Mercurial > hg > Aquinas
annotate summa/latin/sth2074.html @ 100:eea25317dfad
clarify order of messages
| author | ht |
|---|---|
| date | Fri, 13 Feb 2015 14:54:33 +0000 |
| parents | 71f2c033089e |
| children |
| rev | line source |
|---|---|
| 53 | 1 <?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?> |
| 2 <!DOCTYPE html | |
| 99 | 3 PUBLIC "-//W3C//DTD XHTML 1.0 Transitional//EN" "file:///c:/C64/usr/local/share/lib/xml/xhtml1-transitional.dtd"> |
| 53 | 4 <html xmlns="http://www.w3.org/1999/xhtml" xml:lang="LA" lang="LA"> |
| 28 | 5 <head> |
| 53 | 6 <meta content="HTML Tidy for Windows (vers 1st February 2005), see www.w3.org" name="generator"/> |
| 7 <meta content="text/html; charset=us-ascii" http-equiv="Content-Type"/> | |
| 8 <meta content="text/css" http-equiv="Content-Style-Type"/> | |
| 9 <meta content="text/javascript" http-equiv="Content-Script-Type"/> | |
| 10 <meta content="Thomas de Aquino, Summa Theologiae, Corpus Thomisticum" name="keywords"/> | |
| 11 <meta content="Latin" name="language"/> | |
| 12 <meta content="public" name="security"/> | |
| 13 <meta content="ealarcon@unav.es" name="owner"/> | |
| 14 <meta content="Enrique Alarcón" name="author"/> | |
| 15 <meta content="" name="abstract"/> | |
| 16 <link type="text/css" href="vscreen.css" media="screen" rel="stylesheet"/> | |
| 17 <link type="text/css" href="vprint.css" media="print" rel="stylesheet"/> | |
| 18 <title>Thomas de Aquino, Summa Theologiae, Iª-IIae q. | |
| 28 | 19 74</title> |
| 20 </head> | |
| 53 | 21 <body><a href="http://www.corpusthomisticum.org/"/><div class="tres">CORPUS THOMISTICUM</div><div class="uno">Sancti Thomae de Aquino</div><div class="uno">Summa Theologiae</div><div class="dos">prima pars secundae partis quaestio LXXIV</div><div class="centro"> |
| 22 <table summary="Imago" align="center"> | |
| 28 | 23 <tr> |
| 53 | 24 <th><img align="middle" alt="Thomas de Aquino a Filippino Lippi depictus (Cappella Carafa, S. Maria sopra Minerva, Roma)" border="0" height="190" width="275" src="icons/fugit190.jpg"/></th> |
| 28 | 25 </tr> |
| 26 </table> | |
| 53 | 27 <br/> |
| 28 <span class="tres">Textum Leoninum Romae 1892 editum<br/> | |
| 28 | 29 ac automato translatum a Roberto Busa SJ in taenias |
| 53 | 30 magneticas<br/> |
| 31 denuo recognovit Enrique Alarcón atque instruxit<br/> | |
| 32 <br/></span><br/> | |
| 33 <hr/> | |
| 34 <br/> | |
| 35 <p><a href="sth2073.html"><img alt="age retro" border="0" align="middle" height="19" width="19" src="icons/ageretro.gif"/></a> | |
| 36 <a href="sth2075.html"><img alt="age ultra" border="0" align="middle" height="19" width="19" src="icons/ageultra.gif"/></a></p> | |
| 37 <script type="text/javascript" language="JavaScript"> | |
| 38 // | |
| 39 <!-- | |
|
26
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
40 // original code by Bill Trefzger 12/12/96; revised by Enrique Alarcon 12/9/2000 |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
41 function go(){if(document.selecter.select1.options[document.selecter.select1.selectedIndex].value !="none"){location=document.selecter.select1.options[document.selecter.select1.selectedIndex].value}} |
| 53 | 42 document.write('<FORM NAME="selecter"><SELECT NAME="select1">'); |
| 43 document.write('<OPTION VALUE="none">INDEX'); | |
| 44 document.write('<OPTION VALUE="none">------------------------------------------------'); | |
| 45 document.write('<OPTION VALUE="index.html">Corpus Thomisticum'); | |
| 46 document.write('<OPTION VALUE="iopera.html">Opera omnia'); | |
| 47 document.write('<OPTION VALUE="zbiblia.html">Bibliographia Thomistica'); | |
| 48 document.write('<OPTION VALUE="none">------------------------------------------------'); | |
| 49 document.write('<OPTION VALUE="#36692">I&ordf;-IIae q. 74 pr.'); | |
| 50 document.write('<OPTION VALUE="#36693">I&ordf;-IIae q. 74 a. 1 arg. 1'); | |
| 51 document.write('<OPTION VALUE="#36694">I&ordf;-IIae q. 74 a. 1 arg. 2'); | |
| 52 document.write('<OPTION VALUE="#36695">I&ordf;-IIae q. 74 a. 1 arg. 3'); | |
| 53 document.write('<OPTION VALUE="#36696">I&ordf;-IIae q. 74 a. 1 s. c.'); | |
| 54 document.write('<OPTION VALUE="#36697">I&ordf;-IIae q. 74 a. 1 co.'); | |
| 55 document.write('<OPTION VALUE="#36698">I&ordf;-IIae q. 74 a. 1 ad 1'); | |
| 56 document.write('<OPTION VALUE="#36699">I&ordf;-IIae q. 74 a. 1 ad 2'); | |
| 57 document.write('<OPTION VALUE="#36700">I&ordf;-IIae q. 74 a. 1 ad 3'); | |
| 58 document.write('<OPTION VALUE="#36701">I&ordf;-IIae q. 74 a. 2 arg. 1'); | |
| 59 document.write('<OPTION VALUE="#36702">I&ordf;-IIae q. 74 a. 2 arg. 2'); | |
| 60 document.write('<OPTION VALUE="#36703">I&ordf;-IIae q. 74 a. 2 arg. 3'); | |
| 61 document.write('<OPTION VALUE="#36704">I&ordf;-IIae q. 74 a. 2 s. c.'); | |
| 62 document.write('<OPTION VALUE="#36705">I&ordf;-IIae q. 74 a. 2 co.'); | |
| 63 document.write('<OPTION VALUE="#36706">I&ordf;-IIae q. 74 a. 2 ad 1'); | |
| 64 document.write('<OPTION VALUE="#36707">I&ordf;-IIae q. 74 a. 2 ad 2'); | |
| 65 document.write('<OPTION VALUE="#36708">I&ordf;-IIae q. 74 a. 2 ad 3'); | |
| 66 document.write('<OPTION VALUE="#36709">I&ordf;-IIae q. 74 a. 3 arg. 1'); | |
| 67 document.write('<OPTION VALUE="#36710">I&ordf;-IIae q. 74 a. 3 arg. 2'); | |
| 68 document.write('<OPTION VALUE="#36711">I&ordf;-IIae q. 74 a. 3 arg. 3'); | |
| 69 document.write('<OPTION VALUE="#36712">I&ordf;-IIae q. 74 a. 3 s. c.'); | |
| 70 document.write('<OPTION VALUE="#36713">I&ordf;-IIae q. 74 a. 3 co.'); | |
| 71 document.write('<OPTION VALUE="#36714">I&ordf;-IIae q. 74 a. 3 ad 1'); | |
| 72 document.write('<OPTION VALUE="#36715">I&ordf;-IIae q. 74 a. 3 ad 2'); | |
| 73 document.write('<OPTION VALUE="#36716">I&ordf;-IIae q. 74 a. 3 ad 3'); | |
| 74 document.write('<OPTION VALUE="#36717">I&ordf;-IIae q. 74 a. 4 arg. 1'); | |
| 75 document.write('<OPTION VALUE="#36718">I&ordf;-IIae q. 74 a. 4 arg. 2'); | |
| 76 document.write('<OPTION VALUE="#36719">I&ordf;-IIae q. 74 a. 4 arg. 3'); | |
| 77 document.write('<OPTION VALUE="#36720">I&ordf;-IIae q. 74 a. 4 s. c.'); | |
| 78 document.write('<OPTION VALUE="#36721">I&ordf;-IIae q. 74 a. 4 co.'); | |
| 79 document.write('<OPTION VALUE="#36722">I&ordf;-IIae q. 74 a. 4 ad 1'); | |
| 80 document.write('<OPTION VALUE="#36723">I&ordf;-IIae q. 74 a. 4 ad 2'); | |
| 81 document.write('<OPTION VALUE="#36724">I&ordf;-IIae q. 74 a. 4 ad 3'); | |
| 82 document.write('<OPTION VALUE="#36725">I&ordf;-IIae q. 74 a. 5 arg. 1'); | |
| 83 document.write('<OPTION VALUE="#36726">I&ordf;-IIae q. 74 a. 5 arg. 2'); | |
| 84 document.write('<OPTION VALUE="#36727">I&ordf;-IIae q. 74 a. 5 arg. 3'); | |
| 85 document.write('<OPTION VALUE="#36728">I&ordf;-IIae q. 74 a. 5 s. c.'); | |
| 86 document.write('<OPTION VALUE="#36729">I&ordf;-IIae q. 74 a. 5 co.'); | |
| 87 document.write('<OPTION VALUE="#36730">I&ordf;-IIae q. 74 a. 5 ad 1'); | |
| 88 document.write('<OPTION VALUE="#36731">I&ordf;-IIae q. 74 a. 5 ad 2'); | |
| 89 document.write('<OPTION VALUE="#36732">I&ordf;-IIae q. 74 a. 5 ad 3'); | |
| 90 document.write('<OPTION VALUE="#36733">I&ordf;-IIae q. 74 a. 6 arg. 1'); | |
| 91 document.write('<OPTION VALUE="#36734">I&ordf;-IIae q. 74 a. 6 arg. 2'); | |
| 92 document.write('<OPTION VALUE="#36735">I&ordf;-IIae q. 74 a. 6 arg. 3'); | |
| 93 document.write('<OPTION VALUE="#36736">I&ordf;-IIae q. 74 a. 6 s. c.'); | |
| 94 document.write('<OPTION VALUE="#36737">I&ordf;-IIae q. 74 a. 6 co.'); | |
| 95 document.write('<OPTION VALUE="#36738">I&ordf;-IIae q. 74 a. 6 ad 1'); | |
| 96 document.write('<OPTION VALUE="#36739">I&ordf;-IIae q. 74 a. 6 ad 2'); | |
| 97 document.write('<OPTION VALUE="#36740">I&ordf;-IIae q. 74 a. 6 ad 3'); | |
| 98 document.write('<OPTION VALUE="#36741">I&ordf;-IIae q. 74 a. 7 arg. 1'); | |
| 99 document.write('<OPTION VALUE="#36742">I&ordf;-IIae q. 74 a. 7 arg. 2'); | |
| 100 document.write('<OPTION VALUE="#36743">I&ordf;-IIae q. 74 a. 7 arg. 3'); | |
| 101 document.write('<OPTION VALUE="#36744">I&ordf;-IIae q. 74 a. 7 arg. 4'); | |
| 102 document.write('<OPTION VALUE="#36745">I&ordf;-IIae q. 74 a. 7 s. c.'); | |
| 103 document.write('<OPTION VALUE="#36746">I&ordf;-IIae q. 74 a. 7 co.'); | |
| 104 document.write('<OPTION VALUE="#36747">I&ordf;-IIae q. 74 a. 7 ad 1'); | |
| 105 document.write('<OPTION VALUE="#36748">I&ordf;-IIae q. 74 a. 7 ad 2'); | |
| 106 document.write('<OPTION VALUE="#36749">I&ordf;-IIae q. 74 a. 7 ad 3'); | |
| 107 document.write('<OPTION VALUE="#36750">I&ordf;-IIae q. 74 a. 7 ad 4'); | |
