Mercurial > hg > Aquinas
annotate summa/latin/sth3080.html @ 137:de4b1e200500 default tip
from https://archive.org/details/AquinasLexicon/mode/2up
| author | Henry S. Thompson <ht@inf.ed.ac.uk> |
|---|---|
| date | Sat, 03 May 2025 22:47:32 +0100 |
| parents | d777cc3962f2 |
| children |
| rev | line source |
|---|---|
| 53 | 1 <?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?> |
| 2 <!DOCTYPE html | |
| 3 PUBLIC "-//W3C//DTD XHTML 1.0 Transitional//EN" "file:///c:/cygwin/usr/local/share/lib/xml/xhtml1-transitional.dtd"> | |
| 4 <html xmlns="http://www.w3.org/1999/xhtml" xml:lang="LA" lang="LA"> | |
| 28 | 5 <head> |
| 53 | 6 <meta content="HTML Tidy for Windows (vers 1st February 2005), see www.w3.org" name="generator"/> |
| 7 <meta content="text/html; charset=us-ascii" http-equiv="Content-Type"/> | |
| 8 <meta content="text/css" http-equiv="Content-Style-Type"/> | |
| 9 <meta content="text/javascript" http-equiv="Content-Script-Type"/> | |
| 10 <meta content="Thomas de Aquino, Summa Theologiae, Corpus Thomisticum" name="keywords"/> | |
| 11 <meta content="Latin" name="language"/> | |
| 12 <meta content="public" name="security"/> | |
| 13 <meta content="ealarcon@unav.es" name="owner"/> | |
| 14 <meta content="Enrique Alarcón" name="author"/> | |
| 15 <meta content="" name="abstract"/> | |
| 16 <link type="text/css" href="vscreen.css" media="screen" rel="stylesheet"/> | |
| 17 <link type="text/css" href="vprint.css" media="print" rel="stylesheet"/> | |
| 18 <title>Thomas de Aquino, Summa Theologiae, IIª-IIae q. | |
| 28 | 19 80</title> |
| 20 </head> | |
| 53 | 21 <body><a href="http://www.corpusthomisticum.org/"/><div class="tres">CORPUS THOMISTICUM</div><div class="uno">Sancti Thomae de Aquino</div><div class="uno">Summa Theologiae</div><div class="dos">secunda pars secundae partis quaestio LXXX</div><div class="centro"> |
| 22 <table summary="Imago" align="center"> | |
| 28 | 23 <tr> |
| 53 | 24 <th><img align="middle" alt="Thomas de Aquino a Filippino Lippi depictus (Cappella Carafa, S. Maria sopra Minerva, Roma)" border="0" height="190" width="275" src="icons/fugit190.jpg"/></th> |
| 28 | 25 </tr> |
| 26 </table> | |
| 53 | 27 <br/> |
| 28 <span class="tres">Textum Leoninum Romae 1897 editum<br/> | |
| 28 | 29 ac automato translatum a Roberto Busa SJ in taenias |
| 53 | 30 magneticas<br/> |
| 31 denuo recognovit Enrique Alarcón atque instruxit<br/> | |
| 32 <br/></span><br/> | |
| 33 <hr/> | |
| 34 <br/> | |
| 35 <p><a href="sth3079.html"><img alt="age retro" border="0" align="middle" height="19" width="19" src="icons/ageretro.gif"/></a> | |
| 36 <a href="sth3081.html"><img alt="age ultra" border="0" align="middle" height="19" width="19" src="icons/ageultra.gif"/></a></p> | |
| 37 <script type="text/javascript" language="JavaScript"> | |
| 38 // | |
| 39 <!-- | |
|
26
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
40 // original code by Bill Trefzger 12/12/96; revised by Enrique Alarcon 12/9/2000 |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
41 function go(){if(document.selecter.select1.options[document.selecter.select1.selectedIndex].value !="none"){location=document.selecter.select1.options[document.selecter.select1.selectedIndex].value}} |
| 53 | 42 document.write('<FORM NAME="selecter"><SELECT NAME="select1">'); |
| 43 document.write('<OPTION VALUE="none">INDEX'); | |
| 44 document.write('<OPTION VALUE="none">------------------------------------------------'); | |
| 45 document.write('<OPTION VALUE="index.html">Corpus Thomisticum'); | |
