Mercurial > hg > Aquinas
annotate summa/latin/sth4060.html @ 56:b098f72b8f2f
local doctype
| author | ht |
|---|---|
| date | Wed, 30 Dec 2009 12:00:10 +0000 |
| parents | d777cc3962f2 |
| children | 03759e5c1080 |
| rev | line source |
|---|---|
| 53 | 1 <?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?> |
| 2 <!DOCTYPE html | |
| 3 PUBLIC "-//W3C//DTD XHTML 1.0 Transitional//EN" "file:///c:/cygwin/usr/local/share/lib/xml/xhtml1-transitional.dtd"> | |
| 4 <html xmlns="http://www.w3.org/1999/xhtml" xml:lang="LA" lang="LA"> | |
| 28 | 5 <head> |
| 53 | 6 <meta content="HTML Tidy for Windows (vers 1st February 2005), see www.w3.org" name="generator"/> |
| 7 <meta content="text/html; charset=us-ascii" http-equiv="Content-Type"/> | |
| 8 <meta content="text/css" http-equiv="Content-Style-Type"/> | |
| 9 <meta content="text/javascript" http-equiv="Content-Script-Type"/> | |
| 10 <meta content="Thomas de Aquino, Summa Theologiae, Corpus Thomisticum" name="keywords"/> | |
| 11 <meta content="Latin" name="language"/> | |
| 12 <meta content="public" name="security"/> | |
| 13 <meta content="ealarcon@unav.es" name="owner"/> | |
| 14 <meta content="Enrique Alarcón" name="author"/> | |
| 15 <meta content="" name="abstract"/> | |
| 16 <link type="text/css" href="vscreen.css" media="screen" rel="stylesheet"/> | |
| 17 <link type="text/css" href="vprint.css" media="print" rel="stylesheet"/> | |
| 18 <title>Thomas de Aquino, Summa Theologiae, IIIª q. | |
| 28 | 19 60-65</title> |
| 20 </head> | |
| 53 | 21 <body><a href="http://www.corpusthomisticum.org/"/><div class="tres">CORPUS THOMISTICUM</div><div class="uno">Sancti Thomae de Aquino</div><div class="uno">Summa Theologiae</div><div class="dos">tertia pars a quaestione LX ad quaestionem |
| 22 LXV</div><div class="centro"> | |
| 23 <table summary="Imago" align="center"> | |
| 28 | 24 <tr> |
| 53 | 25 <th><img align="middle" alt="Thomas de Aquino a Sassetta depictus" border="0" height="180" width="204" src="icons/bene180.jpg"/></th> |
| 28 | 26 </tr> |
| 27 </table> | |
| 53 | 28 <br/> |
| 29 <span class="tres">Textum Leoninum Romae 1906 editum<br/> | |
| 28 | 30 ac automato translatum a Roberto Busa SJ in taenias |
| 53 | 31 magneticas<br/> |
| 32 denuo recognovit Enrique Alarcón atque instruxit<br/> | |
| 33 <br/></span><br/> | |
| 34 <hr/> | |
| 35 <br/> | |
| 36 <p><a href="sth4053.html"><img alt="age retro" border="0" align="middle" height="19" width="19" src="icons/ageretro.gif"/></a> | |
| 37 <a href="sth4066.html"><img alt="age ultra" border="0" align="middle" height="19" width="19" src="icons/ageultra.gif"/></a></p> | |
| 38 <script type="text/javascript" language="JavaScript"> | |
| 39 // | |
| 40 <!-- | |
|
26
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
41 // original code by Bill Trefzger 12/12/96; revised by Enrique Alarcon 12/9/2000 |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
42 function go(){if(document.selecter.select1.options[document.selecter.select1.selectedIndex].value !="none"){location=document.selecter.select1.options[document.selecter.select1.selectedIndex].value}} |
| 53 | 43 document.write('<FORM NAME="selecter"><SELECT NAME="select1">'); |
| 44 document.write('<OPTION VALUE="none">INDEX'); | |
| 45 document.write('<OPTION VALUE="none">------------------------------------------------'); | |
| 46 document.write('<OPTION VALUE="index.html">Corpus Thomisticum'); | |
| 47 document.write('<OPTION VALUE="iopera.html">Opera omnia'); | |
| 48 document.write('<OPTION VALUE="zbiblia.html">Bibliographia Thomistica'); | |
| 49 document.write('<OPTION VALUE="none">------------------------------------------------'); | |
| 50 document.write('<OPTION VALUE="#49539">III&ordf; q. 60 pr.'); | |
| 51 document.write('<OPTION VALUE="#49540">III&ordf; q. 60 a. 1 arg. 1'); | |
| 52 document.write('<OPTION VALUE="#49541">III&ordf; q. 60 a. 1 arg. 2'); | |
| 53 document.write('<OPTION VALUE="#49542">III&ordf; q. 60 a. 1 arg. 3'); | |
| 54 document.write('<OPTION VALUE="#49543">III&ordf; q. 60 a. 1 s. c.'); | |
| 55 document.write('<OPTION VALUE="#49544">III&ordf; q. 60 a. 1 co.'); | |
| 56 document.write('<OPTION VALUE="#49545">III&ordf; q. 60 a. 1 ad 1'); | |
| 57 document.write('<OPTION VALUE="#49546">III&ordf; q. 60 a. 1 ad 2'); | |
| 58 document.write('<OPTION VALUE="#49547">III&ordf; q. 60 a. 1 ad 3'); | |
| 59 document.write('<OPTION VALUE="#49548">III&ordf; q. 60 a. 2 arg. 1'); | |
| 60 document.write('<OPTION VALUE="#49549">III&ordf; q. 60 a. 2 arg. 2'); | |
| 61 document.write('<OPTION VALUE="#49550">III&ordf; q. 60 a. 2 arg. 3'); | |
| 62 document.write('<OPTION VALUE="#49551">III&ordf; q. 60 a. 2 s. c.'); | |
| 63 document.write('<OPTION VALUE="#49552">III&ordf; q. 60 a. 2 co.'); | |
| 64 document.write('<OPTION VALUE="#49553">III&ordf; q. 60 a. 2 ad 1'); | |
| 65 document.write('<OPTION VALUE="#49554">III&ordf; q. 60 a. 2 ad 2'); | |
| 66 document.write('<OPTION VALUE="#49555">III&ordf; q. 60 a. 2 ad 3'); | |
| 67 document.write('<OPTION VALUE="#49556">III&ordf; q. 60 a. 3 arg. 1'); | |
| 68 document.write('<OPTION VALUE="#49557">III&ordf; q. 60 a. 3 arg. 2'); | |
| 69 document.write('<OPTION VALUE="#49558">III&ordf; q. 60 a. 3 arg. 3'); | |
| 70 document.write('<OPTION VALUE="#49559">III&ordf; q. 60 a. 3 s. c.'); | |
| 71 document.write('<OPTION VALUE="#49560">III&ordf; q. 60 a. 3 co.'); | |
| 72 document.write('<OPTION VALUE="#49561">III&ordf; q. 60 a. 3 ad 1'); | |
| 73 document.write('<OPTION VALUE="#49562">III&ordf; q. 60 a. 3 ad 2'); | |
| 74 document.write('<OPTION VALUE="#49563">III&ordf; q. 60 a. 3 ad 3'); | |
| 75 document.write('<OPTION VALUE="#49564">III&ordf; q. 60 a. 4 arg. 1'); | |
| 76 document.write('<OPTION VALUE="#49565">III&ordf; q. 60 a. 4 arg. 2'); | |
| 77 document.write('<OPTION VALUE="#49566">III&ordf; q. 60 a. 4 arg. 3'); | |
| 78 document.write('<OPTION VALUE="#49567">III&ordf; q. 60 a. 4 s. c.'); | |
| 79 document.write('<OPTION VALUE="#49568">III&ordf; q. 60 a. 4 co.'); | |
| 80 document.write('<OPTION VALUE="#49569">III&ordf; q. 60 a. 4 ad 1'); | |
| 81 document.write('<OPTION VALUE="#49570">III&ordf; q. 60 a. 4 ad 2'); | |
| 82 document.write('<OPTION VALUE="#49571">III&ordf; q. 60 a. 4 ad 3'); | |
| 83 document.write('<OPTION VALUE="#49572">III&ordf; q. 60 a. 5 arg. 1'); | |
| 84 document.write('<OPTION VALUE="#49573">III&ordf; q. 60 a. 5 arg. 2'); | |
| 85 document.write('<OPTION VALUE="#49574">III&ordf; q. 60 a. 5 arg. 3'); | |
| 86 document.write('<OPTION VALUE="#49575">III&ordf; q. 60 a. 5 s. c.'); | |
| 87 document.write('<OPTION VALUE="#49576">III&ordf; q. 60 a. 5 co.'); | |
| 88 document.write('<OPTION VALUE="#49577">III&ordf; q. 60 a. 5 ad 1'); | |
| 89 document.write('<OPTION VALUE="#49578">III&ordf; q. 60 a. 5 ad 2'); | |
| 90 document.write('<OPTION VALUE="#49579">III&ordf; q. 60 a. 5 ad 3'); | |
| 91 document.write('<OPTION VALUE="#49580">III&ordf; q. 60 a. 6 arg. 1'); | |
| 92 document.write('<OPTION VALUE="#49581">III&ordf; q. 60 a. 6 arg. 2'); | |
| 93 document.write('<OPTION VALUE="#49582">III&ordf; q. 60 a. 6 arg. 3'); | |
| 94 document.write('<OPTION VALUE="#49583">III&ordf; q. 60 a. 6 s. c.'); | |
| 95 document.write('<OPTION VALUE="#49584">III&ordf; q. 60 a. 6 co.'); | |
| 96 document.write('<OPTION VALUE="#49585">III&ordf; q. 60 a. 6 ad 1'); | |
| 97 document.write('<OPTION VALUE="#49586">III&ordf; q. 60 a. 6 ad 2'); | |
| 98 document.write('<OPTION VALUE="#49587">III&ordf; q. 60 a. 6 ad 3'); | |
| 99 document.write('<OPTION VALUE="#49588">III&ordf; q. 60 a. 7 arg. 1'); | |
| 100 document.write('<OPTION VALUE="#49589">III&ordf; q. 60 a. 7 arg. 2'); | |
| 101 document.write('<OPTION VALUE="#49590">III&ordf; q. 60 a. 7 arg. 3'); | |
| 102 document.write('<OPTION VALUE="#49591">III&ordf; q. 60 a. 7 s. c.'); | |
| 103 document.write('<OPTION VALUE="#49592">III&ordf; q. 60 a. 7 co.'); | |
| 104 document.write('<OPTION VALUE="#49593">III&ordf; q. 60 a. 7 ad 1'); | |
| 105 document.write('<OPTION VALUE="#49594">III&ordf; q. 60 a. 7 ad 2'); | |
| 106 document.write('<OPTION VALUE="#49595">III&ordf; q. 60 a. 7 ad 3'); | |
| 107 document.write('<OPTION VALUE="#49596">III&ordf; q. 60 a. 8 arg. 1'); | |
| 108 document.write('<OPTION VALUE="#49597">III&ordf; q. 60 a. 8 arg. 2'); | |
| 109 document.write('<OPTION VALUE="#49598">III&ordf; q. 60 a. 8 arg. 3'); | |
| 110 document.write('<OPTION VALUE="#49599">III&ordf; q. 60 a. 8 s. c.'); | |
| 111 document.write('<OPTION VALUE="#49600">III&ordf; q. 60 a. 8 co.'); | |
| 112 document.write('<OPTION VALUE="#49601">III&ordf; q. 60 a. 8 ad 1'); | |
| 113 document.write('<OPTION VALUE="#49602">III&ordf; q. 60 a. 8 ad 2'); | |
| 114 document.write('<OPTION VALUE="#49603">III&ordf; q. 60 a. 8 ad 3'); | |
| 115 document.write('<OPTION VALUE="#49604">III&ordf; q. 61 pr.'); | |
| 116 document.write('<OPTION VALUE="#49605">III&ordf; q. 61 a. 1 arg. 1'); | |
| 117 document.write('<OPTION VALUE="#49606">III&ordf; q. 61 a. 1 arg. 2'); | |
| 118 document.write('<OPTION VALUE="#49607">III&ordf; q. 61 a. 1 arg. 3'); | |
| 119 document.write('<OPTION VALUE="#49608">III&ordf; q. 61 a. 1 s. c.'); | |
| 120 document.write('<OPTION VALUE="#49609">III&ordf; q. 61 a. 1 co.'); | |
| 121 document.write('<OPTION VALUE="#49610">III&ordf; q. 61 a. 1 ad 1'); | |
| 122 document.write('<OPTION VALUE="#49611">III&ordf; q. 61 a. 1 ad 2'); | |
| 123 document.write('<OPTION VALUE="#49612">III&ordf; q. 61 a. 1 ad 3'); | |
| 124 document.write('<OPTION VALUE="#49613">III&ordf; q. 61 a. 2 arg. 1'); | |
| 125 document.write('<OPTION VALUE="#49614">III&ordf; q. 61 a. 2 arg. 2'); | |
| 126 document.write('<OPTION VALUE="#49615">III&ordf; q. 61 a. 2 arg. 3'); | |
| 127 document.write('<OPTION VALUE="#49616">III&ordf; q. 61 a. 2 s. c.'); | |
| 128 document.write('<OPTION VALUE="#49617">III&ordf; q. 61 a. 2 co.'); | |
| 129 document.write('<OPTION VALUE="#49618">III&ordf; q. 61 a. 2 ad 1'); | |
| 130 document.write('<OPTION VALUE="#49619">III&ordf; q. 61 a. 2 ad 2'); | |
| 131 document.write('<OPTION VALUE="#49620">III&ordf; q. 61 a. 2 ad 3'); | |
| 132 document.write('<OPTION VALUE="#49621">III&ordf; q. 61 a. 3 arg. 1'); | |
| 133 document.write('<OPTION VALUE="#49622">III&ordf; q. 61 a. 3 arg. 2'); | |
| 134 document.write('<OPTION VALUE="#49623">III&ordf; q. 61 a. 3 arg. 3'); | |
| 135 document.write('<OPTION VALUE="#49624">III&ordf; q. 61 a. 3 s. c.'); | |
| 136 document.write('<OPTION VALUE="#49625">III&ordf; q. 61 a. 3 co.'); | |
| 137 document.write('<OPTION VALUE="#49626">III&ordf; q. 61 a. 3 ad 1'); | |
| 138 document.write('<OPTION VALUE="#49627">III&ordf; q. 61 a. 3 ad 2'); | |
| 139 document.write('<OPTION VALUE="#49628">III&ordf; q. 61 a. 3 ad 3'); | |
| 140 document.write('<OPTION VALUE="#49629">III&ordf; q. 61 a. 4 arg. 1'); | |
| 141 document.write('<OPTION VALUE="#49630">III&ordf; q. 61 a. 4 arg. 2'); | |
| 142 document.write('<OPTION VALUE="#49631">III&ordf; q. 61 a. 4 arg. 3'); | |
| 143 document.write('<OPTION VALUE="#49632">III&ordf; q. 61 a. 4 s. c.'); | |
| 144 document.write('<OPTION VALUE="#49633">III&ordf; q. 61 a. 4 co.'); | |
| 145 document.write('<OPTION VALUE="#49634">III&ordf; q. 61 a. 4 ad 1'); | |
| 146 document.write('<OPTION VALUE="#49635">III&ordf; q. 61 a. 4 ad 2'); | |
| 147 document.write('<OPTION VALUE="#49636">III&ordf; q. 61 a. 4 ad 3'); | |
| 148 document.write('<OPTION VALUE="#49637">III&ordf; q. 62 pr.'); | |
| 149 document.write('<OPTION VALUE="#49638">III&ordf; q. 62 a. 1 arg. 1'); | |
| 150 document.write('<OPTION VALUE="#49639">III&ordf; q. 62 a. 1 arg. 2'); | |
| 151 document.write('<OPTION VALUE="#49640">III&ordf; q. 62 a. 1 arg. 3'); | |
| 152 document.write('<OPTION VALUE="#49641">III&ordf; q. 62 a. 1 s. c.'); | |
| 153 document.write('<OPTION VALUE="#49642">III&ordf; q. 62 a. 1 co.'); | |
| 154 document.write('<OPTION VALUE="#49643">III&ordf; q. 62 a. 1 ad 1'); | |
| 155 document.write('<OPTION VALUE="#49644">III&ordf; q. 62 a. 1 ad 2'); | |
| 156 document.write('<OPTION VALUE="#49645">III&ordf; q. 62 a. 1 ad 3'); | |
| 157 document.write('<OPTION VALUE="#49646">III&ordf; q. 62 a. 2 arg. 1'); | |
| 158 document.write('<OPTION VALUE="#49647">III&ordf; q. 62 a. 2 arg. 2'); | |
| 159 document.write('<OPTION VALUE="#49648">III&ordf; q. 62 a. 2 arg. 3'); | |
| 160 document.write('<OPTION VALUE="#49649">III&ordf; q. 62 a. 2 s. c.'); | |
| 161 document.write('<OPTION VALUE="#49650">III&ordf; q. 62 a. 2 co.'); | |
| 162 document.write('<OPTION VALUE="#49651">III&ordf; q. 62 a. 2 ad 1'); | |
| 163 document.write('<OPTION VALUE="#49652">III&ordf; q. 62 a. 2 ad 2'); | |
| 164 document.write('<OPTION VALUE="#49653">III&ordf; q. 62 a. 2 ad 3'); | |
| 165 document.write('<OPTION VALUE="#49654">III&ordf; q. 62 a. 3 arg. 1'); | |
| 166 document.write('<OPTION VALUE="#49655">III&ordf; q. 62 a. 3 arg. 2'); | |
| 167 document.write('<OPTION VALUE="#49656">III&ordf; q. 62 a. 3 arg. 3'); | |
| 168 document.write('<OPTION VALUE="#49657">III&ordf; q. 62 a. 3 s. c.'); | |
| 169 document.write('<OPTION VALUE="#49658">III&ordf; q. 62 a. 3 co.'); | |
| 170 document.write('<OPTION VALUE="#49659">III&ordf; q. 62 a. 3 ad 1'); | |
| 171 document.write('<OPTION VALUE="#49660">III&ordf; q. 62 a. 3 ad 2'); | |
| 172 document.write('<OPTION VALUE="#49661">III&ordf; q. 62 a. 3 ad 3'); | |
| 173 document.write('<OPTION VALUE="#49662">III&ordf; q. 62 a. 4 arg. 1'); | |
| 174 document.write('<OPTION VALUE="#49663">III&ordf; q. 62 a. 4 arg. 2'); | |
| 175 document.write('<OPTION VALUE="#49664">III&ordf; q. 62 a. 4 arg. 3'); | |
| 176 document.write('<OPTION VALUE="#49665">III&ordf; q. 62 a. 4 arg. 4'); | |
| 177 document.write('<OPTION VALUE="#49666">III&ordf; q. 62 a. 4 s. c.'); | |
| 178 document.write('<OPTION VALUE="#49667">III&ordf; q. 62 a. 4 co.'); | |
| 179 document.write('<OPTION VALUE="#49668">III&ordf; q. 62 a. 4 ad 1'); | |
| 180 document.write('<OPTION VALUE="#49669">III&ordf; q. 62 a. 4 ad 2'); | |
| 181 document.write('<OPTION VALUE="#49670">III&ordf; q. 62 a. 4 ad 3'); | |
| 182 document.write('<OPTION VALUE="#49671">III&ordf; q. 62 a. 4 ad 4'); | |
| 183 document.write('<OPTION VALUE="#49672">III&ordf; q. 62 a. 5 arg. 1'); | |
| 184 document.write('<OPTION VALUE="#49673">III&ordf; q. 62 a. 5 arg. 2'); | |
| 185 document.write('<OPTION VALUE="#49674">III&ordf; q. 62 a. 5 arg. 3'); | |
| 186 document.write('<OPTION VALUE="#49675">III&ordf; q. 62 a. 5 s. c.'); | |
| 187 document.write('<OPTION VALUE="#49676">III&ordf; q. 62 a. 5 co.'); | |
| 188 document.write('<OPTION VALUE="#49677">III&ordf; q. 62 a. 5 ad 1'); | |
| 189 document.write('<OPTION VALUE="#49678">III&ordf; q. 62 a. 5 ad 2'); | |
| 190 document.write('<OPTION VALUE="#49679">III&ordf; q. 62 a. 5 ad 3'); | |
| 191 document.write('<OPTION VALUE="#49680">III&ordf; q. 62 a. 6 arg. 1'); | |
| 192 document.write('<OPTION VALUE="#49681">III&ordf; q. 62 a. 6 arg. 2'); | |
| 193 document.write('<OPTION VALUE="#49682">III&ordf; q. 62 a. 6 arg. 3'); | |
| 194 document.write('<OPTION VALUE="#49683">III&ordf; q. 62 a. 6 s. c.'); | |
| 195 document.write('<OPTION VALUE="#49684">III&ordf; q. 62 a. 6 co.'); | |
| 196 document.write('<OPTION VALUE="#49685">III&ordf; q. 62 a. 6 ad 1'); | |
| 197 document.write('<OPTION VALUE="#49686">III&ordf; q. 62 a. 6 ad 2'); | |
| 198 document.write('<OPTION VALUE="#49687">III&ordf; q. 62 a. 6 ad 3'); | |
| 199 document.write('<OPTION VALUE="#49688">III&ordf; q. 63 pr.'); | |
| 200 document.write('<OPTION VALUE="#49689">III&ordf; q. 63 a. 1 arg. 1'); | |
| 201 document.write('<OPTION VALUE="#49690">III&ordf; q. 63 a. 1 arg. 2'); | |
| 202 document.write('<OPTION VALUE="#49691">III&ordf; q. 63 a. 1 arg. 3'); | |
| 203 document.write('<OPTION VALUE="#49692">III&ordf; q. 63 a. 1 s. c.'); | |
| 204 document.write('<OPTION VALUE="#49693">III&ordf; q. 63 a. 1 co.'); | |
| 205 document.write('<OPTION VALUE="#49694">III&ordf; q. 63 a. 1 ad 1'); | |
| 206 document.write('<OPTION VALUE="#49695">III&ordf; q. 63 a. 1 ad 2'); | |
| 207 document.write('<OPTION VALUE="#49696">III&ordf; q. 63 a. 1 ad 3'); | |
| 208 document.write('<OPTION VALUE="#49697">III&ordf; q. 63 a. 2 arg. 1'); | |
| 209 document.write('<OPTION VALUE="#49698">III&ordf; q. 63 a. 2 arg. 2'); | |
| 210 document.write('<OPTION VALUE="#49699">III&ordf; q. 63 a. 2 arg. 3'); | |
| 211 document.write('<OPTION VALUE="#49700">III&ordf; q. 63 a. 2 arg. 4'); | |
| 212 document.write('<OPTION VALUE="#49701">III&ordf; q. 63 a. 2 s. c.'); | |
| 213 document.write('<OPTION VALUE="#49702">III&ordf; q. 63 a. 2 co.'); | |
| 214 document.write('<OPTION VALUE="#49703">III&ordf; q. 63 a. 2 ad 1'); | |
| 215 document.write('<OPTION VALUE="#49704">III&ordf; q. 63 a. 2 ad 2'); | |
| 216 document.write('<OPTION VALUE="#49705">III&ordf; q. 63 a. 2 ad 3'); | |
| 217 document.write('<OPTION VALUE="#49706">III&ordf; q. 63 a. 2 ad 4'); | |
| 218 document.write('<OPTION VALUE="#49707">III&ordf; q. 63 a. 3 arg. 1'); | |
| 219 document.write('<OPTION VALUE="#49708">III&ordf; q. 63 a. 3 arg. 2'); | |
| 220 document.write('<OPTION VALUE="#49709">III&ordf; q. 63 a. 3 arg. 3'); | |
| 221 document.write('<OPTION VALUE="#49710">III&ordf; q. 63 a. 3 s. c.'); | |
| 222 document.write('<OPTION VALUE="#49711">III&ordf; q. 63 a. 3 co.'); | |
| 223 document.write('<OPTION VALUE="#49712">III&ordf; q. 63 a. 3 ad 1'); | |
| 224 document.write('<OPTION VALUE="#49713">III&ordf; q. 63 a. 3 ad 2'); | |
| 225 document.write('<OPTION VALUE="#49714">III&ordf; q. 63 a. 3 ad 3'); | |
| 226 document.write('<OPTION VALUE="#49715">III&ordf; q. 63 a. 4 arg. 1'); | |
| 227 document.write('<OPTION VALUE="#49716">III&ordf; q. 63 a. 4 arg. 2'); | |
| 228 document.write('<OPTION VALUE="#49717">III&ordf; q. 63 a. 4 arg. 3'); | |
| 229 document.write('<OPTION VALUE="#49718">III&ordf; q. 63 a. 4 s. c.'); | |
| 230 document.write('<OPTION VALUE="#49719">III&ordf; q. 63 a. 4 co.'); | |
| 231 document.write('<OPTION VALUE="#49720">III&ordf; q. 63 a. 4 ad 1'); | |
| 232 document.write('<OPTION VALUE="#49721">III&ordf; q. 63 a. 4 ad 2'); | |
| 233 document.write('<OPTION VALUE="#49722">III&ordf; q. 63 a. 4 ad 3'); | |
| 234 document.write('<OPTION VALUE="#49723">III&ordf; q. 63 a. 5 arg. 1'); | |
| 235 document.write('<OPTION VALUE="#49724">III&ordf; q. 63 a. 5 arg. 2'); | |
| 236 document.write('<OPTION VALUE="#49725">III&ordf; q. 63 a. 5 arg. 3'); | |
| 237 document.write('<OPTION VALUE="#49726">III&ordf; q. 63 a. 5 s. c.'); | |
| 238 document.write('<OPTION VALUE="#49727">III&ordf; q. 63 a. 5 co.'); | |
| 239 document.write('<OPTION VALUE="#49728">III&ordf; q. 63 a. 5 ad 1'); | |
| 240 document.write('<OPTION VALUE="#49729">III&ordf; q. 63 a. 5 ad 2'); | |
| 241 document.write('<OPTION VALUE="#49730">III&ordf; q. 63 a. 5 ad 3'); | |
| 242 document.write('<OPTION VALUE="#49731">III&ordf; q. 63 a. 6 arg. 1'); | |
| 243 document.write('<OPTION VALUE="#49732">III&ordf; q. 63 a. 6 arg. 2'); | |
| 244 document.write('<OPTION VALUE="#49733">III&ordf; q. 63 a. 6 arg. 3'); | |
| 245 document.write('<OPTION VALUE="#49734">III&ordf; q. 63 a. 6 s. c.'); | |
| 246 document.write('<OPTION VALUE="#49735">III&ordf; q. 63 a. 6 co.'); | |
| 247 document.write('<OPTION VALUE="#49736">III&ordf; q. 63 a. 6 ad 1'); | |
| 248 document.write('<OPTION VALUE="#49737">III&ordf; q. 63 a. 6 ad 2'); | |
| 249 document.write('<OPTION VALUE="#49738">III&ordf; q. 63 a. 6 ad 3'); | |
| 250 document.write('<OPTION VALUE="#49739">III&ordf; q. 64 pr.'); | |
| 251 document.write('<OPTION VALUE="#49740">III&ordf; q. 64 a. 1 arg. 1'); | |
| 252 document.write('<OPTION VALUE="#49741">III&ordf; q. 64 a. 1 arg. 2'); | |
| 253 document.write('<OPTION VALUE="#49742">III&ordf; q. 64 a. 1 arg. 3'); | |
| 254 document.write('<OPTION VALUE="#49743">III&ordf; q. 64 a. 1 s. c.'); | |
| 255 document.write('<OPTION VALUE="#49744">III&ordf; q. 64 a. 1 co.'); | |
| 256 document.write('<OPTION VALUE="#49745">III&ordf; q. 64 a. 1 ad 1'); | |
| 257 document.write('<OPTION VALUE="#49746">III&ordf; q. 64 a. 1 ad 2'); | |
| 258 document.write('<OPTION VALUE="#49747">III&ordf; q. 64 a. 1 ad 3'); | |
| 259 document.write('<OPTION VALUE="#49748">III&ordf; q. 64 a. 2 arg. 1'); | |
| 260 document.write('<OPTION VALUE="#49749">III&ordf; q. 64 a. 2 arg. 2'); | |
| 261 document.write('<OPTION VALUE="#49750">III&ordf; q. 64 a. 2 arg. 3'); | |
| 262 document.write('<OPTION VALUE="#49751">III&ordf; q. 64 a. 2 s. c.'); | |
| 263 document.write('<OPTION VALUE="#49752">III&ordf; q. 64 a. 2 co.'); | |
| 264 document.write('<OPTION VALUE="#49753">III&ordf; q. 64 a. 2 ad 1'); | |
| 265 document.write('<OPTION VALUE="#49754">III&ordf; q. 64 a. 2 ad 2'); | |
| 266 document.write('<OPTION VALUE="#49755">III&ordf; q. 64 a. 2 ad 3'); | |
| 267 document.write('<OPTION VALUE="#49756">III&ordf; q. 64 a. 3 arg. 1'); | |
| 268 document.write('<OPTION VALUE="#49757">III&ordf; q. 64 a. 3 arg. 2'); | |
| 269 document.write('<OPTION VALUE="#49758">III&ordf; q. 64 a. 3 arg. 3'); | |
| 270 document.write('<OPTION VALUE="#49759">III&ordf; q. 64 a. 3 arg. 4'); | |
| 271 document.write('<OPTION VALUE="#49760">III&ordf; q. 64 a. 3 arg. 5'); | |
| 272 document.write('<OPTION VALUE="#49761">III&ordf; q. 64 a. 3 s. c.'); | |
| 273 document.write('<OPTION VALUE="#49762">III&ordf; q. 64 a. 3 co.'); | |
| 274 document.write('<OPTION VALUE="#49763">III&ordf; q. 64 a. 3 ad 1'); | |
| 275 document.write('<OPTION VALUE="#49764">III&ordf; q. 64 a. 4 arg. 1'); | |
| 276 document.write('<OPTION VALUE="#49765">III&ordf; q. 64 a. 4 arg. 2'); | |
| 277 document.write('<OPTION VALUE="#49766">III&ordf; q. 64 a. 4 arg. 3'); | |
| 278 document.write('<OPTION VALUE="#49767">III&ordf; q. 64 a. 4 s. c.'); | |
| 279 document.write('<OPTION VALUE="#49768">III&ordf; q. 64 a. 4 co.'); | |
| 280 document.write('<OPTION VALUE="#49769">III&ordf; q. 64 a. 4 ad 1'); | |
| 281 document.write('<OPTION VALUE="#49770">III&ordf; q. 64 a. 4 ad 2'); | |
| 282 document.write('<OPTION VALUE="#49771">III&ordf; q. 64 a. 4 ad 3'); | |
| 283 document.write('<OPTION VALUE="#49772">III&ordf; q. 64 a. 5 arg. 1'); | |
| 284 document.write('<OPTION VALUE="#49773">III&ordf; q. 64 a. 5 arg. 2'); | |
| 285 document.write('<OPTION VALUE="#49774">III&ordf; q. 64 a. 5 arg. 3'); | |
| 286 document.write('<OPTION VALUE="#49775">III&ordf; q. 64 a. 5 s. c.'); | |
| 287 document.write('<OPTION VALUE="#49776">III&ordf; q. 64 a. 5 co.'); | |
| 288 document.write('<OPTION VALUE="#49777">III&ordf; q. 64 a. 5 ad 1'); | |
| 289 document.write('<OPTION VALUE="#49778">III&ordf; q. 64 a. 5 ad 2'); | |
| 290 document.write('<OPTION VALUE="#49779">III&ordf; q. 64 a. 5 ad 3'); | |
| 291 document.write('<OPTION VALUE="#49780">III&ordf; q. 64 a. 6 arg. 1'); | |
| 292 document.write('<OPTION VALUE="#49781">III&ordf; q. 64 a. 6 arg. 2'); | |
| 293 document.write('<OPTION VALUE="#49782">III&ordf; q. 64 a. 6 arg. 3'); | |
| 294 document.write('<OPTION VALUE="#49783">III&ordf; q. 64 a. 6 s. c.'); | |
| 295 document.write('<OPTION VALUE="#49784">III&ordf; q. 64 a. 6 co.'); | |
| 296 document.write('<OPTION VALUE="#49785">III&ordf; q. 64 a. 6 ad 1'); | |
| 297 document.write('<OPTION VALUE="#49786">III&ordf; q. 64 a. 6 ad 2'); | |
| 298 document.write('<OPTION VALUE="#49787">III&ordf; q. 64 a. 6 ad 3'); | |
| 299 document.write('<OPTION VALUE="#49788">III&ordf; q. 64 a. 7 arg. 1'); | |
| 300 document.write('<OPTION VALUE="#49789">III&ordf; q. 64 a. 7 arg. 2'); | |
| 301 document.write('<OPTION VALUE="#49790">III&ordf; q. 64 a. 7 arg. 3'); | |
| 302 document.write('<OPTION VALUE="#49791">III&ordf; q. 64 a. 7 s. c.'); | |
| 303 document.write('<OPTION VALUE="#49792">III&ordf; q. 64 a. 7 co.'); | |
| 304 document.write('<OPTION VALUE="#49793">III&ordf; q. 64 a. 7 ad 1'); | |
| 305 document.write('<OPTION VALUE="#49794">III&ordf; q. 64 a. 7 ad 2'); | |
| 306 document.write('<OPTION VALUE="#49795">III&ordf; q. 64 a. 7 ad 3'); | |
| 307 document.write('<OPTION VALUE="#49796">III&ordf; q. 64 a. 8 arg. 1'); | |
| 308 document.write('<OPTION VALUE="#49797">III&ordf; q. 64 a. 8 arg. 2'); | |
| 309 document.write('<OPTION VALUE="#49798">III&ordf; q. 64 a. 8 arg. 3'); | |
| 310 document.write('<OPTION VALUE="#49799">III&ordf; q. 64 a. 8 s. c.'); | |
| 311 document.write('<OPTION VALUE="#49800">III&ordf; q. 64 a. 8 co.'); | |
| 312 document.write('<OPTION VALUE="#49801">III&ordf; q. 64 a. 8 ad 1'); | |
| 313 document.write('<OPTION VALUE="#49802">III&ordf; q. 64 a. 8 ad 2'); | |
| 314 document.write('<OPTION VALUE="#49803">III&ordf; q. 64 a. 8 ad 3'); | |
| 315 document.write('<OPTION VALUE="#49804">III&ordf; q. 64 a. 9 arg. 1'); | |
| 316 document.write('<OPTION VALUE="#49805">III&ordf; q. 64 a. 9 arg. 2'); | |
| 317 document.write('<OPTION VALUE="#49806">III&ordf; q. 64 a. 9 arg. 3'); | |
| 318 document.write('<OPTION VALUE="#49807">III&ordf; q. 64 a. 9 s. c.'); | |
| 319 document.write('<OPTION VALUE="#49808">III&ordf; q. 64 a. 9 co.'); | |
| 320 document.write('<OPTION VALUE="#49809">III&ordf; q. 64 a. 9 ad 1'); | |
| 321 document.write('<OPTION VALUE="#49810">III&ordf; q. 64 a. 9 ad 2'); | |
| 322 document.write('<OPTION VALUE="#49811">III&ordf; q. 64 a. 9 ad 3'); | |
| 323 document.write('<OPTION VALUE="#49812">III&ordf; q. 64 a. 10 arg. 1'); | |
| 324 document.write('<OPTION VALUE="#49813">III&ordf; q. 64 a. 10 arg. 2'); | |
| 325 document.write('<OPTION VALUE="#49814">III&ordf; q. 64 a. 10 arg. 3'); | |
| 326 document.write('<OPTION VALUE="#49815">III&ordf; q. 64 a. 10 s. c.'); | |
| 327 document.write('<OPTION VALUE="#49816">III&ordf; q. 64 a. 10 co.'); | |
| 328 document.write('<OPTION VALUE="#49817">III&ordf; q. 64 a. 10 ad 1'); | |
| 329 document.write('<OPTION VALUE="#49818">III&ordf; q. 64 a. 10 ad 2'); | |
| 330 document.write('<OPTION VALUE="#49819">III&ordf; q. 64 a. 10 ad 3'); | |
| 331 document.write('<OPTION VALUE="#49820">III&ordf; q. 65 pr.'); | |
| 332 document.write('<OPTION VALUE="#49821">III&ordf; q. 65 a. 1 arg. 1'); | |
| 333 document.write('<OPTION VALUE="#49822">III&ordf; q. 65 a. 1 arg. 2'); | |
| 334 document.write('<OPTION VALUE="#49823">III&ordf; q. 65 a. 1 arg. 3'); | |
| 335 document.write('<OPTION VALUE="#49824">III&ordf; q. 65 a. 1 arg. 4'); | |
| 336 document.write('<OPTION VALUE="#49825">III&ordf; q. 65 a. 1 arg. 5'); | |
| 337 document.write('<OPTION VALUE="#49826">III&ordf; q. 65 a. 1 s. c. 1'); | |
| 338 document.write('<OPTION VALUE="#49827">III&ordf; q. 65 a. 1 s. c. 2'); | |
| 339 document.write('<OPTION VALUE="#49828">III&ordf; q. 65 a. 1 s. c. 3'); | |
| 340 document.write('<OPTION VALUE="#49829">III&ordf; q. 65 a. 1 co.'); | |
| 341 document.write('<OPTION VALUE="#49830">III&ordf; q. 65 a. 1 ad 1'); | |
| 342 document.write('<OPTION VALUE="#49831">III&ordf; q. 65 a. 1 ad 2'); | |
| 343 document.write('<OPTION VALUE="#49832">III&ordf; q. 65 a. 1 ad 3'); | |
| 344 document.write('<OPTION VALUE="#49833">III&ordf; q. 65 a. 1 ad 4'); | |
| 345 document.write('<OPTION VALUE="#49834">III&ordf; q. 65 a. 1 ad 5'); | |
| 346 document.write('<OPTION VALUE="#49835">III&ordf; q. 65 a. 1 ad 6'); | |
| 347 document.write('<OPTION VALUE="#49836">III&ordf; q. 65 a. 1 ad 7'); | |
| 348 document.write('<OPTION VALUE="#49837">III&ordf; q. 65 a. 1 ad 8'); | |
| 349 document.write('<OPTION VALUE="#49838">III&ordf; q. 65 a. 2 arg. 1'); | |
| 350 document.write('<OPTION VALUE="#49839">III&ordf; q. 65 a. 2 arg. 2'); | |
| 351 document.write('<OPTION VALUE="#49840">III&ordf; q. 65 a. 2 arg. 3'); | |
| 352 document.write('<OPTION VALUE="#49841">III&ordf; q. 65 a. 2 arg. 4'); | |
| 353 document.write('<OPTION VALUE="#49842">III&ordf; q. 65 a. 2 arg. 5'); | |
| 354 document.write('<OPTION VALUE="#49843">III&ordf; q. 65 a. 2 s. c.'); | |
| 355 document.write('<OPTION VALUE="#49844">III&ordf; q. 65 a. 2 co.'); | |
| 356 document.write('<OPTION VALUE="#49845">III&ordf; q. 65 a. 2 ad 1'); | |
| 357 document.write('<OPTION VALUE="#49846">III&ordf; q. 65 a. 2 ad 2'); | |
| 358 document.write('<OPTION VALUE="#49847">III&ordf; q. 65 a. 2 ad 3'); | |
| 359 document.write('<OPTION VALUE="#49848">III&ordf; q. 65 a. 2 ad 4'); | |
| 360 document.write('<OPTION VALUE="#49849">III&ordf; q. 65 a. 2 ad 5'); | |
| 361 document.write('<OPTION VALUE="#49850">III&ordf; q. 65 a. 3 arg. 1'); | |
| 362 document.write('<OPTION VALUE="#49851">III&ordf; q. 65 a. 3 arg. 2'); | |
| 363 document.write('<OPTION VALUE="#49852">III&ordf; q. 65 a. 3 arg. 3'); | |
| 364 document.write('<OPTION VALUE="#49853">III&ordf; q. 65 a. 3 arg. 4'); | |
| 365 document.write('<OPTION VALUE="#49854">III&ordf; q. 65 a. 3 s. c.'); | |
| 366 document.write('<OPTION VALUE="#49855">III&ordf; q. 65 a. 3 co.'); | |
| 367 document.write('<OPTION VALUE="#49856">III&ordf; q. 65 a. 3 ad 1'); | |
| 368 document.write('<OPTION VALUE="#49857">III&ordf; q. 65 a. 3 ad 2'); | |
| 369 document.write('<OPTION VALUE="#49858">III&ordf; q. 65 a. 3 ad 3'); | |
| 370 document.write('<OPTION VALUE="#49859">III&ordf; q. 65 a. 3 ad 4'); | |
| 371 document.write('<OPTION VALUE="#49860">III&ordf; q. 65 a. 4 arg. 1'); | |
| 372 document.write('<OPTION VALUE="#49861">III&ordf; q. 65 a. 4 arg. 2'); | |
| 373 document.write('<OPTION VALUE="#49862">III&ordf; q. 65 a. 4 arg. 3'); | |
| 374 document.write('<OPTION VALUE="#49863">III&ordf; q. 65 a. 4 s. c.'); | |
| 375 document.write('<OPTION VALUE="#49864">III&ordf; q. 65 a. 4 co.'); | |
| 376 document.write('<OPTION VALUE="#49865">III&ordf; q. 65 a. 4 ad 1'); | |
| 377 document.write('<OPTION VALUE="#49866">III&ordf; q. 65 a. 4 ad 2'); | |
| 378 document.write('<OPTION VALUE="#49867">III&ordf; q. 65 a. 4 ad 3'); | |
| 379 document.write('<\/SELECT>'); | |
| 380 document.write('<BR><BR>'); | |
| 381 document.write('<INPUT TYPE="button" VALUE="Agedum" ONCLICK="go()">'); | |
| 382 document.write('<\/FORM>'); | |
| 383 // --> | |
| 384 // | |
| 385 </script><br/> | |
| 386 <hr/> | |
| 387 <br/></div><div class="q" id="q60"><h2>Quaestio 60</h2><div class="p"><h3>Prooemium</h3><p title="III q. 60 pr."><a name="49539"><span class="ref">[49539] | |
| 388 IIIª q. 60 pr.</span></a> Post considerationem eorum quae | |
| 28 | 389 pertinent ad mysteria verbi incarnati, considerandum est de |
| 390 Ecclesiae sacramentis, quae ab ipso verbo incarnato efficaciam | |
| 391 habent. Et prima consideratio erit de sacramentis in communi; | |
| 392 secunda de unoquoque sacramentorum in speciali. Circa primum | |
| 393 quinque consideranda sunt, primo, quid sit sacramentum; secundo, de | |
| 394 necessitate sacramentorum; tertio, de effectibus sacramentorum; | |
| 395 quarto, de causa eorum; quinto, de numero. Circa primum quaeruntur | |
| 396 octo. Primo, utrum sacramentum sit in genere signi. Secundo, utrum | |
| 397 omne signum rei sacrae sit sacramentum. Tertio, utrum sacramentum | |
| 398 sit signum unius rei tantum, vel plurium. Quarto, utrum sacramentum | |
| 399 sit signum quod est res sensibilis. Quinto, utrum ad sacramentum | |
| 400 requiratur determinata res sensibilis. Sexto, utrum ad sacramentum | |
| 401 requiratur significatio quae est per verba. Septimo, utrum | |
| 402 requirantur determinata verba. Octavo, utrum illis verbis possit | |
| 53 | 403 aliquid addi vel subtrahi.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 1</h3><p title="III q. 60 a. 1 arg. 1"><a name="49540"><span class="ref">[49540] IIIª q. 60 a. 1 arg. 1</span></a> Ad primum sic |
| 28 | 404 proceditur. Videtur quod sacramentum non sit in genere signi. |
| 405 Videtur enim sacramentum dici a sacrando, sicut medicamentum a | |
| 406 medicando. Sed hoc magis videtur pertinere ad rationem causae quam | |
| 407 ad rationem signi. Ergo sacramentum magis est in genere causae quam | |
| 53 | 408 in genere signi.</p><p title="III q. 60 a. 1 arg. 2"><a name="49541"><span class="ref">[49541] IIIª q. 60 a. 1 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 409 sacramentum videtur occultum aliquid significare, secundum illud |
