Mercurial > hg > Aquinas
annotate summa/latin/sth3141.html @ 46:6cfdc13efd8a
from www.ccel.org/ss/
| author | ht |
|---|---|
| date | Sun, 20 Dec 2009 22:10:12 +0000 |
| parents | 544e12f679ad |
| children | d777cc3962f2 |
| rev | line source |
|---|---|
| 28 | 1 <!DOCTYPE html PUBLIC "-//W3C//DTD XHTML 1.0 Transitional//EN" |
| 2 "http://www.w3.org/TR/xhtml1/DTD/xhtml1-transitional.dtd"> | |
| 3 <html lang="LA" xmlns="http://www.w3.org/1999/xhtml" xml:lang="LA"> | |
| 4 <head> | |
| 5 <meta name="generator" content= | |
| 6 "HTML Tidy for Windows (vers 1st February 2005), see www.w3.org" /> | |
| 7 <meta http-equiv="Content-Type" content= | |
| 8 "text/html; charset=us-ascii" /> | |
| 9 <meta http-equiv="Content-Style-Type" content="text/css" /> | |
| 10 <meta http-equiv="Content-Script-Type" content="text/javascript" /> | |
| 11 <meta name="keywords" content= | |
| 12 "Thomas de Aquino, Summa Theologiae, Corpus Thomisticum" /> | |
| 13 <meta name="language" content="Latin" /> | |
| 14 <meta name="security" content="public" /> | |
| 15 <meta name="owner" content="ealarcon@unav.es" /> | |
| 16 <meta name="author" content="Enrique Alarcón" /> | |
| 17 <meta name="abstract" content="" /> | |
| 18 <link rel="stylesheet" media="screen" href="vscreen.css" type= | |
| 19 "text/css" /> | |
| 20 <link rel="stylesheet" media="print" href="vprint.css" type= | |
| 21 "text/css" /> | |
| 22 <title>Thomas de Aquino, Summa Theologiae, IIª-IIae q. | |
| 23 141-142</title> | |
| 24 </head> | |
| 25 <body> | |
| 26 <a href="http://www.corpusthomisticum.org/"></a> | |
| 27 <div class="tres">CORPUS THOMISTICUM</div> | |
| 28 <div class="uno">Sancti Thomae de Aquino</div> | |
| 29 <div class="uno">Summa Theologiae</div> | |
| 30 <div class="dos">secunda pars secundae partis a quaestione CXLI ad | |
| 31 CXLII</div> | |
| 32 <br /> | |
| 33 <div class="centro"> | |
| 34 <table align="center" summary="Imago"> | |
| 35 <tr> | |
| 36 <th><img src="icons/fugit190.jpg" width="275" height="190" border= | |
| 37 "0" alt= | |
| 38 "Thomas de Aquino a Filippino Lippi depictus (Cappella Carafa, S. Maria sopra Minerva, Roma)" | |
| 39 align="middle" /></th> | |
| 40 </tr> | |
| 41 </table> | |
| 42 <br /> | |
| 43 <span class="tres">Textum Leoninum Romae 1899 editum<br /> | |
| 44 ac automato translatum a Roberto Busa SJ in taenias | |
| 45 magneticas<br /> | |
| 46 denuo recognovit Enrique Alarcón atque instruxit<br /> | |
| 47 <br /></span><br /> | |
| 48 <hr /> | |
| 49 <br /> | |
| 50 <p><a href="sth3123.html"><img src="icons/ageretro.gif" width="19" | |
| 51 height="19" align="middle" border="0" alt="age retro" /></a> | |
| 52 <a href="sth3143.html"><img src="icons/ageultra.gif" width="19" | |
| 53 height="19" align="middle" border="0" alt="age ultra" /></a></p> | |
| 54 <script language="JavaScript" type="text/javascript"> | |
| 55 //<![CDATA[ | |
|
26
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
56 <!-- |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
57 // original code by Bill Trefzger 12/12/96; revised by Enrique Alarcon 12/9/2000 |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
58 function go(){if(document.selecter.select1.options[document.selecter.select1.selectedIndex].value !="none"){location=document.selecter.select1.options[document.selecter.select1.selectedIndex].value}} |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
59 document.write('<FORM NAME="selecter"><SELECT NAME="select1">'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
60 document.write('<OPTION VALUE="none">INDEX'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
61 document.write('<OPTION VALUE="none">------------------------------------------------'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
62 document.write('<OPTION VALUE="index.html">Corpus Thomisticum'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
63 document.write('<OPTION VALUE="iopera.html">Opera omnia'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
64 document.write('<OPTION VALUE="zbiblia.html">Bibliographia Thomistica'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
65 document.write('<OPTION VALUE="none">------------------------------------------------'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
66 document.write('<OPTION VALUE="#44612">IIª-IIae, q. 141 pr.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
67 document.write('<OPTION VALUE="#44613">IIª-IIae, q. 141 a. 1 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
68 document.write('<OPTION VALUE="#44614">IIª-IIae, q. 141 a. 1 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
69 document.write('<OPTION VALUE="#44615">IIª-IIae, q. 141 a. 1 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
70 document.write('<OPTION VALUE="#44616">IIª-IIae, q. 141 a. 1 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
71 document.write('<OPTION VALUE="#44617">IIª-IIae, q. 141 a. 1 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
72 document.write('<OPTION VALUE="#44618">IIª-IIae, q. 141 a. 1 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
73 document.write('<OPTION VALUE="#44619">IIª-IIae, q. 141 a. 1 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
74 document.write('<OPTION VALUE="#44620">IIª-IIae, q. 141 a. 1 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
75 document.write('<OPTION VALUE="#44621">IIª-IIae, q. 141 a. 2 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
76 document.write('<OPTION VALUE="#44622">IIª-IIae, q. 141 a. 2 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
77 document.write('<OPTION VALUE="#44623">IIª-IIae, q. 141 a. 2 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
78 document.write('<OPTION VALUE="#44624">IIª-IIae, q. 141 a. 2 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
79 document.write('<OPTION VALUE="#44625">IIª-IIae, q. 141 a. 2 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
80 document.write('<OPTION VALUE="#44626">IIª-IIae, q. 141 a. 2 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
81 document.write('<OPTION VALUE="#44627">IIª-IIae, q. 141 a. 2 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
82 document.write('<OPTION VALUE="#44628">IIª-IIae, q. 141 a. 2 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
83 document.write('<OPTION VALUE="#44629">IIª-IIae, q. 141 a. 3 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
84 document.write('<OPTION VALUE="#44630">IIª-IIae, q. 141 a. 3 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
85 document.write('<OPTION VALUE="#44631">IIª-IIae, q. 141 a. 3 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
86 document.write('<OPTION VALUE="#44632">IIª-IIae, q. 141 a. 3 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
87 document.write('<OPTION VALUE="#44633">IIª-IIae, q. 141 a. 3 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
88 document.write('<OPTION VALUE="#44634">IIª-IIae, q. 141 a. 3 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
89 document.write('<OPTION VALUE="#44635">IIª-IIae, q. 141 a. 3 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
90 document.write('<OPTION VALUE="#44636">IIª-IIae, q. 141 a. 3 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
91 document.write('<OPTION VALUE="#44637">IIª-IIae, q. 141 a. 4 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
92 document.write('<OPTION VALUE="#44638">IIª-IIae, q. 141 a. 4 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
93 document.write('<OPTION VALUE="#44639">IIª-IIae, q. 141 a. 4 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
94 document.write('<OPTION VALUE="#44640">IIª-IIae, q. 141 a. 4 arg. 4'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
95 document.write('<OPTION VALUE="#44641">IIª-IIae, q. 141 a. 4 arg. 5'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
96 document.write('<OPTION VALUE="#44642">IIª-IIae, q. 141 a. 4 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
97 document.write('<OPTION VALUE="#44643">IIª-IIae, q. 141 a. 4 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
98 document.write('<OPTION VALUE="#44644">IIª-IIae, q. 141 a. 4 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
99 document.write('<OPTION VALUE="#44645">IIª-IIae, q. 141 a. 4 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
100 document.write('<OPTION VALUE="#44646">IIª-IIae, q. 141 a. 4 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
101 document.write('<OPTION VALUE="#44647">IIª-IIae, q. 141 a. 4 ad 4'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
102 document.write('<OPTION VALUE="#44648">IIª-IIae, q. 141 a. 4 ad 5'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
103 document.write('<OPTION VALUE="#44649">IIª-IIae, q. 141 a. 5 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
104 document.write('<OPTION VALUE="#44650">IIª-IIae, q. 141 a. 5 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
105 document.write('<OPTION VALUE="#44651">IIª-IIae, q. 141 a. 5 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
106 document.write('<OPTION VALUE="#44652">IIª-IIae, q. 141 a. 5 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
107 document.write('<OPTION VALUE="#44653">IIª-IIae, q. 141 a. 5 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
108 document.write('<OPTION VALUE="#44654">IIª-IIae, q. 141 a. 5 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
109 document.write('<OPTION VALUE="#44655">IIª-IIae, q. 141 a. 5 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
110 document.write('<OPTION VALUE="#44656">IIª-IIae, q. 141 a. 5 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
111 document.write('<OPTION VALUE="#44657">IIª-IIae, q. 141 a. 6 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
112 document.write('<OPTION VALUE="#44658">IIª-IIae, q. 141 a. 6 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
113 document.write('<OPTION VALUE="#44659">IIª-IIae, q. 141 a. 6 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
114 document.write('<OPTION VALUE="#44660">IIª-IIae, q. 141 a. 6 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
115 document.write('<OPTION VALUE="#44661">IIª-IIae, q. 141 a. 6 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
116 document.write('<OPTION VALUE="#44662">IIª-IIae, q. 141 a. 6 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
117 document.write('<OPTION VALUE="#44663">IIª-IIae, q. 141 a. 6 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
118 document.write('<OPTION VALUE="#44664">IIª-IIae, q. 141 a. 6 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
119 document.write('<OPTION VALUE="#44665">IIª-IIae, q. 141 a. 7 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
120 document.write('<OPTION VALUE="#44666">IIª-IIae, q. 141 a. 7 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
121 document.write('<OPTION VALUE="#44667">IIª-IIae, q. 141 a. 7 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
122 document.write('<OPTION VALUE="#44668">IIª-IIae, q. 141 a. 7 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
