Mercurial > hg > Aquinas
annotate summa/latin/sth3061.html @ 46:6cfdc13efd8a
from www.ccel.org/ss/
| author | ht |
|---|---|
| date | Sun, 20 Dec 2009 22:10:12 +0000 |
| parents | 544e12f679ad |
| children | d777cc3962f2 |
| rev | line source |
|---|---|
| 28 | 1 <!DOCTYPE html PUBLIC "-//W3C//DTD XHTML 1.0 Transitional//EN" |
| 2 "http://www.w3.org/TR/xhtml1/DTD/xhtml1-transitional.dtd"> | |
| 3 <html lang="LA" xmlns="http://www.w3.org/1999/xhtml" xml:lang="LA"> | |
| 4 <head> | |
| 5 <meta name="generator" content= | |
| 6 "HTML Tidy for Windows (vers 1st February 2005), see www.w3.org" /> | |
| 7 <meta http-equiv="Content-Type" content= | |
| 8 "text/html; charset=us-ascii" /> | |
| 9 <meta http-equiv="Content-Style-Type" content="text/css" /> | |
| 10 <meta http-equiv="Content-Script-Type" content="text/javascript" /> | |
| 11 <meta name="keywords" content= | |
| 12 "Thomas de Aquino, Summa Theologiae, Corpus Thomisticum" /> | |
| 13 <meta name="language" content="Latin" /> | |
| 14 <meta name="security" content="public" /> | |
| 15 <meta name="owner" content="ealarcon@unav.es" /> | |
| 16 <meta name="author" content="Enrique Alarcón" /> | |
| 17 <meta name="abstract" content="" /> | |
| 18 <link rel="stylesheet" media="screen" href="vscreen.css" type= | |
| 19 "text/css" /> | |
| 20 <link rel="stylesheet" media="print" href="vprint.css" type= | |
| 21 "text/css" /> | |
| 22 <title>Thomas de Aquino, Summa Theologiae, IIª-IIae q. | |
| 23 61-78</title> | |
| 24 </head> | |
| 25 <body> | |
| 26 <a href="http://www.corpusthomisticum.org/"></a> | |
| 27 <div class="tres">CORPUS THOMISTICUM</div> | |
| 28 <div class="uno">Sancti Thomae de Aquino</div> | |
| 29 <div class="uno">Summa Theologiae</div> | |
| 30 <div class="dos">secunda pars secundae partis a quaestione LXI ad | |
| 31 LXXVIII</div> | |
| 32 <br /> | |
| 33 <div class="centro"> | |
| 34 <table align="center" summary="Imago"> | |
| 35 <tr> | |
| 36 <th><img src="icons/fugit190.jpg" width="275" height="190" border= | |
| 37 "0" alt= | |
| 38 "Thomas de Aquino a Filippino Lippi depictus (Cappella Carafa, S. Maria sopra Minerva, Roma)" | |
| 39 align="middle" /></th> | |
| 40 </tr> | |
| 41 </table> | |
| 42 <br /> | |
| 43 <span class="tres">Textum Leoninum Romae 1897 editum<br /> | |
| 44 ac automato translatum a Roberto Busa SJ in taenias | |
| 45 magneticas<br /> | |
| 46 denuo recognovit Enrique Alarcón atque instruxit<br /> | |
| 47 <br /></span><br /> | |
| 48 <hr /> | |
| 49 <br /> | |
| 50 <p><a href="sth3057.html"><img src="icons/ageretro.gif" width="19" | |
| 51 height="19" align="middle" border="0" alt="age retro" /></a> | |
| 52 <a href="sth3079.html"><img src="icons/ageultra.gif" width="19" | |
| 53 height="19" align="middle" border="0" alt="age ultra" /></a></p> | |
| 54 <script language="JavaScript" type="text/javascript"> | |
| 55 //<![CDATA[ | |
|
26
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
56 <!-- |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
57 // original code by Bill Trefzger 12/12/96; revised by Enrique Alarcon 12/9/2000 |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
58 function go(){if(document.selecter.select1.options[document.selecter.select1.selectedIndex].value !="none"){location=document.selecter.select1.options[document.selecter.select1.selectedIndex].value}} |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
59 document.write('<FORM NAME="selecter"><SELECT NAME="select1">'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
60 document.write('<OPTION VALUE="none">INDEX'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
61 document.write('<OPTION VALUE="none">------------------------------------------------'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
62 document.write('<OPTION VALUE="index.html">Corpus Thomisticum'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
63 document.write('<OPTION VALUE="iopera.html">Opera omnia'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
64 document.write('<OPTION VALUE="zbiblia.html">Bibliographia Thomistica'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
65 document.write('<OPTION VALUE="none">------------------------------------------------'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
66 document.write('<OPTION VALUE="#41607">IIª-IIae q. 61 pr.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
67 document.write('<OPTION VALUE="#41608">IIª-IIae q. 61 a. 1 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
68 document.write('<OPTION VALUE="#41609">IIª-IIae q. 61 a. 1 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
69 document.write('<OPTION VALUE="#41610">IIª-IIae q. 61 a. 1 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
70 document.write('<OPTION VALUE="#41611">IIª-IIae q. 61 a. 1 arg. 4'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
71 document.write('<OPTION VALUE="#41612">IIª-IIae q. 61 a. 1 arg. 5'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
72 document.write('<OPTION VALUE="#41613">IIª-IIae q. 61 a. 1 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
73 document.write('<OPTION VALUE="#41614">IIª-IIae q. 61 a. 1 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
74 document.write('<OPTION VALUE="#41615">IIª-IIae q. 61 a. 1 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
75 document.write('<OPTION VALUE="#41616">IIª-IIae q. 61 a. 1 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
76 document.write('<OPTION VALUE="#41617">IIª-IIae q. 61 a. 1 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
77 document.write('<OPTION VALUE="#41618">IIª-IIae q. 61 a. 1 ad 4'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
78 document.write('<OPTION VALUE="#41619">IIª-IIae q. 61 a. 1 ad 5'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
79 document.write('<OPTION VALUE="#41620">IIª-IIae q. 61 a. 2 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
80 document.write('<OPTION VALUE="#41621">IIª-IIae q. 61 a. 2 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
81 document.write('<OPTION VALUE="#41622">IIª-IIae q. 61 a. 2 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
82 document.write('<OPTION VALUE="#41623">IIª-IIae q. 61 a. 2 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
83 document.write('<OPTION VALUE="#41624">IIª-IIae q. 61 a. 2 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
84 document.write('<OPTION VALUE="#41625">IIª-IIae q. 61 a. 2 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
85 document.write('<OPTION VALUE="#41626">IIª-IIae q. 61 a. 2 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
86 document.write('<OPTION VALUE="#41627">IIª-IIae q. 61 a. 2 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
87 document.write('<OPTION VALUE="#41628">IIª-IIae q. 61 a. 3 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
88 document.write('<OPTION VALUE="#41629">IIª-IIae q. 61 a. 3 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
89 document.write('<OPTION VALUE="#41630">IIª-IIae q. 61 a. 3 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
90 document.write('<OPTION VALUE="#41631">IIª-IIae q. 61 a. 3 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
91 document.write('<OPTION VALUE="#41632">IIª-IIae q. 61 a. 3 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
92 document.write('<OPTION VALUE="#41633">IIª-IIae q. 61 a. 3 ad'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
93 document.write('<OPTION VALUE="#41634">IIª-IIae q. 61 a. 4 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
94 document.write('<OPTION VALUE="#41635">IIª-IIae q. 61 a. 4 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
95 document.write('<OPTION VALUE="#41636">IIª-IIae q. 61 a. 4 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
96 document.write('<OPTION VALUE="#41637">IIª-IIae q. 61 a. 4 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
97 document.write('<OPTION VALUE="#41638">IIª-IIae q. 61 a. 4 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
98 document.write('<OPTION VALUE="#41639">IIª-IIae q. 61 a. 4 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
99 document.write('<OPTION VALUE="#41640">IIª-IIae q. 61 a. 4 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
100 document.write('<OPTION VALUE="#41641">IIª-IIae q. 61 a. 4 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
101 document.write('<OPTION VALUE="#41642">IIª-IIae q. 62 pr.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
102 document.write('<OPTION VALUE="#41643">IIª-IIae q. 62 a. 1 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
103 document.write('<OPTION VALUE="#41644">IIª-IIae q. 62 a. 1 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
104 document.write('<OPTION VALUE="#41645">IIª-IIae q. 62 a. 1 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
105 document.write('<OPTION VALUE="#41646">IIª-IIae q. 62 a. 1 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
106 document.write('<OPTION VALUE="#41647">IIª-IIae q. 62 a. 1 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
107 document.write('<OPTION VALUE="#41648">IIª-IIae q. 62 a. 1 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
108 document.write('<OPTION VALUE="#41649">IIª-IIae q. 62 a. 1 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
109 document.write('<OPTION VALUE="#41650">IIª-IIae q. 62 a. 1 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
110 document.write('<OPTION VALUE="#41651">IIª-IIae q. 62 a. 2 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
111 document.write('<OPTION VALUE="#41652">IIª-IIae q. 62 a. 2 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
112 document.write('<OPTION VALUE="#41653">IIª-IIae q. 62 a. 2 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
113 document.write('<OPTION VALUE="#41654">IIª-IIae q. 62 a. 2 arg. 4'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
114 document.write('<OPTION VALUE="#41655">IIª-IIae q. 62 a. 2 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
115 document.write('<OPTION VALUE="#41656">IIª-IIae q. 62 a. 2 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
116 document.write('<OPTION VALUE="#41657">IIª-IIae q. 62 a. 2 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
117 document.write('<OPTION VALUE="#41658">IIª-IIae q. 62 a. 2 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
118 document.write('<OPTION VALUE="#41659">IIª-IIae q. 62 a. 2 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
119 document.write('<OPTION VALUE="#41660">IIª-IIae q. 62 a. 2 ad 4'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
120 document.write('<OPTION VALUE="#41661">IIª-IIae q. 62 a. 3 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
121 document.write('<OPTION VALUE="#41662">IIª-IIae q. 62 a. 3 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
122 document.write('<OPTION VALUE="#41663">IIª-IIae q. 62 a. 3 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
123 document.write('<OPTION VALUE="#41664">IIª-IIae q. 62 a. 3 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
124 document.write('<OPTION VALUE="#41665">IIª-IIae q. 62 a. 3 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
125 document.write('<OPTION VALUE="#41666">IIª-IIae q. 62 a. 3 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
126 document.write('<OPTION VALUE="#41667">IIª-IIae q. 62 a. 3 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
127 document.write('<OPTION VALUE="#41668">IIª-IIae q. 62 a. 3 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
128 document.write('<OPTION VALUE="#41669">IIª-IIae q. 62 a. 4 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
129 document.write('<OPTION VALUE="#41670">IIª-IIae q. 62 a. 4 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
130 document.write('<OPTION VALUE="#41671">IIª-IIae q. 62 a. 4 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
131 document.write('<OPTION VALUE="#41672">IIª-IIae q. 62 a. 4 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
132 document.write('<OPTION VALUE="#41673">IIª-IIae q. 62 a. 4 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
133 document.write('<OPTION VALUE="#41674">IIª-IIae q. 62 a. 4 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
134 document.write('<OPTION VALUE="#41675">IIª-IIae q. 62 a. 4 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
135 document.write('<OPTION VALUE="#41676">IIª-IIae q. 62 a. 5 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
136 document.write('<OPTION VALUE="#41677">IIª-IIae q. 62 a. 5 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
137 document.write('<OPTION VALUE="#41678">IIª-IIae q. 62 a. 5 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
138 document.write('<OPTION VALUE="#41679">IIª-IIae q. 62 a. 5 arg. 4'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
139 document.write('<OPTION VALUE="#41680">IIª-IIae q. 62 a. 5 arg. 5'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
140 document.write('<OPTION VALUE="#41681">IIª-IIae q. 62 a. 5 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
141 document.write('<OPTION VALUE="#41682">IIª-IIae q. 62 a. 5 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
142 document.write('<OPTION VALUE="#41683">IIª-IIae q. 62 a. 5 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
143 document.write('<OPTION VALUE="#41684">IIª-IIae q. 62 a. 5 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
144 document.write('<OPTION VALUE="#41685">IIª-IIae q. 62 a. 5 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
145 document.write('<OPTION VALUE="#41686">IIª-IIae q. 62 a. 5 ad 4'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
146 document.write('<OPTION VALUE="#41687">IIª-IIae q. 62 a. 5 ad 5'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
147 document.write('<OPTION VALUE="#41688">IIª-IIae q. 62 a. 6 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
148 document.write('<OPTION VALUE="#41689">IIª-IIae q. 62 a. 6 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
149 document.write('<OPTION VALUE="#41690">IIª-IIae q. 62 a. 6 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
150 document.write('<OPTION VALUE="#41691">IIª-IIae q. 62 a. 6 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
151 document.write('<OPTION VALUE="#41692">IIª-IIae q. 62 a. 6 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
152 document.write('<OPTION VALUE="#41693">IIª-IIae q. 62 a. 6 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
153 document.write('<OPTION VALUE="#41694">IIª-IIae q. 62 a. 6 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
154 document.write('<OPTION VALUE="#41695">IIª-IIae q. 62 a. 6 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
155 document.write('<OPTION VALUE="#41696">IIª-IIae q. 62 a. 7 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
156 document.write('<OPTION VALUE="#41697">IIª-IIae q. 62 a. 7 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
157 document.write('<OPTION VALUE="#41698">IIª-IIae q. 62 a. 7 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
158 document.write('<OPTION VALUE="#41699">IIª-IIae q. 62 a. 7 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
159 document.write('<OPTION VALUE="#41700">IIª-IIae q. 62 a. 7 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
160 document.write('<OPTION VALUE="#41701">IIª-IIae q. 62 a. 7 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
161 document.write('<OPTION VALUE="#41702">IIª-IIae q. 62 a. 7 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
162 document.write('<OPTION VALUE="#41703">IIª-IIae q. 62 a. 7 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
163 document.write('<OPTION VALUE="#41704">IIª-IIae q. 62 a. 8 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
164 document.write('<OPTION VALUE="#41705">IIª-IIae q. 62 a. 8 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
165 document.write('<OPTION VALUE="#41706">IIª-IIae q. 62 a. 8 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
166 document.write('<OPTION VALUE="#41707">IIª-IIae q. 62 a. 8 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
167 document.write('<OPTION VALUE="#41708">IIª-IIae q. 62 a. 8 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
168 document.write('<OPTION VALUE="#41709">IIª-IIae q. 62 a. 8 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
169 document.write('<OPTION VALUE="#41710">IIª-IIae q. 62 a. 8 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
170 document.write('<OPTION VALUE="#41711">IIª-IIae q. 62 a. 8 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
171 document.write('<OPTION VALUE="#41712">IIª-IIae q. 63 pr.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
172 document.write('<OPTION VALUE="#41713">IIª-IIae q. 63 a. 1 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
173 document.write('<OPTION VALUE="#41714">IIª-IIae q. 63 a. 1 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
174 document.write('<OPTION VALUE="#41715">IIª-IIae q. 63 a. 1 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
175 document.write('<OPTION VALUE="#41716">IIª-IIae q. 63 a. 1 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
176 document.write('<OPTION VALUE="#41717">IIª-IIae q. 63 a. 1 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
177 document.write('<OPTION VALUE="#41718">IIª-IIae q. 63 a. 1 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
178 document.write('<OPTION VALUE="#41719">IIª-IIae q. 63 a. 1 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
179 document.write('<OPTION VALUE="#41720">IIª-IIae q. 63 a. 1 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
180 document.write('<OPTION VALUE="#41721">IIª-IIae q. 63 a. 2 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
181 document.write('<OPTION VALUE="#41722">IIª-IIae q. 63 a. 2 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
182 document.write('<OPTION VALUE="#41723">IIª-IIae q. 63 a. 2 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
183 document.write('<OPTION VALUE="#41724">IIª-IIae q. 63 a. 2 arg. 4'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
184 document.write('<OPTION VALUE="#41725">IIª-IIae q. 63 a. 2 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
185 document.write('<OPTION VALUE="#41726">IIª-IIae q. 63 a. 2 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
186 document.write('<OPTION VALUE="#41727">IIª-IIae q. 63 a. 2 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
187 document.write('<OPTION VALUE="#41728">IIª-IIae q. 63 a. 2 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
188 document.write('<OPTION VALUE="#41729">IIª-IIae q. 63 a. 2 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
189 document.write('<OPTION VALUE="#41730">IIª-IIae q. 63 a. 2 ad 4'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
190 document.write('<OPTION VALUE="#41731">IIª-IIae q. 63 a. 3 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
191 document.write('<OPTION VALUE="#41732">IIª-IIae q. 63 a. 3 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
192 document.write('<OPTION VALUE="#41733">IIª-IIae q. 63 a. 3 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
193 document.write('<OPTION VALUE="#41734">IIª-IIae q. 63 a. 3 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
194 document.write('<OPTION VALUE="#41735">IIª-IIae q. 63 a. 3 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
195 document.write('<OPTION VALUE="#41736">IIª-IIae q. 63 a. 3 ad'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
196 document.write('<OPTION VALUE="#41737">IIª-IIae q. 63 a. 4 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
197 document.write('<OPTION VALUE="#41738">IIª-IIae q. 63 a. 4 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
198 document.write('<OPTION VALUE="#41739">IIª-IIae q. 63 a. 4 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
199 document.write('<OPTION VALUE="#41740">IIª-IIae q. 63 a. 4 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
200 document.write('<OPTION VALUE="#41741">IIª-IIae q. 63 a. 4 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
201 document.write('<OPTION VALUE="#41742">IIª-IIae q. 63 a. 4 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
202 document.write('<OPTION VALUE="#41743">IIª-IIae q. 63 a. 4 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
203 document.write('<OPTION VALUE="#41744">IIª-IIae q. 63 a. 4 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
204 document.write('<OPTION VALUE="#41745">IIª-IIae q. 64 pr.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
205 document.write('<OPTION VALUE="#41746">IIª-IIae q. 64 a. 1 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
206 document.write('<OPTION VALUE="#41747">IIª-IIae q. 64 a. 1 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
207 document.write('<OPTION VALUE="#41748">IIª-IIae q. 64 a. 1 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
208 document.write('<OPTION VALUE="#41749">IIª-IIae q. 64 a. 1 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
209 document.write('<OPTION VALUE="#41750">IIª-IIae q. 64 a. 1 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
210 document.write('<OPTION VALUE="#41751">IIª-IIae q. 64 a. 1 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
211 document.write('<OPTION VALUE="#41752">IIª-IIae q. 64 a. 1 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
212 document.write('<OPTION VALUE="#41753">IIª-IIae q. 64 a. 1 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
213 document.write('<OPTION VALUE="#41754">IIª-IIae q. 64 a. 2 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
214 document.write('<OPTION VALUE="#41755">IIª-IIae q. 64 a. 2 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
215 document.write('<OPTION VALUE="#41756">IIª-IIae q. 64 a. 2 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
216 document.write('<OPTION VALUE="#41757">IIª-IIae q. 64 a. 2 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
217 document.write('<OPTION VALUE="#41758">IIª-IIae q. 64 a. 2 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
218 document.write('<OPTION VALUE="#41759">IIª-IIae q. 64 a. 2 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
219 document.write('<OPTION VALUE="#41760">IIª-IIae q. 64 a. 2 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
220 document.write('<OPTION VALUE="#41761">IIª-IIae q. 64 a. 2 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
221 document.write('<OPTION VALUE="#41762">IIª-IIae q. 64 a. 3 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
222 document.write('<OPTION VALUE="#41763">IIª-IIae q. 64 a. 3 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
223 document.write('<OPTION VALUE="#41764">IIª-IIae q. 64 a. 3 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
224 document.write('<OPTION VALUE="#41765">IIª-IIae q. 64 a. 3 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
225 document.write('<OPTION VALUE="#41766">IIª-IIae q. 64 a. 3 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
226 document.write('<OPTION VALUE="#41767">IIª-IIae q. 64 a. 3 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
227 document.write('<OPTION VALUE="#41768">IIª-IIae q. 64 a. 3 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
228 document.write('<OPTION VALUE="#41769">IIª-IIae q. 64 a. 3 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
229 document.write('<OPTION VALUE="#41770">IIª-IIae q. 64 a. 4 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
230 document.write('<OPTION VALUE="#41771">IIª-IIae q. 64 a. 4 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
231 document.write('<OPTION VALUE="#41772">IIª-IIae q. 64 a. 4 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
232 document.write('<OPTION VALUE="#41773">IIª-IIae q. 64 a. 4 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
233 document.write('<OPTION VALUE="#41774">IIª-IIae q. 64 a. 4 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