| 108 document.write('<OPTION VALUE="#36751">I&ordf;-IIae q. 74 a. 8 arg. 1'); | |
| 109 document.write('<OPTION VALUE="#36752">I&ordf;-IIae q. 74 a. 8 arg. 2'); | |
| 110 document.write('<OPTION VALUE="#36753">I&ordf;-IIae q. 74 a. 8 arg. 3'); | |
| 111 document.write('<OPTION VALUE="#36754">I&ordf;-IIae q. 74 a. 8 arg. 4'); | |
| 112 document.write('<OPTION VALUE="#36755">I&ordf;-IIae q. 74 a. 8 arg. 5'); | |
| 113 document.write('<OPTION VALUE="#36756">I&ordf;-IIae q. 74 a. 8 arg. 6'); | |
| 114 document.write('<OPTION VALUE="#36757">I&ordf;-IIae q. 74 a. 8 s. c.'); | |
| 115 document.write('<OPTION VALUE="#36758">I&ordf;-IIae q. 74 a. 8 co.'); | |
| 116 document.write('<OPTION VALUE="#36759">I&ordf;-IIae q. 74 a. 8 ad 1'); | |
| 117 document.write('<OPTION VALUE="#36760">I&ordf;-IIae q. 74 a. 8 ad 2'); | |
| 118 document.write('<OPTION VALUE="#36761">I&ordf;-IIae q. 74 a. 8 ad 3'); | |
| 119 document.write('<OPTION VALUE="#36762">I&ordf;-IIae q. 74 a. 8 ad 4'); | |
| 120 document.write('<OPTION VALUE="#36763">I&ordf;-IIae q. 74 a. 8 ad 5'); | |
| 121 document.write('<OPTION VALUE="#36764">I&ordf;-IIae q. 74 a. 8 ad 6'); | |
| 122 document.write('<OPTION VALUE="#36765">I&ordf;-IIae q. 74 a. 9 arg. 1'); | |
| 123 document.write('<OPTION VALUE="#36766">I&ordf;-IIae q. 74 a. 9 arg. 2'); | |
| 124 document.write('<OPTION VALUE="#36767">I&ordf;-IIae q. 74 a. 9 arg. 3'); | |
| 125 document.write('<OPTION VALUE="#36768">I&ordf;-IIae q. 74 a. 9 s. c.'); | |
| 126 document.write('<OPTION VALUE="#36769">I&ordf;-IIae q. 74 a. 9 co.'); | |
| 127 document.write('<OPTION VALUE="#36770">I&ordf;-IIae q. 74 a. 9 ad 1'); | |
| 128 document.write('<OPTION VALUE="#36771">I&ordf;-IIae q. 74 a. 9 ad 2'); | |
| 129 document.write('<OPTION VALUE="#36772">I&ordf;-IIae q. 74 a. 9 ad 3'); | |
| 130 document.write('<OPTION VALUE="#36773">I&ordf;-IIae q. 74 a. 10 arg. 1'); | |
| 131 document.write('<OPTION VALUE="#36774">I&ordf;-IIae q. 74 a. 10 arg. 2'); | |
| 132 document.write('<OPTION VALUE="#36775">I&ordf;-IIae q. 74 a. 10 arg. 3'); | |
| 133 document.write('<OPTION VALUE="#36776">I&ordf;-IIae q. 74 a. 10 s. c.'); | |
| 134 document.write('<OPTION VALUE="#36777">I&ordf;-IIae q. 74 a. 10 co.'); | |
| 135 document.write('<OPTION VALUE="#36778">I&ordf;-IIae q. 74 a. 10 ad 1'); | |
| 136 document.write('<OPTION VALUE="#36779">I&ordf;-IIae q. 74 a. 10 ad 2'); | |
| 137 document.write('<OPTION VALUE="#36780">I&ordf;-IIae q. 74 a. 10 ad 3'); | |
| 138 document.write('<\/SELECT>'); | |
| 139 document.write('<BR><BR>'); | |
| 140 document.write('<INPUT TYPE="button" VALUE="Agedum" ONCLICK="go()">'); | |
| 141 document.write('<\/FORM>'); | |
| 142 // --> | |
| 143 // | |
| 144 </script><br/> | |
| 145 <hr/> | |
| 146 <br/></div><div class="q" id="q74"><h2>Quaestio 74</h2><div class="p"><h3>Prooemium</h3><p title="I-II q. 74 pr."><a name="36692"><span class="ref">[36692] | |
| 147 Iª-IIae q. 74 pr.</span></a> Deinde considerandum est de | |
| 28 | 148 subiecto vitiorum, sive peccatorum. Et circa hoc quaeruntur decem. |
| 149 Primo, utrum voluntas possit esse subiectum peccati. Secundo, utrum | |
| 150 voluntas sola sit peccati subiectum. Tertio, utrum sensualitas | |
| 151 possit esse subiectum peccati. Quarto, utrum possit esse subiectum | |
| 152 peccati mortalis. Quinto, utrum ratio possit esse subiectum | |
| 153 peccati. Sexto, utrum delectatio morosa, vel non morosa, sit in | |
| 154 ratione inferiori sicut in subiecto. Septimo, utrum peccatum | |
| 155 consensus in actum sit in superiori ratione sicut in subiecto. | |
| 156 Octavo, utrum ratio inferior possit esse subiectum peccati | |
| 157 mortalis. Nono, utrum ratio superior possit esse subiectum peccati | |
| 158 venialis. Decimo, utrum in ratione superiori possit esse peccatum | |
| 53 | 159 veniale circa proprium obiectum.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 1</h3><p title="I-II q. 74 a. 1 arg. 1"><a name="36693"><span class="ref">[36693] Iª-IIae q. 74 a. 1 arg. 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 160 sic proceditur. Videtur quod voluntas non possit esse subiectum |
| 161 peccati. Dicit enim Dionysius, in IV cap. de Div. Nom., quod | |
| 162 <i>malum est praeter voluntatem et intentionem</i>. Sed peccatum | |
| 163 habet rationem mali. Ergo peccatum non potest esse in | |
| 53 | 164 voluntate.</p><p title="I-II q. 74 a. 1 arg. 2"><a name="36694"><span class="ref">[36694] Iª-IIae q. 74 a. 1 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 165 voluntas est boni, vel apparentis boni. Ex hoc autem quod voluntas |
| 166 vult bonum, non peccat, hoc autem quod vult apparens bonum quod non | |
| 167 est vere bonum, magis pertinere videtur ad defectum virtutis | |
| 168 apprehensivae quam ad defectum voluntatis. Ergo peccatum nullo modo | |
| 53 | 169 est in voluntate.</p><p title="I-II q. 74 a. 1 arg. 3"><a name="36695"><span class="ref">[36695] Iª-IIae q. 74 a. 1 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 170 non potest esse idem subiectum peccati, et causa efficiens, quia |
| 171 causa efficiens et materialis non incidunt in idem, ut dicitur in | |
| 172 II Physic. Sed voluntas est causa efficiens peccati, prima enim | |
| 173 causa peccandi est voluntas, ut Augustinus dicit, in libro de | |
| 53 | 174 duabus animabus. Ergo non est subiectum peccati.</p><p title="I-II q. 74 a. 1 s. c."><a name="36696"><span class="ref">[36696] Iª-IIae q. 74 a. 1 s. c.</span></a> Sed contra |
| 28 | 175 est quod Augustinus dicit, in libro Retract., quod <i>voluntas est |
| 53 | 176 qua peccatur, et recte vivitur</i>.</p><p title="I-II q. 74 a. 1 co."><a name="36697"><span class="ref">[36697] Iª-IIae q. 74 a. 1 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 177 dicendum quod peccatum quidam actus est, sicut supra dictum est. |
| 178 Actuum autem quidam transeunt in exteriorem materiam, ut urere et | |
| 179 secare, et huiusmodi actus habent pro materia et subiecto id in | |
| 180 quod transit actio; sicut philosophus dicit, in III Physic., quod | |
| 181 motus est actus mobilis a movente. Quidam vero actus sunt non | |
| 182 transeuntes in exteriorem materiam, sed manentes in agente, sicut | |
| 183 appetere et cognoscere, et tales actus sunt omnes actus morales, | |
| 184 sive sint actus virtutum, sive peccatorum. Unde oportet quod | |
| 185 proprium subiectum actus peccati sit potentia quae est principium | |
| 186 actus. Cum autem proprium sit actuum moralium quod sint voluntarii, | |
| 187 ut supra habitum est; sequitur quod voluntas, quae est principium | |
| 188 actuum voluntariorum, sive bonorum sive malorum, quae sunt peccata, | |
| 189 sit principium peccatorum. Et ideo sequitur quod peccatum sit in | |
| 53 | 190 voluntate sicut in subiecto.</p><p title="I-II q. 74 a. 1 ad 1"><a name="36698"><span class="ref">[36698] Iª-IIae q. 74 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 191 ergo dicendum quod malum dicitur esse praeter voluntatem, quia |
| 192 voluntas non tendit in ipsum sub ratione mali. Sed quia aliquod | |
| 193 malum est apparens bonum, ideo voluntas aliquando appetit aliquod | |
| 53 | 194 malum. Et secundum hoc peccatum est in voluntate.</p><p title="I-II q. 74 a. 1 ad 2"><a name="36699"><span class="ref">[36699] Iª-IIae q. 74 a. 1 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 195 dicendum quod si defectus apprehensivae virtutis nullo modo |
| 196 subiaceret voluntati, non esset peccatum nec in voluntate nec in | |
| 197 apprehensiva virtute, sicut patet in his qui habent ignorantiam | |
| 198 invincibilem. Et ideo relinquitur quod etiam defectus apprehensivae | |
| 53 | 199 virtutis subiacens voluntati, deputetur in peccatum.</p><p title="I-II q. 74 a. 1 ad 3"><a name="36700"><span class="ref">[36700] Iª-IIae q. 74 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 200 dicendum quod ratio illa procedit in causis efficientibus quarum |
| 201 actiones transeunt in materiam exteriorem, et quae non movent se, | |
| 202 sed alia. Cuius contrarium est in voluntate. Unde ratio non | |
| 53 | 203 sequitur.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 2</h3><p title="I-II q. 74 a. 2 arg. 1"><a name="36701"><span class="ref">[36701] Iª-IIae q. 74 a. 2 arg. 1</span></a> Ad secundum |
| 28 | 204 sic proceditur. Videtur quod sola voluntas sit subiectum peccati. |
| 205 Dicit enim Augustinus, in libro de duabus animabus, quod <i>non | |
| 206 nisi voluntate peccatur</i>. Sed peccatum est sicut in subiecto in | |
