Mercurial > hg > Aquinas
annotate summa/latin/sth2109.html @ 44:d16e7ecf99ad
add prooemium
| author | ht |
|---|---|
| date | Thu, 17 Dec 2009 22:24:21 +0000 |
| parents | 544e12f679ad |
| children | d777cc3962f2 |
| rev | line source |
|---|---|
| 28 | 1 <!DOCTYPE html PUBLIC "-//W3C//DTD XHTML 1.0 Transitional//EN" |
| 2 "http://www.w3.org/TR/xhtml1/DTD/xhtml1-transitional.dtd"> | |
| 3 <html lang="LA" xmlns="http://www.w3.org/1999/xhtml" xml:lang="LA"> | |
| 4 <head> | |
| 5 <meta name="generator" content= | |
| 6 "HTML Tidy for Windows (vers 1st February 2005), see www.w3.org" /> | |
| 7 <meta http-equiv="Content-Type" content= | |
| 8 "text/html; charset=us-ascii" /> | |
| 9 <meta http-equiv="Content-Style-Type" content="text/css" /> | |
| 10 <meta http-equiv="Content-Script-Type" content="text/javascript" /> | |
| 11 <meta name="keywords" content= | |
| 12 "Thomas de Aquino, Summa Theologiae, Corpus Thomisticum" /> | |
| 13 <meta name="language" content="Latin" /> | |
| 14 <meta name="security" content="public" /> | |
| 15 <meta name="owner" content="ealarcon@unav.es" /> | |
| 16 <meta name="author" content="Enrique Alarcón" /> | |
| 17 <meta name="abstract" content="" /> | |
| 18 <link rel="stylesheet" media="screen" href="vscreen.css" type= | |
| 19 "text/css" /> | |
| 20 <link rel="stylesheet" media="print" href="vprint.css" type= | |
| 21 "text/css" /> | |
| 22 <title>Thomas de Aquino, Summa Theologiae, Iª-IIae q. | |
| 23 109-114</title> | |
| 24 </head> | |
| 25 <body> | |
| 26 <a href="http://www.corpusthomisticum.org/"></a> | |
| 27 <div class="tres">CORPUS THOMISTICUM</div> | |
| 28 <div class="uno">Sancti Thomae de Aquino</div> | |
| 29 <div class="uno">Summa Theologiae</div> | |
| 30 <div class="dos">prima pars secundae partis a quaestione CIX ad | |
| 31 CXIV</div> | |
| 32 <br /> | |
| 33 <div class="centro"> | |
| 34 <table align="center" summary="Imago"> | |
| 35 <tr> | |
| 36 <th><img src="icons/fugit190.jpg" width="275" height="190" border= | |
| 37 "0" alt= | |
| 38 "Thomas de Aquino a Filippino Lippi depictus (Cappella Carafa, S. Maria sopra Minerva, Roma)" | |
| 39 align="middle" /></th> | |
| 40 </tr> | |
| 41 </table> | |
| 42 <br /> | |
| 43 <span class="tres">Textum Leoninum Romae 1892 editum<br /> | |
| 44 ac automato translatum a Roberto Busa SJ in taenias | |
| 45 magneticas<br /> | |
| 46 denuo recognovit Enrique Alarcón atque instruxit<br /> | |
| 47 <br /></span><br /> | |
| 48 <hr /> | |
| 49 <br /> | |
| 50 <p><a href="sth2106.html"><img src="icons/ageretro.gif" width="19" | |
| 51 height="19" align="middle" border="0" alt="age retro" /></a> | |
| 52 <a href="sth3000.html"><img src="icons/ageultra.gif" width="19" | |
| 53 height="19" align="middle" border="0" alt="age ultra" /></a></p> | |
| 54 <script language="JavaScript" type="text/javascript"> | |
| 55 //<![CDATA[ | |
|
26
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
56 <!-- |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
57 // original code by Bill Trefzger 12/12/96; revised by Enrique Alarcon 12/9/2000 |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
58 function go(){if(document.selecter.select1.options[document.selecter.select1.selectedIndex].value !="none"){location=document.selecter.select1.options[document.selecter.select1.selectedIndex].value}} |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
59 document.write('<FORM NAME="selecter"><SELECT NAME="select1">'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
60 document.write('<OPTION VALUE="none">INDEX'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
61 document.write('<OPTION VALUE="none">------------------------------------------------'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
62 document.write('<OPTION VALUE="index.html">Corpus Thomisticum'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
63 document.write('<OPTION VALUE="iopera.html">Opera omnia'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
64 document.write('<OPTION VALUE="zbiblia.html">Bibliographia Thomistica'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
65 document.write('<OPTION VALUE="none">------------------------------------------------'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
66 document.write('<OPTION VALUE="#38361">Iª-IIae q. 109 pr.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
67 document.write('<OPTION VALUE="#38362">Iª-IIae q. 109 a. 1 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
68 document.write('<OPTION VALUE="#38363">Iª-IIae q. 109 a. 1 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
69 document.write('<OPTION VALUE="#38364">Iª-IIae q. 109 a. 1 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
70 document.write('<OPTION VALUE="#38365">Iª-IIae q. 109 a. 1 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
71 document.write('<OPTION VALUE="#38366">Iª-IIae q. 109 a. 1 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
72 document.write('<OPTION VALUE="#38367">Iª-IIae q. 109 a. 1 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
73 document.write('<OPTION VALUE="#38368">Iª-IIae q. 109 a. 1 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
74 document.write('<OPTION VALUE="#38369">Iª-IIae q. 109 a. 1 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
75 document.write('<OPTION VALUE="#38370">Iª-IIae q. 109 a. 2 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
76 document.write('<OPTION VALUE="#38371">Iª-IIae q. 109 a. 2 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
77 document.write('<OPTION VALUE="#38372">Iª-IIae q. 109 a. 2 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
78 document.write('<OPTION VALUE="#38373">Iª-IIae q. 109 a. 2 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
79 document.write('<OPTION VALUE="#38374">Iª-IIae q. 109 a. 2 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
80 document.write('<OPTION VALUE="#38375">Iª-IIae q. 109 a. 2 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
81 document.write('<OPTION VALUE="#38376">Iª-IIae q. 109 a. 2 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
82 document.write('<OPTION VALUE="#38377">Iª-IIae q. 109 a. 2 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
83 document.write('<OPTION VALUE="#38378">Iª-IIae q. 109 a. 3 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
84 document.write('<OPTION VALUE="#38379">Iª-IIae q. 109 a. 3 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
85 document.write('<OPTION VALUE="#38380">Iª-IIae q. 109 a. 3 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
86 document.write('<OPTION VALUE="#38381">Iª-IIae q. 109 a. 3 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
87 document.write('<OPTION VALUE="#38382">Iª-IIae q. 109 a. 3 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
88 document.write('<OPTION VALUE="#38383">Iª-IIae q. 109 a. 3 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
89 document.write('<OPTION VALUE="#38384">Iª-IIae q. 109 a. 3 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
90 document.write('<OPTION VALUE="#38385">Iª-IIae q. 109 a. 3 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
91 document.write('<OPTION VALUE="#38386">Iª-IIae q. 109 a. 4 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
92 document.write('<OPTION VALUE="#38387">Iª-IIae q. 109 a. 4 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
93 document.write('<OPTION VALUE="#38388">Iª-IIae q. 109 a. 4 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
94 document.write('<OPTION VALUE="#38389">Iª-IIae q. 109 a. 4 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
95 document.write('<OPTION VALUE="#38390">Iª-IIae q. 109 a. 4 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
96 document.write('<OPTION VALUE="#38391">Iª-IIae q. 109 a. 4 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
97 document.write('<OPTION VALUE="#38392">Iª-IIae q. 109 a. 4 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
98 document.write('<OPTION VALUE="#38393">Iª-IIae q. 109 a. 4 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
99 document.write('<OPTION VALUE="#38394">Iª-IIae q. 109 a. 5 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
100 document.write('<OPTION VALUE="#38395">Iª-IIae q. 109 a. 5 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
101 document.write('<OPTION VALUE="#38396">Iª-IIae q. 109 a. 5 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
102 document.write('<OPTION VALUE="#38397">Iª-IIae q. 109 a. 5 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
103 document.write('<OPTION VALUE="#38398">Iª-IIae q. 109 a. 5 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
104 document.write('<OPTION VALUE="#38399">Iª-IIae q. 109 a. 5 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
105 document.write('<OPTION VALUE="#38400">Iª-IIae q. 109 a. 5 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
106 document.write('<OPTION VALUE="#38401">Iª-IIae q. 109 a. 5 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
107 document.write('<OPTION VALUE="#38402">Iª-IIae q. 109 a. 6 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
108 document.write('<OPTION VALUE="#38403">Iª-IIae q. 109 a. 6 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
109 document.write('<OPTION VALUE="#38404">Iª-IIae q. 109 a. 6 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
110 document.write('<OPTION VALUE="#38405">Iª-IIae q. 109 a. 6 arg. 4'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
111 document.write('<OPTION VALUE="#38406">Iª-IIae q. 109 a. 6 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
112 document.write('<OPTION VALUE="#38407">Iª-IIae q. 109 a. 6 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
113 document.write('<OPTION VALUE="#38408">Iª-IIae q. 109 a. 6 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
114 document.write('<OPTION VALUE="#38409">Iª-IIae q. 109 a. 6 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
115 document.write('<OPTION VALUE="#38410">Iª-IIae q. 109 a. 6 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
116 document.write('<OPTION VALUE="#38411">Iª-IIae q. 109 a. 6 ad 4'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
117 document.write('<OPTION VALUE="#38412">Iª-IIae q. 109 a. 7 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
118 document.write('<OPTION VALUE="#38413">Iª-IIae q. 109 a. 7 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
119 document.write('<OPTION VALUE="#38414">Iª-IIae q. 109 a. 7 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
120 document.write('<OPTION VALUE="#38415">Iª-IIae q. 109 a. 7 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
121 document.write('<OPTION VALUE="#38416">Iª-IIae q. 109 a. 7 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
122 document.write('<OPTION VALUE="#38417">Iª-IIae q. 109 a. 7 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
123 document.write('<OPTION VALUE="#38418">Iª-IIae q. 109 a. 7 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
124 document.write('<OPTION VALUE="#38419">Iª-IIae q. 109 a. 7 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
125 document.write('<OPTION VALUE="#38420">Iª-IIae q. 109 a. 8 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
126 document.write('<OPTION VALUE="#38421">Iª-IIae q. 109 a. 8 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
127 document.write('<OPTION VALUE="#38422">Iª-IIae q. 109 a. 8 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
128 document.write('<OPTION VALUE="#38423">Iª-IIae q. 109 a. 8 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
129 document.write('<OPTION VALUE="#38424">Iª-IIae q. 109 a. 8 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
130 document.write('<OPTION VALUE="#38425">Iª-IIae q. 109 a. 8 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
131 document.write('<OPTION VALUE="#38426">Iª-IIae q. 109 a. 8 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
132 document.write('<OPTION VALUE="#38427">Iª-IIae q. 109 a. 8 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
133 document.write('<OPTION VALUE="#38428">Iª-IIae q. 109 a. 9 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
134 document.write('<OPTION VALUE="#38429">Iª-IIae q. 109 a. 9 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
135 document.write('<OPTION VALUE="#38430">Iª-IIae q. 109 a. 9 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
136 document.write('<OPTION VALUE="#38431">Iª-IIae q. 109 a. 9 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
137 document.write('<OPTION VALUE="#38432">Iª-IIae q. 109 a. 9 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
138 document.write('<OPTION VALUE="#38433">Iª-IIae q. 109 a. 9 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
139 document.write('<OPTION VALUE="#38434">Iª-IIae q. 109 a. 9 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
140 document.write('<OPTION VALUE="#38435">Iª-IIae q. 109 a. 9 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
141 document.write('<OPTION VALUE="#38436">Iª-IIae q. 109 a. 10 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
142 document.write('<OPTION VALUE="#38437">Iª-IIae q. 109 a. 10 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
143 document.write('<OPTION VALUE="#38438">Iª-IIae q. 109 a. 10 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
144 document.write('<OPTION VALUE="#38439">Iª-IIae q. 109 a. 10 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
145 document.write('<OPTION VALUE="#38440">Iª-IIae q. 109 a. 10 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
146 document.write('<OPTION VALUE="#38441">Iª-IIae q. 109 a. 10 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
147 document.write('<OPTION VALUE="#38442">Iª-IIae q. 109 a. 10 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
148 document.write('<OPTION VALUE="#38443">Iª-IIae q. 109 a. 10 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
149 document.write('<OPTION VALUE="#38444">Iª-IIae q. 110 pr.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
150 document.write('<OPTION VALUE="#38445">Iª-IIae q. 110 a. 1 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
151 document.write('<OPTION VALUE="#38446">Iª-IIae q. 110 a. 1 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
152 document.write('<OPTION VALUE="#38447">Iª-IIae q. 110 a. 1 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
153 document.write('<OPTION VALUE="#38448">Iª-IIae q. 110 a. 1 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
154 document.write('<OPTION VALUE="#38449">Iª-IIae q. 110 a. 1 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
155 document.write('<OPTION VALUE="#38450">Iª-IIae q. 110 a. 1 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
156 document.write('<OPTION VALUE="#38451">Iª-IIae q. 110 a. 1 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
157 document.write('<OPTION VALUE="#38452">Iª-IIae q. 110 a. 1 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
158 document.write('<OPTION VALUE="#38453">Iª-IIae q. 110 a. 2 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
159 document.write('<OPTION VALUE="#38454">Iª-IIae q. 110 a. 2 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
160 document.write('<OPTION VALUE="#38455">Iª-IIae q. 110 a. 2 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
161 document.write('<OPTION VALUE="#38456">Iª-IIae q. 110 a. 2 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
162 document.write('<OPTION VALUE="#38457">Iª-IIae q. 110 a. 2 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
163 document.write('<OPTION VALUE="#38458">Iª-IIae q. 110 a. 2 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
164 document.write('<OPTION VALUE="#38459">Iª-IIae q. 110 a. 2 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
165 document.write('<OPTION VALUE="#38460">Iª-IIae q. 110 a. 2 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
166 document.write('<OPTION VALUE="#38461">Iª-IIae q. 110 a. 3 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
167 document.write('<OPTION VALUE="#38462">Iª-IIae q. 110 a. 3 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
168 document.write('<OPTION VALUE="#38463">Iª-IIae q. 110 a. 3 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
169 document.write('<OPTION VALUE="#38464">Iª-IIae q. 110 a. 3 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
170 document.write('<OPTION VALUE="#38465">Iª-IIae q. 110 a. 3 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
171 document.write('<OPTION VALUE="#38466">Iª-IIae q. 110 a. 3 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
172 document.write('<OPTION VALUE="#38467">Iª-IIae q. 110 a. 3 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
173 document.write('<OPTION VALUE="#38468">Iª-IIae q. 110 a. 3 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
174 document.write('<OPTION VALUE="#38469">Iª-IIae q. 110 a. 4 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
175 document.write('<OPTION VALUE="#38470">Iª-IIae q. 110 a. 4 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
176 document.write('<OPTION VALUE="#38471">Iª-IIae q. 110 a. 4 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
177 document.write('<OPTION VALUE="#38472">Iª-IIae q. 110 a. 4 arg. 4'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
178 document.write('<OPTION VALUE="#38473">Iª-IIae q. 110 a. 4 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
179 document.write('<OPTION VALUE="#38474">Iª-IIae q. 110 a. 4 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
180 document.write('<OPTION VALUE="#38475">Iª-IIae q. 110 a. 4 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
181 document.write('<OPTION VALUE="#38476">Iª-IIae q. 110 a. 4 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
182 document.write('<OPTION VALUE="#38477">Iª-IIae q. 110 a. 4 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
183 document.write('<OPTION VALUE="#38478">Iª-IIae q. 110 a. 4 ad 4'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
184 document.write('<OPTION VALUE="#38479">Iª-IIae q. 111 pr.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
185 document.write('<OPTION VALUE="#38480">Iª-IIae q. 111 a. 1 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
186 document.write('<OPTION VALUE="#38481">Iª-IIae q. 111 a. 1 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
187 document.write('<OPTION VALUE="#38482">Iª-IIae q. 111 a. 1 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
188 document.write('<OPTION VALUE="#38483">Iª-IIae q. 111 a. 1 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
189 document.write('<OPTION VALUE="#38484">Iª-IIae q. 111 a. 1 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
190 document.write('<OPTION VALUE="#38485">Iª-IIae q. 111 a. 1 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
191 document.write('<OPTION VALUE="#38486">Iª-IIae q. 111 a. 1 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
192 document.write('<OPTION VALUE="#38487">Iª-IIae q. 111 a. 1 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
193 document.write('<OPTION VALUE="#38488">Iª-IIae q. 111 a. 2 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
194 document.write('<OPTION VALUE="#38489">Iª-IIae q. 111 a. 2 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
195 document.write('<OPTION VALUE="#38490">Iª-IIae q. 111 a. 2 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
196 document.write('<OPTION VALUE="#38491">Iª-IIae q. 111 a. 2 arg. 4'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
197 document.write('<OPTION VALUE="#38492">Iª-IIae q. 111 a. 2 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
198 document.write('<OPTION VALUE="#38493">Iª-IIae q. 111 a. 2 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
199 document.write('<OPTION VALUE="#38494">Iª-IIae q. 111 a. 2 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
200 document.write('<OPTION VALUE="#38495">Iª-IIae q. 111 a. 2 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
201 document.write('<OPTION VALUE="#38496">Iª-IIae q. 111 a. 2 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
202 document.write('<OPTION VALUE="#38497">Iª-IIae q. 111 a. 2 ad 4'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
203 document.write('<OPTION VALUE="#38498">Iª-IIae q. 111 a. 3 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
204 document.write('<OPTION VALUE="#38499">Iª-IIae q. 111 a. 3 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
205 document.write('<OPTION VALUE="#38500">Iª-IIae q. 111 a. 3 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
206 document.write('<OPTION VALUE="#38501">Iª-IIae q. 111 a. 3 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
207 document.write('<OPTION VALUE="#38502">Iª-IIae q. 111 a. 3 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
208 document.write('<OPTION VALUE="#38503">Iª-IIae q. 111 a. 3 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
209 document.write('<OPTION VALUE="#38504">Iª-IIae q. 111 a. 3 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
210 document.write('<OPTION VALUE="#38505">Iª-IIae q. 111 a. 3 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
211 document.write('<OPTION VALUE="#38506">Iª-IIae q. 111 a. 4 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
212 document.write('<OPTION VALUE="#38507">Iª-IIae q. 111 a. 4 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
213 document.write('<OPTION VALUE="#38508">Iª-IIae q. 111 a. 4 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
214 document.write('<OPTION VALUE="#38509">Iª-IIae q. 111 a. 4 arg. 4'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
215 document.write('<OPTION VALUE="#38510">Iª-IIae q. 111 a. 4 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
216 document.write('<OPTION VALUE="#38511">Iª-IIae q. 111 a. 4 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
217 document.write('<OPTION VALUE="#38512">Iª-IIae q. 111 a. 4 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
218 document.write('<OPTION VALUE="#38513">Iª-IIae q. 111 a. 4 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
219 document.write('<OPTION VALUE="#38514">Iª-IIae q. 111 a. 4 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
220 document.write('<OPTION VALUE="#38515">Iª-IIae q. 111 a. 4 ad 4'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
221 document.write('<OPTION VALUE="#38516">Iª-IIae q. 111 a. 5 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
222 document.write('<OPTION VALUE="#38517">Iª-IIae q. 111 a. 5 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
223 document.write('<OPTION VALUE="#38518">Iª-IIae q. 111 a. 5 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
224 document.write('<OPTION VALUE="#38519">Iª-IIae q. 111 a. 5 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
225 document.write('<OPTION VALUE="#38520">Iª-IIae q. 111 a. 5 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
226 document.write('<OPTION VALUE="#38521">Iª-IIae q. 111 a. 5 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
227 document.write('<OPTION VALUE="#38522">Iª-IIae q. 111 a. 5 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
228 document.write('<OPTION VALUE="#38523">Iª-IIae q. 111 a. 5 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
229 document.write('<OPTION VALUE="#38524">Iª-IIae q. 112 pr.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
230 document.write('<OPTION VALUE="#38525">Iª-IIae q. 112 a. 1 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
231 document.write('<OPTION VALUE="#38526">Iª-IIae q. 112 a. 1 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
232 document.write('<OPTION VALUE="#38527">Iª-IIae q. 112 a. 1 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
233 document.write('<OPTION VALUE="#38528">Iª-IIae q. 112 a. 1 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
234 document.write('<OPTION VALUE="#38529">Iª-IIae q. 112 a. 1 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
235 document.write('<OPTION VALUE="#38530">Iª-IIae q. 112 a. 1 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
236 document.write('<OPTION VALUE="#38531">Iª-IIae q. 112 a. 1 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
237 document.write('<OPTION VALUE="#38532">Iª-IIae q. 112 a. 1 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
238 document.write('<OPTION VALUE="#38533">Iª-IIae q. 112 a. 2 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
239 document.write('<OPTION VALUE="#38534">Iª-IIae q. 112 a. 2 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
240 document.write('<OPTION VALUE="#38535">Iª-IIae q. 112 a. 2 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
241 document.write('<OPTION VALUE="#38536">Iª-IIae q. 112 a. 2 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
242 document.write('<OPTION VALUE="#38537">Iª-IIae q. 112 a. 2 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
243 document.write('<OPTION VALUE="#38538">Iª-IIae q. 112 a. 2 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
244 document.write('<OPTION VALUE="#38539">Iª-IIae q. 112 a. 2 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
245 document.write('<OPTION VALUE="#38540">Iª-IIae q. 112 a. 2 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
246 document.write('<OPTION VALUE="#38541">Iª-IIae q. 112 a. 3 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
247 document.write('<OPTION VALUE="#38542">Iª-IIae q. 112 a. 3 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
248 document.write('<OPTION VALUE="#38543">Iª-IIae q. 112 a. 3 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
249 document.write('<OPTION VALUE="#38544">Iª-IIae q. 112 a. 3 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
250 document.write('<OPTION VALUE="#38545">Iª-IIae q. 112 a. 3 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
251 document.write('<OPTION VALUE="#38546">Iª-IIae q. 112 a. 3 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
252 document.write('<OPTION VALUE="#38547">Iª-IIae q. 112 a. 3 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
253 document.write('<OPTION VALUE="#38548">Iª-IIae q. 112 a. 3 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
254 document.write('<OPTION VALUE="#38549">Iª-IIae q. 112 a. 4 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
255 document.write('<OPTION VALUE="#38550">Iª-IIae q. 112 a. 4 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
256 document.write('<OPTION VALUE="#38551">Iª-IIae q. 112 a. 4 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
257 document.write('<OPTION VALUE="#38552">Iª-IIae q. 112 a. 4 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
258 document.write('<OPTION VALUE="#38553">Iª-IIae q. 112 a. 4 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
259 document.write('<OPTION VALUE="#38554">Iª-IIae q. 112 a. 4 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
260 document.write('<OPTION VALUE="#38555">Iª-IIae q. 112 a. 4 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
261 document.write('<OPTION VALUE="#38556">Iª-IIae q. 112 a. 4 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
262 document.write('<OPTION VALUE="#38557">Iª-IIae q. 112 a. 5 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
263 document.write('<OPTION VALUE="#38558">Iª-IIae q. 112 a. 5 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
264 document.write('<OPTION VALUE="#38559">Iª-IIae q. 112 a. 5 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
265 document.write('<OPTION VALUE="#38560">Iª-IIae q. 112 a. 5 arg. 4'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
266 document.write('<OPTION VALUE="#38561">Iª-IIae q. 112 a. 5 arg. 5'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
267 document.write('<OPTION VALUE="#38562">Iª-IIae q. 112 a. 5 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
268 document.write('<OPTION VALUE="#38563">Iª-IIae q. 112 a. 5 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
269 document.write('<OPTION VALUE="#38564">Iª-IIae q. 112 a. 5 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
270 document.write('<OPTION VALUE="#38565">Iª-IIae q. 112 a. 5 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
271 document.write('<OPTION VALUE="#38566">Iª-IIae q. 112 a. 5 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
272 document.write('<OPTION VALUE="#38567">Iª-IIae q. 112 a. 5 ad 4'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
273 document.write('<OPTION VALUE="#38568">Iª-IIae q. 112 a. 5 ad 5'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
274 document.write('<OPTION VALUE="#38569">Iª-IIae q. 113 pr.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
275 document.write('<OPTION VALUE="#38570">Iª-IIae q. 113 a. 1 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
276 document.write('<OPTION VALUE="#38571">Iª-IIae q. 113 a. 1 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
277 document.write('<OPTION VALUE="#38572">Iª-IIae q. 113 a. 1 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
278 document.write('<OPTION VALUE="#38573">Iª-IIae q. 113 a. 1 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
279 document.write('<OPTION VALUE="#38574">Iª-IIae q. 113 a. 1 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
280 document.write('<OPTION VALUE="#38575">Iª-IIae q. 113 a. 1 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
281 document.write('<OPTION VALUE="#38576">Iª-IIae q. 113 a. 1 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
282 document.write('<OPTION VALUE="#38577">Iª-IIae q. 113 a. 1 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
283 document.write('<OPTION VALUE="#38578">Iª-IIae q. 113 a. 2 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
284 document.write('<OPTION VALUE="#38579">Iª-IIae q. 113 a. 2 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
285 document.write('<OPTION VALUE="#38580">Iª-IIae q. 113 a. 2 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
286 document.write('<OPTION VALUE="#38581">Iª-IIae q. 113 a. 2 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
287 document.write('<OPTION VALUE="#38582">Iª-IIae q. 113 a. 2 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
288 document.write('<OPTION VALUE="#38583">Iª-IIae q. 113 a. 2 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
289 document.write('<OPTION VALUE="#38584">Iª-IIae q. 113 a. 2 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
290 document.write('<OPTION VALUE="#38585">Iª-IIae q. 113 a. 2 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
291 document.write('<OPTION VALUE="#38586">Iª-IIae q. 113 a. 3 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
292 document.write('<OPTION VALUE="#38587">Iª-IIae q. 113 a. 3 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
293 document.write('<OPTION VALUE="#38588">Iª-IIae q. 113 a. 3 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
294 document.write('<OPTION VALUE="#38589">Iª-IIae q. 113 a. 3 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
295 document.write('<OPTION VALUE="#38590">Iª-IIae q. 113 a. 3 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
296 document.write('<OPTION VALUE="#38591">Iª-IIae q. 113 a. 3 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
297 document.write('<OPTION VALUE="#38592">Iª-IIae q. 113 a. 3 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
298 document.write('<OPTION VALUE="#38593">Iª-IIae q. 113 a. 3 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
299 document.write('<OPTION VALUE="#38594">Iª-IIae q. 113 a. 4 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
300 document.write('<OPTION VALUE="#38595">Iª-IIae q. 113 a. 4 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
301 document.write('<OPTION VALUE="#38596">Iª-IIae q. 113 a. 4 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
302 document.write('<OPTION VALUE="#38597">Iª-IIae q. 113 a. 4 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
303 document.write('<OPTION VALUE="#38598">Iª-IIae q. 113 a. 4 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
304 document.write('<OPTION VALUE="#38599">Iª-IIae q. 113 a. 4 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
305 document.write('<OPTION VALUE="#38600">Iª-IIae q. 113 a. 4 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
306 document.write('<OPTION VALUE="#38601">Iª-IIae q. 113 a. 4 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
307 document.write('<OPTION VALUE="#38602">Iª-IIae q. 113 a. 5 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
308 document.write('<OPTION VALUE="#38603">Iª-IIae q. 113 a. 5 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
309 document.write('<OPTION VALUE="#38604">Iª-IIae q. 113 a. 5 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
310 document.write('<OPTION VALUE="#38605">Iª-IIae q. 113 a. 5 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
311 document.write('<OPTION VALUE="#38606">Iª-IIae q. 113 a. 5 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
312 document.write('<OPTION VALUE="#38607">Iª-IIae q. 113 a. 5 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
313 document.write('<OPTION VALUE="#38608">Iª-IIae q. 113 a. 5 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
314 document.write('<OPTION VALUE="#38609">Iª-IIae q. 113 a. 5 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
315 document.write('<OPTION VALUE="#38610">Iª-IIae q. 113 a. 6 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
316 document.write('<OPTION VALUE="#38611">Iª-IIae q. 113 a. 6 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
317 document.write('<OPTION VALUE="#38612">Iª-IIae q. 113 a. 6 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
318 document.write('<OPTION VALUE="#38613">Iª-IIae q. 113 a. 6 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
319 document.write('<OPTION VALUE="#38614">Iª-IIae q. 113 a. 6 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
320 document.write('<OPTION VALUE="#38615">Iª-IIae q. 113 a. 6 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
321 document.write('<OPTION VALUE="#38616">Iª-IIae q. 113 a. 6 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
322 document.write('<OPTION VALUE="#38617">Iª-IIae q. 113 a. 6 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
323 document.write('<OPTION VALUE="#38618">Iª-IIae q. 113 a. 7 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
324 document.write('<OPTION VALUE="#38619">Iª-IIae q. 113 a. 7 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
325 document.write('<OPTION VALUE="#38620">Iª-IIae q. 113 a. 7 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
326 document.write('<OPTION VALUE="#38621">Iª-IIae q. 113 a. 7 arg. 4'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
327 document.write('<OPTION VALUE="#38622">Iª-IIae q. 113 a. 7 arg. 5'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
328 document.write('<OPTION VALUE="#38623">Iª-IIae q. 113 a. 7 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
329 document.write('<OPTION VALUE="#38624">Iª-IIae q. 113 a. 7 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
330 document.write('<OPTION VALUE="#38625">Iª-IIae q. 113 a. 7 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
331 document.write('<OPTION VALUE="#38626">Iª-IIae q. 113 a. 7 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
332 document.write('<OPTION VALUE="#38627">Iª-IIae q. 113 a. 7 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
333 document.write('<OPTION VALUE="#38628">Iª-IIae q. 113 a. 7 ad 4'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
334 document.write('<OPTION VALUE="#38629">Iª-IIae q. 113 a. 7 ad 5'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
335 document.write('<OPTION VALUE="#38630">Iª-IIae q. 113 a. 8 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
336 document.write('<OPTION VALUE="#38631">Iª-IIae q. 113 a. 8 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
337 document.write('<OPTION VALUE="#38632">Iª-IIae q. 113 a. 8 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
338 document.write('<OPTION VALUE="#38633">Iª-IIae q. 113 a. 8 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
339 document.write('<OPTION VALUE="#38634">Iª-IIae q. 113 a. 8 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
340 document.write('<OPTION VALUE="#38635">Iª-IIae q. 113 a. 8 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
341 document.write('<OPTION VALUE="#38636">Iª-IIae q. 113 a. 8 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
342 document.write('<OPTION VALUE="#38637">Iª-IIae q. 113 a. 8 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
343 document.write('<OPTION VALUE="#38638">Iª-IIae q. 113 a. 9 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
344 document.write('<OPTION VALUE="#38639">Iª-IIae q. 113 a. 9 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
345 document.write('<OPTION VALUE="#38640">Iª-IIae q. 113 a. 9 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
346 document.write('<OPTION VALUE="#38641">Iª-IIae q. 113 a. 9 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
347 document.write('<OPTION VALUE="#38642">Iª-IIae q. 113 a. 9 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
348 document.write('<OPTION VALUE="#38643">Iª-IIae q. 113 a. 9 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
349 document.write('<OPTION VALUE="#38644">Iª-IIae q. 113 a. 9 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
350 document.write('<OPTION VALUE="#38645">Iª-IIae q. 113 a. 9 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
351 document.write('<OPTION VALUE="#38646">Iª-IIae q. 113 a. 10 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
352 document.write('<OPTION VALUE="#38647">Iª-IIae q. 113 a. 10 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
353 document.write('<OPTION VALUE="#38648">Iª-IIae q. 113 a. 10 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
354 document.write('<OPTION VALUE="#38649">Iª-IIae q. 113 a. 10 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
355 document.write('<OPTION VALUE="#38650">Iª-IIae q. 113 a. 10 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
356 document.write('<OPTION VALUE="#38651">Iª-IIae q. 113 a. 10 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
357 document.write('<OPTION VALUE="#38652">Iª-IIae q. 113 a. 10 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
358 document.write('<OPTION VALUE="#38653">Iª-IIae q. 113 a. 10 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
359 document.write('<OPTION VALUE="#38654">Iª-IIae q. 114 pr.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
360 document.write('<OPTION VALUE="#38655">Iª-IIae q. 114 a. 1 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
361 document.write('<OPTION VALUE="#38656">Iª-IIae q. 114 a. 1 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
362 document.write('<OPTION VALUE="#38657">Iª-IIae q. 114 a. 1 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
363 document.write('<OPTION VALUE="#38658">Iª-IIae q. 114 a. 1 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
364 document.write('<OPTION VALUE="#38659">Iª-IIae q. 114 a. 1 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
365 document.write('<OPTION VALUE="#38660">Iª-IIae q. 114 a. 1 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
366 document.write('<OPTION VALUE="#38661">Iª-IIae q. 114 a. 1 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
367 document.write('<OPTION VALUE="#38662">Iª-IIae q. 114 a. 1 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
368 document.write('<OPTION VALUE="#38663">Iª-IIae q. 114 a. 2 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