234 document.write('<OPTION VALUE="#41775">IIª-IIae q. 64 a. 4 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
235 document.write('<OPTION VALUE="#41776">IIª-IIae q. 64 a. 4 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
236 document.write('<OPTION VALUE="#41777">IIª-IIae q. 64 a. 4 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
237 document.write('<OPTION VALUE="#41778">IIª-IIae q. 64 a. 5 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
238 document.write('<OPTION VALUE="#41779">IIª-IIae q. 64 a. 5 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
239 document.write('<OPTION VALUE="#41780">IIª-IIae q. 64 a. 5 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
240 document.write('<OPTION VALUE="#41781">IIª-IIae q. 64 a. 5 arg. 4'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
241 document.write('<OPTION VALUE="#41782">IIª-IIae q. 64 a. 5 arg. 5'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
242 document.write('<OPTION VALUE="#41783">IIª-IIae q. 64 a. 5 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
243 document.write('<OPTION VALUE="#41784">IIª-IIae q. 64 a. 5 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
244 document.write('<OPTION VALUE="#41785">IIª-IIae q. 64 a. 5 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
245 document.write('<OPTION VALUE="#41786">IIª-IIae q. 64 a. 5 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
246 document.write('<OPTION VALUE="#41787">IIª-IIae q. 64 a. 5 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
247 document.write('<OPTION VALUE="#41788">IIª-IIae q. 64 a. 5 ad 4'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
248 document.write('<OPTION VALUE="#41789">IIª-IIae q. 64 a. 5 ad 5'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
249 document.write('<OPTION VALUE="#41790">IIª-IIae q. 64 a. 6 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
250 document.write('<OPTION VALUE="#41791">IIª-IIae q. 64 a. 6 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
251 document.write('<OPTION VALUE="#41792">IIª-IIae q. 64 a. 6 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
252 document.write('<OPTION VALUE="#41793">IIª-IIae q. 64 a. 6 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
253 document.write('<OPTION VALUE="#41794">IIª-IIae q. 64 a. 6 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
254 document.write('<OPTION VALUE="#41795">IIª-IIae q. 64 a. 6 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
255 document.write('<OPTION VALUE="#41796">IIª-IIae q. 64 a. 6 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
256 document.write('<OPTION VALUE="#41797">IIª-IIae q. 64 a. 6 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
257 document.write('<OPTION VALUE="#41798">IIª-IIae q. 64 a. 7 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
258 document.write('<OPTION VALUE="#41799">IIª-IIae q. 64 a. 7 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
259 document.write('<OPTION VALUE="#41800">IIª-IIae q. 64 a. 7 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
260 document.write('<OPTION VALUE="#41801">IIª-IIae q. 64 a. 7 arg. 4'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
261 document.write('<OPTION VALUE="#41802">IIª-IIae q. 64 a. 7 arg. 5'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
262 document.write('<OPTION VALUE="#41803">IIª-IIae q. 64 a. 7 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
263 document.write('<OPTION VALUE="#41804">IIª-IIae q. 64 a. 7 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
264 document.write('<OPTION VALUE="#41805">IIª-IIae q. 64 a. 7 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
265 document.write('<OPTION VALUE="#41806">IIª-IIae q. 64 a. 7 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
266 document.write('<OPTION VALUE="#41807">IIª-IIae q. 64 a. 7 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
267 document.write('<OPTION VALUE="#41808">IIª-IIae q. 64 a. 7 ad 4'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
268 document.write('<OPTION VALUE="#41809">IIª-IIae q. 64 a. 7 ad 5'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
269 document.write('<OPTION VALUE="#41810">IIª-IIae q. 64 a. 8 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
270 document.write('<OPTION VALUE="#41811">IIª-IIae q. 64 a. 8 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
271 document.write('<OPTION VALUE="#41812">IIª-IIae q. 64 a. 8 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
272 document.write('<OPTION VALUE="#41813">IIª-IIae q. 64 a. 8 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
273 document.write('<OPTION VALUE="#41814">IIª-IIae q. 64 a. 8 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
274 document.write('<OPTION VALUE="#41815">IIª-IIae q. 64 a. 8 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
275 document.write('<OPTION VALUE="#41816">IIª-IIae q. 64 a. 8 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
276 document.write('<OPTION VALUE="#41817">IIª-IIae q. 64 a. 8 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
277 document.write('<OPTION VALUE="#41818">IIª-IIae q. 65 pr.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
278 document.write('<OPTION VALUE="#41819">IIª-IIae q. 65 a. 1 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
279 document.write('<OPTION VALUE="#41820">IIª-IIae q. 65 a. 1 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
280 document.write('<OPTION VALUE="#41821">IIª-IIae q. 65 a. 1 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
281 document.write('<OPTION VALUE="#41822">IIª-IIae q. 65 a. 1 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
282 document.write('<OPTION VALUE="#41823">IIª-IIae q. 65 a. 1 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
283 document.write('<OPTION VALUE="#41824">IIª-IIae q. 65 a. 1 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
284 document.write('<OPTION VALUE="#41825">IIª-IIae q. 65 a. 1 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
285 document.write('<OPTION VALUE="#41826">IIª-IIae q. 65 a. 1 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
286 document.write('<OPTION VALUE="#41827">IIª-IIae q. 65 a. 2 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
287 document.write('<OPTION VALUE="#41828">IIª-IIae q. 65 a. 2 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
288 document.write('<OPTION VALUE="#41829">IIª-IIae q. 65 a. 2 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
289 document.write('<OPTION VALUE="#41830">IIª-IIae q. 65 a. 2 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
290 document.write('<OPTION VALUE="#41831">IIª-IIae q. 65 a. 2 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
291 document.write('<OPTION VALUE="#41832">IIª-IIae q. 65 a. 2 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
292 document.write('<OPTION VALUE="#41833">IIª-IIae q. 65 a. 2 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
293 document.write('<OPTION VALUE="#41834">IIª-IIae q. 65 a. 2 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
294 document.write('<OPTION VALUE="#41835">IIª-IIae q. 65 a. 3 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
295 document.write('<OPTION VALUE="#41836">IIª-IIae q. 65 a. 3 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
296 document.write('<OPTION VALUE="#41837">IIª-IIae q. 65 a. 3 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
297 document.write('<OPTION VALUE="#41838">IIª-IIae q. 65 a. 3 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
298 document.write('<OPTION VALUE="#41839">IIª-IIae q. 65 a. 3 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
299 document.write('<OPTION VALUE="#41840">IIª-IIae q. 65 a. 3 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
300 document.write('<OPTION VALUE="#41841">IIª-IIae q. 65 a. 3 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
301 document.write('<OPTION VALUE="#41842">IIª-IIae q. 65 a. 3 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
302 document.write('<OPTION VALUE="#41843">IIª-IIae q. 65 a. 4 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
303 document.write('<OPTION VALUE="#41844">IIª-IIae q. 65 a. 4 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
304 document.write('<OPTION VALUE="#41845">IIª-IIae q. 65 a. 4 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
305 document.write('<OPTION VALUE="#41846">IIª-IIae q. 65 a. 4 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
306 document.write('<OPTION VALUE="#41847">IIª-IIae q. 65 a. 4 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
307 document.write('<OPTION VALUE="#41848">IIª-IIae q. 65 a. 4 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
308 document.write('<OPTION VALUE="#41849">IIª-IIae q. 65 a. 4 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
309 document.write('<OPTION VALUE="#41850">IIª-IIae q. 65 a. 4 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
310 document.write('<OPTION VALUE="#41851">IIª-IIae q. 66 pr.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
311 document.write('<OPTION VALUE="#41852">IIª-IIae q. 66 a. 1 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
312 document.write('<OPTION VALUE="#41853">IIª-IIae q. 66 a. 1 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
313 document.write('<OPTION VALUE="#41854">IIª-IIae q. 66 a. 1 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
314 document.write('<OPTION VALUE="#41855">IIª-IIae q. 66 a. 1 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
315 document.write('<OPTION VALUE="#41856">IIª-IIae q. 66 a. 1 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
316 document.write('<OPTION VALUE="#41857">IIª-IIae q. 66 a. 1 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
317 document.write('<OPTION VALUE="#41858">IIª-IIae q. 66 a. 1 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
318 document.write('<OPTION VALUE="#41859">IIª-IIae q. 66 a. 1 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
319 document.write('<OPTION VALUE="#41860">IIª-IIae q. 66 a. 2 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
320 document.write('<OPTION VALUE="#41861">IIª-IIae q. 66 a. 2 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
321 document.write('<OPTION VALUE="#41862">IIª-IIae q. 66 a. 2 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
322 document.write('<OPTION VALUE="#41863">IIª-IIae q. 66 a. 2 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
323 document.write('<OPTION VALUE="#41864">IIª-IIae q. 66 a. 2 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
324 document.write('<OPTION VALUE="#41865">IIª-IIae q. 66 a. 2 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
325 document.write('<OPTION VALUE="#41866">IIª-IIae q. 66 a. 2 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
326 document.write('<OPTION VALUE="#41867">IIª-IIae q. 66 a. 2 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
327 document.write('<OPTION VALUE="#41868">IIª-IIae q. 66 a. 3 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
328 document.write('<OPTION VALUE="#41869">IIª-IIae q. 66 a. 3 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
329 document.write('<OPTION VALUE="#41870">IIª-IIae q. 66 a. 3 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
330 document.write('<OPTION VALUE="#41871">IIª-IIae q. 66 a. 3 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
331 document.write('<OPTION VALUE="#41872">IIª-IIae q. 66 a. 3 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
332 document.write('<OPTION VALUE="#41873">IIª-IIae q. 66 a. 3 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
333 document.write('<OPTION VALUE="#41874">IIª-IIae q. 66 a. 3 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
334 document.write('<OPTION VALUE="#41875">IIª-IIae q. 66 a. 3 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
335 document.write('<OPTION VALUE="#41876">IIª-IIae q. 66 a. 4 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
336 document.write('<OPTION VALUE="#41877">IIª-IIae q. 66 a. 4 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
337 document.write('<OPTION VALUE="#41878">IIª-IIae q. 66 a. 4 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
338 document.write('<OPTION VALUE="#41879">IIª-IIae q. 66 a. 4 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
339 document.write('<OPTION VALUE="#41880">IIª-IIae q. 66 a. 4 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
340 document.write('<OPTION VALUE="#41881">IIª-IIae q. 66 a. 4 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
341 document.write('<OPTION VALUE="#41882">IIª-IIae q. 66 a. 4 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
342 document.write('<OPTION VALUE="#41883">IIª-IIae q. 66 a. 4 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
343 document.write('<OPTION VALUE="#41884">IIª-IIae q. 66 a. 5 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
344 document.write('<OPTION VALUE="#41885">IIª-IIae q. 66 a. 5 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
345 document.write('<OPTION VALUE="#41886">IIª-IIae q. 66 a. 5 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
346 document.write('<OPTION VALUE="#41887">IIª-IIae q. 66 a. 5 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
347 document.write('<OPTION VALUE="#41888">IIª-IIae q. 66 a. 5 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
348 document.write('<OPTION VALUE="#41889">IIª-IIae q. 66 a. 5 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
349 document.write('<OPTION VALUE="#41890">IIª-IIae q. 66 a. 5 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
350 document.write('<OPTION VALUE="#41891">IIª-IIae q. 66 a. 5 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
351 document.write('<OPTION VALUE="#41892">IIª-IIae q. 66 a. 6 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
352 document.write('<OPTION VALUE="#41893">IIª-IIae q. 66 a. 6 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
353 document.write('<OPTION VALUE="#41894">IIª-IIae q. 66 a. 6 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
354 document.write('<OPTION VALUE="#41895">IIª-IIae q. 66 a. 6 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
355 document.write('<OPTION VALUE="#41896">IIª-IIae q. 66 a. 6 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
356 document.write('<OPTION VALUE="#41897">IIª-IIae q. 66 a. 6 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
357 document.write('<OPTION VALUE="#41898">IIª-IIae q. 66 a. 6 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
358 document.write('<OPTION VALUE="#41899">IIª-IIae q. 66 a. 6 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
359 document.write('<OPTION VALUE="#41900">IIª-IIae q. 66 a. 7 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
360 document.write('<OPTION VALUE="#41901">IIª-IIae q. 66 a. 7 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
361 document.write('<OPTION VALUE="#41902">IIª-IIae q. 66 a. 7 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
362 document.write('<OPTION VALUE="#41903">IIª-IIae q. 66 a. 7 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
363 document.write('<OPTION VALUE="#41904">IIª-IIae q. 66 a. 7 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
364 document.write('<OPTION VALUE="#41905">IIª-IIae q. 66 a. 7 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
365 document.write('<OPTION VALUE="#41906">IIª-IIae q. 66 a. 7 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
366 document.write('<OPTION VALUE="#41907">IIª-IIae q. 66 a. 7 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
367 document.write('<OPTION VALUE="#41908">IIª-IIae q. 66 a. 8 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
368 document.write('<OPTION VALUE="#41909">IIª-IIae q. 66 a. 8 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
369 document.write('<OPTION VALUE="#41910">IIª-IIae q. 66 a. 8 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
370 document.write('<OPTION VALUE="#41911">IIª-IIae q. 66 a. 8 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
371 document.write('<OPTION VALUE="#41912">IIª-IIae q. 66 a. 8 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
372 document.write('<OPTION VALUE="#41913">IIª-IIae q. 66 a. 8 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
373 document.write('<OPTION VALUE="#41914">IIª-IIae q. 66 a. 8 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
374 document.write('<OPTION VALUE="#41915">IIª-IIae q. 66 a. 8 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
375 document.write('<OPTION VALUE="#41916">IIª-IIae q. 66 a. 9 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
376 document.write('<OPTION VALUE="#41917">IIª-IIae q. 66 a. 9 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
377 document.write('<OPTION VALUE="#41918">IIª-IIae q. 66 a. 9 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
378 document.write('<OPTION VALUE="#41919">IIª-IIae q. 66 a. 9 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
379 document.write('<OPTION VALUE="#41920">IIª-IIae q. 66 a. 9 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
380 document.write('<OPTION VALUE="#41921">IIª-IIae q. 66 a. 9 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
381 document.write('<OPTION VALUE="#41922">IIª-IIae q. 66 a. 9 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
382 document.write('<OPTION VALUE="#41923">IIª-IIae q. 66 a. 9 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
383 document.write('<OPTION VALUE="#41924">IIª-IIae q. 67 pr.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
384 document.write('<OPTION VALUE="#41925">IIª-IIae q. 67 a. 1 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
385 document.write('<OPTION VALUE="#41926">IIª-IIae q. 67 a. 1 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
386 document.write('<OPTION VALUE="#41927">IIª-IIae q. 67 a. 1 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
387 document.write('<OPTION VALUE="#41928">IIª-IIae q. 67 a. 1 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
388 document.write('<OPTION VALUE="#41929">IIª-IIae q. 67 a. 1 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
389 document.write('<OPTION VALUE="#41930">IIª-IIae q. 67 a. 1 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
390 document.write('<OPTION VALUE="#41931">IIª-IIae q. 67 a. 1 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
391 document.write('<OPTION VALUE="#41932">IIª-IIae q. 67 a. 1 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
392 document.write('<OPTION VALUE="#41933">IIª-IIae q. 67 a. 2 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
393 document.write('<OPTION VALUE="#41934">IIª-IIae q. 67 a. 2 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
394 document.write('<OPTION VALUE="#41935">IIª-IIae q. 67 a. 2 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
395 document.write('<OPTION VALUE="#41936">IIª-IIae q. 67 a. 2 arg. 4'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
396 document.write('<OPTION VALUE="#41937">IIª-IIae q. 67 a. 2 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
397 document.write('<OPTION VALUE="#41938">IIª-IIae q. 67 a. 2 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
398 document.write('<OPTION VALUE="#41939">IIª-IIae q. 67 a. 2 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
399 document.write('<OPTION VALUE="#41940">IIª-IIae q. 67 a. 2 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
400 document.write('<OPTION VALUE="#41941">IIª-IIae q. 67 a. 2 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
401 document.write('<OPTION VALUE="#41942">IIª-IIae q. 67 a. 2 ad 4'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
402 document.write('<OPTION VALUE="#41943">IIª-IIae q. 67 a. 3 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
403 document.write('<OPTION VALUE="#41944">IIª-IIae q. 67 a. 3 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
404 document.write('<OPTION VALUE="#41945">IIª-IIae q. 67 a. 3 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
405 document.write('<OPTION VALUE="#41946">IIª-IIae q. 67 a. 3 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
406 document.write('<OPTION VALUE="#41947">IIª-IIae q. 67 a. 3 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
407 document.write('<OPTION VALUE="#41948">IIª-IIae q. 67 a. 3 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
408 document.write('<OPTION VALUE="#41949">IIª-IIae q. 67 a. 3 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
409 document.write('<OPTION VALUE="#41950">IIª-IIae q. 67 a. 3 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
410 document.write('<OPTION VALUE="#41951">IIª-IIae q. 67 a. 4 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
411 document.write('<OPTION VALUE="#41952">IIª-IIae q. 67 a. 4 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
412 document.write('<OPTION VALUE="#41953">IIª-IIae q. 67 a. 4 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
413 document.write('<OPTION VALUE="#41954">IIª-IIae q. 67 a. 4 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
414 document.write('<OPTION VALUE="#41955">IIª-IIae q. 67 a. 4 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
415 document.write('<OPTION VALUE="#41956">IIª-IIae q. 67 a. 4 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
416 document.write('<OPTION VALUE="#41957">IIª-IIae q. 67 a. 4 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
417 document.write('<OPTION VALUE="#41958">IIª-IIae q. 67 a. 4 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
418 document.write('<OPTION VALUE="#41959">IIª-IIae q. 68 pr.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
419 document.write('<OPTION VALUE="#41960">IIª-IIae q. 68 a. 1 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
420 document.write('<OPTION VALUE="#41961">IIª-IIae q. 68 a. 1 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
421 document.write('<OPTION VALUE="#41962">IIª-IIae q. 68 a. 1 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
422 document.write('<OPTION VALUE="#41963">IIª-IIae q. 68 a. 1 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
423 document.write('<OPTION VALUE="#41964">IIª-IIae q. 68 a. 1 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
424 document.write('<OPTION VALUE="#41965">IIª-IIae q. 68 a. 1 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
425 document.write('<OPTION VALUE="#41966">IIª-IIae q. 68 a. 1 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
426 document.write('<OPTION VALUE="#41967">IIª-IIae q. 68 a. 1 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
427 document.write('<OPTION VALUE="#41968">IIª-IIae q. 68 a. 2 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
428 document.write('<OPTION VALUE="#41969">IIª-IIae q. 68 a. 2 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
429 document.write('<OPTION VALUE="#41970">IIª-IIae q. 68 a. 2 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
430 document.write('<OPTION VALUE="#41971">IIª-IIae q. 68 a. 2 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
431 document.write('<OPTION VALUE="#41972">IIª-IIae q. 68 a. 2 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
432 document.write('<OPTION VALUE="#41973">IIª-IIae q. 68 a. 2 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
433 document.write('<OPTION VALUE="#41974">IIª-IIae q. 68 a. 2 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
434 document.write('<OPTION VALUE="#41975">IIª-IIae q. 68 a. 2 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
435 document.write('<OPTION VALUE="#41976">IIª-IIae q. 68 a. 3 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
436 document.write('<OPTION VALUE="#41977">IIª-IIae q. 68 a. 3 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
437 document.write('<OPTION VALUE="#41978">IIª-IIae q. 68 a. 3 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