| 46 document.write('<OPTION VALUE="iopera.html">Opera omnia'); | |
| 47 document.write('<OPTION VALUE="zbiblia.html">Bibliographia Thomistica'); | |
| 48 document.write('<OPTION VALUE="none">------------------------------------------------'); | |
| 49 document.write('<OPTION VALUE="#42347">II&ordf;-IIae q. 80 pr.'); | |
| 50 document.write('<OPTION VALUE="#42348">II&ordf;-IIae q. 80 arg. 1'); | |
| 51 document.write('<OPTION VALUE="#42349">II&ordf;-IIae q. 80 arg. 2'); | |
| 52 document.write('<OPTION VALUE="#42350">II&ordf;-IIae q. 80 arg. 3'); | |
| 53 document.write('<OPTION VALUE="#42351">II&ordf;-IIae q. 80 arg. 4'); | |
| 54 document.write('<OPTION VALUE="#42352">II&ordf;-IIae q. 80 arg. 5'); | |
| 55 document.write('<OPTION VALUE="#42353">II&ordf;-IIae q. 80 co.'); | |
| 56 document.write('<OPTION VALUE="#42354">II&ordf;-IIae q. 80 ad 1'); | |
| 57 document.write('<OPTION VALUE="#42355">II&ordf;-IIae q. 80 ad 2'); | |
| 58 document.write('<OPTION VALUE="#42356">II&ordf;-IIae q. 80 ad 3'); | |
| 59 document.write('<OPTION VALUE="#42357">II&ordf;-IIae q. 80 ad 4'); | |
| 60 document.write('<OPTION VALUE="#42358">II&ordf;-IIae q. 80 ad 5'); | |
| 61 document.write('<\/SELECT>'); | |
| 62 document.write('<BR><BR>'); | |
| 63 document.write('<INPUT TYPE="button" VALUE="Agedum" ONCLICK="go()">'); | |
| 64 document.write('<\/FORM>'); | |
| 65 // --> | |
| 66 // | |
| 67 </script><br/> | |
| 68 <hr/> | |
| 69 <br/></div><div class="q" id="q80"><h2>Quaestio 80</h2><div class="p"><h3>Prooemium</h3><p title="II-II q. 80 pr."><a name="42347"><span class="ref">[42347] IIª-IIae q. 80 pr.</span></a> Deinde | |
| 28 | 70 considerandum est de partibus potentialibus iustitiae, idest de |
| 71 virtutibus ei annexis. Et circa hoc duo sunt consideranda primo | |
| 72 quidem, quae virtutes iustitiae annectantur; secundo, considerandum | |
| 53 | 73 est de singulis virtutibus iustitiae annexis.</p><p title="II-II q. 80 arg. 1"><a name="42348"><span class="ref">[42348] IIª-IIae q. 80 arg. 1</span></a> Ad primum sic |
| 28 | 74 proceditur. Videtur quod inconvenienter assignentur virtutes |
| 75 iustitiae annexae. Tullius enim enumerat sex, scilicet | |
| 76 <i>religionem, pietatem, gratiam, vindicationem, observantiam, | |
| 77 veritatem</i>. Vindicatio autem videtur species esse commutativae | |
| 78 iustitiae, secundum quam illatis iniuriis vindicta rependitur, ut | |
| 79 ex supradictis patet. Non ergo debet poni inter virtutes iustitiae | |
| 53 | 80 annexas.</p><p title="II-II q. 80 arg. 2"><a name="42349"><span class="ref">[42349] IIª-IIae q. 80 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 81 Macrobius, super somnium Scipionis, ponit septem, scilicet |
| 82 <i>innocentiam, amicitiam, concordiam, pietatem, religionem, | |
| 83 affectum, humanitatem</i>; quarum plures a Tullio praetermittuntur. | |
| 84 Ergo videtur insufficienter enumeratas esse virtutes iustitiae | |
| 53 | 85 adiunctas.</p><p title="II-II q. 80 arg. 3"><a name="42350"><span class="ref">[42350] IIª-IIae q. 80 arg. 3</span></a> Praeterea, a |
| 28 | 86 quibusdam aliis ponuntur quinque partes iustitiae, scilicet |
| 87 obedientia respectu superioris, disciplina respectu inferioris, | |
| 88 aequitas respectu aequalium, fides et veritas respectu omnium; de | |
| 89 quibus a Tullio non ponitur nisi veritas. Ergo videtur | |
| 53 | 90 insufficienter numerasse virtutes iustitiae annexas.</p><p title="II-II q. 80 arg. 4"><a name="42351"><span class="ref">[42351] IIª-IIae q. 80 arg. 4</span></a> Praeterea, |