369 document.write('<OPTION VALUE="#38664">Iª-IIae q. 114 a. 2 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
370 document.write('<OPTION VALUE="#38665">Iª-IIae q. 114 a. 2 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
371 document.write('<OPTION VALUE="#38666">Iª-IIae q. 114 a. 2 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
372 document.write('<OPTION VALUE="#38667">Iª-IIae q. 114 a. 2 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
373 document.write('<OPTION VALUE="#38668">Iª-IIae q. 114 a. 2 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
374 document.write('<OPTION VALUE="#38669">Iª-IIae q. 114 a. 2 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
375 document.write('<OPTION VALUE="#38670">Iª-IIae q. 114 a. 2 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
376 document.write('<OPTION VALUE="#38671">Iª-IIae q. 114 a. 3 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
377 document.write('<OPTION VALUE="#38672">Iª-IIae q. 114 a. 3 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
378 document.write('<OPTION VALUE="#38673">Iª-IIae q. 114 a. 3 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
379 document.write('<OPTION VALUE="#38674">Iª-IIae q. 114 a. 3 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
380 document.write('<OPTION VALUE="#38675">Iª-IIae q. 114 a. 3 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
381 document.write('<OPTION VALUE="#38676">Iª-IIae q. 114 a. 3 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
382 document.write('<OPTION VALUE="#38677">Iª-IIae q. 114 a. 3 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
383 document.write('<OPTION VALUE="#38678">Iª-IIae q. 114 a. 3 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
384 document.write('<OPTION VALUE="#38679">Iª-IIae q. 114 a. 4 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
385 document.write('<OPTION VALUE="#38680">Iª-IIae q. 114 a. 4 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
386 document.write('<OPTION VALUE="#38681">Iª-IIae q. 114 a. 4 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
387 document.write('<OPTION VALUE="#38682">Iª-IIae q. 114 a. 4 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
388 document.write('<OPTION VALUE="#38683">Iª-IIae q. 114 a. 4 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
389 document.write('<OPTION VALUE="#38684">Iª-IIae q. 114 a. 4 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
390 document.write('<OPTION VALUE="#38685">Iª-IIae q. 114 a. 4 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
391 document.write('<OPTION VALUE="#38686">Iª-IIae q. 114 a. 4 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
392 document.write('<OPTION VALUE="#38687">Iª-IIae q. 114 a. 5 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
393 document.write('<OPTION VALUE="#38688">Iª-IIae q. 114 a. 5 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
394 document.write('<OPTION VALUE="#38689">Iª-IIae q. 114 a. 5 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
395 document.write('<OPTION VALUE="#38690">Iª-IIae q. 114 a. 5 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
396 document.write('<OPTION VALUE="#38691">Iª-IIae q. 114 a. 5 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
397 document.write('<OPTION VALUE="#38692">Iª-IIae q. 114 a. 5 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
398 document.write('<OPTION VALUE="#38693">Iª-IIae q. 114 a. 5 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
399 document.write('<OPTION VALUE="#38694">Iª-IIae q. 114 a. 5 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
400 document.write('<OPTION VALUE="#38695">Iª-IIae q. 114 a. 6 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
401 document.write('<OPTION VALUE="#38696">Iª-IIae q. 114 a. 6 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
402 document.write('<OPTION VALUE="#38697">Iª-IIae q. 114 a. 6 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
403 document.write('<OPTION VALUE="#38698">Iª-IIae q. 114 a. 6 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
404 document.write('<OPTION VALUE="#38699">Iª-IIae q. 114 a. 6 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
405 document.write('<OPTION VALUE="#38700">Iª-IIae q. 114 a. 6 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
406 document.write('<OPTION VALUE="#38701">Iª-IIae q. 114 a. 6 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
407 document.write('<OPTION VALUE="#38702">Iª-IIae q. 114 a. 6 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
408 document.write('<OPTION VALUE="#38703">Iª-IIae q. 114 a. 7 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
409 document.write('<OPTION VALUE="#38704">Iª-IIae q. 114 a. 7 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
410 document.write('<OPTION VALUE="#38705">Iª-IIae q. 114 a. 7 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
411 document.write('<OPTION VALUE="#38706">Iª-IIae q. 114 a. 7 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
412 document.write('<OPTION VALUE="#38707">Iª-IIae q. 114 a. 7 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
413 document.write('<OPTION VALUE="#38708">Iª-IIae q. 114 a. 7 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
414 document.write('<OPTION VALUE="#38709">Iª-IIae q. 114 a. 7 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
415 document.write('<OPTION VALUE="#38710">Iª-IIae q. 114 a. 7 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
416 document.write('<OPTION VALUE="#38711">Iª-IIae q. 114 a. 8 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
417 document.write('<OPTION VALUE="#38712">Iª-IIae q. 114 a. 8 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
418 document.write('<OPTION VALUE="#38713">Iª-IIae q. 114 a. 8 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
419 document.write('<OPTION VALUE="#38714">Iª-IIae q. 114 a. 8 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
420 document.write('<OPTION VALUE="#38715">Iª-IIae q. 114 a. 8 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
421 document.write('<OPTION VALUE="#38716">Iª-IIae q. 114 a. 8 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
422 document.write('<OPTION VALUE="#38717">Iª-IIae q. 114 a. 8 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
423 document.write('<OPTION VALUE="#38718">Iª-IIae q. 114 a. 8 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
424 document.write('<OPTION VALUE="#38719">Iª-IIae q. 114 a. 9 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
425 document.write('<OPTION VALUE="#38720">Iª-IIae q. 114 a. 9 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
426 document.write('<OPTION VALUE="#38721">Iª-IIae q. 114 a. 9 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
427 document.write('<OPTION VALUE="#38722">Iª-IIae q. 114 a. 9 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
428 document.write('<OPTION VALUE="#38723">Iª-IIae q. 114 a. 9 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
429 document.write('<OPTION VALUE="#38724">Iª-IIae q. 114 a. 9 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
430 document.write('<OPTION VALUE="#38725">Iª-IIae q. 114 a. 9 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
431 document.write('<OPTION VALUE="#38726">Iª-IIae q. 114 a. 9 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
432 document.write('<OPTION VALUE="#38727">Iª-IIae q. 114 a. 10 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
433 document.write('<OPTION VALUE="#38728">Iª-IIae q. 114 a. 10 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
434 document.write('<OPTION VALUE="#38729">Iª-IIae q. 114 a. 10 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
435 document.write('<OPTION VALUE="#38730">Iª-IIae q. 114 a. 10 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
436 document.write('<OPTION VALUE="#38731">Iª-IIae q. 114 a. 10 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
437 document.write('<OPTION VALUE="#38732">Iª-IIae q. 114 a. 10 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
438 document.write('<OPTION VALUE="#38733">Iª-IIae q. 114 a. 10 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
439 document.write('<OPTION VALUE="#38734">Iª-IIae q. 114 a. 10 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
440 document.write('<OPTION VALUE="#38735">Iª-IIae q. 114 a. 10 ad 4'); |
| 28 | 441 document.write('<\/SELECT>'); |
|
26
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
442 document.write('<BR><BR>'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
443 document.write('<INPUT TYPE="button" VALUE="Agedum" ONCLICK="go()">'); |
| 28 | 444 document.write('<\/FORM>'); |
|
26
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
445 // --> |
| 28 | 446 //]]> |
| 447 </script><br /> | |
| 448 <hr /> | |
| 449 <br /></div> | |
| 450 <div class="D">Quaestio 109</div> | |
| 451 <div class="G">Prooemium</div> | |
| 452 <p title="I-II q. 109 pr."><a name="38361"><span class= | |
| 453 "ref">[38361] Iª-IIae q. 109 pr.</span></a> Consequenter | |
| 454 considerandum est de exteriori principio humanorum actuum, scilicet | |
| 455 de Deo, prout ab ipso per gratiam adiuvamur ad recte agendum. Et | |
| 456 primo, considerandum est de gratia Dei; secundo, de causa eius; | |
| 457 tertio, de eius effectibus. Prima autem consideratio erit | |
| 458 tripartita, nam primo considerabimus de necessitate gratiae; | |
| 459 secundo, de ipsa gratia quantum ad eius essentiam; tertio, de eius | |
| 460 divisione. Circa primum quaeruntur decem. Primo, utrum absque | |
| 461 gratia possit homo aliquod verum cognoscere. Secundo, utrum absque | |
| 462 gratia Dei possit homo aliquod bonum facere vel velle. Tertio, | |
| 463 utrum homo absque gratia possit Deum diligere super omnia. Quarto, | |
| 464 utrum absque gratia possit praecepta legis observare. Quinto, utrum | |
| 465 absque gratia possit mereri vitam aeternam. Sexto, utrum homo | |
| 466 possit se ad gratiam praeparare sine gratia. Septimo, utrum homo | |
| 467 sine gratia possit resurgere a peccato. Octavo, utrum absque gratia | |
| 468 possit homo vitare peccatum. Nono, utrum homo gratiam consecutus | |
| 469 possit, absque alio divino auxilio, bonum facere et vitare | |
| 470 peccatum. Decimo, utrum possit perseverare in bono per seipsum.</p> | |
| 471 <br /> | |
| 472 <div class="E">Articulus 1</div> | |
| 473 <p title="I-II q. 109 a. 1 arg. 1"><a name="38362"><span class= | |
| 474 "ref">[38362] Iª-IIae q. 109 a. 1 arg. 1</span></a> Ad primum | |
| 475 sic proceditur. Videtur quod homo sine gratia nullum verum | |
| 476 cognoscere possit. Quia super illud I Cor. XII, <i>nemo potest | |
| 477 dicere, dominus Iesus, nisi in spiritu sancto</i>, dicit Glossa | |
| 478 Ambrosii, <i>omne verum, a quocumque dicatur, a spiritu sancto | |
| 479 est</i>. Sed spiritus sanctus habitat in nobis per gratiam. Ergo | |
| 480 veritatem cognoscere non possumus sine gratia.</p> | |
| 481 <p title="I-II q. 109 a. 1 arg. 2"><a name="38363"><span class= | |
| 482 "ref">[38363] Iª-IIae q. 109 a. 1 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 483 Augustinus dicit, in I Soliloq., quod <i>disciplinarum certissima | |
| 484 talia sunt qualia illa quae a sole illustrantur ut videri possint; | |
| 485 Deus autem ipse est qui illustrat; ratio autem ita est in mentibus | |
| 486 ut in oculis est aspectus; mentis autem oculi sunt sensus | |
| 487 animae</i>. Sed sensus corporis, quantumcumque sit purus, non | |
| 488 potest aliquod visibile videre sine solis illustratione. Ergo | |
| 489 humana mens, quantumcumque sit perfecta, non potest ratiocinando | |
| 490 veritatem cognoscere absque illustratione divina. Quae ad auxilium | |
| 491 gratiae pertinet.</p> | |
| 492 <p title="I-II q. 109 a. 1 arg. 3"><a name="38364"><span class= | |
| 493 "ref">[38364] Iª-IIae q. 109 a. 1 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 494 humana mens non potest veritatem intelligere nisi cogitando; ut | |
| 495 patet per Augustinum XIV de Trin. Sed apostolus dicit, II ad Cor. | |
| 496 III, <i>non sufficientes sumus aliquid cogitare a nobis, quasi ex | |
| 497 nobis</i>. Ergo homo non potest cognoscere veritatem per seipsum | |
| 498 sine auxilio gratiae.</p> | |
| 499 <p title="I-II q. 109 a. 1 s. c."><a name="38365"><span class= | |
| 500 "ref">[38365] Iª-IIae q. 109 a. 1 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 501 est quod Augustinus dicit, in I Retract., <i>non approbo quod in | |
| 502 oratione dixi, Deus, qui non nisi mundos verum scire voluisti. | |
| 503 Responderi enim potest multos etiam non mundos multa scire | |
| 504 vera</i>. Sed per gratiam homo mundus efficitur; secundum illud | |
| 505 Psalmi l, <i>cor mundum crea in me, Deus; et spiritum rectum innova | |
| 506 in visceribus meis</i>. Ergo sine gratia potest homo per seipsum | |
| 507 veritatem cognoscere.</p> | |
| 508 <p title="I-II q. 109 a. 1 co."><a name="38366"><span class= | |
| 509 "ref">[38366] Iª-IIae q. 109 a. 1 co.</span></a> Respondeo | |
| 510 dicendum quod cognoscere veritatem est usus quidam, vel actus, | |
| 511 intellectualis luminis, quia secundum apostolum, ad Ephes. V, | |
| 512 <i>omne quod manifestatur, lumen est</i>. Usus autem quilibet | |
| 513 quendam motum importat, large accipiendo motum secundum quod | |
| 514 intelligere et velle motus quidam esse dicuntur, ut patet per | |
| 515 philosophum in III de anima. Videmus autem in corporalibus quod ad | |
| 516 motum non solum requiritur ipsa forma quae est principium motus vel | |
| 517 actionis; sed etiam requiritur motio primi moventis. Primum autem | |
| 518 movens in ordine corporalium est corpus caeleste. Unde | |
| 519 quantumcumque ignis habeat perfectum calorem, non alteraret nisi | |
| 520 per motionem caelestis corporis. Manifestum est autem quod, sicut | |
| 521 omnes motus corporales reducuntur in motum caelestis corporis sicut | |
| 522 in primum movens corporale; ita omnes motus tam corporales quam | |
| 523 spirituales reducuntur in primum movens simpliciter, quod est Deus. | |
| 524 Et ideo quantumcumque natura aliqua corporalis vel spiritualis | |
| 525 ponatur perfecta, non potest in suum actum procedere nisi moveatur | |
| 526 a Deo. Quae quidem motio est secundum suae providentiae rationem; | |
| 527 non secundum necessitatem naturae, sicut motio corporis caelestis. | |
| 528 Non solum autem a Deo est omnis motio sicut a primo movente; sed | |
| 529 etiam ab ipso est omnis formalis perfectio sicut a primo actu. Sic | |
| 530 igitur actio intellectus, et cuiuscumque entis creati, dependet a | |
| 531 Deo quantum ad duo, uno modo, inquantum ab ipso habet formam per | |
| 532 quam agit; alio modo, inquantum ab ipso movetur ad agendum. | |
| 533 Unaquaeque autem forma indita rebus creatis a Deo, habet efficaciam | |
| 534 respectu alicuius actus determinati, in quem potest secundum suam | |
| 535 proprietatem, ultra autem non potest nisi per aliquam formam | |
| 536 superadditam, sicut aqua non potest calefacere nisi calefacta ab | |
| 537 igne. Sic igitur intellectus humanus habet aliquam formam, scilicet | |
| 538 ipsum intelligibile lumen, quod est de se sufficiens ad quaedam | |
| 539 intelligibilia cognoscenda, ad ea scilicet in quorum notitiam per | |
| 540 sensibilia possumus devenire. Altiora vero intelligibilia | |
| 541 intellectus humanus cognoscere non potest nisi fortiori lumine | |
| 542 perficiatur, sicut lumine fidei vel prophetiae; quod dicitur lumen | |
| 543 gratiae, inquantum est naturae superadditum. Sic igitur dicendum | |
| 544 est quod ad cognitionem cuiuscumque veri, homo indiget auxilio | |
| 545 divino ut intellectus a Deo moveatur ad suum actum. Non autem | |
| 546 indiget ad cognoscendam veritatem in omnibus, nova illustratione | |
| 547 superaddita naturali illustrationi; sed in quibusdam, quae excedunt | |
| 548 naturalem cognitionem. Et tamen quandoque Deus miraculose per suam | |
| 549 gratiam aliquos instruit de his quae per naturalem rationem | |
| 550 cognosci possunt, sicut et quandoque miraculose facit quaedam quae | |
| 551 natura facere potest.</p> | |
| 552 <p title="I-II q. 109 a. 1 ad 1"><a name="38367"><span class= | |
| 553 "ref">[38367] Iª-IIae q. 109 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 554 ergo dicendum quod omne verum, a quocumque dicatur, est a spiritu | |
| 555 sancto sicut ab infundente naturale lumen, et movente ad | |
| 556 intelligendum et loquendum veritatem. Non autem sicut ab | |
| 557 inhabitante per gratiam gratum facientem, vel sicut a largiente | |
| 558 aliquod habituale donum naturae superadditum, sed hoc solum est in | |
| 559 quibusdam veris cognoscendis et loquendis; et maxime in illis quae | |
| 560 pertinent ad fidem, de quibus apostolus loquebatur.</p> | |
| 561 <p title="I-II q. 109 a. 1 ad 2"><a name="38368"><span class= | |
| 562 "ref">[38368] Iª-IIae q. 109 a. 1 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 563 dicendum quod sol corporalis illustrat exterius; sed sol | |
| 564 intelligibilis, qui est Deus, illustrat interius. Unde ipsum lumen | |
| 565 naturale animae inditum est illustratio Dei, qua illustramur ab | |
| 566 ipso ad cognoscendum ea quae pertinent ad naturalem cognitionem. Et | |
| 567 ad hoc non requiritur alia illustratio, sed solum ad illa quae | |
| 568 naturalem cognitionem excedunt.</p> | |
| 569 <p title="I-II q. 109 a. 1 ad 3"><a name="38369"><span class= | |
| 570 "ref">[38369] Iª-IIae q. 109 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 571 dicendum quod semper indigemus divino auxilio ad cogitandum | |
| 572 quodcumque, inquantum ipse movet intellectum ad agendum, actu enim | |
| 573 intelligere aliquid est cogitare, ut patet per Augustinum, XIV de | |
| 574 Trin.</p> | |
| 575 <br /> | |
| 576 <div class="E">Articulus 2</div> | |
| 577 <p title="I-II q. 109 a. 2 arg. 1"><a name="38370"><span class= | |
| 578 "ref">[38370] Iª-IIae q. 109 a. 2 arg. 1</span></a> Ad | |
| 579 secundum sic proceditur. Videtur quod homo possit velle et facere | |
| 580 bonum absque gratia. Illud enim est in hominis potestate cuius ipse | |
| 581 est dominus. Sed homo est dominus suorum actuum, et maxime eius | |
| 582 quod est velle, ut supra dictum est. Ergo homo potest velle et | |
| 583 facere bonum per seipsum absque auxilio gratiae.</p> | |
| 584 <p title="I-II q. 109 a. 2 arg. 2"><a name="38371"><span class= | |
| 585 "ref">[38371] Iª-IIae q. 109 a. 2 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 586 unumquodque magis potest in id quod est sibi secundum naturam, quam | |
| 587 in id quod est sibi praeter naturam. Sed peccatum est contra | |
| 588 naturam, ut Damascenus dicit, in II libro, opus autem virtutis est | |
| 589 homini secundum naturam, ut supra dictum est. Cum igitur homo per | |
| 590 seipsum possit peccare, videtur quod multo magis per seipsum possit | |
| 591 bonum velle et facere.</p> | |
| 592 <p title="I-II q. 109 a. 2 arg. 3"><a name="38372"><span class= | |
| 593 "ref">[38372] Iª-IIae q. 109 a. 2 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 594 bonum intellectus est verum, ut philosophus dicit, in VI Ethic. Sed | |
| 595 intellectus potest cognoscere verum per seipsum, sicut et quaelibet | |
| 596 alia res potest suam naturalem operationem per se facere. Ergo | |
| 597 multo magis homo potest per seipsum facere et velle bonum.</p> | |
| 598 <p title="I-II q. 109 a. 2 s. c."><a name="38373"><span class= | |
| 599 "ref">[38373] Iª-IIae q. 109 a. 2 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 600 est quod apostolus dicit, Rom. IX, non est volentis, scilicet | |
| 601 velle, neque currentis, scilicet currere, sed miserentis Dei. Et | |
| 602 Augustinus dicit, in libro de Corrept. et gratia, quod <i>sine | |
| 603 gratia nullum prorsus, sive cogitando, sive volendo et amando, sive | |
| 604 agendo, faciunt homines bonum</i>.</p> | |
| 605 <p title="I-II q. 109 a. 2 co."><a name="38374"><span class= | |
| 606 "ref">[38374] Iª-IIae q. 109 a. 2 co.</span></a> Respondeo | |
| 607 dicendum quod natura hominis dupliciter potest considerari, uno | |
| 608 modo, in sui integritate, sicut fuit in primo parente ante | |
| 609 peccatum; alio modo, secundum quod est corrupta in nobis post | |
| 610 peccatum primi parentis. Secundum autem utrumque statum, natura | |
| 611 humana indiget auxilio divino ad faciendum vel volendum quodcumque | |
| 612 bonum, sicut primo movente, ut dictum est. Sed in statu naturae | |
| 613 integrae, quantum ad sufficientiam operativae virtutis, poterat | |
| 614 homo per sua naturalia velle et operari bonum suae naturae | |
| 615 proportionatum, quale est bonum virtutis acquisitae, non autem | |
| 616 bonum superexcedens, quale est bonum virtutis infusae. Sed in statu | |
| 617 naturae corruptae etiam deficit homo ab hoc quod secundum suam | |
| 618 naturam potest, ut non possit totum huiusmodi bonum implere per sua | |
| 619 naturalia. Quia tamen natura humana per peccatum non est totaliter | |
| 620 corrupta, ut scilicet toto bono naturae privetur; potest quidem | |
| 621 etiam in statu naturae corruptae, per virtutem suae naturae aliquod | |
| 622 bonum particulare agere, sicut aedificare domos, plantare vineas, | |
| 623 et alia huiusmodi; non tamen totum bonum sibi connaturale, ita quod | |
| 624 in nullo deficiat. Sicut homo infirmus potest per seipsum aliquem | |
| 625 motum habere; non tamen perfecte potest moveri motu hominis sani, | |
| 626 nisi sanetur auxilio medicinae. Sic igitur virtute gratuita | |
| 627 superaddita virtuti naturae indiget homo in statu naturae integrae | |
| 628 quantum ad unum, scilicet ad operandum et volendum bonum | |
| 629 supernaturale. Sed in statu naturae corruptae, quantum ad duo, | |
| 630 scilicet ut sanetur; et ulterius ut bonum supernaturalis virtutis | |
| 631 operetur, quod est meritorium. Ulterius autem in utroque statu | |
| 632 indiget homo auxilio divino ut ab ipso moveatur ad bene | |
| 633 agendum.</p> | |
| 634 <p title="I-II q. 109 a. 2 ad 1"><a name="38375"><span class= | |
| 635 "ref">[38375] Iª-IIae q. 109 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 636 ergo dicendum quod homo est dominus suorum actuum, et volendi et | |
| 637 non volendi, propter deliberationem rationis, quae potest flecti ad | |
| 638 unam partem vel ad aliam. Sed quod deliberet vel non deliberet, si | |
| 639 huius etiam sit dominus, oportet quod hoc sit per deliberationem | |
| 640 praecedentem. Et cum hoc non procedat in infinitum, oportet quod | |
| 641 finaliter deveniatur ad hoc quod liberum arbitrium hominis moveatur | |
| 642 ab aliquo exteriori principio quod est supra mentem humanam, | |
| 643 scilicet a Deo; ut etiam philosophus probat in cap. de bona | |
| 644 fortuna. Unde mens hominis etiam sani non ita habet dominium sui | |
| 645 actus quin indigeat moveri a Deo. Et multo magis liberum arbitrium | |
| 646 hominis infirmi post peccatum, quod impeditur a bono per | |
| 647 corruptionem naturae.</p> | |
| 648 <p title="I-II q. 109 a. 2 ad 2"><a name="38376"><span class= | |
| 649 "ref">[38376] Iª-IIae q. 109 a. 2 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 650 dicendum quod peccare nihil aliud est quam deficere a bono quod | |
| 651 convenit alicui secundum suam naturam. Unaquaeque autem res creata, | |
| 652 sicut esse non habet nisi ab alio, et in se considerata est nihil, | |
| 653 ita indiget conservari in bono suae naturae convenienti ab alio. | |
| 654 Potest autem per seipsam deficere a bono, sicut et per seipsam | |
| 655 potest deficere in non esse, nisi divinitus conservaretur.</p> | |
| 656 <p title="I-II q. 109 a. 2 ad 3"><a name="38377"><span class= | |
| 657 "ref">[38377] Iª-IIae q. 109 a. 2 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 658 dicendum quod etiam verum non potest homo cognoscere sine auxilio | |
| 659 divino, sicut supra dictum est. Et tamen magis est natura humana | |
| 660 corrupta per peccatum quantum ad appetitum boni, quam quantum ad | |
| 661 cognitionem veri.</p> | |
| 662 <br /> | |
| 663 <div class="E">Articulus 3</div> | |
| 664 <p title="I-II q. 109 a. 3 arg. 1"><a name="38378"><span class= | |
| 665 "ref">[38378] Iª-IIae q. 109 a. 3 arg. 1</span></a> Ad tertium | |
| 666 sic proceditur. Videtur quod homo non possit diligere Deum super | |
| 667 omnia ex solis naturalibus sine gratia. Diligere enim Deum super | |
| 668 omnia est proprius et principalis caritatis actus. Sed caritatem | |
| 669 homo non potest habere per seipsum, quia <i>caritas Dei diffusa est | |
| 670 in cordibus nostris per spiritum sanctum, qui datus est nobis</i>, | |
| 671 ut dicitur Rom. V. Ergo homo ex solis naturalibus non potest Deum | |
| 672 diligere super omnia.</p> | |
| 673 <p title="I-II q. 109 a. 3 arg. 2"><a name="38379"><span class= | |
| 674 "ref">[38379] Iª-IIae q. 109 a. 3 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 675 nulla natura potest supra seipsam. Sed diligere aliquid plus quam | |
| 676 se, est tendere in aliquid supra seipsum. Ergo nulla natura creata | |
| 677 potest Deum diligere supra seipsam sine auxilio gratiae.</p> | |
| 678 <p title="I-II q. 109 a. 3 arg. 3"><a name="38380"><span class= | |
| 679 "ref">[38380] Iª-IIae q. 109 a. 3 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 680 Deo, cum sit summum bonum, debetur summus amor, qui est ut super | |
| 681 omnia diligatur. Sed ad summum amorem Deo impendendum, qui ei a | |
| 682 nobis debetur, homo non sufficit sine gratia, alioquin frustra | |
| 683 gratia adderetur. Ergo homo non potest sine gratia ex solis | |
| 684 naturalibus diligere Deum super omnia.</p> | |
| 685 <p title="I-II q. 109 a. 3 s. c."><a name="38381"><span class= | |
| 686 "ref">[38381] Iª-IIae q. 109 a. 3 s. c.</span></a> Sed contra, | |
| 687 primus homo in solis naturalibus constitutus fuit, ut a quibusdam | |
| 688 ponitur. In quo statu manifestum est quod aliqualiter Deum dilexit. | |
| 689 Sed non dilexit Deum aequaliter sibi, vel minus se, quia secundum | |
| 690 hoc peccasset. Ergo dilexit Deum supra se. Ergo homo ex solis | |
| 691 naturalibus potest Deum diligere plus quam se, et super omnia.</p> | |
| 692 <p title="I-II q. 109 a. 3 co."><a name="38382"><span class= | |
| 693 "ref">[38382] Iª-IIae q. 109 a. 3 co.</span></a> Respondeo | |
| 694 dicendum quod, sicut supra dictum est in primo, in quo etiam circa | |
| 695 naturalem dilectionem Angelorum diversae opiniones sunt positae; | |
| 696 homo in statu naturae integrae poterat operari virtute suae naturae | |
| 697 bonum quod est sibi connaturale, absque superadditione gratuiti | |
| 698 doni, licet non absque auxilio Dei moventis. Diligere autem Deum | |
| 699 super omnia est quiddam connaturale homini; et etiam cuilibet | |
| 700 creaturae non solum rationali, sed irrationali et etiam inanimatae, | |
| 701 secundum modum amoris qui unicuique creaturae competere potest. | |
| 702 Cuius ratio est quia unicuique naturale est quod appetat et amet | |
| 703 aliquid, secundum quod aptum natum est esse, <i>sic enim agit | |
| 704 unumquodque, prout aptum natum est</i>, ut dicitur in II Physic. | |
| 705 Manifestum est autem quod bonum partis est propter bonum totius. | |
| 706 Unde etiam naturali appetitu vel amore unaquaeque res particularis | |
| 707 amat bonum suum proprium propter bonum commune totius universi, | |
| 708 quod est Deus. Unde et Dionysius dicit, in libro de Div. Nom., quod | |
| 709 <i>Deus convertit omnia ad amorem sui ipsius</i>. Unde homo in | |
| 710 statu naturae integrae dilectionem sui ipsius referebat ad amorem | |
| 711 Dei sicut ad finem, et similiter dilectionem omnium aliarum rerum. | |
| 712 Et ita Deum diligebat plus quam seipsum, et super omnia. Sed in | |
| 713 statu naturae corruptae homo ab hoc deficit secundum appetitum | |
| 714 voluntatis rationalis, quae propter corruptionem naturae sequitur | |
| 715 bonum privatum, nisi sanetur per gratiam Dei. Et ideo dicendum est | |
| 716 quod homo in statu naturae integrae non indigebat dono gratiae | |
| 717 superadditae naturalibus bonis ad diligendum Deum naturaliter super | |
| 718 omnia; licet indigeret auxilio Dei ad hoc eum moventis. Sed in | |
| 719 statu naturae corruptae indiget homo etiam ad hoc auxilio gratiae | |
| 720 naturam sanantis.</p> | |
| 721 <p title="I-II q. 109 a. 3 ad 1"><a name="38383"><span class= | |
| 722 "ref">[38383] Iª-IIae q. 109 a. 3 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 723 ergo dicendum quod caritas diligit Deum super omnia eminentius quam | |
| 724 natura. Natura enim diligit Deum super omnia, prout est principium | |
| 725 et finis naturalis boni, caritas autem secundum quod est obiectum | |
| 726 beatitudinis, et secundum quod homo habet quandam societatem | |
| 727 spiritualem cum Deo. Addit etiam caritas super dilectionem | |
| 728 naturalem Dei promptitudinem quandam et delectationem, sicut et | |
| 729 quilibet habitus virtutis addit supra actum bonum qui fit ex sola | |
| 730 naturali ratione hominis virtutis habitum non habentis.</p> | |
| 731 <p title="I-II q. 109 a. 3 ad 2"><a name="38384"><span class= | |
| 732 "ref">[38384] Iª-IIae q. 109 a. 3 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 733 dicendum quod, cum dicitur quod nulla natura potest supra seipsam, | |
| 734 non est intelligendum quod non possit ferri in aliquod obiectum | |
| 735 quod est supra se, manifestum est enim quod intellectus noster | |
| 736 naturali cognitione potest aliqua cognoscere quae sunt supra | |
| 737 seipsum, ut patet in naturali cognitione Dei. Sed intelligendum est | |
| 738 quod natura non potest in actum excedentem proportionem suae | |
| 739 virtutis. Talis autem actus non est diligere Deum super omnia, hoc | |
| 740 enim est naturale cuilibet naturae creatae, ut dictum est.</p> | |
| 741 <p title="I-II q. 109 a. 3 ad 3"><a name="38385"><span class= | |
| 742 "ref">[38385] Iª-IIae q. 109 a. 3 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 743 dicendum quod amor dicitur summus non solum quantum ad gradum | |
| 744 dilectionis, sed etiam quantum ad rationem diligendi, et | |
| 745 dilectionis modum. Et secundum hoc, supremus gradus dilectionis est | |
| 746 quo caritas diligit Deum ut beatificantem, sicut dictum est.</p> | |
| 747 <br /> | |
| 748 <div class="E">Articulus 4</div> | |
| 749 <p title="I-II q. 109 a. 4 arg. 1"><a name="38386"><span class= | |
| 750 "ref">[38386] Iª-IIae q. 109 a. 4 arg. 1</span></a> Ad quartum | |
| 751 sic proceditur. Videtur quod homo sine gratia per sua naturalia | |
| 752 possit praecepta legis implere. Dicit enim apostolus, ad Rom. II, | |
| 753 quod <i>gentes, quae legem non habent, naturaliter ea quae legis | |
| 754 sunt faciunt</i>. Sed illud quod naturaliter homo facit, potest per | |
| 755 seipsum facere absque gratia. Ergo homo potest legis praecepta | |
| 756 facere absque gratia.</p> | |
| 757 <p title="I-II q. 109 a. 4 arg. 2"><a name="38387"><span class= | |
| 758 "ref">[38387] Iª-IIae q. 109 a. 4 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 759 Hieronymus dicit, in expositione Catholicae fidei, <i>illos esse | |
| 760 maledicendos qui Deum praecepisse homini aliquid impossibile | |
| 761 dicunt</i>. Sed impossibile est homini quod per seipsum implere non | |
| 762 potest. Ergo homo potest implere omnia praecepta legis per | |
| 763 seipsum.</p> | |
| 764 <p title="I-II q. 109 a. 4 arg. 3"><a name="38388"><span class= | |
| 765 "ref">[38388] Iª-IIae q. 109 a. 4 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 766 inter omnia praecepta legis maximum est illud, <i>diliges dominum | |
| 767 Deum tuum ex toto corde tuo</i>; ut patet Matth. XXII. Sed hoc | |
| 768 mandatum potest homo implere ex solis naturalibus, diligendo Deum | |
| 769 super omnia, ut supra dictum est. Ergo omnia mandata legis potest | |
| 770 homo implere sine gratia.</p> | |
| 771 <p title="I-II q. 109 a. 4 s. c."><a name="38389"><span class= | |
| 772 "ref">[38389] Iª-IIae q. 109 a. 4 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 773 est quod Augustinus dicit, in libro de haeresibus, hoc pertinere ad | |
| 774 haeresim Pelagianorum, ut credant <i>sine gratia posse hominem | |
| 775 facere omnia divina mandata</i>.</p> | |
| 776 <p title="I-II q. 109 a. 4 co."><a name="38390"><span class= | |
| 777 "ref">[38390] Iª-IIae q. 109 a. 4 co.</span></a> Respondeo | |
| 778 dicendum quod implere mandata legis contingit dupliciter. Uno modo, | |
| 779 quantum ad substantiam operum, prout scilicet homo operatur iusta | |
| 780 et fortia, et alia virtutis opera. Et hoc modo homo in statu | |
| 781 naturae integrae potuit omnia mandata legis implere, alioquin non | |
| 782 potuisset in statu illo non peccare, cum nihil aliud sit peccare | |
| 783 quam transgredi divina mandata. Sed in statu naturae corruptae non | |
| 784 potest homo implere omnia mandata divina sine gratia sanante. Alio | |
| 785 modo possunt impleri mandata legis non solum quantum ad substantiam | |
| 786 operis, sed etiam quantum ad modum agendi, ut scilicet ex caritate | |
| 787 fiant. Et sic neque in statu naturae integrae, neque in statu | |
| 788 naturae corruptae, potest homo implere absque gratia legis mandata. | |
| 789 Unde Augustinus, in libro de Corrept. et Grat., cum dixisset quod | |
| 790 sine gratia nullum prorsus bonum homines faciunt, subdit, <i>non | |
| 791 solum ut, monstrante ipsa quid faciendum sit, sciant; verum etiam | |
| 792 ut, praestante ipsa, faciant cum dilectione quod sciunt</i>. | |
| 793 Indigent insuper in utroque statu auxilio Dei moventis ad mandata | |
| 794 implenda, ut dictum est.</p> | |
| 795 <p title="I-II q. 109 a. 4 ad 1"><a name="38391"><span class= | |
| 796 "ref">[38391] Iª-IIae q. 109 a. 4 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 797 ergo dicendum quod, sicut Augustinus dicit, in libro de Spir. et | |
| 798 Litt., <i>non moveat quod naturaliter eos dixit quae legis sunt | |
| 799 facere, hoc enim agit spiritus gratiae, ut imaginem Dei, in qua | |
| 800 naturaliter facti sumus, instauret in nobis</i>.</p> | |
| 801 <p title="I-II q. 109 a. 4 ad 2"><a name="38392"><span class= | |
| 802 "ref">[38392] Iª-IIae q. 109 a. 4 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 803 dicendum quod illud quod possumus cum auxilio divino, non est nobis | |
| 804 omnino impossibile; secundum illud philosophi, in III Ethic., | |
| 805 <i>quae per amicos possumus, aliqualiter per nos possumus</i>. Unde | |
| 806 et Hieronymus ibidem <i>confitetur sic nostrum liberum esse | |
| 807 arbitrium, ut dicamus nos semper indigere Dei auxilio</i>.</p> | |
| 808 <p title="I-II q. 109 a. 4 ad 3"><a name="38393"><span class= | |
| 809 "ref">[38393] Iª-IIae q. 109 a. 4 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 810 dicendum quod praeceptum de dilectione Dei non potest homo implere | |
| 811 ex puris naturalibus secundum quod ex caritate impletur, ut ex | |
| 812 supradictis patet.</p> | |
| 813 <br /> | |
| 814 <div class="E">Articulus 5</div> | |
| 815 <p title="I-II q. 109 a. 5 arg. 1"><a name="38394"><span class= | |
| 816 "ref">[38394] Iª-IIae q. 109 a. 5 arg. 1</span></a> Ad quintum | |
| 817 sic proceditur. Videtur quod homo possit mereri vitam aeternam sine | |
| 818 gratia. Dicit enim dominus, Matth. XIX, <i>si vis ad vitam ingredi, | |
| 819 serva mandata</i>, ex quo videtur quod ingredi in vitam aeternam | |
| 820 sit constitutum in hominis voluntate. Sed id quod in nostra | |
| 821 voluntate constitutum est, per nos ipsos possumus. Ergo videtur | |
| 822 quod homo per seipsum possit vitam aeternam mereri.</p> | |
| 823 <p title="I-II q. 109 a. 5 arg. 2"><a name="38395"><span class= | |
| 824 "ref">[38395] Iª-IIae q. 109 a. 5 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 825 vita aeterna est praemium vel merces quae hominibus redditur a Deo; | |
| 826 secundum illud Matth. V, <i>merces vestra multa est in caelis</i>. | |
| 827 Sed merces vel praemium redditur a Deo homini secundum opera eius; | |
| 828 secundum illud Psalmi LXI, <i>tu reddes unicuique secundum opera | |
| 829 eius</i>. Cum igitur homo sit dominus suorum operum, videtur quod | |
| 830 in eius potestate constitutum sit ad vitam aeternam pervenire.</p> | |
| 831 <p title="I-II q. 109 a. 5 arg. 3"><a name="38396"><span class= | |
| 832 "ref">[38396] Iª-IIae q. 109 a. 5 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 833 vita aeterna est ultimus finis humanae vitae. Sed quaelibet res | |
| 834 naturalis per sua naturalia potest consequi finem suum. Ergo multo | |
| 835 magis homo, qui est altioris naturae, per sua naturalia potest | |
| 836 pervenire ad vitam aeternam absque aliqua gratia.</p> | |
| 837 <p title="I-II q. 109 a. 5 s. c."><a name="38397"><span class= | |
| 838 "ref">[38397] Iª-IIae q. 109 a. 5 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 839 est quod apostolus dicit, ad Rom. VI, <i>gratia Dei vita | |
| 840 aeterna</i>. Quod ideo dicitur, sicut Glossa ibidem dicit, <i>ut | |
| 841 intelligeremus Deum ad aeternam vitam pro sua miseratione nos | |
| 842 perducere</i>.</p> | |
| 843 <p title="I-II q. 109 a. 5 co."><a name="38398"><span class= | |
| 844 "ref">[38398] Iª-IIae q. 109 a. 5 co.</span></a> Respondeo | |
| 845 dicendum quod actus perducentes ad finem oportet esse fini | |
| 846 proportionatos. Nullus autem actus excedit proportionem principii | |
| 847 activi. Et ideo videmus in rebus naturalibus quod nulla res potest | |
| 848 perficere effectum per suam operationem qui excedat virtutem | |
| 849 activam, sed solum potest producere per operationem suam effectum | |
| 850 suae virtuti proportionatum. Vita autem aeterna est finis excedens | |
| 851 proportionem naturae humanae, ut ex supradictis patet. Et ideo homo | |
| 852 per sua naturalia non potest producere opera meritoria | |
| 853 proportionata vitae aeternae, sed ad hoc exigitur altior virtus, | |
| 854 quae est virtus gratiae. Et ideo sine gratia homo non potest mereri | |
| 855 vitam aeternam. Potest tamen facere opera perducentia ad aliquod | |
| 856 bonum homini connaturale, sicut laborare in agro, bibere, | |
| 857 manducare, et habere amicum, et alia huiusmodi; ut Augustinus | |
| 858 dicit, in tertia responsione contra Pelagianos.</p> | |
| 859 <p title="I-II q. 109 a. 5 ad 1"><a name="38399"><span class= | |
| 860 "ref">[38399] Iª-IIae q. 109 a. 5 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 861 ergo dicendum quod homo sua voluntate facit opera meritoria vitae | |
| 862 aeternae, sed, sicut Augustinus in eodem libro dicit, ad hoc | |
| 863 exigitur quod voluntas hominis praeparetur a Deo per gratiam.</p> | |
| 864 <p title="I-II q. 109 a. 5 ad 2"><a name="38400"><span class= | |
| 865 "ref">[38400] Iª-IIae q. 109 a. 5 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 866 dicendum quod, sicut Glossa dicit Rom. VI, super illud, <i>gratia | |
| 867 Dei vita aeterna, certum est vitam aeternam bonis operibus reddi, | |
| 868 sed ipsa opera quibus redditur, ad Dei gratiam pertinent</i>, cum | |
| 869 etiam supra dictum sit quod ad implendum mandata legis secundum | |
| 870 debitum modum, per quem eorum impletio est meritoria, requiritur | |
| 871 gratia.</p> | |
| 872 <p title="I-II q. 109 a. 5 ad 3"><a name="38401"><span class= | |
| 873 "ref">[38401] Iª-IIae q. 109 a. 5 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 874 dicendum quod obiectio illa procedit de fine homini connaturali. | |
| 875 Natura autem humana, ex hoc ipso quod nobilior est, potest ad | |
| 876 altiorem finem perduci, saltem auxilio gratiae, ad quem inferiores | |
| 877 naturae nullo modo pertingere possunt. Sicut homo est melius | |
| 878 dispositus ad sanitatem qui aliquibus auxiliis medicinae potest | |