123 document.write('<OPTION VALUE="#44669">IIª-IIae, q. 141 a. 7 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
124 document.write('<OPTION VALUE="#44670">IIª-IIae, q. 141 a. 7 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
125 document.write('<OPTION VALUE="#44671">IIª-IIae, q. 141 a. 7 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
126 document.write('<OPTION VALUE="#44672">IIª-IIae, q. 141 a. 7 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
127 document.write('<OPTION VALUE="#44673">IIª-IIae, q. 141 a. 8 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
128 document.write('<OPTION VALUE="#44674">IIª-IIae, q. 141 a. 8 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
129 document.write('<OPTION VALUE="#44675">IIª-IIae, q. 141 a. 8 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
130 document.write('<OPTION VALUE="#44676">IIª-IIae, q. 141 a. 8 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
131 document.write('<OPTION VALUE="#44677">IIª-IIae, q. 141 a. 8 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
132 document.write('<OPTION VALUE="#44678">IIª-IIae, q. 141 a. 8 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
133 document.write('<OPTION VALUE="#44679">IIª-IIae, q. 141 a. 8 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
134 document.write('<OPTION VALUE="#44680">IIª-IIae, q. 141 a. 8 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
135 document.write('<OPTION VALUE="#44681">IIª-IIae, q. 142 pr.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
136 document.write('<OPTION VALUE="#44682">IIª-IIae, q. 142 a. 1 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
137 document.write('<OPTION VALUE="#44683">IIª-IIae, q. 142 a. 1 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
138 document.write('<OPTION VALUE="#44684">IIª-IIae, q. 142 a. 1 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
139 document.write('<OPTION VALUE="#44685">IIª-IIae, q. 142 a. 1 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
140 document.write('<OPTION VALUE="#44686">IIª-IIae, q. 142 a. 1 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
141 document.write('<OPTION VALUE="#44687">IIª-IIae, q. 142 a. 1 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
142 document.write('<OPTION VALUE="#44688">IIª-IIae, q. 142 a. 1 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
143 document.write('<OPTION VALUE="#44689">IIª-IIae, q. 142 a. 1 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
144 document.write('<OPTION VALUE="#44690">IIª-IIae, q. 142 a. 2 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
145 document.write('<OPTION VALUE="#44691">IIª-IIae, q. 142 a. 2 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
146 document.write('<OPTION VALUE="#44692">IIª-IIae, q. 142 a. 2 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
147 document.write('<OPTION VALUE="#44693">IIª-IIae, q. 142 a. 2 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
148 document.write('<OPTION VALUE="#44694">IIª-IIae, q. 142 a. 2 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
149 document.write('<OPTION VALUE="#44695">IIª-IIae, q. 142 a. 2 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
150 document.write('<OPTION VALUE="#44696">IIª-IIae, q. 142 a. 2 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
151 document.write('<OPTION VALUE="#44697">IIª-IIae, q. 142 a. 2 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
152 document.write('<OPTION VALUE="#44698">IIª-IIae, q. 142 a. 3 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
153 document.write('<OPTION VALUE="#44699">IIª-IIae, q. 142 a. 3 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
154 document.write('<OPTION VALUE="#44700">IIª-IIae, q. 142 a. 3 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
155 document.write('<OPTION VALUE="#44701">IIª-IIae, q. 142 a. 3 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
156 document.write('<OPTION VALUE="#44702">IIª-IIae, q. 142 a. 3 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
157 document.write('<OPTION VALUE="#44703">IIª-IIae, q. 142 a. 3 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
158 document.write('<OPTION VALUE="#44704">IIª-IIae, q. 142 a. 3 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
159 document.write('<OPTION VALUE="#44705">IIª-IIae, q. 142 a. 3 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
160 document.write('<OPTION VALUE="#44706">IIª-IIae, q. 142 a. 4 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
161 document.write('<OPTION VALUE="#44707">IIª-IIae, q. 142 a. 4 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
162 document.write('<OPTION VALUE="#44708">IIª-IIae, q. 142 a. 4 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
163 document.write('<OPTION VALUE="#44709">IIª-IIae, q. 142 a. 4 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
164 document.write('<OPTION VALUE="#44710">IIª-IIae, q. 142 a. 4 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
165 document.write('<OPTION VALUE="#44711">IIª-IIae, q. 142 a. 4 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
166 document.write('<OPTION VALUE="#44712">IIª-IIae, q. 142 a. 4 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
167 document.write('<OPTION VALUE="#44713">IIª-IIae, q. 142 a. 4 ad 3'); |
| 28 | 168 document.write('<\/SELECT>'); |
|
26
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
169 document.write('<BR><BR>'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
170 document.write('<INPUT TYPE="button" VALUE="Agedum" ONCLICK="go()">'); |
| 28 | 171 document.write('<\/FORM>'); |
|
26
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
172 // --> |
| 28 | 173 //]]> |
| 174 </script><br /> | |
| 175 <hr /> | |
| 176 <br /></div> | |
| 177 <div class="D">Quaestio 141</div> | |
| 178 <div class="G">Prooemium</div> | |
| 179 <p title="II-II q. 141 pr."><a name="44612"><span class= | |
| 180 "ref">[44612] IIª-IIae, q. 141 pr.</span></a> Consequenter | |
| 181 considerandum est de temperantia. Et primo quidem, de ipsa | |
| 182 temperantia; secundo, de partibus eius; tertio, de praeceptis | |
| 183 ipsius. Circa temperantiam autem, primo considerare oportet de ipsa | |
| 184 temperantia; secundo, de vitiis oppositis. Circa primum quaeruntur | |
| 185 octo. Primo, utrum temperantia sit virtus. Secundo, utrum sit | |
| 186 virtus specialis. Tertio, utrum sit solum circa concupiscentias et | |
| 187 delectationes. Quarto, utrum sit solum circa delectationes tactus. | |
| 188 Quinto, utrum sit circa delectationes gustus inquantum est gustus, | |
| 189 vel solum inquantum est tactus quidam. Sexto, quae sit regula | |
| 190 temperantiae. Septimo, utrum sit virtus cardinalis seu principalis. | |
| 191 Octavo, utrum sit potissima virtutum.</p> | |
| 192 <br /> | |
| 193 <div class="E">Articulus 1</div> | |
| 194 <p title="II-II q. 141 a. 1 arg. 1"><a name="44613"><span class= | |
| 195 "ref">[44613] IIª-IIae, q. 141 a. 1 arg. 1</span></a> Ad | |
| 196 primum sic proceditur. Videtur quod temperantia non sit virtus. | |
| 197 Nulla enim virtus repugnat inclinationi naturae, eo quod <i>in | |
| 198 nobis est naturalis aptitudo ad virtutem</i>, ut dicitur in II | |
| 199 Ethic. Sed temperantia retrahit a delectationibus, ad quas natura | |
| 200 inclinat, ut dicitur in II Ethic. Ergo temperantia non est | |
| 201 virtus.</p> | |
| 202 <p title="II-II q. 141 a. 1 arg. 2"><a name="44614"><span class= | |
| 203 "ref">[44614] IIª-IIae, q. 141 a. 1 arg. 2</span></a> | |
| 204 Praeterea, virtutes sunt connexae ad invicem, ut supra habitum est. | |
| 205 Sed aliqui habent temperantiam qui non habent alias virtutes, multi | |
| 206 enim inveniuntur temperati qui tamen sunt avari vel timidi. Ergo | |
| 207 temperantia non est virtus.</p> | |
| 208 <p title="II-II q. 141 a. 1 arg. 3"><a name="44615"><span class= | |
| 209 "ref">[44615] IIª-IIae, q. 141 a. 1 arg. 3</span></a> | |
| 210 Praeterea, cuilibet virtuti respondet aliquod donum, ut ex supra | |
| 211 dictis patet. Sed temperantiae non videtur aliquod donum | |
| 212 respondere, quia iam in superioribus dona omnia sunt aliis | |
| 213 virtutibus attributa. Ergo temperantia non est virtus.</p> | |
| 214 <p title="II-II q. 141 a. 1 s. c."><a name="44616"><span class= | |
| 215 "ref">[44616] IIª-IIae, q. 141 a. 1 s. c.</span></a> Sed | |
| 216 contra est quod Augustinus dicit, in VI musicae, <i>ea est virtus | |
| 217 quae temperantia nominatur</i>.</p> | |
| 218 <p title="II-II q. 141 a. 1 co."><a name="44617"><span class= | |
| 219 "ref">[44617] IIª-IIae, q. 141 a. 1 co.</span></a> Respondeo | |
| 220 dicendum quod, sicut supra dictum est, de ratione virtutis est ut | |
| 221 inclinet hominem ad bonum. Bonum autem hominis est secundum | |
| 222 rationem esse, ut Dionysius dicit, IV cap. de Div. Nom. Et ideo | |
| 223 virtus humana est quae inclinat ad id quod est secundum rationem. | |
| 224 Manifeste autem ad hoc inclinat temperantia, nam in ipso eius | |
| 225 nomine importatur quaedam moderatio seu temperies, quam ratio | |
| 226 facit. Et ideo temperantia est virtus.</p> | |
| 227 <p title="II-II q. 141 a. 1 ad 1"><a name="44618"><span class= | |
| 228 "ref">[44618] IIª-IIae, q. 141 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 229 ergo dicendum quod natura inclinat in id quod est conveniens | |
| 230 unicuique. Unde homo naturaliter appetit delectationem sibi | |
| 231 convenientem. Quia vero homo, inquantum huiusmodi, est rationalis, | |
| 232 consequens est quod delectationes sunt homini convenientes quae | |
| 233 sunt secundum rationem. Et ab his non retrahit temperantia, sed | |
| 234 potius ab his quae sunt contra rationem. Unde patet quod | |
| 235 temperantia non contrariatur inclinationi naturae humanae, sed | |
| 236 convenit cum ea. Contrariatur tamen inclinationi naturae bestialis | |
| 237 non subiectae rationi.</p> | |
| 238 <p title="II-II q. 141 a. 1 ad 2"><a name="44619"><span class= | |
| 239 "ref">[44619] IIª-IIae, q. 141 a. 1 ad 2</span></a> Ad | |
| 240 secundum dicendum quod temperantia, secundum quod perfecte habet | |
| 241 rationem virtutis, non est sine prudentia, qua carent quicumque | |
| 242 vitiosi. Et ideo illi qui carent aliis virtutibus, oppositis vitiis | |
| 243 subditi, non habent temperantiam quae est virtus, sed operantur | |
| 244 actus temperantiae ex quadam naturali dispositione, prout virtutes | |
| 245 quaedam imperfectae sunt hominibus naturales, ut supra dictum est; | |
| 246 vel per consuetudinem acquisita, quae sine prudentia non habet | |
| 247 perfectionem rationis, ut supra dictum est.</p> | |
| 248 <p title="II-II q. 141 a. 1 ad 3"><a name="44620"><span class= | |
| 249 "ref">[44620] IIª-IIae, q. 141 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 250 dicendum quod temperantiae etiam respondet aliquod donum, scilicet | |
| 251 timoris, quo aliquis refrenatur a delectationibus carnis, secundum | |