| 28 | 91 Andronicus Peripateticus ponit novem partes iustitiae annexas, |
| 92 <i>scilicet liberalitatem, benignitatem, vindicativam, | |
| 93 eugnomosynam, eusebiam, Eucharistiam, sanctitatem, bonam | |
| 94 commutationem, legispositivam</i>; ex quibus etiam Tullius | |
| 95 manifeste non ponit nisi vindicativam. Ergo videtur insufficienter | |
| 53 | 96 enumerasse.</p><p title="II-II q. 80 arg. 5"><a name="42352"><span class="ref">[42352] IIª-IIae q. 80 arg. 5</span></a> Praeterea, |
| 28 | 97 Aristoteles, in V Ethic., ponit epieikeiam iustitiae adiunctam, de |
| 98 qua in nulla praemissarum assignationum videtur mentio esse facta. | |
| 53 | 99 Ergo insufficienter sunt enumeratae virtutes iustitiae annexae.</p><p title="II-II q. 80 co."><a name="42353"><span class="ref">[42353] IIª-IIae q. 80 co.</span></a> Respondeo dicendum |
| 28 | 100 quod in virtutibus quae adiunguntur alicui principali virtuti duo |
| 101 sunt consideranda, primo quidem, quod virtutes illae in aliquo cum | |
| 102 principali virtute conveniant; secundo, quod in aliquo deficiant a | |
| 103 perfecta ratione ipsius. Quia vero iustitia ad alterum est, ut ex | |
| 104 supradictis patet, omnes virtutes quae ad alterum sunt possunt | |
| 105 ratione convenientiae iustitiae annecti. Ratio vero iustitiae | |
| 106 consistit in hoc quod alteri reddatur quod ei debetur secundum | |
| 107 aequalitatem, ut ex supradictis patet. Dupliciter igitur aliqua | |
| 108 virtus ad alterum existens a ratione iustitiae deficit, uno quidem | |
| 109 modo, inquantum deficit a ratione aequalis; alio modo, inquantum | |
| 110 deficit a ratione debiti. Sunt enim quaedam virtutes quae debitum | |
| 111 quidem alteri reddunt, sed non possunt reddere aequale. Et primo | |
| 112 quidem, quidquid ab homine Deo redditur, debitum est, non tamen | |
| 113 potest esse aequale, ut scilicet tantum ei homo reddat quantum | |
| 114 debet; secundum illud Psalm., <i>quid retribuam domino pro omnibus | |
| 115 quae retribuit mihi?</i> Et secundum hoc adiungitur iustitiae | |
| 116 religio, quae, ut Tullius dicit, <i>superioris cuiusdam naturae, | |
| 117 quam divinam vocant, curam caeremoniamque vel cultum affert</i>. | |
| 118 Secundo, parentibus non potest secundum aequalitatem recompensari | |
| 119 quod eis debetur, ut patet per philosophum, in VIII Ethic. Et sic | |
| 120 adiungitur iustitiae pietas, per quam, ut Tullius dicit, | |
| 121 <i>sanguine iunctis patriaeque benevolis officium et diligens | |
| 122 tribuitur cultus</i>. Tertio, non potest secundum aequale praemium | |
| 123 recompensari ab homine virtuti, ut patet per philosophum, in IV | |
| 124 Ethic. Et sic adiungitur iustitiae observantia, per quam, ut | |
| 125 Tullius dicit, <i>homines aliqua dignitate antecedentes quodam | |
| 126 cultu et honore dignantur</i>. A ratione vero debiti iustitiae | |
| 127 defectus potest attendi secundum quod est duplex debitum, scilicet | |
| 128 morale et legale, unde et philosophus, in VIII Ethic., secundum hoc | |
| 129 duplex iustum assignat. Debitum quidem legale est ad quod reddendum | |
| 130 aliquis lege adstringitur, et tale debitum proprie attendit | |
| 131 iustitia quae est principalis virtus. Debitum autem morale est quod | |
| 132 aliquis debet ex honestate virtutis. Et quia debitum necessitatem | |
| 133 importat, ideo tale debitum habet duplicem gradum. Quoddam enim est | |
| 134 sic necessarium ut sine eo honestas morum conservari non possit, et | |