| 879 sanitatem consequi, quam ille qui nullo modo; ut philosophus | |
| 880 introducit in II de caelo.</p> | |
| 881 <br /> | |
| 882 <div class="E">Articulus 6</div> | |
| 883 <p title="I-II q. 109 a. 6 arg. 1"><a name="38402"><span class= | |
| 884 "ref">[38402] Iª-IIae q. 109 a. 6 arg. 1</span></a> Ad sextum | |
| 885 sic proceditur. Videtur quod homo possit seipsum ad gratiam | |
| 886 praeparare per seipsum, absque exteriori auxilio gratiae. Nihil | |
| 887 enim imponitur homini quod sit ei impossibile, ut supra dictum est. | |
| 888 Sed Zach. I dicitur, <i>convertimini ad me, et ego convertar ad | |
| 889 vos</i>, nihil autem est aliud se ad gratiam praeparare quam ad | |
| 890 Deum converti. Ergo videtur quod homo per seipsum possit se ad | |
| 891 gratiam praeparare absque auxilio gratiae.</p> | |
| 892 <p title="I-II q. 109 a. 6 arg. 2"><a name="38403"><span class= | |
| 893 "ref">[38403] Iª-IIae q. 109 a. 6 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 894 homo se ad gratiam praeparat faciendo quod in se est, quia si homo | |
| 895 facit quod in se est, Deus ei non denegat gratiam; dicitur enim | |
| 896 Matth. VII, quod Deus dat spiritum bonum petentibus se. Sed illud | |
| 897 in nobis esse dicitur quod est in nostra potestate. Ergo videtur | |
| 898 quod in nostra potestate sit constitutum ut nos ad gratiam | |
| 899 praeparemus.</p> | |
| 900 <p title="I-II q. 109 a. 6 arg. 3"><a name="38404"><span class= | |
| 901 "ref">[38404] Iª-IIae q. 109 a. 6 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 902 si homo indiget gratia ad hoc quod praeparet se ad gratiam, pari | |
| 903 ratione indigebit gratia ad hoc quod praeparet se ad illam gratiam, | |
| 904 et sic procederetur in infinitum, quod est inconveniens. Ergo | |
| 905 videtur standum in primo, ut scilicet homo sine gratia possit se ad | |
| 906 gratiam praeparare.</p> | |
| 907 <p title="I-II q. 109 a. 6 arg. 4"><a name="38405"><span class= | |
| 908 "ref">[38405] Iª-IIae q. 109 a. 6 arg. 4</span></a> Praeterea, | |
| 909 Prov. XVI dicitur, hominis est praeparare animum. Sed illud dicitur | |
| 910 esse hominis quod per seipsum potest. Ergo videtur quod homo per | |
| 911 seipsum se possit ad gratiam praeparare.</p> | |
| 912 <p title="I-II q. 109 a. 6 s. c."><a name="38406"><span class= | |
| 913 "ref">[38406] Iª-IIae q. 109 a. 6 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 914 est quod dicitur Ioan. VI, <i>nemo potest venire ad me, nisi pater, | |
| 915 qui misit me, traxerit eum</i>. Si autem homo seipsum praeparare | |
| 916 posset, non oporteret quod ab alio traheretur. Ergo homo non potest | |
| 917 se praeparare ad gratiam absque auxilio gratiae.</p> | |
| 918 <p title="I-II q. 109 a. 6 co."><a name="38407"><span class= | |
| 919 "ref">[38407] Iª-IIae q. 109 a. 6 co.</span></a> Respondeo | |
| 920 dicendum quod duplex est praeparatio voluntatis humanae ad bonum. | |
| 921 Una quidem qua praeparatur ad bene operandum et ad Deo fruendum. Et | |
| 922 talis praeparatio voluntatis non potest fieri sine habituali | |
| 923 gratiae dono, quod sit principium operis meritorii, ut dictum est. | |
| 924 Alio modo potest intelligi praeparatio voluntatis humanae ad | |
| 925 consequendum ipsum gratiae habitualis donum. Ad hoc autem quod | |
| 926 praeparet se ad susceptionem huius doni, non oportet praesupponere | |
| 927 aliquod aliud donum habituale in anima, quia sic procederetur in | |
| 928 infinitum, sed oportet praesupponi aliquod auxilium gratuitum Dei | |
| 929 interius animam moventis, sive inspirantis bonum propositum. His | |
| 930 enim duobus modis indigemus auxilio divino, ut supra dictum est. | |
| 931 Quod autem ad hoc indigeamus auxilio Dei moventis, manifestum est. | |
| 932 Necesse est enim, cum omne agens agat propter finem, quod omnis | |
| 933 causa convertat suos effectus ad suum finem. Et ideo, cum secundum | |
| 934 ordinem agentium sive moventium sit ordo finium, necesse est quod | |
| 935 ad ultimum finem convertatur homo per motionem primi moventis, ad | |
| 936 finem autem proximum per motionem alicuius inferiorum moventium, | |
| 937 sicut animus militis convertitur ad quaerendum victoriam ex motione | |
| 938 ducis exercitus, ad sequendum autem vexillum alicuius aciei ex | |
| 939 motione tribuni. Sic igitur, cum Deus sit primum movens | |
| 940 simpliciter, ex eius motione est quod omnia in ipsum convertantur | |
| 941 secundum communem intentionem boni, per quam unumquodque intendit | |
| 942 assimilari Deo secundum suum modum. Unde et Dionysius, in libro de | |
| 943 Div. Nom., dicit quod Deus convertit omnia ad seipsum. Sed homines | |
| 944 iustos convertit ad seipsum sicut ad specialem finem, quem | |
| 945 intendunt, et cui cupiunt adhaerere sicut bono proprio; secundum | |
| 946 illud Psalmi LXXII, mihi adhaerere Deo bonum est. Et ideo quod homo | |
| 947 convertatur ad Deum, hoc non potest esse nisi Deo ipsum | |
| 948 convertente. Hoc autem est praeparare se ad gratiam, quasi ad Deum | |
| 949 converti, sicut ille qui habet oculum aversum a lumine solis, per | |
| 950 hoc se praeparat ad recipiendum lumen solis, quod oculos suos | |
| 951 convertit versus solem. Unde patet quod homo non potest se | |
| 952 praeparare ad lumen gratiae suscipiendum, nisi per auxilium | |
| 953 gratuitum Dei interius moventis.</p> | |
| 954 <p title="I-II q. 109 a. 6 ad 1"><a name="38408"><span class= | |
| 955 "ref">[38408] Iª-IIae q. 109 a. 6 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 956 ergo dicendum quod conversio hominis ad Deum fit quidem per liberum | |
| 957 arbitrium; et secundum hoc homini praecipitur quod se ad Deum | |
| 958 convertat. Sed liberum arbitrium ad Deum converti non potest nisi | |
| 959 Deo ipsum ad se convertente; secundum illud Ierem. XXXI, | |
| 960 <i>converte me, et convertar, quia tu dominus Deus meus</i>; et | |
| 961 Thren. ult., <i>converte nos, domine, ad te, et | |
| 962 convertemur</i>.</p> | |
| 963 <p title="I-II q. 109 a. 6 ad 2"><a name="38409"><span class= | |
| 964 "ref">[38409] Iª-IIae q. 109 a. 6 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 965 dicendum quod nihil homo potest facere nisi a Deo moveatur; | |
| 966 secundum illud Ioan. XV, sine me nihil potestis facere. Et ideo cum | |
| 967 dicitur homo facere quod in se est, dicitur hoc esse in potestate | |
| 968 hominis secundum quod est motus a Deo.</p> | |
| 969 <p title="I-II q. 109 a. 6 ad 3"><a name="38410"><span class= | |
| 970 "ref">[38410] Iª-IIae q. 109 a. 6 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 971 dicendum quod obiectio illa procedit de gratia habituali, ad quam | |
| 972 requiritur aliqua praeparatio, quia omnis forma requirit | |
| 973 susceptibile dispositum. Sed hoc quod homo moveatur a Deo non | |
| 974 praeexigit aliquam aliam motionem, cum Deus sit primum movens. Unde | |
| 975 non oportet abire in infinitum.</p> | |
| 976 <p title="I-II q. 109 a. 6 ad 4"><a name="38411"><span class= | |
| 977 "ref">[38411] Iª-IIae q. 109 a. 6 ad 4</span></a> Ad quartum | |
| 978 dicendum quod hominis est praeparare animum, quia hoc facit per | |
| 979 liberum arbitrium, sed tamen hoc non facit sine auxilio Dei | |
| 980 moventis et ad se attrahentis, ut dictum est.</p> | |
| 981 <br /> | |
| 982 <div class="E">Articulus 7</div> | |
| 983 <p title="I-II q. 109 a. 7 arg. 1"><a name="38412"><span class= | |
| 984 "ref">[38412] Iª-IIae q. 109 a. 7 arg. 1</span></a> Ad | |
| 985 septimum sic proceditur. Videtur quod homo possit resurgere a | |
| 986 peccato sine auxilio gratiae. Illud enim quod praeexigitur ad | |
| 987 gratiam, fit sine gratia. Sed resurgere a peccato praeexigitur ad | |
| 988 illuminationem gratiae, dicitur enim ad Ephes. V, <i>exurge a | |
| 989 mortuis, et illuminabit te Christus</i>. Ergo homo potest resurgere | |
| 990 a peccato sine gratia.</p> | |
| 991 <p title="I-II q. 109 a. 7 arg. 2"><a name="38413"><span class= | |
| 992 "ref">[38413] Iª-IIae q. 109 a. 7 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 993 peccatum virtuti opponitur sicut morbus sanitati, ut supra dictum | |
| 994 est. Sed homo per virtutem naturae potest resurgere de aegritudine | |
| 995 ad sanitatem sine auxilio exterioris medicinae, propter hoc quod | |
| 996 intus manet principium vitae, a quo procedit operatio naturalis. | |
| 997 Ergo videtur quod, simili ratione, homo possit reparari per | |
| 998 seipsum, redeundo de statu peccati ad statum iustitiae, absque | |
| 999 auxilio exterioris gratiae.</p> | |
| 1000 <p title="I-II q. 109 a. 7 arg. 3"><a name="38414"><span class= | |
| 1001 "ref">[38414] Iª-IIae q. 109 a. 7 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 1002 quaelibet res naturalis potest redire ad actum convenientem suae | |
| 1003 naturae, sicut aqua calefacta per seipsam redit ad naturalem | |
| 1004 frigiditatem, et lapis sursum proiectus per seipsum redit ad suum | |
| 1005 naturalem motum. Sed peccatum est quidam actus contra naturam; ut | |
| 1006 patet per Damascenus, in II libro. Ergo videtur quod homo possit | |
| 1007 per seipsum redire de peccato ad statum iustitiae.</p> | |
| 1008 <p title="I-II q. 109 a. 7 s. c."><a name="38415"><span class= | |
| 1009 "ref">[38415] Iª-IIae q. 109 a. 7 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 1010 est quod apostolus dicit, ad Gal. II, <i>si data est lex quae | |
| 1011 potest iustificare, ergo Christus gratis mortuus est</i>, idest | |
| 1012 sine causa. Pari ergo ratione, si homo habet naturam per quam | |
| 1013 potest iustificari, Christus gratis, idest sine causa, mortuus est. | |
| 1014 Sed hoc est inconveniens dicere. Ergo non potest homo per seipsum | |
| 1015 iustificari, idest redire de statu culpae ad statum iustitiae.</p> | |
| 1016 <p title="I-II q. 109 a. 7 co."><a name="38416"><span class= | |
| 1017 "ref">[38416] Iª-IIae q. 109 a. 7 co.</span></a> Respondeo | |
| 1018 dicendum quod homo nullo modo potest resurgere a peccato per | |
| 1019 seipsum sine auxilio gratiae. Cum enim peccatum transiens actu | |
| 1020 remaneat reatu, ut supra dictum est; non est idem resurgere a | |
| 1021 peccato quod cessare ab actu peccati. Sed resurgere a peccato est | |
| 1022 reparari hominem ad ea quae peccando amisit. Incurrit autem homo | |
| 1023 triplex detrimentum peccando, ut ex supradictis patet, scilicet | |
| 1024 maculam, corruptionem naturalis boni, et reatum poenae. Maculam | |
| 1025 quidem incurrit, inquantum privatur decore gratiae ex deformitate | |
| 1026 peccati. Bonum autem naturae corrumpitur, inquantum natura hominis | |
| 1027 deordinatur voluntate hominis Deo non subiecta, hoc enim ordine | |
| 1028 sublato, consequens est ut tota natura hominis peccantis inordinata | |
| 1029 remaneat. Reatus vero poenae est per quem homo peccando mortaliter | |
| 1030 meretur damnationem aeternam. Manifestum est autem de singulis | |
| 1031 horum trium, quod non possunt reparari nisi per Deum. Cum enim | |
| 1032 decor gratiae proveniat ex illustratione divini luminis, non potest | |
| 1033 talis decor in anima reparari, nisi Deo denuo illustrante, unde | |
| 1034 requiritur habituale donum, quod est gratiae lumen. Similiter ordo | |
| 1035 naturae reparari non potest, ut voluntas hominis Deo subiiciatur, | |
| 1036 nisi Deo voluntatem hominis ad se trahente, sicut dictum est. | |
| 1037 Similiter etiam reatus poenae aeternae remitti non potest nisi a | |
| 1038 Deo, in quem est offensa commissa, et qui est hominum iudex. Et | |
| 1039 ideo requiritur auxilium gratiae ad hoc quod homo a peccato | |
| 1040 resurgat, et quantum ad habituale donum, et quantum ad interiorem | |
| 1041 Dei motionem.</p> | |
| 1042 <p title="I-II q. 109 a. 7 ad 1"><a name="38417"><span class= | |
| 1043 "ref">[38417] Iª-IIae q. 109 a. 7 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 1044 ergo dicendum quod illud indicitur homini quod pertinet ad actum | |
| 1045 liberi arbitrii qui requiritur in hoc quod homo a peccato resurgat. | |
| 1046 Et ideo cum dicitur, exsurge, et illuminabit te Christus, non est | |
| 1047 intelligendum quod tota exurrectio a peccato praecedat | |
| 1048 illuminationem gratiae, sed quia cum homo per liberum arbitrium a | |
| 1049 Deo motum surgere conatur a peccato, recipit lumen gratiae | |
| 1050 iustificantis.</p> | |
| 1051 <p title="I-II q. 109 a. 7 ad 2"><a name="38418"><span class= | |
| 1052 "ref">[38418] Iª-IIae q. 109 a. 7 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 1053 dicendum quod naturalis ratio non est sufficiens principium huius | |
| 1054 sanitatis quae est in homine per gratiam iustificantem; sed huius | |
| 1055 principium est gratia, quae tollitur per peccatum. Et ideo non | |
| 1056 potest homo per seipsum reparari, sed indiget ut denuo ei lumen | |
| 1057 gratiae infundatur, sicut si corpori mortuo resuscitando denuo | |
| 1058 infunderetur anima.</p> | |
| 1059 <p title="I-II q. 109 a. 7 ad 3"><a name="38419"><span class= | |
| 1060 "ref">[38419] Iª-IIae q. 109 a. 7 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 1061 dicendum quod, quando natura est integra, per seipsam potest | |
| 1062 reparari ad id quod est sibi conveniens et proportionatum, sed ad | |
| 1063 id quod superexcedit suam proportionem, reparari non potest sine | |
| 1064 exteriori auxilio. Sic igitur humana natura defluens per actum | |
| 1065 peccati, quia non manet integra sed corrumpitur, ut supra dictum | |
| 1066 est, non potest per seipsam reparari neque etiam ad bonum sibi | |
| 1067 connaturale; et multo minus ad bonum supernaturalis iustitiae.</p> | |
| 1068 <br /> | |
| 1069 <div class="E">Articulus 8</div> | |
| 1070 <p title="I-II q. 109 a. 8 arg. 1"><a name="38420"><span class= | |
| 1071 "ref">[38420] Iª-IIae q. 109 a. 8 arg. 1</span></a> Ad octavum | |
| 1072 sic proceditur. Videtur quod homo sine gratia possit non peccare. | |
| 1073 <i>Nullus enim peccat in eo quod vitare non potest</i>; ut | |
| 1074 Augustinus dicit, in libro de Duab. Animab., et de Lib. Arb. Si | |
| 1075 ergo homo existens in peccato mortali non possit vitare peccatum, | |
| 1076 videtur quod peccando non peccet. Quod est inconveniens.</p> | |
| 1077 <p title="I-II q. 109 a. 8 arg. 2"><a name="38421"><span class= | |
| 1078 "ref">[38421] Iª-IIae q. 109 a. 8 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 1079 ad hoc corripitur homo ut non peccet. Si igitur homo in peccato | |
| 1080 mortali existens non potest non peccare, videtur quod frustra ei | |
| 1081 correptio adhibeatur. Quod est inconveniens.</p> | |
| 1082 <p title="I-II q. 109 a. 8 arg. 3"><a name="38422"><span class= | |
| 1083 "ref">[38422] Iª-IIae q. 109 a. 8 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 1084 Eccli. XV dicitur, <i>ante hominem vita et mors, bonum et malum, | |
| 1085 quod placuerit ei, dabitur illi</i>. Sed aliquis peccando non | |
| 1086 desinit esse homo. Ergo adhuc in eius potestate est eligere bonum | |
| 1087 vel malum. Et ita potest homo sine gratia vitare peccatum.</p> | |
| 1088 <p title="I-II q. 109 a. 8 s. c."><a name="38423"><span class= | |
| 1089 "ref">[38423] Iª-IIae q. 109 a. 8 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 1090 est quod Augustinus dicit, in libro de Perfect. Iustit., | |
| 1091 <i>quisquis negat nos orare debere ne intremus in tentationem | |
| 1092 (negat autem hoc qui contendit ad non peccandum gratiae Dei | |
| 1093 adiutorium non esse homini necessarium, sed, sola lege accepta, | |
| 1094 humanam sufficere voluntatem), ab auribus omnium removendum, et ore | |
| 1095 omnium anathematizandum esse non dubito</i>.</p> | |
| 1096 <p title="I-II q. 109 a. 8 co."><a name="38424"><span class= | |
| 1097 "ref">[38424] Iª-IIae q. 109 a. 8 co.</span></a> Respondeo | |
| 1098 dicendum quod de homine dupliciter loqui possumus, uno modo, | |
| 1099 secundum statum naturae integrae; alio modo, secundum statum | |
| 1100 naturae corruptae. Secundum statum quidem naturae integrae, etiam | |
| 1101 sine gratia habituali, poterat homo non peccare nec mortaliter nec | |
| 1102 venialiter, quia peccare nihil aliud est quam recedere ab eo quod | |
| 1103 est secundum naturam, quod vitare homo poterat in integritate | |
| 1104 naturae. Non tamen hoc poterat sine auxilio Dei in bono | |
| 1105 conservantis, quo subtracto, etiam ipsa natura in nihilum | |
| 1106 decideret. In statu autem naturae corruptae, indiget homo gratia | |
| 1107 habituali sanante naturam, ad hoc quod omnino a peccato abstineat. | |
| 1108 Quae quidem sanatio primo fit in praesenti vita secundum mentem, | |
| 1109 appetitu carnali nondum totaliter reparato, unde apostolus, ad Rom. | |
| 1110 VII, in persona hominis reparati, dicit, <i>ego ipse mente servio | |
| 1111 legi Dei, carne autem legi peccati</i>. In quo quidem statu potest | |
| 1112 homo abstinere a peccato mortali quod in ratione consistit, ut | |
| 1113 supra habitum est. Non autem potest homo abstinere ab omni peccato | |
| 1114 veniali, propter corruptionem inferioris appetitus sensualitatis, | |
| 1115 cuius motus singulos quidem ratio reprimere potest (et ex hoc | |
| 1116 habent rationem peccati et voluntarii), non autem omnes, quia dum | |
| 1117 uni resistere nititur, fortassis alius insurgit; et etiam quia | |
| 1118 ratio non semper potest esse pervigil ad huiusmodi motus vitandos; | |
| 1119 ut supra dictum est. Similiter etiam antequam hominis ratio, in qua | |
| 1120 est peccatum mortale, reparetur per gratiam iustificantem, potest | |
| 1121 singula peccata mortalia vitare, et secundum aliquod tempus, quia | |
| 1122 non est necesse quod continuo peccet in actu. Sed quod diu maneat | |
| 1123 absque peccato mortali, esse non potest. Unde et Gregorius dicit, | |
| 1124 super Ezech., quod <i>peccatum quod mox per poenitentiam non | |
| 1125 deletur, suo pondere ad aliud trahit</i>. Et huius ratio est quia, | |
| 1126 sicut rationi subdi debet inferior appetitus, ita etiam ratio debet | |
| 1127 subdi Deo, et in ipso constituere finem suae voluntatis. Per finem | |
| 1128 autem oportet quod regulentur omnes actus humani, sicut per | |
| 1129 rationis iudicium regulari debent motus inferioris appetitus. Sicut | |
| 1130 ergo, inferiori appetitu non totaliter subiecto rationi, non potest | |
| 1131 esse quin contingant inordinati motus in appetitu sensitivo; ita | |
| 1132 etiam, ratione hominis non existente subiecta Deo, consequens est | |
| 1133 ut contingant multae inordinationes in ipsis actibus rationis. Cum | |
| 1134 enim homo non habet cor suum firmatum in Deo, ut pro nullo bono | |
| 1135 consequendo vel malo vitando ab eo separari vellet; occurrunt multa | |
| 1136 propter quae consequenda vel vitanda homo recedit a Deo contemnendo | |
| 1137 praecepta ipsius, et ita peccat mortaliter, praecipue quia in | |
| 1138 repentinis homo operatur secundum finem praeconceptum, et secundum | |
| 1139 habitum praeexistentem, ut philosophus dicit, in III Ethic.; | |
| 1140 quamvis ex praemeditatione rationis homo possit aliquid agere | |
| 1141 praeter ordinem finis praeconcepti, et praeter inclinationem | |
| 1142 habitus. Sed quia homo non potest semper esse in tali | |
| 1143 praemeditatione, non potest contingere ut diu permaneat quin | |
| 1144 operetur secundum consequentiam voluntatis deordinatae a Deo, nisi | |
| 1145 cito per gratiam ad debitum ordinem reparetur.</p> | |
| 1146 <p title="I-II q. 109 a. 8 ad 1"><a name="38425"><span class= | |
| 1147 "ref">[38425] Iª-IIae q. 109 a. 8 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 1148 ergo dicendum quod homo potest vitare singulos actus peccati, non | |
| 1149 tamen omnes, nisi per gratiam, ut dictum est. Et tamen quia ex eius | |
| 1150 defectu est quod homo se ad gratiam habendam non praeparet, per hoc | |
| 1151 a peccato non excusatur, quod sine gratia peccatum vitare non | |
| 1152 potest.</p> | |
| 1153 <p title="I-II q. 109 a. 8 ad 2"><a name="38426"><span class= | |
| 1154 "ref">[38426] Iª-IIae q. 109 a. 8 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 1155 dicendum quod correptio utilis est <i>ut ex dolore correptionis | |
| 1156 voluntas regenerationis oriatur. Si tamen qui corripitur filius est | |
| 1157 promissionis, ut, strepitu correptionis forinsecus insonante ac | |
| 1158 flagellante, Deus in illo intrinsecus occulta inspiratione operetur | |
| 1159 et velle</i>; ut Augustinus dicit, in libro de Corrept. et Grat. | |
| 1160 Ideo ergo necessaria est correptio, quia voluntas hominis | |
| 1161 requiritur ad hoc quod a peccato abstineat. Sed tamen correptio non | |
| 1162 est sufficiens sine Dei auxilio, unde dicitur Eccle. VII, | |
| 1163 <i>considera opera Dei, quod nemo possit corrigere quem ille | |
| 1164 despexerit</i>.</p> | |
| 1165 <p title="I-II q. 109 a. 8 ad 3"><a name="38427"><span class= | |
| 1166 "ref">[38427] Iª-IIae q. 109 a. 8 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 1167 dicendum quod, sicut Augustinus dicit, in Hypognost., verbum illud | |
| 1168 intelligitur de homine secundum statum naturae integrae, quando | |
| 1169 nondum erat servus peccati, unde poterat peccare et non peccare. | |
| 1170 Nunc etiam quodcumque vult homo, datur ei. Sed hoc quod bonum | |
| 1171 velit, habet ex auxilio gratiae.</p> | |
| 1172 <br /> | |
| 1173 <div class="E">Articulus 9</div> | |
| 1174 <p title="I-II q. 109 a. 9 arg. 1"><a name="38428"><span class= | |
| 1175 "ref">[38428] Iª-IIae q. 109 a. 9 arg. 1</span></a> Ad nonum | |
| 1176 sic proceditur. Videtur quod ille qui iam consecutus est gratiam, | |
| 1177 per seipsum possit operari bonum et vitare peccatum, absque alio | |
| 1178 auxilio gratiae. Unumquodque enim aut frustra est, aut imperfectum, | |
| 1179 si non implet illud ad quod datur. Sed gratia ad hoc datur nobis ut | |
| 1180 possimus bonum facere et vitare peccatum. Si igitur per gratiam hoc | |
| 1181 homo non potest, videtur quod vel gratia sit frustra data, vel sit | |
| 1182 imperfecta.</p> | |
| 1183 <p title="I-II q. 109 a. 9 arg. 2"><a name="38429"><span class= | |
| 1184 "ref">[38429] Iª-IIae q. 109 a. 9 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 1185 per gratiam ipse spiritus sanctus in nobis habitat; secundum illud | |
| 1186 I ad Cor. III, <i>nescitis quia templum Dei estis, et spiritus Dei | |
| 1187 habitat in vobis?</i> Sed spiritus sanctus, cum sit omnipotens, | |
| 1188 sufficiens est ut nos inducat ad bene operandum, et ut nos a | |
| 1189 peccato custodiat. Ergo homo gratiam consecutus potest utrumque | |
| 1190 praedictorum absque alio auxilio gratiae.</p> | |
| 1191 <p title="I-II q. 109 a. 9 arg. 3"><a name="38430"><span class= | |
| 1192 "ref">[38430] Iª-IIae q. 109 a. 9 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 1193 si homo consecutus gratiam adhuc alio auxilio gratiae indiget ad | |
| 1194 hoc quod recte vivat et a peccato abstineat, pari ratione et si | |
| 1195 illud aliud auxilium gratiae consecutus fuerit, adhuc alio auxilio | |
| 1196 indigebit. Procedetur ergo in infinitum, quod est inconveniens. | |
| 1197 Ergo ille qui est in gratia, non indiget alio auxilio gratiae ad | |
| 1198 hoc quod bene operetur et a peccato abstineat.</p> | |
| 1199 <p title="I-II q. 109 a. 9 s. c."><a name="38431"><span class= | |
| 1200 "ref">[38431] Iª-IIae q. 109 a. 9 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 1201 est quod Augustinus dicit, in libro de natura et gratia, quod | |
| 1202 <i>sicut oculus corporis plenissime sanus, nisi candore lucis | |
| 1203 adiutus, non potest cernere; sic et homo perfectissime etiam | |
| 1204 iustificatus, nisi aeterna luce iustitiae divinitus adiuvetur, | |
| 1205 recte non potest vivere</i>. Sed iustificatio fit per gratiam; | |
| 1206 secundum illud Rom. III. <i>Iustificati gratis per gratiam | |
| 1207 ipsius</i>. Ergo etiam homo iam habens gratiam indiget alio auxilio | |
| 1208 gratiae ad hoc quod recte vivat.</p> | |
| 1209 <p title="I-II q. 109 a. 9 co."><a name="38432"><span class= | |
| 1210 "ref">[38432] Iª-IIae q. 109 a. 9 co.</span></a> Respondeo | |
| 1211 dicendum quod, sicut supra dictum est, homo ad recte vivendum | |
| 1212 dupliciter auxilio Dei indiget. Uno quidem modo, quantum ad aliquod | |
| 1213 habituale donum, per quod natura humana corrupta sanetur; et etiam | |
| 1214 sanata elevetur ad operandum opera meritoria vitae aeternae, quae | |
| 1215 excedunt proportionem naturae. Alio modo indiget homo auxilio | |
| 1216 gratiae ut a Deo moveatur ad agendum. Quantum igitur ad primum | |
| 1217 auxilii modum, homo in gratia existens non indiget alio auxilio | |
| 1218 gratiae quasi aliquo alio habitu infuso. Indiget tamen auxilio | |
| 1219 gratiae secundum alium modum, ut scilicet a Deo moveatur ad recte | |
| 1220 agendum. Et hoc propter duo. Primo quidem, ratione generali, | |
| 1221 propter hoc quod, sicut supra dictum est, nulla res creata potest | |
| 1222 in quemcumque actum prodire nisi virtute motionis divinae. Secundo, | |
| 1223 ratione speciali, propter conditionem status humanae naturae. Quae | |
| 1224 quidem licet per gratiam sanetur quantum ad mentem, remanet tamen | |
| 1225 in ea corruptio et infectio quantum ad carnem, per quam servit legi | |
| 1226 peccati, ut dicitur ad Rom. VII. Remanet etiam quaedam ignorantiae | |
| 1227 obscuritas in intellectu, secundum quam, ut etiam dicitur Rom. | |
| 1228 VIII, <i>quid oremus sicut oportet, nescimus</i>. Propter varios | |
| 1229 enim rerum eventus, et quia etiam nosipsos non perfecte | |
| 1230 cognoscimus, non possumus ad plenum scire quid nobis expediat; | |
| 1231 secundum illud Sap. IX, <i>cogitationes mortalium timidae, et | |
| 1232 incertae providentiae nostrae</i>. Et ideo necesse est nobis ut a | |
| 1233 Deo dirigamur et protegamur, qui omnia novit et omnia potest. Et | |
| 1234 propter hoc etiam renatis in filios Dei per gratiam, convenit | |
| 1235 dicere, <i>et ne nos inducas in tentationem, et, fiat voluntas tua | |
| 1236 sicut in caelo et in terra</i>, et cetera quae in oratione dominica | |
| 1237 continentur ad hoc pertinentia.</p> | |
| 1238 <p title="I-II q. 109 a. 9 ad 1"><a name="38433"><span class= | |
| 1239 "ref">[38433] Iª-IIae q. 109 a. 9 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 1240 ergo dicendum quod donum habitualis gratiae non ad hoc datur nobis | |
| 1241 ut per ipsum non indigeamus ulterius divino auxilio, indiget enim | |
| 1242 quaelibet creatura ut a Deo conservetur in bono quod ab ipso | |
| 1243 accepit. Et ideo si post acceptam gratiam homo adhuc indiget divino | |
| 1244 auxilio, non potest concludi quod gratia sit in vacuum data, vel | |
| 1245 quod sit imperfecta. Quia etiam in statu gloriae, quando gratia | |
| 1246 erit omnino perfecta, homo divino auxilio indigebit. Hic autem | |
| 1247 aliqualiter gratia imperfecta est, inquantum hominem non totaliter | |
| 1248 sanat, ut dictum est.</p> | |
| 1249 <p title="I-II q. 109 a. 9 ad 2"><a name="38434"><span class= | |
| 1250 "ref">[38434] Iª-IIae q. 109 a. 9 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 1251 dicendum quod operatio spiritus sancti qua nos movet et protegit, | |
| 1252 non circumscribitur per effectum habitualis doni quod in nobis | |
| 1253 causat; sed praeter hunc effectum nos movet et protegit, simul cum | |
| 1254 patre et filio.</p> | |
| 1255 <p title="I-II q. 109 a. 9 ad 3"><a name="38435"><span class= | |
| 1256 "ref">[38435] Iª-IIae q. 109 a. 9 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 1257 dicendum quod ratio illa concludit quod homo non indigeat alia | |
| 1258 habituali gratia.</p> | |
| 1259 <br /> | |
| 1260 <div class="E">Articulus 10</div> | |
| 1261 <p title="I-II q. 109 a. 10 arg. 1"><a name="38436"><span class= | |
| 1262 "ref">[38436] Iª-IIae q. 109 a. 10 arg. 1</span></a> Ad | |
| 1263 decimum sic proceditur. Videtur quod homo in gratia constitutus non | |
| 1264 indigeat auxilio gratiae ad perseverandum. Perseverantia enim est | |
| 1265 aliquid minus virtute, sicut et continentia, ut patet per | |
| 1266 philosophum in VII Ethic. Sed homo non indiget alio auxilio gratiae | |
| 1267 ad habendum virtutes, ex quo est iustificatus per gratiam. Ergo | |
| 1268 multo minus indiget auxilio gratiae ad habendum perseverantiam.</p> | |
| 1269 <p title="I-II q. 109 a. 10 arg. 2"><a name="38437"><span class= | |
| 1270 "ref">[38437] Iª-IIae q. 109 a. 10 arg. 2</span></a> | |
| 1271 Praeterea, omnes virtutes simul infunduntur. Sed perseverantia | |
| 1272 ponitur quaedam virtus. Ergo videtur quod, simul cum gratia infusis | |
| 1273 aliis virtutibus, perseverantia detur.</p> | |
| 1274 <p title="I-II q. 109 a. 10 arg. 3"><a name="38438"><span class= | |
| 1275 "ref">[38438] Iª-IIae q. 109 a. 10 arg. 3</span></a> | |
| 1276 Praeterea, sicut apostolus dicit, ad Rom. V, plus restitutum est | |
| 1277 homini per donum Christi, quam amiserit per peccatum Adae. Sed Adam | |
| 1278 accepit unde posset perseverare. Ergo multo magis nobis restituitur | |
| 1279 per gratiam Christi ut perseverare possimus. Et ita homo non | |
| 1280 indiget gratia ad perseverandum.</p> | |
| 1281 <p title="I-II q. 109 a. 10 s. c."><a name="38439"><span class= | |
| 1282 "ref">[38439] Iª-IIae q. 109 a. 10 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 1283 est quod Augustinus dicit, in libro de perseverantia, <i>cur | |
| 1284 perseverantia poscitur a Deo, si non datur a Deo? An et ista | |
| 1285 irrisoria petitio est, cum id ab eo petitur quod scitur non ipsum | |
| 1286 dare, sed, ipso non dante, esse in hominis potestate?</i> Sed | |
| 1287 perseverantia petitur etiam ab illis qui sunt per gratiam | |
| 1288 sanctificati, quod intelligitur cum dicimus, sanctificetur nomen | |
| 1289 tuum, ut ibidem Augustinus confirmat per verba Cypriani. Ergo homo | |
| 1290 etiam in gratia constitutus, indiget ut ei perseverantia a Deo | |
| 1291 detur.</p> | |
| 1292 <p title="I-II q. 109 a. 10 co."><a name="38440"><span class= | |
| 1293 "ref">[38440] Iª-IIae q. 109 a. 10 co.</span></a> Respondeo | |
| 1294 dicendum quod perseverantia tripliciter dicitur. Quandoque enim | |
| 1295 significat habitum mentis per quem homo firmiter stat, ne | |
| 1296 removeatur ab eo quod est secundum virtutem, per tristitias | |
| 1297 irruentes, ut sic se habeat perseverantia ad tristitias sicut | |
| 1298 continentia ad concupiscentias et delectationes ut philosophus | |
| 1299 dicit, in VII Ethic. Alio modo potest dici perseverantia habitus | |
| 1300 quidam secundum quem habet homo propositum perseverandi in bono | |
| 1301 usque in finem. Et utroque istorum modorum, perseverantia simul cum | |
| 1302 gratia infunditur sicut et continentia et ceterae virtutes. Alio | |
| 1303 modo dicitur perseverantia continuatio quaedam boni usque ad finem | |
| 1304 vitae. Et ad talem perseverantiam habendam homo in gratia | |
| 1305 constitutus non quidem indiget aliqua alia habituali gratia, sed | |
| 1306 divino auxilio ipsum dirigente et protegente contra tentationum | |
| 1307 impulsus, sicut ex praecedenti quaestione apparet. Et ideo postquam | |
| 1308 aliquis est iustificatus per gratiam, necesse habet a Deo petere | |
| 1309 praedictum perseverantiae donum, ut scilicet custodiatur a malo | |
| 1310 usque ad finem vitae. Multis enim datur gratia, quibus non datur | |
| 1311 perseverare in gratia.</p> | |
| 1312 <p title="I-II q. 109 a. 10 ad 1"><a name="38441"><span class= | |
| 1313 "ref">[38441] Iª-IIae q. 109 a. 10 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 1314 ergo dicendum quod obiectio illa procedit de primo modo | |
| 1315 perseverantiae, sicut et secunda obiectio procedit de secundo.</p> | |
| 1316 <p title="I-II q. 109 a. 10 ad 2"><a name="38442"><span class= | |
| 1317 "ref">[38442] Iª-IIae q. 109 a. 10 ad 2</span></a> Unde patet | |
| 1318 solutio ad secundum.</p> | |
| 1319 <p title="I-II q. 109 a. 10 ad 3"><a name="38443"><span class= | |
| 1320 "ref">[38443] Iª-IIae q. 109 a. 10 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 1321 dicendum quod, sicut Augustinus dicit, in libro de natura et | |
| 1322 gratia, <i>homo in primo statu accepit donum per quod perseverare | |
| 1323 posset, non autem accepit ut perseveraret. Nunc autem per gratiam | |
| 1324 Christi multi accipiunt et donum gratiae quo perseverare possunt, | |
| 1325 et ulterius eis datur quod perseverent</i>. Et sic donum Christi | |
| 1326 est maius quam delictum Adae. Et tamen facilius homo per gratiae | |
| 1327 donum perseverare poterat in statu innocentiae, in quo nulla erat | |
| 1328 rebellio carnis ad spiritum, quam nunc possumus, quando reparatio | |
| 1329 gratiae Christi, etsi sit inchoata quantum ad mentem, nondum tamen | |
| 1330 est consummata quantum ad carnem. Quod erit in patria, ubi homo non | |
| 1331 solum perseverare poterit, sed etiam peccare non poterit.</p> | |
| 1332 <br /> | |
| 1333 <div class="D">Quaestio 110</div> | |
| 1334 <div class="G">Prooemium</div> | |
| 1335 <p title="I-II q. 110 pr."><a name="38444"><span class= | |
| 1336 "ref">[38444] Iª-IIae q. 110 pr.</span></a> Deinde | |
| 1337 considerandum est de gratia Dei quantum ad eius essentiam. Et circa | |
| 1338 hoc quaeruntur quatuor. Primo, utrum gratia ponat aliquid in anima. | |
| 1339 Secundo, utrum gratia sit qualitas. Tertio, utrum gratia differat a | |
| 1340 virtute infusa. Quarto, de subiecto gratiae.</p> | |
| 1341 <br /> | |
| 1342 <div class="E">Articulus 1</div> | |
| 1343 <p title="I-II q. 110 a. 1 arg. 1"><a name="38445"><span class= | |
| 1344 "ref">[38445] Iª-IIae q. 110 a. 1 arg. 1</span></a> Ad primum | |
| 1345 sic proceditur. Videtur quod gratia non ponat aliquid in anima. | |
| 1346 Sicut enim homo dicitur habere gratiam Dei, ita etiam gratiam | |
| 1347 hominis, unde dicitur Gen. XXXIX, quod <i>dominus dedit Ioseph | |
| 1348 gratiam in conspectu principis carceris</i>. Sed per hoc quod homo | |
| 1349 dicitur habere gratiam hominis, nihil ponitur in eo qui gratiam | |
| 1350 alterius habet; sed in eo cuius gratiam habet, ponitur acceptatio | |
| 1351 quaedam. Ergo per hoc quod homo dicitur gratiam Dei habere, nihil | |
| 1352 ponitur in anima, sed solum significatur acceptatio divina.</p> | |
| 1353 <p title="I-II q. 110 a. 1 arg. 2"><a name="38446"><span class= | |
| 1354 "ref">[38446] Iª-IIae q. 110 a. 1 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 1355 sicut anima vivificat corpus, ita Deus vivificat animam, unde | |
| 1356 dicitur Deut. XXX, ipse est vita tua. Sed anima vivificat corpus | |
| 1357 immediate. Ergo etiam nihil cadit medium inter Deum et animam. Non | |
| 1358 ergo gratia ponit aliquid creatum in anima.</p> | |
| 1359 <p title="I-II q. 110 a. 1 arg. 3"><a name="38447"><span class= | |
| 1360 "ref">[38447] Iª-IIae q. 110 a. 1 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 1361 ad Rom. I, super illud, <i>gratia vobis et pax</i>, dicit Glossa. | |
| 1362 Gratia, idest remissio peccatorum, sed remissio peccatorum non | |
| 1363 ponit in anima aliquid, sed solum in Deo, non imputando peccatum; | |
| 1364 secundum illud Psalmi XXXI, <i>beatus vir cui non imputavit dominus | |
| 1365 peccatum</i>. Ergo nec gratia ponit aliquid in anima.</p> | |
| 1366 <p title="I-II q. 110 a. 1 s. c."><a name="38448"><span class= | |
| 1367 "ref">[38448] Iª-IIae q. 110 a. 1 s. c.</span></a> Sed contra, | |
| 1368 lux ponit aliquid in illuminato. Sed gratia est quaedam lux animae, | |
| 1369 unde Augustinus dicit, in libro de natura et gratia, | |
| 1370 <i>praevaricatorem legis digne lux deserit veritatis, qua desertus | |
| 1371 utique fit caecus</i>. Ergo gratia ponit aliquid in anima.</p> | |
| 1372 <p title="I-II q. 110 a. 1 co."><a name="38449"><span class= | |
| 1373 "ref">[38449] Iª-IIae q. 110 a. 1 co.</span></a> Respondeo | |
| 1374 dicendum quod secundum communem modum loquendi, gratia tripliciter | |
| 1375 accipi consuevit. Uno modo, pro dilectione alicuius, sicut | |
| 1376 consuevimus dicere quod iste miles habet gratiam regis, idest, rex | |
| 1377 habet eum gratum. Secundo sumitur pro aliquo dono gratis dato, | |
| 1378 sicut consuevimus dicere, hanc gratiam facio tibi. Tertio modo | |
| 1379 sumitur pro recompensatione beneficii gratis dati, secundum quod | |
| 1380 dicimur agere gratias beneficiorum. Quorum trium secundum dependet | |
| 1381 ex primo, ex amore enim quo aliquis alium gratum habet, procedit | |
| 1382 quod aliquid ei gratis impendat. Ex secundo autem procedit tertium, | |
| 1383 quia ex beneficiis gratis exhibitis gratiarum actio consurgit. | |
| 1384 Quantum igitur ad duo ultima, manifestum est quod gratia aliquid | |
| 1385 ponit in eo qui gratiam accipit, primo quidem, ipsum donum gratis | |
| 1386 datum; secundo, huius doni recognitionem. Sed quantum ad primum, | |
| 1387 est differentia attendenda circa gratiam Dei et gratiam hominis. | |
| 1388 Quia enim bonum creaturae provenit ex voluntate divina, ideo ex | |
| 1389 dilectione Dei qua vult creaturae bonum, profluit aliquod bonum in | |
| 1390 creatura. Voluntas autem hominis movetur ex bono praeexistente in | |
| 1391 rebus, et inde est quod dilectio hominis non causat totaliter rei | |
| 1392 bonitatem, sed praesupponit ipsam vel in parte vel in toto. Patet | |
| 1393 igitur quod quamlibet Dei dilectionem sequitur aliquod bonum in | |
| 1394 creatura causatum quandoque, non tamen dilectioni aeternae | |
| 1395 coaeternum. Et secundum huiusmodi boni differentiam, differens | |
| 1396 consideratur dilectio Dei ad creaturam. Una quidem communis, | |
| 1397 secundum quam diligit omnia quae sunt, ut dicitur Sap. XI; secundum | |
| 1398 quam esse naturale rebus creatis largitur. Alia autem est dilectio | |
| 1399 specialis, secundum quam trahit creaturam rationalem supra | |
| 1400 conditionem naturae, ad participationem divini boni. Et secundum | |
| 1401 hanc dilectionem dicitur aliquem diligere simpliciter, quia | |
| 1402 secundum hanc dilectionem vult Deus simpliciter creaturae bonum | |
| 1403 aeternum, quod est ipse. Sic igitur per hoc quod dicitur homo | |
| 1404 gratiam Dei habere, significatur quiddam supernaturale in homine a | |
| 1405 Deo proveniens. Quandoque tamen gratia Dei dicitur ipsa aeterna Dei | |
| 1406 dilectio, secundum quod dicitur etiam gratia praedestinationis, | |
| 1407 inquantum Deus gratuito, et non ex meritis, aliquos praedestinavit | |
| 1408 sive elegit; dicitur enim ad Ephes. I, <i>praedestinavit nos in | |
| 1409 adoptionem filiorum, in laudem gloriae gratiae suae</i>.</p> | |
| 1410 <p title="I-II q. 110 a. 1 ad 1"><a name="38450"><span class= | |
| 1411 "ref">[38450] Iª-IIae q. 110 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 1412 ergo dicendum quod etiam in hoc quod dicitur aliquis habere gratiam | |
| 1413 hominis, intelligitur in aliquo esse aliquid quod sit homini | |
| 1414 gratum, sicut et in hoc quod dicitur aliquis gratiam Dei habere; | |
| 1415 sed differenter. Nam illud quod est homini gratum in alio homine, | |
| 1416 praesupponitur eius dilectioni, causatur autem ex dilectione divina | |
| 1417 quod est in homine Deo gratum, ut dictum est.</p> | |
| 1418 <p title="I-II q. 110 a. 1 ad 2"><a name="38451"><span class= | |
| 1419 "ref">[38451] Iª-IIae q. 110 a. 1 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 1420 dicendum quod Deus est vita animae per modum causae efficientis, | |
| 1421 sed anima est vita corporis per modum causae formalis inter formam | |
| 1422 autem et materiam non cadit aliquod medium, quia forma per seipsam | |
| 1423 informat materiam vel subiectum. Sed agens informat subiectum non | |
| 1424 per suam substantiam, sed per formam quam in materia causat.</p> | |
| 1425 <p title="I-II q. 110 a. 1 ad 3"><a name="38452"><span class= | |
| 1426 "ref">[38452] Iª-IIae q. 110 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 1427 dicendum quod Augustinus dicit, in libro Retract., <i>ubi dixi | |