| 252 illud Psalmi, <i>confige timore tuo carnes meas</i>. Donum autem | |
| 253 timoris principaliter quidem respicit Deum, cuius offensam vitat, | |
| 254 et secundum hoc correspondet virtuti spei, ut supra dictum est. | |
| 255 Secundario autem potest respicere quaecumque aliquis refugit ad | |
| 256 vitandam Dei offensam. Maxime autem homo indiget timore divino ad | |
| 257 fugiendum ea quae maxime alliciunt, circa quae est temperantia. Et | |
| 258 ideo temperantiae etiam respondet donum timoris.</p> | |
| 259 <br /> | |
| 260 <div class="E">Articulus 2</div> | |
| 261 <p title="II-II q. 141 a. 2 arg. 1"><a name="44621"><span class= | |
| 262 "ref">[44621] IIª-IIae, q. 141 a. 2 arg. 1</span></a> Ad | |
| 263 secundum sic proceditur. Videtur quod temperantia non sit specialis | |
| 264 virtus. Dicit enim Augustinus, in libro de moribus Eccle., quod ad | |
| 265 temperantiam pertinet Deo sese integrum incorruptumque servare. Sed | |
| 266 hoc convenit omni virtuti. Ergo temperantia est virtus | |
| 267 generalis.</p> | |
| 268 <p title="II-II q. 141 a. 2 arg. 2"><a name="44622"><span class= | |
| 269 "ref">[44622] IIª-IIae, q. 141 a. 2 arg. 2</span></a> | |
| 270 Praeterea, Ambrosius dicit, in I de Offic., quod <i>in temperantia | |
| 271 maxime tranquillitas animi spectatur et quaeritur</i>. Sed hoc | |
| 272 pertinet ad omnem virtutem. Ergo temperantia est generalis | |
| 273 virtus.</p> | |
| 274 <p title="II-II q. 141 a. 2 arg. 3"><a name="44623"><span class= | |
| 275 "ref">[44623] IIª-IIae, q. 141 a. 2 arg. 3</span></a> | |
| 276 Praeterea, Tullius dicit, in I de Offic., quod <i>decorum ab | |
| 277 honesto nequit separari, et quod iusta omnia decora sunt</i>. Sed | |
| 278 decorum proprie consideratur in temperantia, ut ibidem dicitur. | |
| 279 Ergo temperantia non est specialis virtus.</p> | |
| 280 <p title="II-II q. 141 a. 2 s. c."><a name="44624"><span class= | |
| 281 "ref">[44624] IIª-IIae, q. 141 a. 2 s. c.</span></a> Sed | |
| 282 contra est quod philosophus, in II et III Ethic., ponit eam | |
| 283 specialem virtutem.</p> | |
| 284 <p title="II-II q. 141 a. 2 co."><a name="44625"><span class= | |
| 285 "ref">[44625] IIª-IIae, q. 141 a. 2 co.</span></a> Respondeo | |
| 286 dicendum quod, secundum consuetudinem humanae locutionis, aliqua | |
| 287 nomina communia restringuntur ad ea quae sunt praecipua inter illa | |
| 288 quae sub tali communitate continentur, sicut nomen urbis accipitur | |
| 289 antonomastice pro Roma. Sic igitur nomen temperantiae dupliciter | |
| 290 accipi potest. Uno modo, secundum communitatem suae | |
| 291 significationis. Et sic temperantia non est virtus specialis, sed | |
| 292 generalis, quia nomen temperantiae significat quandam temperiem, | |
| 293 idest moderationem, quam ratio ponit in humanis operationibus et | |
| 294 passionibus; quod est commune in omni virtute morali. Differt tamen | |
| 295 ratione temperantia a fortitudine etiam secundum quod utraque | |
| 296 sumitur ut virtus communis. Nam temperantia retrahit ab his quae | |
| 297 contra rationem appetitum alliciunt, fortitudo autem impellit ad ea | |
| 298 sustinenda vel aggredienda propter quae homo refugit bonum | |
| 299 rationis. Si vero consideretur antonomastice temperantia, secundum | |
| 300 quod refrenat appetitum ab his quae maxime alliciunt hominem, sic | |
| 301 est specialis virtus, utpote habens specialem materiam, sicut et | |
| 302 fortitudo.</p> | |
| 303 <p title="II-II q. 141 a. 2 ad 1"><a name="44626"><span class= | |
| 304 "ref">[44626] IIª-IIae, q. 141 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 305 ergo dicendum quod appetitus hominis maxime corrumpitur per ea | |
| 306 quibus allicitur homo ad recedendum a regula rationis et legis | |
| 307 divinae. Et ideo, sicut ipsum temperantiae nomen dupliciter potest | |
| 308 sumi, uno modo communiter, alio modo excellenter; ita et | |
| 309 integritas, quam temperantiae Augustinus attribuit.</p> | |
| 310 <p title="II-II q. 141 a. 2 ad 2"><a name="44627"><span class= | |
| 311 "ref">[44627] IIª-IIae, q. 141 a. 2 ad 2</span></a> Ad | |
| 312 secundum dicendum quod ea circa quae est temperantia maxime possunt | |
| 313 animum inquietare, propter hoc quod sunt homini essentialia, ut | |
| 314 infra dicetur. Et ideo tranquillitas animi per quandam excellentiam | |
| 315 attribuitur temperantiae, quamvis communiter conveniat omnibus | |
| 316 virtutibus.</p> | |
| 317 <p title="II-II q. 141 a. 2 ad 3"><a name="44628"><span class= | |
| 318 "ref">[44628] IIª-IIae, q. 141 a. 2 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 319 dicendum quod quamvis pulchritudo conveniat cuilibet virtuti, | |
| 320 excellenter tamen attribuitur temperantiae, duplici ratione. Primo | |
| 321 quidem, secundum communem rationem temperantiae, ad quam pertinet | |
| 322 quaedam moderata et conveniens proportio, in qua consistit ratio | |
| 323 pulchritudinis, ut patet per Dionysium, IV cap. de Div. Nom. Alio | |
| 324 modo, quia ea a quibus refrenat temperantia sunt infima in homine, | |
| 325 convenientia sibi secundum naturam bestialem, ut infra dicetur, et | |
| 326 ideo ex eis maxime natus est homo deturpari. Et per consequens | |
| 327 pulchritudo maxime attribuitur temperantiae, quae praecipue | |
| 328 turpitudinem hominis tollit. Et ex eadem etiam ratione honestum | |
| 329 maxime attribuitur temperantiae. Dicit enim Isidorus, in libro | |
| 330 Etymol., <i>honestus dicitur quod nihil habeat turpitudinis, nam | |
| 331 honestas dicitur quasi honoris status</i>, qui maxime consideratur | |
| 332 in temperantia, quae repellit vitia maxime opprobriosa, ut infra | |
| 333 dicetur.</p> | |
| 334 <br /> | |
| 335 <div class="E">Articulus 3</div> | |
| 336 <p title="II-II q. 141 a. 3 arg. 1"><a name="44629"><span class= | |
| 337 "ref">[44629] IIª-IIae, q. 141 a. 3 arg. 1</span></a> Ad | |
| 338 tertium sic proceditur. Videtur quod temperantia non sit solum | |
| 339 circa concupiscentias et delectationes. Dicit enim Tullius, in sua | |
| 340 rhetorica, quod <i>temperantia est rationis in libidinem atque in | |
| 341 alios non rectos impetus animi firma et moderata dominatio</i>. Sed | |
| 342 impetus animi dicuntur omnes animae passiones. Ergo videtur quod | |
| 343 temperantia non sit solum circa concupiscentias et | |
| 344 delectationes.</p> | |
| 345 <p title="II-II q. 141 a. 3 arg. 2"><a name="44630"><span class= | |
| 346 "ref">[44630] IIª-IIae, q. 141 a. 3 arg. 2</span></a> | |
| 347 Praeterea, virtus est circa difficile et bonum. Sed difficilius | |
| 348 videtur esse temperare timorem, maxime circa pericula mortis, quam | |
| 349 moderari concupiscentias et delectationes, quae propter dolores et | |
| 350 pericula mortis contemnuntur, ut Augustinus dicit, in libro | |
| 351 octogintatrium quaest. Ergo videtur quod virtus temperantiae non | |
| 352 sit praecipue circa concupiscentias et delectationes.</p> | |
| 353 <p title="II-II q. 141 a. 3 arg. 3"><a name="44631"><span class= | |
| 354 "ref">[44631] IIª-IIae, q. 141 a. 3 arg. 3</span></a> | |
| 355 Praeterea, ad temperantiam pertinet moderationis gratia, ut | |
| 356 Ambrosius dicit, in I de Offic. Et Tullius dicit, in I de Offic., | |
| 357 quod <i>ad temperantiam pertinet omnis sedatio perturbationum | |
| 358 animi, et rerum modus</i>. Oportet autem modum ponere non solum in | |
| 359 concupiscentiis et delectationibus, sed etiam in exterioribus | |
| 360 actibus et quibuslibet exterioribus. Ergo temperantia non est solum | |
| 361 circa concupiscentias et delectationes.</p> | |
| 362 <p title="II-II q. 141 a. 3 s. c."><a name="44632"><span class= | |
| 363 "ref">[44632] IIª-IIae, q. 141 a. 3 s. c.</span></a> Sed | |
| 364 contra est quod Isidorus dicit, in libro Etymol., quod temperantia | |
| 365 est qua libido concupiscentiaque refrenatur.</p> | |
| 366 <p title="II-II q. 141 a. 3 co."><a name="44633"><span class= | |
| 367 "ref">[44633] IIª-IIae, q. 141 a. 3 co.</span></a> Respondeo | |
| 368 dicendum quod, sicut supra dictum est, ad virtutem moralem pertinet | |
| 369 conservatio boni rationis contra passiones rationi repugnantes. | |
| 370 Motus autem passionum animae est duplex, ut supra dictum est, cum | |
| 371 de passionibus ageretur. Unus quidem secundum quod appetitus | |
| 372 sensitivus prosequitur sensibilia et corporalia bona; alius autem | |
| 373 secundum quod refugit sensibilia et corporalia mala. Primus autem | |
| 374 motus appetitus sensitivi praecipue repugnat rationi per | |
| 375 immoderantiam. Nam bona sensibilia et corporalia, secundum suam | |
| 376 speciem considerata, non repugnant rationi, sed magis serviunt ei, | |
| 377 sicut instrumenta quibus ratio utitur ad consecutionem proprii | |
| 378 finis. Repugnant autem ei praecipue secundum quod appetitus | |
| 379 sensitivus in ea tendit non secundum modum rationis. Et ideo ad | |
| 380 virtutem moralem proprie pertinet moderari huiusmodi passiones quae | |
| 381 important prosecutionem boni. Motus autem appetitus sensitivi | |
| 382 refugientis mala sensibilia, praecipue contrariatur rationi non | |
| 383 quidem secundum suam immoderantiam, sed maxime secundum suum | |
| 384 effectum, prout scilicet aliquis, refugiendo mala sensibilia et | |
| 385 corporalia, quae interdum concomitantur bonum rationis, per | |
| 386 consequens discedit ab ipso bono rationis. Et ideo ad virtutem | |
| 387 moralem pertinet in huiusmodi firmitatem praestare in bono | |
| 388 rationis. Sicut ergo virtus fortitudinis, de cuius ratione est | |
| 389 firmitatem praestare, praecipue consistit circa passionem | |
| 390 pertinentem ad fugam corporalium malorum, scilicet circa timorem; | |
| 391 ex consequenti autem circa audaciam, quae aggreditur terribilia sub | |
| 392 spe alicuius boni, ita etiam temperantia, quae importat | |
| 393 moderationem quandam, praecipue consistit circa passiones tendentes | |
| 394 in bona sensibilia, scilicet circa concupiscentiam et | |
| 395 delectationem; consequenter autem circa tristitias quae contingunt | |
| 396 ex absentia talium delectationum. Nam sicut audacia praesupponit | |
| 397 terribilia, ita etiam tristitia talis provenit ex absentia | |
| 398 praedictarum delectationum.</p> | |
| 399 <p title="II-II q. 141 a. 3 ad 1"><a name="44634"><span class= | |
| 400 "ref">[44634] IIª-IIae, q. 141 a. 3 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 401 ergo dicendum quod, sicut supra dictum est, cum de passionibus | |
| 402 ageretur, passiones quae pertinent ad fugam mali praesupponunt | |
| 403 passiones quae pertinent ad prosecutionem boni, et passiones | |
| 404 irascibilis praesupponunt passiones concupiscibilis. Et sic, dum | |
| 405 temperantia directe modificat passiones concupiscibilis tendentes | |
| 406 in bonum, per quandam consequentiam modificat omnes alias | |
| 407 passiones, inquantum ad moderantiam priorum sequitur moderantia | |
| 408 posteriorum. Qui enim non immoderate concupiscit, consequens est ut | |
