p title="II-II q. 162 a. 4 ad 2"><a name="45549"><span class="ref">[45549] IIª-IIae, q. 162 a. 4 ad 2</span></a> Ad secundum dicendum quod iactantia ponitur species mendacii quantum ad exteriorem actum, quo quis falso sibi attribuit quod non habet. Sed quantum ad interiorem cordis arrogantiam, ponitur a Gregorio -species superbiae.</p> -<p title="II-II q. 162 a. 4 ad 3"><a name="45550"><span class= -"ref">[45550] IIª-IIae, q. 162 a. 4 ad 3</span></a> Ad tertium +species superbiae.</p><p title="II-II q. 162 a. 4 ad 3"><a name="45550"><span class="ref">[45550] IIª-IIae, q. 162 a. 4 ad 3</span></a> Ad tertium dicendum quod ingratus est qui sibi attribuit quod ab alio habet. Unde duae primae superbiae species ad ingratitudinem pertinent. Quod autem aliquis se excuset de peccato quod habet, pertinet ad tertiam speciem, quia per hoc aliquis sibi attribuit bonum innocentiae, quod non habet. Quod autem aliquis praesumptuose tendit in id quod supra ipsum est, praecipue videtur ad quartam -speciem pertinere, secundum quam aliquis vult aliis praeferri.</p> -<p title="II-II q. 162 a. 4 ad 4"><a name="45551"><span class= -"ref">[45551] IIª-IIae, q. 162 a. 4 ad 4</span></a> Ad quartum +speciem pertinere, secundum quam aliquis vult aliis praeferri.</p><p title="II-II q. 162 a. 4 ad 4"><a name="45551"><span class="ref">[45551] IIª-IIae, q. 162 a. 4 ad 4</span></a> Ad quartum dicendum quod illa tria quae ponit Anselmus, accipiuntur secundum progressum peccati cuiuslibet, quod primo, corde concipitur; secundo, ore profertur; tertio, opere perficitur. Illa autem @@ -3608,40 +2891,28 @@ consuetudo, quae implicat Dei contemptum. In his autem duodecim gradibus tanguntur non solum superbiae species, sed etiam quaedam antecedentia et consequentia, sicut etiam supra de humilitate -dictum est.</p> -<br /> -<div class="E">Articulus 5</div> -<p title="II-II q. 162 a. 5 arg. 1"><a name="45552"><span class= -"ref">[45552] IIª-IIae, q. 162 a. 5 arg. 1</span></a> Ad +dictum est.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 5</h3><p title="II-II q. 162 a. 5 arg. 1"><a name="45552"><span class="ref">[45552] IIª-IIae, q. 162 a. 5 arg. 1</span></a> Ad quintum sic proceditur. Videtur quod superbia non sit peccatum mortale. Quia super illud Psalmi, <i>domine Deus meus si feci istud</i>, dicit Glossa, scilicet universale peccatum, quod est superbia. Si igitur superbia esset peccatum mortale, omne peccatum -esset mortale.</p> -<p title="II-II q. 162 a. 5 arg. 2"><a name="45553"><span class= -"ref">[45553] IIª-IIae, q. 162 a. 5 arg. 2</span></a> +esset mortale.</p><p title="II-II q. 162 a. 5 arg. 2"><a name="45553"><span class="ref">[45553] IIª-IIae, q. 162 a. 5 arg. 2</span></a> Praeterea, omne peccatum contrariatur caritati. Sed peccatum superbiae non videtur contrariari caritati, neque quantum ad dilectionem Dei, neque quantum ad dilectionem proximi, quia excellentia quam quis inordinate per superbiam appetit, non semper contrariatur honori Dei aut utilitati proximi. Ergo superbia non -est peccatum mortale.</p> -<p title="II-II q. 162 a. 5 arg. 3"><a name="45554"><span class= -"ref">[45554] IIª-IIae, q. 162 a. 5 arg. 3</span></a> +est peccatum mortale.</p><p title="II-II q. 162 a. 5 arg. 3"><a name="45554"><span class="ref">[45554] IIª-IIae, q. 162 a. 5 arg. 3</span></a> Praeterea, omne peccatum mortale contrariatur virtuti. Sed superbia non contrariatur virtuti, sed potius ex ea oritur, quia, ut Gregorius dicit, XXXIV Moral., <i>aliquando homo ex summis caelestibusque virtutibus intumescit</i>. Ergo superbia non est -peccatum mortale.</p> -<p title="II-II q. 162 a. 5 s. c."><a name="45555"><span class= -"ref">[45555] IIª-IIae, q. 162 a. 5 s. c.</span></a> Sed +peccatum mortale.</p><p title="II-II q. 162 a. 5 s. c."><a name="45555"><span class="ref">[45555] IIª-IIae, q. 162 a. 5 s. c.</span></a> Sed contra est quod Gregorius, in eodem libro, dicit quod <i>evidentissimum reproborum signum superbia est, at contra, humilitas electorum</i>. Sed homines non fiunt reprobi pro peccatis venialibus. Ergo superbia non est peccatum veniale, sed -mortale.</p> -<p title="II-II q. 162 a. 5 co."><a name="45556"><span class= -"ref">[45556] IIª-IIae, q. 162 a. 5 co.</span></a> Respondeo +mortale.</p><p title="II-II q. 162 a. 5 co."><a name="45556"><span class="ref">[45556] IIª-IIae, q. 162 a. 5 co.</span></a> Respondeo dicendum quod superbia humilitati opponitur. Humilitas autem proprie respicit subiectionem hominis ad Deum, ut supra dictum est. Unde e contrario superbia proprie respicit defectum huius @@ -3660,64 +2931,46 @@ motus qui sunt peccata venialia propter eorum imperfectionem, quia scilicet praeveniunt rationis iudicium et sunt praeter eius consensum; ita etiam et circa superbiam accidit quod aliqui motus -superbiae sunt peccata venialia, dum eis ratio non consentit.</p> -<p title="II-II q. 162 a. 5 ad 1"><a name="45557"><span class= -"ref">[45557] IIª-IIae, q. 162 a. 5 ad 1</span></a> Ad primum +superbiae sunt peccata venialia, dum eis ratio non consentit.</p><p title="II-II q. 162 a. 5 ad 1"><a name="45557"><span class="ref">[45557] IIª-IIae, q. 162 a. 5 ad 1</span></a> Ad primum ergo dicendum quod, sicut supra dictum est, superbia non est universale peccatum secundum suam essentiam, sed per quandam redundantiam, inquantum scilicet ex superbia omnia peccata oriri possunt. Unde non sequitur quod omnia peccata sint mortalia, sed solum quando oriuntur ex superbia completa, quam diximus esse -peccatum mortale.</p> -<p title="II-II q. 162 a. 5 ad 2"><a name="45558"><span class= -"ref">[45558] IIª-IIae, q. 162 a. 5 ad 2</span></a> Ad +peccatum mortale.</p><p title="II-II q. 162 a. 5 ad 2"><a name="45558"><span class="ref">[45558] IIª-IIae, q. 162 a. 5 ad 2</span></a> Ad secundum dicendum quod superbia semper quidem contrariatur dilectioni divinae, inquantum scilicet superbus non se subiicit divinae regulae prout debet. Et quandoque etiam contrariatur dilectioni proximi, inquantum scilicet aliquis inordinate se praefert proximo, aut ab eius subiectione se subtrahit. In quo etiam derogatur divinae regulae, ex qua sunt hominum ordines -instituti, prout scilicet unus eorum sub alio esse debet.</p> -<p title="II-II q. 162 a. 5 ad 3"><a name="45559"><span class= -"ref">[45559] IIª-IIae, q. 162 a. 5 ad 3</span></a> Ad tertium +instituti, prout scilicet unus eorum sub alio esse debet.</p><p title="II-II q. 162 a. 5 ad 3"><a name="45559"><span class="ref">[45559] IIª-IIae, q. 162 a. 5 ad 3</span></a> Ad tertium dicendum quod superbia non oritur ex virtutibus sicut ex causa per se, sed sicut ex causa per accidens, inquantum scilicet aliquis ex virtutibus occasiones superbiae sumit. Nihil autem prohibet quin unum contrariorum sit alterius causa per accidens, ut dicitur in VIII Physic. Unde etiam et de ipsa humilitate aliqui -superbiunt.</p> -<br /> -<div class="E">Articulus 6</div> -<p title="II-II q. 162 a. 6 arg. 1"><a name="45560"><span class= -"ref">[45560] IIª-IIae, q. 162 a. 6 arg. 1</span></a> Ad +superbiunt.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 6</h3><p title="II-II q. 162 a. 6 arg. 1"><a name="45560"><span class="ref">[45560] IIª-IIae, q. 162 a. 6 arg. 1</span></a> Ad sextum sic proceditur. Videtur quod superbia non sit gravissimum peccatorum. Quanto enim aliquod peccatum difficilius cavetur, tanto videtur esse levius. Sed superbia difficillime cavetur, quia sicut Augustinus dicit, in regula, <i>cetera peccata in malis operibus exercentur, ut fiant, superbia vero bonis operibus insidiatur, ut -pereant</i>. Ergo superbia non est gravissimum peccatum.</p> -<p title="II-II q. 162 a. 6 arg. 2"><a name="45561"><span class= -"ref">[45561] IIª-IIae, q. 162 a. 6 arg. 2</span></a> +pereant</i>. Ergo superbia non est gravissimum peccatum.</p><p title="II-II q. 162 a. 6 arg. 2"><a name="45561"><span class="ref">[45561] IIª-IIae, q. 162 a. 6 arg. 2</span></a> <i>Praeterea, maius malum maiori bono opponitur</i>, ut philosophus dicit, in VIII Ethic. Sed humilitas, cui opponitur superbia, non est maxima virtutum, ut supra habitum est. Ergo et vitia quae opponuntur maioribus virtutibus, puta infidelitas, desperatio, odium Dei, homicidium, et alia huiusmodi, sunt graviora peccata -quam superbia.</p> -<p title="II-II q. 162 a. 6 arg. 3"><a name="45562"><span class= -"ref">[45562] IIª-IIae, q. 162 a. 6 arg. 3</span></a> +quam superbia.</p><p title="II-II q. 162 a. 6 arg. 3"><a name="45562"><span class="ref">[45562] IIª-IIae, q. 162 a. 6 arg. 3</span></a> Praeterea, maius malum non punitur per minus malum. Sed superbia interdum punitur per alia peccata, ut patet Rom. I, ubi dicitur quod philosophi propter elationem cordis <i>traditi sunt in reprobum sensum, ut faciant quae non conveniunt</i>. Ergo superbia -non est gravissimum peccatorum.</p> -<p title="II-II q. 162 a. 6 s. c."><a name="45563"><span class= -"ref">[45563] IIª-IIae, q. 162 a. 6 s. c.</span></a> Sed +non est gravissimum peccatorum.</p><p title="II-II q. 162 a. 6 s. c."><a name="45563"><span class="ref">[45563] IIª-IIae, q. 162 a. 6 s. c.</span></a> Sed contra est quod super illud Psalmi, <i>superbi inique agebant usquequaque</i>, dicit Glossa, <i>maximum peccatum in homine est -superbia</i>.</p> -<p title="II-II q. 162 a. 6 co."><a name="45564"><span class= -"ref">[45564] IIª-IIae, q. 162 a. 6 co.</span></a> Respondeo +superbia</i>.</p><p title="II-II q. 162 a. 6 co."><a name="45564"><span class="ref">[45564] IIª-IIae, q. 162 a. 6 co.</span></a> Respondeo dicendum quod in peccato duo attenduntur, scilicet conversio ad commutabile bonum, quae materialiter se habet in peccato; et aversio a bono incommutabili, quae est formalis et completiva @@ -3736,9 +2989,7 @@ superbiam pertinet, cuius actus est Dei contemptus. Et quia id quod est per se, semper est potius eo quod est per aliud, consequens est quod superbia sit gravissimum peccatorum secundum suum genus, quia -excedit in aversione, quae formaliter complet peccatum.</p> -<p title="II-II q. 162 a. 6 ad 1"><a name="45565"><span class= -"ref">[45565] IIª-IIae, q. 162 a. 6 ad 1</span></a> Ad primum +excedit in aversione, quae formaliter complet peccatum.</p><p title="II-II q. 162 a. 6 ad 1"><a name="45565"><span class="ref">[45565] IIª-IIae, q. 162 a. 6 ad 1</span></a> Ad primum ergo dicendum quod aliquod peccatum difficile cavetur dupliciter. Uno modo, propter vehementiam impugnationis, sicut ira vehementer impugnat propter suum impetum. Et adhuc difficilius est resistere @@ -3760,9 +3011,7 @@ etiam ex imperfectione bonorum de quibus homo superbit, secundum illud Isaiae XL, <i>omnis caro faenum, et omnis gloria eius quasi flos agri</i>; et infra, LXIV, <i>quasi pannus menstruatae -universae iustitiae nostrae</i>.</p> -<p title="II-II q. 162 a. 6 ad 2"><a name="45566"><span class= -"ref">[45566] IIª-IIae, q. 162 a. 6 ad 2</span></a> Ad +universae iustitiae nostrae</i>.</p><p title="II-II q. 162 a. 6 ad 2"><a name="45566"><span class="ref">[45566] IIª-IIae, q. 162 a. 6 ad 2</span></a> Ad secundum dicendum quod oppositio vitii ad virtutem attenditur secundum obiectum, quod consideratur ex parte conversionis. Et secundum hoc superbia non habet quod sit maximum peccatorum, sicut @@ -3771,9 +3020,7 @@ ipsum infidelitatis peccatum gravius redditur, si ex superbiae contemptu procedat, quam si ex ignorantia vel infirmitate proveniat. Et idem dicendum est de desperatione et aliis -huiusmodi.</p> -<p title="II-II q. 162 a. 6 ad 3"><a name="45567"><span class= -"ref">[45567] IIª-IIae, q. 162 a. 6 ad 3</span></a> Ad tertium +huiusmodi.</p><p title="II-II q. 162 a. 6 ad 3"><a name="45567"><span class="ref">[45567] IIª-IIae, q. 162 a. 6 ad 3</span></a> Ad tertium dicendum quod, sicut in syllogismis ducentibus ad impossibile quandoque aliquis convincitur per hoc quod ducitur ad inconveniens magis manifestum; ita etiam, ad convincendum superbiam hominum, @@ -3790,67 +3037,45 @@ superbiae. Sicut enim medicus sapiens in remedium maioris morbi patitur infirmum in leviorem morbum incidere, ita etiam peccatum superbiae gravius esse ostenditur ex hoc ipso quod pro eius remedio -Deus permittit ruere hominem in alia peccata.</p> -<br /> -<div class="E">Articulus 7</div> -<p title="II-II q. 162 a. 7 arg. 1"><a name="45568"><span class= -"ref">[45568] IIª-IIae, q. 162 a. 7 arg. 1</span></a> Ad +Deus permittit ruere hominem in alia peccata.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 7</h3><p title="II-II q. 162 a. 7 arg. 1"><a name="45568"><span class="ref">[45568] IIª-IIae, q. 162 a. 7 arg. 1</span></a> Ad septimum sic proceditur. Videtur quod superbia non sit primum omnium peccatorum. Primum enim salvatur in omnibus consequentibus. Sed non omnia peccata sunt cum superbia, nec oriuntur ex superbia, dicit enim Augustinus, in libro de Nat. et gratia, quod <i>multa perperam fiunt quae non fiunt superbe</i>. Ergo superbia non est -primum omnium peccatorum.</p> -<p title="II-II q. 162 a. 7 arg. 2"><a name="45569"><span class= -"ref">[45569] IIª-IIae, q. 162 a. 7 arg. 2</span></a> +primum omnium peccatorum.</p><p title="II-II q. 162 a. 7 arg. 2"><a name="45569"><span class="ref">[45569] IIª-IIae, q. 162 a. 7 arg. 2</span></a> Praeterea, Eccli. X dicitur quod <i>initium superbiae est apostatare a Deo</i>. Ergo apostasia a Deo est prius quam -superbia.</p> -<p title="II-II q. 162 a. 7 arg. 3"><a name="45570"><span class= -"ref">[45570] IIª-IIae, q. 162 a. 7 arg. 3</span></a> +superbia.</p><p title="II-II q. 162 a. 7 arg. 3"><a name="45570"><span class="ref">[45570] IIª-IIae, q. 162 a. 7 arg. 3</span></a> Praeterea, ordo peccatorum esse videtur secundum ordinem virtutum. Sed humilitas non est prima virtutum, sed magis fides. Ergo -superbia non est primum peccatorum.</p> -<p title="II-II q. 162 a. 7 arg. 4"><a name="45571"><span class= -"ref">[45571] IIª-IIae, q. 162 a. 7 arg. 4</span></a> +superbia non est primum peccatorum.</p><p title="II-II q. 162 a. 7 arg. 4"><a name="45571"><span class="ref">[45571] IIª-IIae, q. 162 a. 7 arg. 4</span></a> Praeterea, II ad Tim. III, dicitur, <i>mali homines et seductores proficiunt in peius</i>, et ita videtur quod principium malitiae hominis non sit a maximo peccatorum. Sed superbia est maximum -peccatorum, ut dictum est. Non est igitur primum peccatum.</p> -<p title="II-II q. 162 a. 7 arg. 5"><a name="45572"><span class= -"ref">[45572] IIª-IIae, q. 162 a. 7 arg. 5</span></a> +peccatorum, ut dictum est. Non est igitur primum peccatum.</p><p title="II-II q. 162 a. 7 arg. 5"><a name="45572"><span class="ref">[45572] IIª-IIae, q. 162 a. 7 arg. 5</span></a> Praeterea, id quod est secundum apparentiam et fictionem, est posterius eo quod est secundum veritatem. Sed philosophus dicit, in III Ethic., quod <i>superbus est fictor fortitudinis et -audaciae</i>. Ergo vitium audaciae est prius vitio superbiae.</p> -<p title="II-II q. 162 a. 7 s. c."><a name="45573"><span class= -"ref">[45573] IIª-IIae, q. 162 a. 7 s. c.</span></a> Sed +audaciae</i>. Ergo vitium audaciae est prius vitio superbiae.</p><p title="II-II q. 162 a. 7 s. c."><a name="45573"><span class="ref">[45573] IIª-IIae, q. 162 a. 7 s. c.</span></a> Sed contra est quod dicitur Eccli. X, <i>initium omnis peccati -superbia</i>.</p> -<p title="II-II q. 162 a. 7 co."><a name="45574"><span class= -"ref">[45574] IIª-IIae, q. 162 a. 7 co.</span></a> Respondeo +superbia</i>.</p><p title="II-II q. 162 a. 7 co."><a name="45574"><span class="ref">[45574] IIª-IIae, q. 162 a. 7 co.</span></a> Respondeo dicendum quod illud quod est per se, est primum in quolibet genere. Dictum est autem supra quod aversio a Deo, quae formaliter complet rationem peccati, pertinet ad superbiam per se, ad alia autem peccata ex consequenti. Et inde est quod superbia habet rationem primi; et est etiam principium omnium peccatorum, ut supra dictum est, cum de causis peccati ageretur, ex parte aversionis, quae est -principalior in peccato.</p> -<p title="II-II q. 162 a. 7 ad 1"><a name="45575"><span class= -"ref">[45575] IIª-IIae, q. 162 a. 7 ad 1</span></a> Ad primum +principalior in peccato.</p><p title="II-II q. 162 a. 7 ad 1"><a name="45575"><span class="ref">[45575] IIª-IIae, q. 162 a. 7 ad 1</span></a> Ad primum ergo dicendum quod superbia dicitur esse omnis peccati initium, non quia quodlibet peccatum singulariter ex superbia oriatur, sed quia -quodlibet genus peccati natum est ex superbia oriri.</p> -<p title="II-II q. 162 a. 7 ad 2"><a name="45576"><span class= -"ref">[45576] IIª-IIae, q. 162 a. 7 ad 2</span></a> Ad +quodlibet genus peccati natum est ex superbia oriri.</p><p title="II-II q. 162 a. 7 ad 2"><a name="45576"><span class="ref">[45576] IIª-IIae, q. 162 a. 7 ad 2</span></a> Ad secundum dicendum quod apostatare a Deo dicitur esse superbiae humanae initium, non quasi aliquod aliud peccatum a superbia existens, sed quia est prima superbiae pars. Dictum est enim quod superbia principaliter respicit subiectionem divinam, quam contemnit, ex consequenti autem contemnit subiici creaturae propter -Deum.</p> -<p title="II-II q. 162 a. 7 ad 3"><a name="45577"><span class= -"ref">[45577] IIª-IIae, q. 162 a. 7 ad 3</span></a> Ad tertium +Deum.</p><p title="II-II q. 162 a. 7 ad 3"><a name="45577"><span class="ref">[45577] IIª-IIae, q. 162 a. 7 ad 3</span></a> Ad tertium dicendum quod non oportet esse eundem ordinem virtutum et vitiorum. Nam vitium est corruptivum virtutis. Id autem quod est primum in generatione, est postremum in corruptione. Et ideo, sicut fides est @@ -3859,9 +3084,7 @@ <i>exinanite, exinanite usque ad fundamentum in ea</i>, dicit Glossa quod <i>coacervatione vitiorum subrepit diffidentia</i>. Et apostolus dicit, I ad Tim. I, quod <i>quidam, repellentes -conscientiam bonam, circa fidem naufragaverunt</i>.