| 1428 gratiam esse remissionem peccatorum, pacem vero in reconciliatione | |
| 1429 Dei, non sic accipiendum est ac si pax ipsa et reconciliatio non | |
| 1430 pertineant ad gratiam generalem; sed quod specialiter nomine | |
| 1431 gratiae remissionem significaverit peccatorum</i>. Non ergo sola | |
| 1432 remissio peccatorum ad gratiam pertinet, sed etiam multa alia Dei | |
| 1433 dona. Et etiam remissio peccatorum non fit sine aliquo effectu | |
| 1434 divinitus in nobis causato, ut infra patebit.</p> | |
| 1435 <br /> | |
| 1436 <div class="E">Articulus 2</div> | |
| 1437 <p title="I-II q. 110 a. 2 arg. 1"><a name="38453"><span class= | |
| 1438 "ref">[38453] Iª-IIae q. 110 a. 2 arg. 1</span></a> Ad | |
| 1439 secundum sic proceditur. Videtur quod gratia non sit qualitas | |
| 1440 animae. Nulla enim qualitas agit in suum subiectum, quia actio | |
| 1441 qualitatis non est absque actione subiecti, et sic oporteret quod | |
| 1442 subiectum ageret in seipsum. Sed gratia agit in animam, | |
| 1443 iustificando ipsam. Ergo gratia non est qualitas.</p> | |
| 1444 <p title="I-II q. 110 a. 2 arg. 2"><a name="38454"><span class= | |
| 1445 "ref">[38454] Iª-IIae q. 110 a. 2 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 1446 substantia est nobilior qualitate. Sed gratia est nobilior quam | |
| 1447 natura animae, multa enim possumus per gratiam ad quae natura non | |
| 1448 sufficit, ut supra dictum est. Ergo gratia non est qualitas.</p> | |
| 1449 <p title="I-II q. 110 a. 2 arg. 3"><a name="38455"><span class= | |
| 1450 "ref">[38455] Iª-IIae q. 110 a. 2 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 1451 nulla qualitas remanet postquam desinit esse in subiecto. Sed | |
| 1452 gratia remanet. Non enim corrumpitur, quia sic in nihilum | |
| 1453 redigeretur, sicut ex nihilo creatur, unde et dicitur nova | |
| 1454 creatura, ad Gal. ult. Ergo gratia non est qualitas.</p> | |
| 1455 <p title="I-II q. 110 a. 2 s. c."><a name="38456"><span class= | |
| 1456 "ref">[38456] Iª-IIae q. 110 a. 2 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 1457 est quod, super illud Psalmi CIII, <i>ut exhilaret faciem in | |
| 1458 oleo</i>, dicit Glossa quod <i>gratia est nitor animae, sanctum | |
| 1459 concilians amorem</i>. Sed nitor animae est quaedam qualitas, sicut | |
| 1460 et pulchritudo corporis. Ergo gratia est quaedam qualitas.</p> | |
| 1461 <p title="I-II q. 110 a. 2 co."><a name="38457"><span class= | |
| 1462 "ref">[38457] Iª-IIae q. 110 a. 2 co.</span></a> Respondeo | |
| 1463 dicendum quod, sicut iam dictum est, in eo qui dicitur gratiam Dei | |
| 1464 habere, significatur esse quidam effectus gratuitae Dei voluntatis. | |
| 1465 Dictum est autem supra quod dupliciter ex gratuita Dei voluntate | |
| 1466 homo adiuvatur. Uno modo, inquantum anima hominis movetur a Deo ad | |
| 1467 aliquid cognoscendum vel volendum vel agendum. Et hoc modo ipse | |
| 1468 gratuitus effectus in homine non est qualitas, sed motus quidam | |
| 1469 animae, actus enim moventis in moto est motus, ut dicitur in III | |
| 1470 Physic. Alio modo adiuvatur homo ex gratuita Dei voluntate, | |
| 1471 secundum quod aliquod habituale donum a Deo animae infunditur. Et | |
| 1472 hoc ideo, quia non est conveniens quod Deus minus provideat his | |
| 1473 quos diligit ad supernaturale bonum habendum, quam creaturis quas | |
| 1474 diligit ad bonum naturale habendum. Creaturis autem naturalibus sic | |
| 1475 providet ut non solum moveat eas ad actus naturales, sed etiam | |
| 1476 largiatur eis formas et virtutes quasdam, quae sunt principia | |
| 1477 actuum, ut secundum seipsas inclinentur ad huiusmodi motus. Et sic | |
| 1478 motus quibus a Deo moventur, fiunt creaturis connaturales et | |
| 1479 faciles; secundum illud Sap. VIII, et disponit omnia suaviter. | |
| 1480 Multo igitur magis illis quos movet ad consequendum bonum | |
| 1481 supernaturale aeternum, infundit aliquas formas seu qualitates | |
| 1482 supernaturales, secundum quas suaviter et prompte ab ipso moveantur | |
| 1483 ad bonum aeternum consequendum. Et sic donum gratiae qualitas | |
| 1484 quaedam est.</p> | |
| 1485 <p title="I-II q. 110 a. 2 ad 1"><a name="38458"><span class= | |
| 1486 "ref">[38458] Iª-IIae q. 110 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 1487 ergo dicendum quod gratia, secundum quod est qualitas, dicitur | |
| 1488 agere in animam non per modum causae efficientis, sed per modum | |
| 1489 causae formalis, sicut albedo facit album, et iustitia iustum.</p> | |
| 1490 <p title="I-II q. 110 a. 2 ad 2"><a name="38459"><span class= | |
| 1491 "ref">[38459] Iª-IIae q. 110 a. 2 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 1492 dicendum quod omnis substantia vel est ipsa natura rei cuius est | |
| 1493 substantia, vel est pars naturae, secundum quem modum materia vel | |
| 1494 forma substantia dicitur. Et quia gratia est supra naturam humanam, | |
| 1495 non potest esse quod sit substantia aut forma substantialis, sed | |
| 1496 est forma accidentalis ipsius animae. Id enim quod substantialiter | |
| 1497 est in Deo, accidentaliter fit in anima participante divinam | |
| 1498 bonitatem, ut de scientia patet. Secundum hoc ergo, quia anima | |
| 1499 imperfecte participat divinam bonitatem, ipsa participatio divinae | |
| 1500 bonitatis quae est gratia, imperfectiori modo habet esse in anima | |
| 1501 quam anima in seipsa subsistat. Est tamen nobilior quam natura | |
| 1502 animae, inquantum est expressio vel participatio divinae bonitatis, | |
| 1503 non autem quantum ad modum essendi.</p> | |
| 1504 <p title="I-II q. 110 a. 2 ad 3"><a name="38460"><span class= | |
| 1505 "ref">[38460] Iª-IIae q. 110 a. 2 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 1506 dicendum quod, sicut dicit Boetius, accidentis esse est inesse. | |
| 1507 Unde omne accidens non dicitur ens quasi ipsum esse habeat, sed | |
| 1508 quia eo aliquid est, unde et magis dicitur esse entis quam ens, ut | |
| 1509 dicitur in VII Metaphys. Et quia eius est fieri vel corrumpi cuius | |
| 1510 est esse, ideo, proprie loquendo, nullum accidens neque fit neque | |
| 1511 corrumpitur, sed dicitur fieri vel corrumpi, secundum quod | |
| 1512 subiectum incipit vel desinit esse in actu secundum illud accidens. | |
| 1513 Et secundum hoc etiam gratia dicitur creari, ex eo quod homines | |
| 1514 secundum ipsam creantur, idest in novo esse constituuntur, ex | |
| 1515 nihilo, idest non ex meritis; secundum illud ad Ephes. II, | |
| 1516 <i>creati in Christo Iesu in operibus bonis</i>.</p> | |
| 1517 <br /> | |
| 1518 <div class="E">Articulus 3</div> | |
| 1519 <p title="I-II q. 110 a. 3 arg. 1"><a name="38461"><span class= | |
| 1520 "ref">[38461] Iª-IIae q. 110 a. 3 arg. 1</span></a> Ad tertium | |
| 1521 sic proceditur. Videtur quod gratia sit idem quod virtus. Dicit | |
| 1522 enim Augustinus quod <i>gratia operans est fides quae per | |
| 1523 dilectionem operatur</i>; ut habetur in libro de spiritu et | |
| 1524 littera. Sed fides quae per dilectionem operatur, est virtus. Ergo | |
| 1525 gratia est virtus.</p> | |
| 1526 <p title="I-II q. 110 a. 3 arg. 2"><a name="38462"><span class= | |
| 1527 "ref">[38462] Iª-IIae q. 110 a. 3 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 1528 cuicumque convenit definitio, et definitum. Sed definitiones de | |
| 1529 virtute datae sive a sanctis sive a philosophis, conveniunt | |
| 1530 gratiae, ipsa enim bonum facit habentem et opus eius bonum reddit; | |
| 1531 ipsa etiam est bona qualitas mentis qua recte vivitur, et cetera. | |
| 1532 Ergo gratia est virtus.</p> | |
| 1533 <p title="I-II q. 110 a. 3 arg. 3"><a name="38463"><span class= | |
| 1534 "ref">[38463] Iª-IIae q. 110 a. 3 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 1535 gratia est qualitas quaedam. Sed manifestum est quod non est in | |
| 1536 quarta specie qualitatis, quae est forma et circa aliquid constans | |
| 1537 figura, quia non pertinet ad corpus. Neque etiam in tertia est, | |
| 1538 quia non est passio vel passibilis qualitas, quae est in parte | |
| 1539 animae sensitiva, ut probatur in VII Physic.; ipsa autem gratia | |
| 1540 principaliter est in mente. Neque iterum est in secunda specie, | |
| 1541 quae est potentia vel impotentia naturalis, quia gratia est supra | |
| 1542 naturam; et non se habet ad bonum et malum, sicut potentia | |
| 1543 naturalis. Ergo relinquitur quod sit in prima specie, quae est | |
| 1544 habitus vel dispositio. Habitus autem mentis sunt virtutes, quia | |
| 1545 etiam ipsa scientia quodammodo est virtus, ut supra dictum est. | |
| 1546 Ergo gratia est idem quod virtus.</p> | |
| 1547 <p title="I-II q. 110 a. 3 s. c."><a name="38464"><span class= | |
| 1548 "ref">[38464] Iª-IIae q. 110 a. 3 s. c.</span></a> Sed contra, | |
| 1549 si gratia est virtus, maxime videtur quod sit aliqua trium | |
| 1550 theologicarum virtutum. Sed gratia non est fides vel spes, quia | |
| 1551 haec possunt esse sine gratia gratum faciente. Neque etiam caritas, | |
| 1552 quia gratia praevenit caritatem, ut Augustinus dicit, in libro de | |
| 1553 Praedest. sanctorum. Ergo gratia non est virtus.</p> | |
| 1554 <p title="I-II q. 110 a. 3 co."><a name="38465"><span class= | |
| 1555 "ref">[38465] Iª-IIae q. 110 a. 3 co.</span></a> Respondeo | |
| 1556 dicendum quod quidam posuerunt idem esse gratiam et virtutem | |
| 1557 secundum essentiam, sed differre solum secundum rationem, ut gratia | |
| 1558 dicatur secundum quod facit hominem Deo gratum, vel secundum quod | |
| 1559 gratis datur; virtus autem, secundum quod perficit ad bene | |
| 1560 operandum. Et hoc videtur sensisse Magister, in II Sent. Sed si | |
| 1561 quis recte consideret rationem virtutis, hoc stare non potest. Quia | |
| 1562 ut philosophus dicit, in VII Physic., <i>virtus est quaedam | |
| 1563 dispositio perfecti, dico autem perfectum, quod est dispositum | |
| 1564 secundum naturam</i>. Ex quo patet quod virtus uniuscuiusque rei | |
| 1565 dicitur in ordine ad aliquam naturam praeexistentem, quando | |
| 1566 scilicet unumquodque sic est dispositum, secundum quod congruit | |
| 1567 suae naturae. Manifestum est autem quod virtutes acquisitae per | |
| 1568 actus humanos, de quibus supra dictum est, sunt dispositiones | |
| 1569 quibus homo convenienter disponitur in ordine ad naturam qua homo | |
| 1570 est. Virtutes autem infusae disponunt hominem altiori modo, et ad | |
| 1571 altiorem finem, unde etiam oportet quod in ordine ad aliquam | |
| 1572 altiorem naturam. Hoc autem est in ordine ad naturam divinam | |
| 1573 participatam; secundum quod dicitur II Petr. I, <i>maxima et | |
| 1574 pretiosa nobis promissa donavit, ut per haec efficiamini divinae | |
| 1575 consortes naturae</i>. Et secundum acceptionem huius naturae, | |
| 1576 dicimur regenerari in filios Dei. Sicut igitur lumen naturale | |
| 1577 rationis est aliquid praeter virtutes acquisitas, quae dicuntur in | |
| 1578 ordine ad ipsum lumen naturale; ita etiam ipsum lumen gratiae, quod | |
| 1579 est participatio divinae naturae, est aliquid praeter virtutes | |
| 1580 infusas, quae a lumine illo derivantur, et ad illud lumen | |
| 1581 ordinantur. Unde et apostolus dicit, ad Ephes. V, <i>eratis | |
| 1582 aliquando tenebrae, nunc autem lux in domino, ut filii lucis | |
| 1583 ambulate</i>. Sicut enim virtutes acquisitae perficiunt hominem ad | |
| 1584 ambulandum congruenter lumini naturali rationis; ita virtutes | |
| 1585 infusae perficiunt hominem ad ambulandum congruenter lumini | |
| 1586 gratiae.</p> | |
| 1587 <p title="I-II q. 110 a. 3 ad 1"><a name="38466"><span class= | |
| 1588 "ref">[38466] Iª-IIae q. 110 a. 3 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 1589 ergo dicendum quod Augustinus nominat fidem per dilectionem | |
| 1590 operantem gratiam, quia actus fidei per dilectionem operantis est | |
| 1591 primus actus in quo gratia gratum faciens manifestatur.</p> | |
| 1592 <p title="I-II q. 110 a. 3 ad 2"><a name="38467"><span class= | |
| 1593 "ref">[38467] Iª-IIae q. 110 a. 3 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 1594 dicendum quod bonum positum in definitione virtutis, dicitur | |
| 1595 secundum convenientiam ad aliquam naturam praeexistentem, vel | |
| 1596 essentialem vel participatam. Sic autem bonum non attribuitur | |
| 1597 gratiae, sed sicut radici bonitatis in homine, ut dictum est.</p> | |
| 1598 <p title="I-II q. 110 a. 3 ad 3"><a name="38468"><span class= | |
| 1599 "ref">[38468] Iª-IIae q. 110 a. 3 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 1600 dicendum quod gratia reducitur ad primam speciem qualitatis. Nec | |
| 1601 tamen est idem quod virtus, sed habitudo quaedam quae | |
| 1602 praesupponitur virtutibus infusis, sicut earum principium et | |
| 1603 radix.</p> | |
| 1604 <br /> | |
| 1605 <div class="E">Articulus 4</div> | |
| 1606 <p title="I-II q. 110 a. 4 arg. 1"><a name="38469"><span class= | |
| 1607 "ref">[38469] Iª-IIae q. 110 a. 4 arg. 1</span></a> Ad quartum | |
| 1608 sic proceditur. Videtur quod gratia non sit in essentia animae | |
| 1609 sicut in subiecto, sed in aliqua potentiarum. Dicit enim | |
| 1610 Augustinus, in Hypognost., quod gratia comparatur ad voluntatem, | |
| 1611 sive ad liberum arbitrium, sicut sessor ad equum. Sed voluntas, | |
| 1612 sive liberum arbitrium, est potentia quaedam, ut in primo dictum | |
| 1613 est. Ergo gratia est in potentia animae sicut in subiecto.</p> | |
| 1614 <p title="I-II q. 110 a. 4 arg. 2"><a name="38470"><span class= | |
| 1615 "ref">[38470] Iª-IIae q. 110 a. 4 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 1616 ex gratia incipiunt merita hominis, ut Augustinus dicit. Sed | |
| 1617 meritum consistit in actu, qui ex aliqua potentia procedit. Ergo | |
| 1618 videtur quod gratia sit perfectio alicuius potentiae animae.</p> | |
| 1619 <p title="I-II q. 110 a. 4 arg. 3"><a name="38471"><span class= | |
| 1620 "ref">[38471] Iª-IIae q. 110 a. 4 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 1621 si essentia animae sit proprium subiectum gratiae, oportet quod | |
| 1622 anima inquantum habet essentiam, sit capax gratiae. Sed hoc est | |
| 1623 falsum, quia sic sequeretur quod omnis anima esset gratiae capax. | |
| 1624 Non ergo essentia animae est proprium subiectum gratiae.</p> | |
| 1625 <p title="I-II q. 110 a. 4 arg. 4"><a name="38472"><span class= | |
| 1626 "ref">[38472] Iª-IIae q. 110 a. 4 arg. 4</span></a> Praeterea, | |
| 1627 essentia animae est prior potentiis eius. Prius autem potest | |
| 1628 intelligi sine posteriori. Ergo sequetur quod gratia possit | |
| 1629 intelligi in anima, nulla parte vel potentia animae intellecta, | |
| 1630 scilicet neque voluntate neque intellectu neque aliquo huiusmodi. | |
| 1631 Quod est inconveniens.</p> | |
| 1632 <p title="I-II q. 110 a. 4 s. c."><a name="38473"><span class= | |
| 1633 "ref">[38473] Iª-IIae q. 110 a. 4 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 1634 est quod per gratiam regeneramur in filios Dei. Sed generatio per | |
| 1635 prius terminatur ad essentiam quam ad potentias. Ergo gratia per | |
| 1636 prius est in essentia animae quam in potentiis.</p> | |
| 1637 <p title="I-II q. 110 a. 4 co."><a name="38474"><span class= | |
| 1638 "ref">[38474] Iª-IIae q. 110 a. 4 co.</span></a> Respondeo | |
| 1639 dicendum quod ista quaestio ex praecedenti dependet. Si enim gratia | |
| 1640 sit idem quod virtus, necesse est quod sit in potentia animae sicut | |
| 1641 in subiecto, nam potentia animae est proprium subiectum virtutis, | |
| 1642 ut supra dictum est. Si autem gratia differt a virtute, non potest | |
| 1643 dici quod potentia animae sit gratiae subiectum, quia omnis | |
| 1644 perfectio potentiae animae habet rationem virtutis, ut supra dictum | |
| 1645 est. Unde relinquitur quod gratia, sicut est prius virtute, ita | |
| 1646 habeat subiectum prius potentiis animae, ita scilicet quod sit in | |
| 1647 essentia animae. Sicut enim per potentiam intellectivam homo | |
| 1648 participat cognitionem divinam per virtutem fidei; et secundum | |
| 1649 potentiam voluntatis amorem divinum, per virtutem caritatis; ita | |
| 1650 etiam per naturam animae participat, secundum quandam | |
| 1651 similitudinem, naturam divinam, per quandam regenerationem sive | |
| 1652 recreationem.</p> | |
| 1653 <p title="I-II q. 110 a. 4 ad 1"><a name="38475"><span class= | |
| 1654 "ref">[38475] Iª-IIae q. 110 a. 4 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 1655 ergo dicendum quod, sicut ab essentia animae effluunt eius | |
| 1656 potentiae, quae sunt operum principia; ita etiam ab ipsa gratia | |
| 1657 effluunt virtutes in potentias animae, per quas potentiae moventur | |
| 1658 ad actus. Et secundum hoc gratia comparatur ad voluntatem ut movens | |
| 1659 ad motum, quae est comparatio sessoris ad equum, non autem sicut | |
| 1660 accidens ad subiectum.</p> | |
| 1661 <p title="I-II q. 110 a. 4 ad 2"><a name="38476"><span class= | |
| 1662 "ref">[38476] Iª-IIae q. 110 a. 4 ad 2</span></a> Et per hoc | |
| 1663 etiam patet solutio ad secundum. Est enim gratia principium | |
| 1664 meritorii operis mediantibus virtutibus, sicut essentia animae est | |
| 1665 principium operum vitae mediantibus potentiis.</p> | |
| 1666 <p title="I-II q. 110 a. 4 ad 3"><a name="38477"><span class= | |
| 1667 "ref">[38477] Iª-IIae q. 110 a. 4 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 1668 dicendum quod anima est subiectum gratiae secundum quod est in | |
| 1669 specie intellectualis vel rationalis naturae. Non autem | |
| 1670 constituitur anima in specie per aliquam potentiam, cum potentiae | |
| 1671 sint proprietates naturales animae speciem consequentes. Et ideo | |
| 1672 anima secundum suam essentiam differt specie ab aliis animabus, | |
| 1673 scilicet brutorum animalium et plantarum. Et propter hoc, non | |
| 1674 sequitur, si essentia animae humanae sit subiectum gratiae, quod | |
| 1675 quaelibet anima possit esse gratiae subiectum, hoc enim convenit | |
| 1676 essentiae animae inquantum est talis speciei.</p> | |
| 1677 <p title="I-II q. 110 a. 4 ad 4"><a name="38478"><span class= | |
| 1678 "ref">[38478] Iª-IIae q. 110 a. 4 ad 4</span></a> Ad quartum | |
| 1679 dicendum quod, cum potentiae animae sint naturales proprietates | |
| 1680 speciem consequentes, anima non potest sine his esse. Dato autem | |
| 1681 quod sine his esset, adhuc tamen anima diceretur secundum speciem | |
| 1682 suam intellectualis vel rationalis, non quia actu haberet has | |
| 1683 potentias; sed propter speciem talis essentiae ex qua natae sunt | |
| 1684 huiusmodi potentiae effluere.</p> | |
| 1685 <br /> | |
| 1686 <div class="D">Quaestio 111</div> | |
| 1687 <div class="G">Prooemium</div> | |
| 1688 <p title="I-II q. 111 pr."><a name="38479"><span class= | |
| 1689 "ref">[38479] Iª-IIae q. 111 pr.</span></a> Deinde | |
| 1690 considerandum est de divisione gratiae. Et circa hoc quaeruntur | |
| 1691 quinque. Primo, utrum convenienter dividatur gratia per gratiam | |
| 1692 gratis datam et gratiam gratum facientem. Secundo, de divisione | |
| 1693 gratiae gratum facientis per operantem et cooperantem. Tertio, de | |
| 1694 divisione eiusdem per gratiam praevenientem et subsequentem. | |
| 1695 Quarto, de divisione gratiae gratis datae. Quinto, de comparatione | |
| 1696 gratiae gratum facientis et gratis datae.</p> | |
| 1697 <br /> | |
| 1698 <div class="E">Articulus 1</div> | |
| 1699 <p title="I-II q. 111 a. 1 arg. 1"><a name="38480"><span class= | |
| 1700 "ref">[38480] Iª-IIae q. 111 a. 1 arg. 1</span></a> Ad primum | |
| 1701 sic proceditur. Videtur quod gratia non convenienter dividatur per | |
| 1702 gratiam gratum facientem et gratiam gratis datam. Gratia enim est | |
| 1703 quoddam Dei donum, ut ex supradictis patet. Homo autem ideo non est | |
| 1704 Deo gratus quia aliquid est ei datum a Deo, sed potius e converso, | |
| 1705 ideo enim aliquid datur alicui gratis a Deo, quia est homo gratus | |
| 1706 ei. Ergo nulla est gratia gratum faciens.</p> | |
| 1707 <p title="I-II q. 111 a. 1 arg. 2"><a name="38481"><span class= | |
| 1708 "ref">[38481] Iª-IIae q. 111 a. 1 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 1709 quaecumque non dantur ex meritis praecedentibus, dantur gratis. Sed | |
| 1710 etiam ipsum bonum naturae datur homini absque merito praecedenti, | |
| 1711 quia natura praesupponitur ad meritum. Ergo ipsa natura est etiam | |
| 1712 gratis data a Deo. Natura autem dividitur contra gratiam. | |
| 1713 Inconvenienter igitur hoc quod est gratis datum, ponitur ut gratiae | |
| 1714 differentia, quia invenitur etiam extra gratiae genus.</p> | |
| 1715 <p title="I-II q. 111 a. 1 arg. 3"><a name="38482"><span class= | |
| 1716 "ref">[38482] Iª-IIae q. 111 a. 1 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 1717 omnis divisio debet esse per opposita. Sed etiam ipsa gratia gratum | |
| 1718 faciens, per quam iustificamur, gratis nobis a Deo conceditur; | |
| 1719 secundum illud Rom. III, <i>iustificati gratis per gratiam | |
| 1720 ipsius</i>. Ergo gratia gratum faciens non debet dividi contra | |
| 1721 gratiam gratis datam.</p> | |
| 1722 <p title="I-II q. 111 a. 1 s. c."><a name="38483"><span class= | |
| 1723 "ref">[38483] Iª-IIae q. 111 a. 1 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 1724 est quod apostolus utrumque attribuit gratiae, scilicet et gratum | |
| 1725 facere, et esse gratis datum. Dicit enim quantum ad primum, ad | |
| 1726 Ephes. I, <i>gratificavit nos in dilecto filio suo</i>. Quantum | |
| 1727 vero ad secundum, dicitur ad Rom. XI, <i>si autem gratia, iam non | |
| 1728 ex operibus, alioquin gratia iam non est gratia</i>. Potest ergo | |
| 1729 distingui gratia quae vel habet unum tantum, vel utrumque.</p> | |
| 1730 <p title="I-II q. 111 a. 1 co."><a name="38484"><span class= | |
| 1731 "ref">[38484] Iª-IIae q. 111 a. 1 co.</span></a> Respondeo | |
| 1732 dicendum quod, sicut apostolus dicit, ad Rom. XIII, <i>quae a Deo | |
| 1733 sunt, ordinata sunt</i>. In hoc autem ordo rerum consistit, quod | |
| 1734 quaedam per alia in Deum reducuntur; ut Dionysius dicit, in Cael. | |
| 1735 Hier. Cum igitur gratia ad hoc ordinetur ut homo reducatur in Deum, | |
| 1736 ordine quodam hoc agitur, ut scilicet quidam per alios in Deum | |
| 1737 reducantur. Secundum hoc igitur duplex est gratia. Una quidem per | |
| 1738 quam ipse homo Deo coniungitur, quae vocatur gratia gratum faciens. | |
| 1739 Alia vero per quam unus homo cooperatur alteri ad hoc quod ad Deum | |
| 1740 reducatur. Huiusmodi autem donum vocatur gratia gratis data, quia | |
| 1741 supra facultatem naturae, et supra meritum personae, homini | |
| 1742 conceditur, sed quia non datur ad hoc ut homo ipse per eam | |
| 1743 iustificetur, sed potius ut ad iustificationem alterius cooperetur, | |
| 1744 ideo non vocatur gratum faciens. Et de hac dicit apostolus, I ad | |
| 1745 Cor. XII, <i>unicuique datur manifestatio spiritus ad | |
| 1746 utilitatem</i>, scilicet aliorum.</p> | |
| 1747 <p title="I-II q. 111 a. 1 ad 1"><a name="38485"><span class= | |
| 1748 "ref">[38485] Iª-IIae q. 111 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 1749 ergo dicendum quod gratia non dicitur facere gratum effective, sed | |
| 1750 formaliter, scilicet quia per hanc homo iustificatur, et dignus | |
| 1751 efficitur vocari Deo gratus; secundum quod dicitur ad Coloss. I, | |
| 1752 <i>dignos nos fecit in partem sortis sanctorum in lumine</i>.</p> | |
| 1753 <p title="I-II q. 111 a. 1 ad 2"><a name="38486"><span class= | |
| 1754 "ref">[38486] Iª-IIae q. 111 a. 1 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 1755 dicendum quod gratia, secundum quod gratis datur, excludit rationem | |
| 1756 debiti. Potest autem intelligi duplex debitum. Unum quidem ex | |
| 1757 merito proveniens, quod refertur ad personam, cuius est agere | |
| 1758 meritoria opera; secundum illud ad Rom. IV, <i>ei qui operatur, | |
| 1759 merces imputatur secundum debitum, non secundum gratiam</i>. Aliud | |
| 1760 est debitum ex conditione naturae, puta si dicamus debitum esse | |
| 1761 homini quod habeat rationem et alia quae ad humanam pertinent | |
| 1762 naturam. Neutro autem modo dicitur debitum propter hoc quod Deus | |
| 1763 creaturae obligatur, sed potius inquantum creatura debet subiici | |
| 1764 Deo ut in ea divina ordinatio impleatur, quae quidem est ut talis | |
| 1765 natura tales conditiones vel proprietates habeat, et quod talia | |
| 1766 operans talia consequatur. Dona igitur naturalia carent primo | |
| 1767 debito, non autem carent secundo debito. Sed dona supernaturalia | |
| 1768 utroque debito carent, et ideo specialius sibi nomen gratiae | |
| 1769 vindicant.</p> | |
| 1770 <p title="I-II q. 111 a. 1 ad 3"><a name="38487"><span class= | |
| 1771 "ref">[38487] Iª-IIae q. 111 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 1772 dicendum quod gratia gratum faciens addit aliquid supra rationem | |
| 1773 gratiae gratis datae quod etiam ad rationem gratiae pertinet, quia | |
| 1774 scilicet hominem gratum facit Deo. Et ideo gratia gratis data, quae | |
| 1775 hoc non facit, retinet sibi nomen commune, sicut in pluribus aliis | |
| 1776 contingit. Et sic opponuntur duae partes divisionis sicut gratum | |
| 1777 faciens et non faciens gratum.</p> | |
| 1778 <br /> | |
| 1779 <div class="E">Articulus 2</div> | |
| 1780 <p title="I-II q. 111 a. 2 arg. 1"><a name="38488"><span class= | |
| 1781 "ref">[38488] Iª-IIae q. 111 a. 2 arg. 1</span></a> Ad | |
| 1782 secundum sic proceditur. Videtur quod gratia inconvenienter | |
| 1783 dividatur per operantem et cooperantem. Gratia enim accidens | |
| 1784 quoddam est, ut supra dictum est. Sed accidens non potest agere in | |
| 1785 subiectum. Ergo nulla gratia debet dici operans.</p> | |
| 1786 <p title="I-II q. 111 a. 2 arg. 2"><a name="38489"><span class= | |
| 1787 "ref">[38489] Iª-IIae q. 111 a. 2 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 1788 si gratia aliquid operetur in nobis, maxime operatur | |
| 1789 iustificationem. Sed hoc non sola gratia operatur in nobis, dicit | |
| 1790 enim Augustinus, super illud Ioan. XIV, <i>opera quae ego facio, et | |
| 1791 ipse faciet, qui creavit te sine te, non iustificabit te sine | |
| 1792 te</i>. Ergo nulla gratia debet dici simpliciter operans.</p> | |
| 1793 <p title="I-II q. 111 a. 2 arg. 3"><a name="38490"><span class= | |
| 1794 "ref">[38490] Iª-IIae q. 111 a. 2 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 1795 cooperari alicui videtur pertinere ad inferius agens, non autem ad | |
| 1796 principalius. Sed gratia principalius operatur in nobis quam | |
| 1797 liberum arbitrium; secundum illud Rom. IX, <i>non est volentis | |
| 1798 neque currentis, sed miserentis Dei</i>. Ergo gratia non debet dici | |
| 1799 cooperans.</p> | |
| 1800 <p title="I-II q. 111 a. 2 arg. 4"><a name="38491"><span class= | |
| 1801 "ref">[38491] Iª-IIae q. 111 a. 2 arg. 4</span></a> Praeterea, | |
| 1802 divisio debet dari per opposita. Sed operari et cooperari non sunt | |
| 1803 opposita, idem enim potest operari et cooperari. Ergo | |
| 1804 inconvenienter dividitur gratia per operantem et cooperantem.</p> | |
| 1805 <p title="I-II q. 111 a. 2 s. c."><a name="38492"><span class= | |
| 1806 "ref">[38492] Iª-IIae q. 111 a. 2 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 1807 est quod Augustinus dicit, in libro de Grat. et Lib. Arb., | |
| 1808 <i>cooperando Deus in nobis perficit quod operando incipit, quia | |
| 1809 ipse ut velimus operatur incipiens, qui volentibus cooperatur | |
| 1810 perficiens</i>. Sed operationes Dei quibus movet nos ad bonum, ad | |
| 1811 gratiam pertinent. Ergo convenienter gratia dividitur per operantem | |
| 1812 et cooperantem.</p> | |
| 1813 <p title="I-II q. 111 a. 2 co."><a name="38493"><span class= | |
| 1814 "ref">[38493] Iª-IIae q. 111 a. 2 co.</span></a> Respondeo | |
| 1815 dicendum quod, sicut supra dictum est, gratia dupliciter potest | |
| 1816 intelligi, uno modo, divinum auxilium quo nos movet ad bene | |
| 1817 volendum et agendum; alio modo, habituale donum nobis divinitus | |
| 1818 inditum. Utroque autem modo gratia dicta convenienter dividitur per | |
| 1819 operantem et cooperantem. Operatio enim alicuius effectus non | |
| 1820 attribuitur mobili, sed moventi. In illo ergo effectu in quo mens | |
| 1821 nostra est mota et non movens, solus autem Deus movens, operatio | |
| 1822 Deo attribuitur, et secundum hoc dicitur gratia operans. In illo | |
| 1823 autem effectu in quo mens nostra et movet et movetur, operatio non | |
| 1824 solum attribuitur Deo, sed etiam animae, et secundum hoc dicitur | |
| 1825 gratia cooperans. Est autem in nobis duplex actus. Primus quidem, | |
| 1826 interior voluntatis. Et quantum ad istum actum, voluntas se habet | |
| 1827 ut mota, Deus autem ut movens, et praesertim cum voluntas incipit | |
| 1828 bonum velle quae prius malum volebat. Et ideo secundum quod Deus | |
| 1829 movet humanam mentem ad hunc actum, dicitur gratia operans. Alius | |
| 1830 autem actus est exterior; qui cum a voluntate imperetur, ut supra | |
| 1831 habitum est, consequens est ut ad hunc actum operatio attribuatur | |
| 1832 voluntati. Et quia etiam ad hunc actum Deus nos adiuvat, et | |
| 1833 interius confirmando voluntatem ut ad actum perveniat, et exterius | |
| 1834 facultatem operandi praebendo; respectu huius actus dicitur gratia | |
| 1835 cooperans. Unde post praemissa verba subdit Augustinus, <i>ut autem | |
| 1836 velimus operatur, cum autem volumus, ut perficiamus nobis | |
| 1837 cooperatur</i>. Sic igitur si gratia accipiatur pro gratuita Dei | |
| 1838 motione qua movet nos ad bonum meritorium, convenienter dividitur | |
| 1839 gratia per operantem et cooperantem. Si vero accipiatur gratia pro | |
| 1840 habituali dono, sic etiam duplex est gratiae effectus, sicut et | |
| 1841 cuiuslibet alterius formae, quorum primus est esse, secundus est | |
| 1842 operatio; sicut caloris operatio est facere calidum, et exterior | |
| 1843 calefactio. Sic igitur habitualis gratia, inquantum animam sanat | |
| 1844 vel iustificat, sive gratam Deo facit, dicitur gratia operans, | |
| 1845 inquantum vero est principium operis meritorii, quod etiam ex | |
| 1846 libero arbitrio procedit, dicitur cooperans.</p> | |
| 1847 <p title="I-II q. 111 a. 2 ad 1"><a name="38494"><span class= | |
| 1848 "ref">[38494] Iª-IIae q. 111 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 1849 ergo dicendum quod, secundum quod gratia est quaedam qualitas | |
| 1850 accidentalis, non agit in animam effective; sed formaliter, sicut | |
| 1851 albedo dicitur facere albam superficiem.</p> | |
| 1852 <p title="I-II q. 111 a. 2 ad 2"><a name="38495"><span class= | |
| 1853 "ref">[38495] Iª-IIae q. 111 a. 2 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 1854 dicendum quod Deus non sine nobis nos iustificat, quia per motum | |
| 1855 liberi arbitrii, dum iustificamur, Dei iustitiae consentimus. Ille | |
| 1856 tamen motus non est causa gratiae, sed effectus. Unde tota operatio | |
| 1857 pertinet ad gratiam.</p> | |
| 1858 <p title="I-II q. 111 a. 2 ad 3"><a name="38496"><span class= | |
| 1859 "ref">[38496] Iª-IIae q. 111 a. 2 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 1860 dicendum quod cooperari dicitur aliquis alicui non solum sicut | |
| 1861 secundarium agens principali agenti, sed sicut adiuvans ad | |
| 1862 praesuppositum finem. Homo autem per gratiam operantem adiuvatur a | |
| 1863 Deo ut bonum velit. Et ideo, praesupposito iam fine, consequens est | |
| 1864 ut gratia nobis cooperetur.</p> | |
| 1865 <p title="I-II q. 111 a. 2 ad 4"><a name="38497"><span class= | |
| 1866 "ref">[38497] Iª-IIae q. 111 a. 2 ad 4</span></a> Ad quartum | |
| 1867 dicendum quod gratia operans et cooperans est eadem gratia, sed | |
| 1868 distinguitur secundum diversos effectus, ut ex dictis patet.</p> | |
| 1869 <br /> | |
| 1870 <div class="E">Articulus 3</div> | |
| 1871 <p title="I-II q. 111 a. 3 arg. 1"><a name="38498"><span class= | |
| 1872 "ref">[38498] Iª-IIae q. 111 a. 3 arg. 1</span></a> Ad tertium | |
| 1873 sic proceditur. Videtur quod gratia inconvenienter dividatur in | |
| 1874 praevenientem et subsequentem. Gratia enim est divinae dilectionis | |
| 1875 effectus. Sed Dei dilectio nunquam est subsequens, sed semper | |
| 1876 praeveniens; secundum illud I Ioan. IV, <i>non quasi nos | |
| 1877 dilexerimus Deum, sed quia ipse prior dilexit nos</i>. Ergo gratia | |
| 1878 non debet poni praeveniens et subsequens.</p> | |
| 1879 <p title="I-II q. 111 a. 3 arg. 2"><a name="38499"><span class= | |
| 1880 "ref">[38499] Iª-IIae q. 111 a. 3 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 1881 gratia gratum faciens est una tantum in homine, cum sit sufficiens, | |
| 1882 secundum illud II ad Cor. XII, <i>sufficit tibi gratia mea</i>. Sed | |
| 1883 idem non potest esse prius et posterius. Ergo gratia inconvenienter | |
| 1884 dividitur in praevenientem et subsequentem.</p> | |
| 1885 <p title="I-II q. 111 a. 3 arg. 3"><a name="38500"><span class= | |
| 1886 "ref">[38500] Iª-IIae q. 111 a. 3 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 1887 gratia cognoscitur per effectus. Sed infiniti sunt effectus | |
| 1888 gratiae, quorum unus praecedit alium. Ergo si penes hoc gratia | |
| 1889 deberet dividi in praevenientem et subsequentem, videtur quod | |
| 1890 infinitae essent species gratiae. Infinita autem relinquuntur a | |
| 1891 qualibet arte. Non ergo gratia convenienter dividitur in | |
| 1892 praevenientem et subsequentem.</p> | |
| 1893 <p title="I-II q. 111 a. 3 s. c."><a name="38501"><span class= | |
| 1894 "ref">[38501] Iª-IIae q. 111 a. 3 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 1895 est quod gratia Dei ex eius misericordia provenit. Sed utrumque in | |
| 1896 Psalmo legitur, <i>misericordia eius praeveniet me</i>; et iterum, | |
| 1897 <i>misericordia eius subsequetur me</i>. Ergo gratia convenienter | |
| 1898 dividitur in praevenientem et subsequentem.</p> | |
| 1899 <p title="I-II q. 111 a. 3 co."><a name="38502"><span class= | |
| 1900 "ref">[38502] Iª-IIae q. 111 a. 3 co.</span></a> Respondeo | |
| 1901 dicendum quod, sicut gratia dividitur in operantem et cooperantem | |
| 1902 secundum diversos effectus, ita etiam in praevenientem et | |
| 1903 subsequentem, qualitercumque gratia accipiatur. Sunt autem quinque | |
| 1904 effectus gratiae in nobis, quorum primus est ut anima sanetur; | |
| 1905 secundus est ut bonum velit; tertius est ut bonum quod vult, | |
| 1906 efficaciter operetur; quartus est ut in bono perseveret; quintus | |
| 1907 est ut ad gloriam perveniat. Et ideo gratia secundum quod causat in | |
| 1908 nobis primum effectum, vocatur praeveniens respectu secundi | |
| 1909 effectus; et prout causat in nobis secundum, vocatur subsequens | |
| 1910 respectu primi effectus. Et sicut unus effectus est posterior uno | |
| 1911 effectu et prior alio, ita gratia potest dici et praeveniens et | |
| 1912 subsequens secundum eundem effectum, respectu diversorum. Et hoc | |
| 1913 est quod Augustinus dicit, in libro de Nat. et Grat., <i>praevenit | |
| 1914 ut sanemur, subsequitur ut sanati vegetemur, praevenit ut vocemur, | |
| 1915 subsequitur ut glorificemur</i>.</p> | |
| 1916 <p title="I-II q. 111 a. 3 ad 1"><a name="38503"><span class= | |
| 1917 "ref">[38503] Iª-IIae q. 111 a. 3 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 1918 ergo dicendum quod dilectio Dei nominat aliquid aeternum, et ideo | |
| 1919 nunquam potest dici nisi praeveniens. Sed gratia significat | |
| 1920 effectum temporalem, qui potest praecedere aliquid et ad aliquid | |
| 1921 subsequi. Et ideo gratia potest dici praeveniens et subsequens.</p> | |
| 1922 <p title="I-II q. 111 a. 3 ad 2"><a name="38504"><span class= | |
| 1923 "ref">[38504] Iª-IIae q. 111 a. 3 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 1924 dicendum quod gratia non diversificatur per hoc quod est | |
| 1925 praeveniens et subsequens, secundum essentiam, sed solum secundum | |
| 1926 effectum, sicut et de operante et cooperante dictum est. Quia etiam | |
| 1927 secundum quod gratia subsequens ad gloriam pertinet, non est alia | |
| 1928 numero a gratia praeveniente per quam nunc iustificamur. Sicut enim | |
| 1929 caritas viae non evacuatur, sed perficitur in patria, ita etiam et | |
| 1930 de lumine gratiae est dicendum, quia neutrum in sui ratione | |
| 1931 imperfectionem importat.</p> | |
| 1932 <p title="I-II q. 111 a. 3 ad 3"><a name="38505"><span class= | |
| 1933 "ref">[38505] Iª-IIae q. 111 a. 3 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 1934 dicendum quod, quamvis effectus gratiae possint esse infiniti | |
| 1935 numero, sicut sunt infiniti actus humani; tamen omnes reducuntur ad | |
| 1936 aliqua determinata in specie. Et praeterea omnes conveniunt in hoc | |
| 1937 quod unus alium praecedit.</p> | |
| 1938 <br /> | |
| 1939 <div class="E">Articulus 4</div> | |
| 1940 <p title="I-II q. 111 a. 4 arg. 1"><a name="38506"><span class= | |
| 1941 "ref">[38506] Iª-IIae q. 111 a. 4 arg. 1</span></a> Ad quartum | |
| 1942 sic proceditur. Videtur quod gratia gratis data inconvenienter ab | |
| 1943 apostolo distinguatur. Omne enim donum quod nobis a Deo gratis | |
| 1944 datur, potest dici gratia gratis data. Sed infinita sunt dona quae | |
| 1945 nobis gratis a Deo conceduntur, tam in bonis animae quam in bonis | |
| 1946 corporis, quae tamen nos Deo gratos non faciunt. Ergo gratiae | |
| 1947 gratis datae non possunt comprehendi sub aliqua certa | |
| 1948 divisione.</p> | |
| 1949 <p title="I-II q. 111 a. 4 arg. 2"><a name="38507"><span class= | |
| 1950 "ref">[38507] Iª-IIae q. 111 a. 4 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 1951 gratia gratis data distinguitur contra gratiam gratum facientem. | |
| 1952 Sed fides pertinet ad gratiam gratum facientem, quia per ipsam | |
| 1953 iustificamur, secundum illud Rom. V, <i>iustificati ergo ex | |
| 1954 fide,</i> et cetera. Ergo inconvenienter fides ponitur inter | |
| 1955 gratias gratis datas, praesertim cum aliae virtutes ibi non | |
| 1956 ponantur, ut spes et caritas.</p> | |
| 1957 <p title="I-II q. 111 a. 4 arg. 3"><a name="38508"><span class= | |
| 1958 "ref">[38508] Iª-IIae q. 111 a. 4 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 1959 operatio sanitatum, et loqui diversa genera linguarum, miracula | |
| 1960 quaedam sunt. Interpretatio etiam sermonum ad sapientiam vel | |
| 1961 scientiam pertinet; secundum illud Dan. I, <i>pueris his dedit Deus | |
| 1962 scientiam et disciplinam in omni libro et sapientia</i>. Ergo | |
| 1963 inconvenienter dividitur gratia sanitatum, et genera linguarum, | |
| 1964 contra operationem virtutum; et interpretatio sermonum contra | |
| 1965 sermonem sapientiae et scientiae.</p> | |
| 1966 <p title="I-II q. 111 a. 4 arg. 4"><a name="38509"><span class= | |
| 1967 "ref">[38509] Iª-IIae q. 111 a. 4 arg. 4</span></a> Praeterea, | |
| 1968 sicut sapientia et scientia sunt quaedam dona spiritus sancti, ita | |
| 1969 etiam intellectus et consilium, pietas, fortitudo et timor, ut | |
| 1970 supra dictum est. Ergo haec etiam deberent poni inter gratias | |
| 1971 gratis datas.</p> | |
| 1972 <p title="I-II q. 111 a. 4 s. c."><a name="38510"><span class= | |
| 1973 "ref">[38510] Iª-IIae q. 111 a. 4 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 1974 est quod apostolus dicit, I ad Cor. XII, <i>alii per spiritum datur | |
| 1975 sermo sapientiae, alii autem sermo scientiae secundum eundem | |
| 1976 spiritum, alteri fides in eodem spiritu, alii gratia sanitatum, | |