| 410 Tob. XII, <i>sacramentum regis abscondere bonum est</i>; et Ephes. | |
| 411 III, <i>quae sit dispensatio sacramenti absconditi a saeculis in | |
| 412 Deo</i>. Sed id quod est absconditum, videtur esse contra rationem | |
| 413 signi, nam <i>signum est quod, praeter speciem quam sensibus | |
| 414 ingerit, facit aliquid aliud in cognitionem venire</i>, ut patet | |
| 415 per Augustinum, in II de Doct. Christ. Ergo videtur quod | |
| 53 | 416 sacramentum non sit in genere signi.</p><p title="III q. 60 a. 1 arg. 3"><a name="49542"><span class="ref">[49542] IIIª q. 60 a. 1 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 417 iuramentum quandoque sacramentum nominatur, dicitur enim in |
| 418 decretis, XXII Caus., qu. V, <i>parvuli qui sine aetate rationabili | |
| 419 sunt, non cogantur iurare, et qui semel periuratus fuerit, nec | |
| 420 testis sit post hoc, nec ad sacramentum</i>, idest ad iuramentum, | |
| 421 <i>accedat</i>. Sed iuramentum non pertinet ad rationem signi. Ergo | |
| 53 | 422 videtur quod sacramentum non sit in genere signi.</p><p title="III q. 60 a. 1 s. c."><a name="49543"><span class="ref">[49543] IIIª q. 60 a. 1 s. c.</span></a> Sed contra est |
| 28 | 423 quod Augustinus dicit, in X de Civ. Dei, <i>sacrificium visibile |
| 424 invisibilis sacrificii sacramentum, idest sacrum signum, | |
| 53 | 425 est</i>.</p><p title="III q. 60 a. 1 co."><a name="49544"><span class="ref">[49544] IIIª q. 60 a. 1 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 426 dicendum quod omnia quae habent ordinem ad unum aliquid, licet |
| 427 diversimode, ab illo denominari possunt, sicut a sanitate quae est | |
| 428 in animali, denominatur sanum non solum animal, quod est sanitatis | |
| 429 subiectum, sed dicitur medicina sana inquantum est sanitatis | |
| 430 effectiva, diaeta vero inquantum est conservativa eiusdem, et urina | |
| 431 inquantum est significativa ipsius. Sic igitur sacramentum potest | |
| 432 aliquid dici vel quia in se habet aliquam sanctitatem occultam, et | |
| 433 secundum hoc sacramentum idem est quod sacrum secretum, vel quia | |
| 434 habet aliquem ordinem ad hanc sanctitatem, vel causae vel signi vel | |
| 435 secundum quamcumque aliam habitudinem. Specialiter autem nunc | |
| 436 loquimur de sacramentis secundum quod important habitudinem signi. | |
| 53 | 437 Et secundum hoc sacramentum ponitur in genere signi.</p><p title="III q. 60 a. 1 ad 1"><a name="49545"><span class="ref">[49545] IIIª q. 60 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum ergo |
| 28 | 438 dicendum quod, quia medicina se habet ut causa effectiva sanitatis, |
| 439 inde est quod omnia denominata a medicina dicuntur per ordinem ad | |
| 440 unum primum agens, et per hoc, medicamentum importat causalitatem | |
| 441 quandam. Sed sanctitas, a qua denominatur sacramentum, non | |
| 442 significatur per modum causae efficientis, sed magis per modum | |
| 443 causae formalis vel finalis. Et ideo non oportet quod sacramentum | |
| 53 | 444 semper importet causalitatem.</p><p title="III q. 60 a. 1 ad 2"><a name="49546"><span class="ref">[49546] IIIª q. 60 a. 1 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 445 dicendum quod ratio illa procedit secundum quod sacramentum idem |
| 446 est quod sacrum secretum. Dicitur autem non solum Dei secretum, sed | |
| 447 etiam regis, esse sacrum et sacramentum. Quia secundum antiquos | |
| 448 sancta vel sacrosancta dicebantur quaecumque violari non licebat, | |
| 449 sicut etiam muri civitatis, et personae in dignitatibus | |
| 450 constitutae. Et ideo illa secreta, sive divina sive humana, quae | |
| 451 non licet violari quibuslibet publicando, dicuntur sacra vel | |
| 53 | 452 sacramenta.</p><p title="III q. 60 a. 1 ad 3"><a name="49547"><span class="ref">[49547] IIIª q. 60 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 453 dicendum quod etiam iuramentum habet quandam habitudinem ad res |
| 454 sacras, inquantum scilicet est quaedam contestatio facta per | |
| 455 aliquod sacrum. Et secundum hoc dicitur esse sacramentum, non eadem | |
| 456 ratione qua nunc loquimur de sacramentis; non tamen aequivoce | |
| 457 sumpto nomine sacramenti, sed analogice, scilicet secundum diversam | |
| 53 | 458 habitudinem ad aliquid unum, quod est res sacra.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 2</h3><p title="III q. 60 a. 2 arg. 1"><a name="49548"><span class="ref">[49548] IIIª q. 60 a. 2 arg. 1</span></a> Ad secundum |
| 28 | 459 sic proceditur. Videtur quod non omne signum rei sacrae sit |
| 460 sacramentum. Omnes enim creaturae sensibiles sunt signa rerum | |
| 461 sacrarum, secundum illud Rom. I, <i>invisibilia Dei per ea quae | |
| 462 facta sunt intellecta conspiciuntur</i>. Nec tamen omnes res | |
| 463 sensibiles possunt dici sacramenta. Non ergo omne signum rei sacrae | |
| 53 | 464 est sacramentum.</p><p title="III q. 60 a. 2 arg. 2"><a name="49549"><span class="ref">[49549] IIIª q. 60 a. 2 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 465 omnia quae in veteri lege fiebant, Christum figurabant, qui est |
| 466 sanctus sanctorum, secundum illud I Cor. X, <i>omnia in figura | |
| 467 contingebant illis</i>, et Coloss. II, <i>quae sunt umbra | |
| 468 futurorum, corpus autem Christi</i>. Nec tamen omnia gesta patrum | |
| 469 veteris testamenti, vel etiam omnes caeremoniae legis, sunt | |
| 470 sacramenta, sed quaedam specialiter, sicut in secunda parte habitum | |
| 471 est. Ergo videtur quod non omne signum sacrae rei sit | |
| 53 | 472 sacramentum.</p><p title="III q. 60 a. 2 arg. 3"><a name="49550"><span class="ref">[49550] IIIª q. 60 a. 2 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 473 etiam in novo testamento multa geruntur in signum alicuius rei |
| 474 sacrae, quae tamen non dicuntur sacramenta, sicut aspersio aquae | |
| 475 benedictae, consecratio altaris, et consimilia. Non ergo omne | |
| 53 | 476 signum rei sacrae est sacramentum.</p><p title="III q. 60 a. 2 s. c."><a name="49551"><span class="ref">[49551] IIIª q. 60 a. 2 s. c.</span></a> Sed contra est |
| 28 | 477 quod definitio convertitur cum definito. Sed quidam definiunt |
| 478 sacramentum per hoc quod est sacrae rei signum, et hoc etiam | |
| 479 videtur ex auctoritate Augustini supra inducta. Ergo videtur quod | |
| 53 | 480 omne signum rei sacrae sit sacramentum.</p><p title="III q. 60 a. 2 co."><a name="49552"><span class="ref">[49552] IIIª q. 60 a. 2 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 481 dicendum quod signa dantur hominibus, quorum est per nota ad ignota |
| 482 pervenire. Et ideo proprie dicitur sacramentum quod est signum | |
| 483 alicuius rei sacrae ad homines pertinentis, ut scilicet proprie | |
| 484 dicatur sacramentum, secundum quod nunc de sacramentis loquimur, | |
| 53 | 485 quod est signum rei sacrae inquantum est sanctificans homines.</p><p title="III q. 60 a. 2 ad 1"><a name="49553"><span class="ref">[49553] IIIª q. 60 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum ergo |
| 28 | 486 dicendum quod creaturae sensibiles significant aliquid sacrum, |
| 487 scilicet sapientiam et bonitatem divinam, inquantum sunt in seipsis | |
| 488 sacra, non autem inquantum nos per ea sanctificamur. Et ideo non | |
| 489 possunt dici sacramenta secundum quod nunc loquimur de | |
| 53 | 490 sacramentis.</p><p title="III q. 60 a. 2 ad 2"><a name="49554"><span class="ref">[49554] IIIª q. 60 a. 2 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 491 dicendum quod quaedam ad vetus testamentum pertinentia |
| 492 significabant sanctitatem Christi secundum quod in se sanctus est. | |
| 493 Quaedam vero significabant sanctitatem eius inquantum per eam nos | |
| 494 sanctificamur, sicut immolatio agni paschalis significabat | |
| 495 immolationem Christi, qua sanctificati sumus. Et talia dicuntur | |
| 53 | 496 proprie veteris legis sacramenta.</p><p title="III q. 60 a. 2 ad 3"><a name="49555"><span class="ref">[49555] IIIª q. 60 a. 2 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 497 dicendum quod res denominantur a fine et complemento. Dispositio |
| 498 autem non est finis, sed perfectio. Et ideo ea quae significant | |
| 499 dispositionem ad sanctitatem, non dicuntur sacramenta, de quibus | |
| 500 procedit obiectio; sed solum ea quae significant perfectionem | |
| 53 | 501 sanctitatis humanae.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 3</h3><p title="III q. 60 a. 3 arg. 1"><a name="49556"><span class="ref">[49556] IIIª q. 60 a. 3 arg. 1</span></a> Ad tertium sic |
| 28 | 502 proceditur. Videtur quod sacramentum non sit signum nisi unius rei. |
| 503 Id enim quo multa significantur, est signum ambiguum, et per | |
| 504 consequens fallendi occasio, sicut patet de nominibus aequivocis. | |
| 505 Sed omnis fallacia debet removeri a Christiana religione, secundum | |
| 506 illud Coloss. II, <i>videte ne quis vos seducat per philosophiam et | |
| 507 inanem fallaciam</i>. Ergo videtur quod sacramentum non sit signum | |
| 53 | 508 plurium rerum.</p><p title="III q. 60 a. 3 arg. 2"><a name="49557"><span class="ref">[49557] IIIª q. 60 a. 3 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 509 sicut dictum est, sacramentum significat rem sacram inquantum est |
| 510 humanae sanctificationis causa. Sed una sola est causa | |
| 511 sanctificationis humanae, scilicet sanguis Christi, secundum illud | |
| 512 Heb. ult., <i>Iesus, ut sanctificaret per suum sanguinem populum, | |
| 513 extra portam passus est</i>. Ergo videtur quod sacramentum non | |
| 53 | 514 significet plura.</p><p title="III q. 60 a. 3 arg. 3"><a name="49558"><span class="ref">[49558] IIIª q. 60 a. 3 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 515 dictum est quod sacramentum proprie significat ipsum finem |
| 516 sanctificationis. Sed finis sanctificationis est vita aeterna, | |
| 517 secundum illud Rom. VI, <i>habetis fructum vestrum in | |
| 518 sanctificatione, finem vero vitam aeternam</i>. Ergo videtur quod | |
| 519 sacramenta non significent nisi unam rem, scilicet vitam | |
| 53 | 520 aeternam.</p><p title="III q. 60 a. 3 s. c."><a name="49559"><span class="ref">[49559] IIIª q. 60 a. 3 s. c.</span></a> Sed contra est |
| 28 | 521 quod in sacramento altaris est duplex res significata, scilicet |
| 522 corpus Christi verum et mysticum, ut Augustinus dicit, in libro | |
| 53 | 523 sententiarum prosperi.</p><p title="III q. 60 a. 3 co."><a name="49560"><span class="ref">[49560] IIIª q. 60 a. 3 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 524 dicendum quod, sicut dictum est, sacramentum proprie dicitur quod |
| 525 ordinatur ad significandam nostram sanctificationem. In qua tria | |
| 526 possunt considerari, videlicet ipsa causa sanctificationis nostrae, | |
| 527 quae est passio Christi; et forma nostrae sanctificationis, quae | |
| 528 consistit in gratia et virtutibus; et ultimus finis nostrae | |
| 529 sanctificationis, qui est vita aeterna. Et haec omnia per | |
| 530 sacramenta significantur. Unde sacramentum est et signum | |
| 531 rememorativum eius quod praecessit, scilicet passionis Christi; et | |
| 532 demonstrativum eius quod in nobis efficitur per Christi passionem, | |
| 533 scilicet gratiae; et prognosticum, idest praenuntiativum, futurae | |
| 53 | 534 gloriae.</p><p title="III q. 60 a. 3 ad 1"><a name="49561"><span class="ref">[49561] IIIª q. 60 a. 3 ad 1</span></a> Ad primum ergo |
| 28 | 535 dicendum quod tunc est signum ambiguum, praebens occasionem |
| 536 fallendi, quando significat multa quorum unum non ordinatur ad | |
| 537 aliud. Sed quando significat multa secundum quod ex eis quodam | |
| 538 ordine efficitur unum, tunc non est signum ambiguum, sed certum, | |
| 539 sicut hoc nomen homo significat animam et corpus prout ex eis | |
| 540 constituitur humana natura. Et hoc modo sacramentum significat tria | |
| 53 | 541 praedicta secundum quod quodam ordine sunt unum.</p><p title="III q. 60 a. 3 ad 2"><a name="49562"><span class="ref">[49562] IIIª q. 60 a. 3 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 542 dicendum quod sacramentum, in hoc quod significat rem |
| 543 sanctificantem, oportet quod significet effectum, qui intelligitur | |
| 53 | 544 in ipsa causa sanctificante prout est causa sanctificans.</p><p title="III q. 60 a. 3 ad 3"><a name="49563"><span class="ref">[49563] IIIª q. 60 a. 3 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 545 dicendum quod sufficit ad rationem sacramenti quod significet |
| 546 perfectionem quae est forma, nec oportet quod solum significet | |
| 53 | 547 perfectionem quae est finis.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 4</h3><p title="III q. 60 a. 4 arg. 1"><a name="49564"><span class="ref">[49564] IIIª q. 60 a. 4 arg. 1</span></a> Ad quartum sic |
| 28 | 548 proceditur. Videtur quod sacramentum non semper sit aliqua res |
| 549 sensibilis. Quia secundum philosophum, in libro priorum, omnis | |
| 550 effectus suae causae signum est. Sed sicut sunt quidam effectus | |
| 551 sensibiles, ita etiam sunt quidam effectus intelligibiles, sicut | |
| 552 scientia est effectus demonstrationis. Ergo non omne signum est | |
| 553 sensibile. Sufficit autem ad rationem sacramenti quod sit signum | |
| 554 alicuius rei sacrae inquantum homo per eam sanctificatur, ut supra | |
| 555 dictum est. Non ergo requiritur ad sacramentum quod sit aliqua res | |
| 53 | 556 sensibilis.</p><p title="III q. 60 a. 4 arg. 2"><a name="49565"><span class="ref">[49565] IIIª q. 60 a. 4 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 557 sacramenta pertinent ad regnum Dei et cultum Dei. Sed res |
| 558 sensibiles non videntur pertinere ad cultum Dei, dicitur enim Ioan. | |
| 559 IV, <i>spiritus est Deus, et eos qui adorant eum, in spiritu et | |
| 560 veritate adorare oportet</i>; et Rom. XIV, <i>non est regnum Dei | |
| 561 esca et potus</i>. Ergo res sensibiles non requiruntur ad | |
| 53 | 562 sacramenta.</p><p title="III q. 60 a. 4 arg. 3"><a name="49566"><span class="ref">[49566] IIIª q. 60 a. 4 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 563 Augustinus dicit, in libro de Lib. Arbit., quod <i>res sensibiles |
| 564 sunt minima bona, sine quibus homo recte vivere potest</i>. Sed | |
| 565 sacramenta sunt de necessitate salutis humanae, ut infra patebit, | |
| 566 et ita sine eis homo recte vivere non potest. Non ergo res | |
| 53 | 567 sensibiles requiruntur ad sacramenta.</p><p title="III q. 60 a. 4 s. c."><a name="49567"><span class="ref">[49567] IIIª q. 60 a. 4 s. c.</span></a> Sed contra est |
| 28 | 568 quod Augustinus dicit, super Ioan., <i>accedit verbum ad elementum, |
| 569 et fit sacramentum</i>. Et loquitur ibi de elemento sensibili, quod | |
| 53 | 570 est aqua. Ergo res sensibiles requiruntur ad sacramenta.</p><p title="III q. 60 a. 4 co."><a name="49568"><span class="ref">[49568] IIIª q. 60 a. 4 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 571 dicendum quod divina sapientia unicuique rei providet secundum suum |
| 572 modum, et propter hoc dicitur, Sap. VIII, quod <i>suaviter disponit | |
| 573 omnia</i>. Unde et Matth. XXV dicitur quod <i>dividit unicuique | |
| 574 secundum propriam virtutem</i>. Est autem homini connaturale ut per | |
| 575 sensibilia perveniat in cognitionem intelligibilium. Signum autem | |
| 576 est per quod aliquis devenit in cognitionem alterius. Unde, cum res | |
| 577 sacrae quae per sacramenta significantur, sint quaedam spiritualia | |
| 578 et intelligibilia bona quibus homo sanctificatur, consequens est ut | |
| 579 per aliquas res sensibiles significatio sacramenti impleatur, sicut | |
| 580 etiam per similitudinem sensibilium rerum in divina Scriptura res | |
| 581 spirituales nobis describuntur. Et inde est quod ad sacramenta | |
| 582 requiruntur res sensibiles, ut etiam Dionysius probat, in I cap. | |
| 53 | 583 caelestis hierarchiae.</p><p title="III q. 60 a. 4 ad 1"><a name="49569"><span class="ref">[49569] IIIª q. 60 a. 4 ad 1</span></a> Ad primum ergo |
| 28 | 584 dicendum quod unumquodque praecipue denominatur et definitur |
| 585 secundum illud quod convenit ei primo et per se, non autem per id | |
| 586 quod convenit ei per aliud. Effectus autem sensibilis per se habet | |
| 587 quod ducat in cognitionem alterius, quasi primo et per se homini | |
| 588 innotescens, quia omnis nostra cognitio a sensu initium habet. | |
| 589 Effectus autem intelligibiles non habent quod possint ducere in | |
| 590 cognitionem alterius nisi inquantum sunt per aliud manifestati, | |
| 591 idest per aliqua sensibilia. Et inde est quod primo et | |
| 592 principaliter dicuntur signa quae sensibus offeruntur, sicut | |
| 593 Augustinus dicit, in II de Doct. Christ., quod <i>signum est quod, | |
| 594 praeter speciem quam ingerit sensibus, facit aliquid aliud in | |
| 595 cognitionem venire</i>. Effectus autem intelligibiles non habent | |
| 596 rationem signi nisi secundum quod sunt manifestati per aliqua | |
| 597 signa. Et per hunc etiam modum quaedam quae non sunt sensibilia, | |
| 598 dicuntur quodammodo sacramenta, inquantum sunt significata per | |
| 53 | 599 aliqua sensibilia, de quibus infra agetur.</p><p title="III q. 60 a. 4 ad 2"><a name="49570"><span class="ref">[49570] IIIª q. 60 a. 4 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 600 dicendum, quod res sensibiles, prout in sua natura considerantur, |
| 601 non pertinent ad cultum vel regnum Dei, sed solum secundum quod | |
| 53 | 602 sunt signa spiritualium rerum, in quibus regnum Dei consistit.</p><p title="III q. 60 a. 4 ad 3"><a name="49571"><span class="ref">[49571] IIIª q. 60 a. 4 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 603 dicendum quod Augustinus ibi loquitur de rebus sensibilibus |
| 604 secundum quod in sua natura considerantur, non autem secundum quod | |
| 53 | 605 assumuntur ad significandum spiritualia, quae sunt maxima bona.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 5</h3><p title="III q. 60 a. 5 arg. 1"><a name="49572"><span class="ref">[49572] IIIª q. 60 a. 5 arg. 1</span></a> Ad quintum sic |
| 28 | 606 proceditur. Videtur quod non requirantur determinatae res ad |
| 607 sacramenta. Res enim sensibiles requiruntur in sacramentis ad | |
| 608 significandum, ut dictum est. Sed nihil prohibet diversis rebus | |
| 609 sensibilibus idem significari, sicut in sacra Scriptura Deus | |
| 610 aliquando metaphorice significatur per lapidem, quandoque per | |
| 611 leonem, quandoque per solem, aut aliquid huiusmodi. Ergo videtur | |
| 612 quod diversae res possint congruere eidem sacramento. Non ergo | |
| 53 | 613 determinatae res in sacramentis requiruntur.</p><p title="III q. 60 a. 5 arg. 2"><a name="49573"><span class="ref">[49573] IIIª q. 60 a. 5 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 614 magis necessaria est salus animae quam salus corporis. Sed in |
| 615 medicinis corporalibus, quae ad salutem corporis ordinantur, potest | |
| 616 una res pro alia poni in eius defectu. Ergo multo magis in | |
| 617 sacramentis, quae sunt medicinae spirituales ad salutem animae | |
| 618 ordinatae, poterit una res assumi pro alia quando illa | |
| 53 | 619 defuerit.</p><p title="III q. 60 a. 5 arg. 3"><a name="49574"><span class="ref">[49574] IIIª q. 60 a. 5 arg. 3</span></a> Praeterea, non |
| 28 | 620 est conveniens ut hominum salus arctetur per legem divinam, et |
| 621 praecipue per legem Christi, qui venit omnes salvare. Sed in statu | |
| 622 legis naturae non requirebantur in sacramentis aliquae res | |
| 623 determinatae, sed ex voto assumebantur, ut patet Gen. XXVIII, ubi | |
| 624 se Iacob vovit Deo decimas et hostias pacificas oblaturum. Ergo | |
| 625 videtur quod non debuit arctari homo, et praecipue in nova lege, ad | |
| 53 | 626 alicuius rei determinatae usum in sacramentis.</p><p title="III q. 60 a. 5 s. c."><a name="49575"><span class="ref">[49575] IIIª q. 60 a. 5 s. c.</span></a> Sed contra est |
| 28 | 627 quod dominus dicit, Ioan. III, <i>nisi quis renatus fuerit ex aqua |
| 53 | 628 et spiritu sancto, non potest introire in regnum Dei</i>.</p><p title="III q. 60 a. 5 co."><a name="49576"><span class="ref">[49576] IIIª q. 60 a. 5 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 629 dicendum quod in usu sacramentorum duo possunt considerari, |
| 630 scilicet cultus divinus, et sanctificatio hominis, quorum primum | |
| 631 pertinet ad hominem per comparationem ad Deum, secundum autem e | |
| 632 converso pertinet ad Deum per comparationem ad hominem. Non autem | |
| 633 pertinet ad aliquem determinare quod est in potestate alterius, sed | |
| 634 solum illud quod est in sua potestate. Quia igitur sanctificatio | |
| 635 hominis est in potestate Dei sanctificantis, non pertinet ad | |
| 636 hominem suo iudicio assumere res quibus sanctificetur, sed hoc | |
| 637 debet esse ex divina institutione determinatum. Et ideo in | |
| 638 sacramentis novae legis, quibus homines sanctificantur, secundum | |
| 639 illud I Cor. VI, <i>abluti estis, sanctificati estis</i>, oportet | |
| 53 | 640 uti rebus ex divina institutione determinatis.</p><p title="III q. 60 a. 5 ad 1"><a name="49577"><span class="ref">[49577] IIIª q. 60 a. 5 ad 1</span></a> Ad primum ergo |
| 28 | 641 dicendum quod, si idem possit per diversa signa significari, |
| 642 determinare tamen quo signo sit utendum ad significandum, pertinet | |
| 643 ad significantem. Deus autem est qui nobis significat spiritualia | |
| 644 per res sensibiles in sacramentis, et per verba similitudinaria in | |
| 645 Scripturis. Et ideo, sicut iudicio spiritus sancti determinatum est | |
| 646 quibus similitudinibus in certis Scripturae locis res spirituales | |
| 647 significentur, ita etiam debet esse divina institutione | |
| 648 determinatum quae res ad significandum assumantur in hoc vel in | |
| 53 | 649 illo sacramento.</p><p title="III q. 60 a. 5 ad 2"><a name="49578"><span class="ref">[49578] IIIª q. 60 a. 5 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 650 dicendum quod res sensibiles habent naturaliter sibi inditas |
| 651 virtutes conferentes ad corporalem salutem, et ideo non refert, si | |
| 652 duae earum eandem virtutem habeant, qua quis utatur. Sed ad | |
| 653 sanctificationem non ordinantur ex aliqua virtute naturaliter | |
| 654 indita, sed solum ex institutione divina. Et ideo oportuit | |
| 655 divinitus determinari quibus rebus sensibilibus sit in sacramentis | |
| 53 | 656 utendum.</p><p title="III q. 60 a. 5 ad 3"><a name="49579"><span class="ref">[49579] IIIª q. 60 a. 5 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 657 dicendum quod, sicut Augustinus dicit, XIX contra Faust., diversa |
| 658 sacramenta diversis temporibus congruunt, sicut etiam diversis | |
| 659 verbis significantur diversa tempora, scilicet praesens, | |
| 660 praeteritum et futurum. Et ideo, sicut in statu legis naturae | |
| 661 homines, nulla lege exterius data, solo interiori instinctu | |
| 662 movebantur ad Deum colendum, ita etiam ex interiori instinctu | |
| 663 determinabatur eis quibus rebus sensibilibus ad Dei cultum | |
| 664 uterentur. Postmodum vero necesse fuit etiam exterius legem dari, | |
| 665 tum propter obscurationem legis naturae ex peccatis hominum; tum | |
| 666 etiam ad expressiorem significationem gratiae Christi, per quam | |
| 667 humanum genus sanctificatur. Et ideo etiam necesse fuit res | |
| 668 determinari quibus homines uterentur in sacramentis. Nec propter | |
| 669 hoc arctatur via salutis, quia res quarum usus est necessarius in | |
| 670 sacramentis, vel communiter habentur, vel parvo studio adhibito | |
| 53 | 671 haberi possunt.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 6</h3><p title="III q. 60 a. 6 arg. 1"><a name="49580"><span class="ref">[49580] IIIª q. 60 a. 6 arg. 1</span></a> Ad sextum sic |
| 28 | 672 proceditur. Videtur quod in significatione sacramentorum non |
| 673 requirantur verba. Dicit enim Augustinus, contra Faustum, libro | |
| 674 XIX, <i>quid sunt aliud quaeque corporalia sacramenta nisi quasi | |
| 675 quaedam verba visibilia?</i> Et sic videtur quod addere verba rebus | |
| 676 sensibilibus in sacramentis sit addere verba verbis. Sed hoc est | |
| 677 superfluum. Non ergo requiruntur verba cum rebus sensibilibus in | |
| 53 | 678 sacramentis.</p><p title="III q. 60 a. 6 arg. 2"><a name="49581"><span class="ref">[49581] IIIª q. 60 a. 6 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 679 sacramentum est aliquid unum. Ex his autem quae sunt diversorum |
| 680 generum, non videtur posse aliquid unum fieri. Cum igitur res | |
| 681 sensibiles et verba sint diversorum generum, quia res sensibiles | |
| 682 sunt a natura, verba autem a ratione; videtur quod in sacramentis | |
| 53 | 683 non requirantur verba cum rebus sensibilibus.</p><p title="III q. 60 a. 6 arg. 3"><a name="49582"><span class="ref">[49582] IIIª q. 60 a. 6 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 684 sacramenta novae legis succedunt sacramentis veteris legis, quia, |
| 685 illis ablatis, ista sunt instituta, ut Augustinus dicit, XIX contra | |
| 686 Faustum. Sed in sacramentis veteris legis non requirebatur aliqua | |
| 53 | 687 forma verborum. Ergo nec in sacramentis novae legis.</p><p title="III q. 60 a. 6 s. c."><a name="49583"><span class="ref">[49583] IIIª q. 60 a. 6 s. c.</span></a> Sed contra est |
| 28 | 688 quod apostolus dicit, Ephes. V, <i>Christus dilexit Ecclesiam, et |
| 689 tradidit semetipsum pro ea, ut illam sanctificaret, mundans eam | |
| 690 lavacro aquae in verbo vitae</i>. Et Augustinus dicit, super Ioan., | |
| 53 | 691 <i>accedit verbum ad elementum, et fit sacramentum</i>.</p><p title="III q. 60 a. 6 co."><a name="49584"><span class="ref">[49584] IIIª q. 60 a. 6 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 692 dicendum quod sacramenta, sicut dictum est, adhibentur ad hominum |
| 693 sanctificationem sicut quaedam signa. Tripliciter ergo considerari | |
| 694 possunt, et quolibet modo congruit eis quod verba rebus | |
| 695 sensibilibus adiungantur. Primo enim possunt considerari ex parte | |
| 696 causae sanctificantis, quae est verbum incarnatum, cui sacramentum | |
| 697 quodammodo conformatur in hoc quod rei sensibili verbum adhibetur, | |
| 698 sicut in mysterio incarnationis carni sensibili est verbum Dei | |
| 699 unitum. Secundo possunt considerari sacramenta ex parte hominis qui | |
| 700 sanctificatur, qui componitur ex anima et corpore, cui | |
| 701 proportionatur sacramentalis medicina, quae per rem visibilem | |
| 702 corpus tangit, et per verbum ab anima creditur. Unde Augustinus | |
| 703 dicit, super illud Ioan. XV, <i>iam vos mundi estis propter | |
| 704 sermonem etc., unde ista est tanta virtus aquae ut corpus tangat et | |
| 705 cor abluat, nisi faciente verbo, non quia dicitur, sed quia | |
| 706 creditur?</i> Tertio potest considerari ex parte ipsius | |
| 707 significationis sacramentalis. Dicit autem Augustinus, in II de | |
| 708 Doct. Christ., quod <i>verba inter homines obtinuerunt principatum | |
| 709 significandi</i>, quia verba diversimode formari possunt ad | |
| 710 significandos diversos conceptus mentis, et propter hoc per verba | |
| 711 magis distincte possumus exprimere quod mente concipimus. Et ideo | |
| 712 ad perfectionem significationis sacramentalis necesse fuit ut | |
| 713 significatio rerum sensibilium per aliqua verba determinaretur. | |
| 714 Aqua enim significare potest et ablutionem propter, suam | |
| 715 humiditatem, et refrigerium propter suam frigiditatem, sed cum | |
| 716 dicitur, ego te baptizo, manifestatur quod aqua utimur in Baptismo | |
| 53 | 717 ad significandam emundationem spiritualem.</p><p title="III q. 60 a. 6 ad 1"><a name="49585"><span class="ref">[49585] IIIª q. 60 a. 6 ad 1</span></a> Ad primum ergo |
| 28 | 718 dicendum quod res visibiles sacramentorum dicuntur verba per |
| 719 similitudinem quandam, inquantum scilicet participant quandam vim | |
| 720 significandi, quae principaliter est in ipsis verbis, ut dictum | |
| 721 est. Et ideo non est superflua ingeminatio verborum cum in | |
| 722 sacramentis rebus visibilibus verba adduntur, quia unum eorum | |
| 53 | 723 determinatur per aliud, ut dictum est.</p><p title="III q. 60 a. 6 ad 2"><a name="49586"><span class="ref">[49586] IIIª q. 60 a. 6 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 724 dicendum quod, quamvis verba et aliae res sensibiles sint in |
| 725 diverso genere quantum pertinet ad naturam rei, conveniunt tamen | |
| 726 ratione significandi. Quae perfectius est in verbis quam in aliis | |
| 727 rebus. Et ideo ex verbis et rebus fit quodammodo unum in | |
| 728 sacramentis sicut ex forma et materia, inquantum scilicet per verba | |
| 729 perficitur significatio rerum, ut dictum est. Sub rebus autem | |
| 730 comprehenduntur etiam ipsi actus sensibiles, puta ablutio et unctio | |
| 731 et alia huiusmodi, quia in his est eadem ratio significandi et in | |
| 53 | 732 rebus.</p><p title="III q. 60 a. 6 ad 3"><a name="49587"><span class="ref">[49587] IIIª q. 60 a. 6 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 733 dicendum quod, sicut Augustinus dicit, contra Faustum, alia debent |
| 734 esse sacramenta rei praesentis, et alia rei futurae. Sacramenta | |
| 735 autem veteris legis praenuntia erant Christi venturi. Et ideo non | |
| 736 ita expresse significabant Christum sicut sacramenta novae legis, | |
| 737 quae ab ipso Christo effluunt, et quandam similitudinem ipsius in | |
| 738 se habent, ut dictum est. Utebantur tamen in veteri lege aliquibus | |
| 739 verbis in his quae ad cultum Dei pertinent, tam sacerdotes, qui | |
| 740 erant sacramentorum illorum ministri, secundum illud Num. VI, | |
| 741 <i>sic benedicetis filiis Israel, et dicetis eis, benedicat tibi | |
| 742 dominus</i>, etc.; quam etiam illi qui illis sacramentis utebantur, | |
| 743 secundum illud Deut. XXVI, <i>profiteor hodie coram domino Deo | |
| 53 | 744 tuo,</i> et cetera.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 7</h3><p title="III q. 60 a. 7 arg. 1"><a name="49588"><span class="ref">[49588] IIIª q. 60 a. 7 arg. 1</span></a> Ad septimum |
| 28 | 745 sic proceditur. Videtur quod non requirantur determinata verba in |
| 746 sacramentis. Ut enim philosophus dicit, <i>voces non sunt eaedem | |
| 747 apud omnes</i>. Sed salus, quae per sacramentum quaeritur, est | |
| 748 eadem apud omnes. Ergo non requiruntur aliqua determinata verba in | |
| 53 | 749 sacramentis.</p><p title="III q. 60 a. 7 arg. 2"><a name="49589"><span class="ref">[49589] IIIª q. 60 a. 7 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 750 verba requiruntur in sacramentis inquantum sunt principaliter |
| 751 significativa, sicut supra dictum est. Sed contingit per diversa | |
| 752 verba idem significari. Ergo non requiruntur determinata verba in | |
| 53 | 753 sacramentis.</p><p title="III q. 60 a. 7 arg. 3"><a name="49590"><span class="ref">[49590] IIIª q. 60 a. 7 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 754 corruptio cuiuslibet rei variat eius speciem. Sed quidam corrupte |
| 755 verba proferunt, nec tamen propter hoc impediri creditur | |
| 756 sacramentorum effectus, alioquin illiterati et balbi qui sacramenta | |
| 757 conferunt, frequenter defectum in sacramentis inducerent. Ergo | |
| 53 | 758 videtur quod non requirantur in sacramentis determinata verba.</p><p title="III q. 60 a. 7 s. c."><a name="49591"><span class="ref">[49591] IIIª q. 60 a. 7 s. c.</span></a> Sed contra est |
| 28 | 759 quod dominus determinata verba protulit in consecratione sacramenti |