| 207 potentia qua peccatur. Ergo sola voluntas est subiectum | |
| 53 | 208 peccati.</p><p title="I-II q. 74 a. 2 arg. 2"><a name="36702"><span class="ref">[36702] Iª-IIae q. 74 a. 2 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 209 peccatum est quoddam malum contra rationem. Sed bonum et malum ad |
| 210 rationem pertinens, est obiectum solius voluntatis. Ergo sola | |
| 53 | 211 voluntas est subiectum peccati.</p><p title="I-II q. 74 a. 2 arg. 3"><a name="36703"><span class="ref">[36703] Iª-IIae q. 74 a. 2 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 212 omne peccatum est actus voluntarius, quia, ut dicit Augustinus, in |
| 213 libro de Lib. Arb., <i>peccatum adeo est voluntarium, quod si non | |
| 214 sit voluntarium, non est peccatum</i>. Sed actus aliarum virium non | |
| 215 sunt voluntarii nisi inquantum illae vires moventur a voluntate. | |
| 216 Hoc autem non sufficit ad hoc quod sint subiectum peccati, quia | |
| 217 secundum hoc etiam membra exteriora, quae moventur a voluntate, | |
| 218 essent subiectum peccati; quod patet esse falsum. Ergo sola | |
| 53 | 219 voluntas est subiectum peccati.</p><p title="I-II q. 74 a. 2 s. c."><a name="36704"><span class="ref">[36704] Iª-IIae q. 74 a. 2 s. c.</span></a> Sed contra, |
| 28 | 220 peccatum virtuti contrariatur. Contraria autem sunt circa idem. Sed |
| 221 aliae etiam vires animae praeter voluntatem, sunt subiecta | |
| 222 virtutum, ut supra dictum est. Ergo non sola voluntas est subiectum | |
| 53 | 223 peccati.</p><p title="I-II q. 74 a. 2 co."><a name="36705"><span class="ref">[36705] Iª-IIae q. 74 a. 2 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 224 dicendum quod, sicut ex praedictis patet, omne quod est principium |
| 225 voluntarii actus, est subiectum peccati. Actus autem voluntarii | |
| 226 dicuntur non solum illi qui eliciuntur a voluntate, sed etiam illi | |
| 227 qui a voluntate imperantur; ut supra dictum est, cum de voluntario | |
| 228 ageretur. Unde non sola voluntas potest esse subiectum peccati, sed | |
| 229 omnes illae potentiae quae possunt moveri ad suos actus, vel ab eis | |
| 230 reprimi, per voluntatem. Et eaedem etiam potentiae sunt subiecta | |
| 231 habituum moralium bonorum vel malorum, quia eiusdem est actus et | |
| 53 | 232 habitus.</p><p title="I-II q. 74 a. 2 ad 1"><a name="36706"><span class="ref">[36706] Iª-IIae q. 74 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 233 ergo dicendum quod non peccatur nisi voluntate sicut primo movente, |
| 53 | 234 aliis autem potentiis peccatur sicut ab ea motis.</p><p title="I-II q. 74 a. 2 ad 2"><a name="36707"><span class="ref">[36707] Iª-IIae q. 74 a. 2 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 235 dicendum quod bonum et malum pertinent ad voluntatem sicut per se |
| 236 obiecta ipsius, sed aliae potentiae habent aliquod determinatum | |
| 237 bonum et malum, ratione cuius potest in eis esse et virtus et | |
| 238 vitium et peccatum, secundum quod participant voluntate et | |
| 53 | 239 ratione.</p><p title="I-II q. 74 a. 2 ad 3"><a name="36708"><span class="ref">[36708] Iª-IIae q. 74 a. 2 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 240 dicendum quod membra corporis non sunt principia actuum, sed solum |
| 241 organa, unde et comparantur ad animam moventem sicut servus, qui | |
| 242 agitur et non agit. Potentiae autem appetitivae interiores | |
| 243 comparantur ad rationem quasi liberae, quia agunt quodammodo et | |
| 244 aguntur, ut patet per id quod dicitur I Polit. Et praeterea actus | |
| 245 exteriorum membrorum sunt actiones in exteriorem materiam | |
| 246 transeuntes, sicut patet de percussione in peccato homicidii. Et | |
| 53 | 247 propter hoc non est similis ratio.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 3</h3><p title="I-II q. 74 a. 3 arg. 1"><a name="36709"><span class="ref">[36709] Iª-IIae q. 74 a. 3 arg. 1</span></a> Ad tertium |
| 28 | 248 sic proceditur. Videtur quod in sensualitate non possit esse |
| 249 peccatum. Peccatum enim est proprium homini, qui ex suis actibus | |
| 250 laudatur vel vituperatur. Sed sensualitas est communis nobis et | |
| 53 | 251 brutis. Ergo in sensualitate non potest esse peccatum.</p><p title="I-II q. 74 a. 3 arg. 2"><a name="36710"><span class="ref">[36710] Iª-IIae q. 74 a. 3 arg. 2</span></a> |
| 28 | 252 <i>Praeterea, nullus peccat in eo quod vitare non potest</i>; sicut |
| 253 Augustinus dicit, in libro de Lib. Arb. Sed homo non potest vitare | |
| 254 quin actus sensualitatis sit inordinatus, est enim sensualitas | |
| 255 perpetuae corruptionis, quandiu in hac mortali vita vivimus; unde | |
| 256 et per serpentem significatur, ut Augustinus dicit, XII de Trin. | |
| 53 | 257 Ergo inordinatio motus sensualitatis non est peccatum.</p><p title="I-II q. 74 a. 3 arg. 3"><a name="36711"><span class="ref">[36711] Iª-IIae q. 74 a. 3 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 258 illud quod homo ipse non facit, non imputatur ei ad peccatum. Sed |
| 259 hoc solum videmur nos ipsi facere, quod cum deliberatione rationis | |
| 260 facimus; ut philosophus dicit, in IX Ethic. Ergo motus | |
| 261 sensualitatis qui est sine deliberatione rationis, non imputatur | |
| 53 | 262 homini ad peccatum.</p><p title="I-II q. 74 a. 3 s. c."><a name="36712"><span class="ref">[36712] Iª-IIae q. 74 a. 3 s. c.</span></a> Sed contra |
| 28 | 263 est quod dicitur Rom. VII, <i>non enim quod volo bonum, hoc ago; |
| 264 sed quod odi malum, illud facio</i>, quod exponit Augustinus de | |
| 265 malo concupiscentiae, quam constat esse motum quendam | |
| 53 | 266 sensualitatis. Ergo in sensualitate est aliquod peccatum.</p><p title="I-II q. 74 a. 3 co."><a name="36713"><span class="ref">[36713] Iª-IIae q. 74 a. 3 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 267 dicendum quod, sicut supra dictum est, peccatum potest inveniri in |
| 268 qualibet potentia cuius actus potest esse voluntarius et | |
| 269 inordinatus, in quo consistit ratio peccati. Manifestum est autem | |
| 270 quod actus sensualitatis potest esse voluntarius, inquantum | |
| 271 sensualitas, idest appetitus sensitivus, nata est a voluntate | |
| 272 moveri. Unde relinquitur quod in sensualitate possit esse | |
| 53 | 273 peccatum.</p><p title="I-II q. 74 a. 3 ad 1"><a name="36714"><span class="ref">[36714] Iª-IIae q. 74 a. 3 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 274 ergo dicendum quod aliquae vires sensitivae partis, etsi sint |
| 275 communes nobis et brutis, tamen in nobis habent aliquam | |
| 276 excellentiam ex hoc quod rationi iunguntur, sicut nos, prae aliis | |
| 277 animalibus, habemus in parte sensitiva cogitativam et | |
| 278 reminiscentiam, ut in primo dictum est. Et per hunc modum etiam | |
| 279 appetitus sensitivus in nobis prae aliis animalibus habet quandam | |
| 280 excellentiam, scilicet quod natus est obedire rationi. Et quantum | |
| 281 ad hoc, potest esse principium actus voluntarii; et per consequens | |
| 53 | 282 subiectum peccati.</p><p title="I-II q. 74 a. 3 ad 2"><a name="36715"><span class="ref">[36715] Iª-IIae q. 74 a. 3 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 283 dicendum quod perpetua corruptio sensualitatis est intelligenda |
| 284 quantum ad fomitem, qui nunquam totaliter tollitur in hac vita, | |
| 285 transit enim peccatum originale reatu, et remanet actu. Sed talis | |
| 286 corruptio fomitis non impedit quin homo rationabili voluntate | |
| 287 possit reprimere singulos motus inordinatos sensualitatis, si | |
| 288 praesentiat, puta divertendo cogitationem ad alia. Sed dum homo ad | |
| 289 aliud cogitationem divertit, potest etiam circa illud aliquis | |
| 290 inordinatus motus insurgere, sicut cum aliquis transfert | |
| 291 cogitationem suam a delectabilibus carnis, volens concupiscentiae | |
| 292 motus vitare, ad speculationem scientiae, insurgit quandoque | |
| 293 aliquis motus inanis gloriae impraemeditatus. Et ideo non potest | |
| 294 homo vitare omnes huiusmodi motus, propter corruptionem praedictam, | |
| 295 sed hoc solum sufficit ad rationem peccati voluntarii, quod possit | |
| 53 | 296 vitare singulos.</p><p title="I-II q. 74 a. 3 ad 3"><a name="36716"><span class="ref">[36716] Iª-IIae q. 74 a. 3 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 297 dicendum quod illud quod homo facit sine deliberatione rationis, |
| 298 non perfecte ipse facit, quia nihil operatur ibi id quod est | |
| 299 principale in homine. Unde non est perfecte actus humanus. Et per | |