438 document.write('<OPTION VALUE="#41979">IIª-IIae q. 68 a. 3 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
439 document.write('<OPTION VALUE="#41980">IIª-IIae q. 68 a. 3 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
440 document.write('<OPTION VALUE="#41981">IIª-IIae q. 68 a. 3 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
441 document.write('<OPTION VALUE="#41982">IIª-IIae q. 68 a. 3 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
442 document.write('<OPTION VALUE="#41983">IIª-IIae q. 68 a. 3 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
443 document.write('<OPTION VALUE="#41984">IIª-IIae q. 68 a. 4 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
444 document.write('<OPTION VALUE="#41985">IIª-IIae q. 68 a. 4 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
445 document.write('<OPTION VALUE="#41986">IIª-IIae q. 68 a. 4 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
446 document.write('<OPTION VALUE="#41987">IIª-IIae q. 68 a. 4 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
447 document.write('<OPTION VALUE="#41988">IIª-IIae q. 68 a. 4 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
448 document.write('<OPTION VALUE="#41989">IIª-IIae q. 68 a. 4 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
449 document.write('<OPTION VALUE="#41990">IIª-IIae q. 68 a. 4 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
450 document.write('<OPTION VALUE="#41991">IIª-IIae q. 68 a. 4 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
451 document.write('<OPTION VALUE="#41992">IIª-IIae q. 69 pr.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
452 document.write('<OPTION VALUE="#41993">IIª-IIae q. 69 a. 1 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
453 document.write('<OPTION VALUE="#41994">IIª-IIae q. 69 a. 1 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
454 document.write('<OPTION VALUE="#41995">IIª-IIae q. 69 a. 1 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
455 document.write('<OPTION VALUE="#41996">IIª-IIae q. 69 a. 1 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
456 document.write('<OPTION VALUE="#41997">IIª-IIae q. 69 a. 1 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
457 document.write('<OPTION VALUE="#41998">IIª-IIae q. 69 a. 1 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
458 document.write('<OPTION VALUE="#41999">IIª-IIae q. 69 a. 1 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
459 document.write('<OPTION VALUE="#42000">IIª-IIae q. 69 a. 1 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
460 document.write('<OPTION VALUE="#42001">IIª-IIae q. 69 a. 2 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
461 document.write('<OPTION VALUE="#42002">IIª-IIae q. 69 a. 2 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
462 document.write('<OPTION VALUE="#42003">IIª-IIae q. 69 a. 2 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
463 document.write('<OPTION VALUE="#42004">IIª-IIae q. 69 a. 2 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
464 document.write('<OPTION VALUE="#42005">IIª-IIae q. 69 a. 2 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
465 document.write('<OPTION VALUE="#42006">IIª-IIae q. 69 a. 2 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
466 document.write('<OPTION VALUE="#42007">IIª-IIae q. 69 a. 2 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
467 document.write('<OPTION VALUE="#42008">IIª-IIae q. 69 a. 2 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
468 document.write('<OPTION VALUE="#42009">IIª-IIae q. 69 a. 3 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
469 document.write('<OPTION VALUE="#42010">IIª-IIae q. 69 a. 3 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
470 document.write('<OPTION VALUE="#42011">IIª-IIae q. 69 a. 3 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
471 document.write('<OPTION VALUE="#42012">IIª-IIae q. 69 a. 3 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
472 document.write('<OPTION VALUE="#42013">IIª-IIae q. 69 a. 3 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
473 document.write('<OPTION VALUE="#42014">IIª-IIae q. 69 a. 3 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
474 document.write('<OPTION VALUE="#42015">IIª-IIae q. 69 a. 3 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
475 document.write('<OPTION VALUE="#42016">IIª-IIae q. 69 a. 3 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
476 document.write('<OPTION VALUE="#42017">IIª-IIae q. 69 a. 4 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
477 document.write('<OPTION VALUE="#42018">IIª-IIae q. 69 a. 4 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
478 document.write('<OPTION VALUE="#42019">IIª-IIae q. 69 a. 4 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
479 document.write('<OPTION VALUE="#42020">IIª-IIae q. 69 a. 4 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
480 document.write('<OPTION VALUE="#42021">IIª-IIae q. 69 a. 4 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
481 document.write('<OPTION VALUE="#42022">IIª-IIae q. 69 a. 4 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
482 document.write('<OPTION VALUE="#42023">IIª-IIae q. 69 a. 4 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
483 document.write('<OPTION VALUE="#42024">IIª-IIae q. 69 a. 4 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
484 document.write('<OPTION VALUE="#42025">IIª-IIae q. 70 pr.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
485 document.write('<OPTION VALUE="#42026">IIª-IIae q. 70 a. 1 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
486 document.write('<OPTION VALUE="#42027">IIª-IIae q. 70 a. 1 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
487 document.write('<OPTION VALUE="#42028">IIª-IIae q. 70 a. 1 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
488 document.write('<OPTION VALUE="#42029">IIª-IIae q. 70 a. 1 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
489 document.write('<OPTION VALUE="#42030">IIª-IIae q. 70 a. 1 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
490 document.write('<OPTION VALUE="#42031">IIª-IIae q. 70 a. 1 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
491 document.write('<OPTION VALUE="#42032">IIª-IIae q. 70 a. 1 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
492 document.write('<OPTION VALUE="#42033">IIª-IIae q. 70 a. 1 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
493 document.write('<OPTION VALUE="#42034">IIª-IIae q. 70 a. 2 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
494 document.write('<OPTION VALUE="#42035">IIª-IIae q. 70 a. 2 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
495 document.write('<OPTION VALUE="#42036">IIª-IIae q. 70 a. 2 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
496 document.write('<OPTION VALUE="#42037">IIª-IIae q. 70 a. 2 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
497 document.write('<OPTION VALUE="#42038">IIª-IIae q. 70 a. 2 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
498 document.write('<OPTION VALUE="#42039">IIª-IIae q. 70 a. 2 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
499 document.write('<OPTION VALUE="#42040">IIª-IIae q. 70 a. 2 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
500 document.write('<OPTION VALUE="#42041">IIª-IIae q. 70 a. 2 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
501 document.write('<OPTION VALUE="#42042">IIª-IIae q. 70 a. 3 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
502 document.write('<OPTION VALUE="#42043">IIª-IIae q. 70 a. 3 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
503 document.write('<OPTION VALUE="#42044">IIª-IIae q. 70 a. 3 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
504 document.write('<OPTION VALUE="#42045">IIª-IIae q. 70 a. 3 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
505 document.write('<OPTION VALUE="#42046">IIª-IIae q. 70 a. 3 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
506 document.write('<OPTION VALUE="#42047">IIª-IIae q. 70 a. 3 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
507 document.write('<OPTION VALUE="#42048">IIª-IIae q. 70 a. 3 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
508 document.write('<OPTION VALUE="#42049">IIª-IIae q. 70 a. 3 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
509 document.write('<OPTION VALUE="#42050">IIª-IIae q. 70 a. 4 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
510 document.write('<OPTION VALUE="#42051">IIª-IIae q. 70 a. 4 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
511 document.write('<OPTION VALUE="#42052">IIª-IIae q. 70 a. 4 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
512 document.write('<OPTION VALUE="#42053">IIª-IIae q. 70 a. 4 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
513 document.write('<OPTION VALUE="#42054">IIª-IIae q. 70 a. 4 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
514 document.write('<OPTION VALUE="#42055">IIª-IIae q. 70 a. 4 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
515 document.write('<OPTION VALUE="#42056">IIª-IIae q. 70 a. 4 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
516 document.write('<OPTION VALUE="#42057">IIª-IIae q. 70 a. 4 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
517 document.write('<OPTION VALUE="#42058">IIª-IIae q. 71 pr.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
518 document.write('<OPTION VALUE="#42059">IIª-IIae q. 71 a. 1 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
519 document.write('<OPTION VALUE="#42060">IIª-IIae q. 71 a. 1 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
520 document.write('<OPTION VALUE="#42061">IIª-IIae q. 71 a. 1 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
521 document.write('<OPTION VALUE="#42062">IIª-IIae q. 71 a. 1 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
522 document.write('<OPTION VALUE="#42063">IIª-IIae q. 71 a. 1 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
523 document.write('<OPTION VALUE="#42064">IIª-IIae q. 71 a. 1 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
524 document.write('<OPTION VALUE="#42065">IIª-IIae q. 71 a. 1 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
525 document.write('<OPTION VALUE="#42066">IIª-IIae q. 71 a. 1 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
526 document.write('<OPTION VALUE="#42067">IIª-IIae q. 71 a. 2 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
527 document.write('<OPTION VALUE="#42068">IIª-IIae q. 71 a. 2 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
528 document.write('<OPTION VALUE="#42069">IIª-IIae q. 71 a. 2 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
529 document.write('<OPTION VALUE="#42070">IIª-IIae q. 71 a. 2 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
530 document.write('<OPTION VALUE="#42071">IIª-IIae q. 71 a. 2 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
531 document.write('<OPTION VALUE="#42072">IIª-IIae q. 71 a. 2 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
532 document.write('<OPTION VALUE="#42073">IIª-IIae q. 71 a. 2 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
533 document.write('<OPTION VALUE="#42074">IIª-IIae q. 71 a. 2 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
534 document.write('<OPTION VALUE="#42075">IIª-IIae q. 71 a. 3 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
535 document.write('<OPTION VALUE="#42076">IIª-IIae q. 71 a. 3 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
536 document.write('<OPTION VALUE="#42077">IIª-IIae q. 71 a. 3 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
537 document.write('<OPTION VALUE="#42078">IIª-IIae q. 71 a. 3 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
538 document.write('<OPTION VALUE="#42079">IIª-IIae q. 71 a. 3 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
539 document.write('<OPTION VALUE="#42080">IIª-IIae q. 71 a. 3 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
540 document.write('<OPTION VALUE="#42081">IIª-IIae q. 71 a. 3 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
541 document.write('<OPTION VALUE="#42082">IIª-IIae q. 71 a. 3 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
542 document.write('<OPTION VALUE="#42083">IIª-IIae q. 71 a. 4 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
543 document.write('<OPTION VALUE="#42084">IIª-IIae q. 71 a. 4 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
544 document.write('<OPTION VALUE="#42085">IIª-IIae q. 71 a. 4 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
545 document.write('<OPTION VALUE="#42086">IIª-IIae q. 71 a. 4 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
546 document.write('<OPTION VALUE="#42087">IIª-IIae q. 71 a. 4 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
547 document.write('<OPTION VALUE="#42088">IIª-IIae q. 71 a. 4 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
548 document.write('<OPTION VALUE="#42089">IIª-IIae q. 71 a. 4 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
549 document.write('<OPTION VALUE="#42090">IIª-IIae q. 71 a. 4 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
550 document.write('<OPTION VALUE="#42091">IIª-IIae q. 72 pr.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
551 document.write('<OPTION VALUE="#42092">IIª-IIae q. 72 a. 1 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
552 document.write('<OPTION VALUE="#42093">IIª-IIae q. 72 a. 1 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
553 document.write('<OPTION VALUE="#42094">IIª-IIae q. 72 a. 1 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
554 document.write('<OPTION VALUE="#42095">IIª-IIae q. 72 a. 1 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
555 document.write('<OPTION VALUE="#42096">IIª-IIae q. 72 a. 1 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
556 document.write('<OPTION VALUE="#42097">IIª-IIae q. 72 a. 1 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
557 document.write('<OPTION VALUE="#42098">IIª-IIae q. 72 a. 1 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
558 document.write('<OPTION VALUE="#42099">IIª-IIae q. 72 a. 1 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
559 document.write('<OPTION VALUE="#42100">IIª-IIae q. 72 a. 2 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
560 document.write('<OPTION VALUE="#42101">IIª-IIae q. 72 a. 2 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
561 document.write('<OPTION VALUE="#42102">IIª-IIae q. 72 a. 2 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
562 document.write('<OPTION VALUE="#42103">IIª-IIae q. 72 a. 2 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
563 document.write('<OPTION VALUE="#42104">IIª-IIae q. 72 a. 2 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
564 document.write('<OPTION VALUE="#42105">IIª-IIae q. 72 a. 2 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
565 document.write('<OPTION VALUE="#42106">IIª-IIae q. 72 a. 2 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
566 document.write('<OPTION VALUE="#42107">IIª-IIae q. 72 a. 2 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
567 document.write('<OPTION VALUE="#42108">IIª-IIae q. 72 a. 3 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
568 document.write('<OPTION VALUE="#42109">IIª-IIae q. 72 a. 3 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
569 document.write('<OPTION VALUE="#42110">IIª-IIae q. 72 a. 3 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
570 document.write('<OPTION VALUE="#42111">IIª-IIae q. 72 a. 3 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
571 document.write('<OPTION VALUE="#42112">IIª-IIae q. 72 a. 3 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
572 document.write('<OPTION VALUE="#42113">IIª-IIae q. 72 a. 3 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
573 document.write('<OPTION VALUE="#42114">IIª-IIae q. 72 a. 3 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
574 document.write('<OPTION VALUE="#42115">IIª-IIae q. 72 a. 3 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
575 document.write('<OPTION VALUE="#42116">IIª-IIae q. 72 a. 4 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
576 document.write('<OPTION VALUE="#42117">IIª-IIae q. 72 a. 4 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
577 document.write('<OPTION VALUE="#42118">IIª-IIae q. 72 a. 4 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
578 document.write('<OPTION VALUE="#42119">IIª-IIae q. 72 a. 4 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
579 document.write('<OPTION VALUE="#42120">IIª-IIae q. 72 a. 4 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
580 document.write('<OPTION VALUE="#42121">IIª-IIae q. 72 a. 4 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
581 document.write('<OPTION VALUE="#42122">IIª-IIae q. 72 a. 4 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
582 document.write('<OPTION VALUE="#42123">IIª-IIae q. 72 a. 4 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
583 document.write('<OPTION VALUE="#42124">IIª-IIae q. 73 pr.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
584 document.write('<OPTION VALUE="#42125">IIª-IIae q. 73 a. 1 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
585 document.write('<OPTION VALUE="#42126">IIª-IIae q. 73 a. 1 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
586 document.write('<OPTION VALUE="#42127">IIª-IIae q. 73 a. 1 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
587 document.write('<OPTION VALUE="#42128">IIª-IIae q. 73 a. 1 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
588 document.write('<OPTION VALUE="#42129">IIª-IIae q. 73 a. 1 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
589 document.write('<OPTION VALUE="#42130">IIª-IIae q. 73 a. 1 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
590 document.write('<OPTION VALUE="#42131">IIª-IIae q. 73 a. 1 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
591 document.write('<OPTION VALUE="#42132">IIª-IIae q. 73 a. 1 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
592 document.write('<OPTION VALUE="#42133">IIª-IIae q. 73 a. 2 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
593 document.write('<OPTION VALUE="#42134">IIª-IIae q. 73 a. 2 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
594 document.write('<OPTION VALUE="#42135">IIª-IIae q. 73 a. 2 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
595 document.write('<OPTION VALUE="#42136">IIª-IIae q. 73 a. 2 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
596 document.write('<OPTION VALUE="#42137">IIª-IIae q. 73 a. 2 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
597 document.write('<OPTION VALUE="#42138">IIª-IIae q. 73 a. 2 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
598 document.write('<OPTION VALUE="#42139">IIª-IIae q. 73 a. 2 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
599 document.write('<OPTION VALUE="#42140">IIª-IIae q. 73 a. 2 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
600 document.write('<OPTION VALUE="#42141">IIª-IIae q. 73 a. 3 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
601 document.write('<OPTION VALUE="#42142">IIª-IIae q. 73 a. 3 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
602 document.write('<OPTION VALUE="#42143">IIª-IIae q. 73 a. 3 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
603 document.write('<OPTION VALUE="#42144">IIª-IIae q. 73 a. 3 arg. 4'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
604 document.write('<OPTION VALUE="#42145">IIª-IIae q. 73 a. 3 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
605 document.write('<OPTION VALUE="#42146">IIª-IIae q. 73 a. 3 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
606 document.write('<OPTION VALUE="#42147">IIª-IIae q. 73 a. 3 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
607 document.write('<OPTION VALUE="#42148">IIª-IIae q. 73 a. 3 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
608 document.write('<OPTION VALUE="#42149">IIª-IIae q. 73 a. 3 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
609 document.write('<OPTION VALUE="#42150">IIª-IIae q. 73 a. 3 ad 4'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
610 document.write('<OPTION VALUE="#42151">IIª-IIae q. 73 a. 4 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
611 document.write('<OPTION VALUE="#42152">IIª-IIae q. 73 a. 4 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
612 document.write('<OPTION VALUE="#42153">IIª-IIae q. 73 a. 4 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
613 document.write('<OPTION VALUE="#42154">IIª-IIae q. 73 a. 4 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
614 document.write('<OPTION VALUE="#42155">IIª-IIae q. 73 a. 4 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
615 document.write('<OPTION VALUE="#42156">IIª-IIae q. 73 a. 4 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
616 document.write('<OPTION VALUE="#42157">IIª-IIae q. 73 a. 4 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
617 document.write('<OPTION VALUE="#42158">IIª-IIae q. 73 a. 4 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
618 document.write('<OPTION VALUE="#42159">IIª-IIae q. 74 pr.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
619 document.write('<OPTION VALUE="#42160">IIª-IIae q. 74 a. 1 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
620 document.write('<OPTION VALUE="#42161">IIª-IIae q. 74 a. 1 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
621 document.write('<OPTION VALUE="#42162">IIª-IIae q. 74 a. 1 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
622 document.write('<OPTION VALUE="#42163">IIª-IIae q. 74 a. 1 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
623 document.write('<OPTION VALUE="#42164">IIª-IIae q. 74 a. 1 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
624 document.write('<OPTION VALUE="#42165">IIª-IIae q. 74 a. 1 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
625 document.write('<OPTION VALUE="#42166">IIª-IIae q. 74 a. 1 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
626 document.write('<OPTION VALUE="#42167">IIª-IIae q. 74 a. 1 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
627 document.write('<OPTION VALUE="#42168">IIª-IIae q. 74 a. 2 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
628 document.write('<OPTION VALUE="#42169">IIª-IIae q. 74 a. 2 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
629 document.write('<OPTION VALUE="#42170">IIª-IIae q. 74 a. 2 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
630 document.write('<OPTION VALUE="#42171">IIª-IIae q. 74 a. 2 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
631 document.write('<OPTION VALUE="#42172">IIª-IIae q. 74 a. 2 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
632 document.write('<OPTION VALUE="#42173">IIª-IIae q. 74 a. 2 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
633 document.write('<OPTION VALUE="#42174">IIª-IIae q. 74 a. 2 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
634 document.write('<OPTION VALUE="#42175">IIª-IIae q. 74 a. 2 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
635 document.write('<OPTION VALUE="#42176">IIª-IIae q. 75 pr.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
636 document.write('<OPTION VALUE="#42177">IIª-IIae q. 75 a. 1 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
637 document.write('<OPTION VALUE="#42178">IIª-IIae q. 75 a. 1 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
638 document.write('<OPTION VALUE="#42179">IIª-IIae q. 75 a. 1 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
639 document.write('<OPTION VALUE="#42180">IIª-IIae q. 75 a. 1 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
640 document.write('<OPTION VALUE="#42181">IIª-IIae q. 75 a. 1 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
641 document.write('<OPTION VALUE="#42182">IIª-IIae q. 75 a. 1 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