| 760 Eucharistiae, dicens, Matth. XXVI, <i>hoc est corpus meum</i>. | |
| 761 Similiter etiam mandavit discipulis ut sub determinata forma | |
| 762 verborum baptizarent, dicens, Matth. ult., <i>euntes, docete omnes | |
| 763 gentes, baptizantes eos in nomine patris et filii et spiritus | |
| 53 | 764 sancti</i>.</p><p title="III q. 60 a. 7 co."><a name="49592"><span class="ref">[49592] IIIª q. 60 a. 7 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 765 dicendum quod, sicut dictum est, in sacramentis verba se habent per |
| 766 modum formae, res autem sensibiles per modum materiae. In omnibus | |
| 767 autem compositis ex materia et forma principium determinationis est | |
| 768 ex parte formae, quae est quodammodo finis et terminus materiae. Et | |
| 769 ideo principalius requiritur ad esse rei determinata forma quam | |
| 770 determinata materia, materia enim determinata quaeritur ut sit | |
| 771 proportionata determinatae formae. Cum igitur in sacramentis | |
| 772 requirantur determinatae res sensibiles, quae se habent in | |
| 773 sacramentis sicut materia, multo magis requiritur in eis | |
| 53 | 774 determinata forma verborum.</p><p title="III q. 60 a. 7 ad 1"><a name="49593"><span class="ref">[49593] IIIª q. 60 a. 7 ad 1</span></a> Ad primum ergo |
| 28 | 775 dicendum quod, sicut Augustinus dicit, super Ioan., verbum operatur |
| 776 in sacramentis, non quia dicitur, idest, non secundum exteriorem | |
| 777 sonum vocis, sed quia creditur, secundum sensum verborum qui fide | |
| 778 tenetur. Et hic quidem sensus est idem apud omnes, licet non eaedem | |
| 779 voces quantum ad sonum. Et ideo, cuiuscumque linguae verbis | |
| 53 | 780 proferatur talis sensus, perficitur sacramentum.</p><p title="III q. 60 a. 7 ad 2"><a name="49594"><span class="ref">[49594] IIIª q. 60 a. 7 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 781 dicendum quod, licet in qualibet lingua contingat diversis vocibus |
| 782 idem significari, semper tamen aliqua illarum vocum est qua | |
| 783 principalius et communius homines illius linguae utuntur ad hoc | |
| 784 significandum. Et talis vox assumi debet in significatione | |
| 785 sacramenti. Sicut etiam inter res sensibiles illa assumitur ad | |
| 786 significationem sacramenti cuius usus est communior ad actum per | |
| 787 quem sacramenti effectus significatur, sicut aqua communius utuntur | |
| 788 homines ad ablutionem corporalem, per quam spiritualis ablutio | |
| 53 | 789 significatur; et ideo aqua assumitur ut materia in Baptismo.</p><p title="III q. 60 a. 7 ad 3"><a name="49595"><span class="ref">[49595] IIIª q. 60 a. 7 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 790 dicendum quod ille qui corrupte profert verba sacramentalia, si hoc |
| 791 ex industria facit, non videtur intendere facere quod facit | |
| 792 Ecclesia, et ita non videtur perfici sacramentum. Si autem hoc | |
| 793 faciat ex errore vel lapsu linguae, si sit tanta corruptio quae | |
| 794 omnino auferat sensum locutionis, non videtur perfici sacramentum. | |
| 795 Et hoc praecipue contingit quando fit corruptio ex parte principii | |
| 796 dictionis, puta si, loco eius quod est in nomine patris, dicat, in | |
| 797 nomine matris. Si vero non totaliter auferatur sensus locutionis | |
| 798 per huiusmodi corruptelam, nihilominus perficitur sacramentum. Et | |
| 799 hoc praecipue contingit quando fit corruptio ex parte finis, puta | |
| 800 si aliquis dicat patrias et filias. Quamvis enim huiusmodi verba | |
| 801 corrupte prolata nihil significent ex virtute impositionis, | |
| 802 accipiuntur tamen ut significantia ex accommodatione usus. Et ideo, | |
| 803 licet mutetur sonus sensibilis, remanet tamen idem sensus. Quod | |
| 804 autem dictum est de differentia corruptionis circa principium vel | |
| 805 finem dictionis, rationem habet quia apud nos variatio dictionis ex | |
| 806 parte principii mutat significationem, variatio autem ex fine | |
| 807 dictionis ut plurimum non mutat significationem. Quae tamen apud | |
| 808 Graecos variatur etiam secundum principium dictionis in | |
| 809 declinatione verborum. Magis tamen videtur attendenda quantitas | |
| 810 corruptionis ex parte dictionis. Quia ex utraque parte potest esse | |
| 811 tam parva quod non aufert sensum verborum, et tam magna, quod | |
| 812 aufert. Sed unum horum facilius accidit ex parte principii, aliud | |
| 53 | 813 ex parte finis.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 8</h3><p title="III q. 60 a. 8 arg. 1"><a name="49596"><span class="ref">[49596] IIIª q. 60 a. 8 arg. 1</span></a> Ad octavum sic |
| 28 | 814 proceditur. Videtur quod nihil liceat addere verbis in quibus |
| 815 consistit forma sacramentorum. Non enim minoris sunt necessitatis | |
| 816 huiusmodi verba sacramentalia quam verba sacrae Scripturae. Sed | |
| 817 verbis sacrae Scripturae nihil licet addere vel minuere, dicitur | |
| 818 enim Deut. IV, <i>non addetis ad verbum quod vobis loquor, nec | |
| 819 auferetis ab eo</i>; et Apoc. ult., <i>contestor omni audienti | |
| 820 verba prophetiae libri huius, si quis apposuerit ad haec, apponet | |
| 821 super eum Deus plagas scriptas in libro isto; et si quis | |
| 822 diminuerit, auferet Deus partem eius de libro vitae</i>. Ergo | |
| 823 videtur quod neque in formis sacramentorum liceat aliquid addere | |
| 53 | 824 vel minuere.</p><p title="III q. 60 a. 8 arg. 2"><a name="49597"><span class="ref">[49597] IIIª q. 60 a. 8 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 825 verba se habent in sacramentis per modum formae, ut dictum est. Sed |
| 826 in formis quaelibet additio vel subtractio variat speciem, sicut et | |
| 827 in numeris, ut dicitur in VIII Metaphys. Ergo videtur quod, si | |
| 828 aliquid addatur vel subtrahatur a forma sacramenti, non erit idem | |
| 53 | 829 sacramentum.</p><p title="III q. 60 a. 8 arg. 3"><a name="49598"><span class="ref">[49598] IIIª q. 60 a. 8 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 830 sicut ad formam sacramenti determinatus numerus dictionum |
| 831 requiritur, ita etiam requiritur determinatus ordo verborum, et | |
| 832 etiam orationis continuitas. Si ergo additio vel subtractio non | |
| 833 aufert sacramenti veritatem, videtur quod pari ratione nec | |
| 53 | 834 transpositio verborum, aut etiam interpolatio pronuntiationis.</p><p title="III q. 60 a. 8 s. c."><a name="49599"><span class="ref">[49599] IIIª q. 60 a. 8 s. c.</span></a> Sed contra est |
| 28 | 835 quod in formis sacramentorum quaedam apponuntur a quibusdam quae ab |
| 836 aliis non ponuntur, sicut Latini baptizant sub hac forma, ego te | |
| 837 baptizo in nomine patris et filii et spiritus sancti; Graeci autem | |
| 838 sub ista, baptizatur servus Christi n. in nomine patris, et cetera. | |
| 839 Et tamen utrique verum conferunt sacramentum. Ergo in formis | |
| 53 | 840 sacramentorum licet aliquid addere vel minuere.</p><p title="III q. 60 a. 8 co."><a name="49600"><span class="ref">[49600] IIIª q. 60 a. 8 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 841 dicendum quod circa omnes istas mutationes quae possunt in formis |
| 842 sacramentorum contingere, duo videntur esse consideranda. Unum | |
| 843 quidem ex parte eius qui profert verba, cuius intentio requiritur | |
| 844 ad sacramentum, ut infra dicetur. Et ideo, si intendat per | |
| 845 huiusmodi additionem vel diminutionem alium ritum inducere qui non | |
| 846 sit ab Ecclesia receptus, non videtur perfici sacramentum, quia non | |
| 847 videtur quod intendat facere id quod facit Ecclesia. Aliud autem | |
| 848 est considerandum ex parte significationis verborum. Cum enim verba | |
| 849 operentur in sacramentis quantum ad sensum quem faciunt, ut supra | |
| 850 dictum est, oportet considerare utrum per talem mutationem tollatur | |
| 851 debitus sensus verborum, quia sic manifestum est quod tollitur | |
| 852 veritas sacramenti. Manifestum est autem quod, si diminuatur | |
| 853 aliquid eorum quae sunt de substantia formae sacramentalis, | |
| 854 tollitur debitus sensus verborum, et ideo non perficitur | |
| 855 sacramentum. Unde Didymus dicit, in libro de spiritu sancto, <i>si | |
| 856 quis ita baptizare conetur ut unum de praedictis nominibus | |
| 857 praetermittat</i>, scilicet patris et filii et spiritus sancti, | |
| 858 <i>sine perfectione baptizabit</i>. Si autem subtrahatur aliquid | |
| 859 quod non sit de substantia formae, talis diminutio non tollit | |
| 860 debitum sensum verborum, et per consequens nec sacramenti | |
| 861 perfectionem. Sicut in forma Eucharistiae, quae est, hoc est enim | |
| 862 corpus meum, ly enim sublatum non tollit debitum sensum verborum, | |
| 863 et ideo non impedit perfectionem sacramenti, quamvis possit | |
| 864 contingere quod ille qui praetermittit, peccet ex negligentia vel | |
| 865 contemptu. Circa additionem etiam contingit aliquid apponi quod est | |
| 866 corruptivum debiti sensus, puta si aliquis dicat, <i>ego te baptizo | |
| 867 in nomine patris maioris et filii minoris</i>, sicut Ariani | |
| 868 baptizabant. Et ideo talis additio tollit veritatem sacramenti. Si | |
| 869 vero sit talis additio quae non auferat debitum sensum, non | |
| 870 tollitur sacramenti veritas. Nec refert utrum talis additio fiat in | |
| 871 principio, medio vel fine. Ut, si aliquis dicat, ego te baptizo in | |
| 872 nomine Dei patris omnipotentis, et filii eius unigeniti, et | |
| 873 spiritus sancti Paracleti, erit verum Baptisma. Et similiter, si | |
| 874 quis dicat, ego te baptizo in nomine patris et filii et spiritus | |
| 875 sancti, et beata virgo te adiuvet, erit verum Baptisma. Forte autem | |
| 876 si diceret, ego te baptizo in nomine patris et filii et spiritus | |
| 877 sancti et beatae virginis Mariae, non esset Baptismus, quia dicitur | |
| 878 I Cor. I, <i>nunquid Paulus pro vobis crucifixus est? Aut in nomine | |
| 879 Pauli baptizati estis?</i> Sed hoc verum est si sic intelligatur in | |
| 880 nomine beatae virginis baptizari sicut in nomine Trinitatis, quo | |
| 881 Baptismus consecratur, talis enim sensus esset contrarius verae | |
| 882 fidei, et per consequens tolleret veritatem sacramenti. Si vero sic | |
| 883 intelligatur quod additur, et in nomine beatae virginis, non quasi | |
| 884 nomen beatae virginis aliquid operetur in Baptismo, sed ut eius | |
| 885 intercessio prosit baptizato ad conservandam gratiam baptismalem, | |
| 53 | 886 non tollitur perfectio sacramenti.</p><p title="III q. 60 a. 8 ad 1"><a name="49601"><span class="ref">[49601] IIIª q. 60 a. 8 ad 1</span></a> Ad primum ergo |
| 28 | 887 dicendum quod verbis sacrae Scripturae non licet aliquid apponere |
| 888 quantum ad sensum, sed quantum ad expositionem sacrae Scripturae, | |
| 889 multa verba eis a doctoribus apponuntur. Non tamen licet etiam | |
| 890 verba sacrae Scripturae apponere ita quod dicantur esse de | |
| 891 integritate sacrae Scripturae, quia hoc esset vitium falsitatis. Et | |
| 892 similiter si quis diceret aliquid esse de necessitate formae quod | |
| 53 | 893 non est.</p><p title="III q. 60 a. 8 ad 2"><a name="49602"><span class="ref">[49602] IIIª q. 60 a. 8 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 894 dicendum quod verba pertinent ad formam sacramenti ratione sensus |
| 895 significati. Et ideo, quaecumque fiat additio vel subtractio vocum | |
| 896 quae non addat aliquid aut subtrahat debito sensui, non tollitur | |
| 53 | 897 species sacramenti.</p><p title="III q. 60 a. 8 ad 3"><a name="49603"><span class="ref">[49603] IIIª q. 60 a. 8 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 898 dicendum quod, si sit tanta interruptio verborum quod intercipiatur |
| 899 intentio pronuntiantis, tollitur sensus sacramenti, et per | |
| 900 consequens veritas eius. Non autem tollitur quando est parva | |
| 901 interruptio proferentis, quae intentionem et intellectum non | |
| 902 aufert. Et idem etiam dicendum est de transpositione verborum. | |
| 903 Quia, si tollit sensum locutionis, non perficitur sacramentum, | |
| 904 sicut patet de negatione praeposita vel postposita signo. Si autem | |
| 905 sit talis transpositio quae sensum locutionis non variat, non | |
| 906 tollitur veritas sacramenti, secundum quod philosophus dicit quod | |
| 53 | 907 <i>nomina et verba transposita idem significant</i>.</p></div></div><div class="q" id="q61"><h2>Quaestio 61</h2><div class="p"><h3>Prooemium</h3><p title="III q. 61 pr."><a name="49604"><span class="ref">[49604] |
| 908 IIIª q. 61 pr.</span></a> Deinde considerandum est de | |
| 28 | 909 necessitate sacramentorum. Et circa hoc quaeruntur quatuor. Primo, |
| 910 utrum sacramenta sint necessaria ad salutem humanam. Secundo, utrum | |
| 911 fuerint necessaria in statu ante peccatum. Tertio, utrum fuerint | |
| 912 necessaria in statu post peccatum ante Christum. Quarto, utrum | |
| 53 | 913 fuerint necessaria post Christi adventum.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 1</h3><p title="III q. 61 a. 1 arg. 1"><a name="49605"><span class="ref">[49605] IIIª q. 61 a. 1 arg. 1</span></a> Ad primum sic |
| 28 | 914 proceditur. Videtur quod sacramenta non fuerint necessaria ad |
| 915 humanam salutem. Dicit enim apostolus, I ad Tim. IV, <i>corporalis | |
| 916 exercitatio ad modicum utilis est</i>. Sed usus sacramentorum | |
| 917 pertinet ad corporalem exercitationem, eo quod sacramenta | |
| 918 perficiuntur in significatione sensibilium rerum et verborum, ut | |
| 919 dictum est. Ergo sacramenta non sunt necessaria ad humanam | |
| 53 | 920 salutem.</p><p title="III q. 61 a. 1 arg. 2"><a name="49606"><span class="ref">[49606] IIIª q. 61 a. 1 arg. 2</span></a> Praeterea, II |
| 28 | 921 Cor. XII, apostolo dicitur, <i>sufficit tibi gratia mea</i>. Non |
| 922 autem sufficeret si sacramenta essent necessaria ad salutem. Non | |
| 53 | 923 sunt ergo sacramenta saluti humanae necessaria.</p><p title="III q. 61 a. 1 arg. 3"><a name="49607"><span class="ref">[49607] IIIª q. 61 a. 1 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 924 posita causa sufficienti, nihil aliud videtur esse necessarium ad |
| 925 effectum. Sed passio Christi est sufficiens causa nostrae salutis, | |
| 926 dicit enim apostolus, ad Rom. V, <i>si, cum inimici essemus, | |
| 927 reconciliati sumus Deo per mortem filii eius, multo magis, | |
| 928 reconciliati, salvi erimus in vita ipsius</i>. Non ergo requiruntur | |
| 53 | 929 sacramenta ad salutem humanam.</p><p title="III q. 61 a. 1 s. c."><a name="49608"><span class="ref">[49608] IIIª q. 61 a. 1 s. c.</span></a> Sed contra est |
| 28 | 930 quod Augustinus dicit, XIX contra Faust., <i>in nullum nomen |
| 931 religionis, seu verum seu falsum, coadunari homines possunt, nisi | |
| 932 aliquo signaculorum vel sacramentorum visibilium consortio | |
| 933 colligentur</i>. Sed necessarium est ad humanam salutem homines | |
| 934 adunari in unum verae religionis nomen. Ergo sacramenta sunt | |
| 53 | 935 necessaria ad humanam salutem.</p><p title="III q. 61 a. 1 co."><a name="49609"><span class="ref">[49609] IIIª q. 61 a. 1 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 936 dicendum quod sacramenta sunt necessaria ad humanam salutem |
| 937 triplici ratione. Quarum prima sumenda est ex conditione humanae | |
| 938 naturae, cuius proprium est ut per corporalia et sensibilia in | |
| 939 spiritualia et intelligibilia deducatur. Pertinet autem ad divinam | |
| 940 providentiam ut unicuique rei provideat secundum modum suae | |
| 941 conditionis. Et ideo convenienter divina sapientia homini auxilia | |
| 942 salutis confert sub quibusdam corporalibus et sensibilibus signis, | |
| 943 quae sacramenta dicuntur. Secunda ratio sumenda est ex statu | |
| 944 hominis, qui peccando se subdidit per affectum corporalibus rebus. | |
| 945 Ibi autem debet medicinale remedium homini adhiberi ubi patitur | |
| 946 morbum. Et ideo conveniens fuit ut Deus per quaedam corporalia | |
| 947 signa hominibus spiritualem medicinam adhiberet, nam, si | |
| 948 spiritualia nuda ei proponerentur, eius animus applicari non | |
| 949 posset, corporalibus deditus. Tertia ratio sumenda est ex studio | |
| 950 actionis humanae, quae praecipue circa corporalia versatur. Ne | |
| 951 igitur esset homini durum si totaliter a corporalibus actibus | |
| 952 abstraheretur, proposita sunt ei corporalia exercitia in | |
| 953 sacramentis, quibus salubriter exerceretur, ad evitanda | |
| 954 superstitiosa exercitia, quae consistunt in cultu Daemonum, vel | |
| 955 qualitercumque noxia, quae consistunt in actibus peccatorum. Sic | |
| 956 igitur per sacramentorum institutionem homo convenienter suae | |
| 957 naturae eruditur per sensibilia; humiliatur, se corporalibus | |
| 958 subiectum recognoscens, dum sibi per corporalia subvenitur; | |
| 959 praeservatur etiam a noxiis corporalibus per salubria exercitia | |
| 53 | 960 sacramentorum.</p><p title="III q. 61 a. 1 ad 1"><a name="49610"><span class="ref">[49610] IIIª q. 61 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum ergo |
| 28 | 961 dicendum quod corporalis exercitatio, inquantum est corporalis, non |
| 962 multum utilis est. Sed exercitatio per usum sacramentorum non est | |
| 963 pure corporalis, sed quodammodo est spiritualis, scilicet per | |
| 53 | 964 significationem et causalitatem.</p><p title="III q. 61 a. 1 ad 2"><a name="49611"><span class="ref">[49611] IIIª q. 61 a. 1 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 965 dicendum quod gratia Dei est sufficiens causa humanae salutis. Sed |
| 966 Deus dat hominibus gratiam secundum modum eis convenientem. Et ideo | |
| 53 | 967 necessaria sunt hominibus sacramenta ad gratiam consequendam.</p><p title="III q. 61 a. 1 ad 3"><a name="49612"><span class="ref">[49612] IIIª q. 61 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 968 dicendum quod passio Christi est causa sufficiens humanae salutis. |
| 969 Nec propter hoc sequitur quod sacramenta non sint necessaria ad | |
| 970 humanam salutem, quia operantur in virtute passionis Christi, et | |
| 971 passio Christi quodammodo applicatur hominibus per sacramenta, | |
| 972 secundum illud apostoli, Rom. VI, <i>quicumque baptizati sumus in | |
| 53 | 973 Christo Iesu, in morte ipsius baptizati sumus</i>.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 2</h3><p title="III q. 61 a. 2 arg. 1"><a name="49613"><span class="ref">[49613] IIIª q. 61 a. 2 arg. 1</span></a> Ad secundum |
| 28 | 974 sic proceditur. Videtur quod ante peccatum fuerint homini |
| 975 necessaria sacramenta. Quia, sicut dictum est, sacramenta sunt | |
| 976 necessaria homini ad gratiam consequendam. Sed etiam in statu | |
| 977 innocentiae homo indigebat gratia, sicut in prima parte habitum | |
| 53 | 978 est. Ergo etiam in statu illo erant necessaria sacramenta.</p><p title="III q. 61 a. 2 arg. 2"><a name="49614"><span class="ref">[49614] IIIª q. 61 a. 2 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 979 sacramenta sunt convenientia homini secundum conditione humanae |
| 980 naturae, sicut dictum est. Sed eadem est natura hominis ante | |
| 981 peccatum et post peccatum. Ergo videtur quod ante peccatum homo | |
| 53 | 982 indiguerit sacramentis.</p><p title="III q. 61 a. 2 arg. 3"><a name="49615"><span class="ref">[49615] IIIª q. 61 a. 2 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 983 matrimonium est quoddam sacramentum, secundum illud Ephes. V, |
| 984 <i>sacramentum hoc magnum est, ego autem dico in Christo et | |
| 985 Ecclesia</i>. Sed matrimonium fuit institutum ante peccatum, ut | |
| 986 dicitur Gen. II. Ergo sacramenta erant necessaria homini ante | |
| 53 | 987 peccatum.</p><p title="III q. 61 a. 2 s. c."><a name="49616"><span class="ref">[49616] IIIª q. 61 a. 2 s. c.</span></a> Sed contra est |
| 28 | 988 quod medicina non est necessaria nisi aegroto, secundum illud |
| 989 Matth. IX, <i>non est opus sanis medicus</i>. Sed sacramenta sunt | |
| 990 quaedam spirituales medicinae, quae adhibentur contra vulnera | |
| 53 | 991 peccati. Ergo non fuerunt necessaria ante peccatum.</p><p title="III q. 61 a. 2 co."><a name="49617"><span class="ref">[49617] IIIª q. 61 a. 2 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 992 dicendum quod in statu innocentiae sacramenta necessaria non |
| 993 fuerunt. Cuius ratio accipi potest ex rectitudine status illius, in | |
| 994 quo superiora inferioribus dominabantur, et nullo modo dependebant | |
| 995 ab eis, sicut enim mens suberat Deo, ita menti suberant inferiores | |
| 996 animae vires, et ipsi animae corpus. Contra hunc autem ordinem | |
| 997 esset si anima perficeretur, vel quantum ad scientiam vel quantum | |
| 998 ad gratiam, per aliquid corporale, quod fit in sacramentis. Et ideo | |
| 999 in statu innocentiae homo sacramentis non indigebat, non solum | |
| 1000 inquantum sacramenta ordinantur in remedium peccati, sed etiam | |
| 53 | 1001 inquantum ordinantur ad animae perfectionem.</p><p title="III q. 61 a. 2 ad 1"><a name="49618"><span class="ref">[49618] IIIª q. 61 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum ergo |
| 28 | 1002 dicendum quod homo in statu innocentiae gratia indigebat, non tamen |
| 1003 ut consequeretur gratiam per aliqua sensibilia signa, sed | |
| 53 | 1004 spiritualiter et invisibiliter.</p><p title="III q. 61 a. 2 ad 2"><a name="49619"><span class="ref">[49619] IIIª q. 61 a. 2 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 1005 dicendum quod eadem est natura hominis ante peccatum et post |
| 1006 peccatum, non tamen est idem naturae status. Nam post peccatum | |
| 1007 anima, etiam quantum ad superiorem partem, indiget accipere aliquid | |
| 1008 a corporalibus rebus ad sui perfectionem quod in illo statu homini | |
| 53 | 1009 necesse non erat.</p><p title="III q. 61 a. 2 ad 3"><a name="49620"><span class="ref">[49620] IIIª q. 61 a. 2 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 1010 dicendum quod matrimonium fuit institutum in statu innocentiae, non |
| 1011 secundum quod est sacramentum, sed secundum quod est in officium | |
| 1012 naturae. Ex consequenti tamen aliquid significabat futurum circa | |
| 1013 Christum et Ecclesiam, sicut et omnia alia in figura Christi | |
| 53 | 1014 praecesserunt.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 3</h3><p title="III q. 61 a. 3 arg. 1"><a name="49621"><span class="ref">[49621] IIIª q. 61 a. 3 arg. 1</span></a> Ad tertium sic |
| 28 | 1015 proceditur. Videtur quod post peccatum, ante Christum, sacramenta |
| 1016 non debuerunt esse. Dictum est enim quod per sacramenta passio | |
| 1017 Christi hominibus applicatur, et sic passio Christi comparatur ad | |
| 1018 sacramenta sicut causa ad effectum. Sed effectus non praecedit | |
| 1019 causam. Ergo sacramenta non debuerunt esse ante Christi | |
| 53 | 1020 adventum.</p><p title="III q. 61 a. 3 arg. 2"><a name="49622"><span class="ref">[49622] IIIª q. 61 a. 3 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 1021 sacramenta debent esse convenientia statui humani generis, ut patet |
| 1022 per Augustinum, XIX contra Faustum. Sed status humani generis non | |
| 1023 fuit mutatus post peccatum usque ad reparationem factam per | |
| 1024 Christum. Ergo nec sacramenta debuerunt immutari, ut, praeter | |
| 53 | 1025 sacramenta legis naturae, alia statuerentur in lege Moysi.</p><p title="III q. 61 a. 3 arg. 3"><a name="49623"><span class="ref">[49623] IIIª q. 61 a. 3 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 1026 quanto magis est aliquid propinquum perfecto, tanto magis debet ei |
| 1027 assimilari. Sed perfectio salutis humanae per Christum facta est, | |
| 1028 cui propinquiora fuerunt sacramenta veteris legis quam ea quae | |
| 1029 fuerunt ante legem. Ergo debuerunt esse similiora sacramentis | |
| 1030 Christi. Cuius tamen contrarium apparet, ex eo quod sacerdotium | |
| 1031 Christi praedicitur esse futurum <i>secundum ordinem Melchisedech, | |
| 1032 et non secundum ordinem Aaron</i>, ut habetur Heb. VII. Non ergo | |
| 53 | 1033 convenienter fuerunt disposita ante Christum sacramenta.</p><p title="III q. 61 a. 3 s. c."><a name="49624"><span class="ref">[49624] IIIª q. 61 a. 3 s. c.</span></a> Sed contra est |
| 28 | 1034 quod Augustinus dicit, XIX contra Faust., quod <i>prima sacramenta, |
| 1035 quae celebrabantur et observabantur ex lege, praenuntia erant | |
| 1036 Christi venturi</i>. Sed necessarium erat ad humanam salutem ut | |
| 1037 adventus Christi praenuntiaretur. Ergo necessarium erat ante | |
| 53 | 1038 Christum sacramenta quaedam disponi.</p><p title="III q. 61 a. 3 co."><a name="49625"><span class="ref">[49625] IIIª q. 61 a. 3 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 1039 dicendum quod sacramenta necessaria sunt ad humanam salutem |
| 1040 inquantum sunt quaedam sensibilia signa invisibilium rerum quibus | |
| 1041 homo sanctificatur. Nullus autem sanctificari potest post peccatum | |
| 1042 nisi per Christum, <i>quem proposuit Deus propitiatorem per fidem | |
| 1043 in sanguine ipsius, ad ostensionem iustitiae suae, ut sit ipse | |
| 1044 iustus et iustificans eum qui ex fide est Iesu Christi</i>. Et ideo | |
| 1045 oportebat ante Christi adventum esse quaedam signa visibilia quibus | |
| 1046 homo fidem suam protestaretur de futuro salvatoris adventu. Et | |
| 1047 huiusmodi signa sacramenta dicuntur. Et sic patet quod ante Christi | |
| 53 | 1048 adventum necesse fuit quaedam sacramenta institui.</p><p title="III q. 61 a. 3 ad 1"><a name="49626"><span class="ref">[49626] IIIª q. 61 a. 3 ad 1</span></a> Ad primum ergo |
| 28 | 1049 dicendum quod passio Christi est causa finalis veterum |
| 1050 sacramentorum, quae scilicet ad ipsam significandam sunt instituta. | |
| 1051 Causa autem finalis non praecedit tempore, sed solum in intentione | |
| 1052 agentis. Et ideo non est inconveniens aliqua sacramenta ante | |
| 53 | 1053 Christi passionem fuisse.</p><p title="III q. 61 a. 3 ad 2"><a name="49627"><span class="ref">[49627] IIIª q. 61 a. 3 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 1054 dicendum quod status humani generis post peccatum et ante Christum |
| 1055 dupliciter potest considerari. Uno modo, secundum fidei rationem. | |
| 1056 Et sic semper unus et idem permansit, quia scilicet iustificabantur | |
| 1057 homines per fidem futuri Christi adventus. Alio modo potest | |
| 1058 considerari secundum intensionem et remissionem peccati, et | |
| 1059 expressae cognitionis de Christo. Nam per incrementa temporum et | |
| 1060 peccatum coepit in homine magis dominari, in tantum quod, ratione | |
| 1061 hominis per peccatum obtenebrata, non sufficerent homini ad recte | |
| 1062 vivendum praecepta legis naturae, sed necesse fuit determinari | |
| 1063 praecepta in lege scripta; et cum his quaedam fidei sacramenta. | |
| 1064 Oportebat etiam ut per incrementa temporum magis explicaretur | |
| 1065 cognitio fidei, quia, ut Gregorius dicit, <i>per incrementa | |
| 1066 temporum crevit divinae cognitionis augmentum</i>. Et ideo etiam | |
| 1067 necesse fuit quod in veteri lege etiam quaedam sacramenta fidei | |
| 1068 quam habebant de Christo venturo, determinarentur quae quidem | |
| 1069 comparantur ad sacramenta quae fuerunt ante legem sicut | |
| 1070 determinatum ad indeterminatum; quia scilicet ante legem non fuit | |
| 1071 determinate praefixum homini quibus sacramentis uteretur, sicut | |
| 1072 fuit per legem. Quod erat necessarium et propter obtenebrationem | |
| 53 | 1073 legis naturalis; et ut esset determinatior fidei significatio.</p><p title="III q. 61 a. 3 ad 3"><a name="49628"><span class="ref">[49628] IIIª q. 61 a. 3 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 1074 dicendum quod sacramentum Melchisedech, quod fuit ante legem, magis |
| 1075 assimilatur sacramento novae legis in materia, inquantum scilicet | |
| 1076 obtulit panem et vinum, ut habetur Gen. XIV, sicut etiam | |
| 1077 sacrificium novi testamenti oblatione panis et vini perficitur. | |
| 1078 Sacramenta tamen legis Mosaicae magis assimilantur rei significatae | |
| 1079 per sacramentum, scilicet passioni Christi, ut patet de agno | |
| 1080 paschali et aliis huiusmodi. Et hoc ideo ne, propter continuitatem | |
| 1081 temporis, si permaneret eadem sacramentorum species, videretur esse | |
| 53 | 1082 sacramenti eiusdem continuatio.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 4</h3><p title="III q. 61 a. 4 arg. 1"><a name="49629"><span class="ref">[49629] IIIª q. 61 a. 4 arg. 1</span></a> Ad quartum sic |
| 28 | 1083 proceditur. Videtur quod post Christum non debuerint esse aliqua |
| 1084 sacramenta. Veniente enim veritate, debet cessare figura. Sed | |
| 1085 <i>gratia et veritas per Iesum Christum facta est</i>, ut dicitur | |
| 1086 Ioan. I. Cum igitur sacramenta sint veritatis signa sive figurae, | |
| 1087 videtur quod post Christi passionem sacramenta esse non | |
| 53 | 1088 debuerint.</p><p title="III q. 61 a. 4 arg. 2"><a name="49630"><span class="ref">[49630] IIIª q. 61 a. 4 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 1089 sacramenta in quibusdam elementis consistunt, ut ex supra dictis |
| 1090 patet. Sed apostolus dicit, Galat. IV, quod, <i>cum essemus | |
| 1091 parvuli, sub elementis mundi eramus servientes</i>, nunc autem, | |
| 1092 temporis plenitudine veniente, iam non sumus parvuli. Ergo videtur | |
| 1093 quod non debeamus Deo servire sub elementis huius mundi, | |
| 53 | 1094 corporalibus sacramentis utendo.</p><p title="III q. 61 a. 4 arg. 3"><a name="49631"><span class="ref">[49631] IIIª q. 61 a. 4 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 1095 <i>apud Deum non est transmutatio nec vicissitudinis |
| 1096 obumbratio</i>, ut dicitur Iac. I. Sed hoc videtur ad quandam | |
| 1097 mutationem divinae voluntatis pertinere, quod alia sacramenta nunc | |
| 1098 exhibeat hominibus ad sanctificationem tempore gratiae, et alia | |
| 1099 ante Christum. Ergo videtur quod post Christum non debuerunt | |
| 53 | 1100 institui alia sacramenta.</p><p title="III q. 61 a. 4 s. c."><a name="49632"><span class="ref">[49632] IIIª q. 61 a. 4 s. c.</span></a> Sed contra est |
| 28 | 1101 quod Augustinus dicit, contra Faust. XIX, quod sacramenta veteris |
| 1102 legis <i>sunt ablata, quia impleta, et alia sunt instituta virtute | |
| 53 | 1103 maiora, utilitate meliora, actu faciliora, numero pauciora</i>.</p><p title="III q. 61 a. 4 co."><a name="49633"><span class="ref">[49633] IIIª q. 61 a. 4 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 1104 dicendum quod, sicut antiqui patres salvati sunt per fidem Christi |
| 1105 venturi, ita et nos salvamur per fidem Christi iam nati et passi. | |
| 1106 Sunt autem sacramenta quaedam signa protestantia fidem qua homo | |
| 1107 iustificatur. Oportet autem aliis signis significari futura, | |
| 1108 praeterita seu praesentia, ut enim Augustinus dicit, XIX contra | |
| 1109 Faust., <i>eadem res aliter annuntiatur facienda, aliter facta, | |
| 1110 sicut ipsa verba passurus et passus non similiter sonant</i>. Et | |
| 1111 ideo oportet quaedam alia sacramenta in nova lege esse, quibus | |
| 1112 significentur ea quae praecesserunt in Christo, praeter sacramenta | |
| 53 | 1113 veteris legis, quibus praenuntiabantur futura.</p><p title="III q. 61 a. 4 ad 1"><a name="49634"><span class="ref">[49634] IIIª q. 61 a. 4 ad 1</span></a> Ad primum ergo |
| 28 | 1114 dicendum quod, sicut Dionysius dicit, in V cap. Eccl. Hier., status |
| 1115 novae legis medius est inter statum veteris legis, cuius figurae | |
| 1116 implentur in nova lege; et inter statum gloriae, in qua omnis nude | |
| 1117 et perfecte manifestabitur veritas. Et ideo tunc nulla erunt | |
| 1118 sacramenta. Nunc autem, quandiu per speculum in aenigmate | |