| 1977 alii operatio virtutum, alii prophetia, alii discretio spirituum, | |
| 1978 alii genera linguarum, alii interpretatio sermonum</i>.</p> | |
| 1979 <p title="I-II q. 111 a. 4 co."><a name="38511"><span class= | |
| 1980 "ref">[38511] Iª-IIae q. 111 a. 4 co.</span></a> Respondeo | |
| 1981 dicendum quod, sicut supra dictum est, gratia gratis data ordinatur | |
| 1982 ad hoc quod homo alteri cooperetur ut reducatur ad Deum. Homo autem | |
| 1983 ad hoc operari non potest interius movendo, hoc enim solius Dei | |
| 1984 est; sed solum exterius docendo vel persuadendo. Et ideo gratia | |
| 1985 gratis data illa sub se continet quibus homo indiget ad hoc quod | |
| 1986 alterum instruat in rebus divinis, quae sunt supra rationem. Ad hoc | |
| 1987 autem tria requiruntur. Primo quidem, quod homo sit sortitus | |
| 1988 plenitudinem cognitionis divinorum, ut ex hoc possit alios | |
| 1989 instruere. Secundo, ut possit confirmare vel probare ea quae dicit, | |
| 1990 alias non esset efficax eius doctrina. Tertio, ut ea quae concipit, | |
| 1991 possit convenienter auditoribus proferre. Quantum igitur ad primum, | |
| 1992 tria sunt necessaria, sicut etiam apparet in magisterio humano. | |
| 1993 Oportet enim quod ille qui debet alium instruere in aliqua | |
| 1994 scientia, primo quidem, ut principia illius scientiae sint ei | |
| 1995 certissima. Et quantum ad hoc ponitur fides, quae est certitudo de | |
| 1996 rebus invisibilibus, quae supponuntur ut principia in Catholica | |
| 1997 doctrina. Secundo, oportet quod doctor recte se habeat circa | |
| 1998 principales conclusiones scientiae. Et sic ponitur sermo | |
| 1999 sapientiae, quae est cognitio divinorum. Tertio, oportet ut etiam | |
| 2000 abundet exemplis et cognitione effectuum, per quos interdum oportet | |
| 2001 manifestare causas. Et quantum ad hoc ponitur sermo scientiae, quae | |
| 2002 est cognitio rerum humanarum, quia invisibilia Dei per ea quae | |
| 2003 facta sunt, conspiciuntur. Confirmatio autem in his quae subduntur | |
| 2004 rationi, est per argumenta. In his autem quae sunt supra rationem | |
| 2005 divinitus revelata, confirmatio est per ea quae sunt divinae | |
| 2006 virtuti propria. Et hoc dupliciter. Uno quidem modo, ut doctor | |
| 2007 sacrae doctrinae faciat quae solus Deus facere potest, in operibus | |
| 2008 miraculosis, sive sint ad salutem corporum, et quantum ad hoc | |
| 2009 ponitur gratia sanitatum; sive ordinentur ad solam divinae | |
| 2010 potestatis manifestationem, sicut quod sol stet aut tenebrescat, | |
| 2011 quod mare dividatur; et quantum ad hoc ponitur operatio virtutum. | |
| 2012 Secundo, ut possit manifestare ea quae solius Dei est scire. Et | |
| 2013 haec sunt contingentia futura, et quantum ad hoc ponitur prophetia; | |
| 2014 et etiam occulta cordium, et quantum ad hoc ponitur discretio | |
| 2015 spirituum. Facultas autem pronuntiandi potest attendi vel quantum | |
| 2016 ad idioma in quo aliquis intelligi possit, et secundum hoc ponuntur | |
| 2017 genera linguarum, vel quantum ad sensum eorum quae sunt proferenda, | |
| 2018 et quantum ad hoc ponitur interpretatio sermonum.</p> | |
| 2019 <p title="I-II q. 111 a. 4 ad 1"><a name="38512"><span class= | |
| 2020 "ref">[38512] Iª-IIae q. 111 a. 4 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 2021 ergo dicendum quod, sicut supra dictum est, non omnia beneficia | |
| 2022 quae nobis divinitus conceduntur, gratiae gratis datae dicuntur, | |
| 2023 sed solum illa quae excedunt facultatem naturae, sicut quod | |
| 2024 piscator abundet sermone sapientiae et scientiae et aliis | |
| 2025 huiusmodi. Et talia ponuntur hic sub gratia gratis data.</p> | |
| 2026 <p title="I-II q. 111 a. 4 ad 2"><a name="38513"><span class= | |
| 2027 "ref">[38513] Iª-IIae q. 111 a. 4 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 2028 dicendum quod fides non numeratur hic inter gratias gratis datas | |
| 2029 secundum quod est quaedam virtus iustificans hominem in seipso, sed | |
| 2030 secundum quod importat quandam supereminentem certitudinem fidei, | |
| 2031 ex qua homo sit idoneus ad instruendum alios de his quae ad fidem | |
| 2032 pertinent. Spes autem et caritas pertinent ad vim appetitivam, | |
| 2033 secundum quod per eam homo in Deum ordinatur.</p> | |
| 2034 <p title="I-II q. 111 a. 4 ad 3"><a name="38514"><span class= | |
| 2035 "ref">[38514] Iª-IIae q. 111 a. 4 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 2036 dicendum quod gratia sanitatum distinguitur a generali operatione | |
| 2037 virtutum, quia habet specialem rationem inducendi ad fidem; ad quam | |
| 2038 aliquis magis promptus redditur per beneficium corporalis sanitatis | |
| 2039 quam per fidei virtutem assequitur. Similiter etiam loqui variis | |
| 2040 linguis, et interpretari sermones, habent speciales quasdam | |
| 2041 rationes movendi ad fidem, et ideo ponuntur speciales gratiae | |
| 2042 gratis datae.</p> | |
| 2043 <p title="I-II q. 111 a. 4 ad 4"><a name="38515"><span class= | |
| 2044 "ref">[38515] Iª-IIae q. 111 a. 4 ad 4</span></a> Ad quartum | |
| 2045 dicendum quod sapientia et scientia non computantur inter gratias | |
| 2046 gratis datas secundum quod enumerantur inter dona spiritus sancti, | |
| 2047 prout scilicet mens hominis est bene mobilis per spiritum sanctum | |
| 2048 ad ea quae sunt sapientiae vel scientiae, sic enim sunt dona | |
| 2049 spiritus sancti, ut supra dictum est. Sed computantur inter gratias | |
| 2050 gratis datas secundum quod important quandam abundantiam scientiae | |
| 2051 et sapientiae, ut homo possit non solum in seipso recte sapere de | |
| 2052 divinis, sed etiam alios instruere et contradicentes revincere. Et | |
| 2053 ideo inter gratias gratis datas signanter ponitur sermo sapientiae, | |
| 2054 et sermo scientiae, quia ut Augustinus dicit, XIV de Trin., | |
| 2055 <i>aliud est scire tantummodo quid homo credere debeat propter | |
| 2056 adipiscendam vitam beatam; aliud, scire quemadmodum hoc ipsum et | |
| 2057 piis opituletur, et contra impios defendatur</i>.</p> | |
| 2058 <br /> | |
| 2059 <div class="E">Articulus 5</div> | |
| 2060 <p title="I-II q. 111 a. 5 arg. 1"><a name="38516"><span class= | |
| 2061 "ref">[38516] Iª-IIae q. 111 a. 5 arg. 1</span></a> Ad quintum | |
| 2062 sic proceditur. Videtur quod gratia gratis data sit dignior quam | |
| 2063 gratia gratum faciens. <i>Bonum enim gentis est melius quam bonum | |
| 2064 unius</i>; ut philosophus dicit, in I Ethic. Sed gratia gratum | |
| 2065 faciens ordinatur solum ad bonum unius hominis, gratia autem gratis | |
| 2066 data ordinatur ad bonum commune totius Ecclesiae, ut supra dictum | |
| 2067 est. Ergo gratia gratis data est dignior quam gratia gratum | |
| 2068 faciens.</p> | |
| 2069 <p title="I-II q. 111 a. 5 arg. 2"><a name="38517"><span class= | |
| 2070 "ref">[38517] Iª-IIae q. 111 a. 5 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 2071 maioris virtutis est quod aliquid possit agere in aliud, quam quod | |
| 2072 solum in seipso perficiatur, sicut maior est claritas corporis quod | |
| 2073 potest etiam alia corpora illuminare, quam eius quod ita in se | |
| 2074 lucet quod alia illuminare non potest. Propter quod etiam | |
| 2075 philosophus dicit, in V Ethic., quod iustitia est praeclarissima | |
| 2076 virtutum, per quam homo recte se habet etiam ad alios. Sed per | |
| 2077 gratiam gratum facientem homo perficitur in seipso, per gratiam | |
| 2078 autem gratis datam homo operatur ad perfectionem aliorum. Ergo | |
| 2079 gratia gratis data est dignior quam gratia gratum faciens.</p> | |
| 2080 <p title="I-II q. 111 a. 5 arg. 3"><a name="38518"><span class= | |
| 2081 "ref">[38518] Iª-IIae q. 111 a. 5 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 2082 id quod est proprium meliorum, dignius est quam id quod est commune | |
| 2083 omnium, sicut ratiocinari, quod est proprium hominis, dignius est | |
| 2084 quam sentire, quod est commune omnibus animalibus. Sed gratia | |
| 2085 gratum faciens est communis omnibus membris Ecclesiae, gratia autem | |
| 2086 gratis data est proprium donum digniorum membrorum Ecclesiae. Ergo | |
| 2087 gratia gratis data est dignior quam gratia gratum faciens.</p> | |
| 2088 <p title="I-II q. 111 a. 5 s. c."><a name="38519"><span class= | |
| 2089 "ref">[38519] Iª-IIae q. 111 a. 5 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 2090 est quod apostolus, I ad Cor. XII, enumeratis gratiis gratis datis, | |
| 2091 subdit, <i>adhuc excellentiorem viam vobis demonstro</i>, et sicut | |
| 2092 per subsequentia patet, loquitur de caritate, quae pertinet ad | |
| 2093 gratiam gratum facientem. Ergo gratia gratum faciens excellentior | |
| 2094 est quam gratia gratis data.</p> | |
| 2095 <p title="I-II q. 111 a. 5 co."><a name="38520"><span class= | |
| 2096 "ref">[38520] Iª-IIae q. 111 a. 5 co.</span></a> Respondeo | |
| 2097 dicendum quod unaquaeque virtus tanto excellentior est, quanto ad | |
| 2098 altius bonum ordinatur. Semper autem finis potior est his quae sunt | |
| 2099 ad finem. Gratia autem gratum faciens ordinat hominem immediate ad | |
| 2100 coniunctionem ultimi finis. Gratiae autem gratis datae ordinant | |
| 2101 hominem ad quaedam praeparatoria finis ultimi, sicut per prophetiam | |
| 2102 et miracula et alia huiusmodi homines inducuntur ad hoc quod ultimo | |
| 2103 fini coniungantur. Et ideo gratia gratum faciens est multo | |
| 2104 excellentior quam gratia gratis data.</p> | |
| 2105 <p title="I-II q. 111 a. 5 ad 1"><a name="38521"><span class= | |
| 2106 "ref">[38521] Iª-IIae q. 111 a. 5 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 2107 ergo dicendum quod, sicut philosophus dicit, in XII Metaphys., | |
| 2108 bonum multitudinis, sicut exercitus, est duplex. Unum quidem quod | |
| 2109 est in ipsa multitudine, puta ordo exercitus. Aliud autem quod est | |
| 2110 separatum a multitudine, sicut bonum ducis, et hoc melius est, quia | |
| 2111 ad hoc etiam illud aliud ordinatur. Gratia autem gratis data | |
| 2112 ordinatur ad bonum commune Ecclesiae quod est ordo ecclesiasticus, | |
| 2113 sed gratia gratum faciens ordinatur ad bonum commune separatum, | |
| 2114 quod est ipse Deus. Et ideo gratia gratum faciens est nobilior.</p> | |
| 2115 <p title="I-II q. 111 a. 5 ad 2"><a name="38522"><span class= | |
| 2116 "ref">[38522] Iª-IIae q. 111 a. 5 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 2117 dicendum quod, si gratia gratis data posset hoc agere in altero | |
| 2118 quod homo per gratiam gratum facientem consequitur, sequeretur quod | |
| 2119 gratia gratis data esset nobilior, sicut excellentior est claritas | |
| 2120 solis illuminantis quam corporis illuminati. Sed per gratiam gratis | |
| 2121 datam homo non potest causare in alio coniunctionem ad Deum, quam | |
| 2122 ipse habet per gratiam gratum facientem; sed causat quasdam | |
| 2123 dispositiones ad hoc. Et ideo non oportet quod gratia gratis data | |
| 2124 sit excellentior, sicut nec in igne calor manifestativus speciei | |
| 2125 eius, per quam agit ad inducendum calorem in alia, est nobilior | |
| 2126 quam forma substantialis ipsius.</p> | |
| 2127 <p title="I-II q. 111 a. 5 ad 3"><a name="38523"><span class= | |
| 2128 "ref">[38523] Iª-IIae q. 111 a. 5 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 2129 dicendum quod sentire ordinatur ad ratiocinari sicut ad finem, et | |
| 2130 ideo ratiocinari est nobilius. Hic autem est e converso, quia id | |
| 2131 quod est proprium, ordinatur ad id quod est commune sicut ad finem. | |
| 2132 Unde non est simile.</p> | |
| 2133 <br /> | |
| 2134 <div class="D">Quaestio 112</div> | |
| 2135 <div class="G">Prooemium</div> | |
| 2136 <p title="I-II q. 112 pr."><a name="38524"><span class= | |
| 2137 "ref">[38524] Iª-IIae q. 112 pr.</span></a> Deinde | |
| 2138 considerandum est de causa gratiae. Et circa hoc quaeruntur | |
| 2139 quinque. Primo, utrum solus Deus sit causa efficiens gratiae. | |
| 2140 Secundo, utrum requiratur aliqua dispositio ad gratiam ex parte | |
| 2141 recipientis ipsam, per actum liberi arbitrii. Tertio, utrum talis | |
| 2142 dispositio possit esse necessitas ad gratiam. Quarto, utrum gratia | |
| 2143 sit aequalis in omnibus. Quinto, utrum aliquis possit scire se | |
| 2144 habere gratiam.</p> | |
| 2145 <br /> | |
| 2146 <div class="E">Articulus 1</div> | |
| 2147 <p title="I-II q. 112 a. 1 arg. 1"><a name="38525"><span class= | |
| 2148 "ref">[38525] Iª-IIae q. 112 a. 1 arg. 1</span></a> Ad primum | |
| 2149 sic proceditur. Videtur quod non solus Deus sit causa gratiae. | |
| 2150 Dicitur enim Ioan. I, <i>gratia et veritas per Iesum Christum facta | |
| 2151 est</i>. Sed in nomine Iesu Christi intelligitur non solum natura | |
| 2152 divina assumens, sed etiam natura creata assumpta. Ergo aliqua | |
| 2153 creatura potest esse causa gratiae.</p> | |
| 2154 <p title="I-II q. 112 a. 1 arg. 2"><a name="38526"><span class= | |
| 2155 "ref">[38526] Iª-IIae q. 112 a. 1 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 2156 ista differentia ponitur inter sacramenta novae legis et veteris, | |
| 2157 quod sacramenta novae legis causant gratiam, quam sacramenta | |
| 2158 veteris legis solum significant. Sed sacramenta novae legis sunt | |
| 2159 quaedam visibilia elementa. Ergo non solus Deus est causa | |
| 2160 gratiae.</p> | |
| 2161 <p title="I-II q. 112 a. 1 arg. 3"><a name="38527"><span class= | |
| 2162 "ref">[38527] Iª-IIae q. 112 a. 1 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 2163 secundum Dionysium, in libro Cael. Hier., Angeli purgant et | |
| 2164 illuminant et perficiunt et Angelos inferiores et etiam homines. | |
| 2165 Sed rationalis creatura purgatur, illuminatur et perficitur per | |
| 2166 gratiam. Ergo non solus Deus est causa gratiae.</p> | |
| 2167 <p title="I-II q. 112 a. 1 s. c."><a name="38528"><span class= | |
| 2168 "ref">[38528] Iª-IIae q. 112 a. 1 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 2169 est quod in Psalmo LXXXIII dicitur, <i>gratiam et gloriam dabit | |
| 2170 dominus</i>.</p> | |
| 2171 <p title="I-II q. 112 a. 1 co."><a name="38529"><span class= | |
| 2172 "ref">[38529] Iª-IIae q. 112 a. 1 co.</span></a> Respondeo | |
| 2173 dicendum quod nulla res agere potest ultra suam speciem, quia | |
| 2174 semper oportet quod causa potior sit effectu. Donum autem gratiae | |
| 2175 excedit omnem facultatem naturae creatae, cum nihil aliud sit quam | |
| 2176 quaedam participatio divinae naturae, quae excedit omnem aliam | |
| 2177 naturam. Et ideo impossibile est quod aliqua creatura gratiam | |
| 2178 causet. Sic enim necesse est quod solus Deus deificet, communicando | |
| 2179 consortium divinae naturae per quandam similitudinis | |
| 2180 participationem, sicut impossibile est quod aliquid igniat nisi | |
| 2181 solus ignis.</p> | |
| 2182 <p title="I-II q. 112 a. 1 ad 1"><a name="38530"><span class= | |
| 2183 "ref">[38530] Iª-IIae q. 112 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 2184 ergo dicendum quod humanitas Christi est sicut quoddam organum | |
| 2185 divinitatis eius; ut Damascenus dicit, in III libro. Instrumentum | |
| 2186 autem non agit actionem agentis principalis propria virtute, sed | |
| 2187 virtute principalis agentis. Et ideo humanitas Christi non causat | |
| 2188 gratiam propria virtute, sed virtute divinitatis adiunctae, ex qua | |
| 2189 actiones humanitatis Christi sunt salutares.</p> | |
| 2190 <p title="I-II q. 112 a. 1 ad 2"><a name="38531"><span class= | |
| 2191 "ref">[38531] Iª-IIae q. 112 a. 1 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 2192 dicendum quod, sicut in ipsa persona Christi humanitas causat | |
| 2193 salutem nostram per gratiam, virtute divina principaliter operante; | |
| 2194 ita etiam in sacramentis novae legis, quae derivantur a Christo, | |
| 2195 causatur gratia instrumentaliter quidem per ipsa sacramenta, sed | |
| 2196 principaliter per virtutem spiritus sancti in sacramentis | |
| 2197 operantis; secundum illud Ioan. III, <i>nisi quis renatus fuerit ex | |
| 2198 aqua et spiritu sancto,</i> et cetera.</p> | |
| 2199 <p title="I-II q. 112 a. 1 ad 3"><a name="38532"><span class= | |
| 2200 "ref">[38532] Iª-IIae q. 112 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 2201 dicendum quod Angelus purgat, illuminat et perficit Angelum vel | |
| 2202 hominem, per modum instructionis cuiusdam, non autem iustificando | |
| 2203 per gratiam. Unde Dionysius dicit, VII cap. de Div. Nom., quod | |
| 2204 <i>huiusmodi purgatio, illuminatio et perfectio nihil est aliud | |
| 2205 quam divinae scientiae assumptio</i>.</p> | |
| 2206 <br /> | |
| 2207 <div class="E">Articulus 2</div> | |
| 2208 <p title="I-II q. 112 a. 2 arg. 1"><a name="38533"><span class= | |
| 2209 "ref">[38533] Iª-IIae q. 112 a. 2 arg. 1</span></a> Ad | |
| 2210 secundum sic proceditur. Videtur quod non requiratur aliqua | |
| 2211 praeparatio sive dispositio ad gratiam ex parte hominis. Quia ut | |
| 2212 apostolus dicit, Rom. IV, <i>ei qui operatur, merces non imputatur | |
| 2213 secundum gratiam, sed secundum debitum</i>. Sed praeparatio hominis | |
| 2214 per liberum arbitrium non est nisi per aliquam operationem. Ergo | |
| 2215 tolleretur ratio gratiae.</p> | |
| 2216 <p title="I-II q. 112 a. 2 arg. 2"><a name="38534"><span class= | |
| 2217 "ref">[38534] Iª-IIae q. 112 a. 2 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 2218 ille qui in peccato progreditur, non se praeparat ad gratiam | |
| 2219 habendam. Sed aliquibus in peccato progredientibus data est gratia, | |
| 2220 sicut patet de Paulo, qui gratiam consecutus est <i>dum esset | |
| 2221 spirans minarum et caedis in discipulos domini</i>, ut dicitur Act. | |
| 2222 IX. Ergo nulla praeparatio ad gratiam requiritur ex parte | |
| 2223 hominis.</p> | |
| 2224 <p title="I-II q. 112 a. 2 arg. 3"><a name="38535"><span class= | |
| 2225 "ref">[38535] Iª-IIae q. 112 a. 2 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 2226 agens infinitae virtutis non requirit dispositionem in materia, cum | |
| 2227 nec ipsam materiam requirat, sicut in creatione apparet; cui | |
| 2228 collatio gratiae comparatur, quae dicitur nova creatura, ad Gal. | |
| 2229 ult. Sed solus Deus, qui est infinitae virtutis, gratiam causat, ut | |
| 2230 dictum est. Ergo nulla praeparatio requiritur ex parte hominis ad | |
| 2231 gratiam consequendam.</p> | |
| 2232 <p title="I-II q. 112 a. 2 s. c."><a name="38536"><span class= | |
| 2233 "ref">[38536] Iª-IIae q. 112 a. 2 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 2234 est quod dicitur Amos IV, <i>praeparare in occursum Dei tui, | |
| 2235 Israel</i>. Et I Reg. VII dicitur, <i>praeparate corda vestra | |
| 2236 domino</i>.</p> | |
| 2237 <p title="I-II q. 112 a. 2 co."><a name="38537"><span class= | |
| 2238 "ref">[38537] Iª-IIae q. 112 a. 2 co.</span></a> Respondeo | |
| 2239 dicendum quod, sicut supra dictum est, gratia dupliciter dicitur, | |
| 2240 quandoque quidem ipsum habituale donum Dei; quandoque autem ipsum | |
| 2241 auxilium Dei moventis animam ad bonum. Primo igitur modo accipiendo | |
| 2242 gratiam, praeexigitur ad gratiam aliqua gratiae praeparatio, quia | |
| 2243 nulla forma potest esse nisi in materia disposita. Sed si loquamur | |
| 2244 de gratia secundum quod significat auxilium Dei moventis ad bonum, | |
| 2245 sic nulla praeparatio requiritur ex parte hominis quasi praeveniens | |
| 2246 divinum auxilium, sed potius quaecumque praeparatio in homine esse | |
| 2247 potest, est ex auxilio Dei moventis animam ad bonum. Et secundum | |
| 2248 hoc, ipse bonus motus liberi arbitrii quo quis praeparatur ad donum | |
| 2249 gratiae suscipiendum, est actus liberi arbitrii moti a Deo, et | |
| 2250 quantum ad hoc, dicitur homo se praeparare, secundum illud Prov. | |
| 2251 XVI, <i>hominis est praeparare animum</i>. Et est principaliter a | |
| 2252 Deo movente liberum arbitrium, et secundum hoc, dicitur a Deo | |
| 2253 voluntas hominis praeparari, et a domino gressus hominis | |
| 2254 dirigi.</p> | |
| 2255 <p title="I-II q. 112 a. 2 ad 1"><a name="38538"><span class= | |
| 2256 "ref">[38538] Iª-IIae q. 112 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 2257 ergo dicendum quod praeparatio hominis ad gratiam habendam, quaedam | |
| 2258 est simul cum ipsa infusione gratiae. Et talis operatio est quidem | |
| 2259 meritoria; sed non gratiae, quae iam habetur, sed gloriae, quae | |
| 2260 nondum habetur. Est autem alia praeparatio gratiae imperfecta, quae | |
| 2261 aliquando praecedit donum gratiae gratum facientis, quae tamen est | |
| 2262 a Deo movente. Sed ista non sufficit ad meritum, nondum homine per | |
| 2263 gratiam iustificato, quia nullum meritum potest esse nisi ex | |
| 2264 gratia, ut infra dicetur.</p> | |
| 2265 <p title="I-II q. 112 a. 2 ad 2"><a name="38539"><span class= | |
| 2266 "ref">[38539] Iª-IIae q. 112 a. 2 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 2267 dicendum quod, cum homo ad gratiam se praeparare non possit nisi | |
| 2268 Deo eum praeveniente et movente ad bonum, non refert utrum subito | |
| 2269 vel paulatim aliquis ad perfectam praeparationem perveniat, dicitur | |
| 2270 enim Eccli. XI, quod <i>facile est in oculis Dei subito honestare | |
| 2271 pauperem</i>. Contingit autem quandoque quod Deus movet hominem ad | |
| 2272 aliquod bonum, non tamen perfectum, et talis praeparatio praecedit | |
| 2273 gratiam. Sed quandoque statim perfecte movet ipsum ad bonum, et | |
| 2274 subito homo gratiam accipit; secundum illud Ioan. VI, <i>omnis qui | |
| 2275 audivit a patre et didicit, venit ad me</i>. Et ita contigit Paulo, | |
| 2276 quia subito, cum esset in progressu peccati, perfecte motum est cor | |
| 2277 eius a Deo, audiendo et addiscendo et veniendo; et ideo subito est | |
| 2278 gratiam consecutus.</p> | |
| 2279 <p title="I-II q. 112 a. 2 ad 3"><a name="38540"><span class= | |
| 2280 "ref">[38540] Iª-IIae q. 112 a. 2 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 2281 dicendum quod agens infinitae virtutis non exigit materiam, vel | |
| 2282 dispositionem materiae, quasi praesuppositam ex alterius causae | |
| 2283 actione. Sed tamen oportet quod, secundum conditionem rei | |
| 2284 causandae, in ipsa re causet et materiam et dispositionem debitam | |
| 2285 ad formam. Et similiter ad hoc quod Deus gratiam infundat animae, | |
| 2286 nulla praeparatio exigitur quam ipse non faciat.</p> | |
| 2287 <br /> | |
| 2288 <div class="E">Articulus 3</div> | |
| 2289 <p title="I-II q. 112 a. 3 arg. 1"><a name="38541"><span class= | |
| 2290 "ref">[38541] Iª-IIae q. 112 a. 3 arg. 1</span></a> Ad tertium | |
| 2291 sic proceditur. Videtur quod ex necessitate detur gratia se | |
| 2292 praeparanti ad gratiam, vel facienti quod in se est. Quia super | |
| 2293 illud Rom. V, <i>iustificati ex fide pacem habeamus</i> etc., dicit | |
| 2294 Glossa, <i>Deus recipit eum qui ad se confugit, aliter esset in eo | |
| 2295 iniquitas</i>. Sed impossibile est in Deo iniquitatem esse. Ergo | |
| 2296 impossibile est quod Deus non recipiat eum qui ad se confugit. Ex | |
| 2297 necessitate igitur gratiam assequitur.</p> | |
| 2298 <p title="I-II q. 112 a. 3 arg. 2"><a name="38542"><span class= | |
| 2299 "ref">[38542] Iª-IIae q. 112 a. 3 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 2300 Anselmus dicit, in libro de casu Diaboli, quod ista est causa quare | |
| 2301 Deus non concedit Diabolo gratiam, quia ipse non voluit accipere, | |
| 2302 nec paratus fuit. Sed remota causa, necesse est removeri effectum. | |
| 2303 Ergo si aliquis velit accipere gratiam, necesse est quod ei | |
| 2304 detur.</p> | |
| 2305 <p title="I-II q. 112 a. 3 arg. 3"><a name="38543"><span class= | |
| 2306 "ref">[38543] Iª-IIae q. 112 a. 3 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 2307 bonum est communicativum sui; ut patet per Dionysium, in IV cap. de | |
| 2308 Div. Nom. Sed bonum gratiae est melius quam bonum naturae. Cum | |
| 2309 igitur forma naturalis ex necessitate adveniat materiae dispositae, | |
| 2310 videtur quod multo magis gratia ex necessitate detur praeparanti se | |
| 2311 ad gratiam.</p> | |
| 2312 <p title="I-II q. 112 a. 3 s. c."><a name="38544"><span class= | |
| 2313 "ref">[38544] Iª-IIae q. 112 a. 3 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 2314 est quod homo comparatur ad Deum sicut lutum ad figulum; secundum | |
| 2315 illud Ierem. XVIII, <i>sicut lutum in manu figuli, sic vos in manu | |
| 2316 mea</i>. Sed lutum non ex necessitate accipit formam a figulo, | |
| 2317 quantumcumque sit praeparatum. Ergo neque homo recipit ex | |
| 2318 necessitate gratiam a Deo, quantumcumque se praeparet.</p> | |
| 2319 <p title="I-II q. 112 a. 3 co."><a name="38545"><span class= | |
| 2320 "ref">[38545] Iª-IIae q. 112 a. 3 co.</span></a> Respondeo | |
| 2321 dicendum quod, sicut supra dictum est, praeparatio ad hominis | |
| 2322 gratiam est a Deo sicut a movente, a libero autem arbitrio sicut a | |
| 2323 moto. Potest igitur praeparatio dupliciter considerari. Uno quidem | |
| 2324 modo, secundum quod est a libero arbitrio. Et secundum hoc, nullam | |
| 2325 necessitatem habet ad gratiae consecutionem, quia donum gratiae | |
| 2326 excedit omnem praeparationem virtutis humanae. Alio modo potest | |
| 2327 considerari secundum quod est a Deo movente. Et tunc habet | |
| 2328 necessitatem ad id ad quod ordinatur a Deo, non quidem coactionis, | |
| 2329 sed infallibilitatis, quia intentio Dei deficere non potest; | |
| 2330 secundum quod et Augustinus dicit, in libro de Praedest. Sanct., | |
| 2331 <i>quod per beneficia Dei certissime liberantur quicumque | |
| 2332 liberantur</i>. Unde si ex intentione Dei moventis est quod homo | |
| 2333 cuius cor movet, gratiam consequatur, infallibiliter ipsam | |
| 2334 consequitur; secundum illud Ioan. VI, <i>omnis qui audivit a patre | |
| 2335 et didicit, venit ad me</i>.</p> | |
| 2336 <p title="I-II q. 112 a. 3 ad 1"><a name="38546"><span class= | |
| 2337 "ref">[38546] Iª-IIae q. 112 a. 3 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 2338 ergo dicendum quod Glossa illa loquitur de illo qui confugit ad | |
| 2339 Deum per actum meritorium liberi arbitrii iam per gratiam | |
| 2340 informati, quem si non reciperet, esset contra iustitiam quam ipse | |
| 2341 statuit. Vel si referatur ad motum liberi arbitrii ante gratiam, | |
| 2342 loquitur secundum quod ipsum confugium hominis ad Deum est per | |
| 2343 motionem divinam, quam iustum est non deficere.</p> | |
| 2344 <p title="I-II q. 112 a. 3 ad 2"><a name="38547"><span class= | |
| 2345 "ref">[38547] Iª-IIae q. 112 a. 3 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 2346 dicendum quod defectus gratiae prima causa est ex nobis, sed | |
| 2347 collationis gratiae prima causa est a Deo; secundum illud Osee | |
| 2348 XIII, <i>perditio tua, Israel, tantummodo ex me auxilium | |
| 2349 tuum</i>.</p> | |
| 2350 <p title="I-II q. 112 a. 3 ad 3"><a name="38548"><span class= | |
| 2351 "ref">[38548] Iª-IIae q. 112 a. 3 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 2352 dicendum quod etiam in rebus naturalibus dispositio materiae non ex | |
| 2353 necessitate consequitur formam, nisi per virtutem agentis qui | |
| 2354 dispositionem causat.</p> | |
| 2355 <br /> | |
| 2356 <div class="E">Articulus 4</div> | |
| 2357 <p title="I-II q. 112 a. 4 arg. 1"><a name="38549"><span class= | |
| 2358 "ref">[38549] Iª-IIae q. 112 a. 4 arg. 1</span></a> Ad quartum | |
| 2359 sic proceditur. Videtur quod gratia non sit maior in uno quam in | |
| 2360 alio. Gratia enim causatur in nobis ex dilectione divina, ut dictum | |
| 2361 est. Sed Sap. VI dicitur, <i>pusillum et magnum ipse fecit, et | |
| 2362 aequaliter est illi cura de omnibus</i>. Ergo omnes aequaliter | |
| 2363 gratiam ab eo consequuntur.</p> | |
| 2364 <p title="I-II q. 112 a. 4 arg. 2"><a name="38550"><span class= | |
| 2365 "ref">[38550] Iª-IIae q. 112 a. 4 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 2366 ea quae in summo dicuntur, non recipiunt magis et minus. Sed gratia | |
| 2367 in summo dicitur, quia coniungit ultimo fini. Ergo non recipit | |
| 2368 magis et minus. Non ergo est maior in uno quam in alio.</p> | |
| 2369 <p title="I-II q. 112 a. 4 arg. 3"><a name="38551"><span class= | |
| 2370 "ref">[38551] Iª-IIae q. 112 a. 4 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 2371 gratia est vita animae, ut supra dictum est. Sed vivere non dicitur | |
| 2372 secundum magis et minus. Ergo etiam neque gratia.</p> | |
| 2373 <p title="I-II q. 112 a. 4 s. c."><a name="38552"><span class= | |
| 2374 "ref">[38552] Iª-IIae q. 112 a. 4 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 2375 est quod dicitur ad Ephes. IV, <i>unicuique data est gratia | |
| 2376 secundum mensuram donationis Christi</i>. Quod autem mensurate | |
| 2377 datur, non omnibus aequaliter datur. Ergo non omnes aequalem | |
| 2378 gratiam habent.</p> | |
| 2379 <p title="I-II q. 112 a. 4 co."><a name="38553"><span class= | |
| 2380 "ref">[38553] Iª-IIae q. 112 a. 4 co.</span></a> Respondeo | |
| 2381 dicendum quod, sicut supra dictum est, habitus duplicem | |
| 2382 magnitudinem habere potest, unam ex parte finis vel obiecti, | |
| 2383 secundum quod dicitur una virtus alia nobilior inquantum ad maius | |
| 2384 bonum ordinatur; aliam vero ex parte subiecti, quod magis vel minus | |
| 2385 participat habitum inhaerentem. Secundum igitur primam | |
| 2386 magnitudinem, gratia gratum faciens non potest esse maior et minor, | |
| 2387 quia gratia secundum sui rationem coniungit hominem summo bono, | |
| 2388 quod est Deus. Sed ex parte subiecti, gratia potest suscipere magis | |
| 2389 vel minus, prout scilicet unus perfectius illustratur a lumine | |
| 2390 gratiae quam alius. Cuius diversitatis ratio quidem est aliqua ex | |
| 2391 parte praeparantis se ad gratiam, qui enim se magis ad gratiam | |
| 2392 praeparat, pleniorem gratiam accipit. Sed ex hac parte non potest | |
| 2393 accipi prima ratio huius diversitatis, quia praeparatio ad gratiam | |
| 2394 non est hominis nisi inquantum liberum arbitrium eius praeparatur a | |
| 2395 Deo. Unde prima causa huius diversitatis accipienda est ex parte | |
| 2396 ipsius Dei, qui diversimode suae gratiae dona dispensat, ad hoc | |
| 2397 quod ex diversis gradibus pulchritudo et perfectio Ecclesiae | |
| 2398 consurgat, sicut etiam diversos gradus rerum instituit ut esset | |
| 2399 universum perfectum. Unde apostolus, ad Ephes. IV, postquam | |
| 2400 dixerat, <i>unicuique data est gratia secundum mensuram donationis | |
| 2401 Christi</i>, enumeratis diversis gratiis, subiungit, <i>ad | |
| 2402 consummationem sanctorum, in aedificationem corporis | |
| 2403 Christi</i>.</p> | |
| 2404 <p title="I-II q. 112 a. 4 ad 1"><a name="38554"><span class= | |
| 2405 "ref">[38554] Iª-IIae q. 112 a. 4 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 2406 ergo dicendum quod cura divina dupliciter considerari potest. Uno | |
| 2407 modo, quantum ad ipsum divinum actum, qui est simplex et uniformis. | |
| 2408 Et secundum hoc, aequaliter se habet eius cura ad omnes, quia | |
| 2409 scilicet uno actu et simplici et maiora et minora dispensat. Alio | |
| 2410 modo potest considerari ex parte eorum quae in creaturis ex divina | |
| 2411 cura proveniunt. Et secundum hoc invenitur inaequalitas, inquantum | |
| 2412 scilicet Deus sua cura quibusdam maiora, quibusdam minora providet | |
| 2413 dona.</p> | |
| 2414 <p title="I-II q. 112 a. 4 ad 2"><a name="38555"><span class= | |
| 2415 "ref">[38555] Iª-IIae q. 112 a. 4 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 2416 dicendum quod ratio illa procedit secundum primum modum | |
| 2417 magnitudinis gratiae. Non enim potest gratia secundum hoc maior | |
| 2418 esse, quod ad maius bonum ordinet, sed ex eo quod magis vel minus | |
| 2419 ordinat ad idem bonum magis vel minus participandum. Potest enim | |
| 2420 esse diversitas intensionis et remissionis secundum participationem | |
| 2421 subiecti, et in ipsa gratia et in finali gloria.</p> | |
| 2422 <p title="I-II q. 112 a. 4 ad 3"><a name="38556"><span class= | |
| 2423 "ref">[38556] Iª-IIae q. 112 a. 4 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 2424 dicendum quod vita naturalis pertinet ad substantiam hominis, et | |
| 2425 ideo non recipit magis et minus. Sed vitam gratiae participat homo | |
| 2426 accidentaliter, et ideo eam potest homo magis vel minus habere.</p> | |
| 2427 <br /> | |
| 2428 <div class="E">Articulus 5</div> | |
| 2429 <p title="I-II q. 112 a. 5 arg. 1"><a name="38557"><span class= | |
| 2430 "ref">[38557] Iª-IIae q. 112 a. 5 arg. 1</span></a> Ad quintum | |
| 2431 sic proceditur. Videtur quod homo possit scire se habere gratiam. | |
| 2432 Gratia enim est in anima per sui essentiam. Sed certissima cognitio | |
| 2433 animae est eorum quae sunt in anima per sui essentiam; ut patet per | |
| 2434 Augustinum, XII super Gen. ad Litt. Ergo gratia certissime potest | |
| 2435 cognosci a Deo qui gratiam habet.</p> | |
| 2436 <p title="I-II q. 112 a. 5 arg. 2"><a name="38558"><span class= | |
| 2437 "ref">[38558] Iª-IIae q. 112 a. 5 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 2438 sicut scientia est donum Dei, ita et gratia. Sed qui a Deo | |
| 2439 scientiam accipit, scit se scientiam habere; secundum illud Sap. | |
| 2440 VII, <i>dominus dedit mihi horum quae sunt veram scientiam</i>. | |
| 2441 Ergo pari ratione qui accipit gratiam a Deo, scit se gratiam | |
| 2442 habere.</p> | |
| 2443 <p title="I-II q. 112 a. 5 arg. 3"><a name="38559"><span class= | |
| 2444 "ref">[38559] Iª-IIae q. 112 a. 5 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 2445 lumen est magis cognoscibile quam tenebra, quia secundum apostolum, | |
| 2446 ad Ephes. V, <i>omne quod manifestatur, lumen est</i>. Sed | |
| 2447 peccatum, quod est spiritualis tenebra, per certitudinem potest | |
| 2448 sciri ab eo qui habet peccatum. Ergo multo magis gratia, quae est | |
| 2449 spirituale lumen.</p> | |
| 2450 <p title="I-II q. 112 a. 5 arg. 4"><a name="38560"><span class= | |
| 2451 "ref">[38560] Iª-IIae q. 112 a. 5 arg. 4</span></a> Praeterea, | |
| 2452 apostolus dicit, I ad Cor. II, <i>nos autem non spiritum huius | |
| 2453 mundi accepimus, sed spiritum qui a Deo est, ut sciamus quae a Deo | |
| 2454 donata sunt nobis</i>. Sed gratia est praecipuum donum Dei. Ergo | |
| 2455 homo qui accepit gratiam per spiritum sanctum, per eundem spiritum | |
| 2456 scit gratiam esse sibi datam.</p> | |
| 2457 <p title="I-II q. 112 a. 5 arg. 5"><a name="38561"><span class= | |
| 2458 "ref">[38561] Iª-IIae q. 112 a. 5 arg. 5</span></a> Praeterea, | |
| 2459 Gen. XXII, ex persona domini dicitur ad Abraham, <i>nunc cognovi | |
| 2460 quod timeas dominum, idest, cognoscere te feci</i>. Loquitur autem | |
| 2461 ibi de timore casto, qui non est sine gratia. Ergo homo potest | |
| 2462 cognoscere se habere gratiam.</p> | |
| 2463 <p title="I-II q. 112 a. 5 s. c."><a name="38562"><span class= | |
| 2464 "ref">[38562] Iª-IIae q. 112 a. 5 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 2465 est quod dicitur Eccle. IX, <i>nemo scit utrum sit dignus odio vel | |
| 2466 amore</i>. Sed gratia gratum faciens facit hominem dignum Dei | |
| 2467 amore. Ergo nullus potest scire utrum habeat gratiam gratum | |
| 2468 facientem.</p> | |
| 2469 <p title="I-II q. 112 a. 5 co."><a name="38563"><span class= | |
| 2470 "ref">[38563] Iª-IIae q. 112 a. 5 co.</span></a> Respondeo | |
| 2471 dicendum quod tripliciter aliquid cognosci potest. Uno modo, per | |
| 2472 revelationem. Et hoc modo potest aliquis scire se habere gratiam. | |
| 2473 Revelat enim Deus hoc aliquando aliquibus ex speciali privilegio, | |
| 2474 ut securitatis gaudium etiam in hac vita in eis incipiat, et | |
| 2475 confidentius et fortius magnifica opera prosequantur, et mala | |
| 2476 praesentis vitae sustineant, sicut Paulo dictum est, II ad Cor. | |
| 2477 XII, <i>sufficit tibi gratia mea</i>. Alio modo homo cognoscit | |
| 2478 aliquid per seipsum, et hoc certitudinaliter. Et sic nullus potest | |
| 2479 scire se habere gratiam. Certitudo enim non potest haberi de | |
| 2480 aliquo, nisi possit diiudicari per proprium principium, sic enim | |
| 2481 certitudo habetur de conclusionibus demonstrativis per | |
| 2482 indemonstrabilia universalia principia; nullus autem posset scire | |
| 2483 se habere scientiam alicuius conclusionis, si principium ignoraret. | |
| 2484 Principium autem gratiae, et obiectum eius, est ipse Deus, qui | |
| 2485 propter sui excellentiam est nobis ignotus; secundum illud Iob | |
| 2486 XXXVI, <i>ecce, Deus magnus, vincens scientiam nostram</i>. Et ideo | |
| 2487 eius praesentia in nobis vel absentia per certitudinem cognosci non | |
| 2488 potest; secundum illud Iob IX, <i>si venerit ad me, non videbo eum, | |
| 2489 si autem abierit, non intelligam</i>. Et ideo homo non potest per | |
| 2490 certitudinem diiudicare utrum ipse habeat gratiam; secundum illud I | |
| 2491 ad Cor. IV, <i>sed neque meipsum iudico, qui autem iudicat me, | |
| 2492 dominus est</i>. Tertio modo cognoscitur aliquid coniecturaliter | |
| 2493 per aliqua signa. Et hoc modo aliquis cognoscere potest se habere | |
| 2494 gratiam, inquantum scilicet percipit se delectari in Deo, et | |
| 2495 contemnere res mundanas; et inquantum homo non est conscius sibi | |
| 2496 alicuius peccati mortalis. Secundum quem modum potest intelligi | |
| 2497 quod habetur Apoc. II, <i>vincenti dabo manna absconditum, quod | |
| 2498 nemo novit nisi qui accipit</i>, quia scilicet ille qui accipit, | |
| 2499 per quandam experientiam dulcedinis novit, quam non experitur ille | |
| 2500 qui non accipit. Ista tamen cognitio imperfecta est. Unde apostolus | |
| 2501 dicit, I ad Cor. IV, <i>nihil mihi conscius sum, sed non in hoc | |
| 2502 iustificatus sum</i>. Quia ut dicitur in Psalmo XVIII, <i>delicta | |
| 2503 quis intelligit? Ab occultis meis munda me, domine</i>.</p> | |
| 2504 <p title="I-II q. 112 a. 5 ad 1"><a name="38564"><span class= | |
| 2505 "ref">[38564] Iª-IIae q. 112 a. 5 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 2506 ergo dicendum quod illa quae sunt per essentiam sui in anima, | |
| 2507 cognoscuntur experimentali cognitione, inquantum homo experitur per | |
| 2508 actus principia intrinseca, sicut voluntatem percipimus volendo, et | |
| 2509 vitam in operibus vitae.</p> | |
| 2510 <p title="I-II q. 112 a. 5 ad 2"><a name="38565"><span class= | |
| 2511 "ref">[38565] Iª-IIae q. 112 a. 5 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 2512 dicendum quod de ratione scientiae est quod homo certitudinem | |
| 2513 habeat de his quorum habet scientiam, et similiter de ratione fidei | |
| 2514 est quod homo sit certus de his quorum habet fidem. Et hoc ideo, | |
| 2515 quia certitudo pertinet ad perfectionem intellectus, in quo | |
| 2516 praedicta dona existunt. Et ideo quicumque habet scientiam vel | |
| 2517 fidem, certus est se habere. Non est autem similis ratio de gratia | |
| 2518 et caritate et aliis huiusmodi, quae perficiunt vim | |
| 2519 appetitivam.</p> | |
| 2520 <p title="I-II q. 112 a. 5 ad 3"><a name="38566"><span class= | |
| 2521 "ref">[38566] Iª-IIae q. 112 a. 5 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 2522 dicendum quod peccatum habet pro principio et pro obiecto bonum | |
| 2523 commutabile, quod nobis est notum. Obiectum autem vel finis gratiae | |
| 2524 est nobis ignotum, propter sui luminis immensitatem; secundum illud | |
| 2525 I ad Tim. ult., <i>lucem habitat inaccessibilem</i>.</p> | |
| 2526 <p title="I-II q. 112 a. 5 ad 4"><a name="38567"><span class= | |