</p> -<p title="II-II q. 162 a. 7 ad 4"><a name="45578"><span class= -"ref">[45578] IIª-IIae, q. 162 a. 7 ad 4</span></a> Ad quartum +conscientiam bonam, circa fidem naufragaverunt</i>.</p><p title="II-II q. 162 a. 7 ad 4"><a name="45578"><span class="ref">[45578] IIª-IIae, q. 162 a. 7 ad 4</span></a> Ad quartum dicendum quod superbia dicitur esse gravissimum peccatum ex eo quod per se competit peccato, ex quo attenditur gravitas in peccato. Et ideo superbia causat gravitatem aliorum peccatorum. Contingit ergo @@ -3871,37 +3094,23 @@ Et quia id quod est primum in causando, est etiam ultimum in recedendo; ideo super illud Psalmi, <i>emundabor a delicto maximo</i>, dicit Glossa, <i>hoc est, a delicto superbiae, quod est -ultimum redeuntibus ad Deum, et primum recedentibus</i>.</p> -<p title="II-II q. 162 a. 7 ad 5"><a name="45579"><span class= -"ref">[45579] IIª-IIae, q. 162 a. 7 ad 5</span></a> Ad quintum +ultimum redeuntibus ad Deum, et primum recedentibus</i>.</p><p title="II-II q. 162 a. 7 ad 5"><a name="45579"><span class="ref">[45579] IIª-IIae, q. 162 a. 7 ad 5</span></a> Ad quintum dicendum quod philosophus ponit superbiam circa fictionem fortitudinis, non quia solum in hoc consistat, sed quia per hoc homo maxime reputat se posse excellentiam apud homines consequi, si -audax vel fortis videatur.</p> -<br /> -<div class="E">Articulus 8</div> -<p title="II-II q. 162 a. 8 arg. 1"><a name="45580"><span class= -"ref">[45580] IIª-IIae, q. 162 a. 8 arg. 1</span></a> Ad +audax vel fortis videatur.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 8</h3><p title="II-II q. 162 a. 8 arg. 1"><a name="45580"><span class="ref">[45580] IIª-IIae, q. 162 a. 8 arg. 1</span></a> Ad octavum sic proceditur. Videtur quod superbia debeat poni vitium capitale. Isidorus enim, et etiam Cassianus, enumerant superbiam -inter vitia capitalia.</p> -<p title="II-II q. 162 a. 8 arg. 2"><a name="45581"><span class= -"ref">[45581] IIª-IIae, q. 162 a. 8 arg. 2</span></a> +inter vitia capitalia.</p><p title="II-II q. 162 a. 8 arg. 2"><a name="45581"><span class="ref">[45581] IIª-IIae, q. 162 a. 8 arg. 2</span></a> Praeterea, superbia videtur esse idem inani gloriae, quia utraque excellentiam quaerit. Sed inanis gloria ponitur vitium capitale. -Ergo etiam superbia debet poni vitium capitale.</p> -<p title="II-II q. 162 a. 8 arg. 3"><a name="45582"><span class= -"ref">[45582] IIª-IIae, q. 162 a. 8 arg. 3</span></a> +Ergo etiam superbia debet poni vitium capitale.</p><p title="II-II q. 162 a. 8 arg. 3"><a name="45582"><span class="ref">[45582] IIª-IIae, q. 162 a. 8 arg. 3</span></a> Praeterea, Augustinus dicit, in libro de Virginit., quod <i>superbia invidiam parit, nec unquam est sine tali comite</i>. Sed invidia ponitur vitium capitale, ut supra habitum est. Ergo -multo magis superbia.</p> -<p title="II-II q. 162 a. 8 s. c."><a name="45583"><span class= -"ref">[45583] IIª-IIae, q. 162 a. 8 s. c.</span></a> Sed +multo magis superbia.</p><p title="II-II q. 162 a. 8 s. c."><a name="45583"><span class="ref">[45583] IIª-IIae, q. 162 a. 8 s. c.</span></a> Sed contra est quod Gregorius, XXXI Moral., non enumerat superbiam -inter vitia capitalia.</p> -<p title="II-II q. 162 a. 8 co."><a name="45584"><span class= -"ref">[45584] IIª-IIae, q. 162 a. 8 co.</span></a> Respondeo +inter vitia capitalia.</p><p title="II-II q. 162 a. 8 co."><a name="45584"><span class="ref">[45584] IIª-IIae, q. 162 a. 8 co.</span></a> Respondeo dicendum quod, sicut ex supra dictis patet, superbia dupliciter considerari potest, uno modo, secundum se, prout scilicet est quoddam speciale peccatum; alio modo, secundum quod habet quandam @@ -3916,58 +3125,37 @@ <i>ipsa vitiorum regina superbia, cum devictum plene cor ceperit, mox illud septem principalibus vitiis, quasi quibusdam suis ducibus, devastandum tradit, ex quibus vitiorum multitudines -oriuntur</i>.</p> -<p title="II-II q. 162 a. 8 ad 1"><a name="45585"><span class= -"ref">[45585] IIª-IIae, q. 162 a. 8 ad 1</span></a> Et per hoc -patet responsio ad primum.</p> -<p title="II-II q. 162 a. 8 ad 2"><a name="45586"><span class= -"ref">[45586] IIª-IIae, q. 162 a. 8 ad 2</span></a> Ad +oriuntur</i>.</p><p title="II-II q. 162 a. 8 ad 1"><a name="45585"><span class="ref">[45585] IIª-IIae, q. 162 a. 8 ad 1</span></a> Et per hoc +patet responsio ad primum.</p><p title="II-II q. 162 a. 8 ad 2"><a name="45586"><span class="ref">[45586] IIª-IIae, q. 162 a. 8 ad 2</span></a> Ad secundum dicendum quod superbia non est idem inani gloriae, sed causa eius. Nam superbia inordinate excellentiam appetit, sed -inanis gloria appetit excellentiae manifestationem.</p> -<p title="II-II q. 162 a. 8 ad 3"><a name="45587"><span class= -"ref">[45587] IIª-IIae, q. 162 a. 8 ad 3</span></a> Ad tertium +inanis gloria appetit excellentiae manifestationem.</p><p title="II-II q. 162 a. 8 ad 3"><a name="45587"><span class="ref">[45587] IIª-IIae, q. 162 a. 8 ad 3</span></a> Ad tertium dicendum quod ex hoc quod invidia, quae est vitium capitale, oritur ex superbia, non sequitur quod superbia sit vitium capitale, sed -quod sit aliquid principalius capitalibus vitiis.</p> -<br /> -<div class="D">Quaestio 163</div> -<div class="G">Prooemium</div> -<p title="II-II q. 163 pr."><a name="45588"><span class= -"ref">[45588] IIª-IIae, q. 163 pr.</span></a> Deinde +quod sit aliquid principalius capitalibus vitiis.</p></div></div><div class="q" id="q163"><h2>Quaestio 163</h2><div class="p"><h3>Prooemium</h3><p title="II-II q. 163 pr."><a name="45588"><span class="ref">[45588] IIª-IIae, q. 163 pr.</span></a> Deinde considerandum est de peccato primi hominis, quod fuit per superbiam. Et primo, de peccato eius; secundo, de poena peccati; tertio, de tentatione qua inductus est ad peccandum. Circa primum quaeruntur quatuor. Primo, utrum primum peccatum hominis fuerit superbia. Secundo, quid primus homo peccando appetierit. Tertio, utrum eius peccatum fuerit gravius omnibus aliis peccatis. Quarto, -quis plus peccaverit, utrum vir vel mulier.</p> -<br /> -<div class="E">Articulus 1</div> -<p title="II-II q. 163 a. 1 arg. 1"><a name="45589"><span class= -"ref">[45589] IIª-IIae, q. 163 a. 1 arg. 1</span></a> Ad +quis plus peccaverit, utrum vir vel mulier.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 1</h3><p title="II-II q. 163 a. 1 arg. 1"><a name="45589"><span class="ref">[45589] IIª-IIae, q. 163 a. 1 arg. 1</span></a> Ad primum sic proceditur. Videtur quod superbia non fuerit primi hominis peccatum. Dicit enim apostolus, Rom. V, quod <i>per inobedientiam unius hominis peccatores constituti sunt multi</i>. Sed primi hominis peccatum est ex quo omnes peccatores constituti sunt originali peccato. Ergo inobedientia fuit primi hominis -peccatum, et non superbia.</p> -<p title="II-II q. 163 a. 1 arg. 2"><a name="45590"><span class= -"ref">[45590] IIª-IIae, q. 163 a. 1 arg. 2</span></a> +peccatum, et non superbia.</p><p title="II-II q. 163 a. 1 arg. 2"><a name="45590"><span class="ref">[45590] IIª-IIae, q. 163 a. 1 arg. 2</span></a> Praeterea, Ambrosius dicit, super Luc., quod eo ordine Diabolus Christum tentavit quo primum hominem deiecit. Sed Christus primo tentatus est de gula, ut patet Matth. IV, cum ei dictum est, <i>si filius Dei es, dic ut lapides isti panes fiant</i>. Ergo primum -peccatum primi hominis non fuit superbia, sed gula.</p> -<p title="II-II q. 163 a. 1 arg. 3"><a name="45591"><span class= -"ref">[45591] IIª-IIae, q. 163 a. 1 arg. 3</span></a> +peccatum primi hominis non fuit superbia, sed gula.</p><p title="II-II q. 163 a. 1 arg. 3"><a name="45591"><span class="ref">[45591] IIª-IIae, q. 163 a. 1 arg. 3</span></a> Praeterea, homo Diabolo suggerente peccavit. Sed Diabolus tentans hominem scientiam repromisit, ut patet Gen. III. Ergo prima inordinatio hominis fuit per appetitum scientiae, quod pertinet ad curiositatem. Ergo curiositas fuit peccatum primum, et non -superbia.</p> -<p title="II-II q. 163 a. 1 arg. 4"><a name="45592"><span class= -"ref">[45592] IIª-IIae, q. 163 a. 1 arg. 4</span></a> +superbia.</p><p title="II-II q. 163 a. 1 arg. 4"><a name="45592"><span class="ref">[45592] IIª-IIae, q. 163 a. 1 arg. 4</span></a> Praeterea, super illud I ad Tim. II, <i>mulier seducta in praevaricatione fuit</i>, dicit Glossa, <i>hanc seductionem proprie appellavit apostolus, per quam id quod suadebatur, cum falsum @@ -3975,15 +3163,11 @@ tangere prohibuerit, quod sciebat eos, si tetigissent, velut deos futuros; tanquam eis divinitatem invideret qui eos homines fecerat</i>. Sed hoc credere pertinet ad infidelitatem. Ergo primum -peccatum hominis fuit infidelitas, et non superbia.</p> -<p title="II-II q. 163 a. 1 s. c."><a name="45593"><span class= -"ref">[45593] IIª-IIae, q. 163 a. 1 s. c.</span></a> Sed +peccatum hominis fuit infidelitas, et non superbia.</p><p title="II-II q. 163 a. 1 s. c."><a name="45593"><span class="ref">[45593] IIª-IIae, q. 163 a. 1 s. c.</span></a> Sed contra est quod dicitur Eccli. X, <i>initium omnis peccati superbia</i>. Sed peccatum primi hominis est initium omnis peccati, secundum illud Rom. V, <i>per unum hominem peccatum in hunc mundum -intravit</i>. Ergo primum peccatum hominis fuit superbia.</p> -<p title="II-II q. 163 a. 1 co."><a name="45594"><span class= -"ref">[45594] IIª-IIae, q. 163 a. 1 co.</span></a> Respondeo +intravit</i>. Ergo primum peccatum hominis fuit superbia.</p><p title="II-II q. 163 a. 1 co."><a name="45594"><span class="ref">[45594] IIª-IIae, q. 163 a. 1 co.</span></a> Respondeo dicendum quod ad unum peccatum multi motus concurrere possunt, inter quos ille habet rationem primi peccati in quo primo inordinatio invenitur. Manifestum est autem quod primo invenitur @@ -4003,9 +3187,7 @@ divina regula praestitutam. Unde relinquitur quod primum peccatum eius fuit in hoc quod appetiit quoddam spirituale bonum supra suam mensuram. Quod pertinet ad superbiam. Unde manifestum est quod -primum peccatum hominis fuit superbia.</p> -<p title="II-II q. 163 a. 1 ad 1"><a name="45595"><span class= -"ref">[45595] IIª-IIae, q. 163 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum +primum peccatum hominis fuit superbia.</p><p title="II-II q. 163 a. 1 ad 1"><a name="45595"><span class="ref">[45595] IIª-IIae, q. 163 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum ergo dicendum quod hoc quod homo divino praecepto non obediret, non fuit propter se ab eo volitum, quia hoc non posset contingere nisi praesupposita inordinatione voluntatis. Relinquitur ergo quod @@ -4013,9 +3195,7 @@ fuit propria excellentia. Et ideo inobedientia in eo causata fuit ex superbia. Et hoc est quod Augustinus dicit, ad Orosium, quod <i>homo elatus superbia, suasioni serpentis obediens, praecepta Dei -contempsit</i>.</p> -<p title="II-II q. 163 a. 1 ad 2"><a name="45596"><span class= -"ref">[45596] IIª-IIae, q. 163 a. 1 ad 2</span></a> Ad +contempsit</i>.</p><p title="II-II q. 163 a. 1 ad 2"><a name="45596"><span class="ref">[45596] IIª-IIae, q. 163 a. 1 ad 2</span></a> Ad secundum dicendum quod in peccato primorum parentum etiam gula locum habuit, dicitur enim Gen. III, <i>vidit mulier quod lignum esset bonum ad vescendum, et pulchrum oculis, aspectuque @@ -4023,15 +3203,11 @@ ipsa bonitas et pulchritudo cibi fuit primum motivum ad peccandum, sed potius suasio serpentis, qui dixit, <i>aperientur oculi vestri, et eritis sicut dii</i>; quod appetendo, superbiam mulier incurrit. -Et ideo peccatum gulae derivatum est ex peccato superbiae.</p> -<p title="II-II q. 163 a. 1 ad 3"><a name="45597"><span class= -"ref">[45597] IIª-IIae, q. 163 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium +Et ideo peccatum gulae derivatum est ex peccato superbiae.</p><p title="II-II q. 163 a. 1 ad 3"><a name="45597"><span class="ref">[45597] IIª-IIae, q. 163 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium dicendum quod appetitus scientiae causatus fuit in primis parentibus ex inordinato appetitu excellentiae. Unde et in verbis serpentis praemittitur, eritis sicut dii; et postea subditur, -scientes bonum et malum.</p> -<p title="II-II q. 163 a. 1 ad 4"><a name="45598"><span class= -"ref">[45598] IIª-IIae, q. 163 a. 1 ad 4</span></a> Ad quartum +scientes bonum et malum.</p><p title="II-II q. 163 a. 1 ad 4"><a name="45598"><span class="ref">[45598] IIª-IIae, q. 163 a. 1 ad 4</span></a> Ad quartum dicendum quod, sicut Augustinus dicit, XI super Gen. ad Litt., <i>verbis serpentis mulier non crederet a bona atque utili re divinitus se fuisse prohibitos, nisi iam inesset menti amor ille @@ -4039,28 +3215,20 @@ non est sic intelligendum quasi superbia praecesserit suasionem serpentis, sed quia statim post suasionem serpentis, invasit mentem eius elatio, ex qua consecutum est ut crederet verum esse quod -Daemon dicebat.</p> -<br /> -<div class="E">Articulus 2</div> -<p title="II-II q. 163 a. 2 arg. 1"><a name="45599"><span class= -"ref">[45599] IIª-IIae, q. 163 a. 2 arg. 1</span></a> Ad +Daemon dicebat.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 2</h3><p title="II-II q. 163 a. 2 arg. 1"><a name="45599"><span class="ref">[45599] IIª-IIae, q. 163 a. 2 arg. 1</span></a> Ad secundum sic proceditur. Videtur quod superbia primi hominis non fuerit in hoc quod appetierit divinam similitudinem. Nullus enim peccat appetendo id quod sibi competit secundum suam naturam. Sed similitudo Dei competit homini secundum suam naturam, dicitur enim Gen. I, <i>faciamus hominem ad imaginem et similitudinem -nostram</i>. Ergo non peccavit divinam similitudinem appetendo.</p> -<p title="II-II q. 163 a. 2 arg. 2"><a name="45600"><span class= -"ref">[45600] IIª-IIae, q. 163 a. 2 arg. 2</span></a> +nostram</i>. Ergo non peccavit divinam similitudinem appetendo.</p><p title="II-II q. 163 a. 2 arg. 2"><a name="45600"><span class="ref">[45600] IIª-IIae, q. 163 a. 2 arg. 2</span></a> Praeterea, in hoc videtur primus homo divinam similitudinem appetiisse, ut scientia boni et mali potiretur, hoc enim ei a serpente suggerebatur, <i>eritis sicut dii, scientes bonum et malum</i>. Sed appetitus scientiae est homini naturalis, secundum illud philosophi, in principio Metaphys., <i>omnes homines natura scire desiderant</i>. Ergo non peccavit appetendo divinam -similitudinem.</p> -<p title="II-II q. 163 a. 2 arg. 3"><a name="45601"><span class= -"ref">[45601] IIª-IIae, q. 163 a. 2 arg. 3</span></a> +similitudinem.</p><p title="II-II q. 163 a. 2 arg. 3"><a name="45601"><span class="ref">[45601] IIª-IIae, q. 163 a. 2 arg. 3</span></a> Praeterea, nullus sapiens eligit id quod est impossibile. Primus autem homo sapientia praeditus erat, secundum illud Eccli. XVII, <i>disciplina intellectus replevit illos</i>. Cum ergo omne @@ -4068,14 +3236,10 @@ quod primus homo non peccaverit appetendo aliquid impossibile. Sed impossibile est esse hominem similem Deo, secundum illud Exodi XV, <i>quis similis tui in fortibus, domine?</i> Ergo primus homo non -peccavit appetendo divinam similitudinem.</p> -<p title="II-II q. 163 a. 2 s. c."><a name="45602"><span class= -"ref">[45602] IIª-IIae, q. 163 a. 2 s. c.</span></a> Sed +peccavit appetendo divinam similitudinem.</p><p title="II-II q. 163 a. 2 s. c."><a name="45602"><span class="ref">[45602] IIª-IIae, q. 163 a. 2 s. c.</span></a> Sed contra est quod super illud Psalmi, <i>quae non rapui, tunc exsolvebam</i>, dicit Augustinus, <i>Adam et Eva rapere voluerunt -divinitatem, et perdiderunt felicitatem</i>.</p> -<p title="II-II q. 163 a. 2 co."><a name="45603"><span class= -"ref">[45603] IIª-IIae, q. 163 a. 2 co.</span></a> Respondeo +divinitatem, et perdiderunt felicitatem</i>.</p><p title="II-II q. 163 a. 2 co."><a name="45603"><span class="ref">[45603] IIª-IIae, q. 163 a. 2 co.</span></a> Respondeo dicendum quod duplex est similitudo. Una omnimodae aequiparantiae. Et hanc similitudinem ad Deum primi parentes non appetierunt, quia talis similitudo ad Deum non cadit in apprehensione, praecipue @@ -4120,56 +3284,38 @@ potestatem, unde Augustinus dicit, in libro de vera Relig., quod <i>magis voluit sua potentia frui quam Dei</i>. Veruntamen quantum ad aliquid uterque Deo aequiparari appetiit, inquantum scilicet -uterque sibi inniti voluit, contempto divinae regulae ordine.</p> -<p title="II-II q. 163 a. 2 ad 1"><a name="45604"><span class= -"ref">[45604] IIª-IIae, q. 163 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum +uterque sibi inniti voluit, contempto divinae regulae ordine.</p><p title="II-II q. 163 a. 2 ad 1"><a name="45604"><span class="ref">[45604] IIª-IIae, q. 163 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum ergo dicendum quod ratio illa procedit de similitudine naturae, ex -cuius appetitu homo non peccavit, ut dictum est.</p> -<p title="II-II q. 163 a. 2 ad 2"><a name="45605"><span class= -"ref">[45605] IIª-IIae, q. 163 a. 2 ad 2</span></a> Ad +cuius appetitu homo non peccavit, ut dictum est.</p><p title="II-II q. 163 a. 2 ad 2"><a name="45605"><span class="ref">[45605] IIª-IIae, q. 163 a. 2 ad 2</span></a> Ad secundum dicendum quod appetere similitudinem Dei absolute quantum ad scientiam, non est peccatum. Sed appetere huiusmodi similitudinem inordinate, idest supra suam mensuram, peccatum est. Unde super illud Psalmi, <i>Deus quis similis erit tibi</i>, dicit Augustinus, <i>qui per se vult esse Deus, perverse vult esse similis Deo, ut Diabolus, qui noluit sub eo esse; et homo, qui ut -servus noluit tenere praecepta</i>.