| 1119 cognoscimus, ut dicitur I Cor. XIII, oportet nos per aliqua | |
| 1120 sensibilia signa in spiritualia devenire. Quod pertinet ad rationem | |
| 53 | 1121 sacramentorum.</p><p title="III q. 61 a. 4 ad 2"><a name="49635"><span class="ref">[49635] IIIª q. 61 a. 4 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 1122 dicendum quod sacramenta veteris legis apostolus vocat egena et |
| 1123 infirma elementa, quia gratiam nec continebant, nec causabant. Et | |
| 1124 ideo utentes illis sacramentis dicit apostolus sub elementis mundi | |
| 1125 Deo servisse, quia scilicet nihil erant aliud quam elementa huius | |
| 1126 mundi. Nostra autem sacramenta gratiam continent et causant. Et | |
| 53 | 1127 ideo non est de eis similis ratio.</p><p title="III q. 61 a. 4 ad 3"><a name="49636"><span class="ref">[49636] IIIª q. 61 a. 4 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 1128 dicendum quod, sicut paterfamilias non ex hoc habere monstratur |
| 1129 mutabilem voluntatem quod diversa praecepta familiae suae proponit | |
| 1130 pro temporum varietate, non eadem praecipiens hieme et aestate; ita | |
| 1131 non ostenditur aliqua mutatio esse circa Deum ex hoc quod alia | |
| 1132 sacramenta instituit post Christi adventum, et alia tempore legis; | |
| 1133 quia illa fuerunt congrua gratiae praefigurandae, haec autem sunt | |
| 53 | 1134 congrua gratiae praesentialiter demonstrandae.</p></div></div><div class="q" id="q62"><h2>Quaestio 62</h2><div class="p"><h3>Prooemium</h3><p title="III q. 62 pr."><a name="49637"><span class="ref">[49637] |
| 1135 IIIª q. 62 pr.</span></a> Deinde considerandum est de effectu | |
| 28 | 1136 sacramentorum. Et primo, de effectu eius principali, qui est |
| 1137 gratia; secundo de effectu secundario, qui est character. Circa | |
| 1138 primum quaeruntur sex. Primo, utrum sacramenta novae legis sint | |
| 1139 causa gratiae. Secundo, utrum gratia sacramentalis aliquid addat | |
| 1140 super gratiam virtutum et donorum. Tertio, utrum sacramenta | |
| 1141 contineant gratiam. Quarto, utrum sit in eis aliqua virtus ad | |
| 1142 causandum gratiam. Quinto, utrum talis virtus in sacramentis | |
| 1143 derivetur a passione Christi. Sexto, utrum sacramenta veteris legis | |
| 53 | 1144 gratiam causarent.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 1</h3><p title="III q. 62 a. 1 arg. 1"><a name="49638"><span class="ref">[49638] IIIª q. 62 a. 1 arg. 1</span></a> Ad primum sic |
| 28 | 1145 proceditur. Videtur quod sacramenta non sint causa gratiae. Non |
| 1146 enim idem videtur esse signum et causa, eo quod ratio signi videtur | |
| 1147 magis effectui competere. Sed sacramentum est signum gratiae. Non | |
| 53 | 1148 igitur est causa eius.</p><p title="III q. 62 a. 1 arg. 2"><a name="49639"><span class="ref">[49639] IIIª q. 62 a. 1 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 1149 nullum corporale agere potest in rem spiritualem, eo quod agens est |
| 1150 honorabilius patiente, ut Augustinus dicit, XII super Gen. ad Litt. | |
| 1151 Sed subiectum gratiae est mens hominis, quae est res spiritualis. | |
| 53 | 1152 Non ergo sacramenta possunt gratiam causare.</p><p title="III q. 62 a. 1 arg. 3"><a name="49640"><span class="ref">[49640] IIIª q. 62 a. 1 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 1153 illud quod est proprium Dei, non debet alicui creaturae attribui. |
| 1154 Sed causare gratiam est proprium Dei, secundum illud Psalmi, | |
| 1155 <i>gratiam et gloriam dabit dominus</i>. Cum ergo sacramenta | |
| 1156 consistant in quibusdam verbis et rebus creatis, non videtur quod | |
| 53 | 1157 possint gratiam causare.</p><p title="III q. 62 a. 1 s. c."><a name="49641"><span class="ref">[49641] IIIª q. 62 a. 1 s. c.</span></a> Sed contra est |
| 28 | 1158 quod Augustinus dicit, super Ioan., quod aqua baptismalis corpus |
| 1159 tangit et cor abluit. Sed cor non abluitur nisi per gratiam. Ergo | |
| 53 | 1160 causat gratiam, et pari ratione alia Ecclesiae sacramenta.</p><p title="III q. 62 a. 1 co."><a name="49642"><span class="ref">[49642] IIIª q. 62 a. 1 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 1161 dicendum quod necesse est dicere sacramenta novae legis per aliquem |
| 1162 modum gratiam causare. Manifestum est enim quod per sacramenta | |
| 1163 novae legis homo Christo incorporatur, sicut de Baptismo dicit | |
| 1164 apostolus, Galat. III, <i>quotquot in Christo baptizati estis, | |
| 1165 Christum induistis</i>. Non autem efficitur homo membrum Christi | |
| 1166 nisi per gratiam. Quidam tamen dicunt quod non sunt causa gratiae | |
| 1167 aliquid operando, sed quia Deus, sacramentis adhibitis, in anima | |
| 1168 gratiam operatur. Et ponunt exemplum de illo qui, afferens denarium | |
| 1169 plumbeum, accipit centum libras ex regis ordinatione, non quod | |
| 1170 denarius ille aliquid operetur ad habendum praedictae pecuniae | |
| 1171 quantitatem; sed hoc operatur sola voluntas regis. Unde et | |
| 1172 Bernardus dicit, in quodam sermone in cena domini, <i>sicut | |
| 1173 investitur canonicus per librum, abbas per baculum, episcopus per | |
| 1174 anulum, sic divisiones gratiarum diversae sunt traditae | |
| 1175 sacramentis</i>. Sed si quis recte consideret, iste modus non | |
| 1176 transcendit rationem signi. Nam denarius plumbeus non est nisi | |
| 1177 quoddam signum regiae ordinationis de hoc quod pecunia recipiatur | |
| 1178 ab isto. Similiter liber est quoddam signum quo designatur traditio | |
| 1179 canonicatus. Secundum hoc igitur sacramenta novae legis nihil plus | |
| 1180 essent quam signa gratiae, cum tamen ex multis sanctorum | |
| 1181 auctoritatibus habeatur quod sacramenta novae legis non solum | |
| 1182 significant, sed causant gratiam. Et ideo aliter dicendum, quod | |
| 1183 duplex est causa agens, principalis et instrumentalis. Principalis | |
| 1184 quidem operatur per virtutem suae formae, cui assimilatur effectus, | |
| 1185 sicut ignis suo calore calefacit. Et hoc modo non potest causare | |
| 1186 gratiam nisi Deus, quia gratia nihil est aliud quam quaedam | |
| 1187 participata similitudo divinae naturae, secundum illud II Pet. I, | |
| 1188 <i>magna nobis et pretiosa promissa donavit, ut divinae simus | |
| 1189 consortes naturae</i>. Causa vero instrumentalis non agit per | |
| 1190 virtutem suae formae, sed solum per motum quo movetur a principali | |
| 1191 agente. Unde effectus non assimilatur instrumento, sed principali | |
| 1192 agenti, sicut lectus non assimilatur securi, sed arti quae est in | |
| 1193 mente artificis. Et hoc modo sacramenta novae legis gratiam | |
| 1194 causant, adhibentur enim ex divina ordinatione ad gratiam in eis | |
| 1195 causandam. Unde Augustinus dicit, XIX contra Faust., haec omnia, | |
| 1196 scilicet sacramentalia, fiunt et transeunt, virtus tamen, scilicet | |
| 1197 Dei, quae per ista operatur, iugiter manet. Hoc autem proprie | |
| 1198 dicitur instrumentum, per quod aliquis operatur. Unde et Tit. III | |
| 53 | 1199 dicitur, <i>salvos nos fecit per lavacrum regenerationis</i>.</p><p title="III q. 62 a. 1 ad 1"><a name="49643"><span class="ref">[49643] IIIª q. 62 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum ergo |
| 28 | 1200 dicendum quod causa principalis non proprie potest dici signum |
| 1201 effectus, licet occulti, etiam si ipsa sit sensibilis et manifesta. | |
| 1202 Sed causa instrumentalis, si sit manifesta, potest dici signum | |
| 1203 effectus occulti, eo quod non solum est causa, sed quodammodo | |
| 1204 effectus, inquantum movetur a principali agente. Et secundum hoc, | |
| 1205 sacramenta novae legis simul sunt causa et signa. Et inde est quod, | |
| 1206 sicut communiter dicitur, efficiunt quod figurant. Ex quo etiam | |
| 1207 patet quod habent perfecte rationem sacramenti, inquantum | |
| 1208 ordinantur ad aliquid sacrum non solum per modum signi, sed etiam | |
| 53 | 1209 per modum causae.</p><p title="III q. 62 a. 1 ad 2"><a name="49644"><span class="ref">[49644] IIIª q. 62 a. 1 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 1210 dicendum quod instrumentum habet duas actiones, unam |
| 1211 instrumentalem, secundum quam operatur non in virtute propria, sed | |
| 1212 in virtute principalis agentis; aliam autem habet actionem | |
| 1213 propriam, quae competit sibi secundum propriam formam; sicut securi | |
| 1214 competit scindere ratione suae acuitatis, facere autem lectum | |
| 1215 inquantum est instrumentum artis. Non autem perficit actionem | |
| 1216 instrumentalem nisi exercendo actionem propriam; scindendo enim | |
| 1217 facit lectum. Et similiter sacramenta corporalia per propriam | |
| 1218 operationem quam exercent circa corpus, quod tangunt, efficiunt | |
| 1219 operationem instrumentalem ex virtute divina circa animam, sicut | |
| 1220 aqua Baptismi, abluendo corpus secundum propriam virtutem, abluit | |
| 1221 animam inquantum est instrumentum virtutis divinae; nam ex anima et | |
| 1222 corpore unum fit. Et hoc est quod Augustinus dicit, quod corpus | |
| 53 | 1223 tangit et cor abluit.</p><p title="III q. 62 a. 1 ad 3"><a name="49645"><span class="ref">[49645] IIIª q. 62 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 1224 dicendum quod ratio illa procedit de eo quod est causa gratiae per |
| 1225 modum principalis agentis, hoc enim est proprium Dei, ut dictum | |
| 53 | 1226 est.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 2</h3><p title="III q. 62 a. 2 arg. 1"><a name="49646"><span class="ref">[49646] IIIª q. 62 a. 2 arg. 1</span></a> Ad secundum |
| 28 | 1227 sic proceditur. Videtur quod gratia sacramentalis non addat aliquid |
| 1228 supra gratiam virtutum et donorum. Per gratiam enim virtutum et | |
| 1229 donorum perficitur anima sufficienter et quantum ad essentiam | |
| 1230 animae, et quantum ad eius potentias, ut patet ex his quae in | |
| 1231 secunda parte dicta sunt. Sed gratia ordinatur ad animae | |
| 1232 perfectionem. Ergo gratia sacramentalis non potest aliquid addere | |
| 53 | 1233 super gratiam virtutum et donorum.</p><p title="III q. 62 a. 2 arg. 2"><a name="49647"><span class="ref">[49647] IIIª q. 62 a. 2 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 1234 defectus animae ex peccatis causantur. Sed omnia peccata |
| 1235 sufficienter excluduntur per gratiam virtutum et donorum, quia | |
| 1236 nullum est peccatum quod non contrarietur alicui virtuti. Gratia | |
| 1237 ergo sacramentalis, cum ordinetur ad defectus animae tollendos, non | |
| 53 | 1238 potest aliquid addere super gratiam virtutum et donorum.</p><p title="III q. 62 a. 2 arg. 3"><a name="49648"><span class="ref">[49648] IIIª q. 62 a. 2 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 1239 omnis additio vel subtractio in formis variat speciem, ut dicitur |
| 1240 in VIII Metaphys. Si igitur gratia sacramentalis addat aliquid | |
| 1241 super gratiam virtutum et donorum, sequitur quod aequivoce dicatur | |
| 1242 gratia. Et sic nihil certum ostenditur ex hoc quod sacramenta | |
| 53 | 1243 dicuntur gratiam causare.</p><p title="III q. 62 a. 2 s. c."><a name="49649"><span class="ref">[49649] IIIª q. 62 a. 2 s. c.</span></a> Sed contra est |
| 28 | 1244 quod, si gratia sacramentalis non addit aliquid super gratiam |
| 1245 donorum et virtutum, frustra sacramenta habentibus et dona et | |
| 1246 virtutes conferrentur. In operibus autem Dei nihil est frustra. | |
| 1247 Ergo videtur quod gratia sacramentalis aliquid addat super gratiam | |
| 53 | 1248 virtutum et donorum.</p><p title="III q. 62 a. 2 co."><a name="49650"><span class="ref">[49650] IIIª q. 62 a. 2 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 1249 dicendum quod, sicut in secunda parte dictum est, gratia, secundum |
| 1250 se considerata, perficit essentiam animae, inquantum participat | |
| 1251 quandam similitudinem divini esse. Et sicut ab essentia animae | |
| 1252 fluunt eius potentiae, ita a gratia fluunt quaedam perfectiones ad | |
| 1253 potentias animae, quae dicuntur virtutes et dona, quibus potentiae | |
| 1254 perficiuntur in ordine ad suos actus. Ordinantur autem sacramenta | |
| 1255 ad quosdam speciales effectus necessarios in vita Christiana, sicut | |
| 1256 Baptismus ordinatur ad quandam spiritualem regenerationem, qua homo | |
| 1257 moritur vitiis et fit membrum Christi; qui quidem effectus est | |
| 1258 aliquid speciale praeter actus potentiarum animae. Et eadem ratio | |
| 1259 est in aliis sacramentis. Sicut igitur virtutes et dona addunt | |
| 1260 super gratiam communiter dictam quandam perfectionem determinate | |
| 1261 ordinatam ad proprios actus potentiarum, ita gratia sacramentalis | |
| 1262 addit super gratiam communiter dictam, et super virtutes et dona, | |
| 1263 quoddam divinum auxilium ad consequendum sacramenti finem. Et per | |
| 1264 hunc modum gratia sacramentalis addit super gratiam virtutum et | |
| 53 | 1265 donorum.</p><p title="III q. 62 a. 2 ad 1"><a name="49651"><span class="ref">[49651] IIIª q. 62 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum ergo |
| 28 | 1266 dicendum quod gratia virtutum et donorum sufficienter perficit |
| 1267 essentiam et potentias animae quantum ad generalem ordinationem | |
| 1268 actuum. Sed quantum ad quosdam effectus speciales qui requiruntur | |
| 53 | 1269 in Christiana vita, requiritur sacramentalis gratia.</p><p title="III q. 62 a. 2 ad 2"><a name="49652"><span class="ref">[49652] IIIª q. 62 a. 2 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 1270 dicendum quod per virtutes et dona sufficienter excluduntur vitia |
| 1271 et peccata quantum ad praesens et futurum, inquantum scilicet | |
| 1272 impeditur homo per virtutes et dona a peccando. Sed quantum ad | |
| 1273 praeterita peccata, quae transeunt actu et permanent reatu, | |
| 53 | 1274 adhibetur homini remedium specialiter per sacramenta.</p><p title="III q. 62 a. 2 ad 3"><a name="49653"><span class="ref">[49653] IIIª q. 62 a. 2 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 1275 dicendum quod ratio sacramentalis gratiae se habet ad gratiam |
| 1276 communiter dictam sicut ratio speciei ad genus. Unde, sicut non | |
| 1277 aequivoce dicitur animal communiter dictum et pro homine sumptum, | |
| 1278 ita non aequivoce dicitur gratia communiter sumpta et gratia | |
| 53 | 1279 sacramentalis.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 3</h3><p title="III q. 62 a. 3 arg. 1"><a name="49654"><span class="ref">[49654] IIIª q. 62 a. 3 arg. 1</span></a> Ad tertium sic |
| 28 | 1280 proceditur. Videtur quod sacramenta novae legis non contineant |
| 1281 gratiam. Contentum enim videtur esse in continente. Sed gratia non | |
| 1282 est in sacramento, neque sicut in subiecto, quia subiectum gratiae | |
| 1283 non est corpus sed spiritus; neque sicut in vase, quia vas est | |
| 1284 locus mobilis, ut dicitur in IV Physic., esse autem in loco non | |
| 1285 convenit accidenti. Ergo videtur quod sacramenta novae legis non | |
| 53 | 1286 contineant gratiam.</p><p title="III q. 62 a. 3 arg. 2"><a name="49655"><span class="ref">[49655] IIIª q. 62 a. 3 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 1287 sacramenta ordinantur ad hoc quod homines per ea gratiam |
| 1288 consequantur. Sed gratia, cum sit accidens, non potest transire de | |
| 1289 subiecto in subiectum. Ergo pro nihilo esset gratia in | |
| 53 | 1290 sacramentis.</p><p title="III q. 62 a. 3 arg. 3"><a name="49656"><span class="ref">[49656] IIIª q. 62 a. 3 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 1291 spirituale non continetur a corporali, etiam si in eo sit, non enim |
| 1292 anima continetur a corpore, sed potius continet corpus. Ergo | |
| 1293 videtur quod gratia, cum sit quoddam spirituale, non contineatur in | |
| 53 | 1294 sacramento corporali.</p><p title="III q. 62 a. 3 s. c."><a name="49657"><span class="ref">[49657] IIIª q. 62 a. 3 s. c.</span></a> Sed contra est |
| 28 | 1295 quod Hugo de sancto Victore dicit, quod <i>sacramentum ex |
| 53 | 1296 sanctificatione invisibilem gratiam continet</i>.</p><p title="III q. 62 a. 3 co."><a name="49658"><span class="ref">[49658] IIIª q. 62 a. 3 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 1297 dicendum quod multipliciter dicitur aliquid esse in alio, inter |
| 1298 quos duplici modo gratia est in sacramentis. Uno modo, sicut in | |
| 1299 signis, nam sacramentum est signum gratiae. Alio modo, sicut in | |
| 1300 causa. Nam, sicut dictum est, sacramentum novae legis est | |
| 1301 instrumentalis gratiae causa. Unde gratia est in sacramento novae | |
| 1302 legis, non quidem secundum similitudinem speciei, sicut effectus | |
| 1303 est in causa univoca; neque etiam secundum aliquam formam propriam | |
| 1304 et permanentem proportionatam ad talem effectum, sicut sunt | |
| 1305 effectus in causis non univocis, puta res generatae in sole; sed | |
| 1306 secundum quandam instrumentalem virtutem, quae est fluens et | |
| 53 | 1307 incompleta in esse naturae, ut infra dicetur.</p><p title="III q. 62 a. 3 ad 1"><a name="49659"><span class="ref">[49659] IIIª q. 62 a. 3 ad 1</span></a> Ad primum ergo |
| 28 | 1308 dicendum quod gratia non dicitur esse in sacramento sicut in |
| 1309 subiecto; neque sicut in vase prout vas est locus quidam, sed prout | |
| 1310 vas dicitur instrumentum alicuius operis faciendi, secundum quod | |
| 1311 dicitur Ezech. IX, <i>unusquisque vas interfectionis habet in manu | |
| 53 | 1312 sua</i>.</p><p title="III q. 62 a. 3 ad 2"><a name="49660"><span class="ref">[49660] IIIª q. 62 a. 3 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 1313 dicendum quod, quamvis accidens non transeat a subiecto in |
| 1314 subiectum, transit tamen a causa per instrumentum aliqualiter in | |
| 1315 subiectum, non ut eodem modo sit in eis, sed in unoquoque secundum | |
| 53 | 1316 propriam rationem.</p><p title="III q. 62 a. 3 ad 3"><a name="49661"><span class="ref">[49661] IIIª q. 62 a. 3 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 1317 dicendum quod spirituale existens perfecte in aliquo, continet |
| 1318 ipsum, et non continetur ab eo. Sed gratia est in sacramento | |
| 1319 secundum esse fluens et incompletum. Et ideo non inconvenienter | |
| 53 | 1320 sacramentum dicitur gratiam continere.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 4</h3><p title="III q. 62 a. 4 arg. 1"><a name="49662"><span class="ref">[49662] IIIª q. 62 a. 4 arg. 1</span></a> Ad quartum sic |
| 28 | 1321 proceditur. Videtur quod in sacramentis non sit aliqua virtus |
| 1322 gratiae causativa. Virtus enim gratiae causativa est virtus | |
| 1323 spiritualis. Sed in corpore non potest esse virtus spiritualis, | |
| 1324 neque ita quod sit propria ei, quia virtus fluit ab essentia rei, | |
| 1325 et ita non potest eam transcendere; neque ita quod recipiat eam ab | |
| 1326 alio, quia quod recipitur ab aliquo, est in eo per modum | |
| 1327 recipientis. Ergo in sacramentis non potest esse aliqua virtus | |
| 53 | 1328 gratiae causativa.</p><p title="III q. 62 a. 4 arg. 2"><a name="49663"><span class="ref">[49663] IIIª q. 62 a. 4 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 1329 omne quod est, reducitur ad aliquod genus entis, et ad aliquem |
| 1330 gradum boni. Sed non est dare in quo genere entis sit talis virtus, | |
| 1331 ut patet discurrenti per singula. Nec etiam potest reduci ad | |
| 1332 aliquem gradum bonorum, neque enim est inter minima bona, quia | |
| 1333 sacramenta sunt de necessitate salutis; neque etiam inter media | |
| 1334 bona, cuiusmodi sunt potentiae animae, quae sunt quaedam potentiae | |
| 1335 naturales; neque inter maxima bona, quia nec est gratia nec virtus | |
| 1336 mentis. Ergo videtur quod in sacramentis nulla sit virtus gratiae | |
| 53 | 1337 causativa.</p><p title="III q. 62 a. 4 arg. 3"><a name="49664"><span class="ref">[49664] IIIª q. 62 a. 4 arg. 3</span></a> Praeterea, si |
| 28 | 1338 talis virtus est in sacramentis, non causatur in eis nisi per |
| 1339 creationem a Deo. Sed inconveniens videtur quod tam nobilis | |
| 1340 creatura statim esse desinat sacramento perfecto. Ergo videtur quod | |
| 53 | 1341 nulla virtus sit in sacramentis ad gratiam causandam.</p><p title="III q. 62 a. 4 arg. 4"><a name="49665"><span class="ref">[49665] IIIª q. 62 a. 4 arg. 4</span></a> Praeterea, |
| 28 | 1342 idem non potest esse in diversis. Sed ad sacramenta concurrunt |
| 1343 diversa, scilicet verba et res, unius autem sacramenti non potest | |
| 1344 esse nisi una virtus. Ergo videtur quod in sacramentis nulla sit | |
| 53 | 1345 virtus.</p><p title="III q. 62 a. 4 s. c."><a name="49666"><span class="ref">[49666] IIIª q. 62 a. 4 s. c.</span></a> Sed contra est |
| 28 | 1346 quod Augustinus dicit, super Ioan., <i>quae tanta vis aquae ut |
| 1347 corpus tangat et cor abluat?</i> Et Beda dicit quod <i>dominus | |
| 1348 tactu suae mundissimae carnis vim regenerativam contulit | |
| 53 | 1349 aquis</i>.</p><p title="III q. 62 a. 4 co."><a name="49667"><span class="ref">[49667] IIIª q. 62 a. 4 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 1350 dicendum quod illi qui ponunt quod sacramenta non causant gratiam |
| 1351 nisi per quandam concomitantiam, ponunt quod in sacramento non sit | |
| 1352 aliqua virtus quae operetur ad sacramenti effectum, est tamen | |
| 1353 virtus divina sacramento coassistens, quae sacramentalem effectum | |
| 1354 operatur. Sed ponendo quod sacramentum est instrumentalis causa | |
| 1355 gratiae, necesse est simul ponere quod in sacramento sit quaedam | |
| 1356 virtus instrumentalis ad inducendum sacramentalem effectum. Et haec | |
| 1357 quidem virtus proportionatur instrumento. Unde comparatur ad | |
| 1358 virtutem absolutam et perfectam alicuius rei sicut comparatur | |
| 1359 instrumentum ad agens principale. Instrumentum enim, ut dictum est, | |
| 1360 non operatur nisi inquantum est motum a principali agente, quod per | |
| 1361 se operatur. Et ideo virtus principalis agentis habet permanens et | |
| 1362 completum esse in natura, virtus autem instrumentalis habet esse | |
| 1363 transiens ex uno in aliud, et incompletum; sicut et motus est actus | |
| 53 | 1364 imperfectus ab agente in patiens.</p><p title="III q. 62 a. 4 ad 1"><a name="49668"><span class="ref">[49668] IIIª q. 62 a. 4 ad 1</span></a> Ad primum ergo |
| 28 | 1365 dicendum quod virtus spiritualis non potest esse in re corporea per |
| 1366 modum virtutis permanentis et completae, sicut ratio probat. Nihil | |
| 1367 tamen prohibet in corpore esse virtutem spiritualem instrumentalem, | |
| 1368 inquantum scilicet corpus potest moveri ab aliqua substantia | |
| 1369 spirituali ad aliquem effectum spiritualem inducendum; sicut etiam | |
| 1370 in ipsa voce sensibili est quaedam vis spiritualis ad excitandum | |
| 1371 intellectum hominis, inquantum procedit a conceptione mentis. Et | |
| 1372 hoc modo vis spiritualis est in sacramentis, inquantum ordinantur a | |
| 53 | 1373 Deo ad effectum spiritualem.</p><p title="III q. 62 a. 4 ad 2"><a name="49669"><span class="ref">[49669] IIIª q. 62 a. 4 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 1374 dicendum quod, sicut motus, eo quod est actus imperfectus, non |
| 1375 proprie est in aliquo genere, sed reducitur ad genus actus | |
| 1376 perfecti, sicut alteratio ad qualitatem, ita virtus instrumentalis | |
| 1377 non est, proprie loquendo, in aliquo genere, sed reducitur ad genus | |
| 53 | 1378 et speciem virtutis perfectae.</p><p title="III q. 62 a. 4 ad 3"><a name="49670"><span class="ref">[49670] IIIª q. 62 a. 4 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 1379 dicendum quod, sicut virtus instrumentalis acquiritur instrumento |
| 1380 ex hoc ipso quod movetur ab agente principali, ita et sacramentum | |
| 1381 consequitur spiritualem virtutem ex benedictione Christi et | |
| 1382 applicatione ministri ad usum sacramenti. Unde Augustinus dicit, in | |
| 1383 quodam sermone de Epiphania, <i>nec mirum quod aquam, hoc est | |
| 1384 substantiam corporalem, ad purificandam animam dicimus pervenire. | |
| 1385 Pervenit plane, et penetrat conscientiae universa latibula. Quamvis | |
| 1386 enim ipsa sit subtilis et tenuis, benedictione tamen Christi | |
| 1387 subtilior, occultas vitae causas ad secreta mentis subtili rore | |
| 53 | 1388 pertransit</i>.</p><p title="III q. 62 a. 4 ad 4"><a name="49671"><span class="ref">[49671] IIIª q. 62 a. 4 ad 4</span></a> Ad quartum |
| 28 | 1389 dicendum quod, sicut eadem vis principalis agentis instrumentaliter |
| 1390 invenitur in omnibus instrumentis ordinatis ad effectum, prout sunt | |
| 1391 quodam ordine unum; ita etiam eadem vis sacramentalis invenitur in | |
| 1392 verbis et rebus, prout ex verbis et rebus perficitur unum | |
| 53 | 1393 sacramentum.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 5</h3><p title="III q. 62 a. 5 arg. 1"><a name="49672"><span class="ref">[49672] IIIª q. 62 a. 5 arg. 1</span></a> Ad quintum sic |
| 28 | 1394 proceditur. Videtur quod sacramenta novae legis non habeant |
| 1395 virtutem ex passione Christi. Virtus enim sacramentorum est ad | |
| 1396 gratiam causandam in anima, per quam spiritualiter vivit. Sed, | |
| 1397 sicut Augustinus dicit, super Ioan., <i>verbum prout erat in | |
| 1398 principio apud Deum, vivificat animas, secundum autem quod est caro | |
| 1399 factum, vivificat corpora</i>. Cum igitur passio Christi pertineat | |
| 1400 ad verbum secundum quod est caro factum, videtur quod non possit | |
| 53 | 1401 causare virtutem sacramentorum.</p><p title="III q. 62 a. 5 arg. 2"><a name="49673"><span class="ref">[49673] IIIª q. 62 a. 5 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 1402 virtus sacramentorum videtur ex fide dependere, quia, sicut |
| 1403 Augustinus dicit, super Ioan., verbum Dei perficit sacramentum, non | |
| 1404 quia dicitur, sed quia creditur. Sed fides nostra non solum | |
| 1405 respicit passionem Christi, sed etiam alia mysteria humanitatis | |
| 1406 ipsius, et principalius etiam divinitatem eius. Ergo videtur quod | |
| 53 | 1407 sacramenta non habeant specialiter virtutem a passione Christi.</p><p title="III q. 62 a. 5 arg. 3"><a name="49674"><span class="ref">[49674] IIIª q. 62 a. 5 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 1408 sacramenta ordinantur ad hominum iustificationem, secundum illud I |
| 1409 Cor. VI, <i>abluti estis, et iustificati estis</i>. Sed | |
| 1410 iustificatio attribuitur resurrectioni, secundum illud Rom. IV, | |
| 1411 <i>resurrexit propter iustificationem nostram</i>. Ergo videtur | |
| 1412 quod sacramenta magis habeant virtutem a resurrectione Christi quam | |
| 53 | 1413 ab eius passione.</p><p title="III q. 62 a. 5 s. c."><a name="49675"><span class="ref">[49675] IIIª q. 62 a. 5 s. c.</span></a> Sed contra est |
| 28 | 1414 quod, super illud Rom. V, <i>in similitudinem praevaricationis |
| 1415 Adae</i> etc., dicit Glossa, <i>ex latere Christi dormientis | |
| 1416 fluxerunt sacramenta, per quae salvata est Ecclesia</i>. Sic ergo | |
| 53 | 1417 videntur sacramenta virtutem habere ex passione Christi.</p><p title="III q. 62 a. 5 co."><a name="49676"><span class="ref">[49676] IIIª q. 62 a. 5 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 1418 dicendum quod, sicut dictum est, sacramentum operatur ad gratiam |
| 1419 causandam per modum instrumenti. Est autem duplex instrumentum, | |
| 1420 unum quidem separatum, ut baculus; aliud autem coniunctum, ut | |
| 1421 manus. Per instrumentum autem coniunctum movetur instrumentum | |
| 1422 separatum, sicut baculus per manum. Principalis autem causa | |
| 1423 efficiens gratiae est ipse Deus, ad quem comparatur humanitas | |
| 1424 Christi sicut instrumentum coniunctum, sacramentum autem sicut | |
| 1425 instrumentum separatum. Et ideo oportet quod virtus salutifera | |
| 1426 derivetur a divinitate Christi per eius humanitatem in ipsa | |
| 1427 sacramenta. Gratia autem sacramentalis ad duo praecipue ordinari | |
| 1428 videtur, videlicet ad tollendos defectus praeteritorum peccatorum, | |
| 1429 inquantum transeunt actu et remanent reatu; et iterum ad | |
| 1430 perficiendum animam in his quae pertinent ad cultum Dei secundum | |
| 1431 religionem Christianae vitae. Manifestum est autem ex his quae | |
| 1432 supra dicta sunt, quod Christus liberavit nos a peccatis nostris | |
| 1433 praecipue per suam passionem, non solum efficienter et meritorie, | |
| 1434 sed etiam satisfactorie. Similiter etiam per suam passionem | |
| 1435 initiavit ritum Christianae religionis, <i>offerens seipsum | |
| 1436 oblationem et hostiam Deo</i>, ut dicitur Ephes. V. Unde manifestum | |
| 1437 est quod sacramenta Ecclesiae specialiter habent virtutem ex | |
| 1438 passione Christi, cuius virtus quodammodo nobis copulatur per | |
| 1439 susceptionem sacramentorum. In cuius signum, de latere Christi | |
| 1440 pendentis in cruce fluxerunt aqua et sanguis, quorum unum pertinet | |
| 1441 ad Baptismum, aliud ad Eucharistiam, quae sunt potissima | |
| 53 | 1442 sacramenta.</p><p title="III q. 62 a. 5 ad 1"><a name="49677"><span class="ref">[49677] IIIª q. 62 a. 5 ad 1</span></a> Ad primum ergo |
| 28 | 1443 dicendum quod verbum prout erat in principio apud Deum, vivificat |
| 1444 animas sicut agens principale, caro tamen eius, et mysteria in ea | |
| 1445 perpetrata, operantur instrumentaliter ad animae vitam. Ad vitam | |
| 1446 autem corporis non solum instrumentaliter, sed etiam per quandam | |
| 53 | 1447 exemplaritatem, ut supra dictum est.</p><p title="III q. 62 a. 5 ad 2"><a name="49678"><span class="ref">[49678] IIIª q. 62 a. 5 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 1448 dicendum quod per fidem Christus habitat in nobis, ut dicitur |
| 1449 Ephes. III. Et ideo virtus Christi copulatur nobis per fidem. | |
| 1450 Virtus autem remissiva peccatorum speciali quodam modo pertinet ad | |
| 1451 passionem ipsius. Et ideo per fidem passionis eius specialiter | |
| 1452 homines liberantur a peccatis, secundum illud Rom. III, <i>quem | |
| 1453 proposuit Deus propitiatorem per fidem in sanguine eius</i>. Et | |
| 1454 ideo virtus sacramentorum, quae ordinatur ad tollendum peccata, | |
| 53 | 1455 praecipue est ex fide passionis Christi.</p><p title="III q. 62 a. 5 ad 3"><a name="49679"><span class="ref">[49679] IIIª q. 62 a. 5 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 1456 dicendum quod iustificatio attribuitur resurrectioni ratione |
| 1457 termini ad quem, qui est novitas vitae per gratiam. Attribuitur | |
| 1458 tamen passioni ratione termini a quo, scilicet quantum ad | |
| 53 | 1459 dimissionem culpae.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 6</h3><p title="III q. 62 a. 6 arg. 1"><a name="49680"><span class="ref">[49680] IIIª q. 62 a. 6 arg. 1</span></a> Ad sextum sic |
| 28 | 1460 proceditur. Videtur quod sacramenta veteris legis gratiam |
| 1461 causarent. Quia sicut dictum est, sacramenta novae legis habent | |
| 1462 efficaciam ex fide passionis Christi. Sed fides passionis Christi | |
| 1463 fuit in veteri lege, sicut et in nova, <i>habemus enim eundem | |
| 1464 spiritum fidei</i>, ut habetur II Cor. IV. Sicut ergo sacramenta | |
| 1465 novae legis conferunt gratiam, ita etiam sacramenta veteris legis | |
| 53 | 1466 gratiam conferebant.</p><p title="III q. 62 a. 6 arg. 2"><a name="49681"><span class="ref">[49681] IIIª q. 62 a. 6 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 1467 sanctificatio non fit nisi per gratiam. Sed per sacramenta veteris |
| 1468 legis homines sanctificabantur, dicitur enim Levit. VIII, cumque | |
| 1469 sanctificasset eos, Moyses scilicet Aaron et filios eius, in | |
| 1470 vestitu suo, et cetera. Ergo videtur quod sacramenta veteris legis | |