| 2527 "ref">[38567] Iª-IIae q. 112 a. 5 ad 4</span></a> Ad quartum | |
| 2528 dicendum quod apostolus ibi loquitur de donis gloriae, quae sunt | |
| 2529 nobis data in spe, quae certissime cognoscimus per fidem; licet non | |
| 2530 cognoscamus per certitudinem nos habere gratiam, per quam nos | |
| 2531 possumus ea promereri. Vel potest dici quod loquitur de notitia | |
| 2532 privilegiata, quae est per revelationem. Unde subdit, <i>nobis | |
| 2533 autem revelavit Deus per spiritum sanctum</i>.</p> | |
| 2534 <p title="I-II q. 112 a. 5 ad 5"><a name="38568"><span class= | |
| 2535 "ref">[38568] Iª-IIae q. 112 a. 5 ad 5</span></a> Ad quintum | |
| 2536 dicendum quod illud etiam verbum Abrahae dictum, potest referri ad | |
| 2537 notitiam experimentalem, quae est per exhibitionem operis. In opere | |
| 2538 enim illo quod fecerat Abraham, cognoscere potuit experimentaliter | |
| 2539 se Dei timorem habere. Vel potest etiam ad revelationem | |
| 2540 referri.</p> | |
| 2541 <br /> | |
| 2542 <div class="D">Quaestio 113</div> | |
| 2543 <div class="G">Prooemium</div> | |
| 2544 <p title="I-II q. 113 pr."><a name="38569"><span class= | |
| 2545 "ref">[38569] Iª-IIae q. 113 pr.</span></a> Deinde | |
| 2546 considerandum est de effectibus gratiae. Et primo, de | |
| 2547 iustificatione impii, quae est effectus gratiae operantis; secundo, | |
| 2548 de merito, quod est effectus gratiae cooperantis. Circa primum | |
| 2549 quaeruntur decem. Primo, quid sit iustificatio impii. Secundo, | |
| 2550 utrum ad eam requiratur gratiae infusio. Tertio, utrum ad eam | |
| 2551 requiratur aliquis motus liberi arbitrii. Quarto, utrum ad eam | |
| 2552 requiratur motus fidei. Quinto, utrum ad eam requiratur motus | |
| 2553 liberi arbitrii contra peccatum. Sexto, utrum praemissis sit | |
| 2554 connumeranda remissio peccatorum. Septimo, utrum in iustificatione | |
| 2555 impii sit ordo temporis, aut sit subito. Octavo, de naturali ordine | |
| 2556 eorum quae ad iustificationem concurrunt. Nono, utrum iustificatio | |
| 2557 impii sit maximum opus Dei. Decimo, utrum iustificatio impii sit | |
| 2558 miraculosa.</p> | |
| 2559 <br /> | |
| 2560 <div class="E">Articulus 1</div> | |
| 2561 <p title="I-II q. 113 a. 1 arg. 1"><a name="38570"><span class= | |
| 2562 "ref">[38570] Iª-IIae q. 113 a. 1 arg. 1</span></a> Ad primum | |
| 2563 sic proceditur. Videtur quod iustificatio impii non sit remissio | |
| 2564 peccatorum. Peccatum enim non solum iustitiae opponitur, sed | |
| 2565 omnibus virtutibus; ut ex supradictis patet. Sed iustificatio | |
| 2566 significat motum quendam ad iustitiam. Non ergo omnis peccati | |
| 2567 remissio est iustificatio, cum omnis motus sit de contrario in | |
| 2568 contrarium.</p> | |
| 2569 <p title="I-II q. 113 a. 1 arg. 2"><a name="38571"><span class= | |
| 2570 "ref">[38571] Iª-IIae q. 113 a. 1 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 2571 unumquodque debet denominari ab eo quod est potissimum in ipso, ut | |
| 2572 dicitur in II de anima. Sed remissio peccatorum praecipue fit per | |
| 2573 fidem, secundum illud Act. XV, <i>fide purificans corda eorum</i>; | |
| 2574 et per caritatem, secundum illud Prov. X, <i>universa delicta | |
| 2575 operit caritas</i>. Magis ergo remissio peccatorum debuit | |
| 2576 denominari a fide vel a caritate, quam a iustitia.</p> | |
| 2577 <p title="I-II q. 113 a. 1 arg. 3"><a name="38572"><span class= | |
| 2578 "ref">[38572] Iª-IIae q. 113 a. 1 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 2579 remissio peccatorum idem esse videtur quod vocatio, vocatur enim | |
| 2580 qui distat; distat autem aliquis a Deo per peccatum. Sed vocatio | |
| 2581 iustificationem praecedit; secundum illud Rom. VIII, <i>quos | |
| 2582 vocavit, hos et iustificavit</i>. Ergo iustificatio non est | |
| 2583 remissio peccatorum.</p> | |
| 2584 <p title="I-II q. 113 a. 1 s. c."><a name="38573"><span class= | |
| 2585 "ref">[38573] Iª-IIae q. 113 a. 1 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 2586 est quod, Rom. VIII super illud, <i>quos vocavit, hos et | |
| 2587 iustificavit</i>, dicit Glossa, remissione peccatorum. Ergo | |
| 2588 remissio peccatorum est iustificatio.</p> | |
| 2589 <p title="I-II q. 113 a. 1 co."><a name="38574"><span class= | |
| 2590 "ref">[38574] Iª-IIae q. 113 a. 1 co.</span></a> Respondeo | |
| 2591 dicendum quod iustificatio passive accepta importat motum ad | |
| 2592 iustitiam; sicut et calefactio motum ad calorem. Cum autem iustitia | |
| 2593 de sui ratione importet quandam rectitudinem ordinis, dupliciter | |
| 2594 accipi potest. Uno modo, secundum quod importat ordinem rectum in | |
| 2595 ipso actu hominis. Et secundum hoc iustitia ponitur virtus quaedam, | |
| 2596 sive sit particularis iustitia, quae ordinat actum hominis secundum | |
| 2597 rectitudinem in comparatione ad alium singularem hominem; sive sit | |
| 2598 iustitia legalis, quae ordinat secundum rectitudinem actum hominis | |
| 2599 in comparatione ad bonum commune multitudinis; ut patet in V Ethic. | |
| 2600 Alio modo dicitur iustitia prout importat rectitudinem quandam | |
| 2601 ordinis in ipsa interiori dispositione hominis, prout scilicet | |
| 2602 supremum hominis subditur Deo, et inferiores vires animae subduntur | |
| 2603 supremae, scilicet rationi. Et hanc etiam dispositionem vocat | |
| 2604 philosophus, in V Ethic., iustitiam metaphorice dictam. Haec autem | |
| 2605 iustitia in homine potest fieri dupliciter. Uno quidem modo, per | |
| 2606 modum simplicis generationis, quae est ex privatione ad formam. Et | |
| 2607 hoc modo iustificatio posset competere etiam ei qui non esset in | |
| 2608 peccato, dum huiusmodi iustitiam a Deo acciperet, sicut Adam | |
| 2609 dicitur accepisse originalem iustitiam. Alio modo potest fieri | |
| 2610 huiusmodi iustitia in homine secundum rationem motus qui est de | |
| 2611 contrario in contrarium. Et secundum hoc, iustificatio importat | |
| 2612 transmutationem quandam de statu iniustitiae ad statum iustitiae | |
| 2613 praedictae. Et hoc modo loquimur hic de iustificatione impii; | |
| 2614 secundum illud apostoli, ad Rom. IV, <i>ei qui non operatur, | |
| 2615 credenti autem in eum qui iustificat impium</i>, et cetera. Et quia | |
| 2616 motus magis denominatur a termino ad quem quam a termino a quo, | |
| 2617 ideo huiusmodi transmutatio, qua aliquis transmutatur a statu | |
| 2618 iniustitiae per remissionem peccati, sortitur nomen a termino ad | |
| 2619 quem, et vocatur iustificatio impii.</p> | |
| 2620 <p title="I-II q. 113 a. 1 ad 1"><a name="38575"><span class= | |
| 2621 "ref">[38575] Iª-IIae q. 113 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 2622 ergo dicendum quod omne peccatum, secundum quod importat quandam | |
| 2623 inordinationem mentis non subditae Deo, iniustitia potest dici | |
| 2624 praedictae iustitiae contraria; secundum illud I Ioan. III, | |
| 2625 <i>omnis qui facit peccatum, et iniquitatem facit, et peccatum est | |
| 2626 iniquitas</i>. Et secundum hoc, remotio cuiuslibet peccati dicitur | |
| 2627 iustificatio.</p> | |
| 2628 <p title="I-II q. 113 a. 1 ad 2"><a name="38576"><span class= | |
| 2629 "ref">[38576] Iª-IIae q. 113 a. 1 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 2630 dicendum quod fides et caritas dicunt ordinem specialem mentis | |
| 2631 humanae ad Deum secundum intellectum vel affectum. Sed iustitia | |
| 2632 importat generaliter totam rectitudinem ordinis. Et ideo magis | |
| 2633 denominatur huiusmodi transmutatio a iustitia quam a caritate vel | |
| 2634 fide.</p> | |
| 2635 <p title="I-II q. 113 a. 1 ad 3"><a name="38577"><span class= | |
| 2636 "ref">[38577] Iª-IIae q. 113 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 2637 dicendum quod vocatio refertur ad auxilium Dei interius moventis et | |
| 2638 excitantis mentem ad deserendum peccatum. Quae quidem motio Dei non | |
| 2639 est ipsa remissio peccati, sed causa eius.</p> | |
| 2640 <br /> | |
| 2641 <div class="E">Articulus 2</div> | |
| 2642 <p title="I-II q. 113 a. 2 arg. 1"><a name="38578"><span class= | |
| 2643 "ref">[38578] Iª-IIae q. 113 a. 2 arg. 1</span></a> Ad | |
| 2644 secundum sic proceditur. Videtur quod ad remissionem culpae, quae | |
| 2645 est iustificatio impii, non requiratur gratiae infusio. Potest enim | |
| 2646 aliquis removeri ab uno contrario sine hoc quod perducatur ad | |
| 2647 alterum, si contraria sint mediata. Sed status culpae et status | |
| 2648 gratiae sunt contraria mediata, est enim medius status innocentiae, | |
| 2649 in quo homo nec gratiam habet nec culpam. Ergo potest alicui | |
| 2650 remitti culpa sine hoc quod perducatur ad gratiam.</p> | |
| 2651 <p title="I-II q. 113 a. 2 arg. 2"><a name="38579"><span class= | |
| 2652 "ref">[38579] Iª-IIae q. 113 a. 2 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 2653 remissio culpae consistit in reputatione divina; secundum illud | |
| 2654 Psalmi XXXI, <i>beatus vir cui non imputavit dominus peccatum</i>. | |
| 2655 Sed infusio gratiae ponit etiam aliquid in nobis, ut supra habitum | |
| 2656 est. Ergo infusio gratiae non requiritur ad remissionem culpae.</p> | |
| 2657 <p title="I-II q. 113 a. 2 arg. 3"><a name="38580"><span class= | |
| 2658 "ref">[38580] Iª-IIae q. 113 a. 2 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 2659 nullus subiicitur simul duobus contrariis. Sed quaedam peccata sunt | |
| 2660 contraria, sicut prodigalitas et illiberalitas. Ergo qui subiicitur | |
| 2661 peccato prodigalitatis, non simul subiicitur peccato | |
| 2662 illiberalitatis. Potest tamen contingere quod prius ei | |
| 2663 subiiciebatur. Ergo peccando vitio prodigalitatis, liberatur a | |
| 2664 peccato illiberalitatis. Et sic remittitur aliquod peccatum sine | |
| 2665 gratia.</p> | |
| 2666 <p title="I-II q. 113 a. 2 s. c."><a name="38581"><span class= | |
| 2667 "ref">[38581] Iª-IIae q. 113 a. 2 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 2668 est quod dicitur Rom. III, <i>iustificati gratis per gratiam | |
| 2669 ipsius</i>.</p> | |
| 2670 <p title="I-II q. 113 a. 2 co."><a name="38582"><span class= | |
| 2671 "ref">[38582] Iª-IIae q. 113 a. 2 co.</span></a> Respondeo | |
| 2672 dicendum quod homo peccando Deum offendit, sicut ex supradictis | |
| 2673 patet. Offensa autem non remittitur alicui nisi per hoc quod animus | |
| 2674 offensi pacatur offendenti. Et ideo secundum hoc peccatum nobis | |
| 2675 remitti dicitur, quod Deus nobis pacatur. Quae quidem pax consistit | |
| 2676 in dilectione qua Deus nos diligit. Dilectio autem Dei, quantum est | |
| 2677 ex parte actus divini, est aeterna et immutabilis, sed quantum ad | |
| 2678 effectum quem nobis imprimit, quandoque interrumpitur, prout | |
| 2679 scilicet ab ipso quandoque deficimus et quandoque iterum | |
| 2680 recuperamus. Effectus autem divinae dilectionis in nobis qui per | |
| 2681 peccatum tollitur, est gratia, qua homo fit dignus vita aeterna, a | |
| 2682 qua peccatum mortale excludit. Et ideo non posset intelligi | |
| 2683 remissio culpae, nisi adesset infusio gratiae.</p> | |
| 2684 <p title="I-II q. 113 a. 2 ad 1"><a name="38583"><span class= | |
| 2685 "ref">[38583] Iª-IIae q. 113 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 2686 ergo dicendum quod plus requiritur ad hoc quod offendenti | |
| 2687 remittatur offensa, quam ad hoc quod simpliciter aliquis non | |
| 2688 offendens non habeatur odio. Potest enim apud homines contingere | |
| 2689 quod unus homo aliquem alium nec diligat nec odiat; sed si eum | |
| 2690 offendat, quod ei dimittat offensam, hoc non potest contingere | |
| 2691 absque speciali benevolentia. Benevolentia autem Dei ad hominem | |
| 2692 reparari dicitur per donum gratiae. Et ideo licet, antequam homo | |
| 2693 peccet, potuerit esse sine gratia et sine culpa; tamen post | |
| 2694 peccatum, non potest esse sine culpa nisi gratiam habeat.</p> | |
| 2695 <p title="I-II q. 113 a. 2 ad 2"><a name="38584"><span class= | |
| 2696 "ref">[38584] Iª-IIae q. 113 a. 2 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 2697 dicendum quod, sicut dilectio Dei non solum consistit in actu | |
| 2698 voluntatis divinae, sed etiam importat quendam gratiae effectum, ut | |
| 2699 supra dictum est; ita etiam et hoc quod est Deum non imputare | |
| 2700 peccatum homini, importat quendam effectum in ipso cuius peccatum | |
| 2701 non imputatur. Quod enim alicui non imputetur peccatum a Deo, ex | |
| 2702 divina dilectione procedit.</p> | |
| 2703 <p title="I-II q. 113 a. 2 ad 3"><a name="38585"><span class= | |
| 2704 "ref">[38585] Iª-IIae q. 113 a. 2 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 2705 dicendum quod, sicut Augustinus dicit, in libro de nuptiis et | |
| 2706 Concup., <i>si a peccato desistere, hoc esset non habere peccatum, | |
| 2707 sufficeret ut hoc moneret Scriptura, fili, peccasti, non adiicias | |
| 2708 iterum. Non autem sufficit, sed additur, et de pristinis deprecare, | |
| 2709 ut tibi remittantur</i>. Transit enim peccatum actu, et remanet | |
| 2710 reatu, ut supra dictum est. Et ideo cum aliquis a peccato unius | |
| 2711 vitii transit in peccatum contrarii vitii, desinit quidem habere | |
| 2712 actum praeteriti, sed non desinit habere reatum, unde simul habet | |
| 2713 reatum utriusque peccati. Non enim peccata sunt sibi contraria ex | |
| 2714 parte aversionis a Deo, ex qua parte peccatum reatum habet.</p> | |
| 2715 <br /> | |
| 2716 <div class="E">Articulus 3</div> | |
| 2717 <p title="I-II q. 113 a. 3 arg. 1"><a name="38586"><span class= | |
| 2718 "ref">[38586] Iª-IIae q. 113 a. 3 arg. 1</span></a> Ad tertium | |
| 2719 sic proceditur. Videtur quod ad iustificationem impii non | |
| 2720 requiratur motus liberi arbitrii. Videmus enim quod per sacramentum | |
| 2721 Baptismi iustificantur pueri absque motu liberi arbitrii, et etiam | |
| 2722 interdum adulti, dicit enim Augustinus, in IV Confess., quod cum | |
| 2723 quidam suus amicus laboraret febribus, <i>iacuit diu sine sensu in | |
| 2724 sudore letali; et dum desperaretur, baptizatus est nesciens, et | |
| 2725 recreatus est</i>; quod fit per gratiam iustificantem. Sed Deus | |
| 2726 potentiam suam non alligavit sacramentis. Ergo etiam potest | |
| 2727 iustificare hominem sine sacramentis absque omni motu liberi | |
| 2728 arbitrii.</p> | |
| 2729 <p title="I-II q. 113 a. 3 arg. 2"><a name="38587"><span class= | |
| 2730 "ref">[38587] Iª-IIae q. 113 a. 3 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 2731 in dormiendo homo non habet usum rationis, sine quo non potest esse | |
| 2732 motus liberi arbitrii. Sed Salomon in dormiendo consecutus est a | |
| 2733 Deo donum sapientiae; ut habetur III Reg. III, et II Paral. I. Ergo | |
| 2734 etiam, pari ratione, donum gratiae iustificantis quandoque datur | |
| 2735 homini a Deo absque motu liberi arbitrii.</p> | |
| 2736 <p title="I-II q. 113 a. 3 arg. 3"><a name="38588"><span class= | |
| 2737 "ref">[38588] Iª-IIae q. 113 a. 3 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 2738 per eandem causam gratia producitur in esse et conservatur, dicit | |
| 2739 enim Augustinus, VIII super Gen. ad Litt., quod <i>ita se debet | |
| 2740 homo ad Deum convertere, ut ab illo semper fiat iustus</i>. Sed | |
| 2741 absque motu liberi arbitrii gratia in homine conservatur. Ergo | |
| 2742 absque motu liberi arbitrii potest a principio infundi.</p> | |
| 2743 <p title="I-II q. 113 a. 3 s. c."><a name="38589"><span class= | |
| 2744 "ref">[38589] Iª-IIae q. 113 a. 3 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 2745 est quod dicitur Ioan. VI, <i>omnis qui audit a patre et didicit, | |
| 2746 venit ad me</i>. Sed discere non est sine motu liberi arbitrii, | |
| 2747 addiscens enim consentit docenti. Ergo nullus venit ad Deum per | |
| 2748 gratiam iustificantem absque motu liberi arbitrii.</p> | |
| 2749 <p title="I-II q. 113 a. 3 co."><a name="38590"><span class= | |
| 2750 "ref">[38590] Iª-IIae q. 113 a. 3 co.</span></a> Respondeo | |
| 2751 dicendum quod iustificatio impii fit Deo movente hominem ad | |
| 2752 iustitiam, ipse enim est qui iustificat impium, ut dicitur Rom. IV. | |
| 2753 Deus autem movet omnia secundum modum uniuscuiusque, sicut in | |
| 2754 naturalibus videmus quod aliter moventur ab ipso gravia et aliter | |
| 2755 levia, propter diversam naturam utriusque. Unde et homines ad | |
| 2756 iustitiam movet secundum conditionem naturae humanae. Homo autem | |
| 2757 secundum propriam naturam habet quod sit liberi arbitrii. Et ideo | |
| 2758 in eo qui habet usum liberi arbitrii, non fit motio a Deo ad | |
| 2759 iustitiam absque motu liberi arbitrii; sed ita infundit donum | |
| 2760 gratiae iustificantis, quod etiam simul cum hoc movet liberum | |
| 2761 arbitrium ad donum gratiae acceptandum, in his qui sunt huius | |
| 2762 motionis capaces.</p> | |
| 2763 <p title="I-II q. 113 a. 3 ad 1"><a name="38591"><span class= | |
| 2764 "ref">[38591] Iª-IIae q. 113 a. 3 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 2765 ergo dicendum quod pueri non sunt capaces motus liberi arbitrii, et | |
| 2766 ideo moventur a Deo ad iustitiam per solam informationem animae | |
| 2767 ipsorum. Non autem hoc fit sine sacramento, quia sicut peccatum | |
| 2768 originale, a quo iustificantur, non propria voluntate ad eos | |
| 2769 pervenit, sed per carnalem originem; ita etiam per spiritualem | |
| 2770 regenerationem a Christo in eos gratia derivatur. Et eadem ratio | |
| 2771 est de furiosis et amentibus qui nunquam usum liberi arbitrii | |
| 2772 habuerunt. Sed si quis aliquando habuerit usum liberi arbitrii, et | |
| 2773 postmodum eo careat vel per infirmitatem vel per somnum; non | |
| 2774 consequitur gratiam iustificantem per Baptismum exterius adhibitum, | |
| 2775 aut per aliquod aliud sacramentum, nisi prius habuerit sacramentum | |
| 2776 in proposito; quod sine usu liberi arbitrii non contingit. Et hoc | |
| 2777 modo ille de quo loquitur Augustinus, recreatus fuit, quia et prius | |
| 2778 et postea Baptismum acceptavit.</p> | |
| 2779 <p title="I-II q. 113 a. 3 ad 2"><a name="38592"><span class= | |
| 2780 "ref">[38592] Iª-IIae q. 113 a. 3 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 2781 dicendum quod etiam Salomon dormiendo non meruit sapientiam, nec | |
| 2782 accepit. Sed in somno declaratum est ei quod, propter praecedens | |
| 2783 desiderium, ei a Deo sapientia infunderetur, unde ex eius persona | |
| 2784 dicitur, Sap. VII, optavi, et datus est mihi sensus. Vel potest | |
| 2785 dici quod ille somnus non fuit naturalis, sed somnus prophetiae; | |
| 2786 secundum quod dicitur Num. XII, <i>si quis fuerit inter vos | |
| 2787 propheta domini, per somnium aut in visione loquar ad eum</i>. In | |
| 2788 quo casu aliquis usum liberi arbitrii habet. Et tamen sciendum est | |
| 2789 quod non est eadem ratio de dono sapientiae et de dono gratiae | |
| 2790 iustificantis. Nam donum gratiae iustificantis praecipue ordinat | |
| 2791 hominem ad bonum, quod est obiectum voluntatis, et ideo ad ipsum | |
| 2792 movetur homo per motum voluntatis, qui est motus liberi arbitrii. | |
| 2793 Sed sapientia perficit intellectum, qui praecedit voluntatem, unde | |
| 2794 absque completo motu liberi arbitrii, potest intellectus dono | |
| 2795 sapientiae illuminari. Sicut etiam videmus quod in dormiendo aliqua | |
| 2796 hominibus revelantur, sicut dicitur Iob XXXIII, <i>quando irruit | |
| 2797 sopor super homines et dormiunt in lectulo, tunc aperit aures | |
| 2798 virorum, et erudiens eos instruit disciplina</i>.</p> | |
| 2799 <p title="I-II q. 113 a. 3 ad 3"><a name="38593"><span class= | |
| 2800 "ref">[38593] Iª-IIae q. 113 a. 3 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 2801 dicendum quod in infusione gratiae iustificantis est quaedam | |
| 2802 transmutatio animae, et ideo requiritur motus proprius animae | |
| 2803 humanae, ut anima moveatur secundum modum suum. Sed conservatio | |
| 2804 gratiae est absque transmutatione, unde non requiritur aliquis | |
| 2805 motus ex parte animae, sed sola continuatio influxus divini.</p> | |
| 2806 <br /> | |
| 2807 <div class="E">Articulus 4</div> | |
| 2808 <p title="I-II q. 113 a. 4 arg. 1"><a name="38594"><span class= | |
| 2809 "ref">[38594] Iª-IIae q. 113 a. 4 arg. 1</span></a> Ad quartum | |
| 2810 sic proceditur. Videtur quod ad iustificationem impii non | |
| 2811 requiratur motus fidei. Sicut enim per fidem iustificatur homo, ita | |
| 2812 etiam et per quaedam alia. Scilicet per timorem; de quo dicitur | |
| 2813 Eccli. I, <i>timor domini expellit peccatum, nam qui sine timore | |
| 2814 est, non poterit iustificari</i>. Et iterum per caritatem; secundum | |
| 2815 illud Luc. VII, <i>dimissa sunt ei peccata multa, quoniam dilexit | |
| 2816 multum</i>. Et iterum per humilitatem; secundum illud Iac. IV, | |
| 2817 <i>Deus superbis resistit, humilibus autem dat gratiam</i>. Et | |
| 2818 iterum per misericordiam; secundum illud Prov. XV, <i>per | |
| 2819 misericordiam et fidem purgantur peccata</i>. Non ergo magis motus | |
| 2820 fidei requiritur ad iustificationem quam motus praedictarum | |
| 2821 virtutum.</p> | |
| 2822 <p title="I-II q. 113 a. 4 arg. 2"><a name="38595"><span class= | |
| 2823 "ref">[38595] Iª-IIae q. 113 a. 4 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 2824 actus fidei non requiritur ad iustificationem nisi inquantum per | |
| 2825 fidem homo cognoscit Deum. Sed etiam aliis modis potest homo Deum | |
| 2826 cognoscere, scilicet per cognitionem naturalem, et per donum | |
| 2827 sapientiae. Ergo non requiritur actus fidei ad iustificationem | |
| 2828 impii.</p> | |
| 2829 <p title="I-II q. 113 a. 4 arg. 3"><a name="38596"><span class= | |
| 2830 "ref">[38596] Iª-IIae q. 113 a. 4 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 2831 diversi sunt articuli fidei. Si igitur actus fidei requiratur ad | |
| 2832 iustificationem impii, videtur quod oporteret hominem, quando primo | |
| 2833 iustificatur, de omnibus articulis fidei cogitare. Sed hoc videtur | |
| 2834 inconveniens, cum talis cogitatio longam temporis moram requirat. | |
| 2835 Ergo videtur quod actus fidei non requiratur ad | |
| 2836 iustificationem.</p> | |
| 2837 <p title="I-II q. 113 a. 4 s. c."><a name="38597"><span class= | |
| 2838 "ref">[38597] Iª-IIae q. 113 a. 4 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 2839 est quod dicitur Rom. V, <i>iustificati igitur ex fide, pacem | |
| 2840 habeamus ad Deum</i>.</p> | |
| 2841 <p title="I-II q. 113 a. 4 co."><a name="38598"><span class= | |
| 2842 "ref">[38598] Iª-IIae q. 113 a. 4 co.</span></a> Respondeo | |
| 2843 dicendum quod, sicut dictum est, motus liberi arbitrii requiritur | |
| 2844 ad iustificationem impii, secundum quod mens hominis movetur a Deo. | |
| 2845 Deus autem movet animam hominis convertendo eam ad seipsum; ut | |
| 2846 dicitur in Psalmo LXXXIV, secundum aliam litteram, <i>Deus, tu | |
| 2847 convertens vivificabis nos</i>. Et ideo ad iustificationem impii | |
| 2848 requiritur motus mentis quo convertitur in Deum. Prima autem | |
| 2849 conversio in Deum fit per fidem; secundum illud ad Heb. XI, | |
| 2850 <i>accedentem ad Deum oportet credere quia est</i>. Et ideo motus | |
| 2851 fidei requiritur ad iustificationem impii.</p> | |
| 2852 <p title="I-II q. 113 a. 4 ad 1"><a name="38599"><span class= | |
| 2853 "ref">[38599] Iª-IIae q. 113 a. 4 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 2854 ergo dicendum quod motus fidei non est perfectus nisi sit caritate | |
| 2855 informatus, unde simul in iustificatione impii cum motu fidei, est | |
| 2856 etiam motus caritatis. Movetur autem liberum arbitrium in Deum ad | |
| 2857 hoc quod ei se subiiciat, unde etiam concurrit actus timoris | |
| 2858 filialis, et actus humilitatis. Contingit enim unum et eundem actum | |
| 2859 liberi arbitrii diversarum virtutum esse, secundum quod una imperat | |
| 2860 et alia imperatur, prout scilicet actus est ordinabilis ad diversos | |
| 2861 fines. Actus autem misericordiae operatur contra peccatum per modum | |
| 2862 satisfactionis, et sic sequitur iustificationem, vel per modum | |
| 2863 praeparationis, inquantum misericordes misericordiam consequuntur, | |
| 2864 et sic etiam potest praecedere iustificationem; vel etiam ad | |
| 2865 iustificationem concurrere simul cum praedictis virtutibus, | |
| 2866 secundum quod misericordia includitur in dilectione proximi.</p> | |
| 2867 <p title="I-II q. 113 a. 4 ad 2"><a name="38600"><span class= | |
| 2868 "ref">[38600] Iª-IIae q. 113 a. 4 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 2869 dicendum quod per cognitionem naturalem homo non convertitur in | |
| 2870 Deum inquantum est obiectum beatitudinis et iustificationis causa, | |
| 2871 unde talis cognitio non sufficit ad iustificationem. Donum autem | |
| 2872 sapientiae praesupponit cognitionem fidei, ut ex supradictis | |
| 2873 patet.</p> | |
| 2874 <p title="I-II q. 113 a. 4 ad 3"><a name="38601"><span class= | |
| 2875 "ref">[38601] Iª-IIae q. 113 a. 4 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 2876 dicendum quod, sicut apostolus dicit, ad Rom. IV, <i>credenti in | |
| 2877 eum qui iustificat impium, reputabitur fides eius ad iustitiam, | |
| 2878 secundum propositum gratiae Dei</i>. Ex quo patet quod in | |
| 2879 iustificatione impii requiritur actus fidei quantum ad hoc, quod | |
| 2880 homo credat Deum esse iustificatorem hominum per mysterium | |
| 2881 Christi.</p> | |
| 2882 <br /> | |
| 2883 <div class="E">Articulus 5</div> | |
| 2884 <p title="I-II q. 113 a. 5 arg. 1"><a name="38602"><span class= | |
| 2885 "ref">[38602] Iª-IIae q. 113 a. 5 arg. 1</span></a> Ad quintum | |
| 2886 sic proceditur. Videtur quod ad iustificationem impii non | |
| 2887 requiratur motus liberi arbitrii in peccatum. Sola enim caritas | |
| 2888 sufficit ad deletionem peccati, secundum illud Prov. X, <i>universa | |
| 2889 delicta operit caritas</i>. Sed caritatis obiectum non est | |
| 2890 peccatum. Ergo non requiritur ad iustificationem impii motus liberi | |
| 2891 arbitrii in peccatum.</p> | |
| 2892 <p title="I-II q. 113 a. 5 arg. 2"><a name="38603"><span class= | |
| 2893 "ref">[38603] Iª-IIae q. 113 a. 5 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 2894 qui in anteriora tendit, ad posteriora respicere non debet; | |
| 2895 secundum illud apostoli, ad Philipp. III, <i>quae quidem retro sunt | |
| 2896 obliviscens, ad ea vero quae sunt priora extendens meipsum, ad | |
| 2897 destinatum persequor bravium supernae vocationis</i>. Sed tendenti | |
| 2898 in iustitiam retrorsum sunt peccata praeterita. Ergo eorum debet | |
| 2899 oblivisci, nec in ea se debet extendere per motum liberi | |
| 2900 arbitrii.</p> | |
| 2901 <p title="I-II q. 113 a. 5 arg. 3"><a name="38604"><span class= | |
| 2902 "ref">[38604] Iª-IIae q. 113 a. 5 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 2903 in iustificatione impii non remittitur unum peccatum sine alio, | |
| 2904 impium enim est a Deo dimidiam sperare veniam. Si igitur in | |
| 2905 iustificatione impii oporteat liberum arbitrium moveri contra | |
| 2906 peccatum, oporteret quod de omnibus peccatis suis cogitaret. Quod | |
| 2907 videtur inconveniens, tum quia requireretur magnum tempus ad | |
| 2908 huiusmodi cogitationem; tum etiam quia peccatorum quorum est homo | |
| 2909 oblitus, veniam habere non posset. Ergo motus liberi arbitrii in | |
| 2910 peccatum non requiritur ad iustificationem impii.</p> | |
| 2911 <p title="I-II q. 113 a. 5 s. c."><a name="38605"><span class= | |
| 2912 "ref">[38605] Iª-IIae q. 113 a. 5 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 2913 est quod dicitur in Psalmo XXXI, <i>dixi, confitebor adversum me | |
| 2914 iniustitiam meam domino, et tu remisisti impietatem peccati | |
| 2915 mei</i>.</p> | |
| 2916 <p title="I-II q. 113 a. 5 co."><a name="38606"><span class= | |
| 2917 "ref">[38606] Iª-IIae q. 113 a. 5 co.</span></a> Respondeo | |
| 2918 dicendum quod, sicut supra dictum est, iustificatio impii est | |
| 2919 quidam motus quo humana mens movetur a Deo a statu peccati in | |
| 2920 statum iustitiae. Oportet igitur quod humana mens se habeat ad | |
| 2921 utrumque extremorum secundum motum liberi arbitrii, sicut se habet | |
| 2922 corpus localiter motum ab aliquo movente ad duos terminos motus. | |
| 2923 Manifestum est autem in motu locali corporum quod corpus motum | |
| 2924 recedit a termino a quo, et accedit ad terminum ad quem. Unde | |
| 2925 oportet quod mens humana, dum iustificatur, per motum liberi | |
| 2926 arbitrii recedat a peccato, et accedat ad iustitiam. Recessus autem | |
| 2927 et accessus in motu liberi arbitrii accipitur secundum | |
| 2928 detestationem et desiderium, dicit enim Augustinus, super Ioan. | |
| 2929 exponens illud, <i>mercenarius autem fugit, affectiones nostrae | |
| 2930 motus animorum sunt, laetitia animi diffusio, timor animi fuga est; | |
| 2931 progrederis animo cum appetis, fugis animo cum metuis</i>. Oportet | |
| 2932 igitur quod in iustificatione impii sit motus liberi arbitrii | |
| 2933 duplex, unus quo per desiderium tendat in Dei iustitiam; et alius | |
| 2934 quo detestetur peccatum.</p> | |
| 2935 <p title="I-II q. 113 a. 5 ad 1"><a name="38607"><span class= | |
| 2936 "ref">[38607] Iª-IIae q. 113 a. 5 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 2937 ergo dicendum quod ad eandem virtutem pertinet prosequi unum | |
| 2938 oppositorum, et refugere aliud. Et ideo sicut ad caritatem pertinet | |
| 2939 diligere Deum, ita etiam detestari peccata, per quae anima | |
| 2940 separatur a Deo.</p> | |
| 2941 <p title="I-II q. 113 a. 5 ad 2"><a name="38608"><span class= | |
| 2942 "ref">[38608] Iª-IIae q. 113 a. 5 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 2943 dicendum quod ad posteriora non debet homo regredi per amorem; sed | |
| 2944 quantum ad hoc debet ea oblivisci, ut ad ea non afficiatur. Debet | |
| 2945 tamen eorum recordari per considerationem ut ea detestetur, sic | |
| 2946 enim ab eis recedit.</p> | |
| 2947 <p title="I-II q. 113 a. 5 ad 3"><a name="38609"><span class= | |
| 2948 "ref">[38609] Iª-IIae q. 113 a. 5 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 2949 dicendum quod in tempore praecedente iustificationem, oportet quod | |
| 2950 homo singula peccata quae commisit detestetur, quorum memoriam | |
| 2951 habet. Et ex tali consideratione praecedenti subsequitur in anima | |
| 2952 quidam motus detestantis universaliter omnia peccata commissa, | |
| 2953 inter quae etiam includuntur peccata oblivioni tradita, quia homo | |
| 2954 in statu illo est sic dispositus ut etiam de his quae non meminit, | |
| 2955 contereretur, si memoriae adessent. Et iste motus concurrit ad | |
| 2956 iustificationem.</p> | |
| 2957 <br /> | |
| 2958 <div class="E">Articulus 6</div> | |
| 2959 <p title="I-II q. 113 a. 6 arg. 1"><a name="38610"><span class= | |
| 2960 "ref">[38610] Iª-IIae q. 113 a. 6 arg. 1</span></a> Ad sextum | |
| 2961 sic proceditur. Videtur quod remissio peccatorum non debeat | |
| 2962 numerari inter ea quae requiruntur ad iustificationem impii. | |
| 2963 Substantia enim rei non connumeratur his quae ad rem requiruntur, | |
| 2964 sicut homo non debet connumerari animae et corpori. Sed ipsa | |
| 2965 iustificatio impii est remissio peccatorum, ut dictum est. Ergo | |
| 2966 remissio peccatorum non debet computari inter ea quae ad | |
| 2967 iustificationem impii requiruntur.</p> | |
| 2968 <p title="I-II q. 113 a. 6 arg. 2"><a name="38611"><span class= | |
| 2969 "ref">[38611] Iª-IIae q. 113 a. 6 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 2970 idem est gratiae infusio et culpae remissio, sicut idem est | |
| 2971 illuminatio et tenebrarum expulsio. Sed idem non debet connumerari | |
| 2972 sibi ipsi, unum enim multitudini opponitur. Ergo non debet culpae | |
| 2973 remissio connumerari infusioni gratiae.</p> | |
| 2974 <p title="I-II q. 113 a. 6 arg. 3"><a name="38612"><span class= | |
| 2975 "ref">[38612] Iª-IIae q. 113 a. 6 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 2976 remissio peccatorum consequitur ad motum liberi arbitrii in Deum et | |
| 2977 in peccatum, sicut effectus ad causam, per fidem enim et | |
| 2978 contritionem remittuntur peccata. Sed effectus non debet | |
| 2979 connumerari suae causae, quia ea quae connumerantur quasi ad | |
| 2980 invicem condivisa, sunt simul natura. Ergo remissio culpae non | |
| 2981 debet connumerari aliis quae requiruntur ad iustificationem | |
| 2982 impii.</p> | |
| 2983 <p title="I-II q. 113 a. 6 s. c."><a name="38613"><span class= | |
| 2984 "ref">[38613] Iª-IIae q. 113 a. 6 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 2985 est quod in enumeratione eorum quae requiruntur ad rem, non debet | |
| 2986 praetermitti finis, qui est potissimum in unoquoque. Sed remissio | |
| 2987 peccatorum est finis in iustificatione impii, dicitur enim Isaiae | |
| 2988 XXVII, <i>iste est omnis fructus, ut auferatur peccatum eius</i>. | |
| 2989 Ergo remissio peccatorum debet connumerari inter ea quae | |
| 2990 requiruntur ad iustificationem impii.</p> | |
| 2991 <p title="I-II q. 113 a. 6 co."><a name="38614"><span class= | |
| 2992 "ref">[38614] Iª-IIae q. 113 a. 6 co.</span></a> Respondeo | |
| 2993 dicendum quod quatuor enumerantur quae requiruntur ad | |
| 2994 iustificationem impii, scilicet gratiae infusio; motus liberi | |
| 2995 arbitrii in Deum per fidem; et motus liberi arbitrii in peccatum; | |
| 2996 et remissio culpae. Cuius ratio est quia, sicut dictum est, | |
| 2997 iustificatio est quidam motus quo anima movetur a Deo a statu | |
| 2998 culpae in statum iustitiae. In quolibet autem motu quo aliquid ab | |
| 2999 altero movetur, tria requiruntur, primo quidem, motio ipsius | |
| 3000 moventis; secundo, motus mobilis; et tertio, consummatio motus, | |
| 3001 sive perventio ad finem. Ex parte igitur motionis divinae, | |
| 3002 accipitur gratiae infusio; ex parte vero liberi arbitrii moti, | |
| 3003 accipiuntur duo motus ipsius, secundum recessum a termino a quo, et | |
| 3004 accessum ad terminum ad quem; consummatio autem, sive perventio ad | |
| 3005 terminum huius motus, importatur per remissionem culpae, in hoc | |
| 3006 enim iustificatio consummatur.</p> | |
| 3007 <p title="I-II q. 113 a. 6 ad 1"><a name="38615"><span class= | |
| 3008 "ref">[38615] Iª-IIae q. 113 a. 6 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 3009 ergo dicendum quod iustificatio impii dicitur esse ipsa remissio | |
| 3010 peccatorum, secundum quod omnis motus accipit speciem a termino. Et | |
| 3011 tamen ad terminum consequendum multa alia requiruntur, ut ex | |
| 3012 supradictis patet.</p> | |
| 3013 <p title="I-II q. 113 a. 6 ad 2"><a name="38616"><span class= | |
| 3014 "ref">[38616] Iª-IIae q. 113 a. 6 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 3015 dicendum quod gratiae infusio et remissio culpae dupliciter | |
| 3016 considerari possunt. Uno modo, secundum ipsam substantiam actus. Et | |
| 3017 sic idem sunt, eodem enim actu Deus et largitur gratiam et remittit | |
| 3018 culpam. Alio modo possunt considerari ex parte obiectorum. Et sic | |
| 3019 differunt, secundum differentiam culpae quae tollitur, et gratiae | |
| 3020 quae infunditur. Sicut etiam in rebus naturalibus generatio et | |
| 3021 corruptio differunt, quamvis generatio unius sit corruptio | |
| 3022 alterius.</p> | |
| 3023 <p title="I-II q. 113 a. 6 ad 3"><a name="38617"><span class= | |
| 3024 "ref">[38617] Iª-IIae q. 113 a. 6 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 3025 dicendum quod ista non est connumeratio secundum divisionem generis | |
| 3026 in species, in qua oportet quod connumerata sint simul, sed | |
| 3027 secundum differentiam eorum quae requiruntur ad completionem | |
| 3028 alicuius. In qua quidem enumeratione aliquid potest esse prius, et | |
| 3029 aliquid posterius, quia principiorum et partium rei compositae | |
| 3030 potest esse aliquid alio prius.</p> | |
| 3031 <br /> | |
| 3032 <div class="E">Articulus 7</div> | |
| 3033 <p title="I-II q. 113 a. 7 arg. 1"><a name="38618"><span class= | |
| 3034 "ref">[38618] Iª-IIae q. 113 a. 7 arg. 1</span></a> Ad | |
| 3035 septimum sic proceditur. Videtur quod iustificatio impii non fiat | |
| 3036 in instanti, sed successive. Quia ut dictum est, ad iustificationem | |
| 3037 impii requiritur motus liberi arbitrii. Actus autem liberi arbitrii | |
| 3038 est eligere, qui praeexigit deliberationem consilii, ut supra | |
| 3039 habitum est. Cum igitur deliberatio discursum quendam importet, qui | |
| 3040 successionem quandam habet, videtur quod iustificatio impii sit | |
| 3041 successiva.</p> | |
| 3042 <p title="I-II q. 113 a. 7 arg. 2"><a name="38619"><span class= | |
| 3043 "ref">[38619] Iª-IIae q. 113 a. 7 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 3044 motus liberi arbitrii non est absque actuali consideratione. Sed | |
| 3045 impossibile est simul multa intelligere in actu, ut in primo dictum | |
| 3046 est. Cum igitur ad iustificationem impii requiratur motus liberi | |
| 3047 arbitrii in diversa, scilicet in Deum et in peccatum, videtur quod | |
| 3048 iustificatio impii non possit esse in instanti.</p> | |
| 3049 <p title="I-II q. 113 a. 7 arg. 3"><a name="38620"><span class= | |
| 3050 "ref">[38620] Iª-IIae q. 113 a. 7 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 3051 forma quae suscipit magis et minus, successive recipitur in | |
| 3052 subiecto, sicut patet de albedine et nigredine. Sed gratia suscipit | |
| 3053 magis et minus, ut supra dictum est. Ergo non recipitur subito in | |
| 3054 subiecto. Cum igitur ad iustificationem impii requiratur gratiae | |
| 3055 infusio, videtur quod iustificatio impii non possit esse in | |
| 3056 instanti.</p> | |
| 3057 <p title="I-II q. 113 a. 7 arg. 4"><a name="38621"><span class= | |
| 3058 "ref">[38621] Iª-IIae q. 113 a. 7 arg. 4</span></a> Praeterea, | |
| 3059 motus liberi arbitrii qui ad iustificationem impii concurrit, est | |
| 3060 meritorius, et ita oportet quod procedat a gratia, sine qua nullum | |
| 3061 est meritum, ut infra dicetur. Sed prius est aliquid consequi | |
| 3062 formam, quam secundum formam operari. Ergo prius infunditur gratia, | |
| 3063 et postea liberum arbitrium movetur in Deum et in detestationem | |
| 3064 peccati. Non ergo iustificatio est tota simul.</p> | |
| 3065 <p title="I-II q. 113 a. 7 arg. 5"><a name="38622"><span class= | |
| 3066 "ref">[38622] Iª-IIae q. 113 a. 7 arg. 5</span></a> Praeterea, | |
| 3067 si gratia infundatur animae, oportet dare aliquod instans in quo | |
| 3068 primo animae insit. Similiter si culpa remittitur, oportet ultimum | |
| 3069 instans dare in quo homo culpae subiaceat. Sed non potest esse idem | |
| 3070 instans, quia sic opposita simul inessent eidem. Ergo oportet esse | |
| 3071 duo instantia sibi succedentia, inter quae, secundum philosophum, | |
| 3072 in VI Physic., oportet esse tempus medium. Non ergo iustificatio | |
| 3073 fit tota simul, sed successive.</p> | |
| 3074 <p title="I-II q. 113 a. 7 s. c."><a name="38623"><span class= | |
| 3075 "ref">[38623] Iª-IIae q. 113 a. 7 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 3076 est quod iustificatio impii fit per gratiam spiritus sancti | |
| 3077 iustificantis. Sed spiritus sanctus subito advenit mentibus | |
| 3078 hominum; secundum illud Act. II, <i>factus est repente de caelo | |
| 3079 sonus tanquam advenientis spiritus vehementis</i>; ubi dicit Glossa | |
| 3080 quod <i>nescit tarda molimina spiritus sancti gratia</i>. Ergo | |
| 3081 iustificatio impii non est successiva, sed instantanea.</p> | |