| 135 hoc habet plus de ratione debiti. Et potest hoc debitum attendi ex | |
| 136 parte ipsius debentis. Et sic ad hoc debitum pertinet quod homo | |
| 137 talem se exhibeat alteri in verbis et factis qualis est. Et ita | |
| 138 adiungitur iustitiae veritas, per quam, ut Tullius dicit, | |
| 139 <i>immutata ea quae sunt aut fuerunt aut futura sunt, dicuntur</i>. | |
| 140 Potest etiam attendi ex parte eius cui debetur, prout scilicet | |
| 141 aliquis recompensat alicui secundum ea quae fecit. Quandoque quidem | |
| 142 in bonis. Et sic adiungitur iustitiae gratia, in qua, ut Tullius | |
| 143 dicit, <i>amicitiarum et officiorum alterius memoria, remunerandi | |
| 144 voluntas continetur alterius</i>. Quandoque vero in malis. Et sic | |
| 145 adiungitur iustitiae vindicatio, per quam, ut Tullius dicit, <i>vis | |
| 146 aut iniuria, et omnino quidquid obscurum est, defendendo aut | |
| 147 ulciscendo propulsatur</i>. Aliud vero debitum est necessarium | |
| 148 sicut conferens ad maiorem honestatem, sine quo tamen honestas | |
| 149 conservari potest. Quod quidem debitum attendit liberalitas, | |
| 150 affabilitas sive amicitia, et alia huiusmodi. Quae Tullius | |
| 151 praetermittit in praedicta enumeratione, quia parum habent de | |
| 53 | 152 ratione debiti.</p><p title="II-II q. 80 ad 1"><a name="42354"><span class="ref">[42354] IIª-IIae q. 80 ad 1</span></a> Ad primum ergo |
| 28 | 153 dicendum quod vindicta quae fit auctoritate publicae potestatis |
| 154 secundum sententiam iudicis, pertinet ad iustitiam commutativam. | |
| 155 Sed vindicta quam quis facit proprio motu, non tamen contra legem, | |
| 156 vel quam quis a iudice requirit, pertinet ad virtutem iustitiae | |
| 53 | 157 adiunctam.</p><p title="II-II q. 80 ad 2"><a name="42355"><span class="ref">[42355] IIª-IIae q. 80 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 158 dicendum quod Macrobius videtur attendisse ad duas partes |
| 159 integrales iustitiae, scilicet declinare a malo, ad quod pertinet | |
| 160 innocentia; et facere bonum, ad quod pertinent sex alia. Quorum duo | |
| 161 videntur pertinere ad aequales, scilicet amicitia in exteriori | |
| 162 convictu, et concordia interius. Duo vero pertinent ad superiores, | |
| 163 pietas ad parentes, et religio ad Deum. Duo vero ad inferiores, | |
| 164 scilicet affectus, inquantum placent bona eorum; et humanitas, per | |
| 165 quam subvenitur eorum defectibus. Dicit enim Isidorus, in libro | |
| 166 Etymol., quod <i>humanus dicitur aliquis quia habeat circa hominem | |
| 167 amorem et miserationis affectum, unde humanitas dicta est qua nos | |
| 168 invicem tuemur</i>. Et secundum hoc amicitia sumitur prout ordinat | |
| 169 exteriorem convictum, sicut de ea philosophus tractat in IV Ethic. | |
| 170 Potest etiam amicitia sumi secundum quod proprie respicit affectum, | |
| 171 prout determinatur a philosopho in VIII et in IX Ethic. Et sic ad | |
| 172 amicitiam pertinent tria, scilicet benevolentia, quae hic dicitur | |
| 173 affectus; et concordia; et beneficentia, quae hic vocatur | |
| 174 humanitas. Haec autem Tullius praetermisit, quia parum habent de | |
| 53 | 175 ratione debiti, ut dictum est.</p><p title="II-II q. 80 ad 3"><a name="42356"><span class="ref">[42356] IIª-IIae q. 80 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 176 dicendum quod obedientia includitur in observantia, quam Tullius |
| 177 ponit, nam praecellentibus personis debetur et reverentia honoris | |