| 409 moderate speret, et moderate de absentia concupiscibilium | |
| 410 tristetur.</p> | |
| 411 <p title="II-II q. 141 a. 3 ad 2"><a name="44635"><span class= | |
| 412 "ref">[44635] IIª-IIae, q. 141 a. 3 ad 2</span></a> Ad | |
| 413 secundum dicendum quod concupiscentia importat impetum quendam | |
| 414 appetitus in delectabile, qui indiget refrenatione, quod pertinet | |
| 415 ad temperantiam. Sed timor importat retractionem quandam animi ab | |
| 416 aliquibus malis, contra quod indiget homo animi firmitate, quam | |
| 417 praestat fortitudo. Et ideo temperantia proprie est circa | |
| 418 concupiscentias, fortitudo circa timores.</p> | |
| 419 <p title="II-II q. 141 a. 3 ad 3"><a name="44636"><span class= | |
| 420 "ref">[44636] IIª-IIae, q. 141 a. 3 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 421 dicendum quod exteriores actus procedunt ab interioribus animae | |
| 422 passionibus. Et ideo moderatio eorum dependet a moderatione | |
| 423 interiorum passionum.</p> | |
| 424 <br /> | |
| 425 <div class="E">Articulus 4</div> | |
| 426 <p title="II-II q. 141 a. 4 arg. 1"><a name="44637"><span class= | |
| 427 "ref">[44637] IIª-IIae, q. 141 a. 4 arg. 1</span></a> Ad | |
| 428 quartum sic proceditur. Videtur quod temperantia non solum sit | |
| 429 circa concupiscentias et delectationes tactus. Dicit enim | |
| 430 Augustinus, in libro de moribus Eccle., quod <i>munus temperantiae | |
| 431 est in coercendis sedandisque cupiditatibus, quibus inhiamus in ea | |
| 432 quae nos avertunt a legibus Dei et a fructu bonitatis eius</i>. Et | |
| 433 post pauca subdit quod <i>officium temperantiae est contemnere | |
| 434 omnes corporeas illecebras, laudemque popularem</i>. Sed non solum | |
| 435 cupiditates delectationum tactus avertunt nos a legibus Dei, sed | |
| 436 etiam concupiscentiae delectationum aliorum sensuum, quae etiam | |
| 437 pertinent ad illecebras corporales, et similiter cupiditates | |
| 438 divitiarum, vel etiam mundanae gloriae, unde dicitur, I ad Tim. | |
| 439 ult., quod <i>radix omnium malorum est cupiditas</i>. Ergo | |
| 440 temperantia non est solum circa concupiscentias delectationum | |
| 441 tactus.</p> | |
| 442 <p title="II-II q. 141 a. 4 arg. 2"><a name="44638"><span class= | |
| 443 "ref">[44638] IIª-IIae, q. 141 a. 4 arg. 2</span></a> | |
| 444 Praeterea, philosophus dicit, in IV Ethic., quod <i>ille qui est | |
| 445 parvis dignus et his dignificat seipsum, est temperatus, non autem | |
| 446 magnanimus</i>. Sed honores parvi vel magni, de quibus ibi | |
| 447 loquitur, non sunt delectabiles secundum tactum, sed secundum | |
| 448 apprehensionem animalem. Ergo temperantia non est solum circa | |
| 449 concupiscentias delectationum tactus.</p> | |
| 450 <p title="II-II q. 141 a. 4 arg. 3"><a name="44639"><span class= | |
| 451 "ref">[44639] IIª-IIae, q. 141 a. 4 arg. 3</span></a> | |
| 452 Praeterea, ea quae sunt unius generis, videntur eadem ratione | |
| 453 pertinere ad materiam alicuius virtutis. Sed omnes delectationes | |
| 454 sensuum videntur esse unius generis. Ergo pari ratione pertinent ad | |
| 455 materiam temperantiae.</p> | |
| 456 <p title="II-II q. 141 a. 4 arg. 4"><a name="44640"><span class= | |
| 457 "ref">[44640] IIª-IIae, q. 141 a. 4 arg. 4</span></a> | |
| 458 Praeterea, delectationes spirituales sunt maiores quam corporales, | |
| 459 ut supra habitum est, cum de passionibus ageretur. Sed quandoque | |
| 460 propter concupiscentias delectationum spiritualium aliqui discedunt | |
| 461 a legibus Dei et a statu virtutis, sicut propter curiositatem | |
| 462 scientiae. Unde et primo homini Diabolus scientiam promisit, Gen. | |
| 463 III, dicens, <i>eritis sicut dii, scientes bonum et malum</i>. Ergo | |
| 464 non solum est temperantia circa delectationes tactus.</p> | |
| 465 <p title="II-II q. 141 a. 4 arg. 5"><a name="44641"><span class= | |
| 466 "ref">[44641] IIª-IIae, q. 141 a. 4 arg. 5</span></a> | |
| 467 Praeterea, si delectationes tactus essent propria materia | |
| 468 temperantiae, oporteret quod circa omnes delectationes tactus | |
| 469 temperantia esset. Non autem est circa omnes, puta circa eas quae | |
| 470 sunt in ludis. Ergo delectationes tactus non sunt propria materia | |
| 471 temperantiae.</p> | |
| 472 <p title="II-II q. 141 a. 4 s. c."><a name="44642"><span class= | |
| 473 "ref">[44642] IIª-IIae, q. 141 a. 4 s. c.</span></a> Sed | |
| 474 contra est quod philosophus dicit, in III Ethic., quod temperantia | |
| 475 proprie est circa concupiscentias et delectationes tactus.</p> | |
| 476 <p title="II-II q. 141 a. 4 co."><a name="44643"><span class= | |
| 477 "ref">[44643] IIª-IIae, q. 141 a. 4 co.</span></a> Respondeo | |
| 478 dicendum quod, sicut dictum est, ita est temperantia circa | |
| 479 concupiscentias et delectationes sicut fortitudo circa timores et | |
| 480 audacias. Fortitudo autem est circa timores et audacias respectu | |
| 481 maximorum malorum, quibus ipsa natura extinguitur, quae sunt | |
| 482 pericula mortis. Unde similiter temperantia oportet quod sit circa | |
| 483 concupiscentias maximarum delectationum. Et quia delectatio | |
| 484 consequitur operationem connaturalem, tanto aliquae delectationes | |
| 485 sunt vehementiores quanto consequuntur operationes magis naturales. | |
| 486 Maxime autem naturales animalibus sunt operationes quibus | |
| 487 conservatur natura individui per cibum et potum, et natura speciei | |
| 488 per coniunctionem maris et feminae. Et ideo circa delectationes | |
| 489 ciborum et potuum, et circa delectationes venereorum, est proprie | |
| 490 temperantia. Huiusmodi autem delectationes consequuntur sensum | |
| 491 tactus. Unde relinquitur quod temperantia sit circa delectationes | |
| 492 tactus.</p> | |
| 493 <p title="II-II q. 141 a. 4 ad 1"><a name="44644"><span class= | |
| 494 "ref">[44644] IIª-IIae, q. 141 a. 4 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 495 ergo dicendum quod Augustinus ibi videtur accipere temperantiam non | |
| 496 secundum quod est specialis virtus habens determinatam materiam, | |
| 497 sed secundum quod ad eam pertinet moderatio rationis in quacumque | |
| 498 materia, quod pertinet ad generalem conditionem virtutis. Quamvis | |
| 499 etiam dici possit quod ille qui potest refrenare maximas | |
| 500 delectationes, multo etiam magis potest refrenare minores | |
| 501 delectationes. Et ideo ad temperantiam principaliter quidem et | |
| 502 proprie pertinet moderari concupiscentias delectationum tactus, | |
| 503 secundario autem, alias concupiscentias.</p> | |
| 504 <p title="II-II q. 141 a. 4 ad 2"><a name="44645"><span class= | |
| 505 "ref">[44645] IIª-IIae, q. 141 a. 4 ad 2</span></a> Ad | |
| 506 secundum dicendum quod philosophus ibi refert nomen temperantiae ad | |
| 507 moderationem exteriorum rerum, dum scilicet aliquis tendit in | |
| 508 aliqua sibi commensurata, non autem prout refertur ad moderationem | |
| 509 affectionum animae, quae pertinet ad virtutem temperantiae.</p> | |
| 510 <p title="II-II q. 141 a. 4 ad 3"><a name="44646"><span class= | |
| 511 "ref">[44646] IIª-IIae, q. 141 a. 4 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 512 dicendum quod delectationes aliorum sensuum aliter se habent in | |
| 513 hominibus, et aliter in aliis animalibus. In aliis enim animalibus | |
| 514 ex aliis sensibus non causantur delectationes nisi in ordine ad | |
| 515 sensibilia tactus, sicut leo delectatur videns cervum vel audiens | |
| 516 vocem eius, propter cibum. Homo autem delectatur secundum alios | |
| 517 sensus non solum propter hoc, sed etiam propter convenientiam | |
| 518 sensibilium. Et sic circa delectationes aliorum sensuum, inquantum | |
| 519 referuntur ad delectationes tactus, est temperantia, non | |
| 520 principaliter, sed ex consequenti. Inquantum autem sensibilia | |
| 521 aliorum sensuum sunt delectabilia propter sui convenientiam, sicut | |
| 522 cum delectatur homo in sono bene harmonizato, ista delectatio non | |
| 523 pertinet ad conservationem naturae. Unde non habent huiusmodi | |
| 524 passiones illam principalitatem ut circa eas antonomastice | |
| 525 temperantia dicatur.</p> | |
| 526 <p title="II-II q. 141 a. 4 ad 4"><a name="44647"><span class= | |
| 527 "ref">[44647] IIª-IIae, q. 141 a. 4 ad 4</span></a> Ad quartum | |
| 528 dicendum quod delectationes spirituales, etsi secundum suam naturam | |
| 529 sint maiores delectationibus corporalibus, tamen non ita | |
| 530 percipiuntur sensu. Et per consequens non ita vehementer afficiunt | |
| 531 appetitum sensitivum, contra cuius impetum bonum rationis | |
| 532 conservatur per moralem virtutem. Vel dicendum quod delectationes | |
| 533 spirituales, per se loquendo, sunt secundum rationem. Unde non sunt | |
| 534 refrenandae, nisi per accidens, inquantum scilicet una delectatio | |
| 535 spiritualis retrahit ab alia potiori et magis debita.</p> | |
| 536 <p title="II-II q. 141 a. 4 ad 5"><a name="44648"><span class= | |
| 537 "ref">[44648] IIª-IIae, q. 141 a. 4 ad 5</span></a> Ad quintum | |
| 538 dicendum quod non omnes delectationes tactus pertinent ad naturae | |
| 539 conservationem. Et ideo non oportet quod circa omnes delectationes | |
| 540 tactus sit temperantia.</p> | |
| 541 <br /> | |
| 542 <div class="E">Articulus 5</div> | |
| 543 <p title="II-II q. 141 a. 5 arg. 1"><a name="44649"><span class= | |
| 544 "ref">[44649] IIª-IIae, q. 141 a. 5 arg. 1</span></a> Ad | |
| 545 quintum sic proceditur. Videtur quod circa proprias delectationes | |
| 546 gustus sit temperantia. Delectationes enim gustus sunt in cibis et | |
| 547 potibus, qui sunt magis necessarii ad vitam hominis quam | |
| 548 delectationes venereorum, quae pertinent ad tactum. Sed secundum | |
| 549 praedicta, temperantia est circa delectationes eorum quae sunt | |
| 550 necessaria ad vitam hominis. Ergo temperantia est magis circa | |
| 551 proprias delectationes gustus quam circa proprias delectationes | |
| 552 tactus.</p> | |
| 553 <p title="II-II q. 141 a. 5 arg. 2"><a name="44650"><span class= | |
| 554 "ref">[44650] IIª-IIae, q. 141 a. 5 arg. 2</span></a> | |
| 555 Praeterea, temperantia est circa passiones magis quam circa res | |
| 556 ipsas. Sed sicut dicitur in II de anima, tactus videtur esse sensus | |
| 557 alimenti, quantum ad ipsam substantiam alimenti, sapor autem, qui | |
| 558 est proprie obiectum gustus, est sicut delectamentum alimentorum. | |
| 559 Ergo temperantia magis est circa gustum quam circa tactum.</p> | |
| 560 <p title="II-II q. 141 a. 5 arg. 3"><a name="44651"><span class= | |
| 561 "ref">[44651] IIª-IIae, q. 141 a. 5 arg. 3</span></a> | |
| 562 Praeterea, sicut dicitur in VII Ethic., <i>circa eadem sunt | |
| 563 temperantia et intemperantia, continentia et incontinentia, | |
| 564 perseverantia et mollities</i>, ad quam pertinent deliciae. Sed ad | |
| 565 delicias videtur pertinere delectatio quae est in saporibus, qui | |
| 566 pertinent ad gustum. Ergo temperantia est circa delectationes | |