</p> -<p title="II-II q. 163 a. 2 ad 3"><a name="45606"><span class= -"ref">[45606] IIª-IIae, q. 163 a. 2 ad 3</span></a> Ad tertium +servus noluit tenere praecepta</i>.</p><p title="II-II q. 163 a. 2 ad 3"><a name="45606"><span class="ref">[45606] IIª-IIae, q. 163 a. 2 ad 3</span></a> Ad tertium dicendum quod ratio illa procedit de similitudine -aequiparantiae.</p> -<br /> -<div class="E">Articulus 3</div> -<p title="II-II q. 163 a. 3 arg. 1"><a name="45607"><span class= -"ref">[45607] IIª-IIae, q. 163 a. 3 arg. 1</span></a> Ad +aequiparantiae.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 3</h3><p title="II-II q. 163 a. 3 arg. 1"><a name="45607"><span class="ref">[45607] IIª-IIae, q. 163 a. 3 arg. 1</span></a> Ad tertium sic proceditur. Videtur quod peccatum primorum parentum fuerit ceteris gravius. Dicit enim Augustinus, XIV de Civ. Dei, <i>magna fuit in peccando iniquitas, ubi tanta fuit in non peccando facilitas</i>. Sed primi parentes maximam habuerunt facilitatem ad non peccandum, quia nihil habebant intrinsecus quod eos ad peccandum impelleret. Ergo peccatum primorum parentum fuit ceteris -gravius.</p> -<p title="II-II q. 163 a. 3 arg. 2"><a name="45608"><span class= -"ref">[45608] IIª-IIae, q. 163 a. 3 arg. 2</span></a> +gravius.</p><p title="II-II q. 163 a. 3 arg. 2"><a name="45608"><span class="ref">[45608] IIª-IIae, q. 163 a. 3 arg. 2</span></a> Praeterea, poena proportionatur culpae. Sed peccatum primorum parentum gravissime est punitum, quia ex ipso mors introivit in hunc mundum, ut apostolus dicit, Rom. V. Ergo peccatum illud fuit -gravius aliis peccatis.</p> -<p title="II-II q. 163 a. 3 arg. 3"><a name="45609"><span class= -"ref">[45609] IIª-IIae, q. 163 a. 3 arg. 3</span></a> +gravius aliis peccatis.</p><p title="II-II q. 163 a. 3 arg. 3"><a name="45609"><span class="ref">[45609] IIª-IIae, q. 163 a. 3 arg. 3</span></a> Praeterea, primum in quolibet genere videtur esse maximum, ut dicitur in II Metaphys. Sed peccatum primorum parentum fuit primum -inter alia peccata hominum. Ergo fuit maximum.</p> -<p title="II-II q. 163 a. 3 s. c."><a name="45610"><span class= -"ref">[45610] IIª-IIae, q. 163 a. 3 s. c.</span></a> Sed +inter alia peccata hominum. Ergo fuit maximum.</p><p title="II-II q. 163 a. 3 s. c."><a name="45610"><span class="ref">[45610] IIª-IIae, q. 163 a. 3 s. c.</span></a> Sed contra est quod Origenes dicit, <i>non arbitror quod aliquis ex his qui in summo perfectoque constiterunt gradu, ad subitum evacuetur ac decidat, sed paulatim et per partes defluere eum necesse est</i>. Sed primi parentes in summo perfectoque gradu consistebant. Non ergo eorum primum peccatum fuit maximum omnium -peccatorum.</p> -<p title="II-II q. 163 a. 3 co."><a name="45611"><span class= -"ref">[45611] IIª-IIae, q. 163 a. 3 co.</span></a> Respondeo +peccatorum.</p><p title="II-II q. 163 a. 3 co."><a name="45611"><span class="ref">[45611] IIª-IIae, q. 163 a. 3 co.</span></a> Respondeo dicendum quod duplex gravitas in peccato attendi potest. Una quidem, ex ipsa specie peccati, sicut dicimus adulterium esse gravius peccatum simplici fornicatione. Alia autem est gravitas @@ -4186,28 +3332,18 @@ personarum peccantium, peccatum illud habuit maximam gravitatem, propter perfectionem status ipsorum. Et ideo dicendum est quod illud peccatum fuit quidem secundum quid gravissimum, sed non -simpliciter.</p> -<p title="II-II q. 163 a. 3 ad 1"><a name="45612"><span class= -"ref">[45612] IIª-IIae, q. 163 a. 3 ad 1</span></a> Ad primum +simpliciter.</p><p title="II-II q. 163 a. 3 ad 1"><a name="45612"><span class="ref">[45612] IIª-IIae, q. 163 a. 3 ad 1</span></a> Ad primum ergo dicendum quod ratio illa procedit de gravitate peccati ex -circumstantia peccantis.</p> -<p title="II-II q. 163 a. 3 ad 2"><a name="45613"><span class= -"ref">[45613] IIª-IIae, q. 163 a. 3 ad 2</span></a> Ad +circumstantia peccantis.</p><p title="II-II q. 163 a. 3 ad 2"><a name="45613"><span class="ref">[45613] IIª-IIae, q. 163 a. 3 ad 2</span></a> Ad secundum dicendum quod magnitudo poenae quae consecuta est ad illud primum peccatum, non correspondet ei secundum quantitatem propriae speciei, sed inquantum fuit primum, quia ex hoc interrupta est innocentia primi status, qua subtracta, deordinata est tota natura -humana.</p> -<p title="II-II q. 163 a. 3 ad 3"><a name="45614"><span class= -"ref">[45614] IIª-IIae, q. 163 a. 3 ad 3</span></a> Ad tertium +humana.</p><p title="II-II q. 163 a. 3 ad 3"><a name="45614"><span class="ref">[45614] IIª-IIae, q. 163 a. 3 ad 3</span></a> Ad tertium dicendum quod in his quae sunt per se ordinata, oportet id quod est primum esse maximum. Talis autem ordo non attenditur in peccatis, sed unum per accidens sequitur post aliud. Unde non sequitur quod -primum peccatum sit maximum.</p> -<br /> -<div class="E">Articulus 4</div> -<p title="II-II q. 163 a. 4 arg. 1"><a name="45615"><span class= -"ref">[45615] IIª-IIae, q. 163 a. 4 arg. 1</span></a> Ad +primum peccatum sit maximum.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 4</h3><p title="II-II q. 163 a. 4 arg. 1"><a name="45615"><span class="ref">[45615] IIª-IIae, q. 163 a. 4 arg. 1</span></a> Ad quartum sic proceditur. Videtur quod peccatum Adae fuit gravius quam peccatum Evae. Dicitur enim I ad Tim. II, quod <i>Adam non est seductus, mulier autem seducta in praevaricatione fuit</i>, et sic @@ -4216,28 +3352,20 @@ secundum illud Luc. XII, <i>ille servus qui cognovit voluntatem domini sui et non fecit secundum voluntatem eius, vapulabit multis, qui autem non cognovit et fecit digna plagis, vapulabit paucis</i>. -Ergo Adam gravius peccavit quam Eva.</p> -<p title="II-II q. 163 a. 4 arg. 2"><a name="45616"><span class= -"ref">[45616] IIª-IIae, q. 163 a. 4 arg. 2</span></a> +Ergo Adam gravius peccavit quam Eva.</p><p title="II-II q. 163 a. 4 arg. 2"><a name="45616"><span class="ref">[45616] IIª-IIae, q. 163 a. 4 arg. 2</span></a> Praeterea, Augustinus dicit, in libro de decem chordis, <i>si caput est vir, melius debet vivere, et praecedere in omnibus bonis factis uxorem suam, ut illa imitetur virum</i>. Sed ille qui melius debet facere, si peccet, gravius peccat. Ergo Adam gravius peccavit quam -Eva.</p> -<p title="II-II q. 163 a. 4 arg. 3"><a name="45617"><span class= -"ref">[45617] IIª-IIae, q. 163 a. 4 arg. 3</span></a> +Eva.</p><p title="II-II q. 163 a. 4 arg. 3"><a name="45617"><span class="ref">[45617] IIª-IIae, q. 163 a. 4 arg. 3</span></a> Praeterea, peccatum in spiritum sanctum videtur esse gravissimum. Sed Adam videtur in spiritum sanctum peccasse, quia peccavit cogitans de divina misericordia, quod pertinet ad peccatum praesumptionis. Ergo videtur quod Adam gravius peccavit quam -Eva.</p> -<p title="II-II q. 163 a. 4 s. c."><a name="45618"><span class= -"ref">[45618] IIª-IIae, q. 163 a. 4 s. c.</span></a> Sed +Eva.</p><p title="II-II q. 163 a. 4 s. c."><a name="45618"><span class="ref">[45618] IIª-IIae, q. 163 a. 4 s. c.</span></a> Sed contra est quod poena respondet culpae. Sed mulier gravius est punita quam vir, ut patet Gen. III. Ergo gravius peccavit quam -vir.</p> -<p title="II-II q. 163 a. 4 co."><a name="45619"><span class= -"ref">[45619] IIª-IIae, q. 163 a. 4 co.</span></a> Respondeo +vir.</p><p title="II-II q. 163 a. 4 co."><a name="45619"><span class="ref">[45619] IIª-IIae, q. 163 a. 4 co.</span></a> Respondeo dicendum quod, sicut dictum est, gravitas peccati principalius attenditur secundum peccati speciem quam secundum personae circumstantiam. Dicendum est ergo quod, si consideremus conditionem @@ -4263,92 +3391,59 @@ quod eum facere non debuisse divinae sententiae exitus indicavit</i>, ut Augustinus dicit, XI Sup. Gen. ad litteram. Et sic patet quod peccatum mulieris fuit gravius quam peccatum -viri.</p> -<p title="II-II q. 163 a. 4 ad 1"><a name="45620"><span class= -"ref">[45620] IIª-IIae, q. 163 a. 4 ad 1</span></a> Ad primum +viri.</p><p title="II-II q. 163 a. 4 ad 1"><a name="45620"><span class="ref">[45620] IIª-IIae, q. 163 a. 4 ad 1</span></a> Ad primum ergo dicendum quod illa seductio mulieris ex praecedenti elevatione subsecuta est. Et ideo talis ignorantia non excusat, sed aggravat peccatum, inquantum scilicet ignorando in maiorem elationem erecta -est.</p> -<p title="II-II q. 163 a. 4 ad 2"><a name="45621"><span class= -"ref">[45621] IIª-IIae, q. 163 a. 4 ad 2</span></a> Ad +est.</p><p title="II-II q. 163 a. 4 ad 2"><a name="45621"><span class="ref">[45621] IIª-IIae, q. 163 a. 4 ad 2</span></a> Ad secundum dicendum quod ratio illa procedit ex circumstantia conditionis personae, ex qua peccatum viri fuit gravius secundum -quid.</p> -<p title="II-II q. 163 a. 4 ad 3"><a name="45622"><span class= -"ref">[45622] IIª-IIae, q. 163 a. 4 ad 3</span></a> Ad tertium +quid.</p><p title="II-II q. 163 a. 4 ad 3"><a name="45622"><span class="ref">[45622] IIª-IIae, q. 163 a. 4 ad 3</span></a> Ad tertium dicendum quod vir non cogitavit de divina misericordia usque ad contemptum divinae iustitiae, quod facit peccatum in spiritum sanctum, sed quia, ut Augustinus dicit, XI super Gen. ad Litt., <i>inexpertus divinae severitatis, credidit illud peccatum esse -veniale</i>, id est de facili remissibile.</p> -<br /> -<div class="D">Quaestio 164</div> -<div class="G">Prooemium</div> -<p title="II-II q. 164 pr."><a name="45623"><span class= -"ref">[45623] IIª-IIae, q. 164 pr.</span></a> Deinde +veniale</i>, id est de facili remissibile.</p></div></div><div class="q" id="q164"><h2>Quaestio 164</h2><div class="p"><h3>Prooemium</h3><p title="II-II q. 164 pr."><a name="45623"><span class="ref">[45623] IIª-IIae, q. 164 pr.</span></a> Deinde considerandum est de poena primi peccati. Et circa hoc quaeruntur duo. Primo, de morte, quae est poena communis. Secundo, de aliis -particularibus poenis quae in Genesi assignantur.</p> -<br /> -<div class="E">Articulus 1</div> -<p title="II-II q. 164 a. 1 arg. 1"><a name="45624"><span class= -"ref">[45624] IIª-IIae, q. 164 a. 1 arg. 1</span></a> Ad +particularibus poenis quae in Genesi assignantur.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 1</h3><p title="II-II q. 164 a. 1 arg. 1"><a name="45624"><span class="ref">[45624] IIª-IIae, q. 164 a. 1 arg. 1</span></a> Ad primum sic proceditur. Videtur quod mors non sit poena peccati primorum parentum. Illud enim quod est homini naturale, non potest dici poena peccati, quia peccatum non perficit naturam, sed vitiat. Mors autem est homini naturalis, quod patet ex hoc quod corpus eius ex contrariis componitur; et ex hoc etiam quod mortale ponitur in definitione hominis. Ergo mors non est poena peccati primorum -parentum.</p> -<p title="II-II q. 164 a. 1 arg. 2"><a name="45625"><span class= -"ref">[45625] IIª-IIae, q. 164 a. 1 arg. 2</span></a> +parentum.</p><p title="II-II q. 164 a. 1 arg. 2"><a name="45625"><span class="ref">[45625] IIª-IIae, q. 164 a. 1 arg. 2</span></a> Praeterea, mors et alii corporales defectus similiter inveniuntur in homine sicut et in aliis animalibus, secundum illud Eccle. III, <i>unus interitus est hominis et iumentorum, et aequa utriusque conditio</i>. Sed in animalibus brutis mors non est poena peccati. -Ergo etiam neque in hominibus.</p> -<p title="II-II q. 164 a. 1 arg. 3"><a name="45626"><span class= -"ref">[45626] IIª-IIae, q. 164 a. 1 arg. 3</span></a> +Ergo etiam neque in hominibus.</p><p title="II-II q. 164 a. 1 arg. 3"><a name="45626"><span class="ref">[45626] IIª-IIae, q. 164 a. 1 arg. 3</span></a> Praeterea, peccatum primorum parentum fuit specialium personarum. Sed mors consequitur totam humanam naturam. Ergo non videtur esse -poena peccati primorum parentum.</p> -<p title="II-II q. 164 a. 1 arg. 4"><a name="45627"><span class= -"ref">[45627] IIª-IIae, q. 164 a. 1 arg. 4</span></a> +poena peccati primorum parentum.</p><p title="II-II q. 164 a. 1 arg. 4"><a name="45627"><span class="ref">[45627] IIª-IIae, q. 164 a. 1 arg. 4</span></a> Praeterea, omnes aequaliter derivantur a primis parentibus. Si igitur mors esset poena peccati primorum parentum, sequeretur quod omnes homines aequaliter mortem paterentur. Quod patet esse falsum, quia quidam citius aliis, et gravius moriuntur. Ergo mors non est -poena primi peccati.</p> -<p title="II-II q. 164 a. 1 arg. 5"><a name="45628"><span class= -"ref">[45628] IIª-IIae, q. 164 a. 1 arg. 5</span></a> +poena primi peccati.</p><p title="II-II q. 164 a. 1 arg. 5"><a name="45628"><span class="ref">[45628] IIª-IIae, q. 164 a. 1 arg. 5</span></a> Praeterea, malum poenae est a Deo, ut supra habitum est. Sed mors non videtur esse a Deo, dicitur enim Sap. I, quod <i>Deus mortem -non fecit</i>. Ergo mors non est poena primi peccati.</p> -<p title="II-II q. 164 a. 1 arg. 6"><a name="45629"><span class= -"ref">[45629] IIª-IIae, q. 164 a. 1 arg. 6</span></a> +non fecit</i>. Ergo mors non est poena primi peccati.</p><p title="II-II q. 164 a. 1 arg. 6"><a name="45629"><span class="ref">[45629] IIª-IIae, q. 164 a. 1 arg. 6</span></a> Praeterea, poenae non videntur esse meritoriae, nam meritum continetur sub bono, poena autem sub malo. Sed mors quandoque est meritoria, sicut patet de morte martyrum. Ergo videtur quod mors -non sit poena.</p> -<p title="II-II q. 164 a. 1 arg. 7"><a name="45630"><span class= -"ref">[45630] IIª-IIae, q. 164 a. 1 arg. 7</span></a> +non sit poena.</p><p title="II-II q. 164 a. 1 arg. 7"><a name="45630"><span class="ref">[45630] IIª-IIae, q. 164 a. 1 arg. 7</span></a> Praeterea, poena videtur esse afflictiva. Sed mors non potest esse afflictiva, ut videtur, quia quando mors est, homo non sentit; quando autem non est, sentiri non potest. Ergo mors non est poena -peccati.</p> -<p title="II-II q. 164 a. 1 arg. 8"><a name="45631"><span class= -"ref">[45631] IIª-IIae, q. 164 a. 1 arg. 8</span></a> +peccati.</p><p title="II-II q. 164 a. 1 arg. 8"><a name="45631"><span class="ref">[45631] IIª-IIae, q. 164 a. 1 arg. 8</span></a> Praeterea, si mors esset poena peccati, statim fuisset ad peccatum consecuta. Sed hoc non est verum, nam primi parentes post peccatum diu vixerunt, ut patet Gen. IV. Ergo mors non videtur esse poena -peccati.</p> -<p title="II-II q. 164 a. 1 s. c."><a name="45632"><span class= -"ref">[45632] IIª-IIae, q. 164 a. 1 s. c.</span></a> Sed +peccati.</p><p title="II-II q. 164 a. 1 s. c."><a name="45632"><span class="ref">[45632] IIª-IIae, q. 164 a. 1 s. c.</span></a> Sed contra est quod apostolus dicit, Rom. V, <i>per unum hominem -peccatum in hunc mundum intravit, et per peccatum mors</i>.</p> -<p title="II-II q. 164 a. 1 co."><a name="45633"><span class= -"ref">[45633] IIª-IIae, q. 164 a. 1 co.</span></a> Respondeo +peccatum in hunc mundum intravit, et per peccatum mors</i>.</p><p title="II-II q. 164 a. 1 co."><a name="45633"><span class="ref">[45633] IIª-IIae, q. 164 a. 1 co.</span></a> Respondeo dicendum quod, si aliquis propter culpam suam privetur aliquo beneficio sibi dato, carentia illius beneficii est poena culpae illius. Sicut autem in primo dictum est, homini in prima sui @@ -4365,9 +3460,7 @@ defectus, pertinet ad defectum subiectionis corporis ad animam. Unde patet quod, sicut rebellio carnalis appetitus ad spiritum est poena peccati primorum parentum, ita etiam et mors et omnes -corporales defectus.</p> -<p title="II-II q. 164 a. 1 ad 1"><a name="45634"><span class= -"ref">[45634] IIª-IIae, q. 164 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum +corporales defectus.</p><p title="II-II q. 164 a. 1 ad 1"><a name="45634"><span class="ref">[45634] IIª-IIae, q. 164 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum ergo dicendum quod naturale dicitur quod ex principiis naturae causatur. Naturae autem per se principia sunt forma et materia. Forma autem hominis est anima rationalis, quae de se est @@ -4392,24 +3485,18 @@ consequentem. Quod tamen beneficium subtractum est per peccatum primorum parentum. Et sic mors et est naturalis, propter conditionem materiae, et est poenalis, propter amissionem divini -beneficii praeservantis a morte.</p> -<p title="II-II q. 164 a. 1 ad 2"><a name="45635"><span class= -"ref">[45635] IIª-IIae, q. 164 a. 1 ad 2</span></a> Ad +beneficii praeservantis a morte.</p><p title="II-II q. 164 a. 1 ad 2"><a name="45635"><span class="ref">[45635] IIª-IIae, q. 164 a. 1 ad 2</span></a> Ad secundum dicendum quod similitudo illa hominis ad alia animalia attenditur quantum ad conditionem materiae, idest quantum ad corpus ex contrariis compositum, non autem quantum ad formam. Nam anima hominis est immortalis, brutorum vero animalium animae sunt -mortales.</p> -<p title="II-II q. 164 a. 1 ad 3"><a name="45636"><span class= -"ref">[45636] IIª-IIae, q. 164 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium +mortales.</p><p title="II-II q. 164 a. 1 ad 3"><a name="45636"><span class="ref">[45636] IIª-IIae, q. 164 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium dicendum quod primi parentes fuerunt instituti a Deo non solum sicut quaedam personae singulares, sed sicut quaedam principia totius humanae naturae ab eis in posteros derivandae simul cum beneficio divino praeservante a morte. Et ideo per eorum peccatum tota humana natura in posteris tali beneficio destituta, mortem -incurrit.</p> -<p title="II-II q. 164 a. 1 ad 4"><a name="45637"><span class= -"ref">[45637] IIª-IIae, q. 164 a. 1 ad 4</span></a> Ad quartum +incurrit.