| 178 et obedientia. Fides autem, per quam fiunt dicta, includitur in | |
| 179 veritate, quantum ad observantiam promissorum. Veritas autem in | |
| 180 plus se habet, ut infra patebit. Disciplina autem non debetur ex | |
| 181 debito necessitatis, quia inferiori non est aliquis obligatus, | |
| 182 inquantum est inferior (potest tamen aliquis superiori obligari ut | |
| 183 inferioribus provideat, secundum illud Matth. XXIV, <i>fidelis | |
| 184 servus et prudens, quem constituit dominus super familiam | |
| 185 suam</i>). Et ideo a Tullio praetermittitur. Potest autem contineri | |
| 186 sub humanitate, quam Macrobius ponit. Aequitas vero sub epieikeia, | |
| 53 | 187 vel amicitia.</p><p title="II-II q. 80 ad 4"><a name="42357"><span class="ref">[42357] IIª-IIae q. 80 ad 4</span></a> Ad quartum |
| 28 | 188 dicendum quod in illa enumeratione ponuntur quaedam pertinentia ad |
| 189 veram iustitiam. Ad particularem quidem, bona commutatio, de qua | |
| 190 dicit quod est <i>habitus in commutationibus aequalitatem | |
| 191 custodiens</i>. Ad legalem autem iustitiam, quantum ad ea quae | |
| 192 communiter sunt observanda, ponitur legispositiva, quae, ut ipse | |
| 193 dicit, est <i>scientia commutationum politicarum ad communitatem | |
| 194 relatarum</i>. Quantum vero ad ea quae quandoque particulariter | |
| 195 agenda occurrunt praeter communes leges, ponitur eugnomosyna, quasi | |
| 196 bona gnome, quae est in talibus directiva, ut supra habitum est in | |
| 197 tractatu de prudentia. Et ideo dicit de ea quod est voluntaria | |
| 198 iustificatio, quia scilicet ex proprio arbitrio id quod iustum est | |
| 199 homo secundum eam servat, non secundum legem scriptam. Attribuuntur | |
| 200 autem haec duo prudentiae secundum directionem, iustitiae vero | |
| 201 secundum executionem. Eusebia vero dicitur quasi bonus cultus. Unde | |
| 202 est idem quod religio. Ideo de ea dicit quod est scientia Dei | |
| 203 famulatus (et loquitur secundum modum quo Socrates dicebat omnes | |
| 204 virtutes esse scientias). Et ad idem reducitur sanctitas, ut post | |
| 205 dicetur. Eucharistia autem est idem quod bona gratia, quam Tullius | |
| 206 ponit, sicut et vindicativam. Benignitas autem videtur esse idem | |
| 207 cum affectu, quem ponit Macrobius. Unde et Isidorus dicit, in libro | |
| 208 Etymol., quod <i>benignus est vir sponte ad benefaciendum paratus, | |
| 209 et dulcis ad eloquium</i>. Et ipse Andronicus dicit quod | |
| 210 <i>benignitas est habitus voluntarie benefactivus</i>. Liberalitas | |
| 53 | 211 autem videtur ad humanitatem pertinere.</p><p title="II-II q. 80 ad 5"><a name="42358"><span class="ref">[42358] IIª-IIae q. 80 ad 5</span></a> Ad quintum |
| 28 | 212 dicendum quod epieikeia non adiungitur iustitiae particulari, sed |
| 53 | 213 legali. Et videtur esse idem cum ea quae dicta est eugnomosyna.</p></div></div><div class="centro"><br/> |
| 214 <p><a href="sth3079.html"><img alt="age retro" border="0" align="middle" height="19" width="19" src="icons/ageretro.gif"/></a> | |
| 215 <a href="sth3081.html"><img alt="age ultra" border="0" align="middle" height="19" width="19" src="icons/ageultra.gif"/></a></p> | |
| 216 <br/> | |
| 217 <hr/> | |
| 218 <br/> | |
| 219 <address>© 2006 Fundación Tomás de Aquino quoad | |
| 220 hanc editionem<br/> | |
| 221 Iura omnia asservantur<br/> | |
| 222 OCLC nr. <a style="text-decoration=none" href="http://worldcatlibraries.org/wcpa/oclc/49644264">49644264</a></address> | |
| 223 </div></body> | |
| 224 </html> |