| 300 consequens non potest esse perfecte actus virtutis vel peccati, sed | |
| 301 aliquid imperfectum in genere horum. Unde talis motus sensualitatis | |
| 302 rationem praeveniens, est peccatum veniale, quod est quiddam | |
| 53 | 303 imperfectum in genere peccati.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 4</h3><p title="I-II q. 74 a. 4 arg. 1"><a name="36717"><span class="ref">[36717] Iª-IIae q. 74 a. 4 arg. 1</span></a> Ad quartum |
| 28 | 304 sic proceditur. Videtur quod in sensualitate possit esse peccatum |
| 305 mortale. Actus enim ex obiecto cognoscitur. Sed circa obiecta | |
| 306 sensualitatis contingit peccare mortaliter, sicut circa | |
| 307 delectabilia carnis. Ergo actus sensualitatis potest esse peccatum | |
| 53 | 308 mortale. Et ita in sensualitate peccatum mortale invenitur.</p><p title="I-II q. 74 a. 4 arg. 2"><a name="36718"><span class="ref">[36718] Iª-IIae q. 74 a. 4 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 309 peccatum mortale contrariatur virtuti. Sed virtus potest esse in |
| 310 sensualitate, temperantia enim et fortitudo sunt virtutes | |
| 311 irrationabilium partium, ut philosophus dicit, in III Ethic. Ergo | |
| 312 in sensualitate potest esse peccatum mortale, cum contraria sint | |
| 53 | 313 nata fieri circa idem.</p><p title="I-II q. 74 a. 4 arg. 3"><a name="36719"><span class="ref">[36719] Iª-IIae q. 74 a. 4 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 314 veniale peccatum est dispositio ad mortale. Sed dispositio et |
| 315 habitus sunt in eodem. Cum igitur veniale peccatum sit in | |
| 316 sensualitate, ut dictum est; etiam mortale peccatum esse poterit in | |
| 53 | 317 eadem.</p><p title="I-II q. 74 a. 4 s. c."><a name="36720"><span class="ref">[36720] Iª-IIae q. 74 a. 4 s. c.</span></a> Sed contra |
| 28 | 318 est quod Augustinus dicit, in libro Retract., et habetur in Glossa |
| 319 Rom. VII, inordinatus concupiscentiae motus (qui est peccatum | |
| 320 sensualitatis) potest etiam esse in his qui sunt in gratia, in | |
| 321 quibus tamen peccatum mortale non invenitur. Ergo inordinatus motus | |
| 53 | 322 sensualitatis non est peccatum mortale.</p><p title="I-II q. 74 a. 4 co."><a name="36721"><span class="ref">[36721] Iª-IIae q. 74 a. 4 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 323 dicendum quod, sicut inordinatio corrumpens principium vitae |
| 324 corporalis, causat corporalem mortem; ita etiam inordinatio | |
| 325 corrumpens principium spiritualis vitae, quod est finis ultimus, | |
| 326 causat mortem spiritualem peccati mortalis, ut supra dictum est. | |
| 327 Ordinare autem aliquid in finem non est sensualitatis, sed solum | |
| 328 rationis. Inordinatio autem a fine non est nisi eius cuius est | |
| 329 ordinare in finem. Unde peccatum mortale non potest esse in | |
| 53 | 330 sensualitate, sed solum in ratione.</p><p title="I-II q. 74 a. 4 ad 1"><a name="36722"><span class="ref">[36722] Iª-IIae q. 74 a. 4 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 331 ergo dicendum quod actus sensualitatis potest concurrere ad |
| 332 peccatum mortale, sed tamen actus peccati mortalis non habet quod | |
| 333 sit peccatum mortale, ex eo quod est sensualitatis; sed ex eo quod | |
| 334 est rationis, cuius est ordinare in finem. Et ideo peccatum mortale | |
| 53 | 335 non attribuitur sensualitati, sed rationi.</p><p title="I-II q. 74 a. 4 ad 2"><a name="36723"><span class="ref">[36723] Iª-IIae q. 74 a. 4 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 336 dicendum quod etiam actus virtutis non perficitur per id quod est |
| 337 sensualitatis tantum, sed magis per id quod est rationis et | |
| 338 voluntatis, cuius est eligere, nam actus virtutis moralis non est | |
| 339 sine electione. Unde semper cum actu virtutis moralis, quae | |
| 340 perficit vim appetitivam, est etiam actus prudentiae, quae perficit | |
| 341 vim rationalem. Et idem est etiam de peccato mortali, sicut dictum | |
| 53 | 342 est.</p><p title="I-II q. 74 a. 4 ad 3"><a name="36724"><span class="ref">[36724] Iª-IIae q. 74 a. 4 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 343 dicendum quod dispositio tripliciter se habet ad id ad quod |
| 344 disponit. Quandoque enim est idem et in eodem, sicut scientia | |
| 345 inchoata dicitur esse dispositio ad scientiam perfectam. Quandoque | |
| 346 autem est in eodem, sed non idem, sicut calor est dispositio ad | |
| 347 formam ignis. Quandoque vero nec idem nec in eodem, sicut in his | |
| 348 quae habent ordinem ad invicem ut ex uno perveniatur in aliud, | |
| 349 sicut bonitas imaginationis est dispositio ad scientiam, quae est | |
| 350 in intellectu. Et hoc modo veniale peccatum, quod est in | |
| 351 sensualitate, potest esse dispositio ad peccatum mortale, quod est | |
| 53 | 352 in ratione.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 5</h3><p title="I-II q. 74 a. 5 arg. 1"><a name="36725"><span class="ref">[36725] Iª-IIae q. 74 a. 5 arg. 1</span></a> Ad quintum |
| 28 | 353 sic proceditur. Videtur quod peccatum non possit esse in ratione. |
| 354 Cuiuslibet enim potentiae peccatum est aliquis defectus ipsius. Sed | |
| 355 defectus rationis non est peccatum, sed magis excusat peccatum, | |
| 356 excusatur enim aliquis a peccato propter ignorantiam. Ergo in | |
| 53 | 357 ratione non potest esse peccatum.</p><p title="I-II q. 74 a. 5 arg. 2"><a name="36726"><span class="ref">[36726] Iª-IIae q. 74 a. 5 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 358 primum subiectum peccati est voluntas, ut dictum est. Sed ratio |
| 359 praecedit voluntatem, cum sit directiva ipsius. Ergo peccatum esse | |
| 53 | 360 non potest in ratione.</p><p title="I-II q. 74 a. 5 arg. 3"><a name="36727"><span class="ref">[36727] Iª-IIae q. 74 a. 5 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 361 non potest esse peccatum nisi circa ea quae sunt in nobis. Sed |
| 362 perfectio et defectus rationis non est eorum quae sunt in nobis, | |
| 363 quidam enim sunt naturaliter ratione deficientes, vel ratione | |
| 53 | 364 solertes. Ergo in ratione non est peccatum.</p><p title="I-II q. 74 a. 5 s. c."><a name="36728"><span class="ref">[36728] Iª-IIae q. 74 a. 5 s. c.</span></a> Sed contra |
| 28 | 365 est quod Augustinus dicit, in libro XII de Trin., quod peccatum est |
| 53 | 366 in ratione inferiori et in ratione superiori.</p><p title="I-II q. 74 a. 5 co."><a name="36729"><span class="ref">[36729] Iª-IIae q. 74 a. 5 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 367 dicendum quod peccatum cuiuslibet potentiae consistit in actu |
| 368 ipsius, sicut ex dictis patet. Habet autem ratio duplicem actum, | |
| 369 unum quidem secundum se, in comparatione ad proprium obiectum, quod | |
| 370 est cognoscere aliquod verum; alius autem actus rationis est | |
| 371 inquantum est directiva aliarum virium. Utroque igitur modo | |
| 372 contingit esse peccatum in ratione. Et primo quidem, inquantum | |
| 373 errat in cognitione veri, quod quidem tunc imputatur ei ad | |
| 374 peccatum, quando habet ignorantiam vel errorem circa id quod potest | |
| 375 et debet scire. Secundo, quando inordinatos actus inferiorum virium | |
| 53 | 376 vel imperat, vel etiam post deliberationem non coercet.</p><p title="I-II q. 74 a. 5 ad 1"><a name="36730"><span class="ref">[36730] Iª-IIae q. 74 a. 5 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 377 ergo dicendum quod ratio illa procedit de defectu rationis qui |
| 378 pertinet ad actum proprium respectu proprii obiecti, et hoc quando | |
| 379 est defectus cognitionis eius quod quis non potest scire. Tunc enim | |
| 380 talis defectus rationis non est peccatum, sed excusat a peccato, | |
| 381 sicut patet in his quae per furiosos committuntur. Si vero sit | |
| 382 defectus rationis circa id quod homo potest et debet scire, non | |
| 383 omnino homo excusatur a peccato, sed ipse defectus imputatur ei ad | |
| 384 peccatum. Defectus autem qui est solum in dirigendo alias vires, | |
| 385 semper imputatur ei ad peccatum, quia huic defectui occurrere | |
| 53 | 386 potest per proprium actum.</p><p title="I-II q. 74 a. 5 ad 2"><a name="36731"><span class="ref">[36731] Iª-IIae q. 74 a. 5 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 387 dicendum quod, sicut supra dictum est, cum de actibus voluntatis et |
| 388 rationis ageretur, voluntas quodammodo movet et praecedit rationem, | |
| 389 et ratio quodammodo voluntatem, unde et motus voluntatis dici | |