642 document.write('<OPTION VALUE="#42183">IIª-IIae q. 75 a. 1 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
643 document.write('<OPTION VALUE="#42184">IIª-IIae q. 75 a. 1 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
644 document.write('<OPTION VALUE="#42185">IIª-IIae q. 75 a. 2 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
645 document.write('<OPTION VALUE="#42186">IIª-IIae q. 75 a. 2 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
646 document.write('<OPTION VALUE="#42187">IIª-IIae q. 75 a. 2 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
647 document.write('<OPTION VALUE="#42188">IIª-IIae q. 75 a. 2 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
648 document.write('<OPTION VALUE="#42189">IIª-IIae q. 75 a. 2 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
649 document.write('<OPTION VALUE="#42190">IIª-IIae q. 75 a. 2 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
650 document.write('<OPTION VALUE="#42191">IIª-IIae q. 75 a. 2 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
651 document.write('<OPTION VALUE="#42192">IIª-IIae q. 75 a. 2 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
652 document.write('<OPTION VALUE="#42193">IIª-IIae q. 76 pr.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
653 document.write('<OPTION VALUE="#42194">IIª-IIae q. 76 a. 1 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
654 document.write('<OPTION VALUE="#42195">IIª-IIae q. 76 a. 1 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
655 document.write('<OPTION VALUE="#42196">IIª-IIae q. 76 a. 1 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
656 document.write('<OPTION VALUE="#42197">IIª-IIae q. 76 a. 1 arg. 4'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
657 document.write('<OPTION VALUE="#42198">IIª-IIae q. 76 a. 1 arg. 5'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
658 document.write('<OPTION VALUE="#42199">IIª-IIae q. 76 a. 1 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
659 document.write('<OPTION VALUE="#42200">IIª-IIae q. 76 a. 1 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
660 document.write('<OPTION VALUE="#42201">IIª-IIae q. 76 a. 1 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
661 document.write('<OPTION VALUE="#42202">IIª-IIae q. 76 a. 1 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
662 document.write('<OPTION VALUE="#42203">IIª-IIae q. 76 a. 1 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
663 document.write('<OPTION VALUE="#42204">IIª-IIae q. 76 a. 1 ad 4'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
664 document.write('<OPTION VALUE="#42205">IIª-IIae q. 76 a. 1 ad 5'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
665 document.write('<OPTION VALUE="#42206">IIª-IIae q. 76 a. 2 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
666 document.write('<OPTION VALUE="#42207">IIª-IIae q. 76 a. 2 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
667 document.write('<OPTION VALUE="#42208">IIª-IIae q. 76 a. 2 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
668 document.write('<OPTION VALUE="#42209">IIª-IIae q. 76 a. 2 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
669 document.write('<OPTION VALUE="#42210">IIª-IIae q. 76 a. 2 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
670 document.write('<OPTION VALUE="#42211">IIª-IIae q. 76 a. 2 ad'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
671 document.write('<OPTION VALUE="#42212">IIª-IIae q. 76 a. 3 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
672 document.write('<OPTION VALUE="#42213">IIª-IIae q. 76 a. 3 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
673 document.write('<OPTION VALUE="#42214">IIª-IIae q. 76 a. 3 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
674 document.write('<OPTION VALUE="#42215">IIª-IIae q. 76 a. 3 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
675 document.write('<OPTION VALUE="#42216">IIª-IIae q. 76 a. 3 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
676 document.write('<OPTION VALUE="#42217">IIª-IIae q. 76 a. 3 ad'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
677 document.write('<OPTION VALUE="#42218">IIª-IIae q. 76 a. 4 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
678 document.write('<OPTION VALUE="#42219">IIª-IIae q. 76 a. 4 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
679 document.write('<OPTION VALUE="#42220">IIª-IIae q. 76 a. 4 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
680 document.write('<OPTION VALUE="#42221">IIª-IIae q. 76 a. 4 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
681 document.write('<OPTION VALUE="#42222">IIª-IIae q. 76 a. 4 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
682 document.write('<OPTION VALUE="#42223">IIª-IIae q. 76 a. 4 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
683 document.write('<OPTION VALUE="#42224">IIª-IIae q. 76 a. 4 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
684 document.write('<OPTION VALUE="#42225">IIª-IIae q. 76 a. 4 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
685 document.write('<OPTION VALUE="#42226">IIª-IIae q. 77 pr.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
686 document.write('<OPTION VALUE="#42227">IIª-IIae q. 77 a. 1 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
687 document.write('<OPTION VALUE="#42228">IIª-IIae q. 77 a. 1 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
688 document.write('<OPTION VALUE="#42229">IIª-IIae q. 77 a. 1 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
689 document.write('<OPTION VALUE="#42230">IIª-IIae q. 77 a. 1 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
690 document.write('<OPTION VALUE="#42231">IIª-IIae q. 77 a. 1 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
691 document.write('<OPTION VALUE="#42232">IIª-IIae q. 77 a. 1 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
692 document.write('<OPTION VALUE="#42233">IIª-IIae q. 77 a. 1 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
693 document.write('<OPTION VALUE="#42234">IIª-IIae q. 77 a. 1 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
694 document.write('<OPTION VALUE="#42235">IIª-IIae q. 77 a. 2 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
695 document.write('<OPTION VALUE="#42236">IIª-IIae q. 77 a. 2 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
696 document.write('<OPTION VALUE="#42237">IIª-IIae q. 77 a. 2 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
697 document.write('<OPTION VALUE="#42238">IIª-IIae q. 77 a. 2 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
698 document.write('<OPTION VALUE="#42239">IIª-IIae q. 77 a. 2 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
699 document.write('<OPTION VALUE="#42240">IIª-IIae q. 77 a. 2 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
700 document.write('<OPTION VALUE="#42241">IIª-IIae q. 77 a. 2 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
701 document.write('<OPTION VALUE="#42242">IIª-IIae q. 77 a. 2 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
702 document.write('<OPTION VALUE="#42243">IIª-IIae q. 77 a. 3 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
703 document.write('<OPTION VALUE="#42244">IIª-IIae q. 77 a. 3 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
704 document.write('<OPTION VALUE="#42245">IIª-IIae q. 77 a. 3 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
705 document.write('<OPTION VALUE="#42246">IIª-IIae q. 77 a. 3 arg. 4'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
706 document.write('<OPTION VALUE="#42247">IIª-IIae q. 77 a. 3 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
707 document.write('<OPTION VALUE="#42248">IIª-IIae q. 77 a. 3 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
708 document.write('<OPTION VALUE="#42249">IIª-IIae q. 77 a. 3 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
709 document.write('<OPTION VALUE="#42250">IIª-IIae q. 77 a. 3 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
710 document.write('<OPTION VALUE="#42251">IIª-IIae q. 77 a. 3 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
711 document.write('<OPTION VALUE="#42252">IIª-IIae q. 77 a. 3 ad 4'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
712 document.write('<OPTION VALUE="#42253">IIª-IIae q. 77 a. 4 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
713 document.write('<OPTION VALUE="#42254">IIª-IIae q. 77 a. 4 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
714 document.write('<OPTION VALUE="#42255">IIª-IIae q. 77 a. 4 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
715 document.write('<OPTION VALUE="#42256">IIª-IIae q. 77 a. 4 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
716 document.write('<OPTION VALUE="#42257">IIª-IIae q. 77 a. 4 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
717 document.write('<OPTION VALUE="#42258">IIª-IIae q. 77 a. 4 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
718 document.write('<OPTION VALUE="#42259">IIª-IIae q. 77 a. 4 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
719 document.write('<OPTION VALUE="#42260">IIª-IIae q. 77 a. 4 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
720 document.write('<OPTION VALUE="#42261">IIª-IIae q. 78 pr.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
721 document.write('<OPTION VALUE="#42262">IIª-IIae q. 78 a. 1 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
722 document.write('<OPTION VALUE="#42263">IIª-IIae q. 78 a. 1 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
723 document.write('<OPTION VALUE="#42264">IIª-IIae q. 78 a. 1 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
724 document.write('<OPTION VALUE="#42265">IIª-IIae q. 78 a. 1 arg. 4'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
725 document.write('<OPTION VALUE="#42266">IIª-IIae q. 78 a. 1 arg. 5'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
726 document.write('<OPTION VALUE="#42267">IIª-IIae q. 78 a. 1 arg. 6'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
727 document.write('<OPTION VALUE="#42268">IIª-IIae q. 78 a. 1 arg. 7'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
728 document.write('<OPTION VALUE="#42269">IIª-IIae q. 78 a. 1 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
729 document.write('<OPTION VALUE="#42270">IIª-IIae q. 78 a. 1 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
730 document.write('<OPTION VALUE="#42271">IIª-IIae q. 78 a. 1 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
731 document.write('<OPTION VALUE="#42272">IIª-IIae q. 78 a. 1 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
732 document.write('<OPTION VALUE="#42273">IIª-IIae q. 78 a. 1 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
733 document.write('<OPTION VALUE="#42274">IIª-IIae q. 78 a. 1 ad 4'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
734 document.write('<OPTION VALUE="#42275">IIª-IIae q. 78 a. 1 ad 5'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
735 document.write('<OPTION VALUE="#42276">IIª-IIae q. 78 a. 1 ad 6'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
736 document.write('<OPTION VALUE="#42277">IIª-IIae q. 78 a. 1 ad 7'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
737 document.write('<OPTION VALUE="#42278">IIª-IIae q. 78 a. 2 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
738 document.write('<OPTION VALUE="#42279">IIª-IIae q. 78 a. 2 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
739 document.write('<OPTION VALUE="#42280">IIª-IIae q. 78 a. 2 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
740 document.write('<OPTION VALUE="#42281">IIª-IIae q. 78 a. 2 arg. 4'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
741 document.write('<OPTION VALUE="#42282">IIª-IIae q. 78 a. 2 arg. 5'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
742 document.write('<OPTION VALUE="#42283">IIª-IIae q. 78 a. 2 arg. 6'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
743 document.write('<OPTION VALUE="#42284">IIª-IIae q. 78 a. 2 arg. 7'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
744 document.write('<OPTION VALUE="#42285">IIª-IIae q. 78 a. 2 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
745 document.write('<OPTION VALUE="#42286">IIª-IIae q. 78 a. 2 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
746 document.write('<OPTION VALUE="#42287">IIª-IIae q. 78 a. 2 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
747 document.write('<OPTION VALUE="#42288">IIª-IIae q. 78 a. 2 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
748 document.write('<OPTION VALUE="#42289">IIª-IIae q. 78 a. 2 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
749 document.write('<OPTION VALUE="#42290">IIª-IIae q. 78 a. 2 ad 4'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
750 document.write('<OPTION VALUE="#42291">IIª-IIae q. 78 a. 2 ad 5'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
751 document.write('<OPTION VALUE="#42292">IIª-IIae q. 78 a. 2 ad 6'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
752 document.write('<OPTION VALUE="#42293">IIª-IIae q. 78 a. 2 ad 7'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
753 document.write('<OPTION VALUE="#42294">IIª-IIae q. 78 a. 3 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
754 document.write('<OPTION VALUE="#42295">IIª-IIae q. 78 a. 3 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
755 document.write('<OPTION VALUE="#42296">IIª-IIae q. 78 a. 3 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
756 document.write('<OPTION VALUE="#42297">IIª-IIae q. 78 a. 3 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
757 document.write('<OPTION VALUE="#42298">IIª-IIae q. 78 a. 3 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
758 document.write('<OPTION VALUE="#42299">IIª-IIae q. 78 a. 3 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
759 document.write('<OPTION VALUE="#42300">IIª-IIae q. 78 a. 3 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
760 document.write('<OPTION VALUE="#42301">IIª-IIae q. 78 a. 3 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
761 document.write('<OPTION VALUE="#42302">IIª-IIae q. 78 a. 4 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
762 document.write('<OPTION VALUE="#42303">IIª-IIae q. 78 a. 4 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
763 document.write('<OPTION VALUE="#42304">IIª-IIae q. 78 a. 4 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
764 document.write('<OPTION VALUE="#42305">IIª-IIae q. 78 a. 4 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
765 document.write('<OPTION VALUE="#42306">IIª-IIae q. 78 a. 4 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
766 document.write('<OPTION VALUE="#42307">IIª-IIae q. 78 a. 4 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
767 document.write('<OPTION VALUE="#42308">IIª-IIae q. 78 a. 4 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
768 document.write('<OPTION VALUE="#42309">IIª-IIae q. 78 a. 4 ad 3'); |
| 28 | 769 document.write('<\/SELECT>'); |
|
26
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
770 document.write('<BR><BR>'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
771 document.write('<INPUT TYPE="button" VALUE="Agedum" ONCLICK="go()">'); |
| 28 | 772 document.write('<\/FORM>'); |
|
26
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
773 // --> |
| 28 | 774 //]]> |
| 775 </script><br /> | |
| 776 <hr /> | |
| 777 <br /></div> | |
| 778 <div class="D">Quaestio 61</div> | |
| 779 <div class="G">Prooemium</div> | |
| 780 <p title="II-II q. 61 pr."><a name="41607"><span class= | |
| 781 "ref">[41607] IIª-IIae q. 61 pr.</span></a> Deinde | |
| 782 considerandum est de partibus iustitiae. Et primo, de partibus | |
| 783 subiectivis, quae sunt species iustitiae, scilicet distributiva et | |
| 784 commutativa; secundo, de partibus quasi integralibus; tertio, de | |
| 785 partibus quasi potentialibus, scilicet de virtutibus adiunctis. | |
| 786 Circa primum occurrit duplex consideratio, prima, de ipsis | |
| 787 iustitiae partibus; secunda, de vitiis oppositis. Et quia | |
| 788 restitutio videtur esse actus commutativae iustitiae, primo | |
| 789 considerandum est de distinctione iustitiae commutativae et | |
| 790 distributivae, secundo, de restitutione. Circa primum quaeruntur | |
| 791 quatuor. Primo, utrum sint duae species iustitiae, iustitia | |
| 792 distributiva et commutativa. Secundo, utrum eodem modo in eis | |
| 793 medium accipiatur. Tertio, utrum sit earum uniformis vel multiplex | |
| 794 materia. Quarto, utrum secundum aliquam earum specierum iustum sit | |
| 795 idem quod contrapassum.</p> | |
| 796 <br /> | |
| 797 <div class="E">Articulus 1</div> | |
| 798 <p title="II-II q. 61 a. 1 arg. 1"><a name="41608"><span class= | |
| 799 "ref">[41608] IIª-IIae q. 61 a. 1 arg. 1</span></a> Ad primum | |
| 800 sic proceditur. Videtur quod inconvenienter ponantur duae species | |
| 801 iustitiae, iustitia distributiva et commutativa. Non enim potest | |
| 802 esse iustitiae species quod multitudini nocet, cum iustitia ad | |
| 803 bonum commune ordinetur. Sed distribuere bona communia in multos | |
| 804 nocet bono communi multitudinis, tum quia exhauriuntur opes | |
| 805 communes; tum etiam quia mores hominum corrumpuntur; dicit enim | |
| 806 Tullius, in libro de Offic., <i>fit deterior qui accipit, et ad | |
| 807 idem semper expectandum paratior</i>. Ergo distributio non pertinet | |
| 808 ad aliquam iustitiae speciem.</p> | |
| 809 <p title="II-II q. 61 a. 1 arg. 2"><a name="41609"><span class= | |
| 810 "ref">[41609] IIª-IIae q. 61 a. 1 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 811 iustitiae actus est reddere unicuique quod suum est, ut supra | |
| 812 habitum est. Sed in distributione non redditur alicui quod suum | |
| 813 erat, sed de novo appropriatur sibi id quod erat commune. Ergo hoc | |
| 814 ad iustitiam non pertinet.</p> | |
| 815 <p title="II-II q. 61 a. 1 arg. 3"><a name="41610"><span class= | |
| 816 "ref">[41610] IIª-IIae q. 61 a. 1 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 817 iustitia non solum est in principe, sed etiam in subiectis, ut | |
| 818 supra habitum est. Sed distribuere semper pertinet ad principem. | |
| 819 Ergo distributiva non pertinet ad iustitiam.</p> | |
| 820 <p title="II-II q. 61 a. 1 arg. 4"><a name="41611"><span class= | |
| 821 "ref">[41611] IIª-IIae q. 61 a. 1 arg. 4</span></a> Praeterea, | |
| 822 distributivum iustum est bonorum communium, ut dicitur in V Ethic. | |
| 823 sed communia pertinent ad iustitiam legalem. Ergo iustitia | |
| 824 distributiva non est species iustitiae particularis, sed iustitiae | |
| 825 legalis.</p> | |
| 826 <p title="II-II q. 61 a. 1 arg. 5"><a name="41612"><span class= | |
| 827 "ref">[41612] IIª-IIae q. 61 a. 1 arg. 5</span></a> Praeterea, | |
| 828 unum et multa non diversificant speciem virtutis. Sed iustitia | |
| 829 commutativa consistit in hoc quod aliquid redditur uni; iustitia | |
| 830 vero distributiva in hoc quod aliquid datur multis. Ergo non sunt | |
| 831 diversae species iustitiae.</p> | |
| 832 <p title="II-II q. 61 a. 1 s. c."><a name="41613"><span class= | |
| 833 "ref">[41613] IIª-IIae q. 61 a. 1 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 834 est quod philosophus, in V Ethic., ponit duas partes iustitiae, et | |
| 835 dicit quod <i>una est directiva in distributionibus, alia in | |
| 836 commutationibus</i>.</p> | |
| 837 <p title="II-II q. 61 a. 1 co."><a name="41614"><span class= | |
| 838 "ref">[41614] IIª-IIae q. 61 a. 1 co.</span></a> Respondeo | |
| 839 dicendum quod, sicut dictum est, iustitia particularis ordinatur ad | |
| 840 aliquam privatam personam, quae comparatur ad communitatem sicut | |
| 841 pars ad totum. Potest autem ad aliquam partem duplex ordo attendi. | |
| 842 Unus quidem partis ad partem, cui similis est ordo unius privatae | |
| 843 personae ad aliam. Et hunc ordinem dirigit commutativa iustitia, | |
| 844 quae consistit in his quae mutuo fiunt inter duas personas ad | |
| 845 invicem. Alius ordo attenditur totius ad partes, et huic ordini | |
| 846 assimilatur ordo eius quod est commune ad singulas personas. Quem | |
| 847 quidem ordinem dirigit iustitia distributiva, quae est distributiva | |
| 848 communium secundum proportionalitatem. Et ideo duae sunt iustitiae | |
| 849 species, scilicet commutativa et distributiva.</p> | |
| 850 <p title="II-II q. 61 a. 1 ad 1"><a name="41615"><span class= | |
| 851 "ref">[41615] IIª-IIae q. 61 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 852 ergo dicendum quod sicut in largitionibus privatarum personarum | |
| 853 commendatur moderatio, effusio vero culpatur; ita etiam in | |
| 854 distributione communium bonorum est moderatio servanda, in quo | |
| 855 dirigit iustitia distributiva.</p> | |
| 856 <p title="II-II q. 61 a. 1 ad 2"><a name="41616"><span class= | |
| 857 "ref">[41616] IIª-IIae q. 61 a. 1 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 858 dicendum quod sicut pars et totum quodammodo sunt idem, ita id quod | |
| 859 est totius quodammodo est partis. Et ita cum ex bonis communibus | |
| 860 aliquid in singulos distribuitur, quilibet aliquo modo recipit quod | |
| 861 suum est.</p> | |
| 862 <p title="II-II q. 61 a. 1 ad 3"><a name="41617"><span class= | |
| 863 "ref">[41617] IIª-IIae q. 61 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 864 dicendum quod actus distributionis quae est communium bonorum | |
| 865 pertinet solum ad praesidentem communibus bonis, sed tamen iustitia | |
| 866 distributiva est et in subditis, quibus distribuitur, inquantum | |
| 867 scilicet sunt contenti iusta distributione. Quamvis etiam | |
| 868 distributio quandoque fiat bonorum communium non quidem civitati, | |
| 869 sed uni familiae, quorum distributio fieri potest auctoritate | |
| 870 alicuius privatae personae.</p> | |
| 871 <p title="II-II q. 61 a. 1 ad 4"><a name="41618"><span class= | |
| 872 "ref">[41618] IIª-IIae q. 61 a. 1 ad 4</span></a> Ad quartum | |
| 873 dicendum quod motus accipiunt speciem a termino ad quem. Et ideo ad | |
| 874 iustitiam legalem pertinet ordinare ea quae sunt privatarum | |
| 875 personarum in bonum commune, sed ordinare e converso bonum commune | |
| 876 ad personas particulares per distributionem est iustitiae | |
| 877 particularis.</p> | |
| 878 <p title="II-II q. 61 a. 1 ad 5"><a name="41619"><span class= | |
| 879 "ref">[41619] IIª-IIae q. 61 a. 1 ad 5</span></a> Ad quintum | |
| 880 dicendum quod iustitia distributiva et commutativa non solum | |
| 881 distinguuntur secundum unum et multa, sed secundum diversam | |
| 882 rationem debiti, alio enim modo debetur alicui id quod est commune, | |
| 883 alio modo id quod est proprium.</p> | |
| 884 <br /> | |
| 885 <div class="E">Articulus 2</div> | |
| 886 <p title="II-II q. 61 a. 2 arg. 1"><a name="41620"><span class= | |
| 887 "ref">[41620] IIª-IIae q. 61 a. 2 arg. 1</span></a> Ad | |
| 888 secundum sic proceditur. Videtur quod medium eodem modo accipiatur | |
| 889 in iustitia distributiva et commutativa. Utraque enim sub iustitia | |
| 890 particulari continetur, ut dictum est. Sed in omnibus temperantiae | |
| 891 vel fortitudinis partibus accipitur uno modo medium. Ergo etiam | |
| 892 eodem modo est accipiendum medium in iustitia distributiva et | |
| 893 commutativa.</p> | |
| 894 <p title="II-II q. 61 a. 2 arg. 2"><a name="41621"><span class= | |
| 895 "ref">[41621] IIª-IIae q. 61 a. 2 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 896 forma virtutis moralis in medio consistit quod secundum rationem | |
| 897 determinatur. Cum ergo unius virtutis sit una forma, videtur quod | |
| 898 in utraque sit eodem modo medium accipiendum.</p> | |
| 899 <p title="II-II q. 61 a. 2 arg. 3"><a name="41622"><span class= | |
| 900 "ref">[41622] IIª-IIae q. 61 a. 2 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 901 in iustitia distributiva accipitur medium attendendo diversam | |