</p><p title="II-II q. 164 a. 1 ad 4"><a name="45637"><span class="ref">[45637] IIª-IIae, q. 164 a. 1 ad 4</span></a> Ad quartum dicendum quod aliquis defectus ex peccato consequitur dupliciter. Uno modo, per modum poenae taxatae a iudice. Et talis defectus aequalis debet esse in his ad quos aequaliter pertinet peccatum. @@ -4434,26 +3521,20 @@ frequenter parentes puniuntur in prole; vel etiam propter remedium salutis eius qui huiusmodi poenalitatibus subditur, ut scilicet per hoc a peccatis arceatur, vel etiam de virtutibus non superbiat, et -per patientiam coronetur.</p> -<p title="II-II q. 164 a. 1 ad 5"><a name="45638"><span class= -"ref">[45638] IIª-IIae, q. 164 a. 1 ad 5</span></a> Ad quintum +per patientiam coronetur.</p><p title="II-II q. 164 a. 1 ad 5"><a name="45638"><span class="ref">[45638] IIª-IIae, q. 164 a. 1 ad 5</span></a> Ad quintum dicendum quod mors dupliciter potest considerari. Uno modo, secundum quod est quoddam malum humanae naturae. Et sic non est ex Deo, sed est defectus quidam incidens ex culpa humana. Alio modo potest considerari secundum quod habet quandam rationem boni, prout scilicet est quaedam iusta poena. Et sic est a Deo. Unde Augustinus dicit, in libro Retractat., quod Deus non est auctor mortis, nisi -inquantum est poena.</p> -<p title="II-II q. 164 a. 1 ad 6"><a name="45639"><span class= -"ref">[45639] IIª-IIae, q. 164 a. 1 ad 6</span></a> Ad sextum +inquantum est poena.</p><p title="II-II q. 164 a. 1 ad 6"><a name="45639"><span class="ref">[45639] IIª-IIae, q. 164 a. 1 ad 6</span></a> Ad sextum dicendum quod, sicut Augustinus dicit, XIII de Civ. Dei, <i>quemadmodum iniusti male utuntur non tantum malis, verum etiam bonis; ita iusti bene utuntur non tantum bonis, sed etiam malis. Hinc fit ut et mali male lege utantur, quamvis sit lex bonum, et boni bene moriantur, quamvis sit mors malum</i>. Inquantum igitur -sancti bene morte utuntur, fit eis mors meritoria.</p> -<p title="II-II q. 164 a. 1 ad 7"><a name="45640"><span class= -"ref">[45640] IIª-IIae, q. 164 a. 1 ad 7</span></a> Ad +sancti bene morte utuntur, fit eis mors meritoria.</p><p title="II-II q. 164 a. 1 ad 7"><a name="45640"><span class="ref">[45640] IIª-IIae, q. 164 a. 1 ad 7</span></a> Ad septimum dicendum quod mors dupliciter accipi potest. Uno modo, pro ipsa privatione vitae. Et sic mors sentiri non potest, cum sit privatio sensus et vitae. Et sic non est poena sensus, sed poena @@ -4465,17 +3546,11 @@ mors non est poena sensus. Alio modo corruptio potest accipi cum alteratione praecedente, prout dicitur aliquis mori dum movetur in mortem; sicut dicitur aliquid generari dum movetur in generatum -esse. Et sic mors potest esse afflictiva.</p> -<p title="II-II q. 164 a. 1 ad 8"><a name="45641"><span class= -"ref">[45641] IIª-IIae, q. 164 a. 1 ad 8</span></a> Ad octavum +esse. Et sic mors potest esse afflictiva.</p><p title="II-II q. 164 a. 1 ad 8"><a name="45641"><span class="ref">[45641] IIª-IIae, q. 164 a. 1 ad 8</span></a> Ad octavum dicendum quod, sicut Augustinus dicit, super Gen. ad Litt., <i>quamvis annos multos primi parentes postea vixerint, illo tamen die mori coeperunt quo mortis legem, qua in senium veterascerent, -acceperunt</i>.</p> -<br /> -<div class="E">Articulus 2</div> -<p title="II-II q. 164 a. 2 arg. 1"><a name="45642"><span class= -"ref">[45642] IIª-IIae, q. 164 a. 2 arg. 1</span></a> Ad +acceperunt</i>.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 2</h3><p title="II-II q. 164 a. 2 arg. 1"><a name="45642"><span class="ref">[45642] IIª-IIae, q. 164 a. 2 arg. 1</span></a> Ad secundum sic proceditur. Videtur quod inconvenienter particulares poenae primorum parentum determinentur in Scriptura. Non enim debet assignari ut poena peccati id quod etiam sine peccato esset. Sed @@ -4485,54 +3560,38 @@ consequitur perfectionem virilis sexus et imperfectionem muliebris. Germinatio etiam spinarum et tribulorum ad naturam terrae pertinet, quae fuisset etiam sine peccato. Non ergo huiusmodi sunt -convenientes poenae primi peccati.</p> -<p title="II-II q. 164 a. 2 arg. 2"><a name="45643"><span class= -"ref">[45643] IIª-IIae, q. 164 a. 2 arg. 2</span></a> +convenientes poenae primi peccati.</p><p title="II-II q. 164 a. 2 arg. 2"><a name="45643"><span class="ref">[45643] IIª-IIae, q. 164 a. 2 arg. 2</span></a> Praeterea, illud quod pertinet ad dignitatem alicuius, non videtur ad poenam eius pertinere. Sed multiplicatio conceptus pertinet ad -dignitatem mulieris. Ergo non debet poni quasi mulieris poena.</p> -<p title="II-II q. 164 a. 2 arg. 3"><a name="45644"><span class= -"ref">[45644] IIª-IIae, q. 164 a. 2 arg. 3</span></a> +dignitatem mulieris. Ergo non debet poni quasi mulieris poena.</p><p title="II-II q. 164 a. 2 arg. 3"><a name="45644"><span class="ref">[45644] IIª-IIae, q. 164 a. 2 arg. 3</span></a> Praeterea, poena peccati primorum parentum ad omnes derivatur, sicut de morte dictum est. Sed non omnium mulierum multiplicantur conceptus, nec omnes viri in sudore vultus sui pane vescuntur. Non -ergo ista sunt convenientes poenae primi peccati.</p> -<p title="II-II q. 164 a. 2 arg. 4"><a name="45645"><span class= -"ref">[45645] IIª-IIae, q. 164 a. 2 arg. 4</span></a> +ergo ista sunt convenientes poenae primi peccati.</p><p title="II-II q. 164 a. 2 arg. 4"><a name="45645"><span class="ref">[45645] IIª-IIae, q. 164 a. 2 arg. 4</span></a> Praeterea, locus Paradisi propter hominem factus erat. Sed nihil debet esse frustra in rerum ordine. Ergo videtur quod non fuerit -conveniens hominis poena quod a Paradiso excluderetur.</p> -<p title="II-II q. 164 a. 2 arg. 5"><a name="45646"><span class= -"ref">[45646] IIª-IIae, q. 164 a. 2 arg. 5</span></a> +conveniens hominis poena quod a Paradiso excluderetur.</p><p title="II-II q. 164 a. 2 arg. 5"><a name="45646"><span class="ref">[45646] IIª-IIae, q. 164 a. 2 arg. 5</span></a> Praeterea, locus ille Paradisi terrestris de se dicitur esse inaccessibilis. Frustra ergo apposita sunt alia impedimenta, ne homo illuc reverteretur, scilicet Cherubin et gladius flammeus -atque versatilis.</p> -<p title="II-II q. 164 a. 2 arg. 6"><a name="45647"><span class= -"ref">[45647] IIª-IIae, q. 164 a. 2 arg. 6</span></a> +atque versatilis.</p><p title="II-II q. 164 a. 2 arg. 6"><a name="45647"><span class="ref">[45647] IIª-IIae, q. 164 a. 2 arg. 6</span></a> Praeterea, homo post peccatum statim necessitati mortis fuit addictus, et ita beneficio ligni vitae non poterat ad immortalitatem reparari. Frustra ergo ei esus ligni vitae interdicitur. Cum dicitur Gen. III, <i>videte, ne forte sumat de -ligno vitae, et vivat in aeternum</i>.</p> -<p title="II-II q. 164 a. 2 arg. 7"><a name="45648"><span class= -"ref">[45648] IIª-IIae, q. 164 a. 2 arg. 7</span></a> +ligno vitae, et vivat in aeternum</i>.</p><p title="II-II q. 164 a. 2 arg. 7"><a name="45648"><span class="ref">[45648] IIª-IIae, q. 164 a. 2 arg. 7</span></a> Praeterea, insultare misero videtur misericordiae et clementiae repugnare, quae maxime in Scriptura Deo attribuitur, secundum illud Psalmi, <i>miserationes eius super omnia opera eius</i>. Ergo inconvenienter ponitur dominum insultasse primis parentibus per peccatum iam in miseriam deductis, ubi dicitur, <i>ecce, Adam quasi -unus ex nobis factus est, sciens bonum et malum.</i></p> -<p title="II-II q. 164 a. 2 arg. 8"><a name="45649"><span class= -"ref">[45649] IIª-IIae, q. 164 a. 2 arg. 8</span></a> +unus ex nobis factus est, sciens bonum et malum.</i></p><p title="II-II q. 164 a. 2 arg. 8"><a name="45649"><span class="ref">[45649] IIª-IIae, q. 164 a. 2 arg. 8</span></a> Praeterea, vestitus ad necessitatem hominis pertinet, sicut et cibus, secundum illud I ad Tim. ult., <i>habentes alimenta et quibus tegamur, his contenti sumus</i>. Ergo, sicut cibus primis parentibus fuit attributus ante peccatum, ita etiam et vestitus attribui debuit. Inconvenienter ergo post peccatum dicitur eis Deus -tunicas pelliceas fecisse.</p> -<p title="II-II q. 164 a. 2 arg. 9"><a name="45650"><span class= -"ref">[45650] IIª-IIae, q. 164 a. 2 arg. 9</span></a> +tunicas pelliceas fecisse.</p><p title="II-II q. 164 a. 2 arg. 9"><a name="45650"><span class="ref">[45650] IIª-IIae, q. 164 a. 2 arg. 9</span></a> Praeterea, poena quae peccato alicui adhibetur, debet plus habere in malo quam emolumentum quod quis ex peccato consequitur, alioquin, per poenam non deterreretur aliquis a peccato. Sed primi @@ -4540,13 +3599,9 @@ dicitur Gen. III. Hoc autem praeponderat in bono omnibus malis poenalibus quae ponuntur ex peccato consecuta. Inconvenienter igitur describuntur poenae peccatum primorum parentum -consequentes.</p> -<p title="II-II q. 164 a. 2 s. c."><a name="45651"><span class= -"ref">[45651] IIª-IIae, q. 164 a. 2 s. c.</span></a> In +consequentes.</p><p title="II-II q. 164 a. 2 s. c."><a name="45651"><span class="ref">[45651] IIª-IIae, q. 164 a. 2 s. c.</span></a> In contrarium est quod huiusmodi poenae sunt divinitus taxatae, qui -omnia facit in numero, pondere et mensura, ut dicitur Sap. XI.</p> -<p title="II-II q. 164 a. 2 co."><a name="45652"><span class= -"ref">[45652] IIª-IIae, q. 164 a. 2 co.</span></a> Respondeo +omnia facit in numero, pondere et mensura, ut dicitur Sap. XI.</p><p title="II-II q. 164 a. 2 co."><a name="45652"><span class="ref">[45652] IIª-IIae, q. 164 a. 2 co.</span></a> Respondeo dicendum quod, sicut dictum est, primi parentes propter suum peccatum privati sunt beneficio divino quo humanae naturae integritas in eis conservabatur, per cuius subtractionem humana @@ -4590,9 +3645,7 @@ commemorationem futurae mortis, secundum quod ei dictum est, <i>pulvis es, et in pulverem reverteris</i>. Ad quod etiam pertinet quod Deus fecit eis tunicas pelliceas, in signum mortalitatis -eorum.</p> -<p title="II-II q. 164 a. 2 ad 1"><a name="45653"><span class= -"ref">[45653] IIª-IIae, q. 164 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum +eorum.</p><p title="II-II q. 164 a. 2 ad 1"><a name="45653"><span class="ref">[45653] IIª-IIae, q. 164 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum ergo dicendum quod in statu innocentiae fuisset partus absque dolore. Dicit enim Augustinus, XIV de Civ. Dei, <i>sic ad pariendum non doloris gemitus, sed maturitatis impulsus feminea viscera @@ -4607,17 +3660,13 @@ eorum exortum nullus labor aut punctio homini operanti in terra accideret, ut Augustinus dicit, super Gen. ad Litt. Quamvis Alcuinus dicat quod ante peccatum terra omnino spinas et tribulos -non germinasset. Sed primum melius est.</p> -<p title="II-II q. 164 a. 2 ad 2"><a name="45654"><span class= -"ref">[45654] IIª-IIae, q. 164 a. 2 ad 2</span></a> Ad +non germinasset. Sed primum melius est.</p><p title="II-II q. 164 a. 2 ad 2"><a name="45654"><span class="ref">[45654] IIª-IIae, q. 164 a. 2 ad 2</span></a> Ad secundum dicendum quod multitudo conceptuum inducitur in poenam mulieris, non propter ipsam procreationem prolis, quae etiam ante peccatum fuisset, sed propter multitudinem afflictionum, quae mulier patitur ex hoc quod portat fetum conceptum. Unde signanter coniungitur, <i>multiplicabo aerumnas tuas et conceptus -tuos</i>.</p> -<p title="II-II q. 164 a. 2 ad 3"><a name="45655"><span class= -"ref">[45655] IIª-IIae, q. 164 a. 2 ad 3</span></a> Ad tertium +tuos</i>.</p><p title="II-II q. 164 a. 2 ad 3"><a name="45655"><span class="ref">[45655] IIª-IIae, q. 164 a. 2 ad 3</span></a> Ad tertium dicendum quod illae poenae aliqualiter ad omnes pertinent. Quaecumque enim mulier concipit, necesse est quod aerumnas patiatur et cum dolore pariat, praeter beatam virginem, quae sine @@ -4628,17 +3677,13 @@ oportet ut quicumque terram operatur, in sudore vultus comedat panem. Et qui ipsi per se agriculturam non exercent, in aliis laboribus occupantur, homo enim nascitur ad laborem, ut dicitur Iob -V, et sic panem ab aliis in sudore vultus elaboratum manducant.</p> -<p title="II-II q. 164 a. 2 ad 4"><a name="45656"><span class= -"ref">[45656] IIª-IIae, q. 164 a. 2 ad 4</span></a> Ad quartum +V, et sic panem ab aliis in sudore vultus elaboratum manducant.</p><p title="II-II q. 164 a. 2 ad 4"><a name="45656"><span class="ref">[45656] IIª-IIae, q. 164 a. 2 ad 4</span></a> Ad quartum dicendum quod locus ille Paradisi terrestris, quamvis non serviat homini ad usum, servit tamen ei ad documentum, dum cognoscit propter peccatum se tali loco fuisse privatum; et dum per ea quae corporaliter in illo Paradiso sunt, instruuntur de his quae pertinent ad Paradisum caelestem, quo aditus homini praeparatur per -Christum.</p> -<p title="II-II q. 164 a. 2 ad 5"><a name="45657"><span class= -"ref">[45657] IIª-IIae, q. 164 a. 2 ad 5</span></a> Ad quintum +Christum.</p><p title="II-II q. 164 a. 2 ad 5"><a name="45657"><span class="ref">[45657] IIª-IIae, q. 164 a. 2 ad 5</span></a> Ad quintum dicendum quod, salvis spiritualis sensus mysteriis, locus ille praecipue videtur esse inaccessibilis propter vehementiam aestus in locis intermediis ex propinquitate solis. Et hoc significatur per @@ -4650,25 +3695,19 @@ Unde Augustinus dicit, XI super Gen. ad Litt., <i>hoc per caelestes potestates etiam in Paradiso visibili factum esse credendum est, ut per angelicum ministerium esset illic quaedam ignea -custodia</i>.</p> -<p title="II-II q. 164 a. 2 ad 6"><a name="45658"><span class= -"ref">[45658] IIª-IIae, q. 164 a. 2 ad 6</span></a> Ad sextum +custodia</i>.</p><p title="II-II q. 164 a. 2 ad 6"><a name="45658"><span class="ref">[45658] IIª-IIae, q. 164 a. 2 ad 6</span></a> Ad sextum dicendum quod homo, si post peccatum de ligno vitae comedisset, non propter hoc immortalitatem recuperasset, sed beneficio illius cibi potuisset vitam magis prolongare. Unde quod dicitur, et vivat in aeternum, sumitur ibi aeternum pro diuturno. Hoc autem non expediebat homini, ut in miseria huius vitae diutius -permaneret.</p> -<p title="II-II q. 164 a. 2 ad 7"><a name="45659"><span class= -"ref">[45659] IIª-IIae, q. 164 a. 2 ad 7</span></a> Ad +permaneret.</p><p title="II-II q. 164 a. 2 ad 7"><a name="45659"><span class="ref">[45659] IIª-IIae, q. 164 a. 2 ad 7</span></a> Ad septimum dicendum quod, sicut Augustinus dicit, XI super Gen. ad Litt., <i>verba Dei non tam sunt primis parentibus insultantis, quam ceteros, ne ita superbiant, deterrentis, propter quos ista conscripta sunt, quia scilicet non solum Adam non fuit factus qualis fieri voluit, sed nec illud quod factus fuerat, -conservavit</i>.</p> -<p title="II-II q. 164 a. 2 ad 8"><a name="45660"><span class= -"ref">[45660] IIª-IIae, q. 164 a. 2 ad 8</span></a> Ad octavum +conservavit</i>.</p><p title="II-II q. 164 a. 2 ad 8"><a name="45660"><span class="ref">[45660] IIª-IIae, q. 164 a. 2 ad 8</span></a> Ad octavum dicendum quod vestitus necessarius est homini secundum statum praesentis miseriae, propter duo, primo quidem, propter defectum ab exterioribus nocumentis, puta intemperie caloris et frigoris; @@ -4680,54 +3719,35 @@ corpore hominis quae confusionem induceret, unde dicitur Genesi, <i>erat autem uterque nudus</i>, Adam scilicet et uxor eius, et non erubescebant. Alia autem ratio est de cibo, qui est necessarius ad -fomentum caloris naturalis et ad corporis augmentum.</p> -<p title="II-II q. 164 a. 2 ad 9"><a name="45661"><span class= -"ref">[45661] IIª-IIae, q. 164 a. 2 ad 9</span></a> Ad nonum +fomentum caloris naturalis et ad corporis augmentum.</p><p title="II-II q. 164 a. 2 ad 9"><a name="45661"><span class="ref">[45661] IIª-IIae, q. 164 a. 2 ad 9</span></a> Ad nonum dicendum quod, sicut Augustinus dicit, XI super Gen. ad Litt., non est credendum quod primi parentes essent producti clausis oculis, praecipue cum de muliere dicatur quod <i>vidit lignum, quod esset pulchrum et bonum ad vescendum. Aperti ergo sunt oculi amborum ad aliquid intuendum et cogitandum quod antea nunquam adverterant</i>, -scilicet ad invicem concupiscendum, quod ante non fuerat.</p> -<br /> -<div class="D">Quaestio 165</div> -<div class="G">Prooemium</div> -<p title="II-II q. 165 pr."><a name="45662"><span class= -"ref">[45662] IIª-IIae, q. 165 pr.</span></a> Deinde +scilicet ad invicem concupiscendum, quod ante non fuerat.</p></div></div><div class="q" id="q165"><h2>Quaestio 165</h2><div class="p"><h3>Prooemium</h3><p title="II-II q. 165 pr."><a name="45662"><span class="ref">[45662] IIª-IIae, q. 165 pr.</span></a> Deinde considerandum est de tentatione primorum parentum. Circa quam quaeruntur duo. Primo, utrum fuerit conveniens quod homo a Diabolo -tentaretur. Secundo, de modo et ordine illius tentationis.</p> -<br /> -<div class="E">Articulus 1</div> -<p title="II-II q. 165 a. 1 arg. 1"><a name="45663"><span class= -"ref">[45663] IIª-IIae, q. 165 a. 1 arg. 1</span></a> Ad +tentaretur. Secundo, de modo et ordine illius tentationis.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 1</h3><p title="II-II q. 165 a. 1 arg. 1"><a name="45663"><span class="ref">[45663] IIª-IIae, q. 165 a. 1 arg. 1</span></a> Ad primum sic proceditur. Videtur quod non fuerit conveniens ut homo a Diabolo tentaretur. Eadem enim poena finalis debetur peccato Angeli et peccato hominis, secundum illud Matth. XXV, <i>ite, maledicti, in ignem aeternum, qui paratus est Diabolo et Angelis eius</i>. Sed primum peccatum Angeli non fuit ex aliqua tentatione exteriori. Ergo nec primum peccatum hominis debuit esse ex aliqua tentatione -exteriori.</p> -<p title="II-II q. 165 a. 1 arg. 2"><a name="45664"><span class= -"ref">[45664] IIª-IIae, q. 165 a. 1 arg. 2</span></a> +exteriori.</p><p title="II-II q. 165 a. 1 arg. 2"><a name="45664"><span class="ref">[45664] IIª-IIae, q. 165 a. 1 arg. 2</span></a> Praeterea, Deus, praescius futurorum, sciebat quod homo per tentationem Daemonis in peccatum deiiceretur, et sic bene sciebat quod non expediebat ei quod tentaretur. Ergo videtur quod non -fuerit conveniens quod permitteret eum tentari.