| 53 | 1471 gratiam conferebant.</p><p title="III q. 62 a. 6 arg. 3"><a name="49682"><span class="ref">[49682] IIIª q. 62 a. 6 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 1472 Beda dicit, in homilia circumcisionis, <i>idem salutiferae |
| 1473 curationis auxilium circumcisio in lege contra originalis peccati | |
| 1474 vulnus agebat quod Baptismus agere revelatae tempore gratiae | |
| 1475 consuevit</i>. Sed Baptismus nunc confert gratiam. Ergo circumcisio | |
| 1476 gratiam conferebat. Et pari ratione alia sacramenta legalia, quia | |
| 1477 sicut Baptismus est ianua sacramentorum novae legis, ita | |
| 1478 circumcisio erat ianua sacramentorum veteris legis; propter quod | |
| 1479 apostolus dicit, Galat. V, <i>testificor omni circumcidenti se, | |
| 53 | 1480 quoniam debitor est universae legis faciendae</i>.</p><p title="III q. 62 a. 6 s. c."><a name="49683"><span class="ref">[49683] IIIª q. 62 a. 6 s. c.</span></a> Sed contra est |
| 28 | 1481 quod dicitur Galat. IV, <i>convertimini iterum ad infirma et egena |
| 1482 elementa?</i> Glossa, <i>idest ad legem, quae dicitur infirma, quia | |
| 1483 perfecte non iustificat</i>. Sed gratia perfecte iustificat. Ergo | |
| 53 | 1484 sacramenta veteris legis gratiam non conferebant.</p><p title="III q. 62 a. 6 co."><a name="49684"><span class="ref">[49684] IIIª q. 62 a. 6 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 1485 dicendum quod non potest dici quod sacramenta veteris legis |
| 1486 conferrent gratiam iustificantem per seipsa, idest propria virtute, | |
| 1487 quia sic non fuisset necessaria passio Christi, secundum illud | |
| 1488 Galat. II, <i>si ex lege est iustitia, Christus gratis mortuus | |
| 1489 est</i>. Sed nec potest dici quod ex passione Christi virtutem | |
| 1490 haberent conferendi gratiam iustificandi. Sicut enim ex praedictis | |
| 1491 patet, virtus passionis Christi copulatur nobis per fidem et | |
| 1492 sacramenta, differenter tamen, nam continuatio quae est per fidem, | |
| 1493 fit per actum animae; continuatio autem quae est per sacramenta, | |
| 1494 fit per usum exteriorum rerum. Nihil autem prohibet id quod est | |
| 1495 posterius tempore, antequam sit, movere, secundum quod praecedit in | |
| 1496 actu animae, sicut finis, qui est posterior tempore, movet agentem | |
| 1497 secundum quod est apprehensus et desideratus ab ipso. Sed illud | |
| 1498 quod nondum est in rerum natura, non movet secundum usum exteriorum | |
| 1499 rerum. Unde causa efficiens non potest esse posterior in esse, | |
| 1500 ordine durationis, sicut causa finalis. Sic igitur manifestum est | |
| 1501 quod a passione Christi, quae est causa humanae iustificationis, | |
| 1502 convenienter derivatur virtus iustificativa ad sacramenta novae | |
| 1503 legis, non autem ad sacramenta veteris legis. Et tamen per fidem | |
| 1504 passionis Christi iustificabantur antiqui patres, sicut et nos. | |
| 1505 Sacramenta autem veteris legis erant quaedam illius fidei | |
| 1506 protestationes, inquantum significabant passionem Christi et | |
| 1507 effectus eius. Sic ergo patet quod sacramenta veteris legis non | |
| 1508 habebant in se aliquam virtutem qua operarentur ad conferendam | |
| 1509 gratiam iustificantem, sed solum significabant fidem, per quam | |
| 53 | 1510 iustificabantur.</p><p title="III q. 62 a. 6 ad 1"><a name="49685"><span class="ref">[49685] IIIª q. 62 a. 6 ad 1</span></a> Ad primum ergo |
| 28 | 1511 dicendum quod antiqui patres habebant fidem de passione Christi |
| 1512 futura, quae, secundum quod erat in apprehensione animae, poterat | |
| 1513 iustificare. Sed nos habemus fidem de passione Christi praecedenti, | |
| 1514 quae potest iustificare etiam secundum realem usum sacramentalium | |
| 53 | 1515 rerum, ut dictum est.</p><p title="III q. 62 a. 6 ad 2"><a name="49686"><span class="ref">[49686] IIIª q. 62 a. 6 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 1516 dicendum quod illa sanctificatio erat figuralis, per hoc enim |
| 1517 sanctificari dicebantur quod applicabantur cultui divino secundum | |
| 1518 ritum veteris legis, qui totus ordinabatur ad figurandum passionem | |
| 53 | 1519 Christi.</p><p title="III q. 62 a. 6 ad 3"><a name="49687"><span class="ref">[49687] IIIª q. 62 a. 6 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 1520 dicendum quod de circumcisione multiplex fuit opinio. Quidam enim |
| 1521 dixerunt quod per circumcisionem non conferebatur gratia, sed solum | |
| 1522 auferebatur peccatum. Sed hoc non potest esse, quia homo non | |
| 1523 iustificatur a peccato nisi per gratiam, secundum illud Rom. III, | |
| 1524 <i>iustificati gratis per gratiam ipsius</i>. Et ideo alii dixerunt | |
| 1525 quod per circumcisionem conferebatur gratia quantum ad effectus | |
| 1526 remotivos culpae, sed non quantum ad effectus positivos. Sed hoc | |
| 1527 etiam videtur esse falsum. Quia per circumcisionem dabatur pueris | |
| 1528 facultas perveniendi ad gloriam, quae est ultimus effectus | |
| 1529 positivus gratiae. Et praeterea, secundum ordinem causae formalis, | |
| 1530 priores sunt naturaliter effectus positivi quam privativi, licet | |
| 1531 secundum ordinem causae materialis sit e converso, forma enim non | |
| 1532 excludit privationem nisi informando subiectum. Et ideo alii dicunt | |
| 1533 quod circumcisio conferebat gratiam etiam quantum ad aliquem | |
| 1534 effectum positivum, qui est facere dignum vita aeterna, non tamen | |
| 1535 quantum ad hoc quod est reprimere concupiscentiam impellentem ad | |
| 1536 peccandum. Quod aliquando mihi visum est. Sed diligentius | |
| 1537 consideranti apparet hoc etiam non esse verum, quia minima gratia | |
| 1538 potest resistere cuilibet concupiscentiae et mereri vitam aeternam. | |
| 1539 Et ideo melius dicendum videtur quod circumcisio erat signum fidei | |
| 1540 iustificantis, unde apostolus dicit, Rom. IV, quod <i>Abraham | |
| 1541 accepit signum circumcisionis, signaculum iustitiae fidei</i>. Et | |
| 1542 ideo in circumcisione conferebatur gratia inquantum erat signum | |
| 53 | 1543 passionis Christi futurae, ut infra patebit.</p></div></div><div class="q" id="q63"><h2>Quaestio 63</h2><div class="p"><h3>Prooemium</h3><p title="III q. 63 pr."><a name="49688"><span class="ref">[49688] |
| 1544 IIIª q. 63 pr.</span></a> Deinde considerandum est de alio | |
| 28 | 1545 effectu sacramentorum, qui est character. Et circa hoc quaeruntur |
| 1546 sex. Primo, utrum ex sacramentis causetur character aliquis in | |
| 1547 anima. Secundo, quid sit ille character. Tertio, cuius sit | |
| 1548 character. Quarto, in quo sit sicut in subiecto. Quinto, utrum | |
| 1549 insit indelebiliter. Sexto, utrum omnia sacramenta imprimant | |
| 53 | 1550 characterem.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 1</h3><p title="III q. 63 a. 1 arg. 1"><a name="49689"><span class="ref">[49689] IIIª q. 63 a. 1 arg. 1</span></a> Ad primum sic |
| 28 | 1551 proceditur. Videtur quod sacramentum non imprimat aliquem |
| 1552 characterem in anima. Character enim significare videtur quoddam | |
| 1553 signum distinctivum. Sed distinctio membrorum Christi ab aliis fit | |
| 1554 per aeternam praedestinationem, quae non ponit aliquid in | |
| 1555 praedestinato, sed solum in Deo praedestinante, ut in prima parte | |
| 1556 habitum est, dicitur enim II ad Tim. II, <i>firmum fundamentum Dei | |
| 1557 stat, habens signaculum hoc, novit dominus qui sunt eius</i>. Ergo | |
| 53 | 1558 sacramenta non imprimunt characterem in anima.</p><p title="III q. 63 a. 1 arg. 2"><a name="49690"><span class="ref">[49690] IIIª q. 63 a. 1 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 1559 character signum est distinctivum. Signum autem, ut Augustinus |
| 1560 dicit, in II de Doct. Christ., <i>est quod, praeter speciem quam | |
| 1561 ingerit sensibus, facit aliquid aliud in cognitionem venire</i>. | |
| 1562 Nihil autem est in anima quod aliquam speciem sensibus ingerat. | |
| 1563 Ergo videtur quod in anima non imprimatur aliquis character per | |
| 53 | 1564 sacramenta.</p><p title="III q. 63 a. 1 arg. 3"><a name="49691"><span class="ref">[49691] IIIª q. 63 a. 1 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 1565 sicut per sacramenta novae legis distinguitur fidelis ab infideli, |
| 1566 ita etiam per sacramenta veteris legis. Sed sacramenta veteris | |
| 1567 legis non imprimebant aliquem characterem, unde et dicuntur | |
| 1568 iustitiae carnis, secundum apostolum, ad Heb. IX. Ergo videtur quod | |
| 53 | 1569 nec sacramenta novae legis.</p><p title="III q. 63 a. 1 s. c."><a name="49692"><span class="ref">[49692] IIIª q. 63 a. 1 s. c.</span></a> Sed contra est |
| 28 | 1570 quod apostolus dicit, II Cor. I, <i>qui unxit nos, Deus est, et qui |
| 1571 signavit nos, et dedit pignus spiritus in cordibus nostris</i>. Sed | |
| 1572 nihil aliud importat character quam quandam signationem. Ergo | |
| 1573 videtur quod Deus per sacramenta nobis suum characterem | |
| 53 | 1574 imprimat.</p><p title="III q. 63 a. 1 co."><a name="49693"><span class="ref">[49693] IIIª q. 63 a. 1 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 1575 dicendum quod, sicut ex praedictis patet, sacramenta novae legis ad |
| 1576 duo ordinantur, videlicet ad remedium contra peccata; et ad | |
| 1577 perficiendum animam in his quae pertinent ad cultum Dei secundum | |
| 1578 ritum Christianae vitae. Quicumque autem ad aliquid certum | |
| 1579 deputatur, consuevit ad illud consignari, sicut milites qui | |
| 1580 adscribebantur ad militiam antiquitus solebant aliquibus | |
| 1581 characteribus corporalibus insigniri, eo quod deputabantur ad | |
| 1582 aliquid corporale. Et ideo, cum homines per sacramenta deputentur | |
| 1583 ad aliquid spirituale pertinens ad cultum Dei, consequens est quod | |
| 1584 per ea fideles aliquo spirituali charactere insigniantur. Unde | |
| 1585 Augustinus dicit, in II contra Parmenianum, <i>si militiae | |
| 1586 characterem in corpore suo non militans pavidus exhorruerit, et ad | |
| 1587 clementiam imperatoris confugerit, ac, prece fusa et venia | |
| 1588 impetrata, militare iam coeperit, nunquid, homine liberato atque | |
| 1589 correcto, character ille repetitur, ac non potius agnitus | |
| 1590 approbatur? An forte minus haerent sacramenta Christiana quam | |
| 53 | 1591 corporalis haec nota?</i></p><p title="III q. 63 a. 1 ad 1"><a name="49694"><span class="ref">[49694] IIIª q. 63 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum ergo |
| 28 | 1592 dicendum quod fideles Christi ad praemium quidem futurae gloriae |
| 1593 deputantur signaculo praedestinationis divinae. Sed ad actus | |
| 1594 convenientes praesenti Ecclesiae deputantur quodam spirituali | |
| 53 | 1595 signaculo eis insignito, quod character nuncupatur.</p><p title="III q. 63 a. 1 ad 2"><a name="49695"><span class="ref">[49695] IIIª q. 63 a. 1 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 1596 dicendum quod character animae impressus habet rationem signi |
| 1597 inquantum per sensibile sacramentum imprimitur, per hoc enim scitur | |
| 1598 aliquis baptismali charactere insignitus, quod est ablutus aqua | |
| 1599 sensibili. Nihilominus tamen character, vel signaculum, dici potest | |
| 1600 per quandam similitudinem omne quod figurat alicui, vel distinguit | |
| 1601 ab alio, etiam si non sit sensibile, sicut Christus dicitur figura | |
| 53 | 1602 vel character paternae substantiae, secundum apostolum, Heb. I.</p><p title="III q. 63 a. 1 ad 3"><a name="49696"><span class="ref">[49696] IIIª q. 63 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 1603 dicendum quod, sicut supra dictum est, sacramenta veteris legis non |
| 1604 habebant in se spiritualem virtutem ad aliquem spiritualem effectum | |
| 1605 operantem. Et ideo in illis sacramentis non requirebatur aliquis | |
| 1606 spiritualis character, sed sufficiebat ibi corporalis circumcisio, | |
| 53 | 1607 quam apostolus signaculum nominat, Rom. IV.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 2</h3><p title="III q. 63 a. 2 arg. 1"><a name="49697"><span class="ref">[49697] IIIª q. 63 a. 2 arg. 1</span></a> Ad secundum |
| 28 | 1608 sic proceditur. Videtur quod character non sit spiritualis |
| 1609 potestas. Character enim idem videtur esse quod figura, unde ad | |
| 1610 Heb. I, ubi dicitur, figura substantiae eius, in Graeco habetur | |
| 1611 loco figurae character. Sed figura est in quarta specie qualitatis, | |
| 1612 et ita differt a potestate, quae est in secunda specie qualitatis. | |
| 53 | 1613 Character ergo non est spiritualis potestas.</p><p title="III q. 63 a. 2 arg. 2"><a name="49698"><span class="ref">[49698] IIIª q. 63 a. 2 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 1614 Dionysius dicit, II cap. Eccles. Hier., quod <i>divina beatitudo |
| 1615 accedentem ad beatitudinem in sui participationem recipit, et | |
| 1616 proprio lumine, quasi quodam signo, ipsi tradit suam | |
| 1617 participationem</i>. Et sic videtur quod character sit quoddam | |
| 1618 lumen. Sed lumen pertinet magis ad tertiam speciem qualitatis. Non | |
| 1619 ergo character est potestas, quae videtur ad secundam speciem | |
| 53 | 1620 qualitatis pertinere.</p><p title="III q. 63 a. 2 arg. 3"><a name="49699"><span class="ref">[49699] IIIª q. 63 a. 2 arg. 3</span></a> Praeterea, a |
| 28 | 1621 quibusdam character sic definitur, <i>character est signum sanctum |
| 1622 communionis fidei et sanctae ordinationis, datum a hierarcha</i>. | |
| 1623 Signum autem est in genere relationis, non autem in genere | |
| 53 | 1624 potestatis. Non ergo character est spiritualis potestas.</p><p title="III q. 63 a. 2 arg. 4"><a name="49700"><span class="ref">[49700] IIIª q. 63 a. 2 arg. 4</span></a> Praeterea, |
| 28 | 1625 potestas habet rationem causae et principii, ut patet in V |
| 1626 Metaphys. Sed signum, quod ponitur in definitione characteris, | |
| 1627 magis pertinet ad rationem effectus. Character ergo non est | |
| 53 | 1628 spiritualis potestas.</p><p title="III q. 63 a. 2 s. c."><a name="49701"><span class="ref">[49701] IIIª q. 63 a. 2 s. c.</span></a> Sed contra, |
| 28 | 1629 philosophus dicit, in II Ethic., <i>tria sunt in anima, potentia, |
| 1630 habitus et passio</i>. Sed character non est passio, quia passio | |
| 1631 cito transit, character autem indelebilis est, ut infra dicetur. | |
| 1632 Similiter etiam non est habitus. Quia nullus habitus est qui se | |
| 1633 possit ad bene et male habere. Character autem ad utrumque se | |
| 1634 habet, utuntur enim eo quidam bene, alii vero male. Quod in | |
| 1635 habitibus non contingit, nam habitu virtutis nullus utitur male, | |
| 1636 habitu malitiae nullus bene. Ergo relinquitur quod character sit | |
| 53 | 1637 potentia.</p><p title="III q. 63 a. 2 co."><a name="49702"><span class="ref">[49702] IIIª q. 63 a. 2 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 1638 dicendum quod, sicut dictum est, sacramenta novae legis characterem |
| 1639 imprimunt inquantum per ea deputamur ad cultum Dei secundum ritum | |
| 1640 Christianae religionis. Unde Dionysius, in II cap. Eccles. Hier., | |
| 1641 cum dixisset quod Deus quodam signo tradit sui participationem | |
| 1642 accedenti, subiungit, perficiens eum divinum et communicatorem | |
| 1643 divinorum. Divinus autem cultus consistit vel in recipiendo aliqua | |
| 1644 divina, vel in tradendo aliis. Ad utrumque autem horum requiritur | |
| 1645 quaedam potentia, nam ad tradendum aliquid aliis, requiritur | |
| 1646 potentia activa; ad recipiendum autem requiritur potentia passiva. | |
| 1647 Et ideo character importat quandam potentiam spiritualem ordinatam | |
| 1648 ad ea quae sunt divini cultus. Sciendum tamen quod haec spiritualis | |
| 1649 potentia est instrumentalis, sicut supra dictum est de virtute quae | |
| 1650 est in sacramentis. Habere enim sacramenti characterem competit | |
| 1651 ministris Dei, minister autem habet se per modum instrumenti, ut | |
| 1652 philosophus dicit, in I Polit. Et ideo, sicut virtus quae est in | |
| 1653 sacramentis, non est in genere per se, sed per reductionem, eo quod | |
| 1654 est quiddam fluens et incompletum; ita etiam character non proprie | |
| 1655 est in genere vel specie, sed reducitur ad secundam speciem | |
| 53 | 1656 qualitatis.</p><p title="III q. 63 a. 2 ad 1"><a name="49703"><span class="ref">[49703] IIIª q. 63 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum ergo |
| 28 | 1657 dicendum quod figuratio est quaedam terminatio quantitatis. Unde, |
| 1658 proprie loquendo, non est nisi in rebus corporeis, in spiritualibus | |
| 1659 autem dicitur metaphorice. Non autem ponitur aliquid in genere vel | |
| 1660 specie nisi per id quod de eo proprie praedicatur. Et ideo | |
| 1661 character non potest esse in quarta specie qualitatis, licet hoc | |
| 53 | 1662 quidam posuerint.</p><p title="III q. 63 a. 2 ad 2"><a name="49704"><span class="ref">[49704] IIIª q. 63 a. 2 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 1663 dicendum quod in tertia specie qualitatis non sunt nisi sensibiles |
| 1664 passiones, vel sensibiles qualitates. Character autem non est lumen | |
| 1665 sensibile. Et ita non est in tertia specie qualitatis, ut quidam | |
| 53 | 1666 dixerunt.</p><p title="III q. 63 a. 2 ad 3"><a name="49705"><span class="ref">[49705] IIIª q. 63 a. 2 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 1667 dicendum quod relatio quae importatur in nomine signi, oportet quod |
| 1668 super aliquid fundetur. Non autem relatio huius signi quod est | |
| 1669 character, potest fundari immediate super essentiam animae, quia | |
| 1670 sic conveniret omni animae naturaliter. Et ideo oportet aliquid | |
| 1671 poni in anima super quod fundetur talis relatio. Et hoc est | |
| 1672 essentia characteris. Unde non oportebit quod sit in genere | |
| 53 | 1673 relationis, sicut quidam posuerunt.</p><p title="III q. 63 a. 2 ad 4"><a name="49706"><span class="ref">[49706] IIIª q. 63 a. 2 ad 4</span></a> Ad quartum |
| 28 | 1674 dicendum quod character habet rationem signi per comparationem ad |
| 1675 sacramentum sensibile a quo imprimitur. Sed secundum se | |
| 53 | 1676 consideratus, habet rationem principii, per modum iam dictum.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 3</h3><p title="III q. 63 a. 3 arg. 1"><a name="49707"><span class="ref">[49707] IIIª q. 63 a. 3 arg. 1</span></a> Ad tertium sic |
| 28 | 1677 proceditur. Videtur quod character sacramentalis non sit character |
| 1678 Christi. Dicitur enim Ephes. IV, <i>nolite contristare spiritum | |
| 1679 sanctum Dei, in quo signati estis</i>. Sed consignatio importatur | |
| 1680 in ratione characteris. Ergo character sacramentalis magis debet | |
| 53 | 1681 attribui spiritui sancto quam Christo.</p><p title="III q. 63 a. 3 arg. 2"><a name="49708"><span class="ref">[49708] IIIª q. 63 a. 3 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 1682 character habet rationem signi. Est autem signum gratiae quae per |
| 1683 sacramentum confertur. Gratia autem infunditur animae a tota | |
| 1684 Trinitate, unde dicitur in Psalmo, <i>gratiam et gloriam dabit | |
| 1685 dominus</i>. Ergo videtur quod character sacramentalis non debeat | |
| 53 | 1686 specialiter attribui Christo.</p><p title="III q. 63 a. 3 arg. 3"><a name="49709"><span class="ref">[49709] IIIª q. 63 a. 3 arg. 3</span></a> Praeterea, ad |
| 28 | 1687 hoc aliquis characterem accipit ut eo a ceteris distinguatur. Sed |
| 1688 distinctio sanctorum ab aliis fit per caritatem, quae <i>sola | |
| 1689 distinguit inter filios regni et filios perditionis</i>, ut | |
| 1690 Augustinus dicit, XV de Trin., unde et ipsi perditionis filii | |
| 1691 characterem bestiae habere dicuntur, ut patet Apoc. XIII. Caritas | |
| 1692 autem non attribuitur Christo, sed magis spiritui sancto, secundum | |
| 1693 illud Rom. V, <i>caritas Dei diffusa est in cordibus nostris per | |
| 1694 spiritum sanctum, qui datus est nobis</i>; vel etiam patri, | |
| 1695 secundum illud II Cor. ult., <i>gratia domini nostri Iesu Christi | |
| 1696 et caritas Dei</i>. Ergo videtur quod character sacramentalis non | |
| 53 | 1697 sit attribuendus Christo.</p><p title="III q. 63 a. 3 s. c."><a name="49710"><span class="ref">[49710] IIIª q. 63 a. 3 s. c.</span></a> Sed contra est |
| 28 | 1698 quod quidam sic definiunt characterem, <i>character est distinctio |
| 1699 a charactere aeterno impressa animae rationali, secundum imaginem | |
| 1700 consignans Trinitatem creatam Trinitati creanti et recreanti, et | |
| 1701 distinguens a non configuratis, secundum statum fidei</i>. Sed | |
| 1702 character aeternus est ipse Christus, secundum illud Heb. I, <i>qui | |
| 1703 cum sit splendor gloriae et figura</i>, vel character, | |
| 1704 <i>substantiae eius</i>. Ergo videtur quod character proprie sit | |
| 53 | 1705 attribuendus Christo.</p><p title="III q. 63 a. 3 co."><a name="49711"><span class="ref">[49711] IIIª q. 63 a. 3 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 1706 dicendum quod, sicut ex supra dictis patet, character proprie est |
| 1707 signaculum quoddam quo aliquid insignitur ut ordinandum in aliquem | |
| 1708 finem, sicut charactere insignitur denarius ad usum commutationum, | |
| 1709 et milites charactere insigniuntur quasi ad militiam deputati. Homo | |
| 1710 autem fidelis ad duo deputatur. Primo quidem, et principaliter, ad | |
| 1711 fruitionem gloriae. Et ad hoc insigniuntur signaculo gratiae, | |
| 1712 secundum illud Ezech. IX, <i>signa thau super frontes virorum | |
| 1713 gementium et dolentium</i>; et Apoc. VII, <i>nolite nocere terrae | |
| 1714 et mari neque arboribus, quoadusque signemus servos Dei nostri in | |
| 1715 frontibus eorum</i>. Secundo autem deputatur quisque fidelis ad | |
| 1716 recipiendum vel tradendum aliis ea quae pertinent ad cultum Dei. Et | |
| 1717 ad hoc proprie deputatur character sacramentalis. Totus autem ritus | |
| 1718 Christianae religionis derivatur a sacerdotio Christi. Et ideo | |
| 1719 manifestum est quod character sacramentalis specialiter est | |
| 1720 character Christi, cuius sacerdotio configurantur fideles secundum | |
| 1721 sacramentales characteres, qui nihil aliud sunt quam quaedam | |
| 53 | 1722 participationes sacerdotii Christi, ab ipso Christo derivatae.</p><p title="III q. 63 a. 3 ad 1"><a name="49712"><span class="ref">[49712] IIIª q. 63 a. 3 ad 1</span></a> Ad primum ergo |
| 28 | 1723 dicendum quod apostolus ibi loquitur de configuratione secundum |
| 1724 quam aliquis deputatur ad futuram gloriam, quae fit per gratiam. | |
| 1725 Quae spiritui sancto attribuitur, inquantum ex amore procedit quod | |
| 1726 Deus nobis aliquid gratis largiatur, quod ad rationem gratiae | |
| 1727 pertinet, spiritus autem sanctus amor est. Unde et I ad Cor. XII | |
| 53 | 1728 dicitur, <i>divisiones gratiarum sunt, idem autem spiritus</i>.</p><p title="III q. 63 a. 3 ad 2"><a name="49713"><span class="ref">[49713] IIIª q. 63 a. 3 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 1729 dicendum quod character sacramentalis est res respectu sacramenti |
| 1730 exterioris, et est sacramentum respectu ultimi effectus. Et ideo | |
| 1731 dupliciter potest aliquid characteri attribui. Uno modo, secundum | |
| 1732 rationem sacramenti. Et hoc modo est signum invisibilis gratiae, | |
| 1733 quae in sacramento confertur. Alio modo, secundum characteris | |
| 1734 rationem. Et hoc modo signum est configurativum alicui principali, | |
| 1735 apud quem residet auctoritas eius ad quod aliquis deputatur, sicut | |
| 1736 milites, qui deputantur ad pugnam, insigniuntur signo ducis, quo | |
| 1737 quodammodo ei configurantur. Et hoc modo illi qui deputantur ad | |
| 1738 cultum Christianum, cuius auctor est Christus, characterem | |
| 1739 accipiunt quo Christo configurantur. Unde proprie est character | |
| 53 | 1740 Christi.</p><p title="III q. 63 a. 3 ad 3"><a name="49714"><span class="ref">[49714] IIIª q. 63 a. 3 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 1741 dicendum quod charactere distinguitur aliquis ab alio per |
| 1742 comparationem ad aliquem finem in quem ordinatur qui characterem | |
| 1743 accipit, sicut dictum est de charactere militari, quo in ordine ad | |
| 1744 pugnam distinguitur miles regis a milite hostis. Et similiter | |
| 1745 character fidelium est quo distinguuntur fideles Christi a servis | |
| 1746 Diaboli, vel in ordine ad vitam aeternam, vel in ordine ad cultum | |
| 1747 praesentis Ecclesiae. Quorum primum fit per caritatem et gratiam, | |
| 1748 ut obiectio procedit, secundum autem fit per characterem | |
| 1749 sacramentalem. Unde et character bestiae intelligi potest, per | |
| 1750 oppositum, vel obstinata malitia, qua aliqui deputantur ad poenam | |
| 53 | 1751 aeternam; vel professio illiciti cultus.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 4</h3><p title="III q. 63 a. 4 arg. 1"><a name="49715"><span class="ref">[49715] IIIª q. 63 a. 4 arg. 1</span></a> Ad quartum sic |
| 28 | 1752 proceditur. Videtur quod character non sit in potentiis animae |
| 1753 sicut in subiecto. Character enim dicitur esse dispositio ad | |
| 1754 gratiam. Sed gratia est in essentia animae sicut in subiecto, ut in | |
| 1755 secunda parte dictum est. Ergo videtur quod character sit in | |
| 53 | 1756 essentia animae, non autem in potentiis.</p><p title="III q. 63 a. 4 arg. 2"><a name="49716"><span class="ref">[49716] IIIª q. 63 a. 4 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 1757 potentia animae non videtur esse subiectum alicuius nisi habitus |
| 1758 vel dispositionis. Sed character, ut supra dictum est, non est | |
| 1759 habitus vel dispositio, sed magis potentia, cuius subiectum non est | |
| 1760 nisi essentia animae. Ergo videtur quod character non sit sicut in | |
| 53 | 1761 subiecto in potentia animae, sed magis in essentia ipsius.</p><p title="III q. 63 a. 4 arg. 3"><a name="49717"><span class="ref">[49717] IIIª q. 63 a. 4 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 1762 potentiae animae rationalis distinguuntur per cognitivas et |
| 1763 appetitivas. Sed non potest dici quod character sit tantum in | |
| 1764 potentia cognoscitiva, nec etiam tantum in potentia appetitiva, | |
| 1765 quia non ordinatur neque ad cognoscendum tantum, neque ad | |
| 1766 appetendum. Similiter etiam non potest dici quod sit in utraque, | |
| 1767 quia idem accidens non potest esse in diversis subiectis. Ergo | |
| 1768 videtur quod character non sit in potentia animae sicut in | |
| 53 | 1769 subiecto, sed magis in essentia.</p><p title="III q. 63 a. 4 s. c."><a name="49718"><span class="ref">[49718] IIIª q. 63 a. 4 s. c.</span></a> Sed contra est |
| 28 | 1770 quod, sicut in praemissa definitione characteris continetur, |
| 1771 character imprimitur animae rationali secundum imaginem. Sed imago | |
| 1772 Trinitatis in anima attenditur secundum potentias. Ergo character | |
| 53 | 1773 in potentiis animae existit.</p><p title="III q. 63 a. 4 co."><a name="49719"><span class="ref">[49719] IIIª q. 63 a. 4 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 1774 dicendum quod, sicut dictum est, character est quoddam signaculum |
| 1775 quo anima insignitur ad suscipiendum vel aliis tradendum ea quae | |
| 1776 sunt divini cultus. Divinus autem cultus in quibusdam actibus | |
| 1777 consistit. Ad actus autem proprie ordinantur potentiae animae, | |
| 1778 sicut essentia ordinatur ad esse. Et ideo character non est sicut | |
| 53 | 1779 in subiecto in essentia animae, sed in eius potentia.</p><p title="III q. 63 a. 4 ad 1"><a name="49720"><span class="ref">[49720] IIIª q. 63 a. 4 ad 1</span></a> Ad primum ergo |
| 28 | 1780 dicendum quod subiectum alicui accidenti attribuitur secundum |
| 1781 rationem eius ad quod propinque disponit, non autem secundum | |
| 1782 rationem eius ad quod disponit remote vel indirecte. Character | |
| 1783 autem directe quidem et propinque disponit animam ad ea quae sunt | |
| 1784 divini cultus exequenda, et quia haec idonee non fiunt sine auxilio | |
| 1785 gratiae, quia, ut dicitur Ioan. IV, <i>eos qui adorant Deum, in | |
| 1786 spiritu et veritate adorare oportet</i>, ex consequenti divina | |
| 1787 largitas recipientibus characterem gratiam largitur, per quam digne | |
| 1788 impleant ea ad quae deputantur. Et ideo characteri magis est | |
| 1789 attribuendum subiectum secundum rationem actuum ad divinum cultum | |
| 53 | 1790 pertinentium, quam secundum rationem gratiae.</p><p title="III q. 63 a. 4 ad 2"><a name="49721"><span class="ref">[49721] IIIª q. 63 a. 4 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 1791 dicendum quod essentia animae est subiectum potentiae naturalis, |
| 1792 quae ex principiis essentiae procedit. Talis autem potentia non est | |
| 1793 character, sed est quaedam spiritualis potentia ab extrinseco | |
| 1794 adveniens. Unde, sicut essentia animae, per quam est naturalis vita | |
| 1795 hominis, perficitur per gratiam, qua anima spiritualiter vivit; ita | |
| 1796 potentia naturalis animae perficitur per spiritualem potentiam, | |
| 1797 quae est character. Habitus enim et dispositio pertinent ad | |
| 1798 potentiam animae, eo quod ordinantur ad actus, quorum potentiae | |
| 1799 sunt principia. Et eadem ratione omne quod ad actum ordinatur, est | |
| 53 | 1800 potentiae tribuendum.</p><p title="III q. 63 a. 4 ad 3"><a name="49722"><span class="ref">[49722] IIIª q. 63 a. 4 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 1801 dicendum quod, sicut dictum est, character ordinatur ad ea quae |
| 1802 sunt divini cultus. Qui quidem est quaedam fidei protestatio per | |
| 1803 exteriora signa. Et ideo oportet quod character sit in cognitiva | |
| 53 | 1804 potentia animae, in qua est fides.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 5</h3><p title="III q. 63 a. 5 arg. 1"><a name="49723"><span class="ref">[49723] IIIª q. 63 a. 5 arg. 1</span></a> Ad quintum sic |
| 28 | 1805 proceditur. Videtur quod character non insit animae indelebiliter. |
| 1806 Quanto enim aliquod accidens est perfectius, tanto firmius | |
| 1807 inhaeret. Sed gratia est perfectior quam character, quia character | |
| 1808 ordinatur ad gratiam sicut ad ulteriorem finem. Gratia autem | |
| 53 | 1809 amittitur per peccatum. Ergo multo magis character.</p><p title="III q. 63 a. 5 arg. 2"><a name="49724"><span class="ref">[49724] IIIª q. 63 a. 5 arg. 2</span></a> Praeterea, per |
| 28 | 1810 characterem aliquis deputatur divino cultui, sicut dictum est. Sed |
| 1811 aliqui a cultu divino transeunt ad contrarium cultum per apostasiam | |
| 1812 a fide. Ergo videtur quod tales amittant characterem | |
| 53 | 1813 sacramentalem.</p><p title="III q. 63 a. 5 arg. 3"><a name="49725"><span class="ref">[49725] IIIª q. 63 a. 5 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 1814 cessante fine, cessare debet et id quod est ad finem, alioquin |
| 1815 frustra remaneret, sicut post resurrectionem non erit matrimonium, | |
| 1816 quia cessabit generatio, ad quam matrimonium ordinatur cultus autem | |
| 1817 exterior, ad quem character ordinatur, non remanebit in patria, in | |
| 1818 qua nihil agetur in figura, sed totum in nuda veritate. Ergo | |
| 1819 character sacramentalis non remanet in perpetuum in anima. Et ita | |
| 53 | 1820 non inest indelebiliter.</p><p title="III q. 63 a. 5 s. c."><a name="49726"><span class="ref">[49726] IIIª q. 63 a. 5 s. c.</span></a> Sed contra est |
| 28 | 1821 quod Augustinus dicit, in II contra Parmenianum, non minus haerent |
| 1822 sacramenta Christiana quam corporalis nota militiae. Sed character | |
| 1823 militaris non repetitur, sed agnitus approbatur, in eo qui veniam | |