| 390 potest rationalis, et actus rationis potest dici voluntarius. Et | |
| 391 secundum hoc in ratione invenitur peccatum, vel prout est defectus | |
| 392 eius voluntarius, vel prout actus rationis est principium actus | |
| 53 | 393 voluntatis.</p><p title="I-II q. 74 a. 5 ad 3"><a name="36732"><span class="ref">[36732] Iª-IIae q. 74 a. 5 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 394 patet responsio ex dictis.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 6</h3><p title="I-II q. 74 a. 6 arg. 1"><a name="36733"><span class="ref">[36733] Iª-IIae q. 74 a. 6 arg. 1</span></a> Ad sextum | |
| 28 | 395 sic proceditur. Videtur quod peccatum morosae delectationis non sit |
| 396 in ratione. Delectatio enim importat motum appetitivae virtutis, ut | |
| 397 supra dictum est. Sed vis appetitiva distinguitur a ratione, quae | |
| 398 est vis apprehensiva. Ergo delectatio morosa non est in | |
| 53 | 399 ratione.</p><p title="I-II q. 74 a. 6 arg. 2"><a name="36734"><span class="ref">[36734] Iª-IIae q. 74 a. 6 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 400 ex obiectis cognosci potest ad quam potentiam actus pertineat, per |
| 401 quem potentia ordinatur ad obiectum. Sed quandoque est delectatio | |
| 402 morosa circa bona sensibilia, et non circa bona rationis. Ergo | |
| 53 | 403 peccatum delectationis morosae non est in ratione.</p><p title="I-II q. 74 a. 6 arg. 3"><a name="36735"><span class="ref">[36735] Iª-IIae q. 74 a. 6 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 404 morosum dicitur aliquid propter diuturnitatem temporis. Sed |
| 405 diuturnitas temporis non est ratio quod aliquis actus pertineat ad | |
| 406 aliquam potentiam. Ergo delectatio morosa non pertinet ad | |
| 53 | 407 rationem.</p><p title="I-II q. 74 a. 6 s. c."><a name="36736"><span class="ref">[36736] Iª-IIae q. 74 a. 6 s. c.</span></a> Sed contra |
| 28 | 408 est quod Augustinus dicit, XII de Trin., quod <i>consensus |
| 409 illecebrae si sola cogitationis delectatione contentus est, sic | |
| 410 habendum existimo velut cibum vetitum mulier sola comederit</i>. | |
| 411 Per mulierem autem intelligitur ratio inferior, sicut ibidem ipse | |
| 53 | 412 exponit. Ergo peccatum morosae delectationis est in ratione.</p><p title="I-II q. 74 a. 6 co."><a name="36737"><span class="ref">[36737] Iª-IIae q. 74 a. 6 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 413 dicendum quod, sicut iam dictum est, peccatum contingit esse in |
| 414 ratione quandoque quidem inquantum est directiva humanorum actuum. | |
| 415 Manifestum est autem quod ratio non solum est directiva exteriorum | |
| 416 actuum, sed etiam interiorum passionum. Et ideo quando deficit | |
| 417 ratio in directione interiorum passionum, dicitur esse peccatum in | |
| 418 ratione, sicut etiam quando deficit in directione exteriorum | |
| 419 actuum. Deficit autem in directione passionum interiorum | |
| 420 dupliciter. Uno modo, quando imperat illicitas passiones, sicut | |
| 421 quando homo ex deliberatione provocat sibi motum irae vel | |
| 422 concupiscentiae. Alio modo, quando non reprimit illicitum passionis | |
| 423 motum, sicut cum aliquis, postquam deliberavit quod motus passionis | |
| 424 insurgens est inordinatus, nihilominus circa ipsum immoratur, et | |
| 425 ipsum non expellit. Et secundum hoc dicitur peccatum delectationis | |
| 53 | 426 morosae esse in ratione.</p><p title="I-II q. 74 a. 6 ad 1"><a name="36738"><span class="ref">[36738] Iª-IIae q. 74 a. 6 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 427 ergo dicendum quod delectatio quidem est in vi appetitiva sicut in |
| 428 proximo principio, sed in ratione est sicut in primo motivo, | |
| 429 secundum hoc quod supra dictum est, quod actiones quae non | |
| 430 transeunt in exteriorem materiam, sunt sicut in subiecto in suis | |
| 53 | 431 principiis.</p><p title="I-II q. 74 a. 6 ad 2"><a name="36739"><span class="ref">[36739] Iª-IIae q. 74 a. 6 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 432 dicendum quod ratio actum proprium illicitum habet circa proprium |
| 433 obiectum, sed directionem habet circa omnia obiecta inferiorum | |
| 434 virium quae per rationem dirigi possunt. Et secundum hoc etiam | |
| 53 | 435 delectatio circa sensibilia obiecta pertinet ad rationem.</p><p title="I-II q. 74 a. 6 ad 3"><a name="36740"><span class="ref">[36740] Iª-IIae q. 74 a. 6 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 436 dicendum quod delectatio dicitur morosa non ex mora temporis; sed |
| 437 ex eo quod ratio deliberans circa eam immoratur, nec tamen eam | |
| 438 repellit, <i>tenens et volvens libenter quae statim ut attigerunt | |
| 53 | 439 animum, respui debuerunt</i>, ut Augustinus dicit, XII de Trin.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 7</h3><p title="I-II q. 74 a. 7 arg. 1"><a name="36741"><span class="ref">[36741] Iª-IIae q. 74 a. 7 arg. 1</span></a> Ad septimum |
| 28 | 440 sic proceditur. Videtur quod peccatum consensus in actum non sit in |
| 441 ratione superiori. Consentire enim est actus appetitivae virtutis, | |
| 442 ut supra habitum est. Sed ratio est vis apprehensiva. Ergo peccatum | |
| 53 | 443 consensus in actum non est in ratione superiori.</p><p title="I-II q. 74 a. 7 arg. 2"><a name="36742"><span class="ref">[36742] Iª-IIae q. 74 a. 7 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 444 ratio superior intendit rationibus aeternis inspiciendis et |
| 445 consulendis, ut Augustinus dicit, XII de Trin. Sed quandoque | |
| 446 consentitur in actum non consultis rationibus aeternis, non enim | |
| 447 semper homo cogitat de rebus divinis, quando consentit in aliquem | |
| 448 actum. Ergo peccatum consensus in actum non semper est in ratione | |
| 53 | 449 superiori.</p><p title="I-II q. 74 a. 7 arg. 3"><a name="36743"><span class="ref">[36743] Iª-IIae q. 74 a. 7 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 450 sicut per rationes aeternas potest homo regulare actus exteriores, |
| 451 ita etiam interiores delectationes, vel alias passiones. Sed | |
| 452 consensus in delectationem absque hoc quod opere statuatur | |
| 453 implendum, est rationis inferioris; ut dicit Augustinus, XII de | |
| 454 Trin. Ergo etiam consensus in actum peccati debet interdum attribui | |
| 53 | 455 rationi inferiori.</p><p title="I-II q. 74 a. 7 arg. 4"><a name="36744"><span class="ref">[36744] Iª-IIae q. 74 a. 7 arg. 4</span></a> Praeterea, |
| 28 | 456 sicut ratio superior excedit inferiorem, ita ratio excedit vim |
| 457 imaginativam. Sed quandoque procedit homo in actum per | |
| 458 apprehensionem virtutis imaginativae, absque omni deliberatione | |
| 459 rationis, sicut cum aliquis ex impraemeditato movet manum aut | |
| 460 pedem. Ergo etiam quandoque potest ratio inferior consentire in | |
| 53 | 461 actum peccati, absque ratione superiori.</p><p title="I-II q. 74 a. 7 s. c."><a name="36745"><span class="ref">[36745] Iª-IIae q. 74 a. 7 s. c.</span></a> Sed contra |
| 28 | 462 est quod Augustinus dicit, XII de Trin., <i>si in consensione male |
| 463 utendi rebus quae per sensum corporis sentiuntur, ita decernitur | |
| 464 quodcumque peccatum, ut, si potestas sit, etiam corpore compleatur, | |
| 465 intelligenda est mulier cibum illicitum viro dedisse</i>, per quem | |
| 466 superior ratio significatur. Ergo ad rationem superiorem pertinet | |
| 53 | 467 consentire in actum peccati.</p><p title="I-II q. 74 a. 7 co."><a name="36746"><span class="ref">[36746] Iª-IIae q. 74 a. 7 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 468 dicendum quod consensus importat iudicium quoddam de eo in quod |
| 469 consentitur, sicut enim ratio speculativa iudicat et sententiat de | |
| 470 rebus intelligibilibus, ita ratio practica iudicat et sententiat de | |
| 471 agendis. Est autem considerandum quod in omni iudicio ultima | |
| 472 sententia pertinet ad supremum iudicatorium, sicut videmus in | |
| 473 speculativis quod ultima sententia de aliqua propositione datur per | |
| 474 resolutionem ad prima principia. Quandiu enim remanet aliquod | |
| 475 principium altius, adhuc per ipsum potest examinari id de quo | |
| 476 quaeritur, unde adhuc est suspensum iudicium, quasi nondum data | |
| 477 finali sententia. Manifestum est autem quod actus humani regulari | |
| 478 possunt ex regula rationis humanae, quae sumitur ex rebus creatis, | |
| 479 quas naturaliter homo cognoscit; et ulterius ex regula legis | |
| 480 divinae, ut supra dictum est. Unde cum regula legis divinae sit | |