</p> -<p title="II-II q. 165 a. 1 arg. 3"><a name="45665"><span class= -"ref">[45665] IIª-IIae, q. 165 a. 1 arg. 3</span></a> +fuerit conveniens quod permitteret eum tentari.</p><p title="II-II q. 165 a. 1 arg. 3"><a name="45665"><span class="ref">[45665] IIª-IIae, q. 165 a. 1 arg. 3</span></a> Praeterea, quod aliquis impugnatorem habeat, ad poenam pertinere videtur, sicut et e contrario ad praemium pertinere videtur quod impugnatio subtrahatur, secundum illud Prov. XVI, <i>cum placuerint domino viae hominis, inimicos quoque eius convertet ad pacem</i>. Sed poena non debet praecedere culpam. Ergo inconveniens fuit quod -homo ante peccatum tentaretur.</p> -<p title="II-II q. 165 a. 1 s. c."><a name="45666"><span class= -"ref">[45666] IIª-IIae, q. 165 a. 1 s. c.</span></a> Sed +homo ante peccatum tentaretur.</p><p title="II-II q. 165 a. 1 s. c."><a name="45666"><span class="ref">[45666] IIª-IIae, q. 165 a. 1 s. c.</span></a> Sed contra est quod dicitur Eccli. XXXIV, <i>qui non est tentatus, -qualia scit?</i></p> -<p title="II-II q. 165 a. 1 co."><a name="45667"><span class= -"ref">[45667] IIª-IIae, q. 165 a. 1 co.</span></a> Respondeo +qualia scit?</i></p><p title="II-II q. 165 a. 1 co."><a name="45667"><span class="ref">[45667] IIª-IIae, q. 165 a. 1 co.</span></a> Respondeo dicendum quod divina sapientia disponit omnia suaviter, ut dicitur Sap. VIII, inquantum scilicet sua providentia singulis attribuit quae eis competunt secundum suam naturam; quia, ut Dionysius dicit, @@ -4738,9 +3758,7 @@ per malos Angelos, et iuvari eum faceret per bonos. Ex speciali autem beneficio gratiae hoc erat ei collatum, ut nulla creatura exterior ei posset nocere contra propriam voluntatem, per quam -etiam tentationi Daemonis resistere poterat.</p> -<p title="II-II q. 165 a. 1 ad 1"><a name="45668"><span class= -"ref">[45668] IIª-IIae, q. 165 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum +etiam tentationi Daemonis resistere poterat.</p><p title="II-II q. 165 a. 1 ad 1"><a name="45668"><span class="ref">[45668] IIª-IIae, q. 165 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum ergo dicendum quod supra naturam humanam est aliqua natura in qua potest malum culpae inveniri, non autem supra naturam angelicam. Tentare autem inducendo ad malum, non est nisi iam depravati per @@ -4749,9 +3767,7 @@ Angelum bonum promovetur ad perfectionem. Angelus autem a suo superiori, scilicet a Deo, in bono perfici potuit, non autem ad peccandum induci, quia, sicut dicitur Iac. I, <i>Deus intentator -malorum est</i>.</p> -<p title="II-II q. 165 a. 1 ad 2"><a name="45669"><span class= -"ref">[45669] IIª-IIae, q. 165 a. 1 ad 2</span></a> Ad +malorum est</i>.</p><p title="II-II q. 165 a. 1 ad 2"><a name="45669"><span class="ref">[45669] IIª-IIae, q. 165 a. 1 ad 2</span></a> Ad secundum dicendum quod, sicut Deus sciebat quod homo per tentationem in peccatum esset deiiciendus, ita etiam sciebat quod per liberum arbitrium resistere poterat tentatori. Hoc autem @@ -4761,47 +3777,33 @@ Litt., <i>non mihi videtur magnae laudis futurum fuisse hominem, si propterea posset bene vivere quia nemo male vivere suaderet, cum et in natura posse, et in potestate haberet velle non consentire -suadenti</i>.</p> -<p title="II-II q. 165 a. 1 ad 3"><a name="45670"><span class= -"ref">[45670] IIª-IIae, q. 165 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium +suadenti</i>.</p><p title="II-II q. 165 a. 1 ad 3"><a name="45670"><span class="ref">[45670] IIª-IIae, q. 165 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium dicendum quod impugnatio cui cum difficultate resistitur, poenalis est. Sed homo in statu innocentiae poterat absque omni difficultate tentationi resistere. Et ideo impugnatio tentatoris poenalis ei non -fuit.</p> -<br /> -<div class="E">Articulus 2</div> -<p title="II-II q. 165 a. 2 arg. 1"><a name="45671"><span class= -"ref">[45671] IIª-IIae, q. 165 a. 2 arg. 1</span></a> Ad +fuit.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 2</h3><p title="II-II q. 165 a. 2 arg. 1"><a name="45671"><span class="ref">[45671] IIª-IIae, q. 165 a. 2 arg. 1</span></a> Ad secundum sic proceditur. Videtur quod non fuerit conveniens modus et ordo primae tentationis. Sicut enim ordine naturae Angelus erat superior homine, ita et vir erat perfectior muliere. Sed peccatum pervenit ab Angelo ad hominem. Ergo, pari ratione, debuit pervenire a viro in mulierem, ut scilicet mulier per virum tentaretur, et non -e converso.</p> -<p title="II-II q. 165 a. 2 arg. 2"><a name="45672"><span class= -"ref">[45672] IIª-IIae, q. 165 a. 2 arg. 2</span></a> +e converso.</p><p title="II-II q. 165 a. 2 arg. 2"><a name="45672"><span class="ref">[45672] IIª-IIae, q. 165 a. 2 arg. 2</span></a> Praeterea, tentatio primorum parentum fuit per suggestionem. Potest autem Diabolus suggerere homini etiam absque aliqua exteriori sensibili creatura. Cum ergo primi parentes essent spirituali mente praediti, minus sensibilibus quam intelligibilibus inhaerentes, convenientius fuisset quod solum spirituali tentatione homo -tentaretur quam exteriori.</p> -<p title="II-II q. 165 a. 2 arg. 3"><a name="45673"><span class= -"ref">[45673] IIª-IIae, q. 165 a. 2 arg. 3</span></a> +tentaretur quam exteriori.</p><p title="II-II q. 165 a. 2 arg. 3"><a name="45673"><span class="ref">[45673] IIª-IIae, q. 165 a. 2 arg. 3</span></a> Praeterea, non potest convenienter aliquis malum suggerere nisi per aliquid quod appareat bonum. Sed multa alia animalia habent maiorem apparentiam boni quam serpens. Non ergo convenienter tentatus fuit -homo a Diabolo per serpentem.</p> -<p title="II-II q. 165 a. 2 arg. 4"><a name="45674"><span class= -"ref">[45674] IIª-IIae, q. 165 a. 2 arg. 4</span></a> +homo a Diabolo per serpentem.</p><p title="II-II q. 165 a. 2 arg. 4"><a name="45674"><span class="ref">[45674] IIª-IIae, q. 165 a. 2 arg. 4</span></a> Praeterea, serpens est animal irrationale. Sed animali irrationali non competit sapientia nec locutio, nec poena. Ergo inconvenienter inducitur serpens esse callidior cunctis animalibus, vel, prudentissimus omnium bestiarum, secundum aliam translationem. Inconvenienter etiam inducitur fuisse mulieri locutus, et a Deo -punitus.</p> -<p title="II-II q. 165 a. 2 s. c."><a name="45675"><span class= -"ref">[45675] IIª-IIae, q. 165 a. 2 s. c.</span></a> Sed +punitus.</p><p title="II-II q. 165 a. 2 s. c."><a name="45675"><span class="ref">[45675] IIª-IIae, q. 165 a. 2 s. c.</span></a> Sed contra est quod id quod est primum in aliquo genere, debet esse proportionatum his quae in eodem genere consequuntur. Sed in quolibet peccato invenitur ordo primae tentationis, inquantum @@ -4809,9 +3811,7 @@ significatur, peccati concupiscentia; in ratione inferiori, quae significatur per mulierem, delectatio; in ratione superiori, quae significatur per virum, consensus peccati; ut Augustinus dicit, XII -de Trin. Ergo congruus fuit ordo primae tentationis.</p> -<p title="II-II q. 165 a. 2 co."><a name="45676"><span class= -"ref">[45676] IIª-IIae, q. 165 a. 2 co.</span></a> Respondeo +de Trin. Ergo congruus fuit ordo primae tentationis.</p><p title="II-II q. 165 a. 2 co."><a name="45676"><span class="ref">[45676] IIª-IIae, q. 165 a. 2 co.</span></a> Respondeo dicendum quod homo compositus est ex duplici natura, intellectiva scilicet et sensitiva. Et ideo Diabolus in tentatione hominis usus est incitamento ad peccandum dupliciter. Uno quidem modo, ex parte @@ -4821,9 +3821,7 @@ maximam habent affinitatem ad hominem, partim quidem in eadem specie, tentans virum per mulierem; partim vero in eodem genere, tentans mulierem per serpentem; partim vero ex genere propinquo, -proponens pomum ligni vetiti ad edendum.</p> -<p title="II-II q. 165 a. 2 ad 1"><a name="45677"><span class= -"ref">[45677] IIª-IIae, q. 165 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum +proponens pomum ligni vetiti ad edendum.</p><p title="II-II q. 165 a. 2 ad 1"><a name="45677"><span class="ref">[45677] IIª-IIae, q. 165 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum ergo dicendum quod in actu tentationis Diabolus erat sicut principale agens, sed mulier assumebatur quasi instrumentum tentationis ad deiiciendum virum. Tum quia mulier erat infirmior @@ -4831,24 +3829,18 @@ eius ad virum, maxime per eam Diabolus poterat virum seducere. Non autem est eadem ratio principalis agentis et instrumenti. Nam principale agens oportet esse potius, quod non requiritur in agente -instrumentali.</p> -<p title="II-II q. 165 a. 2 ad 2"><a name="45678"><span class= -"ref">[45678] IIª-IIae, q. 165 a. 2 ad 2</span></a> Ad +instrumentali.</p><p title="II-II q. 165 a. 2 ad 2"><a name="45678"><span class="ref">[45678] IIª-IIae, q. 165 a. 2 ad 2</span></a> Ad secundum dicendum quod suggestio qua spiritualiter Diabolus aliquid homini suggerit, ostendit Diabolus plus habere potestatis in homine quam suggestio exterior, quia per suggestionem interiorem immutatur a Diabolo saltem hominis phantasia, sed per suggestionem exteriorem immutatur sola exterior creatura. Diabolus autem minimum potestatis habebat in homine ante peccatum et ideo non potuit eum interiori -suggestione, sed solum exteriori tentare.</p> -<p title="II-II q. 165 a. 2 ad 3"><a name="45679"><span class= -"ref">[45679] IIª-IIae, q. 165 a. 2 ad 3</span></a> Ad tertium +suggestione, sed solum exteriori tentare.</p><p title="II-II q. 165 a. 2 ad 3"><a name="45679"><span class="ref">[45679] IIª-IIae, q. 165 a. 2 ad 3</span></a> Ad tertium dicendum quod, sicut Augustinus dicit, XI super Gen. ad Litt., <i>non debemus opinari quod serpentem sibi, per quem tentaret, Diabolus eligeret. Sed, cum esset in illo decipiendi cupiditas, non -nisi per illud animal potuit per quod posse permissus est</i>.</p> -<p title="II-II q. 165 a. 2 ad 4"><a name="45680"><span class= -"ref">[45680] IIª-IIae, q. 165 a. 2 ad 4</span></a> Ad quartum +nisi per illud animal potuit per quod posse permissus est</i>.</p><p title="II-II q. 165 a. 2 ad 4"><a name="45680"><span class="ref">[45680] IIª-IIae, q. 165 a. 2 ad 4</span></a> Ad quartum dicendum quod, sicut Augustinus dicit, XI super Gen. ad Litt., <i>serpens dictus est astutus, vel callidus, sive prudens, propter astutiam Diaboli, quae in illo agebat dolum, sicut dicitur prudens @@ -4888,46 +3880,29 @@ mulieris, fructus boni operis, quod perversae suggestioni resistit. Et ideo observat serpens plantam mulieris, ut, si quando in illicita illabitur, delectatio illam capiat, et illa observat caput -eius, ut eum in ipso initio malae suasionis excludat</i>.</p> -<br /> -<div class="D">Quaestio 166</div> -<div class="G">Prooemium</div> -<p title="II-II q. 166 pr."><a name="45681"><span class= -"ref">[45681] IIª-IIae, q. 166 pr.</span></a> Deinde +eius, ut eum in ipso initio malae suasionis excludat</i>.</p></div></div><div class="q" id="q166"><h2>Quaestio 166</h2><div class="p"><h3>Prooemium</h3><p title="II-II q. 166 pr."><a name="45681"><span class="ref">[45681] IIª-IIae, q. 166 pr.</span></a> Deinde considerandum est de studiositate, et curiositate sibi opposita. Circa studiositatem autem quaeruntur duo. Primo, quae sit materia -studiositatis. Secundo, utrum sit pars temperantiae.</p> -<br /> -<div class="E">Articulus 1</div> -<p title="II-II q. 166 a. 1 arg. 1"><a name="45682"><span class= -"ref">[45682] IIª-IIae, q. 166 a. 1 arg. 1</span></a> Ad +studiositatis. Secundo, utrum sit pars temperantiae.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 1</h3><p title="II-II q. 166 a. 1 arg. 1"><a name="45682"><span class="ref">[45682] IIª-IIae, q. 166 a. 1 arg. 1</span></a> Ad primum sic proceditur. Videtur quod materia studiositatis non sit proprie cognitio. Studiosus enim dicitur aliquis ex eo quod adhibet studium aliquibus rebus. Sed in qualibet materia debet homo studium adhibere, ad hoc quod recte faciat quod est faciendum. Ergo videtur -quod non sit specialis materia studiositatis cognitio.</p> -<p title="II-II q. 166 a. 1 arg. 2"><a name="45683"><span class= -"ref">[45683] IIª-IIae, q. 166 a. 1 arg. 2</span></a> +quod non sit specialis materia studiositatis cognitio.</p><p title="II-II q. 166 a. 1 arg. 2"><a name="45683"><span class="ref">[45683] IIª-IIae, q. 166 a. 1 arg. 2</span></a> Praeterea, studiositas curiositati opponitur. Sed curiositas, quae a cura dicitur, potest esse etiam circa ornatum vestium, et circa alia huiusmodi quae pertinent ad corpus, unde apostolus dicit, Rom. XIII, <i>carnis curam ne feceritis in desideriis</i>. Ergo -studiositas non est solum circa cognitionem.</p> -<p title="II-II q. 166 a. 1 arg. 3"><a name="45684"><span class= -"ref">[45684] IIª-IIae, q. 166 a. 1 arg. 3</span></a> +studiositas non est solum circa cognitionem.</p><p title="II-II q. 166 a. 1 arg. 3"><a name="45684"><span class="ref">[45684] IIª-IIae, q. 166 a. 1 arg. 3</span></a> Praeterea, Ierem. VI dicitur, <i>a minori usque ad maiorem, omnes avaritiae student</i>. Sed avaritia non est proprie circa cognitionem, sed magis circa possessionem divitiarum, ut supra habitum est. Ergo studiositas, quae a studio dicitur, non est -proprie circa cognitionem.</p> -<p title="II-II q. 166 a. 1 s. c."><a name="45685"><span class= -"ref">[45685] IIª-IIae, q. 166 a. 1 s. c.</span></a> Sed +proprie circa cognitionem.</p><p title="II-II q. 166 a. 1 s. c."><a name="45685"><span class="ref">[45685] IIª-IIae, q. 166 a. 1 s. c.</span></a> Sed contra est quod dicitur Prov. XXVII, <i>stude sapientiae, fili mi, et laetifica cor meum, ut possis respondere sermonem</i>. Sed eadem studiositas est quae laudatur ut virtus, et ad quam lex invitat. -Ergo studiositas proprie est circa cognitionem.</p> -<p title="II-II q. 166 a. 1 co."><a name="45686"><span class= -"ref">[45686] IIª-IIae, q. 166 a. 1 co.</span></a> Respondeo +Ergo studiositas proprie est circa cognitionem.</p><p title="II-II q. 166 a. 1 co."><a name="45686"><span class="ref">[45686] IIª-IIae, q. 166 a. 1 co.</span></a> Respondeo dicendum quod studium praecipue importat vehementem applicationem mentis ad aliquid. Mens autem non applicatur ad aliquid nisi cognoscendo illud. Unde per prius mens applicatur ad cognitionem, @@ -4937,15 +3912,11 @@ indigemus. Virtutes autem proprie sibi attribuunt illam materiam circa quam primo et principaliter sunt, sicut fortitudo pericula mortis, et temperantia delectationem tactus. Et ideo studiositas -proprie dicitur circa cognitionem.</p> -<p title="II-II q. 166 a. 1 ad 1"><a name="45687"><span class= -"ref">[45687] IIª-IIae, q. 166 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum +proprie dicitur circa cognitionem.</p><p title="II-II q. 166 a. 1 ad 1"><a name="45687"><span class="ref">[45687] IIª-IIae, q. 166 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum ergo dicendum quod circa alias materias non potest aliquid recte fieri, nisi secundum quod est praeordinatum per rationem cognoscentem. Et ideo per prius studiositas cognitionem respicit, -cuicumque materiae studium adhibeatur.</p> -<p title="II-II q. 166 a. 1 ad 2"><a name="45688"><span class= -"ref">[45688] IIª-IIae, q. 166 a. 1 ad 2</span></a> Ad +cuicumque materiae studium adhibeatur.</p><p title="II-II q. 166 a. 1 ad 2"><a name="45688"><span class="ref">[45688] IIª-IIae, q. 166 a. 1 ad 2</span></a> Ad secundum dicendum quod ex affectu hominis trahitur mens eius ad intendendum his ad quae afficitur, secundum illud Matth. VI, <i>ubi est thesaurus tuus, ibi est et cor tuum</i>. Et quia ad ea quibus @@ -4953,31 +3924,21 @@ hominis versetur praecipue circa ea quibus caro fovetur, ut scilicet homo inquirat qualiter homo optime possit carni suae subvenire. Et secundum hoc, curiositas ponitur circa ea quae ad -carnem pertinent, ratione eorum quae ad cognitionem pertinent.</p> -<p title="II-II q. 166 a. 1 ad 3"><a name="45689"><span class= -"ref">[45689] IIª-IIae, q. 166 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium +carnem pertinent, ratione eorum quae ad cognitionem pertinent.</p><p title="II-II q. 166 a. 1 ad 3"><a name="45689"><span class="ref">[45689] IIª-IIae, q. 166 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium dicendum quod avaritia inhiat ad lucra conquirenda, ad quod maxime necessaria est quaedam peritia terrenarum rerum. Et secundum hoc, -studium attribuitur his quae ad avaritiam spectant.</p> -<br /> -<div class="E">Articulus 2</div> -<p title="II-II q. 166 a. 2 arg. 1"><a name="45690"><span class= -"ref">[45690] IIª-IIae, q. 166 a. 2 arg. 1</span></a> Ad +studium attribuitur his quae ad avaritiam spectant.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 2</h3><p title="II-II q. 166 a. 2 arg. 1"><a name="45690"><span class="ref">[45690] IIª-IIae, q. 166 a. 2 arg. 1</span></a> Ad secundum sic proceditur. Videtur quod studiositas non sit temperantiae pars. Studiosus enim dicitur aliquis secundum studiositatem. Sed universaliter omnis virtuosus vocatur studiosus, ut patet per philosophum, qui frequenter sic utitur nomine studiosi. Ergo studiositas est generalis virtus, et non est pars -temperantiae.</p> -<p title="II-II q. 166 a. 2 arg. 2"><a name="45691"><span class= -"ref">[45691] IIª-IIae, q. 166 a. 2 arg. 2</span></a> +temperantiae.</p><p title="II-II q. 166 a. 2 arg. 2"><a name="45691"><span class="ref">[45691] IIª-IIae, q. 166 a. 2 arg. 2</span></a> Praeterea, studiositas, sicut dictum est, ad cognitionem pertinet. Sed cognitio non pertinet ad virtutes morales, quae sunt in appetitiva animae parte, sed magis ad intellectuales, quae sunt in parte cognoscitiva, unde et sollicitudo est actus prudentiae, ut -supra habitum est. Ergo studiositas non est pars temperantiae.