| 1824 meretur ab imperatore post culpam. Ergo nec character sacramentalis | |
| 53 | 1825 deleri potest.</p><p title="III q. 63 a. 5 co."><a name="49727"><span class="ref">[49727] IIIª q. 63 a. 5 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 1826 dicendum quod, sicut dictum est, character sacramentalis est |
| 1827 quaedam participatio sacerdotii Christi in fidelibus eius, ut | |
| 1828 scilicet, sicut Christus habet plenam spiritualis sacerdotii | |
| 1829 potestatem, ita fideles eius ei configurentur in hoc quod | |
| 1830 participant aliquam spiritualem potestatem respectu sacramentorum | |
| 1831 et eorum quae pertinent ad divinum cultum. Et propter hoc etiam | |
| 1832 Christo non competit habere characterem, sed potestas sacerdotii | |
| 1833 eius comparatur ad characterem sicut id quod est plenum et | |
| 1834 perfectum ad aliquam sui participationem. Sacerdotium autem Christi | |
| 1835 est aeternum, secundum illud Psalmi, <i>tu es sacerdos in aeternum | |
| 1836 secundum ordinem Melchisedech</i>. Et inde est quod omnis | |
| 1837 sanctificatio quae fit per sacerdotium eius, est perpetua, re | |
| 1838 consecrata manente. Quod patet etiam in rebus inanimatis, nam | |
| 1839 Ecclesiae vel altaris manet consecratio semper, nisi destruatur. | |
| 1840 Cum igitur anima sit subiectum characteris secundum intellectivam | |
| 1841 partem, in qua est fides, ut dictum est; manifestum est quod, sicut | |
| 1842 intellectus perpetuus est et incorruptibilis, ita character | |
| 53 | 1843 indelebiliter manet in anima.</p><p title="III q. 63 a. 5 ad 1"><a name="49728"><span class="ref">[49728] IIIª q. 63 a. 5 ad 1</span></a> Ad primum ergo |
| 28 | 1844 dicendum quod aliter est in anima gratia, et aliter character. Nam |
| 1845 gratia est in anima sicut quaedam forma habens esse completum in | |
| 1846 ea, character autem est in anima sicut quaedam virtus | |
| 1847 instrumentalis, ut supra dictum est. Forma autem completa est in | |
| 1848 subiecto secundum conditionem subiecti. Et quia anima est mutabilis | |
| 1849 secundum liberum arbitrium quandiu est in statu viae, consequens | |
| 1850 est quod insit animae mutabiliter. Sed virtus instrumentalis magis | |
| 1851 attenditur secundum conditionem principalis agentis. Et ideo | |
| 1852 character indelebiliter inest animae, non propter sui perfectionem, | |
| 1853 sed propter perfectionem sacerdotii Christi, a quo derivatur | |
| 53 | 1854 character sicut quaedam instrumentalis virtus.</p><p title="III q. 63 a. 5 ad 2"><a name="49729"><span class="ref">[49729] IIIª q. 63 a. 5 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 1855 dicendum quod, sicut ibidem Augustinus dicit, <i>nec ipsos |
| 1856 apostatas videmus carere Baptismate, quibus per poenitentiam | |
| 1857 redeuntibus non restituitur, et ideo amitti non potuisse | |
| 1858 iudicatur</i>. Et huius ratio est quia character est virtus | |
| 1859 instrumentalis, ut dictum est, ratio autem instrumenti consistit in | |
| 1860 hoc quod ab alio moveatur, non autem in hoc quod ipsum se moveat, | |
| 1861 quod pertinet ad voluntatem. Et ideo, quantumcumque voluntas | |
| 1862 moveatur in contrarium, character non removetur, propter | |
| 53 | 1863 immobilitatem principalis moventis.</p><p title="III q. 63 a. 5 ad 3"><a name="49730"><span class="ref">[49730] IIIª q. 63 a. 5 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 1864 dicendum quod, quamvis post hanc vitam non remaneat exterior |
| 1865 cultus, remanet tamen finis illius cultus. Et ideo post hanc vitam | |
| 1866 remanet character, et in bonis ad eorum gloriam, et in malis ad | |
| 1867 eorum ignominiam, sicut etiam militaris character remanet in | |
| 1868 militibus post adeptam victoriam, et in his qui vicerunt ad | |
| 53 | 1869 gloriam, et in his qui sunt victi ad poenam.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 6</h3><p title="III q. 63 a. 6 arg. 1"><a name="49731"><span class="ref">[49731] IIIª q. 63 a. 6 arg. 1</span></a> Ad sextum sic |
| 28 | 1870 proceditur. Videtur quod per omnia sacramenta novae legis |
| 1871 imprimatur character. Per omnia enim sacramenta novae legis fit | |
| 1872 aliquis particeps sacerdotii Christi. Sed character sacramentalis | |
| 1873 nihil est aliud quam participatio sacerdotii Christi, ut dictum | |
| 1874 est. Ergo videtur quod per omnia sacramenta novae legis imprimatur | |
| 53 | 1875 character.</p><p title="III q. 63 a. 6 arg. 2"><a name="49732"><span class="ref">[49732] IIIª q. 63 a. 6 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 1876 character se habet ad animam in qua est, sicut consecratio ad res |
| 1877 consecratas. Sed per quodlibet sacramentum novae legis homo recipit | |
| 1878 gratiam sanctificantem, ut supra dictum est. Ergo videtur quod per | |
| 53 | 1879 quodlibet sacramentum novae legis imprimatur character.</p><p title="III q. 63 a. 6 arg. 3"><a name="49733"><span class="ref">[49733] IIIª q. 63 a. 6 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 1880 character est res et sacramentum. Sed in quolibet sacramento novae |
| 1881 legis est aliquid quod est res tantum, et aliquid quod est | |
| 1882 sacramentum tantum, et aliquid quod est res et sacramentum. Ergo | |
| 53 | 1883 per quodlibet sacramentum novae legis imprimitur character.</p><p title="III q. 63 a. 6 s. c."><a name="49734"><span class="ref">[49734] IIIª q. 63 a. 6 s. c.</span></a> Sed contra est |
| 28 | 1884 quod sacramenta in quibus imprimitur character, non reiterantur, eo |
| 1885 quod character est indelebilis, ut dictum est. Quaedam autem | |
| 1886 sacramenta iterantur, sicut patet de poenitentia et matrimonio. | |
| 53 | 1887 Ergo non omnia sacramenta imprimunt characterem.</p><p title="III q. 63 a. 6 co."><a name="49735"><span class="ref">[49735] IIIª q. 63 a. 6 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 1888 dicendum quod, sicut supra dictum est, sacramenta novae legis ad |
| 1889 duo ordinantur, scilicet in remedium peccati, et ad cultum divinum. | |
| 1890 Est autem omnibus sacramentis commune quod per ea exhibetur aliquod | |
| 1891 remedium contra peccatum, per hoc quod gratiam conferunt. Non autem | |
| 1892 omnia sacramenta ordinantur directe ad divinum cultum, sicut patet | |
| 1893 de poenitentia, per quam homo liberatur a peccato, non autem per | |
| 1894 hoc sacramentum exhibetur homini aliquid de novo pertinens ad | |
| 1895 divinum cultum, sed restituitur in statum pristinum. Pertinet autem | |
| 1896 aliquod sacramentum ad divinum cultum tripliciter, uno modo, per | |
| 1897 modum ipsius actionis; alio modo, per modum agentis; tertio modo, | |
| 1898 per modum recipientis. Per modum quidem ipsius actionis pertinet ad | |
| 1899 divinum cultum Eucharistia, in qua principaliter divinus cultus | |
| 1900 consistit, inquantum est Ecclesiae sacrificium. Et per hoc idem | |
| 1901 sacramentum non imprimitur homini character, quia per hoc | |
| 1902 sacramentum non ordinatur homo ad aliquid aliud ulterius agendum | |
| 1903 vel recipiendum in sacramentis, cum potius sit <i>finis et | |
| 1904 consummatio omnium sacramentorum</i>, ut Dionysius dicit, III cap. | |
| 1905 Eccles. Hier. Continet tamen in seipso Christum, in quo non est | |
| 1906 character, sed tota sacerdotii plenitudo. Sed ad agentes in | |
| 1907 sacramentis pertinet sacramentum ordinis, quia per hoc sacramentum | |
| 1908 deputantur homines ad sacramenta aliis tradenda. Sed ad recipientes | |
| 1909 pertinet sacramentum Baptismi, per quod homo accipit potestatem | |
| 1910 recipiendi alia Ecclesiae sacramenta, unde Baptismus dicitur esse | |
| 1911 ianua sacramentorum. Ad idem etiam ordinatur quodammodo | |
| 1912 confirmatio, ut infra suo loco dicetur. Et ideo per haec tria | |
| 1913 sacramenta character imprimitur, scilicet Baptismum, confirmationem | |
| 53 | 1914 et ordinem.</p><p title="III q. 63 a. 6 ad 1"><a name="49736"><span class="ref">[49736] IIIª q. 63 a. 6 ad 1</span></a> Ad primum ergo |
| 28 | 1915 dicendum quod per omnia sacramenta fit homo particeps sacerdotii |
| 1916 Christi, utpote percipiens aliquem effectum eius, non tamen per | |
| 1917 omnia sacramenta aliquis deputatur ad agendum aliquid vel | |
| 1918 recipiendum quod pertineat ad cultum sacerdotii Christi. Quod | |
| 53 | 1919 quidem exigitur ad hoc quod sacramentum characterem imprimat.</p><p title="III q. 63 a. 6 ad 2"><a name="49737"><span class="ref">[49737] IIIª q. 63 a. 6 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 1920 dicendum quod per omnia sacramenta sanctificatur homo, propter hoc |
| 1921 quod sanctitas importat munditiam a peccato, quod fit per gratiam. | |
| 1922 Sed specialiter per quaedam sacramenta, quae characterem imprimunt, | |
| 1923 homo sanctificatur quadam consecratione, utpote deputatus ad | |
| 1924 divinum cultum, sicut etiam res inanimatae sanctificari dicuntur | |
| 53 | 1925 inquantum divino cultui deputantur.</p><p title="III q. 63 a. 6 ad 3"><a name="49738"><span class="ref">[49738] IIIª q. 63 a. 6 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 1926 dicendum quod, licet character sit res et sacramentum, non tamen |
| 1927 oportet id quod est res et sacramentum, esse characterem. Quid | |
| 1928 autem sit res et sacramentum in aliis sacramentis, infra | |
| 53 | 1929 dicetur.</p></div></div><div class="q" id="q64"><h2>Quaestio 64</h2><div class="p"><h3>Prooemium</h3><p title="III q. 64 pr."><a name="49739"><span class="ref">[49739] |
| 1930 IIIª q. 64 pr.</span></a> Deinde considerandum est de causis | |
| 28 | 1931 sacramentorum, sive per auctoritatem sive per ministerium. Et circa |
| 1932 hoc quaeruntur decem. Primo, utrum solus Deus interius operetur in | |
| 1933 sacramentis. Secundo, utrum institutio sacramentorum sit solum a | |
| 1934 Deo. Tertio, de potestate quam Christus habuit in sacramentis. | |
| 1935 Quarto, utrum illam potestatem potuerit aliis communicare. Quinto, | |
| 1936 utrum potestas ministerii in sacramentis conveniat malis. Sexto, | |
| 1937 utrum mali peccent dispensando sacramenta. Septimo, utrum Angeli | |
| 1938 possint esse ministri sacramentorum. Octavo, utrum intentio | |
| 1939 ministri requiratur in sacramentis. Nono, utrum requiratur ibi | |
| 1940 recta fides; ita scilicet quod infidelis non possit tradere | |
| 53 | 1941 sacramentum. Decimo, utrum requiratur ibi recta intentio.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 1</h3><p title="III q. 64 a. 1 arg. 1"><a name="49740"><span class="ref">[49740] IIIª q. 64 a. 1 arg. 1</span></a> Ad primum sic |
| 28 | 1942 proceditur. Videtur quod non solus Deus, sed etiam minister, |
| 1943 interius operetur ad effectum sacramenti. Interior enim effectus | |
| 1944 sacramenti est ut homo purgetur a peccatis, et illuminetur per | |
| 1945 gratiam. Sed ad ministros Ecclesiae pertinet purgare, illuminare et | |
| 1946 perficere, ut patet per Dionysium, in V cap. Coel. Hier. Ergo | |
| 1947 videtur quod non solus Deus, sed etiam ministri Ecclesiae operentur | |
| 53 | 1948 ad sacramenti effectum.</p><p title="III q. 64 a. 1 arg. 2"><a name="49741"><span class="ref">[49741] IIIª q. 64 a. 1 arg. 2</span></a> Praeterea, in |
| 28 | 1949 collatione sacramentorum quaedam orationum suffragia proponuntur. |
| 1950 Sed orationes iustorum sunt magis apud Deum exaudibiles quam | |
| 1951 quorumcumque, secundum illud Ioan. IX, <i>si quis Dei cultor est, | |
| 1952 et voluntatem Dei facit, hunc Deus exaudit</i>. Ergo videtur quod | |
| 1953 maiorem effectum sacramenti consequitur ille qui recipit illum a | |
| 1954 bono ministro. Sic ergo minister operatur aliquid ad interiorem | |
| 53 | 1955 effectum, et non solus Deus.</p><p title="III q. 64 a. 1 arg. 3"><a name="49742"><span class="ref">[49742] IIIª q. 64 a. 1 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 1956 dignior est homo quam res inanimata. Sed res inanimata aliquid |
| 1957 operatur ad effectum interiorem, <i>nam aqua corpus tangit et cor | |
| 1958 abluit</i>, ut Augustinus dicit, super Ioan. Ergo homo aliquid | |
| 53 | 1959 operatur ad interiorem effectum sacramenti, et non solus Deus.</p><p title="III q. 64 a. 1 s. c."><a name="49743"><span class="ref">[49743] IIIª q. 64 a. 1 s. c.</span></a> Sed contra est |
| 28 | 1960 quod dicitur Rom. VIII, <i>Deus qui iustificat</i>. Cum igitur |
| 1961 interior effectus omnium sacramentorum sit iustificatio, videtur | |
| 53 | 1962 quod solus Deus operetur interiorem effectum sacramenti.</p><p title="III q. 64 a. 1 co."><a name="49744"><span class="ref">[49744] IIIª q. 64 a. 1 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 1963 dicendum quod operari aliquem effectum contingit dupliciter, uno |
| 1964 modo, per modum principalis agentis; alio modo, per modum | |
| 1965 instrumenti. Primo igitur modo solus Deus operatur interiorem | |
| 1966 effectum sacramenti. Tum quia solus Deus illabitur animae, in qua | |
| 1967 sacramenti effectus consistit. Non autem potest aliquid immediate | |
| 1968 operari ubi non est. Tum quia gratia, quae est interior sacramenti | |
| 1969 effectus, est a solo Deo, ut in secunda parte habitum est. | |
| 1970 Character etiam, qui est interior quorundam sacramentorum effectus, | |
| 1971 est virtus instrumentalis, quae manat a principali agente, quod est | |
| 1972 Deus. Secundo autem modo homo potest operari ad interiorem effectum | |
| 1973 sacramenti, inquantum operatur per modum ministri. Nam eadem ratio | |
| 1974 est ministri et instrumenti, utriusque enim actio exterius | |
| 1975 adhibetur, sed sortitur effectum interiorem ex virtute principalis | |
| 53 | 1976 agentis, quod est Deus.</p><p title="III q. 64 a. 1 ad 1"><a name="49745"><span class="ref">[49745] IIIª q. 64 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum ergo |
| 28 | 1977 dicendum quod purgatio, secundum quod attribuitur ministris |
| 1978 Ecclesiae, non est a peccato, sed dicuntur diaconi purgare, | |
| 1979 inquantum vel immundos eiiciunt a coetu fidelium, vel eos sacris | |
| 1980 admonitionibus disponunt ad sacramentorum receptionem. Similiter | |
| 1981 etiam sacerdotes illuminare dicuntur sacrum populum, non quidem | |
| 1982 gratiam infundendo, sed sacramenta gratiae tradendo, ut patet per | |
| 53 | 1983 Dionysium ibidem.</p><p title="III q. 64 a. 1 ad 2"><a name="49746"><span class="ref">[49746] IIIª q. 64 a. 1 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 1984 dicendum quod orationes quae dicuntur in sacramentorum collatione, |
| 1985 proponuntur Deo non ex parte singularis personae, sed ex parte | |
| 1986 totius Ecclesiae, cuius preces sunt apud Deum exaudibiles, secundum | |
| 1987 illud Matth. XVIII, <i>si duo ex vobis consenserint super terram de | |
| 1988 omni re quamcumque petierint, fiet eis a patre meo</i>. Nihil tamen | |
| 1989 prohibet quin devotio viri iusti ad hoc aliquid operetur. Illud | |
| 1990 tamen quod est sacramenti effectus, non impetratur oratione | |
| 1991 Ecclesiae vel ministri, sed ex merito passionis Christi, cuius | |
| 1992 virtus operatur in sacramentis, ut dictum est. Unde effectus | |
| 1993 sacramenti non datur melior per meliorem ministrum. Aliquid tamen | |
| 1994 annexum impetrari potest recipienti sacramentum per devotionem | |
| 1995 ministri, nec tamen minister operatur illud, sed impetrat operandum | |
| 53 | 1996 a Deo.</p><p title="III q. 64 a. 1 ad 3"><a name="49747"><span class="ref">[49747] IIIª q. 64 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 1997 dicendum quod res inanimatae non operantur ad interiorem effectum |
| 1998 nisi instrumentaliter, ut dictum est. Et similiter homines non | |
| 1999 operantur ad sacramentorum effectum nisi per modum ministerii, ut | |
| 53 | 2000 dictum est.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 2</h3><p title="III q. 64 a. 2 arg. 1"><a name="49748"><span class="ref">[49748] IIIª q. 64 a. 2 arg. 1</span></a> Ad secundum |
| 28 | 2001 sic proceditur. Videtur quod sacramenta non sint solum ex |
| 2002 institutione divina. Ea enim quae sunt divinitus instituta, | |
| 2003 traduntur nobis in sacra Scriptura. Sed quaedam aguntur in | |
| 2004 sacramentis de quibus nulla fit mentio in sacra Scriptura, puta de | |
| 2005 chrismate quo homines confirmantur, et de oleo quo sacerdotes | |
| 2006 inunguntur, et de multis aliis, tam verbis quam factis, quibus | |
| 2007 utimur in sacramentis. Non ergo sacramenta sunt solum ex | |
| 53 | 2008 institutione divina.</p><p title="III q. 64 a. 2 arg. 2"><a name="49749"><span class="ref">[49749] IIIª q. 64 a. 2 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 2009 sacramenta sunt quaedam signa. Res autem sensibiles naturaliter |
| 2010 quaedam significant. Nec potest dici quod Deus quibusdam | |
| 2011 significationibus delectetur, et non aliis, quia ipse omnia quae | |
| 2012 fecit approbat. Hoc autem proprium videtur esse Daemonum, ut | |
| 2013 quibusdam signis ad aliquid alliciantur, dicit enim Augustinus, XXI | |
| 2014 de Civ. Dei, <i>illiciuntur Daemones per creaturas, quas non ipsi, | |
| 2015 sed Deus condidit, delectabilibus pro sua diversitate diversis, non | |
| 2016 ut animalia cibis, sed ut spiritus signis</i>. Non ergo videtur | |
| 53 | 2017 quod sacramenta indigeant esse ex institutione divina.</p><p title="III q. 64 a. 2 arg. 3"><a name="49750"><span class="ref">[49750] IIIª q. 64 a. 2 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 2018 apostoli vicem Dei gesserunt in terris, unde apostolus dicit, II |
| 2019 Cor. II, <i>nam et ego quod donavi, si quid donavi, propter vos in | |
| 2020 persona Christi</i>, idest, ac si ipse Christus donasset. Sic ergo | |
| 2021 videtur quod apostoli, et eorum successores, possint nova | |
| 53 | 2022 sacramenta instituere.</p><p title="III q. 64 a. 2 s. c."><a name="49751"><span class="ref">[49751] IIIª q. 64 a. 2 s. c.</span></a> Sed contra est |
| 28 | 2023 quod ille instituit aliquid qui dat ei robur et virtutem, sicut |
| 2024 patet de institutoribus legum. Sed virtus sacramenti est a solo | |
| 2025 Deo, ut ex dictis patet. Ergo solus Deus potest instituere | |
| 53 | 2026 sacramentum.</p><p title="III q. 64 a. 2 co."><a name="49752"><span class="ref">[49752] IIIª q. 64 a. 2 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 2027 dicendum quod, sicut ex supra dictis patet, sacramenta |
| 2028 instrumentaliter operantur ad spirituales effectus. Instrumentum | |
| 2029 autem habet virtutem a principali agente. Agens autem respectu | |
| 2030 sacramenti est duplex, scilicet instituens sacramentum; et utens | |
| 2031 sacramento instituto, applicando scilicet ipsum ad inducendum | |
| 2032 effectum. Virtus autem sacramenti non potest esse ab eo qui utitur | |
| 2033 sacramento, quia non operatur nisi per modum ministerii. Unde | |
| 2034 relinquitur quod virtus sacramenti sit ab eo qui instituit | |
| 2035 sacramentum. Cum igitur virtus sacramenti sit a solo Deo, | |
| 53 | 2036 consequens est quod solus Deus sit sacramentorum institutor.</p><p title="III q. 64 a. 2 ad 1"><a name="49753"><span class="ref">[49753] IIIª q. 64 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum ergo |
| 28 | 2037 dicendum quod illa quae aguntur in sacramentis per homines |
| 2038 instituta, non sunt de necessitate sacramenti, sed ad quandam | |
| 2039 solemnitatem, quae adhibetur sacramentis ad excitandam devotionem | |
| 2040 et reverentiam in his qui sacramenta suscipiunt. Ea vero quae sunt | |
| 2041 de necessitate sacramenti, sunt ab ipso Christo instituta, qui est | |
| 2042 Deus et homo. Et licet non omnia sint tradita in Scripturis, habet | |
| 2043 tamen ea Ecclesia ex familiari apostolorum traditione, sicut | |
| 53 | 2044 apostolus dicit, I Cor. XI, <i>cetera cum venero disponam</i>.</p><p title="III q. 64 a. 2 ad 2"><a name="49754"><span class="ref">[49754] IIIª q. 64 a. 2 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 2045 dicendum quod res sensibiles aptitudinem quandam habent ad |
| 2046 significandum spirituales effectus ex sui natura, sed ista aptitudo | |
| 2047 determinatur ad specialem significationem ex institutione divina. | |
| 2048 Et hoc est quod Hugo de sancto Victore dicit, quod <i>sacramentum | |
| 2049 ex institutione significat</i>. Praeelegit tamen Deus quasdam res | |
| 2050 aliis ad significationes sacramentales, non quia ad eas contrahatur | |
| 53 | 2051 eius affectus, sed ut sit convenientior significatio.</p><p title="III q. 64 a. 2 ad 3"><a name="49755"><span class="ref">[49755] IIIª q. 64 a. 2 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 2052 dicendum quod apostoli, et eorum successores, sunt vicarii Dei |
| 2053 quantum ad regimen Ecclesiae institutae per fidem et fidei | |
| 2054 sacramenta. Unde, sicut non licet eis constituere aliam Ecclesiam, | |
| 2055 ita non licet eis tradere aliam fidem, neque instituere alia | |
| 2056 sacramenta, sed per <i>sacramenta quae de latere Christi pendentis | |
| 2057 in cruce fluxerunt</i>, dicitur esse fabricata Ecclesia | |
| 53 | 2058 Christi.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 3</h3><p title="III q. 64 a. 3 arg. 1"><a name="49756"><span class="ref">[49756] IIIª q. 64 a. 3 arg. 1</span></a> Ad tertium sic |
| 28 | 2059 proceditur. Videtur quod Christus, secundum quod homo, habuit |
| 2060 potestatem operandi interiorem effectum sacramentorum dicit enim | |
| 2061 Ioannes Baptista, ut habetur Ioan. I, <i>qui me misit baptizare in | |
| 2062 aqua, ille mihi dixit, super quem videris spiritum descendentem et | |
| 2063 manentem super eum, hic est qui baptizat in spiritu sancto</i>. Sed | |
| 2064 baptizare in spiritu sancto est interius gratiam spiritus sancti | |
| 2065 conferre. Spiritus autem sanctus descendit super Christum inquantum | |
| 2066 homo, non inquantum Deus, quia sic ipse dat spiritum sanctum. Ergo | |
| 2067 videtur quod Christus, secundum quod homo, habuit potestatem | |
| 53 | 2068 interiorem effectum sacramentorum causandi.</p><p title="III q. 64 a. 3 arg. 2"><a name="49757"><span class="ref">[49757] IIIª q. 64 a. 3 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 2069 Matth. IX dominus dicit, <i>sciatis quod filius hominis habet in |
| 2070 terra potestatem dimittendi peccata</i>. Sed remissio peccatorum | |
| 2071 est interior effectus sacramenti. Ergo videtur quod Christus, | |
| 53 | 2072 secundum quod homo, interiorem effectum sacramentorum operatur.</p><p title="III q. 64 a. 3 arg. 3"><a name="49758"><span class="ref">[49758] IIIª q. 64 a. 3 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 2073 institutio sacramentorum pertinet ad eum qui tanquam principale |
| 2074 agens operatur ad interiorem sacramenti effectum. Manifestum est | |
| 2075 autem quod Christus sacramenta instituit. Ergo ipse est qui | |
| 53 | 2076 interius operatur sacramentorum effectum.</p><p title="III q. 64 a. 3 arg. 4"><a name="49759"><span class="ref">[49759] IIIª q. 64 a. 3 arg. 4</span></a> Praeterea, |
| 28 | 2077 nullus potest sine sacramento effectum sacramenti conferre, nisi |
| 2078 propria virtute sacramenti effectum operetur. Sed Christus sine | |
| 2079 sacramento contulit sacramenti effectum, ut patet in Magdalena, cui | |
| 2080 dixit, <i>dimittuntur tibi peccata</i>. Ergo videtur quod Christus, | |
| 53 | 2081 secundum quod homo, operetur interiorem sacramenti effectum.</p><p title="III q. 64 a. 3 arg. 5"><a name="49760"><span class="ref">[49760] IIIª q. 64 a. 3 arg. 5</span></a> Praeterea, |
| 28 | 2082 illud in cuius virtute sacramentum operatur, est principale agens |
| 2083 ad interiorem effectum. Sed sacramenta habent virtutem ex passione | |
| 2084 Christi et invocatione nominis eius, secundum illud I Cor. I, | |
| 2085 <i>nunquid Paulus pro vobis crucifixus est? Aut in nomine Pauli | |
| 2086 baptizati estis?</i> Ergo Christus, inquantum homo, operatur | |
| 53 | 2087 interiorem sacramenti effectum.</p><p title="III q. 64 a. 3 s. c."><a name="49761"><span class="ref">[49761] IIIª q. 64 a. 3 s. c.</span></a> Sed contra est |
| 28 | 2088 quod Augustinus dicit, <i>in sacramentis divina virtus secretius |
| 2089 operatur salutem</i>. Divina autem virtus est Christi secundum quod | |
| 2090 est Deus, non autem secundum quod est homo. Ergo Christus non | |
| 2091 operatur interiorem sacramenti effectum secundum quod est homo, sed | |
| 53 | 2092 secundum quod est Deus.</p><p title="III q. 64 a. 3 co."><a name="49762"><span class="ref">[49762] IIIª q. 64 a. 3 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 2093 dicendum quod interiorem sacramentorum effectum operatur Christus |
| 2094 et secundum quod est Deus, et secundum quod est homo, aliter tamen | |
| 2095 et aliter. Nam secundum quod est Deus, operatur in sacramentis per | |
| 2096 auctoritatem. Secundum autem quod est homo, operatur ad interiores | |
| 2097 effectus sacramentorum meritorie, et efficienter, sed | |
| 2098 instrumentaliter. Dictum est enim quod passio Christi, quae | |
| 2099 competit ei secundum humanam naturam, causa est nostrae | |
| 2100 iustificationis et meritorie, et effective, non quidem per modum | |
| 2101 principalis agentis, sive per auctoritatem, sed per modum | |
| 2102 instrumenti, inquantum humanitas est instrumentum divinitatis eius, | |
| 2103 ut supra dictum est. Sed tamen, quia est instrumentum coniunctum | |
| 2104 divinitati in persona, habet quandam principalitatem et | |
| 2105 causalitatem respectu instrumentorum extrinsecorum, qui sunt | |
| 2106 ministri Ecclesiae et ipsa sacramenta, ut ex supra dictis patet. Et | |
| 2107 ideo, sicut Christus, inquantum Deus, habet potestatem auctoritatis | |
| 2108 in sacramentis, ita, inquantum homo, habet potestatem ministerii | |
| 2109 principalis, sive potestatem excellentiae. Quae quidem consistit in | |
| 2110 quatuor. Primo quidem, in hoc quod meritum et virtus passionis eius | |
| 2111 operatur in sacramentis, ut supra dictum est. Et quia virtus | |
| 2112 passionis copulatur nobis per fidem, secundum illud Rom. III, | |
| 2113 <i>quem proposuit Deus propitiatorem per fidem in sanguine | |
| 2114 eius</i>, quam fidem per invocationem nominis Christi protestamur, | |
| 2115 ideo, secundo, ad potestatem excellentiae quam Christus habet in | |
| 2116 sacramentis, pertinet quod in eius nomine sacramenta | |
| 2117 sanctificantur. Et quia ex institutione sacramenta virtutem | |
| 2118 obtinent, inde est quod, tertio, ad excellentiam potestatis Christi | |
| 2119 pertinet quod ipse, qui dedit virtutem sacramentis, potuit | |
| 2120 instituere sacramenta. Et quia causa non dependet ab effectu, sed | |
| 2121 potius e converso, quarto, ad excellentiam potestatis Christi | |
| 2122 pertinet quod ipse potuit effectum sacramentorum sine exteriori | |
| 53 | 2123 sacramento conferre.</p><p title="III q. 64 a. 3 ad 1"><a name="49763"><span class="ref">[49763] IIIª q. 64 a. 3 ad 1</span></a> Et per hoc patet |
| 28 | 2124 responsio ad obiecta, utraque enim pars obiectionum vera est, ut |
| 53 | 2125 dictum est, secundum aliquid.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 4</h3><p title="III q. 64 a. 4 arg. 1"><a name="49764"><span class="ref">[49764] IIIª q. 64 a. 4 arg. 1</span></a> Ad quartum sic |
| 28 | 2126 proceditur. Videtur quod Christus potestatem suam quam habuit in |
| 2127 sacramentis, non potuerit ministris communicare. Ut enim | |
| 2128 argumentatur Augustinus, contra Maximinum, <i>si potuit et non | |
| 2129 voluit, invidus fuit</i>. Sed invidia longe fuit a Christo, in quo | |
| 2130 fuit summa plenitudo caritatis. Ergo, cum Christus non | |
| 2131 communicaverit suam potestatem ministris, videtur quod non potuerit | |
| 53 | 2132 communicare.</p><p title="III q. 64 a. 4 arg. 2"><a name="49765"><span class="ref">[49765] IIIª q. 64 a. 4 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 2133 super illud Ioan. XIV, <i>maiora horum faciet</i>, dicit |
| 2134 Augustinus, prorsus maius hoc esse dixerim, scilicet ut ex impio | |
| 2135 iustus fiat, quam creare caelum et terram. Sed Christus non potuit | |
| 2136 communicare suis discipulis quod crearent caelum et terram. Ergo | |
| 2137 neque quod iustificent impium. Cum igitur iustificatio impii fiat | |
| 2138 per potestatem Christi quam habet in sacramentis, videtur quod | |
| 2139 potestatem suam quam habet in sacramentis, non potuerit ministris | |
| 53 | 2140 communicare.</p><p title="III q. 64 a. 4 arg. 3"><a name="49766"><span class="ref">[49766] IIIª q. 64 a. 4 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 2141 Christo inquantum est caput Ecclesiae, competit ut ab ipso gratia |
| 2142 derivetur ad alios, secundum illud Ioan. I, <i>de plenitudine eius | |
| 2143 omnes accepimus</i>. Sed hoc non fuit aliis communicabile, quia sic | |
| 2144 Ecclesia esset monstruosa, multa capita habens. Ergo videtur quod | |
| 53 | 2145 Christus suam potestatem non potuerit ministris communicare.</p><p title="III q. 64 a. 4 s. c."><a name="49767"><span class="ref">[49767] IIIª q. 64 a. 4 s. c.</span></a> Sed contra est |
| 28 | 2146 quod, super illud Ioan. I, <i>ego nesciebam eum</i>, dicit |
| 2147 Augustinus quod <i>non noverat potestatem Baptismi ipsum dominum | |
| 2148 habiturum et sibi retenturum</i>. Hoc autem non ignorasset Ioannes | |
| 2149 si talis potestas communicabilis non esset. Potuit ergo potestatem | |
| 53 | 2150 suam Christus ministris communicare.</p><p title="III q. 64 a. 4 co."><a name="49768"><span class="ref">[49768] IIIª q. 64 a. 4 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 2151 dicendum quod, sicut dictum est, Christus in sacramentis habuit |
| 2152 duplicem potestatem. Unam auctoritatis, quae competit ei secundum | |
| 2153 quod Deus. Et talis potestas nulli creaturae potuit communicari, | |
| 2154 sicut nec divina essentia. Aliam potestatem habuit excellentiae, | |
| 2155 quae competit ei secundum quod homo. Et talem potestatem potuit | |
| 2156 ministris communicare, dando scilicet eis tantam gratiae | |
| 2157 plenitudinem ut eorum meritum operaretur ad sacramentorum effectus; | |
| 2158 ut ad invocationem nominum ipsorum sanctificarentur sacramenta; et | |
| 2159 ut ipsi possent sacramenta instituere; et sine ritu sacramentorum | |
| 2160 effectum conferre solo imperio. Potest enim instrumentum | |
| 2161 coniunctum, quanto fuerit fortius, tanto magis virtutem suam | |
| 53 | 2162 instrumento separato tribuere, sicut manus baculo.</p><p title="III q. 64 a. 4 ad 1"><a name="49769"><span class="ref">[49769] IIIª q. 64 a. 4 ad 1</span></a> Ad primum ergo |
| 28 | 2163 dicendum quod Christus non ex invidia praetermisit potestatem |
| 2164 excellentiae ministris communicare, sed propter fidelium | |
| 2165 utilitatem, ne in homine spem ponerent, et essent diversa | |
| 2166 sacramenta, ex quibus divisio in Ecclesia oriretur; sicut apud | |
| 2167 illos qui dicebant, <i>ego sum Pauli, ego autem Apollo, ego vero | |
| 53 | 2168 Cephae</i>, ut dicitur I Cor. I.</p><p title="III q. 64 a. 4 ad 2"><a name="49770"><span class="ref">[49770] IIIª q. 64 a. 4 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 2169 dicendum quod obiectio illa procedit de potestate auctoritatis, |
| 2170 quae convenit Christo secundum quod est Deus. Licet et potestas | |
| 2171 excellentiae possit auctoritas nominari per comparationem ad alios | |
| 2172 ministros. Unde super illud I Cor. I, <i>divisus est Christus?</i> | |
| 2173 Dicit Glossa quod <i>potuit eis dare auctoritatem Baptismi, quibus | |
| 53 | 2174 contulit ministerium</i>.</p><p title="III q. 64 a. 4 ad 3"><a name="49771"><span class="ref">[49771] IIIª q. 64 a. 4 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 2175 dicendum quod ad hoc inconveniens evitandum, ne scilicet multa |
| 2176 capita in Ecclesia essent, Christus noluit potestatem suae | |