| 481 superior, consequens est ut ultima sententia, per quam iudicium | |
| 482 finaliter terminatur, pertineat ad rationem superiorem, quae | |
| 483 intendit rationibus aeternis. Cum autem de pluribus occurrit | |
| 484 iudicandum, finale iudicium est de eo quod ultimo occurrit. In | |
| 485 actibus autem humanis ultimo occurrit ipse actus; praeambulum autem | |
| 486 est delectatio, quae inducit ad actum. Et ideo ad rationem | |
| 487 superiorem proprie pertinet consensus in actum; ad rationem vero | |
| 488 inferiorem, quae habet inferius iudicium, pertinet iudicium | |
| 489 praeambulum, quod est de delectatione. Quamvis etiam et de | |
| 490 delectatione superior ratio iudicare possit, quia quidquid iudicio | |
| 491 subditur inferioris, subditur etiam iudicio superioris, sed non | |
| 53 | 492 convertitur.</p><p title="I-II q. 74 a. 7 ad 1"><a name="36747"><span class="ref">[36747] Iª-IIae q. 74 a. 7 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 493 ergo dicendum quod consentire est actus appetitivae virtutis non |
| 494 absolute, sed consequenter ad actum rationis deliberantis et | |
| 495 iudicantis, ut supra dictum est, in hoc enim terminatur consensus, | |
| 496 quod voluntas tendit in id quod est ratione iudicatum. Unde | |
| 53 | 497 consensus potest attribui et voluntati et rationi.</p><p title="I-II q. 74 a. 7 ad 2"><a name="36748"><span class="ref">[36748] Iª-IIae q. 74 a. 7 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 498 dicendum quod ex hoc ipso quod ratio superior non dirigit actus |
| 499 humanos secundum legem divinam, impediens actum peccati, dicitur | |
| 500 ipsa consentire; sive cogitet de lege aeterna, sive non. Cum enim | |
| 501 cogitat de lege Dei, actu eam contemnit, cum vero non cogitat, eam | |
| 502 negligit per modum omissionis cuiusdam. Unde omnibus modis | |
| 503 consensus in actum peccati procedit ex superiori ratione, quia, ut | |
| 504 Augustinus dicit, XII de Trin., <i>non potest peccatum efficaciter | |
| 505 perpetrandum mente decerni, nisi illa mentis intentio penes quam | |
| 506 summa potestas est membra in opus movendi vel ab opere cohibendi, | |
| 53 | 507 malae actioni cedat aut serviat</i>.</p><p title="I-II q. 74 a. 7 ad 3"><a name="36749"><span class="ref">[36749] Iª-IIae q. 74 a. 7 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 508 dicendum quod ratio superior, per considerationem legis aeternae, |
| 509 sicut potest dirigere vel cohibere actum exteriorem, ita etiam | |
| 510 delectationem interiorem. Sed tamen antequam ad iudicium superioris | |
| 511 rationis deveniatur, statim ut sensualitas proponit delectationem, | |
| 512 inferior ratio, per rationes temporales deliberans, quandoque | |
| 513 huiusmodi delectationem acceptat, et tunc consensus in | |
| 514 delectationem pertinet ad inferiorem rationem. Si vero etiam | |
| 515 consideratis rationibus aeternis, homo in eodem consensu | |
| 516 perseveret, iam talis consensus ad superiorem rationem | |
| 53 | 517 pertinebit.</p><p title="I-II q. 74 a. 7 ad 4"><a name="36750"><span class="ref">[36750] Iª-IIae q. 74 a. 7 ad 4</span></a> Ad quartum |
| 28 | 518 dicendum quod apprehensio virtutis imaginativae est subita et sine |
| 519 deliberatione, et ideo potest aliquem actum causare antequam | |
| 520 superior vel inferior ratio etiam habeat tempus deliberandi. Sed | |
| 521 iudicium rationis inferioris est cum deliberatione, quae indiget | |
| 522 tempore, in quo etiam ratio superior deliberare potest. Unde si non | |
| 53 | 523 cohibeat ab actu peccati per suam deliberationem, ei imputatur.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 8</h3><p title="I-II q. 74 a. 8 arg. 1"><a name="36751"><span class="ref">[36751] Iª-IIae q. 74 a. 8 arg. 1</span></a> Ad octavum |
| 28 | 524 sic proceditur. Videtur quod consensus in delectationem non sit |
| 525 peccatum mortale. Consentire enim in delectationem pertinet ad | |
| 526 rationem inferiorem, cuius non est intendere rationibus aeternis | |
| 527 vel legi divinae, et per consequens nec ab eis averti. Sed omne | |
| 528 peccatum mortale est per aversionem a lege divina; ut patet per | |
| 529 definitionem Augustini, de peccato mortali datam, quae supra posita | |
| 53 | 530 est. Ergo consensus in delectationem non est peccatum mortale.</p><p title="I-II q. 74 a. 8 arg. 2"><a name="36752"><span class="ref">[36752] Iª-IIae q. 74 a. 8 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 531 consentire in aliquid non est malum nisi quia illud est malum in |
| 532 quod consentitur. Sed propter quod unumquodque, et illud magis, vel | |
| 533 saltem non minus. Non ergo illud in quod consentitur, potest esse | |
| 534 minus malum quam consensus. Sed delectatio sine opere non est | |
| 535 peccatum mortale, sed veniale tantum. Ergo nec consensus in | |
| 53 | 536 delectationem est peccatum mortale.</p><p title="I-II q. 74 a. 8 arg. 3"><a name="36753"><span class="ref">[36753] Iª-IIae q. 74 a. 8 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 537 delectationes differunt in bonitate et malitia secundum |
| 538 differentiam operationum, ut dicit philosophus, in X Ethic. Sed | |
| 539 alia operatio est interior cogitatio, et alia actus exterior, puta | |
| 540 fornicationis. Ergo et delectatio consequens actum interioris | |
| 541 cogitationis, tantum differt a delectatione fornicationis in | |
| 542 bonitate vel malitia, quantum differt cogitatio interior ab actu | |
| 543 exteriori. Et per consequens etiam eodem modo differt consentire in | |
| 544 utrumque. Sed cogitatio interior non est peccatum mortale; nec | |
| 545 etiam consensus in cogitationem. Ergo per consequens nec consensus | |
| 53 | 546 in delectationem.</p><p title="I-II q. 74 a. 8 arg. 4"><a name="36754"><span class="ref">[36754] Iª-IIae q. 74 a. 8 arg. 4</span></a> Praeterea, |
| 28 | 547 exterior actus fornicationis vel adulterii non est peccatum mortale |
| 548 ratione delectationis, quae etiam invenitur in actu matrimoniali; | |
| 549 sed ratione inordinationis ipsius actus. Sed ille qui consentit in | |
| 550 delectationem, non propter hoc consentit in deordinationem actus. | |
| 53 | 551 Ergo non videtur mortaliter peccare.</p><p title="I-II q. 74 a. 8 arg. 5"><a name="36755"><span class="ref">[36755] Iª-IIae q. 74 a. 8 arg. 5</span></a> Praeterea, |
| 28 | 552 peccatum homicidii est gravius quam simplicis fornicationis. Sed |
| 553 consentire in delectationem quae consequitur cogitationem de | |
| 554 homicidio, non est peccatum mortale. Ergo multo minus consentire in | |
| 555 delectationem quae consequitur cogitationem de fornicatione, est | |
| 53 | 556 peccatum mortale.</p><p title="I-II q. 74 a. 8 arg. 6"><a name="36756"><span class="ref">[36756] Iª-IIae q. 74 a. 8 arg. 6</span></a> Praeterea, |
| 28 | 557 oratio dominica quotidie dicitur pro remissione venialium, ut |
| 558 Augustinus dicit. Sed consensum in delectationem Augustinus docet | |
| 559 esse abolendum per orationem dominicam, dicit enim, in XII de | |
| 560 Trin., quod <i>hoc est longe minus peccatum quam si opere statuatur | |
| 561 implendum, et ideo de talibus quoque cogitationibus venia petenda | |
| 562 est, pectusque percutiendum, atque dicendum, dimitte nobis debita | |
| 563 nostra</i>. Ergo consensus in delectationem est peccatum | |
| 53 | 564 veniale.</p><p title="I-II q. 74 a. 8 s. c."><a name="36757"><span class="ref">[36757] Iª-IIae q. 74 a. 8 s. c.</span></a> Sed contra |
| 28 | 565 est quod Augustinus post pauca subdit, <i>totus homo damnabitur, |
| 566 nisi haec quae, sine voluntate operandi, sed tamen cum voluntate | |
| 567 animum talibus oblectandi, solius cogitationis sentiuntur esse | |
| 568 peccata, per mediatoris gratiam remittantur</i>. Sed nullus | |
| 569 damnatur nisi pro peccato mortali. Ergo consensus in delectationem | |
| 53 | 570 est peccatum mortale.</p><p title="I-II q. 74 a. 8 co."><a name="36758"><span class="ref">[36758] Iª-IIae q. 74 a. 8 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 571 dicendum quod circa hoc aliqui diversimode opinati sunt. Quidam |
| 572 enim dixerunt quod consensus in delectationem non est peccatum | |
| 573 mortale, sed veniale tantum. Alii vero dixerunt quod est peccatum | |
| 574 mortale, et haec opinio est communior et verisimilior. Est enim | |
| 575 considerandum quod, cum omnis delectatio consequatur aliquam | |
| 576 operationem, ut dicitur in X Ethic.; et iterum cum omnis delectatio | |