| 902 dignitatem personarum. Sed dignitas personarum attenditur etiam in | |
| 903 commutativa iustitia, sicut in punitionibus, plus enim punitur qui | |
| 904 percussit principem quam qui percussit privatam personam. Ergo | |
| 905 eodem modo accipitur medium in utraque iustitia.</p> | |
| 906 <p title="II-II q. 61 a. 2 s. c."><a name="41623"><span class= | |
| 907 "ref">[41623] IIª-IIae q. 61 a. 2 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 908 est quod philosophus dicit, in V Ethic., quod in iustitia | |
| 909 distributiva accipitur medium secundum geometricam | |
| 910 proportionalitatem, in commutativa autem secundum arithmeticam.</p> | |
| 911 <p title="II-II q. 61 a. 2 co."><a name="41624"><span class= | |
| 912 "ref">[41624] IIª-IIae q. 61 a. 2 co.</span></a> Respondeo | |
| 913 dicendum quod, sicut dictum est, in distributiva iustitia datur | |
| 914 aliquid alicui privatae personae inquantum id quod est totius est | |
| 915 debitum parti. Quod quidem tanto maius est quanto ipsa pars maiorem | |
| 916 principalitatem habet in toto. Et ideo in distributiva iustitia | |
| 917 tanto plus alicui de bonis communibus datur quanto illa persona | |
| 918 maiorem principalitatem habet in communitate. Quae quidem | |
| 919 principalitas in aristocratica communitate attenditur secundum | |
| 920 virtutem, in oligarchica secundum divitias, in democratica secundum | |
| 921 libertatem, et in aliis aliter. Et ideo in iustitia distributiva | |
| 922 non accipitur medium secundum aequalitatem rei ad rem, sed secundum | |
| 923 proportionem rerum ad personas, ut scilicet, sicut una persona | |
| 924 excedit aliam, ita etiam res quae datur uni personae excedit rem | |
| 925 quae datur alii. Et ideo dicit philosophus quod tale medium est | |
| 926 secundum geometricam proportionalitatem, in qua attenditur aequale | |
| 927 non secundum quantitatem, sed secundum proportionem. Sicut si | |
| 928 dicamus quod sicut se habent sex ad quatuor, ita se habent tria ad | |
| 929 duo, quia utrobique est sesquialtera proportio, in qua maius habet | |
| 930 totum minus et mediam partem eius, non autem est aequalitas | |
| 931 excessus secundum quantitatem, quia sex excedunt quatuor in duobus, | |
| 932 tria vero excedunt duo in uno. Sed in commutationibus redditur | |
| 933 aliquid alicui singulari personae propter rem eius quae accepta | |
| 934 est, ut maxime patet in emptione et venditione, in quibus primo | |
| 935 invenitur ratio commutationis. Et ideo oportet adaequare rem rei, | |
| 936 ut quanto iste plus habet quam suum sit de eo quod est alterius, | |
| 937 tantundem restituat ei cuius est. Et sic fit aequalitas secundum | |
| 938 arithmeticam medietatem, quae attenditur secundum parem quantitatis | |
| 939 excessum, sicut quinque est medium inter sex et quatuor, in unitate | |
| 940 enim excedit et exceditur. Si ergo a principio uterque habebat | |
| 941 quinque, et unus eorum accepit unum de eo quod est alterius; unus, | |
| 942 scilicet accipiens, habebit sex, et alii relinquentur quatuor. Erit | |
| 943 ergo iustitia si uterque reducatur ad medium, ut accipiatur unum ab | |
| 944 eo qui habet sex, et detur ei qui habet quatuor, sic enim uterque | |
| 945 habebit quinque, quod est medium.</p> | |
| 946 <p title="II-II q. 61 a. 2 ad 1"><a name="41625"><span class= | |
| 947 "ref">[41625] IIª-IIae q. 61 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 948 ergo dicendum quod in aliis virtutibus moralibus accipitur medium | |
| 949 secundum rationem, et non secundum rem. Sed in iustitia accipitur | |
| 950 medium rei, et ideo secundum diversitatem rerum diversimode medium | |
| 951 accipitur.</p> | |
| 952 <p title="II-II q. 61 a. 2 ad 2"><a name="41626"><span class= | |
| 953 "ref">[41626] IIª-IIae q. 61 a. 2 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 954 dicendum quod generalis forma iustitiae est aequalitas, in qua | |
| 955 convenit iustitia distributiva cum commutativa. In una tamen | |
| 956 invenitur aequalitas secundum proportionalitatem geometricam, in | |
| 957 alia secundum arithmeticam.</p> | |
| 958 <p title="II-II q. 61 a. 2 ad 3"><a name="41627"><span class= | |
| 959 "ref">[41627] IIª-IIae q. 61 a. 2 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 960 dicendum quod in actionibus et passionibus conditio personae facit | |
| 961 ad quantitatem rei, maior enim est iniuria si percutiatur princeps | |
| 962 quam si percutiatur privata persona. Et ita conditio personae in | |
| 963 distributiva iustitia attenditur secundum se, in commutativa autem | |
| 964 secundum quod per hoc diversificatur res.</p> | |
| 965 <br /> | |
| 966 <div class="E">Articulus 3</div> | |
| 967 <p title="II-II q. 61 a. 3 arg. 1"><a name="41628"><span class= | |
| 968 "ref">[41628] IIª-IIae q. 61 a. 3 arg. 1</span></a> Ad tertium | |
| 969 sic proceditur. Videtur quod materia utriusque iustitiae non sit | |
| 970 diversa. Diversitas enim materiae facit diversitatem virtutis, ut | |
| 971 patet in temperantia et fortitudine. Si igitur distributivae | |
| 972 iustitiae et commutativae sit diversa materia, videtur quod non | |
| 973 contineantur sub una virtute, scilicet sub iustitia.</p> | |
| 974 <p title="II-II q. 61 a. 3 arg. 2"><a name="41629"><span class= | |
| 975 "ref">[41629] IIª-IIae q. 61 a. 3 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 976 distributio, quae pertinet ad distributivam iustitiam, <i>est | |
| 977 pecuniae vel honoris vel aliorum quaecumque dispertiri possunt | |
| 978 inter eos qui communitate communicant</i>; ut dicitur in V Ethic. | |
| 979 Quorum etiam est commutatio inter personas ad invicem, quae | |
| 980 pertinet ad commutativam iustitiam. Ergo non est diversa materia | |
| 981 distributivae et commutativae iustitiae.</p> | |
| 982 <p title="II-II q. 61 a. 3 arg. 3"><a name="41630"><span class= | |
| 983 "ref">[41630] IIª-IIae q. 61 a. 3 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 984 si sit alia materia distributivae iustitiae et alia materia | |
| 985 commutativae propter hoc quod differunt specie, ubi non erit | |
| 986 differentia speciei, non debebit esse materiae diversitas. Sed | |
| 987 philosophus ponit unam speciem commutativae iustitiae, quae tamen | |
| 988 habet multiplicem materiam. Non ergo videtur esse multiplex materia | |
| 989 harum specierum.</p> | |
| 990 <p title="II-II q. 61 a. 3 s. c."><a name="41631"><span class= | |
| 991 "ref">[41631] IIª-IIae q. 61 a. 3 s. c.</span></a> In | |
| 992 contrarium est quod dicitur in V Ethic., quod una species iustitiae | |
| 993 <i>est directiva in distributionibus, alia in | |
| 994 commutationibus</i>.</p> | |
| 995 <p title="II-II q. 61 a. 3 co."><a name="41632"><span class= | |
| 996 "ref">[41632] IIª-IIae q. 61 a. 3 co.</span></a> Respondeo | |
| 997 dicendum quod, sicut supra dictum est, iustitia est circa quasdam | |
| 998 operationes exteriores, scilicet distributionem et commutationem, | |
| 999 quae quidem sunt usus quorundam exteriorum, vel rerum vel | |
| 1000 personarum vel etiam operum, rerum quidem, sicut cum aliquis vel | |
| 1001 aufert vel restituit alteri suam rem; personarum autem, sicut cum | |
| 1002 aliquis in ipsam personam hominis iniuriam facit, puta percutiendo | |
| 1003 vel conviciando, aut etiam cum reverentiam exhibet; operum autem, | |
| 1004 sicut cum quis iuste ab alio exigit vel alteri reddit aliquod opus. | |
| 1005 Si igitur accipiamus ut materiam utriusque iustitiae ea quorum | |
| 1006 operationes sunt usus, eadem est materia distributivae et | |
| 1007 commutativae iustitiae, nam et res distribui possunt a communi in | |
| 1008 singulos, et commutari de uno in alium; et etiam est quaedam | |
| 1009 distributio laboriosorum operum, et recompensatio. Si autem | |
| 1010 accipiamus ut materiam utriusque iustitiae actiones ipsas | |
| 1011 principales quibus utimur personis, rebus et operibus, sic | |
| 1012 invenitur utrobique alia materia. Nam distributiva iustitia est | |
| 1013 directiva distributionis, commutativa vero iustitia est directiva | |
| 1014 commutationum quae attendi possunt inter duas personas. Quarum | |
| 1015 quaedam sunt involuntariae; quaedam vero voluntariae. Involuntariae | |
| 1016 quidem, quando aliquis utitur re alterius vel persona vel opere, eo | |
| 1017 invito. Quod quidem contingit quandoque occulte per fraudem; | |
| 1018 quandoque etiam manifeste per violentiam. Utrumque autem contingit | |
| 1019 aut in rem aut in personam propriam, aut in personam coniunctam. In | |
| 1020 rem quidem, si occulte unus rem alterius accipiat, vocatur furtum; | |
| 1021 si autem manifeste, vocatur rapina. In personam autem propriam, vel | |
| 1022 quantum ad ipsam consistentiam personae; vel quantum ad dignitatem | |
| 1023 ipsius. Si autem quantum ad consistentiam personae, sic laeditur | |
| 1024 aliquis occulte per dolosam occisionem seu percussionem, et per | |
| 1025 veneni exhibitionem; manifeste autem per occisionem manifestam, aut | |
| 1026 per incarcerationem aut verberationem seu membri mutilationem. | |
| 1027 Quantum autem ad dignitatem personae, laeditur aliquis occulte | |
| 1028 quidem per falsa testimonia seu detractiones, quibus aliquis aufert | |
| 1029 famam suam, et per alia huiusmodi; manifeste autem per accusationem | |
| 1030 in iudicio, seu per convicii illationem. Quantum autem ad personam | |
| 1031 coniunctam, laeditur aliquis in uxore, ut in pluribus occulte, per | |
| 1032 adulterium; in servo autem, cum aliquis servum seducit, ut a domino | |
| 1033 discedat; et haec etiam manifeste fieri possunt. Et eadem ratio est | |
| 1034 de aliis personis coniunctis, in quas etiam possunt omnibus modis | |
| 1035 iniuriae committi sicut et in personam principalem. Sed adulterium | |
| 1036 et servi seductio sunt proprie iniuriae circa has personas, tamen, | |
| 1037 quia servus est possessio quaedam, hoc refertur ad furtum. | |
| 1038 Voluntariae autem commutationes dicuntur quando aliquis voluntarie | |
| 1039 transfert rem suam in alterum. Et si quidem simpliciter in alterum | |
| 1040 transferat rem suam absque debito, sicut in donatione, non est | |
| 1041 actus iustitiae, sed liberalitatis. Intantum autem ad iustitiam | |
| 1042 voluntaria translatio pertinet inquantum est ibi aliquid de ratione | |
| 1043 debiti. Quod quidem contingit tripliciter. Uno modo, quando aliquis | |
| 1044 transfert simpliciter rem suam in alterum pro recompensatione | |
| 1045 alterius rei, sicut accidit in venditione et emptione. Secundo | |
| 1046 modo, quando aliquis tradit rem suam alteri concedens ei usum rei | |
| 1047 cum debito recuperandi rem. Et si quidem gratis concedit usum rei, | |
| 1048 vocatur ususfructus in rebus quae aliquid fructificant; vel | |
| 1049 simpliciter mutuum seu accommodatum in rebus quae non fructificant, | |
| 1050 sicut sunt denarii, vasa et huiusmodi. Si vero nec ipse usus gratis | |
| 1051 conceditur, vocatur locatio et conductio. Tertio modo aliquis | |
| 1052 tradit rem suam ut recuperandam, non ratione usus, sed vel ratione | |
| 1053 conservationis, sicut in deposito; vel ratione obligationis, sicut | |
| 1054 cum quis rem suam pignori obligat, seu cum aliquis pro alio | |
| 1055 fideiubet. In omnibus autem huiusmodi actionibus, sive voluntariis | |
| 1056 sive involuntariis, est eadem ratio accipiendi medium secundum | |
| 1057 aequalitatem recompensationis. Et ideo omnes istae actiones ad unam | |
| 1058 speciem iustitiae pertinent, scilicet ad commutativam.</p> | |
| 1059 <p title="II-II q. 61 a. 3 ad arg."><a name="41633"><span class= | |
| 1060 "ref">[41633] IIª-IIae q. 61 a. 3 ad arg.</span></a> Et per | |
| 1061 hoc patet responsio ad obiecta.</p> | |
| 1062 <br /> | |
| 1063 <div class="E">Articulus 4</div> | |
| 1064 <p title="II-II q. 61 a. 4 arg. 1"><a name="41634"><span class= | |
| 1065 "ref">[41634] IIª-IIae q. 61 a. 4 arg. 1</span></a> Ad quartum | |
| 1066 sic proceditur. Videtur quod iustum sit simpliciter idem quod | |
| 1067 contrapassum. Iudicium enim divinum est simpliciter iustum. Sed | |
| 1068 haec est forma divini iudicii, ut secundum quod aliquis fecit, | |
| 1069 patiatur, secundum illud Matth. VII, <i>in quo iudicio | |
| 1070 iudicaveritis, iudicabimini, et in qua mensura mensi fueritis, | |
| 1071 remetietur vobis</i>. Ergo iustum est simpliciter idem quod | |
| 1072 contrapassum.</p> | |
| 1073 <p title="II-II q. 61 a. 4 arg. 2"><a name="41635"><span class= | |
| 1074 "ref">[41635] IIª-IIae q. 61 a. 4 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 1075 in utraque iustitiae specie datur aliquid alicui secundum quandam | |
| 1076 aequalitatem, in respectu quidem ad dignitatem personae in iustitia | |
| 1077 distributiva, quae quidem personae dignitas maxime videtur attendi | |
| 1078 secundum opera quibus aliquis communitati servivit; in respectu | |
| 1079 autem ad rem in qua quis damnificatus est, in iustitia commutativa. | |
| 1080 Secundum autem utramque aequalitatem aliquis contrapatitur secundum | |
| 1081 quod fecit. Ergo videtur quod iustum simpliciter sit idem quod | |
| 1082 contrapassum.</p> | |
| 1083 <p title="II-II q. 61 a. 4 arg. 3"><a name="41636"><span class= | |
| 1084 "ref">[41636] IIª-IIae q. 61 a. 4 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 1085 maxime videtur quod non oporteat aliquem contrapati secundum quod | |
| 1086 fecit, propter differentiam voluntarii et involuntarii, qui enim | |
| 1087 involuntarie fecit iniuriam, minus punitur. Sed voluntarium et | |
| 1088 involuntarium, quae accipiuntur ex parte nostra, non diversificant | |
| 1089 medium iustitiae, quod est medium rei et non quoad nos. Ergo iustum | |
| 1090 simpliciter idem esse videtur quod contrapassum.</p> | |
| 1091 <p title="II-II q. 61 a. 4 s. c."><a name="41637"><span class= | |
| 1092 "ref">[41637] IIª-IIae q. 61 a. 4 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 1093 est quod philosophus, in V Ethic., probat non quodlibet iustum esse | |
| 1094 contrapassum.</p> | |
| 1095 <p title="II-II q. 61 a. 4 co."><a name="41638"><span class= | |
| 1096 "ref">[41638] IIª-IIae q. 61 a. 4 co.</span></a> Respondeo | |
| 1097 dicendum quod hoc quod dicitur contrapassum importat aequalem | |
| 1098 recompensationem passionis ad actionem praecedentem. Quod quidem | |
| 1099 propriissime dicitur in passionibus iniuriosis quibus aliquis | |
| 1100 personam proximi laedit, puta, si percutit, quod repercutiatur. Et | |
| 1101 hoc quidem iustum determinatur in lege, Exod. XXI, <i>reddet animam | |
| 1102 pro anima, oculum pro oculo,</i> et cetera. Et quia etiam auferre | |
| 1103 rem alterius est quoddam facere, ideo secundario etiam in his | |
| 1104 dicitur contrapassum, prout scilicet aliquis qui damnum intulit, in | |
| 1105 re sua ipse etiam damnificatur. Et hoc etiam iustum continetur in | |
| 1106 lege, Exod. XXII, <i>si quis furatus fuerit bovem aut ovem, et | |
| 1107 occiderit vel vendiderit, quinque boves pro uno bove restituet, et | |
| 1108 quatuor oves pro una ove</i>. Tertio vero transfertur nomen | |
| 1109 contrapassi ad voluntarias commutationes, in quibus utrinque est | |
| 1110 actio et passio, sed voluntarium diminuit de ratione passionis, ut | |
| 1111 dictum est. In omnibus autem his debet fieri, secundum rationem | |
| 1112 iustitiae commutativae, recompensatio secundum aequalitatem, ut | |
| 1113 scilicet passio recompensata sit aequalis actioni. Non autem semper | |
| 1114 esset aequalis si idem specie aliquis pateretur quod fecit. Nam | |
| 1115 primo quidem, cum quis iniuriose laedat alterius personam maiorem, | |
| 1116 maior est actio quam passio eiusdem speciei quam ipse pateretur. Et | |
| 1117 ideo ille qui percutit principem non solum repercutitur, sed multo | |
| 1118 gravius punitur. Similiter etiam cum quis aliquem involuntarium in | |
| 1119 re sua damnificat, maior est actio quam esset passio si sibi sola | |
| 1120 res illa auferretur, quia ipse qui damnificavit alium, in re sua | |
| 1121 nihil damnificaretur. Et ideo punitur in hoc quod multiplicius | |
| 1122 restituat, quia etiam non solum damnificavit personam privatam, sed | |
| 1123 rempublicam, eius tutelae securitatem infringendo. Similiter etiam | |
| 1124 nec in commutationibus voluntariis semper esset aequalis passio si | |
| 1125 aliquis daret rem suam, accipiens rem alterius, quia forte res | |
| 1126 alterius est multo maior quam sua. Et ideo oportet secundum quandam | |
| 1127 proportionatam commensurationem adaequare passionem actioni in | |
| 1128 commutationibus, ad quod inventa sunt numismata. Et sic | |
| 1129 contrapassum est commutativum iustum. In distributiva autem | |
| 1130 iustitia locum non habet. Quia in distributiva iustitia non | |
| 1131 attenditur aequalitas secundum proportionem rei ad rem, vel | |
| 1132 passionis ad actionem, unde dicitur contrapassum, sed secundum | |
| 1133 proportionalitatem rerum ad personas, ut supra dictum est.</p> | |
| 1134 <p title="II-II q. 61 a. 4 ad 1"><a name="41639"><span class= | |
| 1135 "ref">[41639] IIª-IIae q. 61 a. 4 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 1136 ergo dicendum quod illa forma divini iudicii attenditur secundum | |
| 1137 rationem commutativae iustitiae, prout scilicet recompensat praemia | |
| 1138 meritis et supplicia peccatis.</p> | |
| 1139 <p title="II-II q. 61 a. 4 ad 2"><a name="41640"><span class= | |
| 1140 "ref">[41640] IIª-IIae q. 61 a. 4 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 1141 dicendum quod si alicui qui communitati servisset retribueretur | |
| 1142 aliquid pro servitio impenso, non esset hoc distributivae | |
| 1143 iustitiae, sed commutativae. In distributiva enim iustitia non | |
| 1144 attenditur aequalitas eius quod quis accipit ad id quod ipse | |
| 1145 impendit, sed ad id quod alius accipit, secundum modum utriusque | |
| 1146 personae.</p> | |
| 1147 <p title="II-II q. 61 a. 4 ad 3"><a name="41641"><span class= | |
| 1148 "ref">[41641] IIª-IIae q. 61 a. 4 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 1149 dicendum quod quando actio iniuriosa est voluntaria, excedit | |
| 1150 iniuria, et sic accipitur ut maior res. Unde oportet maiorem poenam | |
| 1151 ei recompensari non secundum differentiam quoad nos, sed secundum | |
| 1152 differentiam rei.</p> | |
| 1153 <br /> | |
| 1154 <div class="D">Quaestio 62</div> | |
| 1155 <div class="G">Prooemium</div> | |
| 1156 <p title="II-II q. 62 pr."><a name="41642"><span class= | |
| 1157 "ref">[41642] IIª-IIae q. 62 pr.</span></a> Deinde | |
| 1158 considerandum est de restitutione. Et circa hoc quaeruntur octo. | |
| 1159 Primo, cuius actus sit. Secundo, utrum necesse sit ad salutem omne | |
| 1160 ablatum restitui. Tertio, utrum oporteat multiplicatum illud | |
| 1161 restituere. Quarto, utrum oporteat restitui id quod quis non | |
| 1162 accepit. Quinto, utrum oporteat restitui ei a quo acceptum est. | |
| 1163 Sexto, utrum oporteat restituere eum qui accepit. Septimo, utrum | |
| 1164 aliquem alium. Octavo, utrum sit statim restituendum.</p> | |
| 1165 <br /> | |
| 1166 <div class="E">Articulus 1</div> | |
| 1167 <p title="II-II q. 62 a. 1 arg. 1"><a name="41643"><span class= | |
| 1168 "ref">[41643] IIª-IIae q. 62 a. 1 arg. 1</span></a> Ad primum | |
| 1169 sic proceditur. Videtur quod restitutio non sit actus iustitiae | |
| 1170 commutativae. Iustitia enim respicit rationem debiti. Sed sicut | |
| 1171 donatio potest esse eius quod non debetur, ita etiam et restitutio. | |
| 1172 Ergo restitutio non est actus alicuius partis iustitiae.</p> | |
| 1173 <p title="II-II q. 62 a. 1 arg. 2"><a name="41644"><span class= | |
| 1174 "ref">[41644] IIª-IIae q. 62 a. 1 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 1175 illud quod iam transiit et non est, restitui non potest. Sed | |
| 1176 iustitia et iniustitia sunt circa quasdam actiones et passiones, | |
| 1177 quae non manent, sed transeunt. Ergo restitutio non videtur esse | |
| 1178 actus alicuius partis iustitiae.</p> | |
| 1179 <p title="II-II q. 62 a. 1 arg. 3"><a name="41645"><span class= | |
| 1180 "ref">[41645] IIª-IIae q. 62 a. 1 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 1181 restitutio est quasi quaedam recompensatio eius quod subtractum | |
| 1182 est. Sed aliquid potest homini subtrahi non solum in commutatione, | |
| 1183 sed etiam in distributione, puta cum aliquis distribuens minus dat | |
| 1184 alicui quam debeat habere. Ergo restitutio non magis est actus | |
| 1185 commutativae iustitiae quam distributivae.</p> | |
| 1186 <p title="II-II q. 62 a. 1 s. c."><a name="41646"><span class= | |
| 1187 "ref">[41646] IIª-IIae q. 62 a. 1 s. c.</span></a> Sed contra, | |
| 1188 restitutio ablationi opponitur. Sed ablatio rei alienae est actus | |
| 1189 iniustitiae circa commutationes. Ergo restitutio eius est actus | |
| 1190 iustitiae quae est in commutationibus directiva.</p> | |
| 1191 <p title="II-II q. 62 a. 1 co."><a name="41647"><span class= | |
| 1192 "ref">[41647] IIª-IIae q. 62 a. 1 co.</span></a> Respondeo | |
| 1193 dicendum quod restituere nihil aliud esse videtur quam iterato | |
| 1194 aliquem statuere in possessionem vel dominium rei suae. Et ita in | |
| 1195 restitutione attenditur aequalitas iustitiae secundum | |
| 1196 recompensationem rei ad rem, quae pertinet ad iustitiam | |
| 1197 commutativam. Et ideo restitutio est actus commutativae iustitiae, | |
| 1198 quando scilicet res unius ab alio habetur, vel per voluntatem eius, | |
| 1199 sicut in mutuo vel deposito; vel contra voluntatem eius, sicut in | |
| 1200 rapina vel furto.</p> | |
| 1201 <p title="II-II q. 62 a. 1 ad 1"><a name="41648"><span class= | |
| 1202 "ref">[41648] IIª-IIae q. 62 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 1203 ergo dicendum quod illud quod alteri non debetur non est, proprie | |
| 1204 loquendo, eius, etsi aliquando eius fuerit. Et ideo magis videtur | |
| 1205 esse nova donatio quam restitutio cum quis alteri reddit quod ei | |
| 1206 non debet. Habet tamen aliquam similitudinem restitutionis, quia | |
| 1207 res materialiter est eadem. Non tamen est eadem secundum formalem | |
| 1208 rationem quam respicit iustitia, quod est esse suum alicuius. Unde | |
| 1209 nec proprie restitutio dicitur.</p> | |
| 1210 <p title="II-II q. 62 a. 1 ad 2"><a name="41649"><span class= | |
| 1211 "ref">[41649] IIª-IIae q. 62 a. 1 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 1212 dicendum quod nomen restitutionis, inquantum importat iterationem | |
| 1213 quandam, supponit rei identitatem. Et ideo secundum primam | |
| 1214 impositionem nominis, restitutio videtur locum habere praecipue in | |
| 1215 rebus exterioribus, quae manentes eaedem et secundum substantiam et | |
| 1216 secundum ius dominii, ab uno possunt ad alium devenire. Sed sicut | |
| 1217 ab huiusmodi rebus nomen commutationis translatum est ad actiones | |
| 1218 vel passiones quae pertinent ad reverentiam vel iniuriam alicuius | |
| 1219 personae, seu nocumentum vel profectum; ita etiam nomen | |
| 1220 restitutionis ad haec derivatur quae, licet realiter non maneant, | |
| 1221 tamen manent in effectu, vel corporali, puta cum ex percussione | |
| 1222 laeditur corpus; vel qui est in opinione hominum, sicut cum aliquis | |
| 1223 verbo opprobrioso remanet homo infamatus, vel etiam minoratus in | |
| 1224 suo honore.</p> | |
| 1225 <p title="II-II q. 62 a. 1 ad 3"><a name="41650"><span class= | |
| 1226 "ref">[41650] IIª-IIae q. 62 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 1227 dicendum quod recompensatio quam facit distribuens ei cui dedit | |
| 1228 minus quam debuit, fit secundum comparationem rei ad rem, ut si | |
| 1229 quanto minus habuit quam debuit, tanto plus ei detur. Et ideo iam | |
| 1230 pertinet ad iustitiam commutativam.</p> | |
| 1231 <br /> | |
| 1232 <div class="E">Articulus 2</div> | |
| 1233 <p title="II-II q. 62 a. 2 arg. 1"><a name="41651"><span class= | |