| 2177 excellentiae ministris communicare. Si tamen communicasset, ipse | |
| 53 | 2178 esset caput principaliter, alii vero secundario.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 5</h3><p title="III q. 64 a. 5 arg. 1"><a name="49772"><span class="ref">[49772] IIIª q. 64 a. 5 arg. 1</span></a> Ad quintum sic |
| 28 | 2179 proceditur. Videtur quod per malos ministros sacramenta conferri |
| 2180 non possint. Sacramenta enim novae legis ordinantur ad emundationem | |
| 2181 culpae et collationem gratiae. Sed mali, cum sint immundi, non | |
| 2182 possunt alios a peccato mundare, secundum illud Eccli. XXXIV, <i>ab | |
| 2183 immundo quis mundabitur?</i> Et etiam, cum gratiam non habeant, non | |
| 2184 videtur quod gratiam conferre possint, quia nullus dat quod non | |
| 2185 habet. Non ergo videtur quod per malos sacramenta conferri | |
| 53 | 2186 possint.</p><p title="III q. 64 a. 5 arg. 2"><a name="49773"><span class="ref">[49773] IIIª q. 64 a. 5 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 2187 tota virtus sacramentorum derivatur a Christo, ut dictum est. Sed |
| 2188 mali sunt praecisi a Christo, quia non habent caritatem, per quam | |
| 2189 membra capiti uniuntur, secundum illud I Ioan. IV, <i>qui manet in | |
| 2190 caritate, in Deo manet, et Deus in eo</i>. Ergo videtur quod per | |
| 53 | 2191 malos sacramenta conferri non possint.</p><p title="III q. 64 a. 5 arg. 3"><a name="49774"><span class="ref">[49774] IIIª q. 64 a. 5 arg. 3</span></a> Praeterea, si |
| 28 | 2192 desit aliquid horum quae debitum est esse in sacramentis, non |
| 2193 perficitur sacramentum, sicut si desit debita forma vel materia. | |
| 2194 Sed debitus minister sacramenti est ille qui caret macula peccati, | |
| 2195 secundum illud Levit. XXI, <i>homo de semine tuo per familias qui | |
| 2196 habuit maculam, non offeret panes Deo tuo, nec accedet ad | |
| 2197 ministerium eius</i>. Ergo videtur quod, si minister sit malus, | |
| 53 | 2198 nihil efficiatur in sacramento.</p><p title="III q. 64 a. 5 s. c."><a name="49775"><span class="ref">[49775] IIIª q. 64 a. 5 s. c.</span></a> Sed contra est |
| 28 | 2199 quod Augustinus dicit, super illud Ioan. I, <i>super quem videris |
| 2200 spiritum etc., quod non noverat Ioannes potestatem Baptismi ipsum | |
| 2201 dominum habiturum et sibi retenturum, sed ministerium plane | |
| 2202 transiturum in bonos et malos. Quid tibi facit malus minister, ubi | |
| 53 | 2203 bonus est dominus?</i></p><p title="III q. 64 a. 5 co."><a name="49776"><span class="ref">[49776] IIIª q. 64 a. 5 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 2204 dicendum quod, sicut dictum est, ministri Ecclesiae |
| 2205 instrumentaliter operantur in sacramentis, eo quod quodammodo eadem | |
| 2206 est ratio ministri et instrumenti. Sicut autem supra dictum est, | |
| 2207 instrumentum non agit secundum propriam formam, sed secundum | |
| 2208 virtutem eius a quo movetur. Et ideo accidit instrumento, inquantum | |
| 2209 est instrumentum, qualemcumque formam vel virtutem habeat, praeter | |
| 2210 id quod exigitur ad rationem instrumenti, sicut quod corpus medici, | |
| 2211 quod est instrumentum animae habentis artem, sit sanum vel | |
| 2212 infirmum; et sicut quod fistula per quam transit aqua, sit argentea | |
| 2213 vel plumbea. Unde ministri Ecclesiae possunt sacramenta conferre | |
| 53 | 2214 etiam si sint mali.</p><p title="III q. 64 a. 5 ad 1"><a name="49777"><span class="ref">[49777] IIIª q. 64 a. 5 ad 1</span></a> Ad primum ergo |
| 28 | 2215 dicendum quod ministri Ecclesiae neque a peccatis mundant homines |
| 2216 ad sacramenta accedentes, neque gratiam conferunt, sua virtute, sed | |
| 2217 hoc facit Christus sua potestate per eos sicut per quaedam | |
| 2218 instrumenta. Et ideo effectus consequitur in suscipientibus | |
| 2219 sacramenta non secundum similitudinem ministrorum, sed secundum | |
| 53 | 2220 configurationem ad Christum.</p><p title="III q. 64 a. 5 ad 2"><a name="49778"><span class="ref">[49778] IIIª q. 64 a. 5 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 2221 dicendum quod per caritatem membra Christi uniuntur suo capiti ut |
| 2222 ab eo vitam recipiant, quia, ut dicitur I Ioan. III, <i>qui non | |
| 2223 diligit, manet in morte</i>. Potest autem aliquis operari per | |
| 2224 instrumentum carens vita, et a se separatum quantum ad corporis | |
| 2225 unionem, dummodo sit coniunctum per quandam motionem, aliter enim | |
| 2226 operatur artifex per manum, et aliter per securim. Sic igitur | |
| 2227 Christus operatur in sacramentis et per malos, tanquam per | |
| 2228 instrumenta carentia vita; et per bonos, tanquam per membra | |
| 53 | 2229 viventia.</p><p title="III q. 64 a. 5 ad 3"><a name="49779"><span class="ref">[49779] IIIª q. 64 a. 5 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 2230 dicendum quod aliquid est debitum esse in sacramento dupliciter. |
| 2231 Uno modo, sicut existens de necessitate sacramenti. Quod quidem si | |
| 2232 desit, non perficitur sacramentum, sicut si desit debita forma vel | |
| 2233 debita materia. Alio modo est aliquid debitum esse in sacramento | |
| 2234 secundum quandam decentiam. Et hoc modo debitum est ut ministri | |
| 53 | 2235 sacramentorum sint boni.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 6</h3><p title="III q. 64 a. 6 arg. 1"><a name="49780"><span class="ref">[49780] IIIª q. 64 a. 6 arg. 1</span></a> Ad sextum sic |
| 28 | 2236 proceditur. Videtur quod mali ministrantes sacramenta non peccent. |
| 2237 Sicut enim ministratur Deo in sacramentis, ita per opera caritatis, | |
| 2238 unde dicitur Heb. ult., <i>beneficentiae et communionis nolite | |
| 2239 oblivisci, talibus enim hostiis promeretur Deus</i>. Sed mali non | |
| 2240 peccant si ministrent Deo in operibus caritatis, quinimmo hoc est | |
| 2241 consulendum, secundum illud Dan. IV, <i>consilium meum regi | |
| 2242 placeat, peccata tua eleemosynis redime</i>. Ergo videtur quod mali | |
| 53 | 2243 non peccent in sacramentis ministrando.</p><p title="III q. 64 a. 6 arg. 2"><a name="49781"><span class="ref">[49781] IIIª q. 64 a. 6 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 2244 quicumque communicat alicui in peccato, etiam ipse est reus |
| 2245 peccati, secundum illud Rom. I, <i>dignus est morte non solum qui | |
| 2246 peccatum agit, sed etiam qui consentit facientibus</i>. Sed si mali | |
| 2247 ministri peccent sacramenta ministrando, illi qui ab eis sacramenta | |
| 2248 recipiunt, eis in peccato communicant. Ergo etiam ipsi peccarent. | |
| 53 | 2249 Quod videtur inconveniens.</p><p title="III q. 64 a. 6 arg. 3"><a name="49782"><span class="ref">[49782] IIIª q. 64 a. 6 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 2250 nullus videtur esse perplexus, quia sic homo cogeretur desperare, |
| 2251 quasi non posset peccatum evadere. Sed si mali peccarent sacramenta | |
| 2252 tradendo, essent perplexi, quia etiam quandoque peccarent si | |
| 2253 sacramenta non traderent, puta cum eis ex officio incumbit | |
| 2254 necessitas; dicitur enim I Cor. IX, <i>vae mihi est si non | |
| 2255 evangelizavero, necessitas enim mihi incumbit</i>. Quandoque etiam | |
| 2256 propter periculum, sicut si puer, in periculo mortis existens, | |
| 2257 offeratur alicui peccatori baptizandus. Ergo videtur quod mali non | |
| 53 | 2258 peccent sacramenta ministrando.</p><p title="III q. 64 a. 6 s. c."><a name="49783"><span class="ref">[49783] IIIª q. 64 a. 6 s. c.</span></a> Sed contra est |
| 28 | 2259 quod Dionysius dicit, I cap. Eccles. Hier., quod <i>malis non est |
| 2260 fas neque tangere symbola</i>, idest sacramentalia signa. Et in | |
| 2261 epistola ad Demophilum dicit, <i>talis, scilicet peccator, audax | |
| 2262 videtur sacerdotalibus manum imponens; et non timet neque | |
| 2263 verecundatur, divina praeter dignitatem exequens, et Deum putans | |
| 2264 ignorare quod ipse in seipso cognovit; et decipere existimat falso | |
| 2265 nomine patrem ab ipso appellatum; et audet immundas infamias non | |
| 2266 dicam orationes, super divina signa Christiformiter | |
| 53 | 2267 enuntiare</i>.</p><p title="III q. 64 a. 6 co."><a name="49784"><span class="ref">[49784] IIIª q. 64 a. 6 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 2268 dicendum quod aliquis in agendo peccat ex hoc quod operatur non |
| 2269 secundum quod oportet, ut patet per philosophum, in libro | |
| 2270 Ethicorum. Dictum est autem conveniens esse ut sacramentorum | |
| 2271 ministri sint iusti, quia ministri debent domino conformari, | |
| 2272 secundum illud Levit. XIX, <i>sancti eritis, quoniam ego sanctus | |
| 2273 sum</i>; et Eccli. X, <i>secundum iudicem populi, sic et ministri | |
| 2274 eius</i>. Et ideo non est dubium quin mali exhibentes se ministros | |
| 2275 Dei et Ecclesiae in dispensatione sacramentorum, peccent. Et quia | |
| 2276 hoc peccatum pertinet ad irreverentiam Dei et contaminationem | |
| 2277 sanctorum, quantum est ex parte ipsius hominis peccatoris, licet | |
| 2278 sancta secundum seipsa incontaminabilia sint, consequens est quod | |
| 53 | 2279 tale peccatum ex genere suo est mortale.</p><p title="III q. 64 a. 6 ad 1"><a name="49785"><span class="ref">[49785] IIIª q. 64 a. 6 ad 1</span></a> Ad primum ergo |
| 28 | 2280 dicendum quod opera caritatis non sunt aliqua consecratione |
| 2281 sanctificata, sed ipsa pertinent ad iustitiae sanctitatem sicut | |
| 2282 quaedam iustitiae partes. Et ideo homo qui se exhibet Deo ministrum | |
| 2283 in operibus caritatis, si sit iustus, amplius sanctificabitur, si | |
| 2284 vero sit peccator, per hoc ad sanctitatem disponitur. Sed | |
| 2285 sacramenta in seipsis sanctificationem quandam habent per mysticam | |
| 2286 consecrationem. Et ideo praeexigitur in ministro sanctitas | |
| 2287 iustitiae, ut congruat suo ministerio. Et ideo incongrue agit et | |
| 53 | 2288 peccat, si in peccato existens ad tale ministerium accedat.</p><p title="III q. 64 a. 6 ad 2"><a name="49786"><span class="ref">[49786] IIIª q. 64 a. 6 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 2289 dicendum quod ille qui ad sacramenta accedit, suscipit quidem |
| 2290 sacramentum a ministro Ecclesiae, non inquantum est talis persona, | |
| 2291 sed inquantum est Ecclesiae minister. Et ideo, quandiu ab Ecclesia | |
| 2292 toleratur in ministerio, ille qui ab eo suscipit sacramentum, non | |
| 2293 communicat peccato eius, sed communicat Ecclesiae, quae eum tanquam | |
| 2294 ministrum exhibet. Si vero ab Ecclesia non toleretur, puta cum | |
| 2295 degradatur vel excommunicatur vel suspenditur, peccat qui ab eo | |
| 53 | 2296 accipit sacramentum, quia communicat peccato ipsius.</p><p title="III q. 64 a. 6 ad 3"><a name="49787"><span class="ref">[49787] IIIª q. 64 a. 6 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 2297 dicendum quod ille qui est in peccato mortali, non est perplexus |
| 2298 simpliciter, si ex officio ei incumbat sacramenta dispensare, quia | |
| 2299 potest poenitere de peccato et licite ministrare. Non est autem | |
| 2300 inconveniens quod sit perplexus supposito quodam, scilicet quod | |
| 2301 velit remanere in peccato. In articulo tamen necessitatis non | |
| 2302 peccaret baptizando in casu in quo etiam posset laicus dispensare. | |
| 2303 Sic enim patet quod non exhibet se ministrum Ecclesiae, sed | |
| 2304 subvenit necessitatem patienti. Secus autem est in aliis | |
| 2305 sacramentis, quae non sunt tantae necessitatis sicut Baptismus, ut | |
| 53 | 2306 infra patebit.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 7</h3><p title="III q. 64 a. 7 arg. 1"><a name="49788"><span class="ref">[49788] IIIª q. 64 a. 7 arg. 1</span></a> Ad septimum |
| 28 | 2307 sic proceditur. Videtur quod Angeli possent sacramenta ministrare. |
| 2308 Quidquid enim potest minister inferior, potest et superior, sicut | |
| 2309 quidquid potest diaconus, potest et sacerdos, sed non convertitur. | |
| 2310 Sed Angeli sunt superiores ministri in ordine hierarchico quam | |
| 2311 etiam quicumque homines, ut patet per Dionysium, in libro Cael. | |
| 2312 Hier. Ergo, cum homines possint ministrare in sacramentis, videtur | |
| 53 | 2313 quod multo magis Angeli.</p><p title="III q. 64 a. 7 arg. 2"><a name="49789"><span class="ref">[49789] IIIª q. 64 a. 7 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 2314 homines sancti assimilantur Angelis in caelo, ut dicitur Matth. |
| 2315 XXII. Sed aliqui sancti in caelo existentes possunt ministrare in | |
| 2316 sacramentis, quia character sacramentalis est indelebilis, ut | |
| 2317 dictum est. Ergo videtur quod etiam Angeli in sacris possint | |
| 53 | 2318 ministrare.</p><p title="III q. 64 a. 7 arg. 3"><a name="49790"><span class="ref">[49790] IIIª q. 64 a. 7 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 2319 sicut supra dictum est, Diabolus est caput malorum, et mali sunt |
| 2320 membra eius. Sed per malos possunt dispensari sacramenta. Ergo | |
| 53 | 2321 videtur quod etiam per Daemones.</p><p title="III q. 64 a. 7 s. c."><a name="49791"><span class="ref">[49791] IIIª q. 64 a. 7 s. c.</span></a> Sed contra est |
| 28 | 2322 quod dicitur Heb. V, <i>omnis pontifex, ex hominibus assumptus, pro |
| 2323 hominibus constituitur in his quae sunt ad Deum</i>. Sed Angeli | |
| 2324 boni vel mali non sunt ex hominibus. Ergo ipsi non constituuntur | |
| 53 | 2325 ministri in his quae sunt ad Deum, idest in sacramentis.</p><p title="III q. 64 a. 7 co."><a name="49792"><span class="ref">[49792] IIIª q. 64 a. 7 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 2326 dicendum quod, sicut supra dictum est, tota virtus sacramentorum a |
| 2327 passione Christi derivatur, quae est Christi secundum quod homo. | |
| 2328 Cui in natura conformantur homines, non autem Angeli, sed potius | |
| 2329 secundum passionem dicitur modico ab Angelis minoratus, ut patet | |
| 2330 Heb. II. Et ideo ad homines pertinet dispensare sacramenta et in | |
| 2331 eis ministrare, non autem ad Angelos. Sciendum tamen quod, sicut | |
| 2332 Deus virtutem suam non alligavit sacramentis quin possit sine | |
| 2333 sacramentis effectum sacramentorum conferre, ita etiam virtutem | |
| 2334 suam non alligavit Ecclesiae ministris, quin etiam Angelis possit | |
| 2335 virtutem tribuere ministrandi in sacramentis. Et quia boni Angeli | |
| 2336 sunt nuntii veritatis, si aliquod sacramentale ministerium a bonis | |
| 2337 Angelis perficeretur, esset ratum habendum, quia deberet constare | |
| 2338 hoc fieri voluntate divina, sicut quaedam templa dicuntur angelico | |
| 2339 ministerio consecrata. Si vero Daemones, qui sunt spiritus | |
| 2340 mendacii, aliquod sacramentale ministerium exhiberent, non esset | |
| 53 | 2341 ratum habendum.</p><p title="III q. 64 a. 7 ad 1"><a name="49793"><span class="ref">[49793] IIIª q. 64 a. 7 ad 1</span></a> Ad primum ergo |
| 28 | 2342 dicendum quod illud quod faciunt homines inferiori modo, scilicet |
| 2343 per sacramenta sensibilia, quae sunt proportionata naturae ipsorum, | |
| 2344 faciunt Angeli, tanquam superiores ministri, superiori modo, | |
| 53 | 2345 scilicet invisibiliter purgando, illuminando et perficiendo.</p><p title="III q. 64 a. 7 ad 2"><a name="49794"><span class="ref">[49794] IIIª q. 64 a. 7 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 2346 dicendum quod sancti qui sunt in caelo, sunt similes Angelis |
| 2347 quantum ad participationem gloriae, non autem quantum ad | |
| 2348 conditionem naturae. Et per consequens neque quantum ad | |
| 53 | 2349 sacramenta.</p><p title="III q. 64 a. 7 ad 3"><a name="49795"><span class="ref">[49795] IIIª q. 64 a. 7 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 2350 dicendum quod mali homines non habent quod possint ministrare in |
| 2351 sacramentis ex hoc quod per malitiam sunt membra Diaboli. Et ideo | |
| 2352 non sequitur quod Diabolus, qui est eorum caput, magis hoc | |
| 53 | 2353 possit.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 8</h3><p title="III q. 64 a. 8 arg. 1"><a name="49796"><span class="ref">[49796] IIIª q. 64 a. 8 arg. 1</span></a> Ad octavum sic |
| 28 | 2354 proceditur. Videtur quod intentio ministri non requiratur ad |
| 2355 perfectionem sacramenti. Minister enim in sacramento | |
| 2356 instrumentaliter operatur. Sed actio non perficitur secundum | |
| 2357 intentionem instrumenti, sed secundum intentionem principalis | |
| 2358 agentis. Ergo intentio ministri non requiritur ad perfectionem | |
| 53 | 2359 sacramenti.</p><p title="III q. 64 a. 8 arg. 2"><a name="49797"><span class="ref">[49797] IIIª q. 64 a. 8 arg. 2</span></a> Praeterea, non |
| 28 | 2360 potest homini esse nota intentio alterius. Si igitur intentio |
| 2361 ministri requiratur ad perfectionem sacramenti, non posset homini | |
| 2362 ad sacramentum accedenti esse notum quod sacramentum suscepisset. | |
| 2363 Et ita non posset habere certitudinem salutis, praecipue cum | |
| 2364 quaedam sacramenta sint de necessitate salutis, ut infra | |
| 53 | 2365 dicetur.</p><p title="III q. 64 a. 8 arg. 3"><a name="49798"><span class="ref">[49798] IIIª q. 64 a. 8 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 2366 intentio hominis non potest esse ad id circa quod non est attentus. |
| 2367 Sed aliquando illi qui in sacramentis ministrant, non attendunt ad | |
| 2368 ea quae dicunt vel faciunt, alia cogitantes. Ergo, secundum hoc, | |
| 53 | 2369 non perficitur sacramentum, propter intentionis defectum.</p><p title="III q. 64 a. 8 s. c."><a name="49799"><span class="ref">[49799] IIIª q. 64 a. 8 s. c.</span></a> Sed contra est |
| 28 | 2370 quod ea quae sunt praeter intentionem, sunt casualia. Quod non est |
| 2371 dicendum de operatione sacramentorum. Ergo sacramenta requirunt | |
| 53 | 2372 intentionem ministri.</p><p title="III q. 64 a. 8 co."><a name="49800"><span class="ref">[49800] IIIª q. 64 a. 8 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 2373 dicendum quod, quando aliquid se habet ad multa, oportet quod per |
| 2374 aliquid determinetur ad unum, si illud effici debeat. Ea vero quae | |
| 2375 in sacramentis aguntur, possunt diversimode agi, sicut ablutio | |
| 2376 aquae, quae fit in Baptismo, potest ordinari et ad munditiam | |
| 2377 corporalem, et ad sanitatem corporalem, et ad ludum et ad multa | |
| 2378 alia huiusmodi. Et ideo oportet quod determinetur ad unum, idest ad | |
| 2379 sacramentalem effectum, per intentionem abluentis. Et haec intentio | |
| 2380 exprimitur per verba quae in sacramentis dicuntur, puta cum dicit, | |
| 53 | 2381 ego te baptizo in nomine patris, et cetera.</p><p title="III q. 64 a. 8 ad 1"><a name="49801"><span class="ref">[49801] IIIª q. 64 a. 8 ad 1</span></a> Ad primum ergo |
| 28 | 2382 dicendum quod instrumentum inanimatum non habet aliquam intentionem |
| 2383 respectu effectus, sed loco intentionis est motus quo movetur a | |
| 2384 principali agente. Sed instrumentum animatum, sicut est minister, | |
| 2385 non solum movetur, sed etiam quodammodo movet seipsum, inquantum | |
| 2386 sua voluntate movet membra ad operandum. Et ideo requiritur eius | |
| 2387 intentio, qua se subiiciat principali agenti, ut scilicet intendat | |
| 53 | 2388 facere quod facit Christus et Ecclesia.</p><p title="III q. 64 a. 8 ad 2"><a name="49802"><span class="ref">[49802] IIIª q. 64 a. 8 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 2389 dicendum quod circa hoc est duplex opinio. Quidam enim dicunt quod |
| 2390 requiritur mentalis intentio in ministro, quae si desit, non | |
| 2391 perficitur sacramentum. Sed hunc defectum in pueris, qui non habent | |
| 2392 intentionem accedendi ad sacramentum, supplet Christus, qui | |
| 2393 interius baptizat. In adultis autem, quia intendunt sacramenta | |
| 2394 suscipere, supplet illum defectum fides et devotio. Sed hoc satis | |
| 2395 posset dici quantum ad ultimum effectum, qui est iustificatio a | |
| 2396 peccatis, sed quantum ad effectum qui est res et sacramentum, | |
| 2397 scilicet quantum ad characterem, non videtur quod per devotionem | |
| 2398 accedentis possit suppleri; quia character nunquam imprimitur nisi | |
| 2399 per sacramentum. Et ideo alii melius dicunt quod minister | |
| 2400 sacramenti agit in persona totius Ecclesiae, cuius est minister; in | |
| 2401 verbis autem quae proferuntur, exprimitur intentio Ecclesiae; quae | |
| 2402 sufficit ad perfectionem sacramenti, nisi contrarium exterius | |
| 53 | 2403 exprimatur ex parte ministri et recipientis sacramentum.</p><p title="III q. 64 a. 8 ad 3"><a name="49803"><span class="ref">[49803] IIIª q. 64 a. 8 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 2404 dicendum quod, licet ille qui aliud cogitat, non habeat actualem |
| 2405 intentionem, habet tamen habitualem, quae sufficit ad perfectionem | |
| 2406 sacramenti, puta si, cum sacerdos accedit ad baptizandum, intendit | |
| 2407 facere circa baptizandum quod facit Ecclesia. Unde, si postea in | |
| 2408 ipso exercitio actus cogitatio eius ad alia rapiatur, ex virtute | |
| 2409 primae intentionis perficitur sacramentum. Quamvis studiose curare | |
| 2410 debeat sacramenti minister ut etiam actualem intentionem adhibeat. | |
| 2411 Sed hoc non totaliter est positum in hominis potestate, quia | |
| 2412 praeter intentionem, cum homo vult multum intendere, incipit alia | |
| 53 | 2413 cogitare; secundum illud Psalmi, <i>cor meum dereliquit me</i>.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 9</h3><p title="III q. 64 a. 9 arg. 1"><a name="49804"><span class="ref">[49804] IIIª q. 64 a. 9 arg. 1</span></a> Ad nonum sic |
| 28 | 2414 proceditur. Videtur quod fides ministri sit de necessitate |
| 2415 sacramenti. Sicut enim dictum est, intentio ministri est necessaria | |
| 2416 ad sacramenti perfectionem. Sed fides intentionem dirigit, ut | |
| 2417 Augustinus dicit, contra Iulianum. Ergo, si desit vera fides in | |
| 53 | 2418 ministro, non perficitur sacramentum.</p><p title="III q. 64 a. 9 arg. 2"><a name="49805"><span class="ref">[49805] IIIª q. 64 a. 9 arg. 2</span></a> Praeterea, si |
| 28 | 2419 minister Ecclesiae veram fidem non habeat, videtur esse haereticus. |
| 2420 Sed haeretici, ut videtur, non possunt sacramenta conferre. Dicit | |
| 2421 enim Cyprianus, in epistola contra haereticos, <i>omnia quaecumque | |
| 2422 faciunt haeretici, carnalia sunt et inania et falsa, ita ut nihil | |
| 2423 eorum quae illi gesserint, a nobis debeat probari</i>. Et Leo Papa | |
| 2424 dicit, in epistola ad Leonem Augustum, <i>manifestum est per | |
| 2425 crudelissimam et insanissimam vesaniam in Alexandrina sede omnium | |
| 2426 caelestium sacramentorum lumen extinctum. Intercepta est sacrificii | |
| 2427 oblatio, defecit chrismatis sanctificatio, et paricidalibus manibus | |
| 2428 impiorum omnia sese subtraxere mysteria</i>. Ergo vera fides | |
| 53 | 2429 ministri est de necessitate sacramenti.</p><p title="III q. 64 a. 9 arg. 3"><a name="49806"><span class="ref">[49806] IIIª q. 64 a. 9 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 2430 illi qui non habent veram fidem, videntur esse per |
| 2431 excommunicationem ab Ecclesia separati, dicitur enim in secunda | |
| 2432 canonica Ioannis, <i>si quis venit ad vos et hanc doctrinam non | |
| 2433 affert, nolite recipere eum in domum, nec ave dixeritis ei</i>; et | |
| 2434 Tit. III, <i>haereticum hominem, post primam et secundam | |
| 2435 correctionem, devita</i>. Sed excommunicatus non videtur conferre | |
| 2436 posse Ecclesiae sacramentum, cum sit ab Ecclesia separatus, ad | |
| 2437 cuius ministerium pertinet sacramentorum dispensatio. Ergo videtur | |
| 53 | 2438 quod vera fides ministri sit de necessitate sacramenti.</p><p title="III q. 64 a. 9 s. c."><a name="49807"><span class="ref">[49807] IIIª q. 64 a. 9 s. c.</span></a> Sed contra est |
| 28 | 2439 quod Augustinus dicit, contra Petilianum Donatistam, <i>mementote |
| 2440 sacramentis Dei nihil obesse mores malorum hominum, quod illa vel | |
| 53 | 2441 non sint, vel minus sancta sint</i>.</p><p title="III q. 64 a. 9 co."><a name="49808"><span class="ref">[49808] IIIª q. 64 a. 9 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 2442 dicendum quod, sicut supra dictum est, quia minister in sacramentis |
| 2443 instrumentaliter operatur, non agit in virtute propria, sed in | |
| 2444 virtute Christi. Sicut autem pertinet ad propriam virtutem hominis | |
| 2445 caritas, ita et fides. Unde, sicut non requiritur ad perfectionem | |
| 2446 sacramenti quod minister sit in caritate, sed possunt etiam | |
| 2447 peccatores sacramenta conferre, ut supra dictum est; ita non | |
| 2448 requiritur fides eius, sed infidelis potest verum sacramentum | |
| 2449 praebere, dummodo cetera adsint quae sunt de necessitate | |
| 53 | 2450 sacramenti.</p><p title="III q. 64 a. 9 ad 1"><a name="49809"><span class="ref">[49809] IIIª q. 64 a. 9 ad 1</span></a> Ad primum ergo |
| 28 | 2451 dicendum quod potest contingere quod aliquis patiatur defectum |
| 2452 fidei circa aliquid aliud, et non circa veritatem sacramenti quod | |
| 2453 exhibet, puta si aliquis credat iuramentum esse in omni casu | |
| 2454 illicitum, et tamen credat Baptismum efficaciam habere ad salutem. | |
| 2455 Et sic talis infidelitas non impedit intentionem conferendi | |
| 2456 sacramentum. Si vero patiatur fidei defectum circa ipsum | |
| 2457 sacramentum quod exhibet, licet credat per id quod agitur exterius | |
| 2458 nullum sequi interiorem effectum, non tamen ignorat quod Ecclesia | |
| 2459 Catholica intendit per huiusmodi quae exterius aguntur, sacramentum | |
| 2460 praebere. Unde, non obstante infidelitate, potest intendere facere | |
| 2461 id quod facit Ecclesia, licet existimet id nihil esse. Et talis | |
| 2462 intentio sufficit ad sacramentum, quia, sicut supra dictum est, | |
| 2463 minister sacramenti agit in persona totius Ecclesiae, ex cuius fide | |
| 53 | 2464 suppletur id quod deest fidei ministro.</p><p title="III q. 64 a. 9 ad 2"><a name="49810"><span class="ref">[49810] IIIª q. 64 a. 9 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 2465 dicendum quod haereticorum quidam in collatione sacramentorum |
| 2466 formam Ecclesiae non servant. Et tales neque sacramentum conferunt, | |
| 2467 neque rem sacramenti. Quidam vero servant Ecclesiae formam. Et | |
| 2468 tales conferunt quidem sacramentum, sed non conferunt rem | |
| 2469 sacramenti. Et hoc dico, si sunt manifeste ab Ecclesia praecisi. | |
| 2470 Quia ex hoc ipso quod aliquis accipit sacramenta ab eis, peccat, et | |
| 2471 per hoc impeditur ne effectum sacramenti consequatur. Unde | |
| 2472 Augustinus dicit, in libro de fide ad Petrum, <i>firmissime tene, | |
| 2473 et nullatenus dubites, extra Ecclesiam baptizatis, si ad Ecclesiam | |
| 2474 non redierint, Baptismo cumulari perniciem</i>. Et per hunc modum | |
| 2475 dicit Leo Papa <i>in sede Alexandrina sacramentorum lumen esse | |
| 2476 extinctum</i>, scilicet, quantum ad rem sacramenti, non autem | |
| 2477 quantum ad ipsum sacramentum. Cyprianus autem nec sacramentum | |
| 2478 conferre haereticos credebat, sed in hoc eius sententia non | |
| 2479 tenetur. Unde Augustinus dicit, <i>martyrem Cyprianum, qui apud | |
| 2480 haereticos vel schismaticos datum Baptismum nolebat cognoscere, | |
| 2481 tanta merita, usque ad triumphum martyrii, secuta sunt, ut | |
| 2482 caritatis qua excellebat luce obumbratio illa fugaretur, et, si | |
| 53 | 2483 quid purgandum erat, passionis falce tolleretur</i>.</p><p title="III q. 64 a. 9 ad 3"><a name="49811"><span class="ref">[49811] IIIª q. 64 a. 9 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 2484 dicendum quod potestas ministrandi sacramenta pertinet ad |
| 2485 spiritualem characterem, qui indelebilis est, ut ex supra dictis | |
| 2486 patet. Et ideo per hoc quod aliquis ab Ecclesia suspenditur vel | |
| 2487 excommunicatur, vel etiam degradatur, non amittit potestatem | |
| 2488 conferendi sacramentum, sed licentiam utendi hac potestate. Et ideo | |
| 2489 sacramentum quidem confert, sed tamen peccat conferendo. Et | |
| 2490 similiter ille qui ab eo accipit sacramentum, et sic non percipit | |
| 53 | 2491 rem sacramenti, nisi forte per ignorantiam excusetur.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 10</h3><p title="III q. 64 a. 10 arg. 1"><a name="49812"><span class="ref">[49812] IIIª q. 64 a. 10 arg. 1</span></a> Ad decimum |
| 28 | 2492 sic proceditur. Videtur quod intentio recta ministri requiratur ad |
| 2493 perfectionem sacramenti. Intentio enim ministri debet conformari | |
| 2494 intentioni Ecclesiae, ut ex dictis patet. Sed intentio Ecclesiae | |
| 2495 semper est recta. Ergo de necessitate ad sacramenti perfectionem | |
| 53 | 2496 requiritur intentio recta ministri.</p><p title="III q. 64 a. 10 arg. 2"><a name="49813"><span class="ref">[49813] IIIª q. 64 a. 10 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 2497 perversa intentio deterior esse videtur quam intentio iocosa. Sed |
| 2498 intentio iocosa tollit sacramentum, puta si aliquis non serio, sed | |
| 2499 ludo aliquem baptizaret. Ergo multo magis perversa intentio aufert | |
| 2500 sacramentum, puta si aliquis aliquem baptizaret ut postmodum eum | |
| 53 | 2501 occideret.</p><p title="III q. 64 a. 10 arg. 3"><a name="49814"><span class="ref">[49814] IIIª q. 64 a. 10 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 2502 perversa intentio facit totum opus vitiosum, secundum illud Luc. |
| 2503 XI, <i>si oculus tuus fuerit nequam, totum corpus tuum tenebrosum | |
| 2504 erit</i>. Sed sacramenta Christi non possunt inquinari per malos | |
| 2505 homines, sicut Augustinus dicit, contra Petilianum. Ergo videtur | |
| 2506 quod, si sit perversa intentio ministri, non sit ibi verum | |
| 53 | 2507 sacramentum.</p><p title="III q. 64 a. 10 s. c."><a name="49815"><span class="ref">[49815] IIIª q. 64 a. 10 s. c.</span></a> Sed contra est |
| 28 | 2508 quod perversa intentio pertinet ad malitiam ministri. Sed malitia |
| 53 | 2509 ministri non tollit sacramentum. Ergo nec perversa intentio.</p><p title="III q. 64 a. 10 co."><a name="49816"><span class="ref">[49816] IIIª q. 64 a. 10 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 2510 dicendum quod intentio ministri potest perverti dupliciter. Uno |
| 2511 modo, respectu ipsius sacramenti, puta cum aliquis non intendit | |
| 2512 sacramentum conferre, sed delusorie aliquid agere. Et talis | |
| 2513 perversitas tollit veritatem sacramenti, praecipue quando suam | |
| 2514 intentionem exterius manifestat. Alio modo potest perverti intentio | |
| 2515 ministri quantum ad id quod sequitur sacramentum, puta si sacerdos | |
| 2516 intendat aliquam feminam baptizare ut abutatur ea; vel si intendat | |
| 2517 conficere corpus Christi ut eo ad veneficia utatur. Et quia prius | |
| 2518 non dependet a posteriori, inde est quod talis intentionis | |
| 2519 perversitas veritatem sacramenti non tollit, sed ipse minister ex | |
| 53 | 2520 tali intentione graviter peccat.</p><p title="III q. 64 a. 10 ad 1"><a name="49817"><span class="ref">[49817] IIIª q. 64 a. 10 ad 1</span></a> Ad primum ergo |
| 28 | 2521 dicendum quod Ecclesiae intentio recta est et quantum ad sacramenti |
| 2522 perfectionem, et quantum ad sacramenti usum, sed prima rectitudo | |
| 2523 perficit sacramentum, secunda operatur ad meritum. Et ideo minister | |
| 2524 qui conformat intentionem suam Ecclesiae quantum ad primam | |
| 2525 rectitudinem, non autem quantum ad secundam, perficit quidem | |
| 53 | 2526 sacramentum, sed non est sibi ad meritum.</p><p title="III q. 64 a. 10 ad 2"><a name="49818"><span class="ref">[49818] IIIª q. 64 a. 10 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 2527 dicendum quod intentio ludicra vel iocosa excludit primam |