</p> -<p title="II-II q. 166 a. 2 arg. 3"><a name="45692"><span class= -"ref">[45692] IIª-IIae, q. 166 a. 2 arg. 3</span></a> +supra habitum est. Ergo studiositas non est pars temperantiae.</p><p title="II-II q. 166 a. 2 arg. 3"><a name="45692"><span class="ref">[45692] IIª-IIae, q. 166 a. 2 arg. 3</span></a> Praeterea, virtus quae ponitur pars alicuius principalis virtutis, assimilatur ei quantum ad modum. Sed studiositas non assimilatur temperantiae quantum ad modum. Quia temperantiae nomen sumitur ex @@ -4988,15 +3949,11 @@ quod est in excessu, scilicet curiositati. Unde, propter horum similitudinem, dicit Isidorus, in libro Etymol., quod studiosus dicitur quasi studiis curiosus. Ergo studiositas non est pars -temperantiae.</p> -<p title="II-II q. 166 a. 2 s. c."><a name="45693"><span class= -"ref">[45693] IIª-IIae, q. 166 a. 2 s. c.</span></a> Sed +temperantiae.</p><p title="II-II q. 166 a. 2 s. c."><a name="45693"><span class="ref">[45693] IIª-IIae, q. 166 a. 2 s. c.</span></a> Sed contra est quod Augustinus dicit, in libro de moribus Eccle., <i>curiosi esse prohibemur, quod magnae temperantiae munus est</i>. Sed curiositas prohibetur per studiositatem moderatam. Ergo -studiositas est pars temperantiae.</p> -<p title="II-II q. 166 a. 2 co."><a name="45694"><span class= -"ref">[45694] IIª-IIae, q. 166 a. 2 co.</span></a> Respondeo +studiositas est pars temperantiae.</p><p title="II-II q. 166 a. 2 co."><a name="45694"><span class="ref">[45694] IIª-IIae, q. 166 a. 2 co.</span></a> Respondeo dicendum quod, sicut supra dictum est, ad temperantiam pertinet moderari motum appetitus, ne superflue tendat in id quod naturaliter concupiscitur. Sicut autem naturaliter homo concupiscit @@ -5007,16 +3964,12 @@ pertinet ad virtutem studiositatis. Unde consequens est quod studiositas sit pars potentialis temperantiae, sicut virtus secundaria ei adiuncta ut principali virtuti. Et comprehenditur sub -modestia, ratione superius dicta.</p> -<p title="II-II q. 166 a. 2 ad 1"><a name="45695"><span class= -"ref">[45695] IIª-IIae, q. 166 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum +modestia, ratione superius dicta.</p><p title="II-II q. 166 a. 2 ad 1"><a name="45695"><span class="ref">[45695] IIª-IIae, q. 166 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum ergo dicendum quod prudentia est completiva omnium virtutum moralium, ut dicitur in VI Ethic. Inquantum igitur cognitio prudentiae ad omnes virtutes pertinet, intantum nomen studiositatis, quae proprie circa cognitionem est, ad omnes -virtutes derivatur.</p> -<p title="II-II q. 166 a. 2 ad 2"><a name="45696"><span class= -"ref">[45696] IIª-IIae, q. 166 a. 2 ad 2</span></a> Ad +virtutes derivatur.</p><p title="II-II q. 166 a. 2 ad 2"><a name="45696"><span class="ref">[45696] IIª-IIae, q. 166 a. 2 ad 2</span></a> Ad secundum dicendum quod actus cognoscitivae virtutis imperatur a vi appetitiva, quae est motiva omnium virium, ut supra habitum est. Et ideo circa cognitionem duplex bonum potest attendi. Unum quidem, @@ -5026,9 +3979,7 @@ virtutis, ut scilicet homo habeat appetitum rectum applicandi vim cognoscitivam sic vel aliter, ad hoc vel ad illud. Et hoc pertinet ad virtutem studiositatis. Unde computatur inter virtutes -morales.</p> -<p title="II-II q. 166 a. 2 ad 3"><a name="45697"><span class= -"ref">[45697] IIª-IIae, q. 166 a. 2 ad 3</span></a> Ad tertium +morales.</p><p title="II-II q. 166 a. 2 ad 3"><a name="45697"><span class="ref">[45697] IIª-IIae, q. 166 a. 2 ad 3</span></a> Ad tertium dicendum quod, sicut philosophus dicit, in II Ethic., ad hoc quod homo fiat virtuosus, oportet quod servet se ab his ad quae maxime inclinat natura. Et inde est quod, quia natura praecipue inclinat @@ -5049,19 +4000,10 @@ secundum. Nam appetitus cognoscendi per se respicit cognitionem, ad quam ordinatur studiositas. Sed labor addiscendi est impedimentum quoddam cognitionis, unde respicitur ab hac virtute per accidens, -quasi removendo prohibens.</p> -<br /> -<div class="D">Quaestio 167</div> -<div class="G">Prooemium</div> -<p title="II-II q. 167 pr."><a name="45698"><span class= -"ref">[45698] IIª-IIae, q. 167 pr.</span></a> Deinde +quasi removendo prohibens.</p></div></div><div class="q" id="q167"><h2>Quaestio 167</h2><div class="p"><h3>Prooemium</h3><p title="II-II q. 167 pr."><a name="45698"><span class="ref">[45698] IIª-IIae, q. 167 pr.</span></a> Deinde considerandum est de curiositate. Et circa hoc quaeruntur duo. Primo, utrum vitium curiositatis possit esse in cognitione -intellectiva. Secundo, utrum sit in cognitione sensitiva.</p> -<br /> -<div class="E">Articulus 1</div> -<p title="II-II q. 167 a. 1 arg. 1"><a name="45699"><span class= -"ref">[45699] IIª-IIae, q. 167 a. 1 arg. 1</span></a> Ad +intellectiva. Secundo, utrum sit in cognitione sensitiva.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 1</h3><p title="II-II q. 167 a. 1 arg. 1"><a name="45699"><span class="ref">[45699] IIª-IIae, q. 167 a. 1 arg. 1</span></a> Ad primum sic proceditur. Videtur quod circa cognitionem intellectivam non possit esse curiositas. Quia secundum philosophum, in II Ethic., in his quae secundum se sunt bona vel mala, non possunt @@ -5071,9 +4013,7 @@ cognitionem veritatis. Dionysius etiam dicit, IV cap. de Div. Nom., quod <i>bonum animae humanae est secundum rationem esse</i>, cuius perfectio in cognitione veritatis consistit. Ergo circa cognitionem -intellectivam non potest esse vitium curiositatis.</p> -<p title="II-II q. 167 a. 1 arg. 2"><a name="45700"><span class= -"ref">[45700] IIª-IIae, q. 167 a. 1 arg. 2</span></a> +intellectivam non potest esse vitium curiositatis.</p><p title="II-II q. 167 a. 1 arg. 2"><a name="45700"><span class="ref">[45700] IIª-IIae, q. 167 a. 1 arg. 2</span></a> Praeterea, illud per quod homo similatur Deo, et quod a Deo consequitur, non potest esse malum. Sed quaecumque abundantia cognitionis a Deo est, secundum illud Eccli. I, <i>omnis sapientia @@ -5085,9 +4025,7 @@ quod <i>Deus scientiarum dominus est</i>, ergo, quantumcumque abundet cognitio veritatis, non est mala, sed bona. Appetitus autem boni non est vitiosus. Ergo circa intellectivam cognitionem -veritatis non potest esse vitium curiositatis.</p> -<p title="II-II q. 167 a. 1 arg. 3"><a name="45701"><span class= -"ref">[45701] IIª-IIae, q. 167 a. 1 arg. 3</span></a> +veritatis non potest esse vitium curiositatis.</p><p title="II-II q. 167 a. 1 arg. 3"><a name="45701"><span class="ref">[45701] IIª-IIae, q. 167 a. 1 arg. 3</span></a> Praeterea, si circa aliquam intellectivam cognitionem posset esse curiositatis vitium, praecipue esset circa philosophicas scientias. Sed eis intendere non videtur esse vitiosum, dicit enim Hieronymus, @@ -5097,17 +4035,13 @@ Augustinus dicit, in II de Doctr. Christ., quod, <i>si qua vera philosophi dixerunt, ab eis sunt, tanquam ab iniustis possessoribus, in usum nostrum vindicanda</i>. Non ergo circa -cognitionem intellectivam potest esse curiositas vitiosa.</p> -<p title="II-II q. 167 a. 1 s. c."><a name="45702"><span class= -"ref">[45702] IIª-IIae, q. 167 a. 1 s. c.</span></a> Sed +cognitionem intellectivam potest esse curiositas vitiosa.</p><p title="II-II q. 167 a. 1 s. c."><a name="45702"><span class="ref">[45702] IIª-IIae, q. 167 a. 1 s. c.</span></a> Sed contra est quod Hieronymus dicit, <i>nonne vobis videtur in vanitate sensus et obscuritate mentis ingredi qui diebus ac noctibus in dialectica arte torquetur, qui physicus perscrutator oculos trans caelum levat?</i> Sed vanitas sensus et obscuritas mentis est vitiosa. Ergo circa intellectivas scientias potest esse -curiositas vitiosa.</p> -<p title="II-II q. 167 a. 1 co."><a name="45703"><span class= -"ref">[45703] IIª-IIae, q. 167 a. 1 co.</span></a> Respondeo +curiositas vitiosa.</p><p title="II-II q. 167 a. 1 co."><a name="45703"><span class="ref">[45703] IIª-IIae, q. 167 a. 1 co.</span></a> Respondeo dicendum quod, sicut dictum est, studiositas non est directe circa ipsam cognitionem, sed circa appetitum et studium cognitionis acquirendae. Aliter autem est iudicandum de ipsa cognitione @@ -5152,25 +4086,19 @@ Eccli. III, <i>altiora te ne quaesieris, et fortiora ne scrutatus fueris, et in pluribus operibus eius ne fueris curiosus</i>; et postea sequitur, <i>multos enim supplantavit suspicio eorum, et in -vanitate detinuit sensus eorum</i>.</p> -<p title="II-II q. 167 a. 1 ad 1"><a name="45704"><span class= -"ref">[45704] IIª-IIae, q. 167 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum +vanitate detinuit sensus eorum</i>.</p><p title="II-II q. 167 a. 1 ad 1"><a name="45704"><span class="ref">[45704] IIª-IIae, q. 167 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum ergo dicendum quod bonum hominis consistit in cognitione veri, non tamen summum hominis bonum consistit in cognitione cuiuslibet veri, sed in perfecta cognitione summae veritatis, ut patet per philosophum, in X Ethic. Et ideo potest esse vitium in cognitione aliquorum verorum, secundum quod talis appetitus non debito modo ordinatur ad cognitionem summae veritatis, in qua consistit summa -felicitas.</p> -<p title="II-II q. 167 a. 1 ad 2"><a name="45705"><span class= -"ref">[45705] IIª-IIae, q. 167 a. 1 ad 2</span></a> Ad +felicitas.</p><p title="II-II q. 167 a. 1 ad 2"><a name="45705"><span class="ref">[45705] IIª-IIae, q. 167 a. 1 ad 2</span></a> Ad secundum dicendum quod ratio illa ostendit quod cognitio veritatis secundum se sit bona, non tamen per hoc excluditur quin possit aliquis cognitione veritatis abuti ad malum, vel etiam inordinate cognitionem veritatis appetere; quia etiam oportet appetitum boni -debito modo regulatum esse.</p> -<p title="II-II q. 167 a. 1 ad 3"><a name="45706"><span class= -"ref">[45706] IIª-IIae, q. 167 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium +debito modo regulatum esse.</p><p title="II-II q. 167 a. 1 ad 3"><a name="45706"><span class="ref">[45706] IIª-IIae, q. 167 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium dicendum quod studium philosophiae secundum se est licitum et laudabile, propter veritatem quam philosophi perceperunt, Deo illis revelante, ut dicitur Rom. I. Sed quia quidam philosophi abutuntur @@ -5180,20 +4108,14 @@ Christum</i>. Et Dionysius dicit, in epistola ad Polycarpum, de quibusdam philosophis, quod <i>divinis non sancte contra divina utuntur, per sapientiam Dei tentantes expellere divinam -venerationem</i>.</p> -<br /> -<div class="E">Articulus 2</div> -<p title="II-II q. 167 a. 2 arg. 1"><a name="45707"><span class= -"ref">[45707] IIª-IIae, q. 167 a. 2 arg. 1</span></a> Ad +venerationem</i>.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 2</h3><p title="II-II q. 167 a. 2 arg. 1"><a name="45707"><span class="ref">[45707] IIª-IIae, q. 167 a. 2 arg. 1</span></a> Ad secundum sic proceditur. Videtur quod vitium curiositatis non sit circa sensitivam cognitionem. Sicut enim aliqua cognoscuntur per sensum visus, ita etiam aliqua cognoscuntur per sensum tactus et gustus. Sed circa tangibilia et gustabilia non ponitur vitium curiositatis, sed magis vitium luxuriae aut gulae. Ergo videtur quod nec circa ea quae cognoscuntur per visum, sit vitium -curiositatis.</p> -<p title="II-II q. 167 a. 2 arg. 2"><a name="45708"><span class= -"ref">[45708] IIª-IIae, q. 167 a. 2 arg. 2</span></a> +curiositatis.</p><p title="II-II q. 167 a. 2 arg. 2"><a name="45708"><span class="ref">[45708] IIª-IIae, q. 167 a. 2 arg. 2</span></a> Praeterea, curiositas esse videtur in inspectione ludorum, unde Augustinus dicit, in VI Confess., quod, <i>quodam pugnae casu, cum clamor ingens totius populi vehementer Alypium pulsasset, @@ -5201,16 +4123,12 @@ videtur esse vitiosa, quia huiusmodi inspectio delectabilis redditur propter repraesentationem, in qua homo naturaliter delectatur, ut philosophus dicit, in sua poetria. Non ergo circa -sensibilium cognitionem est vitium curiositatis.</p> -<p title="II-II q. 167 a. 2 arg. 3"><a name="45709"><span class= -"ref">[45709] IIª-IIae, q. 167 a. 2 arg. 3</span></a> +sensibilium cognitionem est vitium curiositatis.</p><p title="II-II q. 167 a. 2 arg. 3"><a name="45709"><span class="ref">[45709] IIª-IIae, q. 167 a. 2 arg. 3</span></a> Praeterea, ad curiositatem pertinere videtur actus proximorum perquirere, ut dicit Beda. Sed perquirere facta aliorum non videtur esse vitiosum, quia sicut dicitur Eccli. XVII, <i>unicuique mandavit Deus de proximo suo</i>. Ergo vitium curiositatis non est -in huiusmodi particularibus sensibilibus cognoscendis.</p> -<p title="II-II q. 167 a. 2 s. c."><a name="45710"><span class= -"ref">[45710] IIª-IIae, q. 167 a. 2 s. c.</span></a> Sed +in huiusmodi particularibus sensibilibus cognoscendis.</p><p title="II-II q. 167 a. 2 s. c."><a name="45710"><span class="ref">[45710] IIª-IIae, q. 167 a. 2 s. c.</span></a> Sed contra est quod Augustinus dicit, in libro de vera Relig., quod <i>concupiscentia oculorum reddit homines curiosos</i>. Ut autem dicit Beda, concupiscentia oculorum est non solum in discendis @@ -5219,9 +4137,7 @@ particularia sensibilia. Cum ergo concupiscentia oculorum sit quoddam vitium, sicut etiam superbia vitae et concupiscentia carnis, contra quae dividitur, I Ioan. II; videtur quod vitium -curiositatis sit circa sensibilium cognitionem.</p> -<p title="II-II q. 167 a. 2 co."><a name="45711"><span class= -"ref">[45711] IIª-IIae, q. 167 a. 2 co.</span></a> Respondeo +curiositatis sit circa sensibilium cognitionem.</p><p title="II-II q. 167 a. 2 co."><a name="45711"><span class="ref">[45711] IIª-IIae, q. 167 a. 2 co.</span></a> Respondeo dicendum quod cognitio sensitiva ordinatur ad duo. Uno enim modo, tam in hominibus quam in aliis animalibus, ordinatur ad corporis sustentationem, quia per huiusmodi cognitionem homines et alia @@ -5242,9 +4158,7 @@ detrahendum. Si quis autem cognitioni sensibilium intendit ordinate, propter necessitatem sustentandae naturae, vel propter studium intelligendae veritatis, est virtuosa studiositas circa -sensibilem cognitionem.</p> -<p title="II-II q. 167 a. 2 ad 1"><a name="45712"><span class= -"ref">[45712] IIª-IIae, q. 167 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum +sensibilem cognitionem.</p><p title="II-II q. 167 a. 2 ad 1"><a name="45712"><span class="ref">[45712] IIª-IIae, q. 167 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum ergo dicendum quod luxuria et gula sunt circa delectationes quae sunt in usu rerum tangibilium. Sed circa delectationem cognitionis omnium sensuum est curiositas. <i>Et vocatur concupiscentia @@ -5254,16 +4168,12 @@ discernitur quid voluptatis, quid curiositatis agatur per sensus, quod voluptas pulchra, suavia, canora, sapida, lenia sectatur; curiositas autem etiam his contraria, tentandi causa, non ad -subeundam molestiam, sed experiendi noscendique libidinem</i>.</p> -<p title="II-II q. 167 a. 2 ad 2"><a name="45713"><span class= -"ref">[45713] IIª-IIae, q. 167 a. 2 ad 2</span></a> Ad +subeundam molestiam, sed experiendi noscendique libidinem</i>.</p><p title="II-II q. 167 a. 2 ad 2"><a name="45713"><span class="ref">[45713] IIª-IIae, q. 167 a. 2 ad 2</span></a> Ad secundum dicendum quod inspectio spectaculorum vitiosa redditur inquantum per hoc homo fit pronus ad vitia vel lasciviae vel crudelitatis, per ea quae ibi repraesentantur. Unde Chrysostomus dicit quod <i>adulteros et inverecundos constituunt tales -inspectiones</i>.</p> -<p title="II-II q. 167 a. 2 ad 3"><a name="45714"><span class= -"ref">[45714] IIª-IIae, q. 167 a. 2 ad 3</span></a> Ad tertium +inspectiones</i>.</p><p title="II-II q. 167 a. 2 ad 3"><a name="45714"><span class="ref">[45714] IIª-IIae, q. 167 a. 2 ad 3</span></a> Ad tertium dicendum quod prospicere facta aliorum bono animo, vel ad utilitatem propriam, ut scilicet homo ex bonis operibus proximi provocetur ad melius, vel etiam ad utilitatem illius, ut scilicet @@ -5274,62 +4184,43 @@ proximorum ad despiciendum vel detrahendum, vel saltem inutiliter inquietandum, est vitiosum. Unde dicitur Prov. XXIV, <i>ne insidieris et quaeras iniquitatem in domo iusti, neque vastes -requiem eius</i>.</p> -<br /> -<div class="D">Quaestio 168</div> -<div class="G">Prooemium</div> -<p title="II-II q. 168 pr."><a name="45715"><span class= -"ref">[45715] IIª-IIae, q. 168 pr.</span></a> Deinde +requiem eius</i>.</p></div></div><div class="q" id="q168"><h2>Quaestio 168</h2><div class="p"><h3>Prooemium</h3><p title="II-II q. 168 pr."><a name="45715"><span class="ref">[45715] IIª-IIae, q. 168 pr.</span></a> Deinde considerandum est de modestia secundum quod consistit in exterioribus motibus corporis. Et circa hoc quaeruntur quatuor. Primo, utrum in exterioribus motibus corporis qui serio aguntur, possit esse virtus et vitium. Secundo, utrum possit esse aliqua virtus circa actiones ludi. Tertio, de peccato quod fit ex excessu -ludi. Quarto, de peccato ex defectu ludi.</p> -<br /> -<div class="E">Articulus 1</div> -<p title="II-II q. 168 a. 1 arg. 1"><a name="45716"><span class= -"ref">[45716] IIª-IIae, q. 168 a. 1 arg. 1</span></a> Ad +ludi. Quarto, de peccato ex defectu ludi.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 1</h3><p title="II-II q. 168 a. 1 arg. 1"><a name="45716"><span class="ref">[45716] IIª-IIae, q. 168 a. 1 arg. 1</span></a> Ad primum sic proceditur. Videtur quod in exterioribus motibus corporis non sit aliqua virtus. Omnis enim virtus pertinet ad spiritualem animae decorem, secundum illud Psalmi, <i>omnis gloria eius filiae regis ab intus</i>, Glossa, idest, in conscientia. Sed motus corporales non sunt ab intus, sed exterius. Ergo circa -huiusmodi motus non potest esse virtus.