| 577 habeat aliquod obiectum, delectatio quaelibet potest comparari ad | |
| 578 duo, scilicet ad operationem quam consequitur, et ad obiectum in | |
| 579 quo quis delectatur. Contingit autem quod aliqua operatio sit | |
| 580 obiectum delectationis, sicut et aliqua alia res, quia ipsa | |
| 581 operatio potest accipi ut bonum et finis, in quo quis delectatus | |
| 582 requiescit. Et quandoque quidem ipsamet operatio quam consequitur | |
| 583 delectatio, est obiectum delectationis, inquantum scilicet vis | |
| 584 appetitiva, cuius est delectari, reflectitur in ipsam operationem | |
| 585 sicut in quoddam bonum; puta cum aliquis cogitat, et delectatur de | |
| 586 hoc ipso quod cogitat, inquantum sua cogitatio placet. Quandoque | |
| 587 vero delectatio consequens unam operationem, puta cogitationem | |
| 588 aliquam, habet pro obiecto aliam operationem quasi rem cogitatam, | |
| 589 et tunc talis delectatio procedit ex inclinatione appetitus non | |
| 590 quidem in cogitationem, sed in operationem cogitatam. Sic igitur | |
| 591 aliquis de fornicatione cogitans, de duobus potest delectari, uno | |
| 592 modo, de ipsa cogitatione; alio modo, de fornicatione cogitata. | |
| 593 Delectatio autem de cogitatione ipsa sequitur inclinationem | |
| 594 affectus in cogitationem ipsam. Cogitatio autem ipsa secundum se | |
| 595 non est peccatum mortale, immo quandoque est veniale tantum, puta | |
| 596 cum aliquis inutiliter cogitat; quandoque autem sine peccato | |
| 597 omnino, puta cum aliquis utiliter de ea cogitat, sicut cum vult de | |
| 598 ea praedicare vel disputare. Et ideo per consequens affectio et | |
| 599 delectatio quae sic est de cogitatione fornicationis, non est de | |
| 600 genere peccati mortalis; sed quandoque est peccatum veniale, | |
| 601 quandoque nullum. Unde nec consensus in talem delectationem est | |
| 602 peccatum mortale. Et secundum hoc prima opinio habet veritatem. | |
| 603 Quod autem aliquis cogitans de fornicatione, delectetur de ipso | |
| 604 actu cogitato, hoc contingit ex hoc quod affectio eius inclinata | |
| 605 est in hunc actum. Unde quod aliquis consentiat in talem | |
| 606 delectationem, hoc nihil aliud est quam quod ipse consentiat in hoc | |
| 607 quod affectus suus sit inclinatus in fornicationem, nullus enim | |
| 608 delectatur nisi in eo quod est conforme appetitui eius. Quod autem | |
| 609 aliquis ex deliberatione eligat quod affectus suus conformetur his | |
| 610 quae secundum se sunt peccata mortalia, est peccatum mortale. Unde | |
| 611 talis consensus in delectationem peccati mortalis, est peccatum | |
| 53 | 612 mortale; ut secunda opinio ponit.</p><p title="I-II q. 74 a. 8 ad 1"><a name="36759"><span class="ref">[36759] Iª-IIae q. 74 a. 8 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 613 ergo dicendum quod consensus in delectationem potest esse non solum |
| 614 rationis inferioris, sed etiam superioris, ut dictum est. Et tamen | |
| 615 ipsa etiam ratio inferior potest averti a rationibus aeternis. Quia | |
| 616 etsi non intendit eis ut secundum eas regulans, quod est proprium | |
| 617 superioris rationis; intendit tamen eis ut secundum eas regulata. | |
| 618 Et hoc modo, ab eis se avertens, potest peccare mortaliter. Nam et | |
| 619 actus inferiorum virium, et etiam exteriorum membrorum, possunt | |
| 620 esse peccata mortalia, secundum quod deficit ordinatio superioris | |
| 53 | 621 rationis regulantis eos secundum rationes aeternas.</p><p title="I-II q. 74 a. 8 ad 2"><a name="36760"><span class="ref">[36760] Iª-IIae q. 74 a. 8 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 622 dicendum quod consensus in peccatum quod est veniale ex genere, est |
| 623 veniale peccatum. Et secundum hoc potest concludi quod consensus in | |
| 624 delectationem quae est de ipsa vana cogitatione fornicationis, est | |
| 625 peccatum veniale. Sed delectatio quae est in ipso actu | |
| 626 fornicationis, de genere suo est peccatum mortale. Sed quod ante | |
| 627 consensum sit veniale peccatum tantum, hoc est per accidens, | |
| 628 scilicet propter imperfectionem actus. Quae quidem imperfectio | |
| 629 tollitur per consensum deliberatum supervenientem. Unde ex hoc | |
| 53 | 630 adducitur in suam naturam, ut sit peccatum mortale.</p><p title="I-II q. 74 a. 8 ad 3"><a name="36761"><span class="ref">[36761] Iª-IIae q. 74 a. 8 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 631 dicendum quod ratio illa procedit de delectatione quae habet |
| 53 | 632 cogitationem pro obiecto.</p><p title="I-II q. 74 a. 8 ad 4"><a name="36762"><span class="ref">[36762] Iª-IIae q. 74 a. 8 ad 4</span></a> Ad quartum |
| 28 | 633 dicendum quod delectatio quae habet actum exteriorem pro obiecto, |
| 634 non potest esse absque complacentia exterioris actus secundum se; | |
| 635 etiam si non statuatur implendum, propter prohibitionem alicuius | |
| 636 superioris. Unde actus fit inordinatus, et per consequens | |
| 53 | 637 delectatio erit inordinata.</p><p title="I-II q. 74 a. 8 ad 5"><a name="36763"><span class="ref">[36763] Iª-IIae q. 74 a. 8 ad 5</span></a> Ad quintum |
| 28 | 638 dicendum quod etiam consensus in delectationem quae procedit ex |
| 639 complacentia ipsius actus homicidii cogitati, est peccatum mortale. | |
| 640 Non autem consensus in delectationem quae procedit ex complacentia | |
| 53 | 641 cogitationis de homicidio.</p><p title="I-II q. 74 a. 8 ad 6"><a name="36764"><span class="ref">[36764] Iª-IIae q. 74 a. 8 ad 6</span></a> Ad sextum |
| 28 | 642 dicendum quod oratio dominica non solum contra peccata venialia |
| 53 | 643 dicenda est, sed etiam contra mortalia.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 9</h3><p title="I-II q. 74 a. 9 arg. 1"><a name="36765"><span class="ref">[36765] Iª-IIae q. 74 a. 9 arg. 1</span></a> Ad nonum |
| 28 | 644 sic proceditur. Videtur quod in superiori ratione non possit esse |
| 645 peccatum veniale, secundum quod est directiva inferiorum virium, | |
| 646 idest secundum quod consentit in actum peccati. Dicit enim | |
| 647 Augustinus, in XII de Trin., quod ratio superior inhaeret | |
| 648 rationibus aeternis. Sed peccare mortaliter est per aversionem a | |
| 649 rationibus aeternis. Ergo videtur quod in superiori ratione non | |
| 53 | 650 possit esse peccatum nisi mortale.</p><p title="I-II q. 74 a. 9 arg. 2"><a name="36766"><span class="ref">[36766] Iª-IIae q. 74 a. 9 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 651 superior ratio se habet in vita spirituali tanquam principium; |
| 652 sicut et cor in vita corporali. Sed infirmitates cordis sunt | |
| 53 | 653 mortales. Ergo peccata superioris rationis sunt mortalia.</p><p title="I-II q. 74 a. 9 arg. 3"><a name="36767"><span class="ref">[36767] Iª-IIae q. 74 a. 9 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 654 peccatum veniale fit mortale, si fiat ex contemptu. Sed hoc non |
| 655 videtur esse sine contemptu, quod aliquis ex deliberatione peccet | |
| 656 etiam venialiter. Cum ergo consensus rationis superioris semper sit | |
| 657 cum deliberatione legis divinae, videtur quod non possit esse sine | |
| 53 | 658 peccato mortali, propter contemptum divinae legis.</p><p title="I-II q. 74 a. 9 s. c."><a name="36768"><span class="ref">[36768] Iª-IIae q. 74 a. 9 s. c.</span></a> Sed contra, |
| 28 | 659 consensus in actum peccati pertinet ad rationem superiorem, ut |
| 660 supra dictum est. Sed consensus in actum peccati venialis est | |
| 661 peccatum veniale. Ergo in superiori ratione potest esse peccatum | |
| 53 | 662 veniale.</p><p title="I-II q. 74 a. 9 co."><a name="36769"><span class="ref">[36769] Iª-IIae q. 74 a. 9 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 663 dicendum quod, sicut Augustinus dicit, in XII de Trin., ratio |
| 664 superior <i>inhaeret rationibus aeternis conspiciendis aut | |
| 665 consulendis</i>, conspiciendis quidem, secundum quod earum | |
| 666 veritatem speculatur; consulendis autem, secundum quod per rationes | |
| 667 aeternas de aliis iudicat et ordinat; ad quod pertinet quod, | |
| 668 deliberando per rationes aeternas, consentit in aliquem actum, vel | |
| 669 dissentit ab eo. Contingit autem quod inordinatio actus in quem | |
| 670 consentit, non contrariatur rationibus aeternis, quia non est cum | |
| 671 aversione a fine ultimo, sicut contrariatur actus peccati mortalis, | |
| 672 sed est praeter eas, sicut actus peccati venialis. Unde quando | |
| 673 ratio superior in actum peccati venialis consentit, non avertitur a | |