| 567 proprias gustus.</p> | |
| 568 <p title="II-II q. 141 a. 5 s. c."><a name="44652"><span class= | |
| 569 "ref">[44652] IIª-IIae, q. 141 a. 5 s. c.</span></a> Sed | |
| 570 contra est quod philosophus dicit quod temperantia et intemperantia | |
| 571 videntur gustu parum vel nihil uti.</p> | |
| 572 <p title="II-II q. 141 a. 5 co."><a name="44653"><span class= | |
| 573 "ref">[44653] IIª-IIae, q. 141 a. 5 co.</span></a> Respondeo | |
| 574 dicendum quod, sicut dictum est, temperantia consistit circa | |
| 575 praecipuas delectationes, quae maxime pertinent ad conservationem | |
| 576 humanae vitae, vel in specie vel in individuo. In quibus aliquid | |
| 577 consideratur principaliter, aliquid autem secundario. Principaliter | |
| 578 quidem ipse usus rei necessariae, puta vel feminae, quae est | |
| 579 necessaria ad conservationem speciei; vel cibi vel potus, quae sunt | |
| 580 necessaria ad conservationem individui. Et ipse usus horum | |
| 581 necessariorum habet quandam essentialem delectationem adiunctam. | |
| 582 Secundario autem consideratur circa utrumque usum aliquid quod | |
| 583 facit ad hoc quod usus sit magis delectabilis, sicut pulchritudo et | |
| 584 ornatus feminae, et sapor delectabilis in cibo, et etiam odor. Et | |
| 585 ideo principaliter temperantia est circa delectationem tactus, quae | |
| 586 per se consequitur ipsum usum rerum necessariarum, quarum omnis | |
| 587 usus est in tangendo. Circa delectationes autem vel gustus vel | |
| 588 olfactus vel visus, est temperantia et intemperantia secundario, | |
| 589 inquantum sensibilia horum sensuum conferunt ad delectabilem usum | |
| 590 rerum necessariarum, qui pertinet ad tactum. Quia tamen gustus | |
| 591 propinquior est tactui quam alii sensus, ideo temperantia magis est | |
| 592 circa gustum quam circa alios sensus.</p> | |
| 593 <p title="II-II q. 141 a. 5 ad 1"><a name="44654"><span class= | |
| 594 "ref">[44654] IIª-IIae, q. 141 a. 5 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 595 ergo dicendum quod etiam ipse usus ciborum, et delectatio | |
| 596 essentialiter ipsum consequens, ad tactum pertinet, unde | |
| 597 philosophus dicit, in II de anima, quod <i>tactus est sensus | |
| 598 alimenti, nutrimur enim calido et frigido, humido et sicco</i>. Sed | |
| 599 ad gustum pertinet discretio saporum, qui conferunt ad | |
| 600 delectationem alimenti, inquantum sunt signa convenientis | |
| 601 nutrimenti.</p> | |
| 602 <p title="II-II q. 141 a. 5 ad 2"><a name="44655"><span class= | |
| 603 "ref">[44655] IIª-IIae, q. 141 a. 5 ad 2</span></a> Ad | |
| 604 secundum dicendum quod delectatio saporis est quasi superveniens, | |
| 605 sed delectatio tactus per se consequitur usum cibi et potus.</p> | |
| 606 <p title="II-II q. 141 a. 5 ad 3"><a name="44656"><span class= | |
| 607 "ref">[44656] IIª-IIae, q. 141 a. 5 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 608 dicendum quod deliciae principaliter quidem consistunt in ipsa | |
| 609 substantia alimenti, sed secundario in exquisito sapore et | |
| 610 praeparatione ciborum.</p> | |
| 611 <br /> | |
| 612 <div class="E">Articulus 6</div> | |
| 613 <p title="II-II q. 141 a. 6 arg. 1"><a name="44657"><span class= | |
| 614 "ref">[44657] IIª-IIae, q. 141 a. 6 arg. 1</span></a> Ad | |
| 615 sextum sic proceditur. Videtur quod regula temperantiae non sit | |
| 616 sumenda secundum necessitatem praesentis vitae. Superius enim non | |
| 617 regulatur ab inferiori. Sed temperantia, cum sit virtus animae, est | |
| 618 superior quam necessitas corporalis. Ergo regula temperantiae non | |
| 619 debet sumi secundum necessitatem corporalem.</p> | |
| 620 <p title="II-II q. 141 a. 6 arg. 2"><a name="44658"><span class= | |
| 621 "ref">[44658] IIª-IIae, q. 141 a. 6 arg. 2</span></a> | |
| 622 Praeterea, quicumque excedit regulam, peccat. Si ergo necessitas | |
| 623 corporalis esset regula temperantiae, quicumque aliqua delectatione | |
| 624 uteretur supra necessitatem naturae, quae valde modicis contenta | |
| 625 est, peccaret contra temperantiam. Quod videtur esse | |
| 626 inconveniens.</p> | |
| 627 <p title="II-II q. 141 a. 6 arg. 3"><a name="44659"><span class= | |
| 628 "ref">[44659] IIª-IIae, q. 141 a. 6 arg. 3</span></a> | |
| 629 Praeterea, nullus attingens regulam peccat. Si ergo necessitas | |
| 630 corporalis esset regula temperantiae, quicumque uteretur aliqua | |
| 631 delectatione propter necessitatem corporalem, puta propter | |
| 632 sanitatem, esset immunis a peccato. Hoc autem videtur esse falsum. | |
| 633 Ergo necessitas corporalis non est regula temperantiae.</p> | |
| 634 <p title="II-II q. 141 a. 6 s. c."><a name="44660"><span class= | |
| 635 "ref">[44660] IIª-IIae, q. 141 a. 6 s. c.</span></a> Sed | |
| 636 contra est quod Augustinus dicit, in libro de moribus Eccle., | |
| 637 <i>habet vir temperans in rebus huius vitae regulam utroque | |
| 638 testamento firmatam, ut eorum nihil diligat, nihil per se | |
| 639 appetendum putet; sed ad vitae huius atque officiorum necessitatem | |
| 640 quantum sat est usurpet, utentis modestia, non amantis | |
| 641 affectu</i>.</p> | |
| 642 <p title="II-II q. 141 a. 6 co."><a name="44661"><span class= | |
| 643 "ref">[44661] IIª-IIae, q. 141 a. 6 co.</span></a> Respondeo | |
| 644 dicendum quod, sicut ex praedictis patet, bonum virtutis moralis | |
| 645 praecipue consistit in ordine rationis, nam bonum hominis est | |
| 646 secundum rationem esse, ut Dionysius dicit, IV cap. de Div. Nom. | |
| 647 Praecipuus autem ordo rationis consistit ex hoc quod aliqua in | |
| 648 finem ordinat, et in hoc ordine maxime consistit bonum rationis nam | |
| 649 bonum habet rationem finis, et ipse finis est regula eorum quae | |
| 650 sunt ad finem. Omnia autem delectabilia quae in usum hominis | |
| 651 veniunt, ordinantur ad aliquam vitae huius necessitatem sicut ad | |
| 652 finem. Et ideo temperantia accipit necessitatem huius vitae sicut | |
| 653 regulam delectabilium quibus utitur, ut scilicet tantum eis utatur | |
| 654 quantum necessitas huius vitae requirit.</p> | |
| 655 <p title="II-II q. 141 a. 6 ad 1"><a name="44662"><span class= | |
| 656 "ref">[44662] IIª-IIae, q. 141 a. 6 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 657 ergo dicendum quod, sicut dictum est, necessitas huius vitae habet | |
| 658 rationem regulae inquantum est finis. Considerandum est autem quod | |
| 659 quandoque aliud est finis operantis, et aliud finis operis, sicut | |
| 660 patet quod aedificationis finis est domus, sed aedificatoris finis | |
| 661 quandoque est lucrum. Sic igitur temperantiae ipsius finis et | |
| 662 regula est beatitudo, sed eius rei qua utitur, finis et regula est | |
| 663 necessitas humanae vitae, infra quam est id quod in usum vitae | |
| 664 venit.</p> | |
| 665 <p title="II-II q. 141 a. 6 ad 2"><a name="44663"><span class= | |
| 666 "ref">[44663] IIª-IIae, q. 141 a. 6 ad 2</span></a> Ad | |
| 667 secundum dicendum quod necessitas humanae vitae potest attendi | |
| 668 dupliciter, uno modo, secundum quod dicitur necessarium id sine quo | |
| 669 res nullo modo potest esse, sicut cibus est necessarius animali; | |
| 670 alio modo, secundum quod necessarium dicitur id sine quo res non | |
| 671 potest convenienter esse. Temperantia autem non solum attendit | |
| 672 primam necessitatem, sed etiam secundam, unde philosophus dicit, in | |
| 673 III Ethic., quod <i>temperatus appetit delectabilia propter | |
| 674 sanitatem, vel propter bonam habitudinem</i>. Alia vero quae ad hoc | |
| 675 non sunt necessaria, possunt dupliciter se habere. Quaedam enim | |
| 676 sunt impedimenta sanitatis vel bonae habitudinis. Et his nullo modo | |
| 677 temperatus utitur, hoc enim esset peccatum contra temperantiam. | |
| 678 Quaedam vero sunt quae non sunt his impedimenta. Et his moderate | |
| 679 utitur, pro loco et tempore et congruentia eorum quibus convivit. | |
| 680 Et ideo ibidem philosophus dicit quod et temperatus appetit alia | |
| 681 delectabilia, quae scilicet non sunt necessaria ad sanitatem vel ad | |
| 682 bonam habitudinem, non impedimenta his existentia.</p> | |
| 683 <p title="II-II q. 141 a. 6 ad 3"><a name="44664"><span class= | |
| 684 "ref">[44664] IIª-IIae, q. 141 a. 6 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 685 dicendum quod, sicut dictum est, temperantia respicit necessitatem | |
| 686 quantum ad convenientiam vitae. Quae quidem attenditur non solum | |
| 687 secundum convenientiam corporis, sed etiam secundum convenientiam | |
| 688 exteriorum rerum, puta divitiarum et officiorum; et multo magis | |
| 689 secundum convenientiam honestatis. Et ideo philosophus ibidem | |
| 690 subdit quod in delectabilibus quibus temperatus utitur, non solum | |
| 691 considerat ut non sint impeditiva sanitatis et bonae habitudinis | |
| 692 corporalis, sed etiam ut non sint praeter bonum, idest contra | |
| 693 honestatem; et quod non sint supra substantiam, idest supra | |
| 694 facultatem divitiarum. Et Augustinus dicit, in libro de moribus | |
| 695 Eccle., quod temperatus respicit non solum necessitatem huius | |
| 696 vitae, sed etiam officiorum.</p> | |
| 697 <br /> | |
| 698 <div class="E">Articulus 7</div> | |
| 699 <p title="II-II q. 141 a. 7 arg. 1"><a name="44665"><span class= | |
| 700 "ref">[44665] IIª-IIae, q. 141 a. 7 arg. 1</span></a> Ad | |
| 701 septimum sic proceditur. Videtur quod temperantia non sit virtus | |
| 702 cardinalis. Bonum enim virtutis moralis a ratione dependet. Sed | |
| 703 temperantia est circa ea quae magis distant a ratione, scilicet | |
| 704 circa delectationes quae sunt nobis et brutis communes, ut dicitur | |
| 705 in III Ethic. Ergo temperantia non videtur esse principalis | |
| 706 virtus.</p> | |
| 707 <p title="II-II q. 141 a. 7 arg. 2"><a name="44666"><span class= | |
| 708 "ref">[44666] IIª-IIae, q. 141 a. 7 arg. 2</span></a> | |
| 709 Praeterea, quanto aliquid est magis impetuosum, tanto difficilius | |
| 710 videtur esse ad refrenandum. Sed ira, quam refrenat mansuetudo, | |
| 711 videtur esse impetuosior quam concupiscentia, quam refrenat | |
| 712 temperantia, dicitur enim Prov. XXVII, <i>ira non habet | |
| 713 misericordiam, nec erumpens furor, et impetum concitati spiritus | |
| 714 ferre quis poterit?</i> Ergo mansuetudo est principalior virtus | |
| 715 quam temperantia.</p> | |
| 716 <p title="II-II q. 141 a. 7 arg. 3"><a name="44667"><span class= | |
| 717 "ref">[44667] IIª-IIae, q. 141 a. 7 arg. 3</span></a> | |
| 718 Praeterea, spes est principalior motus animae quam desiderium seu | |
| 719 concupiscentia, ut supra habitum est. Sed humilitas refrenat | |
| 720 praesumptionem immoderatae spei. Ergo humilitas videtur esse | |
| 721 principalior virtus quam temperantia, quae refrenat | |
| 722 concupiscentiam.</p> | |
| 723 <p title="II-II q. 141 a. 7 s. c."><a name="44668"><span class= | |
| 724 "ref">[44668] IIª-IIae, q. 141 a. 7 s. c.</span></a> Sed | |
| 725 contra est quod Gregorius, in II Moral., ponit temperantiam inter | |