| 1234 "ref">[41651] IIª-IIae q. 62 a. 2 arg. 1</span></a> Ad | |
| 1235 secundum sic proceditur. Videtur quod non sit necessarium ad | |
| 1236 salutem quod fiat restitutio eius quod ablatum est. Quod enim est | |
| 1237 impossibile non est de necessitate salutis. Sed aliquando | |
| 1238 impossibile est restituere id quod est ablatum, puta cum aliquis | |
| 1239 abstulit alicui membrum vel vitam. Ergo non videtur esse de | |
| 1240 necessitate salutis quod aliquis restituat quod alteri | |
| 1241 abstulit.</p> | |
| 1242 <p title="II-II q. 62 a. 2 arg. 2"><a name="41652"><span class= | |
| 1243 "ref">[41652] IIª-IIae q. 62 a. 2 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 1244 committere aliquod peccatum non est de necessitate salutis, quia | |
| 1245 sic homo esset perplexus. Sed quandoque illud quod aufertur non | |
| 1246 potest restitui sine peccato, puta cum aliquis alicui famam | |
| 1247 abstulit verum dicendo. Ergo restituere ablatum non est de | |
| 1248 necessitate salutis.</p> | |
| 1249 <p title="II-II q. 62 a. 2 arg. 3"><a name="41653"><span class= | |
| 1250 "ref">[41653] IIª-IIae q. 62 a. 2 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 1251 quod factum est non potest fieri ut factum non fuerit. Sed | |
| 1252 aliquando alicui aufertur honor suae personae ex hoc ipso quod | |
| 1253 passus est aliquo iniuste eum vituperante. Ergo non potest sibi | |
| 1254 restitui quod ablatum est. Et ita non est de necessitate salutis | |
| 1255 restituere ablatum.</p> | |
| 1256 <p title="II-II q. 62 a. 2 arg. 4"><a name="41654"><span class= | |
| 1257 "ref">[41654] IIª-IIae q. 62 a. 2 arg. 4</span></a> Praeterea, | |
| 1258 ille qui impedit aliquem ab aliquo bono consequendo videtur ei | |
| 1259 auferre, quia <i>quod modicum deest, quasi nihil deesse | |
| 1260 videtur</i>, ut philosophus dicit, in II Physic. Sed cum aliquis | |
| 1261 impedit aliquem ne consequatur praebendam vel aliquid huiusmodi, | |
| 1262 non videtur quod teneatur ei ad restitutionem praebendae, quia | |
| 1263 quandoque non posset. Non ergo restituere ablatum est de | |
| 1264 necessitate salutis.</p> | |
| 1265 <p title="II-II q. 62 a. 2 s. c."><a name="41655"><span class= | |
| 1266 "ref">[41655] IIª-IIae q. 62 a. 2 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 1267 est quod Augustinus dicit, <i>non dimittitur peccatum, nisi | |
| 1268 restituatur ablatum</i>.</p> | |
| 1269 <p title="II-II q. 62 a. 2 co."><a name="41656"><span class= | |
| 1270 "ref">[41656] IIª-IIae q. 62 a. 2 co.</span></a> Respondeo | |
| 1271 dicendum quod restitutio, sicut dictum est, est actus iustitiae | |
| 1272 commutativae, quae in quadam aequalitate consistit. Et ideo | |
| 1273 restituere importat redditionem illius rei quae iniuste ablata est, | |
| 1274 sic enim per iteratam eius exhibitionem aequalitas reparatur. Si | |
| 1275 vero iuste ablatum sit, inaequalitas erit ut ei restituatur, quia | |
| 1276 iustitia in aequalitate consistit. Cum igitur servare iustitiam sit | |
| 1277 de necessitate salutis, consequens est quod restituere id quod | |
| 1278 iniuste ablatum est alicui, sit de necessitate salutis.</p> | |
| 1279 <p title="II-II q. 62 a. 2 ad 1"><a name="41657"><span class= | |
| 1280 "ref">[41657] IIª-IIae q. 62 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 1281 ergo dicendum quod in quibus non potest recompensari aequivalens, | |
| 1282 sufficit quod recompensetur quod possibile est, sicut patet de | |
| 1283 honoribus qui sunt ad Deum et ad parentes, ut philosophus dicit, in | |
| 1284 VIII Ethic. Et ideo quando id quod est ablatum non est restituibile | |
| 1285 per aliquid aequale, debet fieri recompensatio qualis possibilis | |
| 1286 est. Puta, cum aliquis alicui abstulit membrum, debet ei | |
| 1287 recompensare vel in pecunia vel in aliquo honore, considerata | |
| 1288 conditione utriusque personae, secundum arbitrium probi viri.</p> | |
| 1289 <p title="II-II q. 62 a. 2 ad 2"><a name="41658"><span class= | |
| 1290 "ref">[41658] IIª-IIae q. 62 a. 2 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 1291 dicendum quod aliquis potest alicui famam tripliciter auferre. Uno | |
| 1292 modo, verum dicendo et iuste, puta cum aliquis crimen alicuius | |
| 1293 prodit ordine debito servato. Et tunc non tenetur ad restitutionem | |
| 1294 famae. Alio modo, falsum dicendo et iniuste. Et tunc tenetur | |
| 1295 restituere famam confitendo se falsum dixisse. Tertio modo, verum | |
| 1296 dicendo sed iniuste, puta cum aliquis prodit crimen alterius contra | |
| 1297 ordinem debitum. Et tunc tenetur ad restitutionem famae quantum | |
| 1298 potest, sine mendacio tamen, utpote quod dicat se male dixisse, vel | |
| 1299 quod iniuste eum diffamaverit. Vel, si non possit famam restituere, | |
| 1300 debet ei aliter recompensare, sicut et in aliis dictum est.</p> | |
| 1301 <p title="II-II q. 62 a. 2 ad 3"><a name="41659"><span class= | |
| 1302 "ref">[41659] IIª-IIae q. 62 a. 2 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 1303 dicendum quod actio contumeliam inferentis non potest fieri ut non | |
| 1304 fuerit. Potest tamen fieri ut eius effectus, scilicet diminutio | |
| 1305 dignitatis personae in opinione hominum, reparetur per exhibitionem | |
| 1306 reverentiae.</p> | |
| 1307 <p title="II-II q. 62 a. 2 ad 4"><a name="41660"><span class= | |
| 1308 "ref">[41660] IIª-IIae q. 62 a. 2 ad 4</span></a> Ad quartum | |
| 1309 dicendum quod aliquis potest impedire aliquem ne habeat praebendam, | |
| 1310 multipliciter. Uno modo, iuste, puta si, intendens honorem Dei vel | |
| 1311 utilitatem Ecclesiae, procuret quod detur alicui personae digniori. | |
| 1312 Et tunc nullo modo tenetur ad restitutionem vel ad aliquam | |
| 1313 recompensationem faciendam. Alio modo, iniuste, puta si intendat | |
| 1314 eius nocumentum quem impedit, propter odium vel vindictam aut | |
| 1315 aliquid huiusmodi. Et tunc, si impedit ne praebenda detur digno, | |
| 1316 consulens quod non detur, antequam sit firmatum quod ei detur; | |
| 1317 tenetur quidem ad aliquam recompensationem, pensatis conditionibus | |
| 1318 personarum et negotii, secundum arbitrium sapientis; non tamen | |
| 1319 tenetur ad aequale, quia ille nondum fuerat adeptus et poterat | |
| 1320 multipliciter impediri. Si vero iam firmatum sit quod alicui detur | |
| 1321 praebenda, et aliquis propter causam indebitam procuret quod | |
| 1322 revocetur, idem est ac si iam habitam ei auferret. Et ideo tenetur | |
| 1323 ad restitutionem aequalis, tamen secundum suam facultatem.</p> | |
| 1324 <br /> | |
| 1325 <div class="E">Articulus 3</div> | |
| 1326 <p title="II-II q. 62 a. 3 arg. 1"><a name="41661"><span class= | |
| 1327 "ref">[41661] IIª-IIae q. 62 a. 3 arg. 1</span></a> Ad tertium | |
| 1328 sic proceditur. Videtur quod non sufficiat restituere simplum quod | |
| 1329 iniuste ablatum est. Dicitur enim Exod. XXII, <i>si quis furatus | |
| 1330 fuerit bovem aut ovem, et occiderit vel vendiderit, quinque boves | |
| 1331 pro uno bove restituet, et quatuor oves pro una ove</i>. Sed | |
| 1332 quilibet tenetur mandatum divinae legis observare. Ergo ille qui | |
| 1333 furatur tenetur restituere quadruplum vel quintuplum.</p> | |
| 1334 <p title="II-II q. 62 a. 3 arg. 2"><a name="41662"><span class= | |
| 1335 "ref">[41662] IIª-IIae q. 62 a. 3 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 1336 <i>ea quae scripta sunt, ad nostram doctrinam scripta sunt</i>, ut | |
| 1337 dicitur ad Rom. XV. Sed Luc. XIX Zachaeus dicit ad dominum, <i>si | |
| 1338 quem defraudavi, reddo quadruplum</i>. Ergo homo debet restituere | |
| 1339 multiplicatum id quod iniuste accepit.</p> | |
| 1340 <p title="II-II q. 62 a. 3 arg. 3"><a name="41663"><span class= | |
| 1341 "ref">[41663] IIª-IIae q. 62 a. 3 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 1342 nulli potest iuste auferri id quod dare non debet. Sed iudex iuste | |
| 1343 aufert ab eo qui furatus est plus quam furatus est, pro emenda. | |
| 1344 Ergo homo debet illud solvere. Et ita non sufficit reddere | |
| 1345 simplum.</p> | |
| 1346 <p title="II-II q. 62 a. 3 s. c."><a name="41664"><span class= | |
| 1347 "ref">[41664] IIª-IIae q. 62 a. 3 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 1348 est quia restitutio reducit ad aequalitatem quod inaequaliter | |
| 1349 ablatum est. Sed aliquis reddendo quod accepit simplum, reducit ad | |
| 1350 aequalitatem. Ergo solum tenetur tantum restituere quantum | |
| 1351 accepit.</p> | |
| 1352 <p title="II-II q. 62 a. 3 co."><a name="41665"><span class= | |
| 1353 "ref">[41665] IIª-IIae q. 62 a. 3 co.</span></a> Respondeo | |
| 1354 dicendum quod cum aliquis iniuste accipit rem alienam, duo sunt | |
| 1355 ibi. Quorum unum est inaequalitas ex parte rei, quae quandoque est | |
| 1356 sine iniustitia, ut patet in mutuis. Aliud autem est iniustitiae | |
| 1357 culpa, quae potest esse etiam cum aequalitate rei, puta cum aliquis | |
| 1358 intendat inferre violentiam sed non praevalet. Quantum ergo ad | |
| 1359 primum adhibetur remedium per restitutionem, inquantum per eam | |
| 1360 aequalitas reparatur, ad quod sufficit quod restituat tantum | |
| 1361 quantum habuit de alieno. Sed quantum ad culpam adhibetur remedium | |
| 1362 per poenam, cuius inflictio pertinet ad iudicem. Et ideo antequam | |
| 1363 sit condemnatus per iudicium non tenetur plus restituere quam | |
| 1364 accepit, sed postquam condemnatus est, tenetur poenam solvere.</p> | |
| 1365 <p title="II-II q. 62 a. 3 ad 1"><a name="41666"><span class= | |
| 1366 "ref">[41666] IIª-IIae q. 62 a. 3 ad 1</span></a> Et per hoc | |
| 1367 patet responsio ad primum, quia lex illa determinativa est poenae | |
| 1368 per iudicem infligendae. Et quamvis ad observantiam iudicialis | |
| 1369 praecepti nullus teneatur post Christi adventum, ut supra habitum | |
| 1370 est; potest tamen idem vel simile statui in lege humana, de qua | |
| 1371 erit eadem ratio.</p> | |
| 1372 <p title="II-II q. 62 a. 3 ad 2"><a name="41667"><span class= | |
| 1373 "ref">[41667] IIª-IIae q. 62 a. 3 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 1374 dicendum quod Zachaeus id dixit quasi supererogare volens. Unde et | |
| 1375 praemiserat, <i>ecce dimidium bonorum meorum do pauperibus</i>.</p> | |
| 1376 <p title="II-II q. 62 a. 3 ad 3"><a name="41668"><span class= | |
| 1377 "ref">[41668] IIª-IIae q. 62 a. 3 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 1378 dicendum quod iudex, condemnando, iuste potest accipere aliquid | |
| 1379 amplius, loco emendae, quod tamen, antequam condemnaretur, non | |
| 1380 debebat.</p> | |
| 1381 <br /> | |
| 1382 <div class="E">Articulus 4</div> | |
| 1383 <p title="II-II q. 62 a. 4 arg. 1"><a name="41669"><span class= | |
| 1384 "ref">[41669] IIª-IIae q. 62 a. 4 arg. 1</span></a> Ad quartum | |
| 1385 sic proceditur. Videtur quod aliquis debeat restituere quod non | |
| 1386 abstulit. Ille enim qui damnum alicui infert tenetur damnum | |
| 1387 removere. Sed quandoque aliquis damnificat aliquem ultra id quod | |
| 1388 accepit, puta cum aliquis effodit semina, damnificat eum qui | |
| 1389 seminavit in tota messe futura; et sic videtur quod teneatur ad | |
| 1390 eius restitutionem. Ergo aliquis tenetur ad restitutionem eius quod | |
| 1391 non abstulit.</p> | |
| 1392 <p title="II-II q. 62 a. 4 arg. 2"><a name="41670"><span class= | |
| 1393 "ref">[41670] IIª-IIae q. 62 a. 4 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 1394 ille qui detinet pecuniam creditoris ultra terminum praefixum | |
| 1395 videtur eum damnificare in toto eo quod lucrari de pecunia posset. | |
| 1396 Quod tamen ipse non aufert. Ergo videtur quod aliquis teneatur | |
| 1397 restituere quod non abstulit.</p> | |
| 1398 <p title="II-II q. 62 a. 4 arg. 3"><a name="41671"><span class= | |
| 1399 "ref">[41671] IIª-IIae q. 62 a. 4 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 1400 iustitia humana derivatur a iustitia divina. Sed Deo debet aliquis | |
| 1401 restituere plus quam ab eo accepit, secundum illud Matth. XXV, | |
| 1402 <i>sciebas quod meto ubi non semino, et congrego ubi non | |
| 1403 sparsi</i>. Ergo iustum est ut etiam restituat homini aliquid quod | |
| 1404 non accepit.</p> | |
| 1405 <p title="II-II q. 62 a. 4 s. c."><a name="41672"><span class= | |
| 1406 "ref">[41672] IIª-IIae q. 62 a. 4 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 1407 est quod recompensatio ad iustitiam pertinet inquantum aequalitatem | |
| 1408 facit. Sed si aliquis restitueret quod non accepit, hoc non esset | |
| 1409 aequale. Ergo talis restitutio non est iustum quod fiat.</p> | |
| 1410 <p title="II-II q. 62 a. 4 co."><a name="41673"><span class= | |
| 1411 "ref">[41673] IIª-IIae q. 62 a. 4 co.</span></a> Respondeo | |
| 1412 dicendum quod quicumque damnificat aliquem videtur ei auferre id in | |
| 1413 quo ipsum damnificat, damnum enim dicitur ex eo quod aliquis minus | |
| 1414 habet quam debet habere, secundum philosophum, in V Ethic. Et ideo | |
| 1415 homo tenetur ad restitutionem eius in quo aliquem damnificavit. Sed | |
| 1416 aliquis damnificatur dupliciter. Uno modo, quia aufertur ei id quod | |
| 1417 actu habebat. Et tale damnum semper est restituendum secundum | |
| 1418 recompensationem aequalis, puta si aliquis damnificet aliquem | |
| 1419 diruens domum eius, tenetur ad tantum quantum valet domus. Alio | |
| 1420 modo damnificat aliquis aliquem impediendo ne adipiscatur quod erat | |
| 1421 in via habendi. Et tale damnum non oportet recompensare ex aequo. | |
| 1422 Quia minus est habere aliquid virtute quam habere actu. Qui autem | |
| 1423 est in via adipiscendi aliquid habet illud solum secundum virtutem | |
| 1424 vel potentiam. Et ideo si redderetur ei ut haberet hoc in actu, | |
| 1425 restitueretur ei quod est ablatum non simplum, sed multiplicatum, | |
| 1426 quod non est de necessitate restitutionis, ut dictum est. Tenetur | |
| 1427 tamen aliquam recompensationem facere, secundum conditionem | |
| 1428 personarum et negotiorum.</p> | |
| 1429 <p title="II-II q. 62 a. 4 ad 1"><a name="41674"><span class= | |
| 1430 "ref">[41674] IIª-IIae q. 62 a. 4 ad 1</span></a> Et per hoc | |
| 1431 patet responsio ad primum et secundum. Nam ille qui semen sparsit | |
| 1432 in agro nondum habet messem in actu, sed solum in virtute; et | |
| 1433 similiter ille qui habet pecuniam nondum habet lucrum in actu, sed | |
| 1434 solum virtute; et utrumque potest multipliciter impediri.</p> | |
| 1435 <p title="II-II q. 62 a. 4 ad 3"><a name="41675"><span class= | |
| 1436 "ref">[41675] IIª-IIae q. 62 a. 4 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 1437 dicendum quod Deus nihil requirit ab homine nisi bonum quod ipse in | |
| 1438 nobis seminavit. Et ideo verbum illud vel intelligitur secundum | |
| 1439 pravam existimationem servi pigri, qui existimavit se ab alio non | |
| 1440 accepisse. Vel intelligitur quantum ad hoc quod Deus requirit a | |
| 1441 nobis fructus donorum, qui sunt et ab eo et a nobis, quamvis ipsa | |
| 1442 dona a Deo sint sine nobis.</p> | |
| 1443 <br /> | |
| 1444 <div class="E">Articulus 5</div> | |
| 1445 <p title="II-II q. 62 a. 5 arg. 1"><a name="41676"><span class= | |
| 1446 "ref">[41676] IIª-IIae q. 62 a. 5 arg. 1</span></a> Ad quintum | |
| 1447 sic proceditur. Videtur quod non oporteat restitutionem facere | |
| 1448 semper ei a quo acceptum est aliquid. Nulli enim debemus nocere. | |
| 1449 Sed aliquando esset in nocumentum hominis si redderetur quod ab eo | |
| 1450 acceptum est; vel etiam in nocumentum aliorum, puta si aliquis | |
| 1451 redderet gladium depositum furioso. Ergo non semper est | |
| 1452 restituendum ei a quo acceptum est.</p> | |
| 1453 <p title="II-II q. 62 a. 5 arg. 2"><a name="41677"><span class= | |
| 1454 "ref">[41677] IIª-IIae q. 62 a. 5 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 1455 ille qui illicite aliquid dedit non meretur illud recuperare. Sed | |
| 1456 quandoque aliquis illicite dat quod alius etiam illicite accipit, | |
| 1457 sicut apparet in dante et recipiente aliquid simoniace. Ergo non | |
| 1458 semper restituendum est ei a quo acceptum est.</p> | |
| 1459 <p title="II-II q. 62 a. 5 arg. 3"><a name="41678"><span class= | |
| 1460 "ref">[41678] IIª-IIae q. 62 a. 5 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 1461 nullus tenetur ad impossibile. Sed quandoque est impossibile | |
| 1462 restituere ei a quo acceptum est, vel quia est mortuus, vel quia | |
| 1463 nimis distat, vel quia est ignotus. Ergo non semper facienda est | |
| 1464 restitutio ei a quo acceptum est.</p> | |
| 1465 <p title="II-II q. 62 a. 5 arg. 4"><a name="41679"><span class= | |
| 1466 "ref">[41679] IIª-IIae q. 62 a. 5 arg. 4</span></a> Praeterea, | |
| 1467 magis debet homo recompensare ei a quo maius beneficium accepit. | |
| 1468 Sed ab aliis personis homo plus accepit beneficii quam ab illo qui | |
| 1469 mutuavit vel deposuit, sicut a parentibus. Ergo magis subveniendum | |
| 1470 est quandoque alicui personae alteri quam restituendum ei a quo est | |
| 1471 acceptum.</p> | |
| 1472 <p title="II-II q. 62 a. 5 arg. 5"><a name="41680"><span class= | |
| 1473 "ref">[41680] IIª-IIae q. 62 a. 5 arg. 5</span></a> Praeterea, | |
| 1474 vanum est restituere illud quod ad manum restituentis per | |
| 1475 restitutionem pervenit. Sed si praelatus iniuste aliquid Ecclesiae | |
| 1476 subtraxit et ei restituat, ad manus eius deveniet, quia ipse est | |
| 1477 rerum Ecclesiae conservator. Ergo non debet restituere Ecclesiae a | |
| 1478 qua abstulit. Et sic non semper restituendum est ei a quo est | |
| 1479 ablatum.</p> | |
| 1480 <p title="II-II q. 62 a. 5 s. c."><a name="41681"><span class= | |
| 1481 "ref">[41681] IIª-IIae q. 62 a. 5 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 1482 est quod dicitur Rom. XIII, <i>reddite omnibus debita, cui | |
| 1483 tributum, tributum; cui vectigal, vectigal</i>.</p> | |
| 1484 <p title="II-II q. 62 a. 5 co."><a name="41682"><span class= | |
| 1485 "ref">[41682] IIª-IIae q. 62 a. 5 co.</span></a> Respondeo | |
| 1486 dicendum quod per restitutionem fit reductio ad aequalitatem | |
| 1487 commutativae iustitiae, quae consistit in rerum adaequatione, sicut | |
| 1488 dictum est. Huiusmodi autem rerum adaequatio fieri non posset nisi | |
| 1489 ei qui minus habet quam quod suum est, suppleretur quod deest. Et | |
| 1490 ad hanc suppletionem faciendam necesse est ut ei fiat restitutio a | |
| 1491 quo acceptum est.</p> | |
| 1492 <p title="II-II q. 62 a. 5 ad 1"><a name="41683"><span class= | |
| 1493 "ref">[41683] IIª-IIae q. 62 a. 5 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 1494 ergo dicendum quod quando res restituenda apparet esse graviter | |
| 1495 noxia ei cui restitutio facienda est vel alteri, non ei debet tunc | |
| 1496 restitui, quia restitutio ordinatur ad utilitatem eius cui | |
| 1497 restituitur; omnia enim quae possidentur sub ratione utilis cadunt. | |
| 1498 Nec tamen debet ille qui detinet rem alienam, sibi appropriare, sed | |
| 1499 vel reservare ut congruo tempore restituat, vel etiam alibi tradere | |
| 1500 tutius conservandam.</p> | |
| 1501 <p title="II-II q. 62 a. 5 ad 2"><a name="41684"><span class= | |
| 1502 "ref">[41684] IIª-IIae q. 62 a. 5 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 1503 dicendum quod aliquis dupliciter aliquid illicite dat uno modo, | |
| 1504 quia ipsa datio est illicita et contra legem, sicut patet in eo qui | |
| 1505 simoniace aliquid dedit. Talis meretur amittere quod dedit, unde | |
| 1506 non debet ei restitutio fieri de his. Et quia etiam ille qui | |
| 1507 accepit contra legem accepit, non debet sibi retinere, sed debet in | |
| 1508 pios usus convertere. Alio modo aliquis illicite dat quia propter | |
| 1509 rem illicitam dat, licet ipsa datio non sit illicita, sicut cum | |
| 1510 quis dat meretrici propter fornicationem. Unde et mulier potest | |
| 1511 sibi retinere quod ei datum est, et si superflue aliquid per | |
| 1512 fraudem vel dolum extorsisset, tenetur eidem restituere.</p> | |
| 1513 <p title="II-II q. 62 a. 5 ad 3"><a name="41685"><span class= | |
| 1514 "ref">[41685] IIª-IIae q. 62 a. 5 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 1515 dicendum quod si ille cui debet fieri restitutio sit omnino | |
| 1516 ignotus, debet homo restituere secundum quod potest, scilicet dando | |
| 1517 in eleemosynas pro salute ipsius, sive sit mortuus sive sit vivus; | |
| 1518 praemissa tamen diligenti inquisitione de persona eius cui est | |
| 1519 restitutio facienda. Si vero sit mortuus ille cui est restitutio | |
| 1520 facienda, debet restitui heredi eius, qui computatur quasi una | |
| 1521 persona cum ipso. Si vero sit multum distans, debet sibi transmitti | |
| 1522 quod ei debetur, et praecipue si sit res magni valoris, et possit | |
| 1523 commode transmitti. Alioquin debet in aliquo loco tuto deponi ut | |
| 1524 pro eo conservetur, et domino significari.</p> | |
| 1525 <p title="II-II q. 62 a. 5 ad 4"><a name="41686"><span class= | |
| 1526 "ref">[41686] IIª-IIae q. 62 a. 5 ad 4</span></a> Ad quartum | |
| 1527 dicendum quod aliquis de hoc quod est sibi proprium debet magis | |
| 1528 satisfacere parentibus vel his a quibus accepit maiora beneficia. | |
| 1529 Non autem debet aliquis recompensare benefactori de alieno, quod | |
| 1530 contingeret si quod debet uni alteri restitueret, nisi forte in | |
| 1531 casu extremae necessitatis, in quo posset et deberet aliquis etiam | |
| 1532 auferre aliena ut patri subveniret.</p> | |
| 1533 <p title="II-II q. 62 a. 5 ad 5"><a name="41687"><span class= | |
| 1534 "ref">[41687] IIª-IIae q. 62 a. 5 ad 5</span></a> Ad quintum | |
| 1535 dicendum quod praelatus potest rem Ecclesiae surripere tripliciter. | |
| 1536 Uno modo, si rem Ecclesiae non sibi deputatam, sed alteri, sibi | |
| 1537 usurparet, puta si episcopus usurparet sibi rem capituli. Et tunc | |
| 1538 planum est quod debet restituere ponendo in manus eorum ad quos de | |
| 1539 iure pertinet. Alio modo, si rem Ecclesiae suae custodiae deputatam | |
| 1540 in alterius dominium transferat, puta consanguinei vel amici. Et | |
| 1541 tunc debet Ecclesiae restituere, et sub sua cura habere ut ad | |
| 1542 successorem perveniat. Alio modo potest praelatus surripere rem | |
| 1543 Ecclesiae solo animo, dum scilicet incipit habere animum possidendi | |
| 1544 eam ut suam, et non nomine Ecclesiae. Et tunc debet restituere | |
| 1545 talem animum deponendo.</p> | |
| 1546 <br /> | |
| 1547 <div class="E">Articulus 6</div> | |
| 1548 <p title="II-II q. 62 a. 6 arg. 1"><a name="41688"><span class= | |
| 1549 "ref">[41688] IIª-IIae q. 62 a. 6 arg. 1</span></a> Ad sextum | |
| 1550 sic proceditur. Videtur quod non teneatur semper restituere ille | |
| 1551 qui accepit. Per restitutionem enim reparatur aequalitas iustitiae, | |
| 1552 quae consistit in hoc quod subtrahatur ei qui plus habet et detur | |
| 1553 ei qui minus habet. Sed contingit quandoque quod ille qui rem | |
| 1554 aliquam subtraxit alicui non habet eam, sed devenit ad manus | |
| 1555 alterius. Ergo non tenetur ille restituere qui accepit, sed alius | |
| 1556 qui rem habet.</p> | |
| 1557 <p title="II-II q. 62 a. 6 arg. 2"><a name="41689"><span class= | |
| 1558 "ref">[41689] IIª-IIae q. 62 a. 6 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 1559 nullus tenetur crimen suum detegere. Sed aliquando aliquis | |
| 1560 restitutionem faciendo crimen suum detegit, ut patet in furto. Ergo | |
| 1561 non semper tenetur ille qui abstulit restituere.</p> | |
| 1562 <p title="II-II q. 62 a. 6 arg. 3"><a name="41690"><span class= | |
| 1563 "ref">[41690] IIª-IIae q. 62 a. 6 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 1564 eiusdem rei non est multoties restitutio facienda. Sed quandoque | |
| 1565 multi simul aliquam rem surripiunt et unus eorum eam integre | |