| 3082 <p title="I-II q. 113 a. 7 co."><a name="38624"><span class= | |
| 3083 "ref">[38624] Iª-IIae q. 113 a. 7 co.</span></a> Respondeo | |
| 3084 dicendum quod tota iustificatio impii originaliter consistit in | |
| 3085 gratiae infusione, per eam enim et liberum arbitrium movetur, et | |
| 3086 culpa remittitur. Gratiae autem infusio fit in instanti absque | |
| 3087 successione. Cuius ratio est quia quod aliqua forma non subito | |
| 3088 imprimatur subiecto, contingit ex hoc quod subiectum non est | |
| 3089 dispositum, et agens indiget tempore ad hoc quod subiectum | |
| 3090 disponat. Et ideo videmus quod statim cum materia est disposita per | |
| 3091 alterationem praecedentem, forma substantialis acquiritur materiae, | |
| 3092 et eadem ratione, quia diaphanum est secundum se dispositum ad | |
| 3093 lumen recipiendum, subito illuminatur a corpore lucido in actu. | |
| 3094 Dictum est autem supra quod Deus ad hoc quod gratiam infundat | |
| 3095 animae, non requirit aliquam dispositionem nisi quam ipse facit. | |
| 3096 Facit autem huiusmodi dispositionem sufficientem ad susceptionem | |
| 3097 gratiae, quandoque quidem subito, quandoque autem paulatim et | |
| 3098 successive, ut supra dictum est. Quod enim agens naturale non | |
| 3099 subito possit disponere materiam, contingit ex hoc quod est aliqua | |
| 3100 disproportio eius quod in materia resistit, ad virtutem agentis, et | |
| 3101 propter hoc videmus quod quanto virtus agentis fuerit fortior, | |
| 3102 tanto materia citius disponitur. Cum igitur virtus divina sit | |
| 3103 infinita, potest quamcumque materiam creatam subito disponere ad | |
| 3104 formam, et multo magis liberum arbitrium hominis, cuius motus | |
| 3105 potest esse instantaneus secundum naturam. Sic igitur iustificatio | |
| 3106 impii fit a Deo in instanti.</p> | |
| 3107 <p title="I-II q. 113 a. 7 ad 1"><a name="38625"><span class= | |
| 3108 "ref">[38625] Iª-IIae q. 113 a. 7 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 3109 ergo dicendum quod motus liberi arbitrii qui concurrit ad | |
| 3110 iustificationem impii, est consensus ad detestandum peccatum et ad | |
| 3111 accedendum ad Deum, qui quidem consensus subito fit. Contingit | |
| 3112 autem quandoque quod praecedit aliqua deliberatio, quae non est de | |
| 3113 substantia iustificationis, sed via in iustificationem, sicut motus | |
| 3114 localis est via ad illuminationem, et alteratio ad | |
| 3115 generationem.</p> | |
| 3116 <p title="I-II q. 113 a. 7 ad 2"><a name="38626"><span class= | |
| 3117 "ref">[38626] Iª-IIae q. 113 a. 7 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 3118 dicendum quod, sicut in primo dictum est, nihil prohibet duo simul | |
| 3119 intelligere actu, secundum quod sunt quodammodo unum, sicut simul | |
| 3120 intelligimus subiectum et praedicatum, inquantum uniuntur in ordine | |
| 3121 affirmationis unius. Et per eundem modum liberum arbitrium potest | |
| 3122 in duo simul moveri, secundum quod unum ordinatur in aliud. Motus | |
| 3123 autem liberi arbitrii in peccatum, ordinatur ad motum liberi | |
| 3124 arbitrii in Deum, propter hoc enim homo detestatur peccatum, quia | |
| 3125 est contra Deum, cui vult adhaerere. Et ideo liberum arbitrium in | |
| 3126 iustificatione impii simul detestatur peccatum et convertit se ad | |
| 3127 Deum, sicut etiam corpus simul, recedendo ab uno loco, accedit ad | |
| 3128 alium.</p> | |
| 3129 <p title="I-II q. 113 a. 7 ad 3"><a name="38627"><span class= | |
| 3130 "ref">[38627] Iª-IIae q. 113 a. 7 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 3131 dicendum quod non est ratio quare forma subito in materia non | |
| 3132 recipiatur, quia magis et minus inesse potest, sic enim lumen non | |
| 3133 subito reciperetur in aere, qui potest magis et minus illuminari. | |
| 3134 Sed ratio est accipienda ex parte dispositionis materiae vel | |
| 3135 subiecti, ut dictum est.</p> | |
| 3136 <p title="I-II q. 113 a. 7 ad 4"><a name="38628"><span class= | |
| 3137 "ref">[38628] Iª-IIae q. 113 a. 7 ad 4</span></a> Ad quartum | |
| 3138 dicendum quod in eodem instanti in quo forma acquiritur, incipit | |
| 3139 res operari secundum formam, sicut ignis statim cum est generatus, | |
| 3140 movetur sursum; et si motus eius esset instantaneus, in eodem | |
| 3141 instanti compleretur. Motus autem liberi arbitrii, qui est velle, | |
| 3142 non est successivus, sed instantaneus. Et ideo non oportet quod | |
| 3143 iustificatio impii sit successiva.</p> | |
| 3144 <p title="I-II q. 113 a. 7 ad 5"><a name="38629"><span class= | |
| 3145 "ref">[38629] Iª-IIae q. 113 a. 7 ad 5</span></a> Ad quintum | |
| 3146 dicendum quod successio duorum oppositorum in eodem subiecto aliter | |
| 3147 est consideranda in his quae subiacent tempori, et aliter in his | |
| 3148 quae sunt supra tempus. In his enim quae subiacent tempori, non est | |
| 3149 dare ultimum instans in quo forma prior subiecto inest, est autem | |
| 3150 dare ultimum tempus, et primum instans in quo forma sequens inest | |
| 3151 materiae vel subiecto. Cuius ratio est quia in tempore non potest | |
| 3152 accipi ante unum instans aliud instans praecedens immediate, eo | |
| 3153 quod instantia non consequenter se habeant in tempore, sicut nec | |
| 3154 puncta in linea, ut probatur in VI Physic. Sed tempus terminatur ad | |
| 3155 instans. Et ideo in toto tempore praecedenti, quo aliquid movetur | |
| 3156 ad unam formam, subest formae oppositae, et in ultimo instanti | |
| 3157 illius temporis, quod est primum instans sequentis temporis, habet | |
| 3158 formam, quae est terminus motus. Sed in his quae sunt supra tempus, | |
| 3159 aliter se habet. Si qua enim successio sit ibi affectuum vel | |
| 3160 intellectualium conceptionum, puta in Angelis, talis successio non | |
| 3161 mensuratur tempore continuo, sed tempore discreto, sicut et ipsa | |
| 3162 quae mensurantur non sunt continua, ut in primo habitum est. Unde | |
| 3163 in talibus est dandum ultimum instans in quo primum fuit, et primum | |
| 3164 instans in quo est id quod sequitur, nec oportet esse tempus | |
| 3165 medium, quia non est ibi continuitas temporis, quae hoc requirebat. | |
| 3166 Mens autem humana quae iustificatur, secundum se quidem est supra | |
| 3167 tempus, sed per accidens subditur tempori, inquantum scilicet | |
| 3168 intelligit cum continuo et tempore secundum phantasmata, in quibus | |
| 3169 species intelligibiles considerat, ut in primo dictum est. Et ideo | |
| 3170 iudicandum est, secundum hoc, de eius mutatione secundum | |
| 3171 conditionem temporalium motuum, ut scilicet dicamus quod non est | |
| 3172 dare ultimum instans in quo culpa infuit, sed ultimum tempus; est | |
| 3173 autem dare primum instans in quo gratia inest, in toto autem | |
| 3174 tempore praecedenti inerat culpa.</p> | |
| 3175 <br /> | |
| 3176 <div class="E">Articulus 8</div> | |
| 3177 <p title="I-II q. 113 a. 8 arg. 1"><a name="38630"><span class= | |
| 3178 "ref">[38630] Iª-IIae q. 113 a. 8 arg. 1</span></a> Ad octavum | |
| 3179 sic proceditur. Videtur quod gratiae infusio non sit prima ordine | |
| 3180 naturae inter ea quae requiruntur ad iustificationem impii. Prius | |
| 3181 enim est recedere a malo quam accedere ad bonum; secundum illud | |
| 3182 Psalmi XXXVI, <i>declina a malo, et fac bonum</i>. Sed remissio | |
| 3183 culpae pertinet ad recessum a malo, infusio autem gratiae pertinet | |
| 3184 ad prosecutionem boni. Ergo naturaliter prius est remissio culpae | |
| 3185 quam infusio gratiae.</p> | |
| 3186 <p title="I-II q. 113 a. 8 arg. 2"><a name="38631"><span class= | |
| 3187 "ref">[38631] Iª-IIae q. 113 a. 8 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 3188 dispositio praecedit naturaliter formam ad quam disponit. Sed motus | |
| 3189 liberi arbitrii est quaedam dispositio ad susceptionem gratiae. | |
| 3190 Ergo naturaliter praecedit infusionem gratiae.</p> | |
| 3191 <p title="I-II q. 113 a. 8 arg. 3"><a name="38632"><span class= | |
| 3192 "ref">[38632] Iª-IIae q. 113 a. 8 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 3193 peccatum impedit animam ne libere tendat in Deum. Sed prius est | |
| 3194 removere id quod prohibet motum, quam motus sequatur. Ergo prius | |
| 3195 est naturaliter remissio culpae et motus liberi arbitrii in | |
| 3196 peccatum, quam motus liberi arbitrii in Deum, et quam infusio | |
| 3197 gratiae.</p> | |
| 3198 <p title="I-II q. 113 a. 8 s. c."><a name="38633"><span class= | |
| 3199 "ref">[38633] Iª-IIae q. 113 a. 8 s. c.</span></a> Sed contra, | |
| 3200 causa naturaliter est prior effectu. Sed gratiae infusio causa est | |
| 3201 omnium aliorum quae requiruntur ad iustificationem impii, ut supra | |
| 3202 dictum est. Ergo est naturaliter prior.</p> | |
| 3203 <p title="I-II q. 113 a. 8 co."><a name="38634"><span class= | |
| 3204 "ref">[38634] Iª-IIae q. 113 a. 8 co.</span></a> Respondeo | |
| 3205 dicendum quod praedicta quatuor quae requiruntur ad iustificationem | |
| 3206 impii, tempore quidem sunt simul, quia iustificatio impii non est | |
| 3207 successiva, ut dictum est, sed ordine naturae unum eorum est prius | |
| 3208 altero. Et inter ea naturali ordine primum est gratiae infusio; | |
| 3209 secundum, motus liberi arbitrii in Deum; tertium est motus liberi | |
| 3210 arbitrii in peccatum; quartum vero est remissio culpae. Cuius ratio | |
| 3211 est quia in quolibet motu naturaliter primum est motio ipsius | |
| 3212 moventis; secundum autem est dispositio materiae, sive motus ipsius | |
| 3213 mobilis; ultimum vero est finis vel terminus motus, ad quem | |
| 3214 terminatur motio moventis. Ipsa igitur Dei moventis motio est | |
| 3215 gratiae infusio, ut dictum est supra; motus autem vel dispositio | |
| 3216 mobilis est duplex motus liberi arbitrii; terminus autem vel finis | |
| 3217 motus est remissio culpae, ut ex supradictis patet. Et ideo | |
| 3218 naturali ordine primum in iustificatione impii est gratiae infusio; | |
| 3219 secundum est motus liberi arbitrii in Deum; tertium vero est motus | |
| 3220 liberi arbitrii in peccatum (propter hoc enim ille qui | |
| 3221 iustificatur, detestatur peccatum, quia est contra Deum, unde motus | |
| 3222 liberi arbitrii in Deum, praecedit naturaliter motum liberi | |
| 3223 arbitrii in peccatum, cum sit causa et ratio eius); quartum vero et | |
| 3224 ultimum est remissio culpae, ad quam tota ista transmutatio | |
| 3225 ordinatur sicut ad finem, ut dictum est.</p> | |
| 3226 <p title="I-II q. 113 a. 8 ad 1"><a name="38635"><span class= | |
| 3227 "ref">[38635] Iª-IIae q. 113 a. 8 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 3228 ergo dicendum quod recessus a termino et accessus ad terminum | |
| 3229 dupliciter considerari possunt. Uno modo, ex parte mobilis. Et sic | |
| 3230 naturaliter recessus a termino praecedit accessum ad terminum, | |
| 3231 prius enim est in subiecto mobili oppositum quod abiicitur, et | |
| 3232 postmodum est id quod per motum assequitur mobile. Sed ex parte | |
| 3233 agentis, est e converso. Agens enim per formam quae in eo | |
| 3234 praeexistit, agit ad removendum contrarium, sicut sol per suam | |
| 3235 lucem agit ad removendum tenebras. Et ideo ex parte solis, prius | |
| 3236 est illuminare quam tenebras removere; ex parte autem aeris | |
| 3237 illuminandi, prius est purgari a tenebris quam consequi lumen, | |
| 3238 ordine naturae; licet utrumque sit simul tempore. Et quia infusio | |
| 3239 gratiae et remissio culpae dicuntur ex parte Dei iustificantis, | |
| 3240 ideo ordine naturae prior est gratiae infusio quam culpae remissio. | |
| 3241 Sed si sumantur ea quae sunt ex parte hominis iustificati, est e | |
| 3242 converso, nam prius est naturae ordine liberatio a culpa, quam | |
| 3243 consecutio gratiae iustificantis. Vel potest dici quod termini | |
| 3244 iustificationis sunt culpa sicut a quo, et iustitia sicut ad quem, | |
| 3245 gratia vero est causa remissionis culpae, et adeptionis | |
| 3246 iustitiae.</p> | |
| 3247 <p title="I-II q. 113 a. 8 ad 2"><a name="38636"><span class= | |
| 3248 "ref">[38636] Iª-IIae q. 113 a. 8 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 3249 dicendum quod dispositio subiecti praecedit susceptionem formae | |
| 3250 ordine naturae, sequitur tamen actionem agentis, per quam etiam | |
| 3251 ipsum subiectum disponitur. Et ideo motus liberi arbitrii naturae | |
| 3252 ordine praecedit consecutionem gratiae, sequitur autem gratiae | |
| 3253 infusionem.</p> | |
| 3254 <p title="I-II q. 113 a. 8 ad 3"><a name="38637"><span class= | |
| 3255 "ref">[38637] Iª-IIae q. 113 a. 8 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 3256 dicendum quod, sicut philosophus dicit, in II Physic., in motibus | |
| 3257 animi omnino praecedit motus in principium speculationis, vel in | |
| 3258 finem actionis, sed in exterioribus motibus remotio impedimenti | |
| 3259 praecedit assecutionem finis. Et quia motus liberi arbitrii est | |
| 3260 motus animi, prius naturae ordine movetur in Deum sicut in finem, | |
| 3261 quam ad removendum impedimentum peccati.</p> | |
| 3262 <br /> | |
| 3263 <div class="E">Articulus 9</div> | |
| 3264 <p title="I-II q. 113 a. 9 arg. 1"><a name="38638"><span class= | |
| 3265 "ref">[38638] Iª-IIae q. 113 a. 9 arg. 1</span></a> Ad nonum | |
| 3266 sic proceditur. Videtur quod iustificatio impii non sit maximum | |
| 3267 opus Dei. Per iustificationem enim impii consequitur aliquis | |
| 3268 gratiam viae. Sed per glorificationem consequitur aliquis gratiam | |
| 3269 patriae, quae maior est. Ergo glorificatio Angelorum vel hominum | |
| 3270 est maius opus quam iustificatio impii.</p> | |
| 3271 <p title="I-II q. 113 a. 9 arg. 2"><a name="38639"><span class= | |
| 3272 "ref">[38639] Iª-IIae q. 113 a. 9 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 3273 iustificatio impii ordinatur ad bonum particulare unius hominis. | |
| 3274 Sed bonum universi est maius quam bonum unius hominis; ut patet in | |
| 3275 I Ethic. Ergo maius opus est creatio caeli et terrae quam | |
| 3276 iustificatio impii.</p> | |
| 3277 <p title="I-II q. 113 a. 9 arg. 3"><a name="38640"><span class= | |
| 3278 "ref">[38640] Iª-IIae q. 113 a. 9 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 3279 maius est ex nihilo aliquid facere, et ubi nihil cooperatur agenti, | |
| 3280 quam ex aliquo facere aliquid cum aliqua cooperatione patientis. | |
| 3281 Sed in opere creationis ex nihilo fit aliquid, unde nihil potest | |
| 3282 cooperari agenti. Sed in iustificatione impii Deus ex aliquo | |
| 3283 aliquid facit, idest ex impio iustum, et est ibi aliqua cooperatio | |
| 3284 ex parte hominis, quia est ibi motus liberi arbitrii, ut dictum | |
| 3285 est. Ergo iustificatio impii non est maximum opus Dei.</p> | |
| 3286 <p title="I-II q. 113 a. 9 s. c."><a name="38641"><span class= | |
| 3287 "ref">[38641] Iª-IIae q. 113 a. 9 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 3288 est quod in Psalmo CXLIV, dicitur, <i>miserationes eius super omnia | |
| 3289 opera eius</i>. Et in collecta dicitur, <i>Deus, qui omnipotentiam | |
| 3290 tuam parcendo maxime et miserando manifestas</i>. Et Augustinus | |
| 3291 dicit exponens illud Ioan. XIV, maiora horum faciet, <i>quod maius | |
| 3292 opus est ut ex impio iustus fiat, quam creare caelum et | |
| 3293 terram</i>.</p> | |
| 3294 <p title="I-II q. 113 a. 9 co."><a name="38642"><span class= | |
| 3295 "ref">[38642] Iª-IIae q. 113 a. 9 co.</span></a> Respondeo | |
| 3296 dicendum quod opus aliquod potest dici magnum dupliciter. Uno modo, | |
| 3297 ex parte modi agendi. Et sic maximum est opus creationis, in quo ex | |
| 3298 nihilo fit aliquid. Alio modo potest dici opus magnum propter | |
| 3299 magnitudinem eius quod fit. Et secundum hoc, maius opus est | |
| 3300 iustificatio impii, quae terminatur ad bonum aeternum divinae | |
| 3301 participationis, quam creatio caeli et terrae, quae terminatur ad | |
| 3302 bonum naturae mutabilis. Et ideo Augustinus, cum dixisset quod | |
| 3303 <i>maius est quod ex impio fiat iustus, quam creare caelum et | |
| 3304 terram</i>, subiungit, <i>caelum enim et terra transibit, | |
| 3305 praedestinatorum autem salus et iustificatio permanebit</i>. Sed | |
| 3306 sciendum est quod aliquid magnum dicitur dupliciter. Uno modo, | |
| 3307 secundum quantitatem absolutam. Et hoc modo donum gloriae est maius | |
| 3308 quam donum gratiae iustificantis impium. Et secundum hoc, | |
| 3309 glorificatio iustorum est maius opus quam iustificatio impii. Alio | |
| 3310 modo dicitur aliquid magnum quantitate proportionis, sicut dicitur | |
| 3311 mons parvus, et milium magnum. Et hoc modo donum gratiae impium | |
| 3312 iustificantis est maius quam donum gloriae beatificantis iustum, | |
| 3313 quia plus excedit donum gratiae dignitatem impii, qui erat dignus | |
| 3314 poena, quam donum gloriae dignitatem iusti, qui ex hoc ipso quod | |
| 3315 est iustificatus, est dignus gloria. Et ideo Augustinus dicit | |
| 3316 ibidem, <i>iudicet qui potest, utrum maius sit iustos Angelos | |
| 3317 creare quam impios iustificare. Certe, si aequalis est utrumque | |
| 3318 potentiae, hoc maioris est misericordiae</i>.</p> | |
| 3319 <p title="I-II q. 113 a. 9 ad 1"><a name="38643"><span class= | |
| 3320 "ref">[38643] Iª-IIae q. 113 a. 9 ad 1</span></a> Et per hoc | |
| 3321 patet responsio ad primum.</p> | |
| 3322 <p title="I-II q. 113 a. 9 ad 2"><a name="38644"><span class= | |
| 3323 "ref">[38644] Iª-IIae q. 113 a. 9 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 3324 dicendum quod bonum universi est maius quam bonum particulare | |
| 3325 unius, si accipiatur utrumque in eodem genere. Sed bonum gratiae | |
| 3326 unius maius est quam bonum naturae totius universi.</p> | |
| 3327 <p title="I-II q. 113 a. 9 ad 3"><a name="38645"><span class= | |
| 3328 "ref">[38645] Iª-IIae q. 113 a. 9 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 3329 dicendum quod ratio illa procedit ex parte modi agendi, secundum | |
| 3330 quem creatio est maximum opus Dei.</p> | |
| 3331 <br /> | |
| 3332 <div class="E">Articulus 10</div> | |
| 3333 <p title="I-II q. 113 a. 10 arg. 1"><a name="38646"><span class= | |
| 3334 "ref">[38646] Iª-IIae q. 113 a. 10 arg. 1</span></a> Ad | |
| 3335 decimum sic proceditur. Videtur quod iustificatio impii sit opus | |
| 3336 miraculosum. Opera enim miraculosa sunt maiora non miraculosis. Sed | |
| 3337 iustificatio impii est maius opus quam alia opera miraculosa; ut | |
| 3338 patet per Augustinum in auctoritate inducta. Ergo iustificatio | |
| 3339 impii est opus miraculosum.</p> | |
| 3340 <p title="I-II q. 113 a. 10 arg. 2"><a name="38647"><span class= | |
| 3341 "ref">[38647] Iª-IIae q. 113 a. 10 arg. 2</span></a> | |
| 3342 Praeterea, motus voluntatis ita est in anima, sicut inclinatio | |
| 3343 naturalis in rebus naturalibus. Sed quando Deus aliquid operatur in | |
| 3344 rebus naturalibus contra inclinationem naturae, est opus | |
| 3345 miraculosum, sicut cum illuminat caecum, vel suscitat mortuum. | |
| 3346 Voluntas autem impii tendit in malum. Cum igitur Deus, iustificando | |
| 3347 hominem, moveat eum in bonum, videtur quod iustificatio impii sit | |
| 3348 miraculosa.</p> | |
| 3349 <p title="I-II q. 113 a. 10 arg. 3"><a name="38648"><span class= | |
| 3350 "ref">[38648] Iª-IIae q. 113 a. 10 arg. 3</span></a> | |
| 3351 Praeterea, sicut sapientia est donum Dei, ita et iustitia. Sed | |
| 3352 miraculosum est quod aliquis subito sine studio sapientiam | |
| 3353 assequatur a Deo. Ergo miraculosum est quod aliquis impius | |
| 3354 iustificetur a Deo.</p> | |
| 3355 <p title="I-II q. 113 a. 10 s. c."><a name="38649"><span class= | |
| 3356 "ref">[38649] Iª-IIae q. 113 a. 10 s. c.</span></a> Sed | |
| 3357 contra, opera miraculosa sunt supra potentiam naturalem. Sed | |
| 3358 iustificatio impii non est supra potentiam naturalem, dicit enim | |
| 3359 Augustinus, in libro de Praedest. Sanct., quod <i>posse habere | |
| 3360 fidem, sicut posse habere caritatem, naturae est hominum, habere | |
| 3361 autem gratiae est fidelium</i>. Ergo iustificatio impii non est | |
| 3362 miraculosa.</p> | |
| 3363 <p title="I-II q. 113 a. 10 co."><a name="38650"><span class= | |
| 3364 "ref">[38650] Iª-IIae q. 113 a. 10 co.</span></a> Respondeo | |
| 3365 dicendum quod in operibus miraculosis tria consueverunt inveniri. | |
| 3366 Quorum unum est ex parte potentiae agentis, quia sola divina | |
| 3367 virtute fieri possunt. Et ideo sunt simpliciter mira, quasi | |
| 3368 habentia causam occultam, ut in primo dictum est. Et secundum hoc, | |
| 3369 tam iustificatio impii quam creatio mundi, et universaliter omne | |
| 3370 opus quod a solo Deo fieri potest, miraculosum dici potest. | |
| 3371 Secundo, in quibusdam miraculosis operibus invenitur quod forma | |
| 3372 inducta est supra naturalem potentiam talis materiae, sicut in | |
| 3373 suscitatione mortui vita est supra naturalem potentiam talis | |
| 3374 corporis. Et quantum ad hoc, iustificatio impii non est miraculosa, | |
| 3375 quia naturaliter anima est gratiae capax; <i>eo enim ipso quod | |
| 3376 facta est ad imaginem Dei, capax est Dei per gratiam</i>, ut | |
| 3377 Augustinus dicit. Tertio modo, in operibus miraculosis invenitur | |
| 3378 aliquid praeter solitum et consuetum ordinem causandi effectum, | |
| 3379 sicut cum aliquis infirmus sanitatem perfectam assequitur subito, | |
| 3380 praeter solitum cursum sanationis quae fit a natura vel arte. Et | |
| 3381 quantum ad hoc, iustificatio impii quandoque est miraculosa, et | |
| 3382 quandoque non. Est enim iste consuetus et communis cursus | |
| 3383 iustificationis, ut, Deo movente interius animam, homo convertatur | |
| 3384 ad Deum, primo quidem conversione imperfecta, et postmodum ad | |
| 3385 perfectam deveniat, quia <i>caritas inchoata meretur augeri, ut | |
| 3386 aucta mereatur perfici</i>, sicut Augustinus dicit. Quandoque vero | |
| 3387 tam vehementer Deus animam movet ut statim quandam perfectionem | |
| 3388 iustitiae assequatur, sicut fuit in conversione Pauli, adhibita | |
| 3389 etiam exterius miraculosa prostratione. Et ideo conversio Pauli, | |
| 3390 tanquam miraculosa, in Ecclesia commemoratur celebriter.</p> | |
| 3391 <p title="I-II q. 113 a. 10 ad 1"><a name="38651"><span class= | |
| 3392 "ref">[38651] Iª-IIae q. 113 a. 10 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 3393 ergo dicendum quod quaedam miraculosa opera, etsi sint minora quam | |
| 3394 iustificatio impii quantum ad bonum quod fit, sunt tamen praeter | |
| 3395 consuetum ordinem talium effectuum. Et ideo plus habent de ratione | |
| 3396 miraculi.</p> | |
| 3397 <p title="I-II q. 113 a. 10 ad 2"><a name="38652"><span class= | |
| 3398 "ref">[38652] Iª-IIae q. 113 a. 10 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 3399 dicendum quod non quandocumque res naturalis movetur contra suam | |
| 3400 inclinationem, est opus miraculosum, alioquin miraculosum esset | |
| 3401 quod aqua calefieret, vel quod lapis sursum proiiceretur, sed | |
| 3402 quando hoc fit praeter ordinem propriae causae, quae nata est hoc | |
| 3403 facere. Iustificare autem impium nulla alia causa potest nisi Deus, | |
| 3404 sicut nec aquam calefacere nisi ignis. Et ideo iustificatio impii a | |
| 3405 Deo, quantum ad hoc, non est miraculosa.</p> | |
| 3406 <p title="I-II q. 113 a. 10 ad 3"><a name="38653"><span class= | |
| 3407 "ref">[38653] Iª-IIae q. 113 a. 10 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 3408 dicendum quod sapientiam et scientiam homo natus est acquirere a | |
| 3409 Deo per proprium ingenium et studium, et ideo quando praeter hunc | |
| 3410 modum homo sapiens vel sciens efficitur, est miraculosum. Sed | |
| 3411 gratiam iustificantem non est homo natus acquirere per suam | |
| 3412 operationem, sed Deo operante. Unde non est simile.</p> | |
| 3413 <br /> | |
| 3414 <div class="D">Quaestio 114</div> | |
| 3415 <div class="G">Prooemium</div> | |
| 3416 <p title="I-II q. 114 pr."><a name="38654"><span class= | |
| 3417 "ref">[38654] Iª-IIae q. 114 pr.</span></a> Deinde | |
| 3418 considerandum est de merito, quod est effectus gratiae cooperantis. | |
| 3419 Et circa hoc quaeruntur decem. Primo, utrum homo possit aliquid | |
| 3420 mereri a Deo. Secundo, utrum aliquis sine gratia possit mereri | |
| 3421 vitam aeternam. Tertio, utrum aliquis per gratiam possit mereri | |
| 3422 vitam aeternam ex condigno. Quarto, utrum gratia sit principium | |
| 3423 merendi mediante caritate principaliter. Quinto, utrum homo possit | |
| 3424 sibi mereri primam gratiam. Sexto, utrum homo possit eam mereri | |
| 3425 alii. Septimo, utrum possit sibi aliquis mereri reparationem post | |
| 3426 lapsum. Octavo, utrum possit sibi mereri augmentum gratiae vel | |
| 3427 caritatis. Nono, utrum possit sibi mereri finalem perseverantiam. | |
| 3428 Decimo, utrum bona temporalia cadant sub merito.</p> | |
| 3429 <br /> | |
| 3430 <div class="E">Articulus 1</div> | |
| 3431 <p title="I-II q. 114 a. 1 arg. 1"><a name="38655"><span class= | |
| 3432 "ref">[38655] Iª-IIae q. 114 a. 1 arg. 1</span></a> Ad primum | |
| 3433 sic proceditur. Videtur quod homo non possit aliquid mereri a Deo. | |
| 3434 Nullus enim videtur mercedem mereri ex hoc quod reddit alteri quod | |
| 3435 debet. Sed <i>per omnia bona quae facimus, non possumus | |
| 3436 sufficienter recompensare Deo quod debemus, quin semper amplius | |
| 3437 debeamus</i>; ut etiam philosophus dicit, in VIII Ethic. Unde et | |
| 3438 Luc. XVII, dicitur, <i>cum omnia quae praecepta sunt, feceritis, | |
| 3439 dicite, servi inutiles sumus, quod debuimus facere, fecimus</i>. | |
| 3440 Ergo homo non potest aliquid mereri a Deo.</p> | |
| 3441 <p title="I-II q. 114 a. 1 arg. 2"><a name="38656"><span class= | |
| 3442 "ref">[38656] Iª-IIae q. 114 a. 1 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 3443 ex eo quod aliquis sibi proficit, nihil videtur mereri apud eum cui | |
| 3444 nihil proficit. Sed homo bene operando sibi proficit, vel alteri | |
| 3445 homini, non autem Deo, dicitur enim Iob XXXV, <i>si iuste egeris, | |
| 3446 quid donabis ei, aut quid de manu tua accipiet?</i> Ergo homo non | |
| 3447 potest aliquid a Deo mereri.</p> | |
| 3448 <p title="I-II q. 114 a. 1 arg. 3"><a name="38657"><span class= | |
| 3449 "ref">[38657] Iª-IIae q. 114 a. 1 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 3450 quicumque apud aliquem aliquid meretur, constituit eum sibi | |
| 3451 debitorem, debitum enim est ut aliquis merendi mercedem rependat. | |
| 3452 Sed Deus nulli est debitor, unde dicitur Rom. XI, <i>quis prior | |
| 3453 dedit ei, et retribuetur ei?</i> Ergo nullus a Deo potest aliquid | |
| 3454 mereri.</p> | |
| 3455 <p title="I-II q. 114 a. 1 s. c."><a name="38658"><span class= | |
| 3456 "ref">[38658] Iª-IIae q. 114 a. 1 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 3457 est quod dicitur Ierem. XXXI, <i>est merces operi tuo</i>. Sed | |
| 3458 merces dicitur quod pro merito redditur. Ergo videtur quod homo | |
| 3459 possit a Deo mereri.</p> | |
| 3460 <p title="I-II q. 114 a. 1 co."><a name="38659"><span class= | |
| 3461 "ref">[38659] Iª-IIae q. 114 a. 1 co.</span></a> Respondeo | |
| 3462 dicendum quod meritum et merces ad idem referuntur, id enim merces | |
| 3463 dicitur quod alicui recompensatur pro retributione operis vel | |
| 3464 laboris, quasi quoddam pretium ipsius. Unde sicut reddere iustum | |
| 3465 pretium pro re accepta ab aliquo, est actus iustitiae; ita etiam | |
| 3466 recompensare mercedem operis vel laboris, est actus iustitiae. | |
| 3467 Iustitia autem aequalitas quaedam est; ut patet per philosophum, in | |
| 3468 V Ethic. Et ideo simpliciter est iustitia inter eos quorum est | |
| 3469 simpliciter aequalitas, eorum vero quorum non est simpliciter | |
| 3470 aequalitas, non est simpliciter iustitia, sed quidam iustitiae | |
| 3471 modus potest esse, sicut dicitur quoddam ius paternum vel | |
| 3472 dominativum, ut in eodem libro philosophus dicit. Et propter hoc, | |
| 3473 in his in quibus est simpliciter iustum, est etiam simpliciter | |
| 3474 ratio meriti et mercedis. In quibus autem est secundum quid iustum, | |
| 3475 et non simpliciter, in his etiam non simpliciter est ratio meriti, | |
| 3476 sed secundum quid, inquantum salvatur ibi iustitiae ratio, sic enim | |
| 3477 et filius meretur aliquid a patre, et servus a domino. Manifestum | |
| 3478 est autem quod inter Deum et hominem est maxima inaequalitas, in | |
| 3479 infinitum enim distant, et totum quod est hominis bonum, est a Deo. | |
| 3480 Unde non potest hominis ad Deum esse iustitia secundum absolutam | |
| 3481 aequalitatem, sed secundum proportionem quandam, inquantum scilicet | |
| 3482 uterque operatur secundum modum suum. Modus autem et mensura | |
| 3483 humanae virtutis homini est a Deo. Et ideo meritum hominis apud | |
| 3484 Deum esse non potest nisi secundum praesuppositionem divinae | |
| 3485 ordinationis, ita scilicet ut id homo consequatur a Deo per suam | |
| 3486 operationem quasi mercedem, ad quod Deus ei virtutem operandi | |
| 3487 deputavit. Sicut etiam res naturales hoc consequuntur per proprios | |
| 3488 motus et operationes, ad quod a Deo sunt ordinatae. Differenter | |
| 3489 tamen, quia creatura rationalis seipsam movet ad agendum per | |
| 3490 liberum arbitrium, unde sua actio habet rationem meriti; quod non | |
| 3491 est in aliis creaturis.</p> | |
| 3492 <p title="I-II q. 114 a. 1 ad 1"><a name="38660"><span class= | |
| 3493 "ref">[38660] Iª-IIae q. 114 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 3494 ergo dicendum quod homo inquantum propria voluntate facit illud | |
| 3495 quod debet, meretur. Alioquin actus iustitiae quo quis reddit | |
| 3496 debitum, non esset meritorius.</p> | |
| 3497 <p title="I-II q. 114 a. 1 ad 2"><a name="38661"><span class= | |
| 3498 "ref">[38661] Iª-IIae q. 114 a. 1 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 3499 dicendum quod Deus ex bonis nostris non quaerit utilitatem, sed | |
| 3500 gloriam, idest manifestationem suae bonitatis, quod etiam ex suis | |
| 3501 operibus quaerit. Ex hoc autem quod eum colimus, nihil ei | |
| 3502 accrescit, sed nobis. Et ideo meremur aliquid a Deo, non quasi ex | |
| 3503 nostris operibus aliquid ei accrescat, sed inquantum propter eius | |
| 3504 gloriam operamur.</p> | |
| 3505 <p title="I-II q. 114 a. 1 ad 3"><a name="38662"><span class= | |
| 3506 "ref">[38662] Iª-IIae q. 114 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 3507 dicendum quod, quia actio nostra non habet rationem meriti nisi ex | |
| 3508 praesuppositione divinae ordinationis, non sequitur quod Deus | |
| 3509 efficiatur simpliciter debitor nobis, sed sibi ipsi, inquantum | |
| 3510 debitum est ut sua ordinatio impleatur.</p> | |
| 3511 <br /> | |
| 3512 <div class="E">Articulus 2</div> | |
| 3513 <p title="I-II q. 114 a. 2 arg. 1"><a name="38663"><span class= | |
| 3514 "ref">[38663] Iª-IIae q. 114 a. 2 arg. 1</span></a> Ad | |
| 3515 secundum sic proceditur. Videtur quod aliquis sine gratia possit | |
| 3516 mereri vitam aeternam. Illud enim homo a Deo meretur ad quod | |
| 3517 divinitus ordinatur, sicut dictum est. Sed homo secundum suam | |
| 3518 naturam ordinatur ad beatitudinem sicut ad finem, unde etiam | |
| 3519 naturaliter appetit esse beatus. Ergo homo per sua naturalia, | |
| 3520 absque gratia, mereri potest beatitudinem, quae est vita | |
| 3521 aeterna.</p> | |
| 3522 <p title="I-II q. 114 a. 2 arg. 2"><a name="38664"><span class= | |
| 3523 "ref">[38664] Iª-IIae q. 114 a. 2 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 3524 idem opus quanto est minus debitum, tanto est magis meritorium. Sed | |
| 3525 minus debitum est bonum quod fit ab eo qui minoribus beneficiis est | |
| 3526 praeventus. Cum igitur ille qui habet solum bona naturalia, minora | |
| 3527 beneficia sit consecutus a Deo quam ille qui cum naturalibus habet | |
| 3528 gratuita; videtur quod eius opera sint apud Deum magis meritoria. | |
| 3529 Et ita, si ille qui habet gratiam, potest mereri aliquo modo vitam | |
| 3530 aeternam, multo magis ille qui non habet.</p> | |
| 3531 <p title="I-II q. 114 a. 2 arg. 3"><a name="38665"><span class= | |
| 3532 "ref">[38665] Iª-IIae q. 114 a. 2 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 3533 misericordia et liberalitas Dei in infinitum excedit misericordiam | |
| 3534 et liberalitatem humanam. Sed unus homo potest apud alium mereri, | |
| 3535 etiam si nunquam suam gratiam ante habuerit. Ergo videtur quod | |
| 3536 multo magis homo absque gratia vitam aeternam possit a Deo | |
| 3537 mereri.</p> | |
| 3538 <p title="I-II q. 114 a. 2 s. c."><a name="38666"><span class= | |
| 3539 "ref">[38666] Iª-IIae q. 114 a. 2 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 3540 est quod apostolus dicit, Rom. VI, <i>gratia Dei vita | |
| 3541 aeterna</i>.</p> | |
| 3542 <p title="I-II q. 114 a. 2 co."><a name="38667"><span class= | |
| 3543 "ref">[38667] Iª-IIae q. 114 a. 2 co.</span></a> Respondeo | |
| 3544 dicendum quod hominis sine gratia duplex status considerari potest | |
| 3545 sicut supra dictum est, unus quidem naturae integrae, qualis fuit | |
| 3546 in Adam ante peccatum; alius autem naturae corruptae, sicut est in | |
| 3547 nobis ante reparationem gratiae. Si ergo loquamur de homine quantum | |
| 3548 ad primum statum, sic una ratione non potest mereri absque gratia | |
| 3549 vitam aeternam per pura naturalia. Quia scilicet meritum hominis | |
| 3550 dependet ex praeordinatione divina. Actus autem cuiuscumque rei non | |
| 3551 ordinatur divinitus ad aliquid excedens proportionem virtutis quae | |
| 3552 est principium actus, hoc enim est ex institutione divinae | |
| 3553 providentiae, ut nihil agat ultra suam virtutem. Vita autem aeterna | |
| 3554 est quoddam bonum excedens proportionem naturae creatae, quia etiam | |
| 3555 excedit cognitionem et desiderium eius, secundum illud I ad Cor. | |
| 3556 II, <i>nec oculus vidit, nec auris audivit, nec in cor hominis | |
| 3557 ascendit</i>. Et inde est quod nulla natura creata est sufficiens | |
| 3558 principium actus meritorii vitae aeternae, nisi superaddatur | |
| 3559 aliquod supernaturale donum, quod gratia dicitur. Si vero loquamur | |
| 3560 de homine sub peccato existente, additur cum hac secunda ratio, | |
| 3561 propter impedimentum peccati. Cum enim peccatum sit quaedam Dei | |
| 3562 offensa excludens a vita aeterna, ut patet per supradicta; nullus | |
| 3563 in statu peccati existens potest vitam aeternam mereri, nisi prius | |
| 3564 Deo reconcilietur, dimisso peccato, quod fit per gratiam. Peccatori | |
| 3565 enim non debetur vita, sed mors; secundum illud Rom. VI, | |
| 3566 <i>stipendia peccati mors</i>.</p> | |
| 3567 <p title="I-II q. 114 a. 2 ad 1"><a name="38668"><span class= | |
| 3568 "ref">[38668] Iª-IIae q. 114 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 3569 ergo dicendum quod Deus ordinavit humanam naturam ad finem vitae | |
| 3570 aeternae consequendum non propria virtute, sed per auxilium | |
| 3571 gratiae. Et hoc modo eius actus potest esse meritorius vitae | |
| 3572 aeternae.</p> | |
| 3573 <p title="I-II q. 114 a. 2 ad 2"><a name="38669"><span class= | |
| 3574 "ref">[38669] Iª-IIae q. 114 a. 2 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 3575 dicendum quod homo sine gratia non potest habere aequale opus operi | |
| 3576 quod ex gratia procedit, quia quanto est perfectius principium | |
| 3577 actionis, tanto est perfectior actio. Sequeretur autem ratio, | |
| 3578 supposita aequalitate operationis utrobique.</p> | |
| 3579 <p title="I-II q. 114 a. 2 ad 3"><a name="38670"><span class= | |
| 3580 "ref">[38670] Iª-IIae q. 114 a. 2 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 3581 dicendum quod, quantum ad primam rationem inductam, dissimiliter se | |
| 3582 habet in Deo et in homine. Nam homo omnem virtutem benefaciendi | |
| 3583 habet a Deo, non autem ab homine. Et ideo a Deo non potest homo | |
| 3584 aliquid mereri nisi per donum eius, quod apostolus signanter | |
| 3585 exprimit, dicens, <i>quis prior dedit ei, et retribuetur illi?</i> | |
| 3586 Sed ab homine potest aliquis mereri antequam ab eo acceperit, per | |
| 3587 id quod accepit a Deo. Sed quantum ad secundam rationem, sumptam ex | |
| 3588 impedimento peccati, simile est de homine et de Deo, quia etiam | |
| 3589 homo ab alio mereri non potest quem offendit prius, nisi ei | |
| 3590 satisfaciens reconcilietur.</p> | |
| 3591 <br /> | |
| 3592 <div class="E">Articulus 3</div> | |
| 3593 <p title="I-II q. 114 a. 3 arg. 1"><a name="38671"><span class= | |
| 3594 "ref">[38671] Iª-IIae q. 114 a. 3 arg. 1</span></a> Ad tertium | |
| 3595 sic proceditur. Videtur quod homo in gratia constitutus non possit | |
| 3596 mereri vitam aeternam ex condigno. Dicit enim apostolus, ad Rom. | |
| 3597 VIII, <i>non sunt condignae passiones huius temporis ad futuram | |
| 3598 gloriam quae revelabitur in nobis</i>. Sed inter alia opera | |
| 3599 meritoria maxime videntur esse meritoriae sanctorum passiones. Ergo | |
| 3600 nulla opera hominum sunt meritoria vitae aeternae ex condigno.</p> | |
| 3601 <p title="I-II q. 114 a. 3 arg. 2"><a name="38672"><span class= | |
| 3602 "ref">[38672] Iª-IIae q. 114 a. 3 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 3603 super illud Rom. VI, <i>gratia Dei vita aeterna</i>, dicit Glossa, | |
| 3604 <i>posset recte dicere, stipendium iustitiae vita aeterna, sed | |
| 3605 maluit dicere, gratia Dei vita aeterna, ut intelligeremus Deum ad | |
| 3606 aeternam vitam pro sua miseratione nos perducere, non meritis | |
| 3607 nostris</i>. Sed id quod ex condigno quis meretur, non ex | |
| 3608 miseratione, sed ex merito accipit. Ergo videtur quod homo non | |
| 3609 possit per gratiam mereri vitam aeternam ex condigno.</p> | |
| 3610 <p title="I-II q. 114 a. 3 arg. 3"><a name="38673"><span class= | |
| 3611 "ref">[38673] Iª-IIae q. 114 a. 3 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 3612 illud meritum videtur esse condignum quod aequatur mercedi. Sed | |
| 3613 nullus actus praesentis vitae potest aequari vitae aeternae, quae | |
| 3614 cognitionem et desiderium nostrum excedit. Excedit etiam caritatem | |
| 3615 vel dilectionem viae, sicut et excedit naturam. Ergo homo non | |
| 3616 potest per gratiam mereri vitam aeternam ex condigno.</p> | |
| 3617 <p title="I-II q. 114 a. 3 s. c."><a name="38674"><span class= | |
| 3618 "ref">[38674] Iª-IIae q. 114 a. 3 s. c.</span></a> Sed contra, | |
| 3619 id quod redditur secundum iustum iudicium, videtur esse merces | |
| 3620 condigna. Sed vita aeterna redditur a Deo secundum iudicium | |
| 3621 iustitiae; secundum illud II ad Tim. IV, <i>in reliquo reposita est | |
| 3622 mihi corona iustitiae, quam reddet mihi dominus in illa die, iustus | |
| 3623 iudex</i>. Ergo homo meretur vitam aeternam ex condigno.</p> | |
| 3624 <p title="I-II q. 114 a. 3 co."><a name="38675"><span class= | |
| 3625 "ref">[38675] Iª-IIae q. 114 a. 3 co.</span></a> Respondeo | |
| 3626 dicendum quod opus meritorium hominis dupliciter considerari | |
| 3627 potest, uno modo, secundum quod procedit ex libero arbitrio; alio | |
| 3628 modo, secundum quod procedit ex gratia spiritus sancti. Si | |
| 3629 consideretur secundum substantiam operis, et secundum quod procedit | |
| 3630 ex libero arbitrio, sic non potest ibi esse condignitas, propter | |
| 3631 maximam inaequalitatem. Sed est ibi congruitas, propter quandam | |
| 3632 aequalitatem proportionis, videtur enim congruum ut homini operanti | |
| 3633 secundum suam virtutem, Deus recompenset secundum excellentiam suae | |