| 726 virtutes principales.</p> | |
| 727 <p title="II-II q. 141 a. 7 co."><a name="44669"><span class= | |
| 728 "ref">[44669] IIª-IIae, q. 141 a. 7 co.</span></a> Respondeo | |
| 729 dicendum quod, sicut supra dictum est, virtus principalis seu | |
| 730 cardinalis dicitur quae principalius laudatur ex aliquo eorum quae | |
| 731 communiter requiruntur ad rationem virtutis. Moderatio autem, quae | |
| 732 in omni virtute requiritur, praecipue laudabilis est in | |
| 733 delectationibus tactus, circa quae est temperantia, tum quia tales | |
| 734 delectationes sunt magis nobis naturales, et ideo difficilius est | |
| 735 ab eis abstinere et concupiscentias earum refrenare; tum etiam quia | |
| 736 earum obiecta magis sunt necessaria praesenti vitae, ut ex dictis | |
| 737 patet. Et ideo temperantia ponitur virtus principalis seu | |
| 738 cardinalis.</p> | |
| 739 <p title="II-II q. 141 a. 7 ad 1"><a name="44670"><span class= | |
| 740 "ref">[44670] IIª-IIae, q. 141 a. 7 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 741 ergo dicendum quod tanto maior ostenditur agentis virtus, quanto in | |
| 742 ea quae sunt magis distantia potest suam operationem extendere. Et | |
| 743 ideo ex hoc ipso ostenditur maior virtus rationis quod potest etiam | |
| 744 concupiscentias et delectationes maxime distantes moderari. Unde | |
| 745 hoc pertinet ad principalitatem temperantiae.</p> | |
| 746 <p title="II-II q. 141 a. 7 ad 2"><a name="44671"><span class= | |
| 747 "ref">[44671] IIª-IIae, q. 141 a. 7 ad 2</span></a> Ad | |
| 748 secundum dicendum quod impetus irae causatur ex quodam accidente, | |
| 749 puta ex aliqua laesione contristante, et ideo cito transit, quamvis | |
| 750 magnum impetum habeat. Sed impetus concupiscentiae delectabilium | |
| 751 tactus procedit ex causa naturali, unde est diuturnior et | |
| 752 communior. Et ideo ad principaliorem virtutem pertinet ipsum | |
| 753 refrenare.</p> | |
| 754 <p title="II-II q. 141 a. 7 ad 3"><a name="44672"><span class= | |
| 755 "ref">[44672] IIª-IIae, q. 141 a. 7 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 756 dicendum quod ea quorum est spes, sunt altiora his quorum est | |
| 757 concupiscentia, et propter hoc spes ponitur passio principalis in | |
| 758 irascibili. Sed ea quorum est concupiscentia et delectatio tactus, | |
| 759 vehementius movent appetitum, quia sunt magis naturalia. Et ideo | |
| 760 temperantia, quae in his modum statuit, est virtus principalis.</p> | |
| 761 <br /> | |
| 762 <div class="E">Articulus 8</div> | |
| 763 <p title="II-II q. 141 a. 8 arg. 1"><a name="44673"><span class= | |
| 764 "ref">[44673] IIª-IIae, q. 141 a. 8 arg. 1</span></a> Ad | |
| 765 octavum sic proceditur. Videtur quod temperantia sit maxima | |
| 766 virtutum. Dicit enim Ambrosius, in I de Offic., quod <i>in | |
| 767 temperantia maxime honesti cura, decoris consideratio spectatur et | |
| 768 quaeritur</i>. Sed virtus laudabilis est inquantum est honesta et | |
| 769 decora. Ergo temperantia est maxima virtutum.</p> | |
| 770 <p title="II-II q. 141 a. 8 arg. 2"><a name="44674"><span class= | |
| 771 "ref">[44674] IIª-IIae, q. 141 a. 8 arg. 2</span></a> | |
| 772 Praeterea, maioris virtutis est operari id quod est difficilius. | |
| 773 Sed difficilius est refrenare concupiscentias et delectationes | |
| 774 tactus quam rectificare actiones exteriores, quorum primum pertinet | |
| 775 ad temperantiam, secundum ad iustitiam. Ergo temperantia est maior | |
| 776 virtus quam iustitia.</p> | |
| 777 <p title="II-II q. 141 a. 8 arg. 3"><a name="44675"><span class= | |
| 778 "ref">[44675] IIª-IIae, q. 141 a. 8 arg. 3</span></a> | |
| 779 Praeterea, quanto aliquid est communius, tanto magis necessarium | |
| 780 videtur esse et melius. Sed fortitudo est circa pericula mortis, | |
| 781 quae rarius occurrunt quam delectabilia tactus, quae quotidie | |
| 782 occurrunt, et sic usus temperantiae est communior quam | |
| 783 fortitudinis. Ergo temperantia est nobilior virtus quam | |
| 784 fortitudo.</p> | |
| 785 <p title="II-II q. 141 a. 8 s. c."><a name="44676"><span class= | |
| 786 "ref">[44676] IIª-IIae, q. 141 a. 8 s. c.</span></a> Sed | |
| 787 contra est quod philosophus dicit, in I Rhet., quod <i>maximae | |
| 788 virtutes sunt quae aliis maxime sunt utiles, et propter hoc, fortes | |
| 789 et iustos maxime honoramus</i>.</p> | |
| 790 <p title="II-II q. 141 a. 8 co."><a name="44677"><span class= | |
| 791 "ref">[44677] IIª-IIae, q. 141 a. 8 co.</span></a> Respondeo | |
| 792 dicendum quod, sicut philosophus dicit, in I Ethic., <i>bonum | |
| 793 multitudinis divinius est quam bonum unius</i>. Et ideo quanto | |
| 794 aliqua virtus magis pertinet ad bonum multitudinis tanto melior | |
| 795 est. Iustitia autem et fortitudo magis pertinent ad bonum | |
| 796 multitudinis quam temperantia, quia iustitia consistit in | |
| 797 communicationibus, quae sunt ad alterum; fortitudo autem in | |
| 798 periculis bellorum, quae sustinentur pro salute communi; | |
| 799 temperantia autem moderatur solum concupiscentias et delectationes | |
| 800 eorum quae pertinent ad ipsum hominem. Unde manifestum est quod | |
| 801 iustitia et fortitudo sunt excellentiores virtutes quam | |
| 802 temperantia, quibus prudentia et virtutes theologicae sunt | |
| 803 potiores.</p> | |
| 804 <p title="II-II q. 141 a. 8 ad 1"><a name="44678"><span class= | |
| 805 "ref">[44678] IIª-IIae, q. 141 a. 8 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 806 ergo dicendum quod honestas et decor maxime attribuuntur | |
| 807 temperantiae, non propter principalitatem proprii boni, sed propter | |
| 808 turpitudinem contrarii mali, a quo retrahit, inquantum scilicet | |
| 809 moderatur delectationes quae sunt nobis et brutis communes.</p> | |
| 810 <p title="II-II q. 141 a. 8 ad 2"><a name="44679"><span class= | |
| 811 "ref">[44679] IIª-IIae, q. 141 a. 8 ad 2</span></a> Ad | |
| 812 secundum dicendum quod, cum virtus sit circa difficile et bonum, | |
| 813 dignitas virtutis magis attenditur circa rationem boni, in quo | |
| 814 excedit iustitia, quam secundum rationem difficilis, in quo excedit | |
| 815 temperantia.</p> | |
| 816 <p title="II-II q. 141 a. 8 ad 3"><a name="44680"><span class= | |
| 817 "ref">[44680] IIª-IIae, q. 141 a. 8 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 818 dicendum quod illa communitas qua aliquid pertinet ad multitudinem | |
| 819 hominum, magis facit ad excellentiam bonitatis quam illa quae | |
| 820 consideratur secundum quod aliquid frequenter occurrit, in quarum | |
| 821 prima excedit fortitudo, in secunda temperantia. Unde simpliciter | |
| 822 fortitudo est potior, licet quoad aliquid possit dici temperantia | |
| 823 potior non solum fortitudine, sed etiam iustitia.</p> | |
| 824 <br /> | |
| 825 <div class="D">Quaestio 142</div> | |
| 826 <div class="G">Prooemium</div> | |
| 827 <p title="II-II q. 142 pr."><a name="44681"><span class= | |
| 828 "ref">[44681] IIª-IIae, q. 142 pr.</span></a> Deinde | |
| 829 considerandum est de vitiis oppositis temperantiae. Et circa hoc | |
| 830 quaeruntur quatuor. Primo, utrum insensibilitas sit peccatum. | |
| 831 Secundo, utrum intemperantia sit vitium puerile. Tertio, de | |
| 832 comparatione intemperantiae ad timiditatem. Quarto, utrum vitium | |
| 833 intemperantiae sit maxime opprobriosum.</p> | |
| 834 <br /> | |
| 835 <div class="E">Articulus 1</div> | |
| 836 <p title="II-II q. 142 a. 1 arg. 1"><a name="44682"><span class= | |
| 837 "ref">[44682] IIª-IIae, q. 142 a. 1 arg. 1</span></a> Ad | |
| 838 primum sic proceditur. Videtur quod insensibilitas non sit vitium. | |
| 839 Dicuntur enim insensibiles qui deficiunt circa delectationes | |
| 840 tactus. Sed in his penitus deficere videtur esse laudabile et | |
| 841 virtuosum, dicitur enim Dan. X, <i>in diebus illis ego, Daniel, | |
| 842 lugebam trium hebdomadarum tempus, panem desiderabilem non comedi, | |
| 843 et caro et vinum non introierunt in os meum, sed neque unguento | |
| 844 unctus sum</i>. Ergo insensibilitas non est peccatum.</p> | |
| 845 <p title="II-II q. 142 a. 1 arg. 2"><a name="44683"><span class= | |
| 846 "ref">[44683] IIª-IIae, q. 142 a. 1 arg. 2</span></a> | |
| 847 Praeterea, bonum hominis est secundum rationem esse, secundum | |
| 848 Dionysium, IV cap. de Div. Nom. Sed abstinere ab omnibus | |
| 849 delectabilibus tactus maxime promovet hominem in bono rationis, | |
| 850 dicitur enim Dan. I, quod pueris qui utebantur leguminibus <i>dedit | |
| 851 Deus scientiam et disciplinam in omni libro et sapientia</i>. Ergo | |
| 852 insensibilitas, quae universaliter repellit huiusmodi | |
| 853 delectationes, non est vitiosa.</p> | |
| 854 <p title="II-II q. 142 a. 1 arg. 3"><a name="44684"><span class= | |
| 855 "ref">[44684] IIª-IIae, q. 142 a. 1 arg. 3</span></a> | |
| 856 Praeterea, illud per quod maxime receditur a peccato, non videtur | |
| 857 esse vitiosum. Sed hoc est potissimum remedium abstinendi a | |
| 858 peccato, quod aliquis fugiat delectationes, quod pertinet ad | |
| 859 insensibilitatem, dicit enim philosophus, in II Ethic., quod | |
| 860 <i>abiicientes delectationem minus peccabimus</i>. Ergo | |
| 861 insensibilitas non est aliquid vitiosum.</p> | |
| 862 <p title="II-II q. 142 a. 1 s. c."><a name="44685"><span class= | |
| 863 "ref">[44685] IIª-IIae, q. 142 a. 1 s. c.</span></a> Sed | |
| 864 contra, nihil opponitur virtuti nisi vitium. Sed insensibilitas | |
| 865 virtuti temperantiae opponitur, ut patet per philosophum, in II et | |
| 866 III Ethic. Ergo insensibilitas est vitium.</p> | |
| 867 <p title="II-II q. 142 a. 1 co."><a name="44686"><span class= | |
| 868 "ref">[44686] IIª-IIae, q. 142 a. 1 co.</span></a> Respondeo | |
| 869 dicendum quod omne illud quod contrariatur ordini naturali, est | |
| 870 vitiosum. Natura autem delectationem apposuit operationibus | |
| 871 necessariis ad vitam hominis. Et ideo naturalis ordo requirit ut | |
| 872 homo intantum huiusmodi delectationibus utatur, quantum necessarium | |
| 873 est saluti humanae, vel quantum ad conservationem individui vel | |
| 874 quantum ad conservationem speciei. Si quis ergo intantum | |
| 875 delectationem refugeret quod praetermitteret ea quae sunt | |
| 876 necessaria ad conservationem naturae peccaret, quasi ordini | |
| 877 naturali repugnans. Et hoc pertinet ad vitium insensibilitatis. | |
| 878 Sciendum tamen quod ab huiusmodi delectationibus consequentibus | |
| 879 huiusmodi operationes, quandoque laudabile, vel etiam necessarium | |
| 880 est abstinere, propter aliquem finem. Sicut propter sanitatem | |
| 881 corporalem, aliqui abstinent a quibusdam delectationibus, cibis et | |
| 882 potibus et venereis. Et etiam propter alicuius officii executionem, | |
| 883 sicut athletas et milites necesse est a multis delectationibus | |
| 884 abstinere, ut officium proprium exequantur. Et similiter | |
| 885 poenitentes, ad recuperandam animae sanitatem, abstinentia | |