</p> -<p title="II-II q. 168 a. 1 arg. 2"><a name="45717"><span class= -"ref">[45717] IIª-IIae, q. 168 a. 1 arg. 2</span></a> +huiusmodi motus non potest esse virtus.</p><p title="II-II q. 168 a. 1 arg. 2"><a name="45717"><span class="ref">[45717] IIª-IIae, q. 168 a. 1 arg. 2</span></a> <i>Praeterea, virtutes non sunt nobis a natura</i>, ut patet per philosophum, in II Ethic. Sed motus corporales exteriores sunt hominibus a natura, secundum quam quidam sunt velocis motus et quidam tardi motus, et idem est de aliis differentiis exteriorum -motuum. Ergo circa tales motus non attenditur aliqua virtus.</p> -<p title="II-II q. 168 a. 1 arg. 3"><a name="45718"><span class= -"ref">[45718] IIª-IIae, q. 168 a. 1 arg. 3</span></a> +motuum. Ergo circa tales motus non attenditur aliqua virtus.</p><p title="II-II q. 168 a. 1 arg. 3"><a name="45718"><span class="ref">[45718] IIª-IIae, q. 168 a. 1 arg. 3</span></a> Praeterea, omnis virtus moralis est circa actiones quae sunt ad alterum, sicut iustitia, vel circa passiones, sicut temperantia et fortitudo. Sed exteriores motus corporales non sunt ad alterum usum, neque etiam sunt passiones. Ergo circa eos non est aliqua -virtus.</p> -<p title="II-II q. 168 a. 1 arg. 4"><a name="45719"><span class= -"ref">[45719] IIª-IIae, q. 168 a. 1 arg. 4</span></a> +virtus.</p><p title="II-II q. 168 a. 1 arg. 4"><a name="45719"><span class="ref">[45719] IIª-IIae, q. 168 a. 1 arg. 4</span></a> Praeterea, in omni opere virtutis est studium adhibendum, ut supra dictum est. Sed adhibere studium in dispositione exteriorum motuum est vituperabile, dicit enim Ambrosius, in I de Offic., <i>est gressus probabilis in quo sit species auctoritatis, gravitatisque pondus, tranquillitatis vestigium, ita tamen si studium desit atque affectatio, sed motus sit purus ac simplex</i>. Ergo videtur quod -circa compositionem exteriorum motuum non consistat virtus.</p> -<p title="II-II q. 168 a. 1 s. c."><a name="45720"><span class= -"ref">[45720] IIª-IIae, q. 168 a. 1 s. c.</span></a> Sed +circa compositionem exteriorum motuum non consistat virtus.</p><p title="II-II q. 168 a. 1 s. c."><a name="45720"><span class="ref">[45720] IIª-IIae, q. 168 a. 1 s. c.</span></a> Sed contra est quod decor honestatis pertinet ad virtutem. Sed compositio exteriorum motuum pertinet ad decorem honestatis, dicit enim Ambrosius, in I de Offic., <i>sicut molliculum et infractum aut vocis sonum aut gestum corporis non probo, ita neque agrestem aut rusticum. Naturam imitemur, effigies eius formula disciplinae, forma honestatis est</i>. Ergo circa compositionem exteriorum -motuum est virtus.</p> -<p title="II-II q. 168 a. 1 co."><a name="45721"><span class= -"ref">[45721] IIª-IIae, q. 168 a. 1 co.</span></a> Respondeo +motuum est virtus.</p><p title="II-II q. 168 a. 1 co."><a name="45721"><span class="ref">[45721] IIª-IIae, q. 168 a. 1 co.</span></a> Respondeo dicendum quod virtus moralis consistit in hoc quod ea quae sunt hominis per rationem ordinantur. Manifestum est autem quod exteriores motus hominis sunt per rationem ordinabiles, quia ad @@ -5347,24 +4238,18 @@ personae, unde dicit quod est scientia circa decens in motu et habitudine. Et bonam ordinationem, quae respicit convenientiam ad diversa negotia et ea quae circumstant, unde dicit quod est -experientia separationis, idest distinctionis, actionum.</p> -<p title="II-II q. 168 a. 1 ad 1"><a name="45722"><span class= -"ref">[45722] IIª-IIae, q. 168 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum +experientia separationis, idest distinctionis, actionum.</p><p title="II-II q. 168 a. 1 ad 1"><a name="45722"><span class="ref">[45722] IIª-IIae, q. 168 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum ergo dicendum quod motus exteriores sunt quaedam signa interioris dispositionis, secundum illud Eccli. XIX, <i>amictus corporis, et risus dentium, et ingressus hominis, enuntiant de illo</i>. Et Ambrosius dicit, in I de Offic., quod <i>habitus mentis in corporis statu cernitur, et quod vox quaedam animi est corporis -motus</i>.</p> -<p title="II-II q. 168 a. 1 ad 2"><a name="45723"><span class= -"ref">[45723] IIª-IIae, q. 168 a. 1 ad 2</span></a> Ad +motus</i>.</p><p title="II-II q. 168 a. 1 ad 2"><a name="45723"><span class="ref">[45723] IIª-IIae, q. 168 a. 1 ad 2</span></a> Ad secundum dicendum quod, quamvis ex naturali dispositione habeat homo aptitudinem ad hanc vel illam dispositionem exteriorum motuum, tamen quod deest naturae, potest suppleri ex industria rationis. Unde Ambrosius dicit, in I de Offic., <i>motum natura informat, si -quid sane in natura vitii est, industria emendet</i>.</p> -<p title="II-II q. 168 a. 1 ad 3"><a name="45724"><span class= -"ref">[45724] IIª-IIae, q. 168 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium +quid sane in natura vitii est, industria emendet</i>.</p><p title="II-II q. 168 a. 1 ad 3"><a name="45724"><span class="ref">[45724] IIª-IIae, q. 168 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium dicendum quod, sicut dictum est, exteriores motus sunt quaedam signa interioris dispositionis, quae praecipue attenditur secundum animae passiones. Et ideo moderatio exteriorum motuum requirit @@ -5386,48 +4271,34 @@ factis in ordine ad alios quibus homo convivit. Inquantum vero exteriores motus sunt signa interioris dispositionis, pertinet eorum moderatio ad virtutem veritatis, secundum quam aliquis talem -se exhibet in verbis et factis qualis est interius.</p> -<p title="II-II q. 168 a. 1 ad 4"><a name="45725"><span class= -"ref">[45725] IIª-IIae, q. 168 a. 1 ad 4</span></a> Ad quartum +se exhibet in verbis et factis qualis est interius.</p><p title="II-II q. 168 a. 1 ad 4"><a name="45725"><span class="ref">[45725] IIª-IIae, q. 168 a. 1 ad 4</span></a> Ad quartum dicendum quod in compositione exteriorum motuum studium vituperatur per quod aliquis fictione quadam in exterioribus motibus utitur, ita quod interiori dispositioni non conveniant. Debet tamen tale studium adhiberi ut, si quid in eis inordinatum est, corrigatur. Unde Ambrosius dicit, in I de Offic., <i>ars desit, non desit -correctio</i>.</p> -<br /> -<div class="E">Articulus 2</div> -<p title="II-II q. 168 a. 2 arg. 1"><a name="45726"><span class= -"ref">[45726] IIª-IIae, q. 168 a. 2 arg. 1</span></a> Ad +correctio</i>.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 2</h3><p title="II-II q. 168 a. 2 arg. 1"><a name="45726"><span class="ref">[45726] IIª-IIae, q. 168 a. 2 arg. 1</span></a> Ad secundum sic proceditur. Videtur quod in ludis non possit esse aliqua virtus. Dicit enim Ambrosius, in I de Offic., <i>dominus ait, vae, vobis qui ridetis, quia flebitis. Non solum ergo profusos, sed etiam omnes iocos declinandos arbitror</i>. Sed illud quod potest virtuose fieri, non est totaliter declinandum. Non ergo -circa ludos potest esse virtus.</p> -<p title="II-II q. 168 a. 2 arg. 2"><a name="45727"><span class= -"ref">[45727] IIª-IIae, q. 168 a. 2 arg. 2</span></a> +circa ludos potest esse virtus.</p><p title="II-II q. 168 a. 2 arg. 2"><a name="45727"><span class="ref">[45727] IIª-IIae, q. 168 a. 2 arg. 2</span></a> Praeterea, virtus est quam Deus in nobis sine nobis operatur, ut supra habitum est. Sed Chrysostomus dicit, <i>non dat Deus ludere, sed Diabolus. Audi quid ludentes passi sunt, sedit populus manducare et bibere, et surrexerunt ludere</i>. Ergo circa ludos -non potest esse virtus.</p> -<p title="II-II q. 168 a. 2 arg. 3"><a name="45728"><span class= -"ref">[45728] IIª-IIae, q. 168 a. 2 arg. 3</span></a> +non potest esse virtus.</p><p title="II-II q. 168 a. 2 arg. 3"><a name="45728"><span class="ref">[45728] IIª-IIae, q. 168 a. 2 arg. 3</span></a> Praeterea, philosophus dicit, in X Ethic., quod <i>operationes ludi non ordinantur in aliquid aliud</i>. Sed ad virtutem requiritur ut propter aliquid eligens operetur, sicut patet per philosophum, in -II Ethic. Ergo circa ludos non potest esse aliqua virtus.</p> -<p title="II-II q. 168 a. 2 s. c."><a name="45729"><span class= -"ref">[45729] IIª-IIae, q. 168 a. 2 s. c.</span></a> Sed +II Ethic. Ergo circa ludos non potest esse aliqua virtus.</p><p title="II-II q. 168 a. 2 s. c."><a name="45729"><span class="ref">[45729] IIª-IIae, q. 168 a. 2 s. c.</span></a> Sed contra est quod Augustinus dicit, in II musicae, <i>volo tandem tibi parcas, nam sapientem decet interdum remittere aciem rebus agendis intentam</i>. Sed ista remissio animi a rebus agendis fit per ludicra verba et facta. Ergo his uti interdum ad sapientem et virtuosum pertinet. Philosophus etiam ponit virtutem eutrapeliae -circa ludos, quam nos possumus dicere iucunditatem.</p> -<p title="II-II q. 168 a. 2 co."><a name="45730"><span class= -"ref">[45730] IIª-IIae, q. 168 a. 2 co.</span></a> Respondeo +circa ludos, quam nos possumus dicere iucunditatem.</p><p title="II-II q. 168 a. 2 co."><a name="45730"><span class="ref">[45730] IIª-IIae, q. 168 a. 2 co.</span></a> Respondeo dicendum quod, sicut homo indiget corporali quiete ad corporis refocillationem, quod non potest continue laborare, propter hoc quod habet finitam virtutem, quae determinatis laboribus @@ -5485,9 +4356,7 @@ dicitur aliquis eutrapelus a bona versione, quia scilicet bene convertit aliqua dicta vel facta in solatium. Et inquantum per hanc virtutem homo refrenatur ab immoderantia ludorum, sub modestia -continetur.</p> -<p title="II-II q. 168 a. 2 ad 1"><a name="45731"><span class= -"ref">[45731] IIª-IIae, q. 168 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum +continetur.</p><p title="II-II q. 168 a. 2 ad 1"><a name="45731"><span class="ref">[45731] IIª-IIae, q. 168 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum ergo dicendum quod, sicut dictum est, iocosa debent congruere negotiis et personis. Unde et Tullius dicit, in I Rhet., quod quando auditores sunt defatigati, <i>non est inutile ab aliqua re @@ -5498,43 +4367,31 @@ iocum a conversatione humana, sed a doctrina sacra. Unde praemittit, <i>licet interdum honesta ioca ac suavia sint, tamen ab ecclesiastica abhorrent regula, quoniam quae in Scripturis sanctis -non reperimus, ea quem ad modum usurpare possumus?</i></p> -<p title="II-II q. 168 a. 2 ad 2"><a name="45732"><span class= -"ref">[45732] IIª-IIae, q. 168 a. 2 ad 2</span></a> Ad +non reperimus, ea quem ad modum usurpare possumus?</i></p><p title="II-II q. 168 a. 2 ad 2"><a name="45732"><span class="ref">[45732] IIª-IIae, q. 168 a. 2 ad 2</span></a> Ad secundum dicendum quod verbum illud Chrysostomi est intelligendum de illis qui inordinate ludis utuntur, et praecipue eorum qui finem in delectatione ludi constituunt, sicut de quibusdam dicitur Sap. XV, <i>aestimaverunt esse ludum vitam nostram</i>. Contra quod dicit Tullius, in I de Offic., <i>non ita generati a natura sumus ut ad ludum et iocum facti esse videamur, sed ad severitatem -potius, et ad quaedam studia graviora atque maiora</i>.</p> -<p title="II-II q. 168 a. 2 ad 3"><a name="45733"><span class= -"ref">[45733] IIª-IIae, q. 168 a. 2 ad 3</span></a> Ad tertium +potius, et ad quaedam studia graviora atque maiora</i>.</p><p title="II-II q. 168 a. 2 ad 3"><a name="45733"><span class="ref">[45733] IIª-IIae, q. 168 a. 2 ad 3</span></a> Ad tertium dicendum quod ipsae operationes ludi, secundum suam speciem, non ordinantur ad aliquem finem. Sed delectatio quae in talibus actibus habetur, ordinatur ad quandam animae recreationem et quietem. Et secundum hoc, si moderate fiat, licet uti ludo. Unde Tullius dicit, in I de Offic., <i>ludo et ioco uti quidem licet, sed, sicut somno et quietibus ceteris, tunc cum gravibus seriisque rebus -satisfecerimus</i>.</p> -<br /> -<div class="E">Articulus 3</div> -<p title="II-II q. 168 a. 3 arg. 1"><a name="45734"><span class= -"ref">[45734] IIª-IIae, q. 168 a. 3 arg. 1</span></a> Ad +satisfecerimus</i>.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 3</h3><p title="II-II q. 168 a. 3 arg. 1"><a name="45734"><span class="ref">[45734] IIª-IIae, q. 168 a. 3 arg. 1</span></a> Ad tertium sic proceditur. Videtur quod in superfluitate ludi non possit esse peccatum. Illud enim quod excusat a peccato, non videtur esse peccatum. Sed ludus quandoque excusat a peccato, multa enim, si serio fierent, gravia peccata essent, quae quidem, ioco facta, vel nulla vel levia sunt. Ergo videtur quod in -superabundantia ludi non sit peccatum.</p> -<p title="II-II q. 168 a. 3 arg. 2"><a name="45735"><span class= -"ref">[45735] IIª-IIae, q. 168 a. 3 arg. 2</span></a> +superabundantia ludi non sit peccatum.</p><p title="II-II q. 168 a. 3 arg. 2"><a name="45735"><span class="ref">[45735] IIª-IIae, q. 168 a. 3 arg. 2</span></a> Praeterea, omnia alia vitia reducuntur ad septem vitia capitalia, ut Gregorius dicit, XXXI Moral. Sed superabundantia in lucis non videtur reduci ad aliquod capitalium vitiorum. Ergo videtur quod -non sit peccatum.</p> -<p title="II-II q. 168 a. 3 arg. 3"><a name="45736"><span class= -"ref">[45736] IIª-IIae, q. 168 a. 3 arg. 3</span></a> +non sit peccatum.</p><p title="II-II q. 168 a. 3 arg. 3"><a name="45736"><span class="ref">[45736] IIª-IIae, q. 168 a. 3 arg. 3</span></a> Praeterea, maxime histriones in ludo videntur superabundare, qui totam vitam suam ordinant ad ludendum. Si ergo superabundantia ludi esset peccatum, tunc omnes histriones essent in statu peccati. @@ -5542,16 +4399,12 @@ aliqua largirentur, tanquam peccati fautores. Quod videtur esse falsum. Legitur enim in vitis patrum, quod beato Paphnutio revelatum est quod quidam ioculator futurus erat sibi consors in -vita futura.</p> -<p title="II-II q. 168 a. 3 s. c."><a name="45737"><span class= -"ref">[45737] IIª-IIae, q. 168 a. 3 s. c.</span></a> Sed +vita futura.</p><p title="II-II q. 168 a. 3 s. c."><a name="45737"><span class="ref">[45737] IIª-IIae, q. 168 a. 3 s. c.</span></a> Sed contra est quod, super illud Prov. XIV, <i>risus dolori miscebitur et extrema gaudii luctus occupat</i>, dicit Glossa, luctus perpetuus. Sed in superfluitate ludi est inordinatus risus et inordinatum gaudium. Ergo est ibi peccatum mortale, cui soli -debetur luctus perpetuus.</p> -<p title="II-II q. 168 a. 3 co."><a name="45738"><span class= -"ref">[45738] IIª-IIae, q. 168 a. 3 co.</span></a> Respondeo +debetur luctus perpetuus.</p><p title="II-II q. 168 a. 3 co."><a name="45738"><span class="ref">[45738] IIª-IIae, q. 168 a. 3 co.</span></a> Respondeo dicendum quod in omni eo quod est dirigibile secundum rationem, superfluum dicitur quod regulam rationis excedit, diminutum autem dicitur aliquid secundum quod deficit a regula rationis. Dictum est @@ -5572,9 +4425,7 @@ Dei, ita quod contra praeceptum Dei vel Ecclesiae talibus ludis uti non refugiat. Quandoque autem est peccatum veniale, puta cum aliquis non tantum afficitur ad ludum quod propter hoc vellet -aliquid contra Deum committere.</p> -<p title="II-II q. 168 a. 3 ad 1"><a name="45739"><span class= -"ref">[45739] IIª-IIae, q. 168 a. 3 ad 1</span></a> Ad primum +aliquid contra Deum committere.</p><p title="II-II q. 168 a. 3 ad 1"><a name="45739"><span class="ref">[45739] IIª-IIae, q. 168 a. 3 ad 1</span></a> Ad primum ergo dicendum quod aliqua sunt peccata propter solam intentionem, quia scilicet in iniuriam alicuius fiunt, quam quidem intentionem excludit ludus, cuius intentio ad delectationem fertur, non ad @@ -5582,15 +4433,11 @@ peccatum diminuit. Quaedam vero sunt quae secundum suam speciem sunt peccata, sicut homicidium, fornicatio et similia. Et talia non excusantur per ludum, quinimmo ex his ludus redditur flagitiosus et -obscenus.</p> -<p title="II-II q. 168 a. 3 ad 2"><a name="45740"><span class= -"ref">[45740] IIª-IIae, q. 168 a. 3 ad 2</span></a> Ad +obscenus.</p><p title="II-II q. 168 a. 3 ad 2"><a name="45740"><span class="ref">[45740] IIª-IIae, q. 168 a. 3 ad 2</span></a> Ad secundum dicendum quod superfluitas in ludo pertinet ad ineptam laetitiam, quam Gregorius dicit esse filiam gulae. Unde Exod. XXXII dicitur, <i>sedit populus manducare et bibere, et surrexerunt -ludere</i>.</p> -<p title="II-II q. 168 a. 3 ad 3"><a name="45741"><span class= -"ref">[45741] IIª-IIae, q. 168 a. 3 ad 3</span></a> Ad tertium +ludere</i>.</p><p title="II-II q. 168 a. 3 ad 3"><a name="45741"><span class="ref">[45741] IIª-IIae, q. 168 a. 3 ad 3</span></a> Ad tertium dicendum quod, sicut dictum est, ludus est necessarius ad conversationem humanae vitae. Ad omnia autem quae sunt utilia conversationi humanae, deputari possunt aliqua officia licita. Et @@ -5612,37 +4459,25 @@ aliquis histrio esset in extrema necessitate, in qua esset ei subveniendum. Dicit enim Ambrosius, in libro de Offic., <i>pasce fame morientem. Quisquis enim pascendo hominem servare poteris, si -non paveris, occidisti</i>.</p> -<br /> -<div class="E">Articulus 4</div> -<p title="II-II q. 168 a. 4 arg. 1"><a name="45742"><span class= -"ref">[45742] IIª-IIae, q. 168 a. 4 arg. 1</span></a> Ad +non paveris, occidisti</i>.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 4</h3><p title="II-II q. 168 a. 4 arg. 1"><a name="45742"><span class="ref">[45742] IIª-IIae, q. 168 a. 4 arg. 1</span></a> Ad quartum sic proceditur. Videtur quod in defectu ludi non consistat aliquod peccatum. Nullum enim peccatum indicitur poenitenti. Sed Augustinus dicit, de poenitente loquens, <i>cohibeat se a ludis, a spectaculis saeculi, qui perfectam vult consequi remissionis -gratiam</i>. Ergo in defectu ludi non est aliquod peccatum.</p> -<p title="II-II q. 168 a. 4 arg. 2"><a name="45743"><span class= -"ref">[45743] IIª-IIae, q. 168 a. 4 arg. 2</span></a> +gratiam</i>. Ergo in defectu ludi non est aliquod peccatum.