| 674 rationibus aeternis. Unde non peccat mortaliter, sed | |
| 53 | 675 venialiter.</p><p title="I-II q. 74 a. 9 ad 1"><a name="36770"><span class="ref">[36770] Iª-IIae q. 74 a. 9 ad 1</span></a> Et per hoc |
| 676 patet responsio ad primum.</p><p title="I-II q. 74 a. 9 ad 2"><a name="36771"><span class="ref">[36771] Iª-IIae q. 74 a. 9 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 28 | 677 dicendum quod duplex est infirmitas cordis. Una quae est in ipsa |
| 678 substantia cordis, et immutat naturalem complexionem ipsius, et | |
| 679 talis infirmitas semper est mortalis. Alia est autem infirmitas | |
| 680 cordis propter aliquam inordinationem vel motus eius, vel alicuius | |
| 681 eorum quae circumstant cor, et talis infirmitas non semper est | |
| 682 mortalis. Et similiter in ratione superiori semper est peccatum | |
| 683 mortale, quando tollitur ipsa ordinatio rationis superioris ad | |
| 684 proprium obiectum, quod est rationes aeternae. Sed quando est | |
| 53 | 685 inordinatio circa hoc, non est peccatum mortale, sed veniale.</p><p title="I-II q. 74 a. 9 ad 3"><a name="36772"><span class="ref">[36772] Iª-IIae q. 74 a. 9 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 686 dicendum quod deliberatus consensus in peccatum non semper pertinet |
| 687 ad contemptum legis divinae, sed solum quando peccatum legi divinae | |
| 53 | 688 contrariatur.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 10</h3><p title="I-II q. 74 a. 10 arg. 1"><a name="36773"><span class="ref">[36773] Iª-IIae q. 74 a. 10 arg. 1</span></a> Ad decimum |
| 28 | 689 sic proceditur. Videtur quod in superiori ratione non possit esse |
| 690 peccatum veniale secundum seipsam, idest secundum quod inspicit | |
| 691 rationes aeternas. Actus enim potentiae non invenitur esse | |
| 692 deficiens, nisi per hoc quod inordinate se habet circa suum | |
| 693 obiectum. Sed obiectum superioris rationis sunt aeternae rationes, | |
| 694 a quibus deordinari non est sine peccato mortali. Ergo in superiori | |
| 53 | 695 ratione non potest esse peccatum veniale secundum seipsam.</p><p title="I-II q. 74 a. 10 arg. 2"><a name="36774"><span class="ref">[36774] Iª-IIae q. 74 a. 10 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 696 cum ratio sit vis deliberativa, actus rationis semper est cum |
| 697 deliberatione. Sed omnis inordinatus motus in his quae Dei sunt, si | |
| 698 sit cum deliberatione, est peccatum mortale. Ergo in ratione | |
| 53 | 699 superiori secundum seipsam, nunquam est peccatum veniale.</p><p title="I-II q. 74 a. 10 arg. 3"><a name="36775"><span class="ref">[36775] Iª-IIae q. 74 a. 10 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 700 contingit quandoque quod peccatum ex subreptione est peccatum |
| 701 veniale, peccatum autem ex deliberatione est peccatum mortale, per | |
| 702 hoc quod ratio deliberans recurrit ad aliquod maius bonum, contra | |
| 703 quod homo agens gravius peccat, sicut cum de actu delectabili | |
| 704 inordinato ratio deliberat quod est contra legem Dei, gravius | |
| 705 peccat consentiendo, quam si solum consideraret quod est contra | |
| 706 virtutem moralem. Sed ratio superior non potest recurrere ad | |
| 707 aliquod altius quam sit suum obiectum. Ergo si motus ex subreptione | |
| 708 non sit peccatum mortale, neque etiam deliberatio superveniens | |
| 709 faciet ipsum esse peccatum mortale, quod patet esse falsum. Non | |
| 710 ergo in ratione superiori secundum seipsam, potest esse peccatum | |
| 53 | 711 veniale.</p><p title="I-II q. 74 a. 10 s. c."><a name="36776"><span class="ref">[36776] Iª-IIae q. 74 a. 10 s. c.</span></a> Sed contra, |
| 28 | 712 motus subreptitius infidelitatis est peccatum veniale. Sed pertinet |
| 713 ad superiorem rationem secundum seipsam. Ergo in ratione superiori | |
| 53 | 714 potest esse peccatum veniale secundum seipsam.</p><p title="I-II q. 74 a. 10 co."><a name="36777"><span class="ref">[36777] Iª-IIae q. 74 a. 10 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 715 dicendum quod ratio superior aliter fertur in suum obiectum, atque |
| 716 aliter in obiecta inferiorum virium quae per ipsam diriguntur. In | |
| 717 obiecta enim inferiorum virium non fertur nisi inquantum de eis | |
| 718 consulit rationes aeternas. Unde non fertur in ea nisi per modum | |
| 719 deliberationis. Deliberatus autem consensus in his quae ex genere | |
| 720 suo sunt mortalia, est mortale peccatum. Et ideo ratio superior | |
| 721 semper mortaliter peccat, si actus inferiorum virium in quos | |
| 722 consentit, sint peccata mortalia. Sed circa proprium obiectum habet | |
| 723 duos actus, scilicet simplicem intuitum; et deliberationem, | |
| 724 secundum quod etiam de proprio obiecto consulit rationes aeternas. | |
| 725 Secundum autem simplicem intuitum, potest aliquem inordinatum motum | |
| 726 habere circa divina, puta cum quis patitur subitum infidelitatis | |
| 727 motum. Et quamvis infidelitas secundum suum genus sit peccatum | |
| 728 mortale, tamen subitus motus infidelitatis est peccatum veniale. | |
| 729 Quia peccatum mortale non est nisi sit contra legem Dei, potest | |
| 730 autem aliquid eorum quae pertinent ad fidem, subito rationi | |
| 731 occurrere sub quadam alia ratione, antequam super hoc consulatur, | |
| 732 vel consuli possit, ratio aeterna, idest lex Dei; puta cum quis | |
| 733 resurrectionem mortuorum subito apprehendit ut impossibilem | |
| 734 secundum naturam, et simul apprehendendo renititur, antequam tempus | |
| 735 habeat deliberandi quod hoc est nobis traditum ut credendum | |
| 736 secundum legem divinam. Si vero post hanc deliberationem motus | |
| 737 infidelitatis maneat, est peccatum mortale. Et ideo circa proprium | |
| 738 obiectum, etsi sit peccatum mortale ex genere, potest ratio | |
| 739 superior peccare venialiter in subitis motibus; vel etiam | |
| 740 mortaliter per deliberatum consensum. In his autem quae pertinent | |
| 741 ad inferiores vires, semper peccat mortaliter in his quae sunt | |
| 742 peccata mortalia ex suo genere, non autem in his quae secundum suum | |
| 53 | 743 genus sunt venialia peccata.</p><p title="I-II q. 74 a. 10 ad 1"><a name="36778"><span class="ref">[36778] Iª-IIae q. 74 a. 10 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 744 ergo dicendum quod peccatum quod est contra rationes aeternas, etsi |
| 745 sit peccatum mortale ex genere, potest tamen esse peccatum veniale | |
| 53 | 746 propter imperfectionem actus subiti, ut dictum est.</p><p title="I-II q. 74 a. 10 ad 2"><a name="36779"><span class="ref">[36779] Iª-IIae q. 74 a. 10 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 747 dicendum quod in operativis ad rationem, ad quam pertinet |
| 748 deliberatio, pertinet etiam simplex intuitus eorum ex quibus | |
| 749 deliberatio procedit, sicut etiam in speculativis ad rationem | |
| 750 pertinet et syllogizare, et propositiones formare. Et ideo etiam | |
| 53 | 751 ratio potest habere subitum motum.</p><p title="I-II q. 74 a. 10 ad 3"><a name="36780"><span class="ref">[36780] Iª-IIae q. 74 a. 10 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 752 dicendum quod una et eadem res potest diversas considerationes |
| 753 habere, quarum una est altera altior, sicut Deum esse potest | |
| 754 considerari vel inquantum est cognoscibile ratione humana, vel | |
| 755 inquantum creditur revelatione divina, quae est consideratio | |
| 756 altior. Et ideo quamvis obiectum rationis superioris sit quiddam | |
| 757 secundum naturam rei altissimum, tamen potest etiam reduci in | |
| 758 quandam altiorem considerationem. Et hac ratione, quod in motu | |
| 759 subito non erat peccatum mortale, per deliberationem reducentem in | |
| 760 altiorem considerationem fit peccatum mortale, sicut supra | |
| 53 | 761 expositum est.</p></div></div><div class="centro"><br/> |
| 762 <p><a href="sth2073.html"><img alt="age retro" border="0" align="middle" height="19" width="19" src="icons/ageretro.gif"/></a> | |
| 763 <a href="sth2075.html"><img alt="age ultra" border="0" align="middle" height="19" width="19" src="icons/ageultra.gif"/></a></p> | |
| 764 <br/> | |
| 765 <hr/> | |
| 766 <br/> | |
| 767 <address>© 2006 Fundación Tomás de Aquino quoad | |
| 768 hanc editionem<br/> | |
| 769 Iura omnia asservantur<br/> | |
| 770 OCLC nr. <a style="text-decoration=none" href="http://worldcatlibraries.org/wcpa/oclc/49644264">49644264</a></address> | |
| 771 </div></body> | |
| 772 </html> |