| 2528 rectitudinem intentionis, per quam perficitur sacramentum. Et ideo | |
| 53 | 2529 non est similis ratio.</p><p title="III q. 64 a. 10 ad 3"><a name="49819"><span class="ref">[49819] IIIª q. 64 a. 10 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 2530 dicendum quod perversa intentio pervertit opus intendentis, non |
| 2531 autem opus alterius. Et ideo ex perversa intentione ministri | |
| 2532 pervertitur id quod agit in sacramentis inquantum est opus eius, | |
| 2533 non inquantum est opus Christi, cuius est minister. Et est simile | |
| 2534 si minister alicuius hominis prava intentione deferret pauperibus | |
| 53 | 2535 eleemosynam, quam dominus recta intentione mandaret.</p></div></div><div class="q" id="q65"><h2>Quaestio 65</h2><div class="p"><h3>Prooemium</h3><p title="III q. 65 pr."><a name="49820"><span class="ref">[49820] |
| 2536 IIIª q. 65 pr.</span></a> Deinde considerandum est de numero | |
| 28 | 2537 sacramentorum. Et circa hoc quaeruntur quatuor. Primo, utrum sint |
| 2538 septem sacramenta. Secundo, de ordine eorum ad invicem. Tertio, de | |
| 2539 comparatione eorum. Quarto, utrum omnia sint de necessitate | |
| 53 | 2540 salutis.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 1</h3><p title="III q. 65 a. 1 arg. 1"><a name="49821"><span class="ref">[49821] IIIª q. 65 a. 1 arg. 1</span></a> Ad primum sic |
| 28 | 2541 proceditur. Videtur quod non debeant esse septem sacramenta. |
| 2542 Sacramenta enim efficaciam habent ex virtute divina, et ex virtute | |
| 2543 passionis Christi. Sed una est virtus divina, et una est Christi | |
| 2544 passio, <i>una enim oblatione consummavit sanctificatos in | |
| 2545 sempiternum</i>, ut dicitur Heb. X. Ergo non debuit esse nisi unum | |
| 53 | 2546 sacramentum.</p><p title="III q. 65 a. 1 arg. 2"><a name="49822"><span class="ref">[49822] IIIª q. 65 a. 1 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 2547 sacramentum ordinatur contra defectum peccati. Hic autem est |
| 2548 duplex, scilicet poena et culpa. Ergo sufficeret esse duo | |
| 53 | 2549 sacramenta.</p><p title="III q. 65 a. 1 arg. 3"><a name="49823"><span class="ref">[49823] IIIª q. 65 a. 1 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 2550 sacramenta pertinent ad actiones ecclesiasticae hierarchiae, ut |
| 2551 patet per Dionysium. Sed, sicut ipse dicit, tres sunt actiones | |
| 2552 hierarchicae, purgatio, illuminatio et perfectio. Ergo non debent | |
| 53 | 2553 esse nisi tria sacramenta.</p><p title="III q. 65 a. 1 arg. 4"><a name="49824"><span class="ref">[49824] IIIª q. 65 a. 1 arg. 4</span></a> Praeterea, |
| 28 | 2554 Augustinus dicit, XIX contra Faustum, sacramenta novae legis sunt |
| 2555 numero pauciora quam sacramenta veteris legis. Sed in veteri lege | |
| 2556 non erat aliquod sacramentum quod responderet confirmationi et | |
| 2557 extremae unctioni. Ergo neque debent numerari inter sacramenta | |
| 53 | 2558 novae legis.</p><p title="III q. 65 a. 1 arg. 5"><a name="49825"><span class="ref">[49825] IIIª q. 65 a. 1 arg. 5</span></a> Praeterea, |
| 28 | 2559 luxuria non est gravius inter cetera peccata, ut patet ex his quae |
| 2560 in secunda parte dicta sunt. Sed contra alia peccata non | |
| 2561 instituitur aliquod sacramentum. Ergo neque contra luxuriam debuit | |
| 53 | 2562 institui sacramentum matrimonii.</p><p title="III q. 65 a. 1 s. c. 1"><a name="49826"><span class="ref">[49826] IIIª q. 65 a. 1 s. c. 1</span></a> Sed contra, |
| 28 | 2563 videtur quod sint plura sacramenta. Sacramenta enim dicuntur |
| 2564 quaedam sacra signa. Sed multae aliae sanctificationes fiunt in | |
| 2565 Ecclesia secundum sensibilia signa, sicut aqua benedicta, | |
| 2566 consecratio altaris, et alia huiusmodi. Ergo sunt plura sacramenta | |
| 53 | 2567 quam septem.</p><p title="III q. 65 a. 1 s. c. 2"><a name="49827"><span class="ref">[49827] IIIª q. 65 a. 1 s. c. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 2568 Hugo de sancto Victore dicit quod sacramenta veteris legis fuerunt |
| 2569 oblationes, decimae et sacrificia. Sed sacrificium Ecclesiae est | |
| 2570 unum sacramentum, quod dicitur Eucharistia. Ergo etiam oblationes | |
| 53 | 2571 et decimae debent dici sacramenta.</p><p title="III q. 65 a. 1 s. c. 3"><a name="49828"><span class="ref">[49828] IIIª q. 65 a. 1 s. c. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 2572 tria sunt genera peccatorum, originale, mortale et veniale. Sed |
| 2573 contra originale peccatum ordinatur Baptismus; contra mortale autem | |
| 2574 poenitentia. Ergo deberet esse aliud, praeter septem, quod | |
| 53 | 2575 ordinetur contra veniale.</p><p title="III q. 65 a. 1 co."><a name="49829"><span class="ref">[49829] IIIª q. 65 a. 1 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 2576 dicendum quod, sicut supra dictum est, ordinantur sacramenta |
| 2577 Ecclesiae ad duo, scilicet, ad perficiendum hominem in his quae | |
| 2578 pertinent ad cultum Dei secundum religionem Christianae vitae; et | |
| 2579 etiam in remedium contra defectum peccati. Utroque autem modo | |
| 2580 convenienter ponuntur septem sacramenta. Vita enim spiritualis | |
| 2581 conformitatem aliquam habet ad vitam corporalem, sicut et cetera | |
| 2582 corporalia similitudinem quandam spiritualium habent. In vita autem | |
| 2583 corporali dupliciter aliquis perficitur, uno modo, quantum ad | |
| 2584 personam propriam; alio modo, per respectum ad totam communitatem | |
| 2585 societatis in qua vivit, quia homo naturaliter est animal sociale. | |
| 2586 Respectu autem sui ipsius perficitur homo in vita corporali | |
| 2587 dupliciter, uno modo, per se, acquirendo scilicet aliquam vitae | |
| 2588 perfectionem; alio modo, per accidens, scilicet removendo | |
| 2589 impedimenta vitae, puta aegritudines, vel aliquid huiusmodi. Per se | |
| 2590 autem perficitur corporalis vita tripliciter. Primo quidem, per | |
| 2591 generationem, per quam homo incipit esse et vivere. Et loco huius | |
| 2592 in spirituali vita est Baptismus, qui est spiritualis regeneratio, | |
| 2593 secundum illud ad Tit. III, <i>per lavacrum regenerationis</i>, et | |
| 2594 cetera. Secundo, per augmentum, quo aliquis perducitur ad perfectam | |
| 2595 quantitatem et virtutem. Et loco huius in spirituali vita est | |
| 2596 confirmatio, in qua datur spiritus sanctus ad robur. Unde dicitur | |
| 2597 discipulis iam baptizatis, Luc. ult., <i>sedete in civitate | |
| 2598 quousque induamini virtute ex alto</i>. Tertio, per nutritionem, | |
| 2599 qua conservatur in homine vita et virtus. Et loco huius in | |
| 2600 spirituali vita est Eucharistia. Unde dicitur Ioan. VI, <i>nisi | |
| 2601 manducaveritis carnem filii hominis et biberitis eius sanguinem, | |
| 2602 non habebitis vitam in vobis</i>. Et hoc quidem sufficeret homini | |
| 2603 si haberet et corporaliter et spiritualiter impassibilem vitam, sed | |
| 2604 quia homo incurrit interdum et corporalem infirmitatem et | |
| 2605 spiritualem, scilicet peccatum, ideo necessaria est homini curatio | |
| 2606 ab infirmitate. Quae quidem est duplex. Una quidem est sanatio, | |
| 2607 quae sanitatem restituit. Et loco huius in spirituali vita est | |
| 2608 poenitentia, secundum illud Psalmi, <i>sana animam meam, quia | |
| 2609 peccavi tibi</i>. Alia autem est restitutio valetudinis pristinae | |
| 2610 per convenientem diaetam et exercitium. Et loco huius in spirituali | |
| 2611 vita est extrema unctio, quae removet peccatorum reliquias, et | |
| 2612 hominem paratum reddit ad finalem gloriam. Unde dicitur Iac. V, | |
| 2613 <i>et si in peccatis sit, dimittetur ei</i>. Perficitur autem homo | |
| 2614 in ordine ad totam communitatem dupliciter. Uno modo, per hoc quod | |
| 2615 accipit potestatem regendi multitudinem, et exercendi actus | |
| 2616 publicos. Et loco huius in spirituali vita est sacramentum ordinis, | |
| 2617 secundum illud Heb. VII, quod sacerdotes hostias offerunt non solum | |
| 2618 pro se, sed etiam pro populo. Secundo, quantum ad naturalem | |
| 2619 propagationem. Quod fit per matrimonium, tam in corporali quam in | |
| 2620 spirituali vita, eo quod est non solum sacramentum, sed naturae | |
| 2621 officium. Ex his etiam patet sacramentorum numerus secundum quod | |
| 2622 ordinantur contra defectum peccati. Nam Baptismus ordinatur contra | |
| 2623 carentiam vitae spiritualis; confirmatio contra infirmitatem animi | |
| 2624 quae in nuper natis invenitur; Eucharistia contra labilitatem animi | |
| 2625 ad peccandum; poenitentia contra actuale peccatum post Baptismum | |
| 2626 commissum; extrema unctio contra reliquias peccatorum, quae | |
| 2627 scilicet non sunt sufficienter per poenitentiam sublatae, aut ex | |
| 2628 negligentia aut ex ignorantia; ordo contra dissolutionem | |
| 2629 multitudinis; matrimonium in remedium contra concupiscentiam | |
| 2630 personalem, et contra defectum multitudinis qui per mortem accidit. | |
| 2631 Quidam vero accipiunt numerum sacramentorum per quandam | |
| 2632 adaptationem ad virtutes, et ad defectus culparum et poenalitatum, | |
| 2633 dicentes quod fidei respondet Baptismus, et ordinatur contra culpam | |
| 2634 originalem; spei extrema unctio, et ordinatur contra culpam | |
| 2635 venialem; caritati Eucharistia, et ordinatur contra poenalitatem | |
| 2636 malitiae; prudentiae ordo, et ordinatur contra ignorantiam; | |
| 2637 iustitiae poenitentia, et ordinatur contra peccatum mortale; | |
| 2638 temperantiae matrimonium, et ordinatur contra concupiscentiam; | |
| 53 | 2639 fortitudini confirmatio, et ordinatur contra infirmitatem.</p><p title="III q. 65 a. 1 ad 1"><a name="49830"><span class="ref">[49830] IIIª q. 65 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum ergo |
| 28 | 2640 dicendum quod idem agens principale utitur diversis instrumentis ad |
| 2641 diversos effectus, secundum congruentiam operum. Et similiter | |
| 2642 virtus divina et passio Christi operatur in nobis per diversa | |
| 53 | 2643 sacramenta quasi per diversa instrumenta.</p><p title="III q. 65 a. 1 ad 2"><a name="49831"><span class="ref">[49831] IIIª q. 65 a. 1 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 2644 dicendum quod culpa et poena diversitatem habent et secundum |
| 2645 speciem, inquantum sunt diversae species culparum et poenarum; et | |
| 2646 secundum diversos hominum status et habitudines. Et secundum hoc | |
| 53 | 2647 oportuit multiplicari sacramenta, ut ex dictis patet.</p><p title="III q. 65 a. 1 ad 3"><a name="49832"><span class="ref">[49832] IIIª q. 65 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 2648 dicendum quod in actionibus hierarchicis considerantur et agentes, |
| 2649 et recipientes, et actiones. Agentes autem sunt ministri Ecclesiae. | |
| 2650 Ad quos pertinet ordinis sacramentum. Recipientes autem sunt illi | |
| 2651 qui ad sacramenta accedunt. Qui producuntur per matrimonium. | |
| 2652 Actiones autem sunt purgatio, illuminatio et perfectio. Sed sola | |
| 2653 purgatio non potest esse sacramentum novae legis, quod gratiam | |
| 2654 confert, sed pertinet ad quaedam sacramentalia, quae sunt | |
| 2655 catechismus et exorcismus. Purgatio autem et illuminatio simul, | |
| 2656 secundum Dionysium, pertinet ad Baptismum, et, propter recidivum, | |
| 2657 secundario pertinet ad poenitentiam et extremam unctionem. | |
| 2658 Perfectio autem, quantum ad virtutem quidem, quae est quasi | |
| 2659 perfectio formalis, pertinet ad confirmationem, quantum autem ad | |
| 53 | 2660 consecutionem finis, pertinet ad Eucharistiam.</p><p title="III q. 65 a. 1 ad 4"><a name="49833"><span class="ref">[49833] IIIª q. 65 a. 1 ad 4</span></a> Ad quartum |
| 28 | 2661 dicendum quod in sacramento confirmationis datur plenitudo spiritus |
| 2662 sancti ad robur; in extrema autem unctione praeparatur homo ut | |
| 2663 recipiat immediate gloriam; quorum neutrum competit veteri | |
| 2664 testamento. Et ideo nihil potuit his sacramentis in veteri lege | |
| 2665 respondere. Nihilominus tamen sacramenta veteris legis fuerunt | |
| 2666 plura numero, propter diversitatem sacrificiorum et | |
| 53 | 2667 caeremoniarum.</p><p title="III q. 65 a. 1 ad 5"><a name="49834"><span class="ref">[49834] IIIª q. 65 a. 1 ad 5</span></a> Ad quintum |
| 28 | 2668 dicendum quod contra concupiscentiam venereorum oportuit |
| 2669 specialiter remedium adhiberi per aliquod sacramentum, primo | |
| 2670 quidem, quia per huiusmodi concupiscentiam non solum vitiatur | |
| 2671 persona, sed etiam natura; secundo, propter vehementiam eius, qua | |
| 53 | 2672 rationem absorbet.</p><p title="III q. 65 a. 1 ad 6"><a name="49835"><span class="ref">[49835] IIIª q. 65 a. 1 ad 6</span></a> Ad sextum |
| 28 | 2673 dicendum quod aqua benedicta et aliae consecrationes non dicuntur |
| 2674 sacramenta, quia non perducunt ad sacramenti effectum, qui est | |
| 2675 gratiae consecutio. Sed sunt dispositiones quaedam ad sacramenta, | |
| 2676 vel removendo prohibens, sicut aqua benedicta ordinatur contra | |
| 2677 insidias Daemonum, et contra peccata venialia; vel idoneitatem | |
| 2678 quandam faciendo ad sacramenti perceptionem, sicut consecratur | |
| 53 | 2679 altare et vasa propter reverentiam Eucharistiae.</p><p title="III q. 65 a. 1 ad 7"><a name="49836"><span class="ref">[49836] IIIª q. 65 a. 1 ad 7</span></a> Ad septimum |
| 28 | 2680 dicendum quod oblationes et decimae erant, tam in lege naturae quam |
| 2681 in lege Moysi, ordinatae non solum in subsidium ministrorum et | |
| 2682 pauperum, sed etiam in figuram, et ideo erant sacramenta. Nunc | |
| 2683 autem non remanserunt inquantum sunt figuralia, et ideo non sunt | |
| 53 | 2684 sacramenta.</p><p title="III q. 65 a. 1 ad 8"><a name="49837"><span class="ref">[49837] IIIª q. 65 a. 1 ad 8</span></a> Ad octavum |
| 28 | 2685 dicendum quod ad deletionem venialis peccati non requiritur infusio |
| 2686 gratiae. Unde, cum in quolibet sacramento novae legis gratia | |
| 2687 infundatur, nullum sacramentum novae legis instituitur directe | |
| 2688 contra veniale; quod tollitur per quaedam sacramentalia, puta per | |
| 2689 aquam benedictam, et alia huiusmodi. Quidam tamen dicunt extremam | |
| 2690 unctionem contra veniale peccatum ordinari. Sed de hoc suo loco | |
| 53 | 2691 dicetur.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 2</h3><p title="III q. 65 a. 2 arg. 1"><a name="49838"><span class="ref">[49838] IIIª q. 65 a. 2 arg. 1</span></a> Ad secundum |
| 28 | 2692 sic proceditur. Videtur quod inconvenienter sacramenta ordinentur |
| 2693 secundum modum praedictum. Ut enim apostolus dicit, I Cor. XV, | |
| 2694 <i>prius est quod est animale, deinde quod spirituale</i>. Sed per | |
| 2695 matrimonium generatur homo prima generatione, quae est animalis, | |
| 2696 per Baptismum autem regeneratur homo secunda generatione quae est | |
| 53 | 2697 spiritualis. Ergo matrimonium debet praecedere Baptismum.</p><p title="III q. 65 a. 2 arg. 2"><a name="49839"><span class="ref">[49839] IIIª q. 65 a. 2 arg. 2</span></a> Praeterea, per |
| 28 | 2698 sacramentum ordinis aliquis accipit potestatem agendi actiones |
| 2699 sacramentales. Sed agens est prior sua actione. Ergo ordo debet | |
| 53 | 2700 praecedere Baptismum et alia sacramenta.</p><p title="III q. 65 a. 2 arg. 3"><a name="49840"><span class="ref">[49840] IIIª q. 65 a. 2 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 2701 Eucharistia est spirituale nutrimentum, confirmatio autem |
| 2702 comparatur augmento. Nutrimentum autem est causa augmenti, et per | |
| 53 | 2703 consequens prius. Ergo Eucharistia est prior confirmatione.</p><p title="III q. 65 a. 2 arg. 4"><a name="49841"><span class="ref">[49841] IIIª q. 65 a. 2 arg. 4</span></a> Praeterea, |
| 28 | 2704 poenitentia praeparat hominem ad Eucharistiam. Sed dispositio |
| 2705 praecedit perfectionem. Ergo poenitentia debet praecedere | |
| 53 | 2706 Eucharistiam.</p><p title="III q. 65 a. 2 arg. 5"><a name="49842"><span class="ref">[49842] IIIª q. 65 a. 2 arg. 5</span></a> Praeterea, |
| 28 | 2707 quod est propinquius fini ultimo, est posterius. Sed extrema |
| 2708 unctio, inter omnia sacramenta, propinquior est ultimo fini | |
| 53 | 2709 beatitudinis. Ergo debet habere ultimum locum inter sacramenta.</p><p title="III q. 65 a. 2 s. c."><a name="49843"><span class="ref">[49843] IIIª q. 65 a. 2 s. c.</span></a> In contrarium |
| 28 | 2710 est quod communiter ordinantur ab omnibus sacramenta sicut dictum |
| 53 | 2711 est.</p><p title="III q. 65 a. 2 co."><a name="49844"><span class="ref">[49844] IIIª q. 65 a. 2 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 2712 dicendum quod ratio ordinis sacramentorum apparet ex his quae supra |
| 2713 dicta sunt. Nam sicut unum est prius quam multitudo, ita sacramenta | |
| 2714 quae ordinantur ad perfectionem unius personae, naturaliter | |
| 2715 praecedunt ea quae ordinantur ad perfectionem multitudinis. Et ideo | |
| 2716 ultimo inter sacramenta ponuntur ordo et matrimonium, quae | |
| 2717 ordinantur ad multitudinis perfectionem, matrimonium tamen post | |
| 2718 ordinem, eo quod minus participat de ratione spiritualis vitae, ad | |
| 2719 quam ordinantur sacramenta. Inter ea vero quae ordinantur ad | |
| 2720 perfectionem unius personae, naturaliter sunt priora illa quae per | |
| 2721 se ordinantur ad perfectionem spiritualis vitae, quam illa quae | |
| 2722 ordinantur per accidens, scilicet ad removendum nocivum accidens | |
| 2723 superveniens, cuiusmodi sunt poenitentia et extrema unctio. | |
| 2724 Posterior tamen est naturaliter extrema unctio, quae conservat | |
| 2725 sanationem quam poenitentia inchoat. Inter alia vero tria, | |
| 2726 manifestum est quod Baptismus, qui est spiritualis regeneratio, est | |
| 2727 primum; et deinde confirmatio, quae ordinatur ad formalem | |
| 2728 perfectionem virtutis; et postmodum Eucharistia, quae ordinatur ad | |
| 53 | 2729 perfectionem finis.</p><p title="III q. 65 a. 2 ad 1"><a name="49845"><span class="ref">[49845] IIIª q. 65 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum ergo |
| 28 | 2730 dicendum quod matrimonium, secundum quod ordinatur ad animalem |
| 2731 vitam, est naturae officium. Sed secundum quod habet aliquid | |
| 2732 spiritualitatis, est sacramentum. Et quia minimum habet de | |
| 53 | 2733 spiritualitate, ultimo ponitur inter sacramenta.</p><p title="III q. 65 a. 2 ad 2"><a name="49846"><span class="ref">[49846] IIIª q. 65 a. 2 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 2734 dicendum quod, ad hoc quod aliquid sit agens, praesupponitur quod |
| 2735 sit in se perfectum. Et ideo priora sunt sacramenta quibus aliquis | |
| 2736 in seipso perficitur, quam sacramentum ordinis, in quo aliquis | |
| 53 | 2737 constituitur perfector aliorum.</p><p title="III q. 65 a. 2 ad 3"><a name="49847"><span class="ref">[49847] IIIª q. 65 a. 2 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 2738 dicendum quod nutrimentum et praecedit augmentum, sicut causa eius; |
| 2739 et subsequitur augmentum, sicut conservans hominem in perfecta | |
| 2740 quantitate et virtute. Et ideo potest Eucharistia praemitti | |
| 2741 confirmationi, ut Dionysius facit, in libro Eccl. Hier., et potest | |
| 53 | 2742 postponi, sicut Magister facit, in IV sententiarum.</p><p title="III q. 65 a. 2 ad 4"><a name="49848"><span class="ref">[49848] IIIª q. 65 a. 2 ad 4</span></a> Ad quartum |
| 28 | 2743 dicendum quod ratio illa recte procederet si poenitentia ex |
| 2744 necessitate requireretur ut praeparatoria ad Eucharistiam. Sed hoc | |
| 2745 non est verum, nam si aliquis esset sine peccato mortali, non | |
| 2746 indigeret poenitentia ad sumptionem Eucharistiae. Et sic patet quod | |
| 2747 per accidens poenitentia praeparat ad Eucharistiam, scilicet, | |
| 2748 supposito peccato. Unde dicitur II Paral. ult., <i>tu, domine | |
| 53 | 2749 iustorum, non posuisti poenitentiam iustis</i>.</p><p title="III q. 65 a. 2 ad 5"><a name="49849"><span class="ref">[49849] IIIª q. 65 a. 2 ad 5</span></a> Ad quintum |
| 28 | 2750 dicendum quod extrema unctio, propter rationem inductam, est |
| 2751 ultimum inter sacramenta quae ordinantur ad perfectionem unius | |
| 53 | 2752 personae.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 3</h3><p title="III q. 65 a. 3 arg. 1"><a name="49850"><span class="ref">[49850] IIIª q. 65 a. 3 arg. 1</span></a> Ad tertium sic |
| 28 | 2753 proceditur. Videtur quod sacramentum Eucharistiae non sit |
| 2754 potissimum inter sacramenta. Bonum enim commune potius est quam | |
| 2755 bonum unius, ut dicitur I Ethic. Sed matrimonium ordinatur ad bonum | |
| 2756 commune speciei humanae per viam generationis, sacramentum autem | |
| 2757 Eucharistiae ordinatur ad bonum proprium sumentis. Ergo non est | |
| 53 | 2758 potissimum sacramentorum.</p><p title="III q. 65 a. 3 arg. 2"><a name="49851"><span class="ref">[49851] IIIª q. 65 a. 3 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 2759 digniora sacramenta esse videntur quae per maiorem ministrum |
| 2760 conferuntur. Sed sacramentum confirmationis et sacramentum ordinis | |
| 2761 non conferuntur nisi per episcopum, qui est maior minister quam | |
| 2762 simplex minister, qui est sacerdos, per quem confertur Eucharistiae | |
| 53 | 2763 sacramentum. Ergo illa sacramenta sunt potiora.</p><p title="III q. 65 a. 3 arg. 3"><a name="49852"><span class="ref">[49852] IIIª q. 65 a. 3 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 2764 sacramenta tanto sunt potiora quanto maiorem virtutem habent. Sed |
| 2765 quaedam sacramenta imprimunt characterem, scilicet Baptismus, | |
| 2766 confirmatio et ordo, quod non facit Eucharistia. Ergo illa | |
| 53 | 2767 sacramenta sunt potiora.</p><p title="III q. 65 a. 3 arg. 4"><a name="49853"><span class="ref">[49853] IIIª q. 65 a. 3 arg. 4</span></a> Praeterea, |
| 28 | 2768 illud videtur esse potius ex quo alia dependent et non e converso. |
| 2769 Sed ex Baptismo dependet Eucharistia, non enim potest aliquis | |
| 2770 Eucharistiam accipere nisi fuerit baptizatus. Ergo Baptismus est | |
| 53 | 2771 potior Eucharistia.</p><p title="III q. 65 a. 3 s. c."><a name="49854"><span class="ref">[49854] IIIª q. 65 a. 3 s. c.</span></a> Sed contra est |
| 28 | 2772 quod Dionysius dicit, III cap. Eccles. Hier., quod <i>non contingit |
| 2773 aliquem perfici perfectione hierarchica nisi per divinissimam | |
| 2774 Eucharistiam</i>. Ergo hoc sacramentum potissimum et perfectivum | |
| 53 | 2775 est omnium aliorum.</p><p title="III q. 65 a. 3 co."><a name="49855"><span class="ref">[49855] IIIª q. 65 a. 3 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 2776 dicendum quod, simpliciter loquendo, sacramentum Eucharistiae est |
| 2777 potissimum inter alia sacramenta. Quod quidem tripliciter apparet. | |
| 2778 Primo quidem, ex eo quod in eo continetur ipse Christus | |
| 2779 substantialiter, in aliis autem sacramentis continetur quaedam | |
| 2780 virtus instrumentalis participata a Christo, ut ex supra dictis | |
| 2781 patet. Semper autem quod est per essentiam, potius est eo quod est | |
| 2782 per participationem. Secundo hoc apparet ex ordine sacramentorum ad | |
| 2783 invicem, nam omnia alia sacramenta ordinari videntur ad hoc | |
| 2784 sacramentum sicut ad finem. Manifestum est enim quod sacramentum | |
| 2785 ordinis ordinatur ad Eucharistiae consecrationem. Sacramentum vero | |
| 2786 Baptismi ordinatur ad Eucharistiae receptionem. In quo etiam | |
| 2787 perficitur aliquis per confirmationem, ut non vereatur se | |
| 2788 subtrahere a tali sacramento. Per poenitentiam etiam et extremam | |
| 2789 unctionem praeparatur homo ad digne sumendum corpus Christi. | |
| 2790 Matrimonium autem saltem sua significatione attingit hoc | |
| 2791 sacramentum, inquantum significat coniunctionem Christi et | |
| 2792 Ecclesiae, cuius unitas per sacramentum Eucharistiae figuratur, | |
| 2793 unde et apostolus dicit, Ephes. V, <i>sacramentum hoc magnum est, | |
| 2794 ego autem dico in Christo et in Ecclesia</i>. Tertio hoc apparet ex | |
| 2795 ritu sacramentorum. Nam fere omnia sacramenta in Eucharistia | |
| 2796 consummantur, ut dicit Dionysius, III cap. Eccles. Hier., sicut | |
| 2797 patet quod ordinati communicant, et etiam baptizati si sint adulti. | |
| 2798 Aliorum autem sacramentorum comparatio ad invicem potest esse | |
| 2799 multipliciter. Nam in via necessitatis, Baptismus est potissimum | |
| 2800 sacramentorum; in via autem perfectionis, sacramentum ordinis; | |
| 2801 medio autem modo se habet sacramentum confirmationis. Sacramentum | |
| 2802 vero poenitentiae et extremae unctionis sunt inferioris gradus a | |
| 2803 praedictis sacramentis, quia, sicut dictum est, ordinantur ad vitam | |
| 2804 Christianam non per se, sed quasi per accidens, scilicet in | |
| 2805 remedium supervenientis defectus. Inter quae tamen extrema unctio | |
| 2806 comparatur ad poenitentiam sicut confirmatio ad Baptismum, ita | |
| 2807 scilicet quod poenitentia est maioris necessitatis, sed extrema | |
| 53 | 2808 unctio est maioris perfectionis.</p><p title="III q. 65 a. 3 ad 1"><a name="49856"><span class="ref">[49856] IIIª q. 65 a. 3 ad 1</span></a> Ad primum ergo |
| 28 | 2809 dicendum quod matrimonium ordinatur ad bonum commune corporaliter. |
| 2810 Sed bonum commune spirituale totius Ecclesiae continetur | |
| 53 | 2811 substantialiter in ipso Eucharistiae sacramento.</p><p title="III q. 65 a. 3 ad 2"><a name="49857"><span class="ref">[49857] IIIª q. 65 a. 3 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 2812 dicendum quod per ordinem et confirmationem deputantur fideles |
| 2813 Christi ad aliqua specialia officia, quod pertinet ad officium | |
| 2814 principis. Et ideo tradere huiusmodi sacramenta pertinet ad solum | |
| 2815 episcopum, qui est quasi princeps in Ecclesia. Per sacramentum vero | |
| 2816 Eucharistiae non deputatur homo ad aliquod officium, sed magis hoc | |
| 53 | 2817 sacramentum est finis omnium officiorum, ut dictum est.</p><p title="III q. 65 a. 3 ad 3"><a name="49858"><span class="ref">[49858] IIIª q. 65 a. 3 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 2818 dicendum quod character sacramentalis, sicut supra dictum est, |
| 2819 quaedam participatio est sacerdotii Christi. Unde sacramentum quod | |
| 2820 ipsum Christum coniungit homini, est dignius sacramento quod | |
| 53 | 2821 imprimit Christi characterem.</p><p title="III q. 65 a. 3 ad 4"><a name="49859"><span class="ref">[49859] IIIª q. 65 a. 3 ad 4</span></a> Ad quartum |
| 28 | 2822 dicendum quod ratio illa procedit ex parte necessitatis. Sic enim |
| 2823 Baptismus, cum sit maximae necessitatis, est potissimum | |
| 2824 sacramentorum. Sicut ordo et confirmatio habent quandam | |
| 2825 excellentiam ratione ministerii; et matrimonium ratione | |
| 2826 significationis. Nihil enim prohibet aliquid esse secundum quid | |
| 53 | 2827 dignius, quod tamen non est dignius simpliciter.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 4</h3><p title="III q. 65 a. 4 arg. 1"><a name="49860"><span class="ref">[49860] IIIª q. 65 a. 4 arg. 1</span></a> Ad quartum sic |
| 28 | 2828 proceditur. Videtur quod omnia sacramenta sunt de necessitate |
| 2829 salutis. Id enim quod non est necessarium, videtur esse superfluum. | |
| 2830 Sed nullum sacramentum est superfluum, quia Deus nihil facit | |
| 53 | 2831 frustra. Ergo omnia sacramenta sunt de necessitate salutis.</p><p title="III q. 65 a. 4 arg. 2"><a name="49861"><span class="ref">[49861] IIIª q. 65 a. 4 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 2832 sicut de Baptismo dicitur, <i>nisi quis renatus fuerit ex aqua et |
| 2833 spiritu sancto, non potest introire in regnum Dei</i>, ita de | |
| 2834 Eucharistia dicitur, Ioan. VI, <i>nisi manducaveritis carnem filii | |
| 2835 hominis et biberitis eius sanguinem, non habebitis vitam in | |
| 2836 vobis</i>. Ergo, sicut Baptismus est sacramentum necessitatis, ita | |
| 53 | 2837 et Eucharistia.</p><p title="III q. 65 a. 4 arg. 3"><a name="49862"><span class="ref">[49862] IIIª q. 65 a. 4 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 2838 sine sacramento Baptismi potest aliquis salvus fieri, dummodo non |
| 2839 contemptus religionis, sed necessitas sacramentum excludat, ut | |
| 2840 infra dicetur. Sed in quolibet sacramento contemptus religionis | |
| 2841 impedit hominis salutem. Ergo, pari ratione, omnia sacramenta sunt | |
| 53 | 2842 de necessitate salutis.</p><p title="III q. 65 a. 4 s. c."><a name="49863"><span class="ref">[49863] IIIª q. 65 a. 4 s. c.</span></a> Sed contra est |
| 28 | 2843 quod pueri salvantur per solum Baptismum, sine aliis |
| 53 | 2844 sacramentis.</p><p title="III q. 65 a. 4 co."><a name="49864"><span class="ref">[49864] IIIª q. 65 a. 4 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 2845 dicendum quod necessarium respectu finis, de quo nunc loquimur, |
| 2846 dicitur aliquid dupliciter. Uno modo, sine quo non potest esse | |
| 2847 finis, sicut cibus est necessarius vitae humanae. Et hoc est | |
| 2848 simpliciter necessarium ad finem. Alio modo dicitur esse | |
| 2849 necessarium id sine quo non habetur finis ita convenienter, sicut | |
| 2850 equus necessarius est ad iter. Hoc autem non est simpliciter | |
| 2851 necessarium ad finem. Primo igitur modo necessitatis sunt tria | |
| 2852 sacramenta necessaria. Duo quidem personae singulari, Baptismus | |
| 2853 quidem simpliciter et absolute; poenitentia autem, supposito | |
| 2854 peccato mortali post Baptismum. Sacramentum autem ordinis est | |
| 2855 necessarium Ecclesiae, quia, <i>ubi non est gubernator, populus | |
| 2856 corruet</i>, ut dicitur Proverb. XI. Sed secundo modo sunt | |
| 2857 necessaria alia sacramenta. Nam confirmatio perficit Baptismum | |
| 2858 quodammodo; extrema unctio poenitentiam; matrimonium vero Ecclesiae | |
| 53 | 2859 multitudinem per propagationem conservat.</p><p title="III q. 65 a. 4 ad 1"><a name="49865"><span class="ref">[49865] IIIª q. 65 a. 4 ad 1</span></a> Ad primum ergo |
| 28 | 2860 dicendum quod ad hoc quod aliquid non sit superfluum, sufficit |
| 2861 necessarium primo vel secundo modo. Et sic sunt necessaria | |
| 53 | 2862 sacramenta, ut dictum est.</p><p title="III q. 65 a. 4 ad 2"><a name="49866"><span class="ref">[49866] IIIª q. 65 a. 4 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 2863 dicendum quod illud verbum domini est intelligendum de spirituali |
| 2864 manducatione, et non de sola sacramentali, ut Augustinus exponit, | |
| 53 | 2865 super Ioannem.</p><p title="III q. 65 a. 4 ad 3"><a name="49867"><span class="ref">[49867] IIIª q. 65 a. 4 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 2866 dicendum quod, licet omnium sacramentorum contemptus sit saluti |
| 2867 contrarius, non tamen est contemptus sacramenti ex hoc quod aliquis | |
| 2868 non curat accipere sacramentum quod non est de necessitate salutis. | |
| 2869 Alioquin qui non accipiunt ordinem, et qui non contrahunt | |
| 53 | 2870 matrimonium, contemnerent huiusmodi sacramenta.</p></div></div><div class="centro"><br/> |
| 2871 <p><a href="sth4053.html"><img alt="age retro" border="0" align="middle" height="19" width="19" src="icons/ageretro.gif"/></a> | |
| 2872 <a href="sth4066.html"><img alt="age ultra" border="0" align="middle" height="19" width="19" src="icons/ageultra.gif"/></a></p> | |
| 2873 <br/> | |
| 2874 <hr/> | |
| 2875 <br/> | |
| 2876 <address>© 2006 Fundación Tomás de Aquino quoad | |
| 2877 hanc editionem<br/> | |
| 2878 Iura omnia asservantur<br/> | |
| 2879 OCLC nr. <a style="text-decoration=none" href="http://worldcatlibraries.org/wcpa/oclc/49644264">49644264</a></address> | |
| 2880 </div></body> | |
| 2881 </html> |