</p><p title="II-II q. 168 a. 4 arg. 2"><a name="45743"><span class="ref">[45743] IIª-IIae, q. 168 a. 4 arg. 2</span></a> Praeterea, nullum peccatum ponitur in commendatione sanctorum. Sed in commendatione quorundam ponitur quod a ludo abstinuerunt, dicitur enim Ierem. XV, non sedi in Concilio ludentium; et Tobiae III dicitur, <i>nunquam cum ludentibus miscui me, neque cum his qui in levitate ambulant, participem me praebui</i>. Ergo in defectu -ludi non potest esse peccatum.</p> -<p title="II-II q. 168 a. 4 arg. 3"><a name="45744"><span class= -"ref">[45744] IIª-IIae, q. 168 a. 4 arg. 3</span></a> +ludi non potest esse peccatum.</p><p title="II-II q. 168 a. 4 arg. 3"><a name="45744"><span class="ref">[45744] IIª-IIae, q. 168 a. 4 arg. 3</span></a> Praeterea, Andronicus ponit austeritatem, quam inter virtutes numerat, esse <i>habitum secundum quem aliqui neque afferunt aliis delectationes collocutionum, neque ab aliis recipiunt</i>. Sed hoc pertinet ad defectum ludi. Ergo defectus ludi magis pertinet ad -virtutem quam ad vitium.</p> -<p title="II-II q. 168 a. 4 s. c."><a name="45745"><span class= -"ref">[45745] IIª-IIae, q. 168 a. 4 s. c.</span></a> Sed +virtutem quam ad vitium.</p><p title="II-II q. 168 a. 4 s. c."><a name="45745"><span class="ref">[45745] IIª-IIae, q. 168 a. 4 s. c.</span></a> Sed contra est quod philosophus, in II et IV Ethic., ponit defectum in -ludo esse vitiosum.</p> -<p title="II-II q. 168 a. 4 co."><a name="45746"><span class= -"ref">[45746] IIª-IIae, q. 168 a. 4 co.</span></a> Respondeo +ludo esse vitiosum.</p><p title="II-II q. 168 a. 4 co."><a name="45746"><span class="ref">[45746] IIª-IIae, q. 168 a. 4 co.</span></a> Respondeo dicendum quod omne quod est contra rationem in rebus humanis, vitiosum est. Est autem contra rationem ut aliquis se aliis onerosum exhibeat, puta dum nihil delectabile exhibet, et etiam @@ -5658,42 +4493,27 @@ minus est vitiosus quam ludi superexcessus. Unde philosophus dicit, in IX Ethic., quod <i>pauci amici propter delectationem sunt habendi</i>, quia parum de delectatione sufficit ad vitam, quasi -pro condimento; sicut parum de sale sufficit in cibo.</p> -<p title="II-II q. 168 a. 4 ad 1"><a name="45747"><span class= -"ref">[45747] IIª-IIae, q. 168 a. 4 ad 1</span></a> Ad primum +pro condimento; sicut parum de sale sufficit in cibo.</p><p title="II-II q. 168 a. 4 ad 1"><a name="45747"><span class="ref">[45747] IIª-IIae, q. 168 a. 4 ad 1</span></a> Ad primum ergo dicendum quod, quia poenitentibus luctus indicitur pro peccatis, ideo interdicitur eis ludus. Nec hoc pertinet ad vitium defectus, quia hoc ipsum est secundum rationem quod in eis ludus -diminuatur.</p> -<p title="II-II q. 168 a. 4 ad 2"><a name="45748"><span class= -"ref">[45748] IIª-IIae, q. 168 a. 4 ad 2</span></a> Ad +diminuatur.</p><p title="II-II q. 168 a. 4 ad 2"><a name="45748"><span class="ref">[45748] IIª-IIae, q. 168 a. 4 ad 2</span></a> Ad secundum dicendum quod Ieremias ibi loquitur secundum congruentiam temporis cuius status magis luctum requirebat. Unde subdit, <i>solus sedebam, quoniam amaritudine replevisti me</i>. Quod autem dicitur Tobiae III, pertinet ad ludum superfluum. Quod patet ex eo quod sequitur, <i>neque cum his qui in levitate ambulant participem -me praebui</i>.</p> -<p title="II-II q. 168 a. 4 ad 3"><a name="45749"><span class= -"ref">[45749] IIª-IIae, q. 168 a. 4 ad 3</span></a> Ad tertium +me praebui</i>.</p><p title="II-II q. 168 a. 4 ad 3"><a name="45749"><span class="ref">[45749] IIª-IIae, q. 168 a. 4 ad 3</span></a> Ad tertium dicendum quod austeritas, secundum quod est virtus, non excludit omnes delectationes, sed superfluas et inordinatas. Unde videtur pertinere ad affabilitatem, quam philosophus amicitiam nominat, vel ad eutrapeliam, sive iucunditatem. Et tamen nominat et definit eam sic secundum convenientiam ad temperantiam, cuius est delectationes -reprimere.</p> -<br /> -<div class="D">Quaestio 169</div> -<div class="G">Prooemium</div> -<p title="II-II q. 169 pr."><a name="45750"><span class= -"ref">[45750] IIª-IIae, q. 169 pr.</span></a> Deinde +reprimere.</p></div></div><div class="q" id="q169"><h2>Quaestio 169</h2><div class="p"><h3>Prooemium</h3><p title="II-II q. 169 pr."><a name="45750"><span class="ref">[45750] IIª-IIae, q. 169 pr.</span></a> Deinde considerandum est de modestia secundum quod consistit in exteriori apparatu. Et circa hoc quaeruntur duo. Primo, utrum circa exteriorem apparatum possit esse virtus et vitium. Secundo, utrum -mulieres mortaliter peccent in superfluo ornatu.</p> -<br /> -<div class="E">Articulus 1</div> -<p title="II-II q. 169 a. 1 arg. 1"><a name="45751"><span class= -"ref">[45751] IIª-IIae, q. 169 a. 1 arg. 1</span></a> Ad +mulieres mortaliter peccent in superfluo ornatu.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 1</h3><p title="II-II q. 169 a. 1 arg. 1"><a name="45751"><span class="ref">[45751] IIª-IIae, q. 169 a. 1 arg. 1</span></a> Ad primum sic proceditur. Videtur quod circa exteriorem ornatum non possit esse virtus et vitium. Exterior enim ornatus non est in nobis a natura, unde et secundum diversitatem temporum et locorum @@ -5702,9 +4522,7 @@ flagitium erat, nunc autem honesto loco natis non eas habere flagitium est</i>. Sed sicut philosophus dicit, in II Ethic., <i>naturalis inest nobis aptitudo ad virtutes</i>. Ergo circa -huiusmodi non est virtus et vitium.</p> -<p title="II-II q. 169 a. 1 arg. 2"><a name="45752"><span class= -"ref">[45752] IIª-IIae, q. 169 a. 1 arg. 2</span></a> +huiusmodi non est virtus et vitium.</p><p title="II-II q. 169 a. 1 arg. 2"><a name="45752"><span class="ref">[45752] IIª-IIae, q. 169 a. 1 arg. 2</span></a> Praeterea, si circa exteriorem cultum esset virtus et vitium, oporteret quod superfluitas in talibus esset vitiosa, et etiam defectus vitiosus. Sed superfluitas in cultu exteriori non videtur @@ -5713,27 +4531,21 @@ defectus in talibus non videtur esse vitiosus, quia in laudem quorundam dicitur, Heb. XI, <i>circuierunt in melotis et in pellibus caprinis</i>. Non ergo videtur quod in talibus possit esse -virtus et vitium.</p> -<p title="II-II q. 169 a. 1 arg. 3"><a name="45753"><span class= -"ref">[45753] IIª-IIae, q. 169 a. 1 arg. 3</span></a> +virtus et vitium.</p><p title="II-II q. 169 a. 1 arg. 3"><a name="45753"><span class="ref">[45753] IIª-IIae, q. 169 a. 1 arg. 3</span></a> Praeterea, omnis virtus aut est theologica, aut moralis, aut intellectualis. Sed circa huiusmodi non consistit virtus intellectualis, quae perficit in aliqua cognitione veritatis. Similiter etiam nec est ibi virtus theologica, quae habet Deum pro obiecto. Nec etiam est ibi aliqua virtutum moralium quas philosophus tangit. Ergo videtur quod circa huiusmodi cultum non -possit esse virtus et vitium.</p> -<p title="II-II q. 169 a. 1 s. c."><a name="45754"><span class= -"ref">[45754] IIª-IIae, q. 169 a. 1 s. c.</span></a> Sed +possit esse virtus et vitium.</p><p title="II-II q. 169 a. 1 s. c."><a name="45754"><span class="ref">[45754] IIª-IIae, q. 169 a. 1 s. c.</span></a> Sed contra, honestas ad virtutem pertinet. Sed in exteriori cultu consideratur quaedam honestas, dicit enim Ambrosius, in I de Offic., <i>decor corporis non sit affectatus, sed naturalis; simplex, neglectus magis quam expeditus; non pretiosis et albentibus adiutus vestimentis, sed communibus, ut honestati vel necessitati nihil desit, nihil accedat nitori</i>. Ergo in -exteriori cultu potest esse virtus et vitium.</p> -<p title="II-II q. 169 a. 1 co."><a name="45755"><span class= -"ref">[45755] IIª-IIae, q. 169 a. 1 co.</span></a> Respondeo +exteriori cultu potest esse virtus et vitium.</p><p title="II-II q. 169 a. 1 co."><a name="45755"><span class="ref">[45755] IIª-IIae, q. 169 a. 1 co.</span></a> Respondeo dicendum quod in ipsis rebus exterioribus quibus homo utitur, non est aliquod vitium, sed ex parte hominis qui immoderate utitur eis. Quae quidem immoderantia potest esse dupliciter. Uno quidem modo, @@ -5787,15 +4599,11 @@ etiam in ipsis sordibus et luctuosis esse posse iactantiam, et eo periculosiorem quo sub nomine servitutis Dei decipit</i>. Et philosophus dicit, in IV Ethic., quod <i>superabundantia et -inordinatus defectus ad iactantiam pertinet</i>.</p> -<p title="II-II q. 169 a. 1 ad 1"><a name="45756"><span class= -"ref">[45756] IIª-IIae, q. 169 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum +inordinatus defectus ad iactantiam pertinet</i>.</p><p title="II-II q. 169 a. 1 ad 1"><a name="45756"><span class="ref">[45756] IIª-IIae, q. 169 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum ergo dicendum quod, quamvis ipse cultus exterior non sit a natura, tamen ad naturalem rationem pertinet ut exteriorem cultum moderetur. Et secundum hoc, innati sumus hanc virtutem suscipere, -quae exteriorem cultum moderatur.</p> -<p title="II-II q. 169 a. 1 ad 2"><a name="45757"><span class= -"ref">[45757] IIª-IIae, q. 169 a. 1 ad 2</span></a> Ad +quae exteriorem cultum moderatur.</p><p title="II-II q. 169 a. 1 ad 2"><a name="45757"><span class="ref">[45757] IIª-IIae, q. 169 a. 1 ad 2</span></a> Ad secundum dicendum quod illi qui in dignitatibus constituuntur, vel etiam ministri altaris, pretiosioribus vestibus quam ceteri induuntur, non propter sui gloriam, sed ad significandam @@ -5817,18 +4625,12 @@ poenitentiam hortantur, sicut fuerunt prophetae, de quibus apostolus ibi loquitur. Unde quaedam Glossa dicit, Matth. III, <i>qui poenitentiam praedicat, habitum poenitentiae -praetendit</i>.</p> -<p title="II-II q. 169 a. 1 ad 3"><a name="45758"><span class= -"ref">[45758] IIª-IIae, q. 169 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium +praetendit</i>.</p><p title="II-II q. 169 a. 1 ad 3"><a name="45758"><span class="ref">[45758] IIª-IIae, q. 169 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium dicendum quod huiusmodi exterior cultus indicium quoddam est conditionis humanae. Et ideo excessus et defectus et medium in talibus possunt reduci ad virtutem veritatis, quam philosophus ponit circa facta et dicta quibus aliquid de statu hominis -significatur.</p> -<br /> -<div class="E">Articulus 2</div> -<p title="II-II q. 169 a. 2 arg. 1"><a name="45759"><span class= -"ref">[45759] IIª-IIae, q. 169 a. 2 arg. 1</span></a> Ad +significatur.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 2</h3><p title="II-II q. 169 a. 2 arg. 1"><a name="45759"><span class="ref">[45759] IIª-IIae, q. 169 a. 2 arg. 1</span></a> Ad secundum sic proceditur. Videtur quod ornatus mulierum non sit sine peccato mortali. Omne enim quod est contra praeceptum divinae legis, est peccatum mortale. Sed ornatus mulierum est contra @@ -5839,9 +4641,7 @@ possunt, auro et margaritis adornatae et monilibus, ornamenta mentis et corporis perdiderunt</i>. Sed hoc non fit nisi per peccatum mortale. Ergo ornatus mulierum non potest esse sine -peccato mortali.</p> -<p title="II-II q. 169 a. 2 arg. 2"><a name="45760"><span class= -"ref">[45760] IIª-IIae, q. 169 a. 2 arg. 2</span></a> +peccato mortali.</p><p title="II-II q. 169 a. 2 arg. 2"><a name="45760"><span class="ref">[45760] IIª-IIae, q. 169 a. 2 arg. 2</span></a> Praeterea, Cyprianus dicit, in libro de habitu Virgin., <i>non virgines tantum aut viduas, sed et nuptas puto et omnes omnino feminas admonendas, quod opus Dei et facturam eius et plasma @@ -5853,20 +4653,14 @@ poteris, quando oculi tibi non sunt quos Deus fecit, sed quos Diabolus infecit, de inimico tuo compta, cum illo pariter arsura</i>. Sed hoc non debetur nisi peccato mortali. Ergo ornatus -mulieris non est sine peccato mortali.</p> -<p title="II-II q. 169 a. 2 arg. 3"><a name="45761"><span class= -"ref">[45761] IIª-IIae, q. 169 a. 2 arg. 3</span></a> +mulieris non est sine peccato mortali.</p><p title="II-II q. 169 a. 2 arg. 3"><a name="45761"><span class="ref">[45761] IIª-IIae, q. 169 a. 2 arg. 3</span></a> Praeterea, sicut non congruit mulieri quod veste virili utatur, ita etiam ei non competit quod inordinato ornatu utatur. Sed primum est peccatum, dicitur enim Deut. XXII, <i>non induatur mulier veste virili, nec vir veste muliebri</i>. Ergo videtur quod etiam -superfluus ornatus mulierum sit peccatum mortale.</p> -<p title="II-II q. 169 a. 2 s. c."><a name="45762"><span class= -"ref">[45762] IIª-IIae, q. 169 a. 2 s. c.</span></a> Sed +superfluus ornatus mulierum sit peccatum mortale.</p><p title="II-II q. 169 a. 2 s. c."><a name="45762"><span class="ref">[45762] IIª-IIae, q. 169 a. 2 s. c.</span></a> Sed contra est quia secundum hoc videretur quod artifices huiusmodi -ornamenta praeparantes mortaliter peccarent.</p> -<p title="II-II q. 169 a. 2 co."><a name="45763"><span class= -"ref">[45763] IIª-IIae, q. 169 a. 2 co.</span></a> Respondeo +ornamenta praeparantes mortaliter peccarent.</p><p title="II-II q. 169 a. 2 co."><a name="45763"><span class="ref">[45763] IIª-IIae, q. 169 a. 2 co.</span></a> Respondeo dicendum quod circa ornatum mulierum sunt eadem attendenda quae supra communiter dicta sunt circa exteriorem cultum, et insuper quiddam aliud speciale, quod scilicet muliebris cultus viros ad @@ -5894,9 +4688,7 @@ nec maritatas decet</i>. In quo tamen possent aliquae a peccato excusari, quando hoc non fieret ex aliqua vanitate, sed propter contrariam consuetudinem, quamvis talis consuetudo non sit -laudabilis.</p> -<p title="II-II q. 169 a. 2 ad 1"><a name="45764"><span class= -"ref">[45764] IIª-IIae, q. 169 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum +laudabilis.</p><p title="II-II q. 169 a. 2 ad 1"><a name="45764"><span class="ref">[45764] IIª-IIae, q. 169 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum ergo dicendum quod, sicut Glossa ibidem dicit, <i>mulieres eorum qui in tribulatione erant, contemnebant viros, et ut aliis placerent, se pulchre ornabant, quod fieri apostolus prohibet</i>. @@ -5906,9 +4698,7 @@ ornato, cum verecundia et sobrietate ornantes se, non in tortis crinibus, aut auro aut margaritis aut veste pretiosa</i>, per quod datur intelligi quod sobrius et moderatus ornatus non prohibetur -mulieribus, sed superfluus et inverecundus et impudicus.</p> -<p title="II-II q. 169 a. 2 ad 2"><a name="45765"><span class= -"ref">[45765] IIª-IIae, q. 169 a. 2 ad 2</span></a> Ad +mulieribus, sed superfluus et inverecundus et impudicus.</p><p title="II-II q. 169 a. 2 ad 2"><a name="45765"><span class="ref">[45765] IIª-IIae, q. 169 a. 2 ad 2</span></a> Ad secundum dicendum quod mulierum fucatio, de qua Cyprianus loquitur, est quaedam species fictionis, quae non potest esse sine peccato. Unde Augustinus dicit, in epistola ad Possidium, <i>fucari @@ -5922,9 +4712,7 @@ occultare turpitudinem ex aliqua causa provenientem, puta aegritudine vel aliquo huiusmodi. Hoc enim est licitum, quia secundum apostolum, I ad Cor., <i>quae putamus ignobiliora esse -membra corporis, his honorem abundantiorem circundamus</i>.</p> -<p title="II-II q. 169 a. 2 ad 3"><a name="45766"><span class= -"ref">[45766] IIª-IIae, q. 169 a. 2 ad 3</span></a> Ad tertium +membra corporis, his honorem abundantiorem circundamus</i>.</p><p title="II-II q. 169 a. 2 ad 3"><a name="45766"><span class="ref">[45766] IIª-IIae, q. 169 a. 2 ad 3</span></a> Ad tertium dicendum quod, sicut dictum est, cultus exterior debet competere conditioni personae secundum communem consuetudinem. Et ideo de se vitiosum est quod mulier utatur veste virili aut e converso, et @@ -5933,9 +4721,7 @@ ad idololatriae superstitionem. Potest tamen quandoque hoc fieri sine peccato propter aliquam necessitatem, vel causa occultandi ab hostibus, vel propter defectum alterius vestimenti, vel propter -aliquid aliud huiusmodi.</p> -<p title="II-II q. 169 a. 2 ad 4"><a name="45767"><span class= -"ref">[45767] IIª-IIae, q. 169 a. 2 ad 4</span></a> Ad quartum +aliquid aliud huiusmodi.</p><p title="II-II q. 169 a. 2 ad 4"><a name="45767"><span class="ref">[45767] IIª-IIae, q. 169 a. 2 ad 4</span></a> Ad quartum dicendum quod, si qua ars est ad faciendum aliqua opera quibus homines uti non possunt absque peccato, per consequens artifices talia faciendo peccarent, utpote praebentes directe aliis @@ -5956,20 +4742,15 @@ Chrysostomus dicit, super Matth., quod <i>etiam ab arte calceorum et textorum multa abscidere oportet. Etenim ad luxuriam deduxerunt necessitatem eius corrumpentes, artem male arti -commiscentes</i>.</p> -<div class="centro"><br /> -<p><a href="sth3146.html"><img src="icons/ageretro.gif" width="19" -height="19" align="middle" border="0" alt="age retro" /></a> -<a href="sth3170.html"><img src="icons/ageultra.gif" width="19" -height="19" align="middle" border="0" alt="age ultra" /></a></p> -<br /> -<hr /> -<br /> -<address>© 2006 Fundación Tomás de Aquino quoad -hanc editionem<br /> -Iura omnia asservantur<br /> -OCLC nr. <a href="http://worldcatlibraries.org/wcpa/oclc/49644264" -style="text-decoration=none">49644264</a></address> -</div> -</body> -</html> +commiscentes</i>.</p></div></div><div class="centro"><br/> +<p><a href="sth3146.html"><img alt="age retro" border="0" align="middle" height="19" width="19" src="icons/ageretro.gif"/></a> +<a href="sth3170.html"><img alt="age ultra" border="0" align="middle" height="19" width="19" src="icons/ageultra.gif"/></a></p> +<br/> +<hr/> +<br/> +<address>© 2006 Fundación Tomás de Aquino quoad +hanc editionem<br/> +Iura omnia asservantur<br/> +OCLC nr. <a style="text-decoration=none" href="http://worldcatlibraries.org/wcpa/oclc/49644264">49644264</a></address> +</div></body> +</html> \ No newline at end of file