| 1566 restituit. Ergo non semper ille qui accepit tenetur ad | |
| 1567 restituendum.</p> | |
| 1568 <p title="II-II q. 62 a. 6 s. c."><a name="41691"><span class= | |
| 1569 "ref">[41691] IIª-IIae q. 62 a. 6 s. c.</span></a> Sed contra, | |
| 1570 ille qui peccavit tenetur satisfacere. Sed restitutio ad | |
| 1571 satisfactionem pertinet. Ergo ille qui abstulit tenetur | |
| 1572 restituere.</p> | |
| 1573 <p title="II-II q. 62 a. 6 co."><a name="41692"><span class= | |
| 1574 "ref">[41692] IIª-IIae q. 62 a. 6 co.</span></a> Respondeo | |
| 1575 dicendum quod circa illum qui rem alienam accepit duo sunt | |
| 1576 consideranda, scilicet ipsa res accepta, et ipsa acceptio. Ratione | |
| 1577 autem rei tenetur eam restituere quandiu eam apud se habet, quia | |
| 1578 quod habet ultra id quod suum est, debet ei subtrahi et dari ei cui | |
| 1579 deest, secundum formam commutativae iustitiae. Sed ipsa acceptio | |
| 1580 rei alienae potest tripliciter se habere. Quandoque enim est | |
| 1581 iniuriosa, scilicet contra voluntatem existens eius qui est rei | |
| 1582 dominus, ut patet in furto et rapina. Et tunc tenetur ad | |
| 1583 restitutionem non solum ratione rei, sed etiam ratione iniuriosae | |
| 1584 actionis, etiam si res apud ipsum non remaneat. Sicut enim qui | |
| 1585 percutit aliquem tenetur recompensare iniuriam passo, quamvis nihil | |
| 1586 apud ipsum maneat; ita etiam qui furatur vel rapit tenetur ad | |
| 1587 recompensationem damni illati, etiam si nihil inde habeat; et | |
| 1588 ulterius pro iniuria illata debet puniri. Alio modo aliquis accipit | |
| 1589 rem alterius in utilitatem suam absque iniuria, cum voluntate | |
| 1590 scilicet eius cuius est res, sicut patet in mutuis. Et tunc ille | |
| 1591 qui accepit tenetur ad restitutionem eius quod accepit non solum | |
| 1592 ratione rei, sed etiam ratione acceptionis, etiam si rem amiserit, | |
| 1593 tenetur enim recompensare ei qui gratiam fecit, quod non fiet si | |
| 1594 per hoc damnum incurrat. Tertio modo aliquis accipit rem alterius | |
| 1595 absque iniuria non pro sua utilitate, sicut patet in depositis. Et | |
| 1596 ideo ille qui sic accepit in nullo tenetur ratione acceptionis, | |
| 1597 quinimmo accipiendo impendit obsequium, tenetur autem ratione rei. | |
| 1598 Et propter hoc, si ei subtrahatur res absque sua culpa, non tenetur | |
| 1599 ad restitutionem. Secus autem esset si cum magna sua culpa rem | |
| 1600 depositam amitteret.</p> | |
| 1601 <p title="II-II q. 62 a. 6 ad 1"><a name="41693"><span class= | |
| 1602 "ref">[41693] IIª-IIae q. 62 a. 6 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 1603 ergo dicendum quod restitutio non ordinatur principaliter ad hoc | |
| 1604 quod ille qui plus habet quam debet, habere desinat, sed ad hoc | |
| 1605 quod illi qui minus habet suppleatur. Unde in his rebus quae unus | |
| 1606 potest ab alio accipere sine eius detrimento, non habet locum | |
| 1607 restitutio, puta cum aliquis accipit lumen a candela alterius. Et | |
| 1608 ideo quamvis ille qui abstulit non habeat id quod accepit, sed in | |
| 1609 alium sit translatum; quia tamen alter privatur re sua, tenetur ei | |
| 1610 ad restitutionem et ille qui rem abstulit, ratione iniuriosae | |
| 1611 actionis; et ille qui rem habet, ratione ipsius rei.</p> | |
| 1612 <p title="II-II q. 62 a. 6 ad 2"><a name="41694"><span class= | |
| 1613 "ref">[41694] IIª-IIae q. 62 a. 6 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 1614 dicendum quod homo, etsi non teneatur crimen suum detegere | |
| 1615 hominibus, tenetur tamen crimen suum detegere Deo in confessione. | |
| 1616 Et ita per sacerdotem cui confitetur potest restitutionem facere | |
| 1617 rei alienae.</p> | |
| 1618 <p title="II-II q. 62 a. 6 ad 3"><a name="41695"><span class= | |
| 1619 "ref">[41695] IIª-IIae q. 62 a. 6 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 1620 dicendum quod quia restitutio principaliter ordinatur ad removendum | |
| 1621 damnum eius a quo est aliquid iniuste ablatum, ideo postquam ei | |
| 1622 restitutio sufficiens facta est per unum, alii non tenentur ei | |
| 1623 ulterius restituere, sed magis refusionem facere ei qui restituit, | |
| 1624 qui tamen potest condonare.</p> | |
| 1625 <br /> | |
| 1626 <div class="E">Articulus 7</div> | |
| 1627 <p title="II-II q. 62 a. 7 arg. 1"><a name="41696"><span class= | |
| 1628 "ref">[41696] IIª-IIae q. 62 a. 7 arg. 1</span></a> Ad | |
| 1629 septimum sic proceditur. Videtur quod illi qui non acceperunt non | |
| 1630 teneantur restituere. Restitutio enim quaedam poena est | |
| 1631 accipientis. Sed nullus debet puniri nisi qui peccavit. Ergo nullus | |
| 1632 debet restituere nisi qui accepit.</p> | |
| 1633 <p title="II-II q. 62 a. 7 arg. 2"><a name="41697"><span class= | |
| 1634 "ref">[41697] IIª-IIae q. 62 a. 7 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 1635 iustitia non obligat aliquem ad hoc quod rem alterius augeat. Sed | |
| 1636 si ad restitutionem teneretur non solum ille qui accepit, sed etiam | |
| 1637 illi qui qualitercumque cooperantur, augeretur ex hoc res illius | |
| 1638 cui est aliquid subtractum, tum quia sibi multoties restitutio | |
| 1639 fieret; tum etiam quia quandoque aliqui operam dant ad hoc quod | |
| 1640 aliqua res alicui auferatur, quae tamen ei non aufertur. Ergo non | |
| 1641 tenentur alii ad restitutionem.</p> | |
| 1642 <p title="II-II q. 62 a. 7 arg. 3"><a name="41698"><span class= | |
| 1643 "ref">[41698] IIª-IIae q. 62 a. 7 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 1644 nullus tenetur se periculo exponere ad hoc quod rem alterius | |
| 1645 salvet. Sed aliquando, manifestando latronem vel ei resistendo, | |
| 1646 aliquis periculo mortis se exponeret. Non ergo tenetur aliquis ad | |
| 1647 restitutionem propter hoc quod non manifestat latronem, vel non ei | |
| 1648 resistit.</p> | |
| 1649 <p title="II-II q. 62 a. 7 s. c."><a name="41699"><span class= | |
| 1650 "ref">[41699] IIª-IIae q. 62 a. 7 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 1651 est quod dicitur Rom. I, <i>digni sunt morte non solum qui faciunt, | |
| 1652 sed etiam qui consentiunt facientibus</i>. Ergo, pari ratione, | |
| 1653 etiam consentientes debent restituere.</p> | |
| 1654 <p title="II-II q. 62 a. 7 co."><a name="41700"><span class= | |
| 1655 "ref">[41700] IIª-IIae q. 62 a. 7 co.</span></a> Respondeo | |
| 1656 dicendum quod, sicut dictum est, ad restitutionem tenetur aliquis | |
| 1657 non solum ratione rei alienae quam accepit, sed etiam ratione | |
| 1658 iniuriosae acceptionis. Et ideo quicumque est causa iniustae | |
| 1659 acceptionis tenetur ad restitutionem quod quidem contingit | |
| 1660 dupliciter, directe scilicet, et indirecte. Directe quidem, quando | |
| 1661 inducit aliquis alium ad accipiendum. Et hoc quidem tripliciter. | |
| 1662 Primo quidem, movendo ad ipsam acceptionem, quod quidem fit | |
| 1663 praecipiendo, consulendo, consentiendo expresse, et laudando | |
| 1664 aliquem quasi strenuum de hoc quod aliena accipit. Alio modo, ex | |
| 1665 parte ipsius accipientis, quia scilicet eum receptat, vel | |
| 1666 qualitercumque ei auxilium fert. Tertio modo, ex parte rei | |
| 1667 acceptae, quia scilicet est particeps furti vel rapinae, quasi | |
| 1668 socius maleficii. Indirecte vero, quando aliquis non impedit, cum | |
| 1669 possit et debeat impedire, vel quia subtrahit praeceptum sive | |
| 1670 consilium impediens furtum sive rapinam; vel quia subtrahit suum | |
| 1671 auxilium, quo posset obsistere; vel quia occultat post factum. Quae | |
| 1672 his versibus comprehenduntur, <i>iussio, consilium, consensus, | |
| 1673 palpo, recursus, participans, mutus, non obstans, non | |
| 1674 manifestans</i>. Sciendum tamen quod quinque praemissorum semper | |
| 1675 obligant ad restitutionem. Primo, iussio, quia scilicet ille qui | |
| 1676 iubet est principaliter movens; unde ipse principaliter tenetur ad | |
| 1677 restituendum. Secundo, consensus, in eo scilicet sine quo rapina | |
| 1678 fieri non potest. Tertio, recursus, quando scilicet aliquis est | |
| 1679 receptator latronum et eis patrocinium praestat. Quarto, | |
| 1680 participatio, quando scilicet aliquis participat in crimine | |
| 1681 latrocinii et in praeda. Quinto, tenetur ille qui non obstat, cum | |
| 1682 obstare teneatur, sicut principes, qui tenentur custodire iustitiam | |
| 1683 in terra, si per eorum defectum latrones increscant, ad | |
| 1684 restitutionem tenentur; quia redditus quos habent sunt quasi | |
| 1685 stipendia ad hoc instituta ut iustitiam conservent in terra. In | |
| 1686 aliis autem casibus enumeratis non semper obligatur aliquis ad | |
| 1687 restituendum. Non enim semper consilium vel adulatio, vel aliquid | |
| 1688 huiusmodi, est efficax causa rapinae. Unde tunc solum tenetur | |
| 1689 consiliator aut palpo, idest adulator, ad restitutionem, quando | |
| 1690 probabiliter aestimari potest quod ex huiusmodi causis fuerit | |
| 1691 iniusta acceptio subsecuta.</p> | |
| 1692 <p title="II-II q. 62 a. 7 ad 1"><a name="41701"><span class= | |
| 1693 "ref">[41701] IIª-IIae q. 62 a. 7 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 1694 ergo dicendum quod non solum peccat ille qui peccatum exequitur, | |
| 1695 sed etiam qui quocumque modo peccati est causa sive consiliando, | |
| 1696 sive praecipiendo, sive quovis alio modo.</p> | |
| 1697 <p title="II-II q. 62 a. 7 ad 2"><a name="41702"><span class= | |
| 1698 "ref">[41702] IIª-IIae q. 62 a. 7 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 1699 dicendum quod principaliter tenetur restituere ille qui est | |
| 1700 principalis in facto, principaliter quidem praecipiens, secundario | |
| 1701 exequens, et consequenter alii per ordinem. Uno tamen restituente | |
| 1702 illi qui passus est damnum, alius eidem restituere non tenetur, sed | |
| 1703 illi qui sunt principales in facto, et ad quos res pervenit, | |
| 1704 tenentur aliis restituere qui restituerunt. Quando autem aliquis | |
| 1705 praecipit iniustam acceptionem quae non subsequitur, non est | |
| 1706 restitutio facienda, cum restitutio principaliter ordinetur ad | |
| 1707 reintegrandam rem eius qui iniuste est damnificatus.</p> | |
| 1708 <p title="II-II q. 62 a. 7 ad 3"><a name="41703"><span class= | |
| 1709 "ref">[41703] IIª-IIae q. 62 a. 7 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 1710 dicendum quod non semper ille qui non manifestat latronem tenetur | |
| 1711 ad restitutionem, aut qui non obstat, vel qui non reprehendit, sed | |
| 1712 solum quando incumbit alicui ex officio, sicut principibus terrae. | |
| 1713 Quibus ex hoc non multum imminet periculum, propter hoc enim | |
| 1714 potestate publica potiuntur, ut sint iustitiae custodes.</p> | |
| 1715 <br /> | |
| 1716 <div class="E">Articulus 8</div> | |
| 1717 <p title="II-II q. 62 a. 8 arg. 1"><a name="41704"><span class= | |
| 1718 "ref">[41704] IIª-IIae q. 62 a. 8 arg. 1</span></a> Ad octavum | |
| 1719 sic proceditur. Videtur quod non teneatur aliquis statim | |
| 1720 restituere, sed potius licite possit restitutionem differre. | |
| 1721 Praecepta enim affirmativa non obligant ad semper. Sed necessitas | |
| 1722 restituendi imminet ex praecepto affirmativo. Ergo non obligatur | |
| 1723 homo ad statim restituendum.</p> | |
| 1724 <p title="II-II q. 62 a. 8 arg. 2"><a name="41705"><span class= | |
| 1725 "ref">[41705] IIª-IIae q. 62 a. 8 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 1726 nullus tenetur ad impossibile. Sed quandoque aliquis non potest | |
| 1727 statim restituere. Ergo nullus tenetur ad statim restituendum.</p> | |
| 1728 <p title="II-II q. 62 a. 8 arg. 3"><a name="41706"><span class= | |
| 1729 "ref">[41706] IIª-IIae q. 62 a. 8 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 1730 restitutio est quidam actus virtutis, scilicet iustitiae. Tempus | |
| 1731 autem est una de circumstantiis quae requiruntur ad actus virtutum. | |
| 1732 Cum igitur aliae circumstantiae non sint determinatae in actibus | |
| 1733 virtutum, sed determinabiles secundum rationem prudentiae; videtur | |
| 1734 quod nec in restitutione sit tempus determinatum, ut scilicet | |
| 1735 aliquis teneatur ad statim restituendum.</p> | |
| 1736 <p title="II-II q. 62 a. 8 s. c."><a name="41707"><span class= | |
| 1737 "ref">[41707] IIª-IIae q. 62 a. 8 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 1738 est quod eadem ratio esse videtur in omnibus quae sunt restituenda. | |
| 1739 Sed ille qui conducit opera mercenarii non potest differre | |
| 1740 restitutionem, ut patet per illud quod habetur Levit. XIX <i>non | |
| 1741 morabitur opus mercenarii tui apud te usque mane</i>. Ergo neque in | |
| 1742 aliis restitutionibus faciendis potest fieri dilatio, sed statim | |
| 1743 restituere oportet.</p> | |
| 1744 <p title="II-II q. 62 a. 8 co."><a name="41708"><span class= | |
| 1745 "ref">[41708] IIª-IIae q. 62 a. 8 co.</span></a> Respondeo | |
| 1746 dicendum quod sicut accipere rem alienam est peccatum contra | |
| 1747 iustitiam, ita etiam detinere eam, quia per hoc quod aliquis | |
| 1748 detinet rem alienam invito domino, impedit eum ab usu rei suae, et | |
| 1749 sic ei facit iniuriam. Manifestum est autem quod nec per modicum | |
| 1750 tempus licet in peccato morari, sed quilibet tenetur statim | |
| 1751 peccatum deserere, secundum illud Eccli. XXI, <i>quasi a facie | |
| 1752 colubri fuge peccatum</i>. Et ideo quilibet tenetur statim | |
| 1753 restituere, vel petere dilationem ab eo qui potest usum rei | |
| 1754 concedere.</p> | |
| 1755 <p title="II-II q. 62 a. 8 ad 1"><a name="41709"><span class= | |
| 1756 "ref">[41709] IIª-IIae q. 62 a. 8 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 1757 ergo dicendum quod praeceptum de restitutione facienda, quamvis | |
| 1758 secundum formam sit affirmativum, implicat tamen in se negativum | |
| 1759 praeceptum, quo prohibemur rem alterius detinere.</p> | |
| 1760 <p title="II-II q. 62 a. 8 ad 2"><a name="41710"><span class= | |
| 1761 "ref">[41710] IIª-IIae q. 62 a. 8 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 1762 dicendum quod quando aliquis non potest statim restituere, ipsa | |
| 1763 impotentia absolvit eum ab instanti restitutione facienda, sicut | |
| 1764 etiam totaliter a restitutione absolvitur si omnino sit impotens. | |
| 1765 Debet tamen remissionem vel dilationem petere ab eo cui debet, aut | |
| 1766 per se aut per alium.</p> | |
| 1767 <p title="II-II q. 62 a. 8 ad 3"><a name="41711"><span class= | |
| 1768 "ref">[41711] IIª-IIae q. 62 a. 8 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 1769 dicendum quod cuiuscumque circumstantiae omissio contrariatur | |
| 1770 virtuti, pro determinata est habenda, et oportet illam | |
| 1771 circumstantiam observare. Et quia per dilationem restitutionis | |
| 1772 committitur peccatum iniustae detentionis, quod iustitiae | |
| 1773 opponitur, ideo necesse est tempus esse determinatum, ut statim | |
| 1774 restitutio fiat.</p> | |
| 1775 <br /> | |
| 1776 <div class="D">Quaestio 63</div> | |
| 1777 <div class="G">Prooemium</div> | |
| 1778 <p title="II-II q. 63 pr."><a name="41712"><span class= | |
| 1779 "ref">[41712] IIª-IIae q. 63 pr.</span></a> Deinde | |
| 1780 considerandum est de vitiis oppositis praedictis iustitiae | |
| 1781 partibus. Et primo, de acceptione personarum, quae opponitur | |
| 1782 iustitiae distributivae; secundo, de peccatis quae opponuntur | |
| 1783 iustitiae commutativae. Circa primum quaeruntur quatuor. Primo, | |
| 1784 utrum personarum acceptio sit peccatum. Secundo, utrum habeat locum | |
| 1785 in dispensatione spiritualium. Tertio, utrum in exhibitione | |
| 1786 honorum. Quarto, utrum in iudiciis.</p> | |
| 1787 <br /> | |
| 1788 <div class="E">Articulus 1</div> | |
| 1789 <p title="II-II q. 63 a. 1 arg. 1"><a name="41713"><span class= | |
| 1790 "ref">[41713] IIª-IIae q. 63 a. 1 arg. 1</span></a> Ad primum | |
| 1791 sic proceditur. Videtur quod personarum acceptio non sit peccatum. | |
| 1792 In nomine enim personae intelligitur personae dignitas. Sed | |
| 1793 considerare dignitates personarum pertinet ad distributivam | |
| 1794 iustitiam. Ergo personarum acceptio non est peccatum.</p> | |
| 1795 <p title="II-II q. 63 a. 1 arg. 2"><a name="41714"><span class= | |
| 1796 "ref">[41714] IIª-IIae q. 63 a. 1 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 1797 in rebus humanis personae sunt principaliores quam res, quia res | |
| 1798 sunt propter personas, et non e converso. Sed rerum acceptio non | |
| 1799 est peccatum. Ergo multo minus acceptio personarum.</p> | |
| 1800 <p title="II-II q. 63 a. 1 arg. 3"><a name="41715"><span class= | |
| 1801 "ref">[41715] IIª-IIae q. 63 a. 1 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 1802 apud Deum nulla potest esse iniquitas vel peccatum. Sed Deus | |
| 1803 videtur personas accipere, quia interdum duorum hominum unius | |
| 1804 conditionis unum assumit per gratiam, et alterum relinquit in | |
| 1805 peccato, secundum illud Matth. XXIV, <i>duo erunt in lecto, unus | |
| 1806 assumetur et alius relinquetur</i>. Ergo acceptio personarum non | |
| 1807 est peccatum.</p> | |
| 1808 <p title="II-II q. 63 a. 1 s. c."><a name="41716"><span class= | |
| 1809 "ref">[41716] IIª-IIae q. 63 a. 1 s. c.</span></a> Sed contra, | |
| 1810 nihil prohibetur in lege divina nisi peccatum. Sed personarum | |
| 1811 acceptio prohibetur Deut. I, ubi dicitur, <i>non accipietis | |
| 1812 cuiusquam personam</i>. Ergo personarum acceptio est peccatum.</p> | |
| 1813 <p title="II-II q. 63 a. 1 co."><a name="41717"><span class= | |
| 1814 "ref">[41717] IIª-IIae q. 63 a. 1 co.</span></a> Respondeo | |
| 1815 dicendum quod personarum acceptio opponitur distributivae | |
| 1816 iustitiae. Consistit enim aequalitas distributivae iustitiae in hoc | |
| 1817 quod diversis personis diversa tribuuntur secundum proportionem ad | |
| 1818 dignitates personarum. Si ergo aliquis consideret illam | |
| 1819 proprietatem personae propter quam id quod ei confertur est ei | |
| 1820 debitum, non erit acceptio personae, sed causae, unde Glossa, super | |
| 1821 illud ad Ephes. VI, <i>non est personarum acceptio apud Deum</i>, | |
| 1822 dicit quod iudex iustus causas discernit, non personas. Puta si | |
| 1823 aliquis promoveat aliquem ad magisterium propter sufficientiam | |
| 1824 scientiae, hic attenditur causa debita, non persona, si autem | |
| 1825 aliquis consideret in eo cui aliquid confert, non id propter quod | |
| 1826 id quod ei datur esset ei proportionatum vel debitum, sed solum hoc | |
| 1827 quod est iste homo, puta Petrus vel Martinus, est hic acceptio | |
| 1828 personae, quia non attribuitur ei aliquid propter aliquam causam | |
| 1829 quae faciat eum dignum, sed simpliciter attribuitur personae. Ad | |
| 1830 personam autem refertur quaecumque conditio non faciens ad causam | |
| 1831 propter quam sit dignus hoc dono, puta si aliquis promoveat aliquem | |
| 1832 ad praelationem vel magisterium quia est dives, vel quia est | |
| 1833 consanguineus suus, est acceptio personae. Contingit tamen aliquam | |
| 1834 conditionem personae facere eam dignam respectu unius rei, et non | |
| 1835 respectu alterius, sicut consanguinitas facit aliquem dignum ad hoc | |
| 1836 quod instituatur heres patrimonii, non autem ad hoc quod conferatur | |
| 1837 ei praelatio ecclesiastica. Et ideo eadem conditio personae in uno | |
| 1838 negotio considerata facit acceptionem personae, in alio autem non | |
| 1839 facit. Sic ergo patet quod personarum acceptio opponitur iustitiae | |
| 1840 distributivae in hoc quod praeter proportionem agitur. Nihil autem | |
| 1841 opponitur virtuti nisi peccatum. Unde consequens est quod | |
| 1842 personarum acceptio sit peccatum.</p> | |
| 1843 <p title="II-II q. 63 a. 1 ad 1"><a name="41718"><span class= | |
| 1844 "ref">[41718] IIª-IIae q. 63 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 1845 ergo dicendum quod in distributiva iustitia considerantur | |
| 1846 conditiones personarum quae faciunt ad causam dignitatis vel | |
| 1847 debiti. Sed in acceptione personarum considerantur conditiones quae | |
| 1848 non faciunt ad causam, ut dictum est.</p> | |
| 1849 <p title="II-II q. 63 a. 1 ad 2"><a name="41719"><span class= | |
| 1850 "ref">[41719] IIª-IIae q. 63 a. 1 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 1851 dicendum quod personae proportionantur et dignae redduntur | |
| 1852 aliquibus quae eis distribuuntur, propter aliquas res quae | |
| 1853 pertinent ad conditionem personae, et ideo huiusmodi conditiones | |
| 1854 sunt attendendae tanquam propriae causae. Cum autem considerantur | |
| 1855 ipsae personae, attenditur non causa ut causa. Et ideo patet quod, | |
| 1856 quamvis personae sint digniores simpliciter, non tamen sunt | |
| 1857 digniores quoad hoc.</p> | |
| 1858 <p title="II-II q. 63 a. 1 ad 3"><a name="41720"><span class= | |
| 1859 "ref">[41720] IIª-IIae q. 63 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 1860 dicendum quod duplex est datio. Una quidem pertinens ad iustitiam, | |
| 1861 qua scilicet aliquis dat alicui quod ei debetur. Et circa tales | |
| 1862 dationes attenditur personarum acceptio. Alia est datio ad | |
| 1863 liberalitatem pertinens, qua scilicet gratis datur alicui quod ei | |
| 1864 non debetur. Et talis est collatio munerum gratiae, per quae | |
| 1865 peccatores assumuntur a Deo. Et in hac donatione non habet locum | |
| 1866 personarum acceptio, quia quilibet potest absque iniustitia de suo | |
| 1867 dare quantum vult et cui vult, secundum illud Matth. XX, <i>an non | |
| 1868 licet mihi quod volo facere? Tolle quod tuum est, et vade</i>.</p> | |
| 1869 <br /> | |
| 1870 <div class="E">Articulus 2</div> | |
| 1871 <p title="II-II q. 63 a. 2 arg. 1"><a name="41721"><span class= | |
| 1872 "ref">[41721] IIª-IIae q. 63 a. 2 arg. 1</span></a> Ad | |
| 1873 secundum sic proceditur. Videtur quod in dispensatione spiritualium | |
| 1874 locum non habeat personarum acceptio. Conferre enim dignitatem | |
| 1875 ecclesiasticam seu beneficium alicui propter consanguinitatem | |
| 1876 videtur ad acceptionem personarum pertinere, quia consanguinitas | |
| 1877 non est causa faciens hominem dignum ecclesiastico beneficio. Sed | |
| 1878 hoc non videtur esse peccatum, cum hoc ex consuetudine praelati | |
| 1879 Ecclesiae faciant. Ergo peccatum personarum acceptionis non videtur | |
| 1880 locum habere in dispensatione spiritualium.</p> | |
| 1881 <p title="II-II q. 63 a. 2 arg. 2"><a name="41722"><span class= | |
| 1882 "ref">[41722] IIª-IIae q. 63 a. 2 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 1883 praeferre divitem pauperi videtur ad acceptionem personarum | |
| 1884 pertinere, ut patet Iac. II. Sed facilius dispensatur cum divitibus | |
| 1885 et potentibus quod contrahant matrimonium in gradu prohibito, quam | |
| 1886 cum aliis. Ergo peccatum personarum acceptionis non videtur locum | |
| 1887 habere circa dispensationem spiritualium.</p> | |
| 1888 <p title="II-II q. 63 a. 2 arg. 3"><a name="41723"><span class= | |
| 1889 "ref">[41723] IIª-IIae q. 63 a. 2 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 1890 secundum iura sufficit eligere bonum, non autem requiritur quod | |
| 1891 aliquis eligat meliorem. Sed eligere minus bonum ad aliquid altius | |
| 1892 videtur ad acceptionem personarum pertinere. Ergo personarum | |
| 1893 acceptio non est peccatum in spiritualibus.</p> | |
| 1894 <p title="II-II q. 63 a. 2 arg. 4"><a name="41724"><span class= | |
| 1895 "ref">[41724] IIª-IIae q. 63 a. 2 arg. 4</span></a> Praeterea, | |
| 1896 secundum statuta Ecclesiae eligendus est aliquis de gremio | |
| 1897 Ecclesiae. Sed hoc videtur ad acceptionem personarum pertinere, | |
| 1898 quia quandoque sufficientiores alibi invenirentur. Ergo personarum | |
| 1899 acceptio non est peccatum in spiritualibus.</p> | |