| 3634 virtutis. Si autem loquamur de opere meritorio secundum quod | |
| 3635 procedit ex gratia spiritus sancti, sic est meritorium vitae | |
| 3636 aeternae ex condigno. Sic enim valor meriti attenditur secundum | |
| 3637 virtutem spiritus sancti moventis nos in vitam aeternam; secundum | |
| 3638 illud Ioan. IV, <i>fiet in eo fons aquae salientis in vitam | |
| 3639 aeternam</i>. Attenditur etiam pretium operis secundum dignitatem | |
| 3640 gratiae, per quam homo, consors factus divinae naturae, adoptatur | |
| 3641 in filium Dei, cui debetur hereditas ex ipso iure adoptionis, | |
| 3642 secundum illud Rom. VIII, <i>si filii, et heredes</i>.</p> | |
| 3643 <p title="I-II q. 114 a. 3 ad 1"><a name="38676"><span class= | |
| 3644 "ref">[38676] Iª-IIae q. 114 a. 3 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 3645 ergo dicendum quod apostolus loquitur de passionibus sanctorum | |
| 3646 secundum eorum substantiam.</p> | |
| 3647 <p title="I-II q. 114 a. 3 ad 2"><a name="38677"><span class= | |
| 3648 "ref">[38677] Iª-IIae q. 114 a. 3 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 3649 dicendum quod verbum Glossae intelligendum est quantum ad primam | |
| 3650 causam perveniendi ad vitam aeternam, quae est miseratio Dei. | |
| 3651 Meritum autem nostrum est causa subsequens.</p> | |
| 3652 <p title="I-II q. 114 a. 3 ad 3"><a name="38678"><span class= | |
| 3653 "ref">[38678] Iª-IIae q. 114 a. 3 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 3654 dicendum quod gratia spiritus sancti quam in praesenti habemus, | |
| 3655 etsi non sit aequalis gloriae in actu, est tamen aequalis in | |
| 3656 virtute, sicut et semen arborum, in quo est virtus ad totam | |
| 3657 arborem. Et similiter per gratiam inhabitat hominem spiritus | |
| 3658 sanctus, qui est sufficiens causa vitae aeternae, unde et dicitur | |
| 3659 esse pignus hereditatis nostrae, II ad Cor. I.</p> | |
| 3660 <br /> | |
| 3661 <div class="E">Articulus 4</div> | |
| 3662 <p title="I-II q. 114 a. 4 arg. 1"><a name="38679"><span class= | |
| 3663 "ref">[38679] Iª-IIae q. 114 a. 4 arg. 1</span></a> Ad quartum | |
| 3664 sic proceditur. Videtur quod gratia non sit principium meriti | |
| 3665 principalius per caritatem quam per alias virtutes. Merces enim | |
| 3666 operi debetur; secundum illud Matth. XX, <i>voca operarios, et | |
| 3667 redde illis mercedem suam</i>. Sed quaelibet virtus est principium | |
| 3668 alicuius operis, est enim virtus habitus operativus, ut supra | |
| 3669 habitum est. Ergo quaelibet virtus est aequaliter principium | |
| 3670 merendi.</p> | |
| 3671 <p title="I-II q. 114 a. 4 arg. 2"><a name="38680"><span class= | |
| 3672 "ref">[38680] Iª-IIae q. 114 a. 4 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 3673 apostolus dicit, I ad Cor. III, <i>unusquisque propriam mercedem | |
| 3674 accipiet secundum proprium laborem</i>. Sed caritas magis diminuit | |
| 3675 laborem quam augeat, quia sicut Augustinus dicit, in libro de | |
| 3676 verbis Dom., <i>omnia saeva et immania, facilia et prope nulla | |
| 3677 facit amor</i>. Ergo caritas non est principalius principium | |
| 3678 merendi quam alia virtus.</p> | |
| 3679 <p title="I-II q. 114 a. 4 arg. 3"><a name="38681"><span class= | |
| 3680 "ref">[38681] Iª-IIae q. 114 a. 4 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 3681 illa virtus videtur principalius esse principium merendi, cuius | |
| 3682 actus sunt maxime meritorii. Sed maxime meritorii videntur esse | |
| 3683 actus fidei et patientiae, sive fortitudinis, sicut patet in | |
| 3684 martyribus, qui pro fide patienter et fortiter usque ad mortem | |
| 3685 certaverunt. Ergo aliae virtutes principalius sunt principium | |
| 3686 merendi quam caritas.</p> | |
| 3687 <p title="I-II q. 114 a. 4 s. c."><a name="38682"><span class= | |
| 3688 "ref">[38682] Iª-IIae q. 114 a. 4 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 3689 est quod dominus, Ioan. XIV, dicit, <i>si quis diligit me, | |
| 3690 diligetur a patre meo, et ego diligam eum, et manifestabo ei | |
| 3691 meipsum</i>. Sed in manifesta Dei cognitione consistit vita | |
| 3692 aeterna; secundum illud Ioan. XVII, <i>haec est vita aeterna, ut | |
| 3693 cognoscant te solum Deum verum et vivum</i>. Ergo meritum vitae | |
| 3694 aeternae maxime residet penes caritatem.</p> | |
| 3695 <p title="I-II q. 114 a. 4 co."><a name="38683"><span class= | |
| 3696 "ref">[38683] Iª-IIae q. 114 a. 4 co.</span></a> Respondeo | |
| 3697 dicendum quod, sicut ex dictis accipi potest, humanus actus habet | |
| 3698 rationem merendi ex duobus, primo quidem et principaliter, ex | |
| 3699 divina ordinatione, secundum quod actus dicitur esse meritorius | |
| 3700 illius boni ad quod homo divinitus ordinatur; secundo vero, ex | |
| 3701 parte liberi arbitrii, inquantum scilicet homo habet prae ceteris | |
| 3702 creaturis ut per se agat, voluntarie agens. Et quantum ad utrumque, | |
| 3703 principalitas meriti penes caritatem consistit. Primo enim | |
| 3704 considerandum est quod vita aeterna in Dei fruitione consistit. | |
| 3705 Motus autem humanae mentis ad fruitionem divini boni, est proprius | |
| 3706 actus caritatis, per quem omnes actus aliarum virtutum ordinantur | |
| 3707 in hunc finem, secundum quod aliae virtutes imperantur a caritate. | |
| 3708 Et ideo meritum vitae aeternae primo pertinet ad caritatem, ad | |
| 3709 alias autem virtutes secundario, secundum quod eorum actus a | |
| 3710 caritate imperantur. Similiter etiam manifestum est quod id quod ex | |
| 3711 amore facimus, maxime voluntarie facimus. Unde etiam secundum quod | |
| 3712 ad rationem meriti requiritur quod sit voluntarium, principaliter | |
| 3713 meritum caritati attribuitur.</p> | |
| 3714 <p title="I-II q. 114 a. 4 ad 1"><a name="38684"><span class= | |
| 3715 "ref">[38684] Iª-IIae q. 114 a. 4 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 3716 ergo dicendum quod caritas, inquantum habet ultimum finem pro | |
| 3717 obiecto, movet alias virtutes ad operandum. Semper enim habitus ad | |
| 3718 quem pertinet finis, imperat habitibus ad quos pertinent ea quae | |
| 3719 sunt ad finem; ut ex supradictis patet.</p> | |
| 3720 <p title="I-II q. 114 a. 4 ad 2"><a name="38685"><span class= | |
| 3721 "ref">[38685] Iª-IIae q. 114 a. 4 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 3722 dicendum quod opus aliquod potest esse laboriosum et difficile | |
| 3723 dupliciter. Uno modo, ex magnitudine operis. Et sic magnitudo | |
| 3724 laboris pertinet ad augmentum meriti. Et sic caritas non diminuit | |
| 3725 laborem, immo facit aggredi opera maxima; magna enim operatur, si | |
| 3726 est, ut Gregorius dicit in quadam homilia. Alio modo ex defectu | |
| 3727 ipsius operantis, unicuique enim est laboriosum et difficile quod | |
| 3728 non prompta voluntate facit. Et talis labor diminuit meritum, et a | |
| 3729 caritate tollitur.</p> | |
| 3730 <p title="I-II q. 114 a. 4 ad 3"><a name="38686"><span class= | |
| 3731 "ref">[38686] Iª-IIae q. 114 a. 4 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 3732 dicendum quod fidei actus non est meritorius nisi fides per | |
| 3733 dilectionem operetur, ut dicitur ad Gal. V. Similiter etiam actus | |
| 3734 patientiae et fortitudinis non est meritorius nisi aliquis ex | |
| 3735 caritate haec operetur; secundum illud I ad Cor. XIII, <i>si | |
| 3736 tradidero corpus meum ita ut ardeam, caritatem autem non habuero, | |
| 3737 nihil mihi prodest</i>.</p> | |
| 3738 <br /> | |
| 3739 <div class="E">Articulus 5</div> | |
| 3740 <p title="I-II q. 114 a. 5 arg. 1"><a name="38687"><span class= | |
| 3741 "ref">[38687] Iª-IIae q. 114 a. 5 arg. 1</span></a> Ad quintum | |
| 3742 sic proceditur. Videtur quod homo possit sibi mereri primam | |
| 3743 gratiam. Quia ut Augustinus dicit, <i>fides meretur | |
| 3744 iustificationem</i>. Iustificatur autem homo per primam gratiam. | |
| 3745 Ergo homo potest sibi mereri primam gratiam.</p> | |
| 3746 <p title="I-II q. 114 a. 5 arg. 2"><a name="38688"><span class= | |
| 3747 "ref">[38688] Iª-IIae q. 114 a. 5 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 3748 Deus non dat gratiam nisi dignis. Sed non dicitur aliquis dignus | |
| 3749 aliquo dono, nisi qui ipsum promeruit ex condigno. Ergo aliquis ex | |
| 3750 condigno potest mereri primam gratiam.</p> | |
| 3751 <p title="I-II q. 114 a. 5 arg. 3"><a name="38689"><span class= | |
| 3752 "ref">[38689] Iª-IIae q. 114 a. 5 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 3753 apud homines aliquis potest promereri donum iam acceptum, sicut qui | |
| 3754 accepit equum a domino, meretur ipsum bene utendo eo in servitio | |
| 3755 domini. Sed Deus est liberalior quam homo. Ergo multo magis primam | |
| 3756 gratiam iam susceptam potest homo promereri a Deo per subsequentia | |
| 3757 opera.</p> | |
| 3758 <p title="I-II q. 114 a. 5 s. c."><a name="38690"><span class= | |
| 3759 "ref">[38690] Iª-IIae q. 114 a. 5 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 3760 est quod ratio gratiae repugnat mercedi operum; secundum illud Rom. | |
| 3761 IV, <i>ei qui operatur, merces non imputatur secundum gratiam, sed | |
| 3762 secundum debitum</i>. Sed illud meretur homo quod imputatur quasi | |
| 3763 merces operis eius. Ergo primam gratiam non potest homo mereri.</p> | |
| 3764 <p title="I-II q. 114 a. 5 co."><a name="38691"><span class= | |
| 3765 "ref">[38691] Iª-IIae q. 114 a. 5 co.</span></a> Respondeo | |
| 3766 dicendum quod donum gratiae considerari potest dupliciter. Uno | |
| 3767 modo, secundum rationem gratuiti doni. Et sic manifestum est quod | |
| 3768 omne meritum repugnat gratiae, quia ut ad Rom. XI apostolus dicit, | |
| 3769 <i>si ex operibus, iam non ex gratia</i>. Alio modo potest | |
| 3770 considerari secundum naturam ipsius rei quae donatur. Et sic etiam | |
| 3771 non potest cadere sub merito non habentis gratiam, tum quia excedit | |
| 3772 proportionem naturae; tum etiam quia ante gratiam, in statu | |
| 3773 peccati, homo habet impedimentum promerendi gratiam, scilicet ipsum | |
| 3774 peccatum. Postquam autem iam aliquis habet gratiam, non potest | |
| 3775 gratia iam habita sub merito cadere, quia merces est terminus | |
| 3776 operis, gratia vero est principium cuiuslibet boni operis in nobis, | |
| 3777 ut supra dictum est. Si vero aliud donum gratuitum aliquis mereatur | |
| 3778 virtute gratiae praecedentis, iam non erit prima. Unde manifestum | |
| 3779 est quod nullus potest sibi mereri primam gratiam.</p> | |
| 3780 <p title="I-II q. 114 a. 5 ad 1"><a name="38692"><span class= | |
| 3781 "ref">[38692] Iª-IIae q. 114 a. 5 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 3782 ergo dicendum quod, sicut Augustinus dicit in libro Retract., ipse | |
| 3783 aliquando in hoc fuit deceptus, quod credidit initium fidei esse ex | |
| 3784 nobis, sed consummationem nobis dari ex Deo, quod ipse ibidem | |
| 3785 retractat. Et ad hunc sensum videtur pertinere quod fides | |
| 3786 iustificationem mereatur. Sed si supponamus, sicut fidei veritas | |
| 3787 habet, quod initium fidei sit in nobis a Deo; iam etiam ipse actus | |
| 3788 fidei consequitur primam gratiam, et ita non potest esse meritorius | |
| 3789 primae gratiae. Per fidem igitur iustificatur homo, non quasi homo | |
| 3790 credendo mereatur iustificationem, sed quia, dum iustificatur, | |
| 3791 credit; eo quod motus fidei requiritur ad iustificationem impii, ut | |
| 3792 supra dictum est.</p> | |
| 3793 <p title="I-II q. 114 a. 5 ad 2"><a name="38693"><span class= | |
| 3794 "ref">[38693] Iª-IIae q. 114 a. 5 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 3795 dicendum quod Deus non dat gratiam nisi dignis. Non tamen ita quod | |
| 3796 prius digni fuerint, sed quia ipse per gratiam eos facit dignos, | |
| 3797 <i>qui solus potest facere mundum de immundo conceptum | |
| 3798 semine</i>.</p> | |
| 3799 <p title="I-II q. 114 a. 5 ad 3"><a name="38694"><span class= | |
| 3800 "ref">[38694] Iª-IIae q. 114 a. 5 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 3801 dicendum quod omne bonum opus hominis procedit a prima gratia sicut | |
| 3802 a principio. Non autem procedit a quocumque humano dono. Et ideo | |
| 3803 non est similis ratio de dono gratiae et de dono humano.</p> | |
| 3804 <br /> | |
| 3805 <div class="E">Articulus 6</div> | |
| 3806 <p title="I-II q. 114 a. 6 arg. 1"><a name="38695"><span class= | |
| 3807 "ref">[38695] Iª-IIae q. 114 a. 6 arg. 1</span></a> Ad sextum | |
| 3808 sic proceditur. Videtur quod homo possit alteri mereri primam | |
| 3809 gratiam. Quia Matth. IX, super illud, <i>videns Iesus fidem | |
| 3810 illorum</i> etc., dicit Glossa, <i>quantum valet apud Deum fides | |
| 3811 propria, apud quem sic valuit aliena ut intus et extra sanaret | |
| 3812 hominem</i>. Sed interior sanatio hominis est per primam gratiam. | |
| 3813 Ergo homo potest alteri mereri primam gratiam.</p> | |
| 3814 <p title="I-II q. 114 a. 6 arg. 2"><a name="38696"><span class= | |
| 3815 "ref">[38696] Iª-IIae q. 114 a. 6 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 3816 orationes iustorum non sunt vacuae, sed efficaces; secundum illud | |
| 3817 Iac. ult., <i>multum valet deprecatio iusti assidua</i>. Sed ibidem | |
| 3818 praemittitur, <i>orate pro invicem ut salvemini</i>. Cum igitur | |
| 3819 salus hominis non possit esse nisi per gratiam, videtur quod unus | |
| 3820 homo possit alteri mereri primam gratiam.</p> | |
| 3821 <p title="I-II q. 114 a. 6 arg. 3"><a name="38697"><span class= | |
| 3822 "ref">[38697] Iª-IIae q. 114 a. 6 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 3823 Luc. XVI dicitur, <i>facite vobis amicos de mammona iniquitatis, ut | |
| 3824 cum defeceritis, recipiant vos in aeterna tabernacula</i>. Sed | |
| 3825 nullus recipitur in aeterna tabernacula nisi per gratiam, per quam | |
| 3826 solam aliquis meretur vitam aeternam, ut supra dictum est. Ergo | |
| 3827 unus homo potest alteri acquirere, merendo, primam gratiam.</p> | |
| 3828 <p title="I-II q. 114 a. 6 s. c."><a name="38698"><span class= | |
| 3829 "ref">[38698] Iª-IIae q. 114 a. 6 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 3830 est quod dicitur Ierem. XV, <i>si steterint Moyses et Samuel coram | |
| 3831 me, non est anima mea ad populum istum</i>, qui tamen fuerunt | |
| 3832 maximi meriti apud Deum. Videtur ergo quod nullus possit alteri | |
| 3833 mereri primam gratiam.</p> | |
| 3834 <p title="I-II q. 114 a. 6 co."><a name="38699"><span class= | |
| 3835 "ref">[38699] Iª-IIae q. 114 a. 6 co.</span></a> Respondeo | |
| 3836 dicendum quod, sicut ex supradictis patet, opus nostrum habet | |
| 3837 rationem meriti ex duobus. Primo quidem, ex vi motionis divinae, et | |
| 3838 sic meretur aliquis ex condigno. Alio modo habet rationem meriti, | |
| 3839 secundum quod procedit ex libero arbitrio, inquantum voluntarie | |
| 3840 aliquid facimus. Et ex hac parte est meritum congrui, quia congruum | |
| 3841 est ut, dum homo bene utitur sua virtute, Deus secundum | |
| 3842 superexcellentem virtutem excellentius operetur. Ex quo patet quod | |
| 3843 merito condigni nullus potest mereri alteri primam gratiam nisi | |
| 3844 solus Christus. Quia unusquisque nostrum movetur a Deo per donum | |
| 3845 gratiae ut ipse ad vitam aeternam perveniat, et ideo meritum | |
| 3846 condigni ultra hanc motionem non se extendit. Sed anima Christi | |
| 3847 mota est a Deo per gratiam non solum ut ipse perveniret ad gloriam | |
| 3848 vitae aeternae, sed etiam ut alios in eam adduceret, inquantum est | |
| 3849 caput Ecclesiae et auctor salutis humanae; secundum illud ad Heb. | |
| 3850 II, <i>qui multos filios in gloriam adduxerat, auctorem salutis</i> | |
| 3851 et cetera. Sed merito congrui potest aliquis alteri mereri primam | |
| 3852 gratiam. Quia enim homo in gratia constitutus implet Dei | |
| 3853 voluntatem, congruum est, secundum amicitiae proportionem, ut Deus | |
| 3854 impleat hominis voluntatem in salvatione alterius, licet quandoque | |
| 3855 possit habere impedimentum ex parte illius cuius aliquis sanctus | |
| 3856 iustificationem desiderat. Et in hoc casu loquitur auctoritas | |
| 3857 Ieremiae ultimo inducta.</p> | |
| 3858 <p title="I-II q. 114 a. 6 ad 1"><a name="38700"><span class= | |
| 3859 "ref">[38700] Iª-IIae q. 114 a. 6 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 3860 ergo dicendum quod fides aliorum valet alii ad salutem merito | |
| 3861 congrui, non merito condigni.</p> | |
| 3862 <p title="I-II q. 114 a. 6 ad 2"><a name="38701"><span class= | |
| 3863 "ref">[38701] Iª-IIae q. 114 a. 6 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 3864 dicendum quod impetratio orationis innititur misericordiae, meritum | |
| 3865 autem condigni innititur iustitiae. Et ideo multa orando impetrat | |
| 3866 homo ex divina misericordia, quae tamen non meretur secundum | |
| 3867 iustitiam; secundum illud Dan. IX, <i>neque enim in | |
| 3868 iustificationibus nostris prosternimus preces ante faciem tuam, sed | |
| 3869 in miserationibus tuis multis</i>.</p> | |
| 3870 <p title="I-II q. 114 a. 6 ad 3"><a name="38702"><span class= | |
| 3871 "ref">[38702] Iª-IIae q. 114 a. 6 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 3872 dicendum quod pauperes eleemosynas recipientes dicuntur recipere | |
| 3873 alios in aeterna tabernacula, vel impetrando eis veniam orando; vel | |
| 3874 merendo per alia bona ex congruo; vel etiam materialiter loquendo, | |
| 3875 quia per ipsa opera misericordiae quae quis in pauperes exercet, | |
| 3876 meretur recipi in aeterna tabernacula.</p> | |
| 3877 <br /> | |
| 3878 <div class="E">Articulus 7</div> | |
| 3879 <p title="I-II q. 114 a. 7 arg. 1"><a name="38703"><span class= | |
| 3880 "ref">[38703] Iª-IIae q. 114 a. 7 arg. 1</span></a> Ad | |
| 3881 septimum sic proceditur. Videtur quod aliquis possit mereri sibi | |
| 3882 ipsi reparationem post lapsum. Illud enim quod iuste a Deo petitur, | |
| 3883 homo videtur posse mereri. Sed nihil iustius a Deo petitur, ut | |
| 3884 Augustinus dicit, quam quod reparetur post lapsum; secundum illud | |
| 3885 Psalmi LXX, <i>cum defecerit virtus mea, ne derelinquas me, | |
| 3886 domine</i>. Ergo homo potest mereri ut reparetur post lapsum.</p> | |
| 3887 <p title="I-II q. 114 a. 7 arg. 2"><a name="38704"><span class= | |
| 3888 "ref">[38704] Iª-IIae q. 114 a. 7 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 3889 multo magis homini prosunt opera sua quam prosint alii. Sed homo | |
| 3890 potest aliquo modo alteri mereri reparationem post lapsum, sicut et | |
| 3891 primam gratiam. Ergo multo magis sibi potest mereri ut reparetur | |
| 3892 post lapsum.</p> | |
| 3893 <p title="I-II q. 114 a. 7 arg. 3"><a name="38705"><span class= | |
| 3894 "ref">[38705] Iª-IIae q. 114 a. 7 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 3895 homo qui aliquando fuit in gratia, per bona opera quae fecit, | |
| 3896 meruit sibi vitam aeternam; ut ex supradictis patet. Sed ad vitam | |
| 3897 aeternam non potest quis pervenire nisi reparetur per gratiam. Ergo | |
| 3898 videtur quod sibi meruit reparationem per gratiam.</p> | |
| 3899 <p title="I-II q. 114 a. 7 s. c."><a name="38706"><span class= | |
| 3900 "ref">[38706] Iª-IIae q. 114 a. 7 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 3901 est quod dicitur Ezech. XVIII, <i>si averterit se iustus a iustitia | |
| 3902 sua, et fecerit iniquitatem; omnes iustitiae eius quas fecerat, non | |
| 3903 recordabuntur</i>. Ergo nihil valebunt ei praecedentia merita ad | |
| 3904 hoc quod resurgat. Non ergo aliquis potest sibi mereri reparationem | |
| 3905 post lapsum futurum.</p> | |
| 3906 <p title="I-II q. 114 a. 7 co."><a name="38707"><span class= | |
| 3907 "ref">[38707] Iª-IIae q. 114 a. 7 co.</span></a> Respondeo | |
| 3908 dicendum quod nullus potest sibi mereri reparationem post lapsum | |
| 3909 futurum, neque merito condigni, neque merito congrui. Merito quidem | |
| 3910 condigni hoc sibi mereri non potest, quia ratio huius meriti | |
| 3911 dependet ex motione divinae gratiae, quae quidem motio | |
| 3912 interrumpitur per sequens peccatum. Unde omnia beneficia quae | |
| 3913 postmodum aliquis a Deo consequitur, quibus reparatur, non cadunt | |
| 3914 sub merito; tanquam motione prioris gratiae usque ad hoc non se | |
| 3915 extendente. Meritum etiam congrui quo quis alteri primam gratiam | |
| 3916 meretur, impeditur ne consequatur effectum, propter impedimentum | |
| 3917 peccati in eo cui quis meretur. Multo igitur magis impeditur talis | |
| 3918 meriti efficacia per impedimentum quod est et in eo qui meretur et | |
| 3919 in eo cui meretur, hic enim utrumque in unam personam concurrit. Et | |
| 3920 ideo nullo modo aliquis potest sibi mereri reparationem post | |
| 3921 lapsum.</p> | |
| 3922 <p title="I-II q. 114 a. 7 ad 1"><a name="38708"><span class= | |
| 3923 "ref">[38708] Iª-IIae q. 114 a. 7 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 3924 ergo dicendum quod desiderium quo quis desiderat reparationem post | |
| 3925 lapsum, iustum dicitur, et similiter oratio, quia tendit ad | |
| 3926 iustitiam. Non tamen ita quod iustitiae innitatur per modum meriti, | |
| 3927 sed solum misericordiae.</p> | |
| 3928 <p title="I-II q. 114 a. 7 ad 2"><a name="38709"><span class= | |
| 3929 "ref">[38709] Iª-IIae q. 114 a. 7 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 3930 dicendum quod aliquis potest alteri mereri ex congruo primam | |
| 3931 gratiam, quia non est ibi impedimentum saltem ex parte merentis. | |
| 3932 Quod invenitur dum aliquis post meritum gratiae a iustitia | |
| 3933 recedit.</p> | |
| 3934 <p title="I-II q. 114 a. 7 ad 3"><a name="38710"><span class= | |
| 3935 "ref">[38710] Iª-IIae q. 114 a. 7 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 3936 dicendum quod quidam dixerunt quod nullus meretur absolute vitam | |
| 3937 aeternam, nisi per actum finalis gratiae; sed solum sub conditione, | |
| 3938 si perseverat. Sed hoc irrationabiliter dicitur, quia quandoque | |
| 3939 actus ultimae gratiae non est magis meritorius, sed minus, quam | |
| 3940 actus praecedentis, propter aegritudinis oppressionem. Unde | |
| 3941 dicendum quod quilibet actus caritatis meretur absolute vitam | |
| 3942 aeternam. Sed per peccatum sequens ponitur impedimentum praecedenti | |
| 3943 merito, ut non sortiatur effectum, sicut etiam causae naturales | |
| 3944 deficiunt a suis effectibus propter superveniens impedimentum.</p> | |
| 3945 <br /> | |
| 3946 <div class="E">Articulus 8</div> | |
| 3947 <p title="I-II q. 114 a. 8 arg. 1"><a name="38711"><span class= | |
| 3948 "ref">[38711] Iª-IIae q. 114 a. 8 arg. 1</span></a> Ad octavum | |
| 3949 sic proceditur. Videtur quod homo non possit mereri augmentum | |
| 3950 gratiae vel caritatis. Cum enim aliquis acceperit praemium quod | |
| 3951 meruit, non debetur ei alia merces, sicut de quibusdam dicitur | |
| 3952 Matth. VI, <i>receperunt mercedem suam</i>. Si igitur aliquis | |
| 3953 mereretur augmentum caritatis vel gratiae, sequeretur quod, gratia | |
| 3954 augmentata, non posset ulterius expectare aliud praemium. Quod est | |
| 3955 inconveniens.</p> | |
| 3956 <p title="I-II q. 114 a. 8 arg. 2"><a name="38712"><span class= | |
| 3957 "ref">[38712] Iª-IIae q. 114 a. 8 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 3958 nihil agit ultra suam speciem. Sed principium meriti est gratia vel | |
| 3959 caritas, ut ex supradictis patet. Ergo nullus potest maiorem | |
| 3960 gratiam vel caritatem mereri quam habeat.</p> | |
| 3961 <p title="I-II q. 114 a. 8 arg. 3"><a name="38713"><span class= | |
| 3962 "ref">[38713] Iª-IIae q. 114 a. 8 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 3963 id quod cadit sub merito, meretur homo per quemlibet actum a gratia | |
| 3964 vel caritate procedentem, sicut per quemlibet talem actum meretur | |
| 3965 homo vitam aeternam. Si igitur augmentum gratiae vel caritatis | |
| 3966 cadat sub merito, videtur quod per quemlibet actum caritate | |
| 3967 informatum aliquis meretur augmentum caritatis. Sed id quod homo | |
| 3968 meretur, infallibiliter a Deo consequitur, nisi impediatur per | |
| 3969 peccatum sequens, dicitur enim II ad Tim. I, <i>scio cui credidi, | |
| 3970 et certus sum quia potens est depositum meum servare</i>. Sic ergo | |
| 3971 sequeretur quod per quemlibet actum meritorium gratia vel caritas | |
| 3972 augeretur. Quod videtur esse inconveniens, cum quandoque actus | |
| 3973 meritorii non sint multum ferventes, ita quod sufficiant ad | |
| 3974 caritatis augmentum. Non ergo augmentum caritatis cadit sub | |
| 3975 merito.</p> | |
| 3976 <p title="I-II q. 114 a. 8 s. c."><a name="38714"><span class= | |
| 3977 "ref">[38714] Iª-IIae q. 114 a. 8 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 3978 est quod Augustinus dicit, super Epist. Ioan., quod <i>caritas | |
| 3979 meretur augeri, ut aucta mereatur perfici</i>. Ergo augmentum | |
| 3980 caritatis vel gratiae cadit sub merito.</p> | |
| 3981 <p title="I-II q. 114 a. 8 co."><a name="38715"><span class= | |
| 3982 "ref">[38715] Iª-IIae q. 114 a. 8 co.</span></a> Respondeo | |
| 3983 dicendum quod, sicut supra dictum est, illud cadit sub merito | |
| 3984 condigni, ad quod motio gratiae se extendit. Motio autem alicuius | |
| 3985 moventis non solum se extendit ad ultimum terminum motus, sed etiam | |
| 3986 ad totum progressum in motu. Terminus autem motus gratiae est vita | |
| 3987 aeterna, progressus autem in hoc motu est secundum augmentum | |
| 3988 caritatis vel gratiae, secundum illud Prov. IV, <i>iustorum semita | |
| 3989 quasi lux splendens procedit, et crescit usque ad perfectum | |
| 3990 diem</i>, qui est dies gloriae. Sic igitur augmentum gratiae cadit | |
| 3991 sub merito condigni.</p> | |
| 3992 <p title="I-II q. 114 a. 8 ad 1"><a name="38716"><span class= | |
| 3993 "ref">[38716] Iª-IIae q. 114 a. 8 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 3994 ergo dicendum quod praemium est terminus meriti. Est autem duplex | |
| 3995 terminus motus, scilicet ultimus; et medius, qui est et principium | |
| 3996 et terminus. Et talis terminus est merces augmenti. Merces autem | |
| 3997 favoris humani est sicut ultimus terminus his qui finem in hoc | |
| 3998 constituunt, unde tales nullam aliam mercedem recipiunt.</p> | |
| 3999 <p title="I-II q. 114 a. 8 ad 2"><a name="38717"><span class= | |
| 4000 "ref">[38717] Iª-IIae q. 114 a. 8 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 4001 dicendum quod augmentum gratiae non est supra virtutem | |
| 4002 praeexistentis gratiae, licet sit supra quantitatem ipsius, sicut | |
| 4003 arbor, etsi sit supra quantitatem seminis, non est tamen supra | |
| 4004 virtutem ipsius.</p> | |
| 4005 <p title="I-II q. 114 a. 8 ad 3"><a name="38718"><span class= | |
| 4006 "ref">[38718] Iª-IIae q. 114 a. 8 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 4007 dicendum quod quolibet actu meritorio meretur homo augmentum | |
| 4008 gratiae, sicut et gratiae consummationem, quae est vita aeterna. | |
| 4009 Sed sicut vita aeterna non statim redditur, sed suo tempore; ita | |
| 4010 nec gratia statim augetur, sed suo tempore; cum scilicet aliquis | |
| 4011 sufficienter fuerit dispositus ad gratiae augmentum.</p> | |
| 4012 <br /> | |
| 4013 <div class="E">Articulus 9</div> | |
| 4014 <p title="I-II q. 114 a. 9 arg. 1"><a name="38719"><span class= | |
| 4015 "ref">[38719] Iª-IIae q. 114 a. 9 arg. 1</span></a> Ad nonum | |
| 4016 sic proceditur. Videtur quod aliquis possit perseverantiam mereri. | |
| 4017 Illud enim quod homo obtinet petendo, potest cadere sub merito | |
| 4018 habentis gratiam. Sed perseverantiam petendo homines a Deo | |
| 4019 obtinent, alioquin frustra peteretur a Deo in petitionibus | |
| 4020 orationis dominicae, ut Augustinus exponit, in libro de dono | |
| 4021 Persever. Ergo perseverantia potest cadere sub merito habentis | |
| 4022 gratiam.</p> | |
| 4023 <p title="I-II q. 114 a. 9 arg. 2"><a name="38720"><span class= | |
| 4024 "ref">[38720] Iª-IIae q. 114 a. 9 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 4025 magis est non posse peccare quam non peccare. Sed non posse peccare | |
| 4026 cadit sub merito, meretur enim aliquis vitam aeternam, de cuius | |
| 4027 ratione est impeccabilitas. Ergo multo magis potest aliquis mereri | |
| 4028 ut non peccet, quod est perseverare.</p> | |
| 4029 <p title="I-II q. 114 a. 9 arg. 3"><a name="38721"><span class= | |
| 4030 "ref">[38721] Iª-IIae q. 114 a. 9 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 4031 maius est augmentum gratiae quam perseverantia in gratia quam quis | |
| 4032 habet. Sed homo potest mereri augmentum gratiae, ut supra dictum | |
| 4033 est. Ergo multo magis potest mereri perseverantiam in gratia quam | |
| 4034 quis habet.</p> | |
| 4035 <p title="I-II q. 114 a. 9 s. c."><a name="38722"><span class= | |
| 4036 "ref">[38722] Iª-IIae q. 114 a. 9 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 4037 est quod omne quod quis meretur, a Deo consequitur, nisi impediatur | |
| 4038 per peccatum. Sed multi habent opera meritoria, qui non | |
| 4039 consequuntur perseverantiam. Nec potest dici quod hoc fiat propter | |
| 4040 impedimentum peccati, quia hoc ipsum quod est peccare, opponitur | |
| 4041 perseverantiae; ita quod, si aliquis perseverantiam mereretur, Deus | |
| 4042 non permitteret aliquem cadere in peccatum. Non igitur | |
| 4043 perseverantia cadit sub merito.</p> | |
| 4044 <p title="I-II q. 114 a. 9 co."><a name="38723"><span class= | |
| 4045 "ref">[38723] Iª-IIae q. 114 a. 9 co.</span></a> Respondeo | |
| 4046 dicendum quod, cum homo naturaliter habeat liberum arbitrium | |
| 4047 flexibile ad bonum et ad malum, dupliciter potest aliquis | |
| 4048 perseverantiam in bono obtinere a Deo. Uno quidem modo, per hoc | |
| 4049 quod liberum arbitrium determinatur ad bonum per gratiam | |
| 4050 consummatam, quod erit in gloria. Alio modo, ex parte motionis | |
| 4051 divinae, quae hominem inclinat ad bonum usque in finem. Sicut autem | |
| 4052 ex dictis patet, illud cadit sub humano merito, quod comparatur ad | |
| 4053 motum liberi arbitrii directi a Deo movente, sicut terminus, non | |
| 4054 autem id quod comparatur ad praedictum motum sicut principium. Unde | |
| 4055 patet quod perseverantia gloriae, quae est terminus praedicti | |
| 4056 motus, cadit sub merito, perseverantia autem viae non cadit sub | |
| 4057 merito, quia dependet solum ex motione divina, quae est principium | |
| 4058 omnis meriti. Sed Deus gratis perseverantiae bonum largitur, | |
| 4059 cuicumque illud largitur.</p> | |
| 4060 <p title="I-II q. 114 a. 9 ad 1"><a name="38724"><span class= | |
| 4061 "ref">[38724] Iª-IIae q. 114 a. 9 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 4062 ergo dicendum quod etiam ea quae non meremur, orando impetramus. | |
| 4063 Nam et peccatores Deus audit, peccatorum veniam petentes, quam non | |
| 4064 merentur, ut patet per Augustinum, super illud Ioan. IX, scimus | |
| 4065 quia peccatores Deus non exaudit; alioquin frustra dixisset | |
| 4066 publicanus, Deus, propitius esto mihi peccatori, ut dicitur Luc. | |
| 4067 XVIII. Et similiter perseverantiae donum aliquis petendo a Deo | |
| 4068 impetrat vel sibi vel alii, quamvis sub merito non cadat.</p> | |
| 4069 <p title="I-II q. 114 a. 9 ad 2"><a name="38725"><span class= | |
| 4070 "ref">[38725] Iª-IIae q. 114 a. 9 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 4071 dicendum quod perseverantia quae erit in gloria, comparatur ad | |
| 4072 motum liberi arbitrii meritorium sicut terminus, non autem | |
| 4073 perseverantia viae, ratione praedicta.</p> | |
| 4074 <p title="I-II q. 114 a. 9 ad 3"><a name="38726"><span class= | |
| 4075 "ref">[38726] Iª-IIae q. 114 a. 9 ad 3</span></a> Et similiter | |
| 4076 dicendum est ad tertium, de augmento gratiae, ut per praedicta | |
| 4077 patet.</p> | |
| 4078 <br /> | |
| 4079 <div class="E">Articulus 10</div> | |
| 4080 <p title="I-II q. 114 a. 10 arg. 1"><a name="38727"><span class= | |
| 4081 "ref">[38727] Iª-IIae q. 114 a. 10 arg. 1</span></a> Ad | |
| 4082 decimum sic proceditur. Videtur quod temporalia bona cadant sub | |
| 4083 merito. Illud enim quod promittitur aliquibus ut praemium | |
| 4084 iustitiae, cadit sub merito. Sed temporalia bona promissa sunt in | |
| 4085 lege veteri sicut merces iustitiae, ut patet Deut. XXVIII. Ergo | |
| 4086 videtur quod bona temporalia cadant sub merito.</p> | |
| 4087 <p title="I-II q. 114 a. 10 arg. 2"><a name="38728"><span class= | |
| 4088 "ref">[38728] Iª-IIae q. 114 a. 10 arg. 2</span></a> | |
| 4089 Praeterea, illud videtur sub merito cadere, quod Deus alicui | |
| 4090 retribuit pro aliquo servitio quod fecit. Sed Deus aliquando | |
| 4091 recompensat hominibus pro servitio sibi facto, aliqua bona | |
| 4092 temporalia. Dicitur enim Exod. I, <i>et quia timuerunt obstetrices | |
| 4093 Deum, aedificavit illis domos</i>; ubi Glossa Gregorii dicit quod | |
| 4094 <i>benignitatis earum merces potuit in aeterna vita retribui, sed | |
| 4095 pro culpa mendacii, terrenam recompensationem accepit</i>. Et | |
| 4096 Ezech. XXIX dicitur, <i>rex Babylonis servire fecit exercitum suum | |
| 4097 servitute magna adversus Tyrum, et merces non est reddita ei</i>; | |
| 4098 et postea subdit, <i>erit merces exercitui illius, et dedi ei | |
| 4099 terram Aegypti, pro eo quod laboraverit mihi</i>. Ergo bona | |
| 4100 temporalia cadunt sub merito.</p> | |
| 4101 <p title="I-II q. 114 a. 10 arg. 3"><a name="38729"><span class= | |
| 4102 "ref">[38729] Iª-IIae q. 114 a. 10 arg. 3</span></a> | |
| 4103 Praeterea, sicut bonum se habet ad meritum, ita malum se habet ad | |
| 4104 demeritum. Sed propter demeritum peccati aliqui puniuntur a Deo | |
| 4105 temporalibus poenis, sicut patet de Sodomitis, Gen. XIX. Ergo et | |
| 4106 bona temporalia cadunt sub merito.</p> | |
| 4107 <p title="I-II q. 114 a. 10 s. c."><a name="38730"><span class= | |
| 4108 "ref">[38730] Iª-IIae q. 114 a. 10 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 4109 est quod illa quae cadunt sub merito, non similiter se habent ad | |
| 4110 omnes. Sed bona temporalia et mala similiter se habent ad bonos et | |
| 4111 malos; secundum illud Eccle. IX, <i>universa aeque eveniunt iusto | |
| 4112 et impio, bono et malo, mundo et immundo, immolanti victimas et | |
| 4113 sacrificia contemnenti</i>. Ergo bona temporalia non cadunt sub | |
| 4114 merito.</p> | |
| 4115 <p title="I-II q. 114 a. 10 co."><a name="38731"><span class= | |
| 4116 "ref">[38731] Iª-IIae q. 114 a. 10 co.</span></a> Respondeo | |
| 4117 dicendum quod illud quod sub merito cadit, est praemium vel merces, | |
| 4118 quod habet rationem alicuius boni. Bonum autem hominis est duplex, | |
| 4119 unum simpliciter, et aliud secundum quid. Simpliciter quidem bonum | |
| 4120 hominis est ultimus finis eius, secundum illud Psalmi LXXII, | |
| 4121 <i>mihi autem adhaerere Deo bonum est</i>, et per consequens omnia | |
| 4122 illa quae ordinantur ut ducentia ad hunc finem. Et talia | |
| 4123 simpliciter cadunt sub merito. Bonum autem secundum quid et non | |
| 4124 simpliciter hominis, est quod est bonum ei ut nunc, vel quod ei est | |
| 4125 secundum aliquid bonum. Et huiusmodi non cadunt sub merito | |
| 4126 simpliciter, sed secundum quid. Secundum hoc ergo dicendum est | |
| 4127 quod, si temporalia bona considerentur prout sunt utilia ad opera | |
| 4128 virtutum, quibus perducimur in vitam aeternam, secundum hoc directe | |
| 4129 et simpliciter cadunt sub merito, sicut et augmentum gratiae, et | |
| 4130 omnia illa quibus homo adiuvatur ad perveniendum in beatitudinem, | |
| 4131 post primam gratiam. Tantum enim dat Deus viris iustis de bonis | |
| 4132 temporalibus, et etiam de malis, quantum eis expedit ad | |
| 4133 perveniendum ad vitam aeternam. Et intantum sunt simpliciter bona | |
| 4134 huiusmodi temporalia. Unde dicitur in Psalmo, <i>timentes autem | |
| 4135 dominum non minuentur omni bono</i>; et alibi, <i>non vidi iustum | |
| 4136 derelictum</i>. Si autem considerentur huiusmodi temporalia bona | |
| 4137 secundum se, sic non sunt simpliciter bona hominis, sed secundum | |
| 4138 quid. Et ita non simpliciter cadunt sub merito, sed secundum quid, | |
| 4139 inquantum scilicet homines moventur a Deo ad aliqua temporaliter | |
| 4140 agenda, in quibus suum propositum consequuntur, Deo favente. Ut | |
| 4141 sicut vita aeterna est simpliciter praemium operum iustitiae per | |
| 4142 relationem ad motionem divinam, sicut supra dictum est; ita | |
| 4143 temporalia bona in se considerata habeant rationem mercedis, habito | |
| 4144 respectu ad motionem divinam qua voluntates hominum moventur ad | |
| 4145 haec prosequenda; licet interdum in his non habeant homines rectam | |
| 4146 intentionem.</p> | |
| 4147 <p title="I-II q. 114 a. 10 ad 1"><a name="38732"><span class= | |
| 4148 "ref">[38732] Iª-IIae q. 114 a. 10 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 4149 ergo dicendum quod, sicut Augustinus dicit, contra Faust., libro | |
| 4150 IV, <i>in illis temporalibus promissis figurae fuerunt futurorum | |
| 4151 spiritualium, quae implentur in nobis. Carnalis enim populus | |
| 4152 promissis vitae praesentis inhaerebat, et illorum non tantum | |
| 4153 lingua, sed etiam vita prophetica fuit</i>.</p> | |
| 4154 <p title="I-II q. 114 a. 10 ad 2"><a name="38733"><span class= | |
| 4155 "ref">[38733] Iª-IIae q. 114 a. 10 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 4156 dicendum quod illae retributiones dicuntur esse divinitus factae | |
| 4157 secundum comparationem ad divinam motionem, non autem secundum | |
| 4158 respectum ad malitiam voluntatis. Praecipue quantum ad regem | |
| 4159 Babylonis, qui non impugnavit Tyrum quasi volens Deo servire, sed | |
| 4160 potius ut sibi dominium usurparet. Similiter etiam obstetrices, | |
| 4161 licet habuerunt bonam voluntatem quantum ad liberationem puerorum, | |
| 4162 non tamen fuit earum recta voluntas quantum ad hoc quod mendacium | |
| 4163 confinxerunt.</p> | |
| 4164 <p title="I-II q. 114 a. 10 ad 3"><a name="38734"><span class= | |
| 4165 "ref">[38734] Iª-IIae q. 114 a. 10 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 4166 dicendum quod temporalia mala infliguntur in poenam impiis, | |
| 4167 inquantum per ea non adiuvantur ad consecutionem vitae aeternae. | |
| 4168 Iustis autem, qui per huiusmodi mala iuvantur, non sunt poenae, sed | |
| 4169 magis medicinae, ut etiam supra dictum est.</p> | |
| 4170 <p title="I-II q. 114 a. 10 ad 4"><a name="38735"><span class= | |
| 4171 "ref">[38735] Iª-IIae q. 114 a. 10 ad 4</span></a> Ad quartum | |
| 4172 dicendum quod omnia aeque eveniunt bonis et malis, quantum ad ipsam | |
| 4173 substantiam bonorum vel malorum temporalium. Sed non quantum ad | |
| 4174 finem, quia boni per huiusmodi manuducuntur ad beatitudinem, non | |
| 4175 autem mali. Et haec de moralibus in communi dicta sufficiant.</p> | |
| 4176 <div class="centro"><br /> | |
| 4177 <p><a href="sth2106.html"><img src="icons/ageretro.gif" width="19" | |
| 4178 height="19" align="middle" border="0" alt="age retro" /></a> | |
| 4179 <a href="sth3000.html"><img src="icons/ageultra.gif" width="19" | |
| 4180 height="19" align="middle" border="0" alt="age ultra" /></a></p> | |
| 4181 <br /> | |
| 4182 <hr /> | |
| 4183 <br /> | |
| 4184 <address>© 2006 Fundación Tomás de Aquino quoad | |
| 4185 hanc editionem<br /> | |
| 4186 Iura omnia asservantur<br /> | |
| 4187 OCLC nr. <a href="http://worldcatlibraries.org/wcpa/oclc/49644264" | |
| 4188 style="text-decoration=none">49644264</a></address> | |
| 4189 </div> | |
| 4190 </body> | |
| 4191 </html> |