| 886 delectabilium quasi quadam diaeta utuntur. Et homines volentes | |
| 887 contemplationi et rebus divinis vacare, oportet quod se magis a | |
| 888 carnalibus abstrahant. Nec aliquid praedictorum ad insensibilitatis | |
| 889 vitium pertinet, quia sunt secundum rationem rectam.</p> | |
| 890 <p title="II-II q. 142 a. 1 ad 1"><a name="44687"><span class= | |
| 891 "ref">[44687] IIª-IIae, q. 142 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 892 ergo dicendum quod Daniel illa abstinentia a delectabilibus | |
| 893 utebatur, non quasi propter se abhorrens delectationes, ut secundum | |
| 894 se malas, sed propter aliquem finem laudabilem, ut scilicet idoneum | |
| 895 se ad altitudinem contemplationis redderet, abstinendo scilicet a | |
| 896 corporalibus delectationibus. Unde et statim ibi subditur de | |
| 897 revelatione facta.</p> | |
| 898 <p title="II-II q. 142 a. 1 ad 2"><a name="44688"><span class= | |
| 899 "ref">[44688] IIª-IIae, q. 142 a. 1 ad 2</span></a> Ad | |
| 900 secundum dicendum quod, quia ratione homo uti non potest sine | |
| 901 sensitivis potentiis, quae indigent organo corporali, ut in primo | |
| 902 habitum est; necesse est quod homo sustentet corpus, ad hoc quod | |
| 903 ratione utatur. Sustentatio autem corporis fit per operationes | |
| 904 delectabiles. Unde non potest esse bonum rationis in homine si | |
| 905 abstineat ab omnibus delectabilibus. Secundum tamen quod homo in | |
| 906 exequendo actum rationis plus vel minus indiget corporali virtute, | |
| 907 secundum hoc plus vel minus necesse habet delectabilibus | |
| 908 corporalibus uti. Et ideo homines qui hoc officium assumpserunt ut | |
| 909 contemplationi vacent, et bonum spirituale quasi quadam spirituali | |
| 910 propagatione in alios transmittant, a multis delectabilibus | |
| 911 laudabiliter abstinent, a quibus illi quibus ex officio competit | |
| 912 operibus corporalibus et generationi carnali vacare, laudabiliter | |
| 913 non abstinerent.</p> | |
| 914 <p title="II-II q. 142 a. 1 ad 3"><a name="44689"><span class= | |
| 915 "ref">[44689] IIª-IIae, q. 142 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 916 dicendum quod delectatio fugienda est ad vitandum peccatum, non | |
| 917 totaliter, sed ut non ultra quaeratur quam necessitas requirat.</p> | |
| 918 <br /> | |
| 919 <div class="E">Articulus 2</div> | |
| 920 <p title="II-II q. 142 a. 2 arg. 1"><a name="44690"><span class= | |
| 921 "ref">[44690] IIª-IIae, q. 142 a. 2 arg. 1</span></a> Ad | |
| 922 secundum sic proceditur. Videtur quod intemperantia non sit puerile | |
| 923 peccatum. Quia super illud Matth. XVIII, <i>nisi conversi fueritis | |
| 924 sicut parvuli</i> etc., dicit Hieronymus quod <i>parvulus non | |
| 925 perseverat in iracundia, laesus non meminit, videns pulchram | |
| 926 mulierem non delectatur</i>, quod contrariatur intemperantiae. Ergo | |
| 927 intemperantia non est puerile peccatum.</p> | |
| 928 <p title="II-II q. 142 a. 2 arg. 2"><a name="44691"><span class= | |
| 929 "ref">[44691] IIª-IIae, q. 142 a. 2 arg. 2</span></a> | |
| 930 Praeterea, pueri non habent nisi concupiscentias naturales. Sed | |
| 931 circa naturales concupiscentias parum aliqui peccant per | |
| 932 intemperantiam, ut philosophus dicit, in III Ethic. Ergo | |
| 933 intemperantia non est peccatum puerile.</p> | |
| 934 <p title="II-II q. 142 a. 2 arg. 3"><a name="44692"><span class= | |
| 935 "ref">[44692] IIª-IIae, q. 142 a. 2 arg. 3</span></a> | |
| 936 Praeterea, pueri sunt nutriendi et fovendi. Sed concupiscentia et | |
| 937 delectatio, circa quae est intemperantia, est semper diminuenda et | |
| 938 extirpanda, secundum illud Coloss. III, <i>mortificate membra | |
| 939 vestra super terram, quae sunt concupiscentia</i>, et cetera. Ergo | |
| 940 intemperantia non est puerile peccatum.</p> | |
| 941 <p title="II-II q. 142 a. 2 s. c."><a name="44693"><span class= | |
| 942 "ref">[44693] IIª-IIae, q. 142 a. 2 s. c.</span></a> Sed | |
| 943 contra est quod philosophus dicit, in III Ethic., quod <i>nomen | |
| 944 intemperantiae ferimus ad puerilia peccata</i>.</p> | |
| 945 <p title="II-II q. 142 a. 2 co."><a name="44694"><span class= | |
| 946 "ref">[44694] IIª-IIae, q. 142 a. 2 co.</span></a> Respondeo | |
| 947 dicendum quod aliquid dicitur esse puerile dupliciter. Uno modo, | |
| 948 quia convenit pueris. Et sic non intendit philosophus dicere quod | |
| 949 peccatum intemperantiae sit puerile. Alio modo, secundum quandam | |
| 950 similitudinem. Et hoc modo peccata intemperantiae puerilia | |
| 951 dicuntur. Peccatum enim intemperantiae est peccatum superfluae | |
| 952 concupiscentiae, quae assimilatur puero quantum ad tria primo | |
| 953 quidem, quantum ad id quod uterque appetit. Sicut enim puer, ita et | |
| 954 concupiscentia appetit aliquid turpe. Cuius ratio est quia pulchrum | |
| 955 in rebus humanis attenditur prout aliquid est ordinatum secundum | |
| 956 rationem, unde Tullius dicit, in I de Offic., quod <i>pulchrum est | |
| 957 quod consentaneum est hominis excellentiae in eo in quo natura eius | |
| 958 a reliquis animantibus differt</i>. Puer autem non attendit ad | |
| 959 ordinem rationis. Et similiter concupiscentia non audit rationem, | |
| 960 ut dicitur in VII Ethic. Secundo conveniunt quantum ad eventum. | |
| 961 Puer enim, si suae voluntati dimittatur, crescit in propria | |
| 962 voluntate, unde dicitur Eccli. XXX, <i>equus indomitus evadit | |
| 963 durus, et filius remissus evadet praeceps</i>. Ita etiam et | |
| 964 concupiscentia, si ei satisfiat, maius robur accipit, unde | |
| 965 Augustinus dicit, in VIII Confess., <i>dum servitur libidini, facta | |
| 966 est consuetudo, et dum consuetudini non resistitur, facta est | |
| 967 necessitas</i>. Tertio, quantum ad remedium quod utrique praebetur. | |
| 968 Puer enim emendatur per hoc quod coercetur, unde dicitur Prov. | |
| 969 XXIII, <i>noli subtrahere a puero disciplinam, tu virga percuties | |
| 970 eum, et animam eius de Inferno liberabis</i>. Et similiter, dum | |
| 971 concupiscentiae resistitur, reducitur ad debitum honestatis modum. | |
| 972 Et hoc est quod Augustinus dicit, in VI musicae, quod, <i>mente in | |
| 973 spiritualia suspensa atque ibi fixa et manente, consuetudinis</i>, | |
| 974 scilicet carnalis concupiscentiae. <i>Impetus frangitur, et | |
| 975 paulatim repressus extinguitur. Maior enim erat cum sequeremur, non | |
| 976 omnino nullus, sed certe minor, cum refrenamus</i>. Et ideo | |
| 977 philosophus dicit, in III Ethic., quod <i>quemadmodum puerum | |
| 978 oportet secundum praeceptum paedagogi vivere, sic et concupiscibile | |
| 979 consonare rationi</i>.</p> | |
| 980 <p title="II-II q. 142 a. 2 ad 1"><a name="44695"><span class= | |
| 981 "ref">[44695] IIª-IIae, q. 142 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 982 ergo dicendum quod ratio illa procedit secundum illum modum quo | |
| 983 puerile dicitur id quod in pueris invenitur. Sic autem non dicitur | |
| 984 peccatum intemperantiae puerile, sed secundum similitudinem, ut | |
| 985 dictum est.</p> | |
| 986 <p title="II-II q. 142 a. 2 ad 2"><a name="44696"><span class= | |
| 987 "ref">[44696] IIª-IIae, q. 142 a. 2 ad 2</span></a> Ad | |
| 988 secundum dicendum quod concupiscentia aliqua potest dici naturalis | |
| 989 dupliciter. Uno modo, secundum suum genus. Et sic temperantia et | |
| 990 intemperantia sunt circa concupiscentias naturales, sunt enim circa | |
| 991 concupiscentias ciborum et venereorum, quae ordinantur ad | |
| 992 conservationem naturae. Alio modo potest dici concupiscentia | |
| 993 naturalis quantum ad speciem eius quod natura ad sui conservationem | |
| 994 requirit. Et sic non multum contingit peccare circa naturales | |
| 995 concupiscentias. Natura enim non requirit nisi id per quod | |
| 996 subvenitur necessitati naturae, in cuius desiderio non contingit | |
| 997 esse peccatum, nisi solum secundum quantitatis excessum; et | |
| 998 secundum hoc solum peccatur circa naturalem concupiscentiam, ut | |
| 999 philosophus dicit, in III Ethic. Alia vero, circa quae plurimum | |
| 1000 peccatur, sunt quaedam concupiscentiae incitamenta, quae hominum | |
| 1001 curiositas adinvenit, sicut cibi curiose praeparati, et mulieres | |
| 1002 ornatae. Et quamvis ista non multum requirant pueri, nihilominus | |
| 1003 tamen intemperantia dicitur puerile peccatum ratione iam dicta.</p> | |
| 1004 <p title="II-II q. 142 a. 2 ad 3"><a name="44697"><span class= | |
| 1005 "ref">[44697] IIª-IIae, q. 142 a. 2 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 1006 dicendum quod id quod ad naturam pertinet in pueris est | |
| 1007 augmentandum et fovendum. Quod autem pertinet ad defectum rationis | |
| 1008 in eis non est fovendum, sed emendandum, ut dictum est.</p> | |
| 1009 <br /> | |
| 1010 <div class="E">Articulus 3</div> | |
| 1011 <p title="II-II q. 142 a. 3 arg. 1"><a name="44698"><span class= | |
| 1012 "ref">[44698] IIª-IIae, q. 142 a. 3 arg. 1</span></a> Ad | |
| 1013 tertium sic proceditur. Videtur quod timiditas sit maius vitium | |
| 1014 quam intemperantia. Ex hoc enim aliquod vitium vituperatur quod | |
| 1015 opponitur bono virtutis. Sed timiditas opponitur fortitudini, quae | |
| 1016 est nobilior virtus quam temperantia, cui opponitur intemperantia, | |
| 1017 ut ex supra dictis patet. Ergo timiditas est maius vitium quam | |
| 1018 intemperantia.</p> | |
| 1019 <p title="II-II q. 142 a. 3 arg. 2"><a name="44699"><span class= | |
| 1020 "ref">[44699] IIª-IIae, q. 142 a. 3 arg. 2</span></a> | |
| 1021 Praeterea, quanto aliquis deficit in eo quod difficilius vincitur, | |
| 1022 tanto minus vituperatur, unde philosophus dicit, in VII Ethic., | |
| 1023 quod <i>si quis a fortibus et superexcellentibus delectationibus | |
| 1024 vincitur vel tristitiis, non est admirabile, sed condonabile</i>. | |
| 1025 Sed difficilius videtur vincere delectationes quam alias passiones, | |
| 1026 unde in II Ethic. dicitur quod <i>difficilius est contra voluptatem | |
| 1027 pugnare quam contra iram</i>, quae videtur esse fortior quam timor. | |
| 1028 Ergo intemperantia, quae vincitur a delectatione, minus peccatum | |
| 1029 est quam timiditas, quae vincitur a timore.</p> | |
| 1030 <p title="II-II q. 142 a. 3 arg. 3"><a name="44700"><span class= | |
| 1031 "ref">[44700] IIª-IIae, q. 142 a. 3 arg. 3</span></a> | |
| 1032 Praeterea, de ratione peccati est quod sit voluntarium. Sed | |
| 1033 timiditas est magis voluntaria quam intemperantia, nullus enim | |
| 1034 concupiscit intemperatus esse; aliqui autem concupiscunt fugere | |
| 1035 mortis pericula, quod pertinet ad timiditatem. Ergo timiditas est | |
| 1036 gravius peccatum quam intemperantia.</p> | |
| 1037 <p title="II-II q. 142 a. 3 s. c."><a name="44701"><span class= | |
| 1038 "ref">[44701] IIª-IIae, q. 142 a. 3 s. c.</span></a> Sed | |
| 1039 contra est quod philosophus dicit, in III Ethic., quod | |
| 1040 <i>intemperantia assimilatur magis voluntario quam timiditas</i>. | |
| 1041 Ergo plus habet de ratione peccati.</p> | |
| 1042 <p title="II-II q. 142 a. 3 co."><a name="44702"><span class= | |
| 1043 "ref">[44702] IIª-IIae, q. 142 a. 3 co.</span></a> Respondeo | |
| 1044 dicendum quod unum vitium potest alteri comparari dupliciter, uno | |
| 1045 modo, ex parte materiae vel obiecti; alio modo, ex parte ipsius | |
| 1046 hominis peccantis. Et utroque modo intemperantia est gravius vitium | |
| 1047 quam timiditas. Primo namque ex parte materiae. Nam timiditas | |
| 1048 refugit pericula mortis, ad quae vitanda inducit maxima necessitas | |
| 1049 conservandae vitae. Intemperantia autem est circa delectationes, | |
| 1050 quarum appetitus non est adeo necessarius ad vitae conservationem, | |
| 1051 quia, ut dictum est, intemperantia magis est circa quasdam | |
| 1052 appositas delectationes seu concupiscentias quam circa | |
| 1053 concupiscentias seu delectationes naturales. Quanto autem illud | |
| 1054 quod commovet ad peccandum videtur esse magis necessarium, tanto | |
| 1055 peccatum levius est. Et ideo intemperantia est gravius vitium quam | |
| 1056 timiditas ex parte obiecti sive materiae moventis. Similiter etiam | |
| 1057 et ex parte ipsius hominis peccantis. Et hoc triplici ratione. | |
| 1058 Primo quidem, quia quanto ille qui peccat magis est compos suae | |
| 1059 mentis, tanto gravius peccat, unde alienatis non imputantur | |
| 1060 peccata. Timores autem et tristitiae graves, et maxime in periculis | |
| 1061 mortis, stupefaciunt mentem hominis. Quod non facit delectatio, | |
| 1062 quae movet ad intemperantiam. Secundo, quia quanto aliquod peccatum | |
| 1063 est magis voluntarium, tanto est gravius. Intemperantia autem habet | |
| 1064 plus de voluntario quam timiditas. Et hoc duplici ratione. Uno | |
| 1065 modo, quia ea quae per timorem fiunt principium habent ab exteriori | |
| 1066 impellente, unde non sunt simpliciter voluntaria, sed mixta, ut | |
| 1067 dicitur in III Ethic. Ea autem quae per delectationem fiunt sunt | |
| 1068 simpliciter voluntaria. Alio modo, quia ea quae sunt intemperati | |
| 1069 sunt magis voluntaria in particulari, minus autem voluntaria in | |
| 1070 universali, nullus enim vellet intemperatus esse; allicitur tamen | |
| 1071 homo a singularibus delectabilibus, quae intemperatum faciunt | |
| 1072 hominem. Propter quod, ad vitandum intemperantiam maximum remedium | |
| 1073 est ut non immoretur homo circa singularium considerationem. Sed in | |
| 1074 his quae pertinent ad timiditatem est e converso. Nam singula quae | |
| 1075 imminent sunt minus voluntaria, ut abiicere clipeum et alia | |
| 1076 huiusmodi, sed ipsum commune est magis voluntarium, puta fugiendo | |
| 1077 salvari. Hoc autem est simpliciter magis voluntarium quod est magis | |
| 1078 voluntarium in singularibus, in quibus est actus. Et ideo | |
| 1079 intemperantia, cum sit simpliciter magis voluntarium quam | |
| 1080 timiditas, est maius vitium. Tertio, quia contra intemperantiam | |
| 1081 potest magis de facili remedium adhiberi quam contra timiditatem, | |
| 1082 eo quod delectationes ciborum et venereorum, circa quas est | |
| 1083 intemperantia, per totam vitam occurrunt, et sine periculo potest | |
| 1084 homo circa ea exercitari ad hoc quod sit temperatus; sed pericula | |
| 1085 mortis et rarius occurrunt, et periculosius in his homo exercitatur | |
| 1086 ad timiditatem fugiendam. Et ideo intemperantia est simpliciter | |
| 1087 maius peccatum quam timiditas.</p> | |
| 1088 <p title="II-II q. 142 a. 3 ad 1"><a name="44703"><span class= | |
| 1089 "ref">[44703] IIª-IIae, q. 142 a. 3 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 1090 ergo dicendum quod excellentia fortitudinis supra temperantiam | |
| 1091 potest considerari dupliciter. Uno modo, ex parte finis, quod | |
| 1092 pertinet ad rationem boni, quia scilicet fortitudo magis ordinatur | |
| 1093 ad bonum commune quam temperantia. Ex hac etiam parte timiditas | |
| 1094 habet quandam excellentiam supra intemperantiam, inquantum scilicet | |
| 1095 per timiditatem aliqui desistunt a defensione boni communis. Alio | |
| 1096 modo, ex parte difficultatis, inquantum scilicet difficilius est | |
| 1097 subire pericula mortis quam abstinere a quibusdam delectabilibus. | |
| 1098 Et quantum ad hoc, non oportet quod timiditas praecellat | |
| 1099 intemperantiam. Sicut enim maioris virtutis est non vinci a | |
| 1100 fortiori, ita etiam e contrario minoris vitii est a fortiori vinci, | |
| 1101 et maioris vitii a debiliori superari.</p> | |
| 1102 <p title="II-II q. 142 a. 3 ad 2"><a name="44704"><span class= | |
| 1103 "ref">[44704] IIª-IIae, q. 142 a. 3 ad 2</span></a> Ad | |
| 1104 secundum dicendum quod amor conservationis vitae, propter quam | |
| 1105 vitantur pericula mortis, est multo magis connaturalis quam | |
| 1106 quaecumque delectationes ciborum vel venereorum, quae ad | |
| 1107 conservationem vitae ordinantur. Et ideo difficilius est vincere | |
| 1108 timorem periculorum mortis quam concupiscentiam delectationum, quae | |
| 1109 est in cibis et venereis. Cui tamen difficilius est resistere quam | |
| 1110 irae, tristitiae et timori quorundam aliorum malorum.</p> | |
| 1111 <p title="II-II q. 142 a. 3 ad 3"><a name="44705"><span class= | |
| 1112 "ref">[44705] IIª-IIae, q. 142 a. 3 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 1113 dicendum quod in timiditate consideratur magis voluntarium in | |
| 1114 universali, minus tamen in particulari. Et ideo in ea est magis | |
| 1115 voluntarium secundum quid, sed non simpliciter.</p> | |
| 1116 <br /> | |
| 1117 <div class="E">Articulus 4</div> | |
| 1118 <p title="II-II q. 142 a. 4 arg. 1"><a name="44706"><span class= | |
| 1119 "ref">[44706] IIª-IIae, q. 142 a. 4 arg. 1</span></a> Ad | |
| 1120 quartum sic proceditur. Videtur quod peccatum intemperantiae non | |
| 1121 sit maxime exprobrabile. Sicut enim honor debetur virtuti, ita | |
| 1122 exprobratio debetur peccato. Sed quaedam peccata sunt graviora quam | |
| 1123 intemperantia, sicut homicidium, blasphemia et alia huiusmodi. Ergo | |
| 1124 peccatum intemperantiae non est maxime exprobrabile.</p> | |
| 1125 <p title="II-II q. 142 a. 4 arg. 2"><a name="44707"><span class= | |
| 1126 "ref">[44707] IIª-IIae, q. 142 a. 4 arg. 2</span></a> | |
| 1127 Praeterea, peccata quae sunt magis communia videntur esse minus | |
| 1128 exprobrabilia, eo quod de his homines minus verecundantur. Sed | |
| 1129 peccata intemperantiae sunt maxime communia, quia sunt circa ea | |
| 1130 quae communiter in usum humanae vitae veniunt, in quibus etiam | |
| 1131 plurimi peccant. Ergo peccata intemperantiae non videntur esse | |
| 1132 maxime exprobrabilia.</p> | |
| 1133 <p title="II-II q. 142 a. 4 arg. 3"><a name="44708"><span class= | |
| 1134 "ref">[44708] IIª-IIae, q. 142 a. 4 arg. 3</span></a> | |
| 1135 Praeterea, philosophus dicit, in VII Ethic., quod <i>temperantia et | |
| 1136 intemperantia sunt circa concupiscentias et delectationes | |
| 1137 humanas</i>. Sunt autem quaedam concupiscentiae et delectationes | |
| 1138 turpiores concupiscentiis et delectationibus humanis, quae dicuntur | |
| 1139 bestiales et aegritudinales, ut in eodem libro philosophus dicit. | |
| 1140 Ergo intemperantia non est maxime exprobrabilis.</p> | |
| 1141 <p title="II-II q. 142 a. 4 s. c."><a name="44709"><span class= | |
| 1142 "ref">[44709] IIª-IIae, q. 142 a. 4 s. c.</span></a> Sed | |
| 1143 contra est quod philosophus dicit, in III Ethic., quod | |
| 1144 intemperantia inter alia vitia videtur iuste exprobrabilis | |
| 1145 esse.</p> | |
| 1146 <p title="II-II q. 142 a. 4 co."><a name="44710"><span class= | |
| 1147 "ref">[44710] IIª-IIae, q. 142 a. 4 co.</span></a> Respondeo | |
| 1148 dicendum quod exprobratio opponi videtur honori et gloriae. Honor | |
| 1149 autem excellentiae debetur, ut supra habitum est, gloria autem | |
| 1150 claritatem importat. Est igitur intemperantia maxime exprobrabilis, | |
| 1151 propter duo. Primo quidem, quia maxime repugnat excellentiae | |
| 1152 hominis, est enim circa delectationes communes nobis et brutis, ut | |
| 1153 supra habitum est. Unde et in Psalmo dicitur, <i>homo, cum in | |
| 1154 honore esset, non intellexit, comparatus est iumentis | |
| 1155 insipientibus, et similis factus est illis</i>. Secundo, quia | |
| 1156 maxime repugnat eius claritati vel pulchritudini, inquantum | |
| 1157 scilicet in delectationibus circa quas est intemperantia, minus | |
| 1158 apparet de lumine rationis, ex qua est tota claritas et pulchritudo | |
| 1159 virtutis. Unde et huiusmodi delectationes dicuntur maxime | |
| 1160 serviles.</p> | |
| 1161 <p title="II-II q. 142 a. 4 ad 1"><a name="44711"><span class= | |
| 1162 "ref">[44711] IIª-IIae, q. 142 a. 4 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 1163 ergo dicendum quod, sicut Gregorius dicit, vitia carnalia, quae sub | |
| 1164 intemperantia continentur, etsi sint minoris culpae, sunt tamen | |
| 1165 maioris infamiae. Nam magnitudo culpae respicit deordinationem a | |
| 1166 fine, infamia autem respicit turpitudinem, quae maxime consideratur | |
| 1167 secundum indecentiam peccantis.</p> | |
| 1168 <p title="II-II q. 142 a. 4 ad 2"><a name="44712"><span class= | |
| 1169 "ref">[44712] IIª-IIae, q. 142 a. 4 ad 2</span></a> Ad | |
| 1170 secundum dicendum quod consuetudo peccandi diminuit turpitudinem et | |
| 1171 infamiam peccati secundum opinionem hominum, non autem secundum | |
| 1172 naturam ipsorum vitiorum.</p> | |
| 1173 <p title="II-II q. 142 a. 4 ad 3"><a name="44713"><span class= | |
| 1174 "ref">[44713] IIª-IIae, q. 142 a. 4 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 1175 dicendum quod cum dicitur intemperantia maxime esse exprobrabilis, | |
| 1176 est intelligendum inter vitia humana, quae scilicet attenduntur | |
| 1177 secundum passiones humanae naturae aliqualiter conformes. Sed illa | |
| 1178 vitia quae excedunt modum humanae naturae, sunt magis | |
| 1179 exprobrabilia. Et tamen illa etiam videntur reduci ad genus | |
| 1180 intemperantiae secundum quendam excessum, sicut si aliquis | |
| 1181 delectaretur in comestione carnium humanarum, aut in coitu | |
| 1182 bestiarum aut masculorum.</p> | |
| 1183 <div class="centro"><br /> | |
| 1184 <p><a href="sth3123.html"><img src="icons/ageretro.gif" width="19" | |
| 1185 height="19" align="middle" border="0" alt="age retro" /></a> | |
| 1186 <a href="sth3143.html"><img src="icons/ageultra.gif" width="19" | |
| 1187 height="19" align="middle" border="0" alt="age ultra" /></a></p> | |
| 1188 <br /> | |
| 1189 <hr /> | |
| 1190 <br /> | |
| 1191 <address>© 2006 Fundación Tomás de Aquino quoad | |
| 1192 hanc editionem<br /> | |
| 1193 Iura omnia asservantur<br /> | |
| 1194 OCLC nr. <a href="http://worldcatlibraries.org/wcpa/oclc/49644264" | |
| 1195 style="text-decoration=none">49644264</a></address> | |
| 1196 </div> | |
| 1197 </body> | |
| 1198 </html> |