| 1900 <p title="II-II q. 63 a. 2 s. c."><a name="41725"><span class= | |
| 1901 "ref">[41725] IIª-IIae q. 63 a. 2 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 1902 est quod dicitur Iac. II, <i>nolite in personarum acceptione habere | |
| 1903 fidem domini nostri Iesu Christi</i>. Ubi dicit Glossa Augustini, | |
| 1904 <i>quis ferat si quis divitem eligat ad sedem honoris Ecclesiae, | |
| 1905 contempto paupere instructiore et sanctiore?</i></p> | |
| 1906 <p title="II-II q. 63 a. 2 co."><a name="41726"><span class= | |
| 1907 "ref">[41726] IIª-IIae q. 63 a. 2 co.</span></a> Respondeo | |
| 1908 dicendum quod, sicut dictum est, acceptio personarum est peccatum | |
| 1909 inquantum contrariatur iustitiae. Quanto autem in maioribus aliquis | |
| 1910 iustitiam transgreditur, tanto gravius peccat. Unde cum spiritualia | |
| 1911 sint temporalibus potiora, gravius peccatum est personas accipere | |
| 1912 in dispensatione spiritualium quam in dispensatione temporalium. Et | |
| 1913 quia personarum acceptio est cum aliquid personae attribuitur | |
| 1914 praeter proportionem dignitatis ipsius, considerare oportet quod | |
| 1915 dignitas alicuius personae potest attendi dupliciter. Uno modo, | |
| 1916 simpliciter et secundum se, et sic maioris dignitatis est ille qui | |
| 1917 magis abundat in spiritualibus gratiae donis. Alio modo, per | |
| 1918 comparationem ad bonum commune, contingit enim quandoque quod ille | |
| 1919 qui est minus sanctus et minus sciens, potest maius conferre ad | |
| 1920 bonum commune, propter potentiam vel industriam saecularem, vel | |
| 1921 propter aliquid huiusmodi. Et quia dispensationes spiritualium | |
| 1922 principalius ordinantur ad utilitatem communem, secundum illud I ad | |
| 1923 Cor. XII, <i>unicuique datur manifestatio spiritus ad | |
| 1924 utilitatem</i>; ideo quandoque absque acceptione personarum in | |
| 1925 dispensatione spiritualium illi qui sunt simpliciter minus boni, | |
| 1926 melioribus praeferuntur, sicut etiam et Deus gratias gratis datas | |
| 1927 quandoque concedit minus bonis.</p> | |
| 1928 <p title="II-II q. 63 a. 2 ad 1"><a name="41727"><span class= | |
| 1929 "ref">[41727] IIª-IIae q. 63 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 1930 ergo dicendum quod circa consanguineos praelati distinguendum est. | |
| 1931 Quia quandoque sunt minus digni et simpliciter, et per respectum ad | |
| 1932 bonum commune. Et sic si dignioribus praeferantur, est peccatum | |
| 1933 personarum acceptionis in dispensatione spiritualium, quorum | |
| 1934 praelatus ecclesiasticus non est dominus, ut possit ea dare pro | |
| 1935 libito, sed dispensator, secundum illud I ad Cor. IV, <i>sic nos | |
| 1936 existimet homo ut ministros Christi, et dispensatores mysteriorum | |
| 1937 Dei</i>. Quandoque vero consanguinei praelati ecclesiastici sunt | |
| 1938 aeque digni ut alii. Et sic licite potest, absque personarum | |
| 1939 acceptione, consanguineos suos praeferre, quia saltem in hoc | |
| 1940 praeeminent, quod de ipsis magis confidere potest ut unanimiter | |
| 1941 secum negotia Ecclesiae tractent. Esset tamen hoc propter scandalum | |
| 1942 dimittendum, si ex hoc aliqui exemplum sumerent, etiam praeter | |
| 1943 dignitatem, bona Ecclesiae consanguineis dandi.</p> | |
| 1944 <p title="II-II q. 63 a. 2 ad 2"><a name="41728"><span class= | |
| 1945 "ref">[41728] IIª-IIae q. 63 a. 2 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 1946 dicendum quod dispensatio matrimonii contrahendi principaliter | |
| 1947 fieri consuevit propter foedus pacis firmandum, quod quidem magis | |
| 1948 est necessarium communi utilitati circa personas excellentes. Ideo | |
| 1949 cum eis facilius dispensatur absque peccato acceptionis | |
| 1950 personarum.</p> | |
| 1951 <p title="II-II q. 63 a. 2 ad 3"><a name="41729"><span class= | |
| 1952 "ref">[41729] IIª-IIae q. 63 a. 2 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 1953 dicendum quod quantum ad hoc quod electio impugnari non possit in | |
| 1954 foro iudiciali, sufficit eligere bonum, nec oportet eligere | |
| 1955 meliorem, quia sic omnis electio posset habere calumniam. Sed | |
| 1956 quantum ad conscientiam eligentis, necesse est eligere meliorem vel | |
| 1957 simpliciter, vel in comparatione ad bonum commune. Quia si potest | |
| 1958 haberi aliquis magis idoneus erga aliquam dignitatem et alius | |
| 1959 praeferatur, oportet quod hoc sit propter aliquam causam. Quae | |
| 1960 quidem si pertineat ad negotium, quantum ad hoc erit ille qui | |
| 1961 eligitur magis idoneus. Si vero non pertineat ad negotium id quod | |
| 1962 consideratur ut causa, erit manifeste acceptio personae.</p> | |
| 1963 <p title="II-II q. 63 a. 2 ad 4"><a name="41730"><span class= | |
| 1964 "ref">[41730] IIª-IIae q. 63 a. 2 ad 4</span></a> Ad quartum | |
| 1965 dicendum quod ille qui de gremio Ecclesiae assumitur, ut in | |
| 1966 pluribus consuevit esse utilior quantum ad bonum commune, quia | |
| 1967 magis diligit Ecclesiam in qua est nutritus. Et propter hoc etiam | |
| 1968 mandatur Deut. XVII, <i>non poteris alterius gentis facere regem, | |
| 1969 qui non sit frater tuus</i>.</p> | |
| 1970 <br /> | |
| 1971 <div class="E">Articulus 3</div> | |
| 1972 <p title="II-II q. 63 a. 3 arg. 1"><a name="41731"><span class= | |
| 1973 "ref">[41731] IIª-IIae q. 63 a. 3 arg. 1</span></a> Ad tertium | |
| 1974 sic proceditur. Videtur quod in exhibitione honoris et reverentiae | |
| 1975 non habeat locum peccatum acceptionis personarum. Honor enim nihil | |
| 1976 aliud esse videtur quam reverentia quaedam alicui exhibita in | |
| 1977 testimonium virtutis, ut patet per philosophum, in I Ethic. Sed | |
| 1978 praelati et principes sunt honorandi, etiam si sint mali; sicut | |
| 1979 etiam et parentes, de quibus mandatur Exod. XX, honora patrem tuum | |
| 1980 et matrem tuam; et etiam domini sunt a servis honorandi, etiam si | |
| 1981 sint mali, secundum illud I ad Tim. VI, <i>quicumque sunt sub iugo | |
| 1982 servi, dominos suos honore dignos arbitrentur</i>. Ergo videtur | |
| 1983 quod acceptio personae non sit peccatum in exhibitione honoris.</p> | |
| 1984 <p title="II-II q. 63 a. 3 arg. 2"><a name="41732"><span class= | |
| 1985 "ref">[41732] IIª-IIae q. 63 a. 3 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 1986 Levit. XIX praecipitur, <i>coram cano capite consurge, et honora | |
| 1987 personam senis</i>. Sed hoc videtur ad acceptionem personarum | |
| 1988 pertinere, quia quandoque senes non sunt virtuosi, secundum illud | |
| 1989 Dan. XIII, <i>egressa est iniquitas a senioribus populi</i>. Ergo | |
| 1990 acceptio personarum non est peccatum in exhibitione honoris.</p> | |
| 1991 <p title="II-II q. 63 a. 3 arg. 3"><a name="41733"><span class= | |
| 1992 "ref">[41733] IIª-IIae q. 63 a. 3 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 1993 super illud Iac. II, <i>nolite in personarum acceptione habere</i> | |
| 1994 etc., dicit Glossa Augustini, <i>si hoc quod Iacobus dicit, si | |
| 1995 introierit in conventum vestrum vir habens anulum aureum etc., | |
| 1996 intelligatur de quotidianis consessibus quis hic non peccat, si | |
| 1997 tamen peccat?</i> Sed haec est acceptio personarum, divites propter | |
| 1998 divitias honorare, dicit enim Gregorius, in quadam homilia, | |
| 1999 <i>superbia nostra retunditur, quia in hominibus non naturam, qua | |
| 2000 ad imaginem Dei facti sunt, sed divitias honoramus</i>; et sic, cum | |
| 2001 divitiae non sint debita causa honoris, pertinebit hoc ad | |
| 2002 personarum acceptionem. Ergo personarum acceptio non est peccatum | |
| 2003 circa exhibitionem honoris.</p> | |
| 2004 <p title="II-II q. 63 a. 3 s. c."><a name="41734"><span class= | |
| 2005 "ref">[41734] IIª-IIae q. 63 a. 3 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 2006 est quod dicitur in Glossa Iac. II, <i>quicumque divitem propter | |
| 2007 divitias honorat, peccat</i>. Et pari ratione, si aliquis honoretur | |
| 2008 propter alias causas quae non faciunt dignum honore, quod pertinet | |
| 2009 ad acceptionem personarum. Ergo acceptio personarum in exhibitione | |
| 2010 honoris est peccatum.</p> | |
| 2011 <p title="II-II q. 63 a. 3 co."><a name="41735"><span class= | |
| 2012 "ref">[41735] IIª-IIae q. 63 a. 3 co.</span></a> Respondeo | |
| 2013 dicendum quod honor est quoddam testimonium de virtute eius qui | |
| 2014 honoratur, et ideo sola virtus est debita causa honoris. Sciendum | |
| 2015 tamen quod aliquis potest honorari non solum propter virtutem | |
| 2016 propriam, sed etiam propter virtutem alterius. Sicut principes et | |
| 2017 praelati honorantur etiam si sint mali, inquantum gerunt personam | |
| 2018 Dei et communitatis cui praeficiuntur, secundum illud Prov. XXVI, | |
| 2019 <i>sicut qui immittit lapides in acervum Mercurii, ita qui tribuit | |
| 2020 insipienti honorem</i>. Quia gentiles rationem attribuebant | |
| 2021 Mercurio, acervus Mercurii dicitur cumulus ratiocinii, in quo | |
| 2022 mercator quandoque mittit unum lapillum loco centum marcarum, ita | |
| 2023 etiam honoratur insipiens, quia ponitur loco Dei et loco totius | |
| 2024 communitatis. Et eadem ratione parentes et domini sunt honorandi, | |
| 2025 propter participationem divinae dignitatis, qui est omnium pater et | |
| 2026 dominus. Senes autem sunt honorandi propter signum virtutis, quod | |
| 2027 est senectus, licet hoc signum quandoque deficiat. Unde, ut dicitur | |
| 2028 Sap. IV, <i>senectus vere honoranda est non diuturna neque annorum | |
| 2029 numero computata, cani autem sunt sensus hominis, et aetas | |
| 2030 senectutis vita est immaculata</i>. Divites autem honorandi sunt | |
| 2031 propter hoc quod maiorem locum in communitatibus obtinent. Si autem | |
| 2032 solum intuitu divitiarum honorentur, erit peccatum acceptionis | |
| 2033 personarum.</p> | |
| 2034 <p title="II-II q. 63 a. 3 ad arg."><a name="41736"><span class= | |
| 2035 "ref">[41736] IIª-IIae q. 63 a. 3 ad arg.</span></a> Et per | |
| 2036 hoc patet responsio ad obiecta.</p> | |
| 2037 <br /> | |
| 2038 <div class="E">Articulus 4</div> | |
| 2039 <p title="II-II q. 63 a. 4 arg. 1"><a name="41737"><span class= | |
| 2040 "ref">[41737] IIª-IIae q. 63 a. 4 arg. 1</span></a> Ad quartum | |
| 2041 sic proceditur. Videtur quod in iudiciis locum non habeat peccatum | |
| 2042 acceptionis personarum. Acceptio enim personarum opponitur | |
| 2043 distributivae iustitiae, ut dictum est. Sed iudicia maxime videntur | |
| 2044 ad iustitiam commutativam pertinere. Ergo personarum acceptio non | |
| 2045 habet locum in iudiciis.</p> | |
| 2046 <p title="II-II q. 63 a. 4 arg. 2"><a name="41738"><span class= | |
| 2047 "ref">[41738] IIª-IIae q. 63 a. 4 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 2048 poenae secundum aliquod iudicium infliguntur. Sed in poenis | |
| 2049 accipiuntur personae absque peccato, quia gravius puniuntur qui | |
| 2050 inferunt iniuriam in personas principum quam qui in personas | |
| 2051 aliorum. Ergo personarum acceptio non habet locum in iudiciis.</p> | |
| 2052 <p title="II-II q. 63 a. 4 arg. 3"><a name="41739"><span class= | |
| 2053 "ref">[41739] IIª-IIae q. 63 a. 4 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 2054 Eccli. IV dicitur, <i>in iudicando esto pupillis misericors</i>. | |
| 2055 Sed hoc videtur accipere personam pauperis. Ergo acceptio personae | |
| 2056 in iudiciis non est peccatum.</p> | |
| 2057 <p title="II-II q. 63 a. 4 s. c."><a name="41740"><span class= | |
| 2058 "ref">[41740] IIª-IIae q. 63 a. 4 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 2059 est quod dicitur Prov. XVIII, <i>accipere personam in iudicio non | |
| 2060 est bonum</i>.</p> | |
| 2061 <p title="II-II q. 63 a. 4 co."><a name="41741"><span class= | |
| 2062 "ref">[41741] IIª-IIae q. 63 a. 4 co.</span></a> Respondeo | |
| 2063 dicendum quod, sicut supra dictum est, iudicium est actus | |
| 2064 iustitiae, prout iudex ad aequalitatem iustitiae reducit ea quae | |
| 2065 inaequalitatem oppositam facere possunt. Personarum autem acceptio | |
| 2066 inaequalitatem quandam habet, inquantum attribuitur alicui personae | |
| 2067 praeter proportionem suam, in qua consistit aequalitas iustitiae. | |
| 2068 Et ideo manifestum est quod per personarum acceptionem iudicium | |
| 2069 corrumpitur.</p> | |
| 2070 <p title="II-II q. 63 a. 4 ad 1"><a name="41742"><span class= | |
| 2071 "ref">[41742] IIª-IIae q. 63 a. 4 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 2072 ergo dicendum quod iudicium dupliciter potest considerari. Uno | |
| 2073 modo, quantum ad ipsam rem iudicatam. Et sic iudicium se habet | |
| 2074 communiter ad commutativam et ad distributivam iustitiam, potest | |
| 2075 enim iudicio definiri qualiter aliquid commune sit distribuendum in | |
| 2076 multos, et qualiter unus alteri restituat quod ab eo accepit. Alio | |
| 2077 modo potest considerari quantum ad ipsam formam iudicii, prout | |
| 2078 scilicet iudex, etiam in ipsa commutativa iustitia, ab uno accipit | |
| 2079 et alteri dat. Et hoc pertinet ad distributivam iustitiam. Et | |
| 2080 secundum hoc in quolibet iudicio locum habere potest personarum | |
| 2081 acceptio.</p> | |
| 2082 <p title="II-II q. 63 a. 4 ad 2"><a name="41743"><span class= | |
| 2083 "ref">[41743] IIª-IIae q. 63 a. 4 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 2084 dicendum quod cum punitur gravius aliquis propter iniuriam in | |
| 2085 maiorem personam commissam, non est personarum acceptio, quia ipsa | |
| 2086 diversitas personae facit, quantum ad hoc, diversitatem rei, ut | |
| 2087 supra dictum est.</p> | |
| 2088 <p title="II-II q. 63 a. 4 ad 3"><a name="41744"><span class= | |
| 2089 "ref">[41744] IIª-IIae q. 63 a. 4 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 2090 dicendum quod homo in iudicio debet pauperi subvenire quantum fieri | |
| 2091 potest, tamen sine laesione iustitiae. Alioquin habet locum illud | |
| 2092 quod dicitur Exod. XXIII, <i>pauperis quoque non misereberis in | |
| 2093 iudicio</i>.</p> | |
| 2094 <br /> | |
| 2095 <div class="D">Quaestio 64</div> | |
| 2096 <div class="G">Prooemium</div> | |
| 2097 <p title="II-II q. 64 pr."><a name="41745"><span class= | |
| 2098 "ref">[41745] IIª-IIae q. 64 pr.</span></a> Deinde | |
| 2099 considerandum est de vitiis oppositis commutativae iustitiae. Et | |
| 2100 primo considerandum est de peccatis quae committuntur circa | |
| 2101 involuntarias commutationes; secundo, de peccatis quae committuntur | |
| 2102 circa commutationes voluntarias. Committuntur autem peccata circa | |
| 2103 involuntarias commutationes per hoc quod aliquod nocumentum proximo | |
| 2104 infertur contra eius voluntatem, quod quidem potest fieri | |
| 2105 dupliciter, scilicet facto, et verbo. Facto quidem, cum proximus | |
| 2106 laeditur vel in persona propria; vel in persona coniuncta; vel in | |
| 2107 propriis rebus. De his ergo per ordinem considerandum est. Et | |
| 2108 primo, de homicidio, per quod maxime nocetur proximo. Et circa hoc | |
| 2109 quaeruntur octo. Primo, utrum occidere animalia bruta, vel etiam | |
| 2110 plantas, sit peccatum. Secundo, utrum occidere peccatorem sit | |
| 2111 licitum. Tertio, utrum hoc liceat privatae personae, vel solum | |
| 2112 publicae. Quarto, utrum hoc liceat clerico. Quinto, utrum liceat | |
| 2113 alicui occidere seipsum. Sexto, utrum liceat occidere hominem | |
| 2114 iustum. Septimo, utrum liceat alicui occidere hominem seipsum | |
| 2115 defendendo. Octavo, utrum homicidium casuale sit peccatum | |
| 2116 mortale.</p> | |
| 2117 <br /> | |
| 2118 <div class="E">Articulus 1</div> | |
| 2119 <p title="II-II q. 64 a. 1 arg. 1"><a name="41746"><span class= | |
| 2120 "ref">[41746] IIª-IIae q. 64 a. 1 arg. 1</span></a> Ad primum | |
| 2121 sic proceditur. Videtur quod occidere quaecumque viventia sit | |
| 2122 illicitum. Dicit enim apostolus, ad Rom. XIII, <i>qui ordinationi | |
| 2123 Dei resistit, ipse sibi damnationem acquirit</i>. Sed per | |
| 2124 ordinationem divinae providentiae omnia viventia conservantur, | |
| 2125 secundum illud Psalm., <i>qui producit in montibus faenum, et dat | |
| 2126 iumentis escam ipsorum</i>. Ergo mortificare quaecumque viventia | |
| 2127 videtur esse illicitum.</p> | |
| 2128 <p title="II-II q. 64 a. 1 arg. 2"><a name="41747"><span class= | |
| 2129 "ref">[41747] IIª-IIae q. 64 a. 1 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 2130 homicidium est peccatum ex eo quod homo privatur vita. Sed vita | |
| 2131 communis est omnibus animalibus et plantis. Ergo eadem ratione | |
| 2132 videtur esse peccatum occidere bruta animalia et plantas.</p> | |
| 2133 <p title="II-II q. 64 a. 1 arg. 3"><a name="41748"><span class= | |
| 2134 "ref">[41748] IIª-IIae q. 64 a. 1 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 2135 in lege divina non determinatur specialis poena nisi peccato. Sed | |
| 2136 occidenti ovem vel bovem alterius statuitur poena determinata in | |
| 2137 lege divina, ut patet Exod. XXII. Ergo occisio brutorum animalium | |
| 2138 est peccatum.</p> | |
| 2139 <p title="II-II q. 64 a. 1 s. c."><a name="41749"><span class= | |
| 2140 "ref">[41749] IIª-IIae q. 64 a. 1 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 2141 est quod Augustinus dicit, in I de Civ. Dei, <i>cum audimus, non | |
| 2142 occides, non accipimus hoc dictum esse de fructetis, quia nullus | |
| 2143 eis est sensus, nec de irrationalibus animalibus, quia nulla nobis | |
| 2144 ratione sociantur. Restat ergo ut de homine intelligamus quod | |
| 2145 dictum est, non occides</i>.</p> | |
| 2146 <p title="II-II q. 64 a. 1 co."><a name="41750"><span class= | |
| 2147 "ref">[41750] IIª-IIae q. 64 a. 1 co.</span></a> Respondeo | |
| 2148 dicendum quod nullus peccat ex hoc quod utitur re aliqua ad hoc ad | |
| 2149 quod est. In rerum autem ordine imperfectiora sunt propter | |
| 2150 perfectiora, sicut etiam in generationis via natura ab imperfectis | |
| 2151 ad perfecta procedit. Et inde est quod sicut in generatione hominis | |
| 2152 prius est vivum, deinde animal, ultimo autem homo; ita etiam ea | |
| 2153 quae tantum vivunt, ut plantae, sunt communiter propter omnia | |
| 2154 animalia, et animalia sunt propter hominem. Et ideo si homo utatur | |
| 2155 plantis ad utilitatem animalium, et animalibus ad utilitatem | |
| 2156 hominum, non est illicitum, ut etiam per philosophum patet, in I | |
| 2157 Polit. Inter alios autem usus maxime necessarius esse videtur ut | |
| 2158 animalia plantis utantur in cibum, et homines animalibus, quod sine | |
| 2159 mortificatione eorum fieri non potest. Et ideo licitum est et | |
| 2160 plantas mortificare in usum animalium, et animalia in usum hominum, | |
| 2161 ex ipsa ordinatione divina, dicitur enim Gen. I, <i>ecce, dedi | |
| 2162 vobis omnem herbam et universa ligna, ut sint vobis in escam et | |
| 2163 cunctis animantibus</i>. Et Gen. IX dicitur, <i>omne quod movetur | |
| 2164 et vivit, erit vobis in cibum</i>.</p> | |
| 2165 <p title="II-II q. 64 a. 1 ad 1"><a name="41751"><span class= | |
| 2166 "ref">[41751] IIª-IIae q. 64 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 2167 ergo dicendum quod ex ordinatione divina conservatur vita animalium | |
| 2168 et plantarum non propter seipsam, sed propter hominem. Unde ut | |
| 2169 Augustinus dicit, in I de Civ. Dei, <i>iustissima ordinatione | |
| 2170 creatoris et vita et mors eorum nostris usibus subditur</i>.</p> | |
| 2171 <p title="II-II q. 64 a. 1 ad 2"><a name="41752"><span class= | |
| 2172 "ref">[41752] IIª-IIae q. 64 a. 1 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 2173 dicendum quod animalia bruta et plantae non habent vitam | |
| 2174 rationalem, per quam a seipsis agantur, sed semper aguntur quasi ab | |
| 2175 alio, naturali quodam impulsu. Et hoc est signum quod sunt | |
| 2176 naturaliter serva, et aliorum usibus accommodata.</p> | |
| 2177 <p title="II-II q. 64 a. 1 ad 3"><a name="41753"><span class= | |
| 2178 "ref">[41753] IIª-IIae q. 64 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 2179 dicendum quod ille qui occidit bovem alterius peccat quidem, non | |
| 2180 quia occidit bovem, sed quia damnificat hominem in re sua. Unde non | |
| 2181 continetur sub peccato homicidii, sed sub peccato furti vel | |
| 2182 rapinae.</p> | |
| 2183 <br /> | |
| 2184 <div class="E">Articulus 2</div> | |
| 2185 <p title="II-II q. 64 a. 2 arg. 1"><a name="41754"><span class= | |
| 2186 "ref">[41754] IIª-IIae q. 64 a. 2 arg. 1</span></a> Ad | |
| 2187 secundum sic proceditur. Videtur quod non sit licitum occidere | |
| 2188 homines peccatores. Dominus enim, Matth. XIII, in parabola, | |
| 2189 prohibuit extirpare zizania, qui sunt filii nequam, ut ibidem | |
| 2190 dicitur. Sed omne quod est prohibitum a Deo est peccatum. Ergo | |
| 2191 occidere peccatorem est peccatum.</p> | |
| 2192 <p title="II-II q. 64 a. 2 arg. 2"><a name="41755"><span class= | |
| 2193 "ref">[41755] IIª-IIae q. 64 a. 2 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 2194 iustitia humana conformatur iustitiae divinae. Sed secundum divinam | |
| 2195 iustitiam peccatores ad poenitentiam reservantur, secundum illud | |
| 2196 Ezech. XVIII, <i>nolo mortem peccatoris, sed ut convertatur et | |
| 2197 vivat</i>. Ergo videtur esse omnino iniustum quod peccatores | |
| 2198 occidantur.</p> | |
| 2199 <p title="II-II q. 64 a. 2 arg. 3"><a name="41756"><span class= | |
| 2200 "ref">[41756] IIª-IIae q. 64 a. 2 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 2201 illud quod est secundum se malum nullo bono fine fieri licet, ut | |
| 2202 patet per Augustinum, in libro contra mendacium, et per | |
| 2203 philosophum, in II Ethic. Sed occidere hominem secundum se est | |
| 2204 malum, quia ad omnes homines debemus caritatem habere; amicos autem | |
| 2205 volumus vivere et esse, ut dicitur in IX Ethic. Ergo nullo modo | |
| 2206 licet hominem peccatorem interficere.</p> | |
| 2207 <p title="II-II q. 64 a. 2 s. c."><a name="41757"><span class= | |
| 2208 "ref">[41757] IIª-IIae q. 64 a. 2 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 2209 est quod dicitur Exod. XXII, <i>maleficos non patieris vivere</i>; | |
| 2210 et in Psalm., <i>in matutino interficiebam omnes peccatores | |
| 2211 terrae</i>.</p> | |
| 2212 <p title="II-II q. 64 a. 2 co."><a name="41758"><span class= | |
| 2213 "ref">[41758] IIª-IIae q. 64 a. 2 co.</span></a> Respondeo | |
| 2214 dicendum quod, sicut dictum est, licitum est occidere animalia | |
| 2215 bruta inquantum ordinantur naturaliter ad hominum usum, sicut | |
| 2216 imperfectum ordinatur ad perfectum. Omnis autem pars ordinatur ad | |
| 2217 totum ut imperfectum ad perfectum. Et ideo omnis pars naturaliter | |
| 2218 est propter totum. Et propter hoc videmus quod si saluti totius | |
| 2219 corporis humani expediat praecisio alicuius membri, puta cum est | |
| 2220 putridum et corruptivum aliorum, laudabiliter et salubriter | |
| 2221 abscinditur. Quaelibet autem persona singularis comparatur ad totam | |
| 2222 communitatem sicut pars ad totum. Et ideo si aliquis homo sit | |
| 2223 periculosus communitati et corruptivus ipsius propter aliquod | |
| 2224 peccatum, laudabiliter et salubriter occiditur, ut bonum commune | |
| 2225 conservetur, modicum enim fermentum totam massam corrumpit, ut | |
| 2226 dicitur I ad Cor. V.</p> | |
| 2227 <p title="II-II q. 64 a. 2 ad 1"><a name="41759"><span class= | |
| 2228 "ref">[41759] IIª-IIae q. 64 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 2229 ergo dicendum quod dominus abstinendum mandavit ab eradicatione | |
| 2230 zizaniorum ut tritico parceretur, idest bonis. Quod quidem fit | |
| 2231 quando non possunt occidi mali quin simul occidantur et boni, vel | |
| 2232 quia latent inter bonos; vel quia habent multos sequaces, ita quod | |
| 2233 sine bonorum periculo interfici non possunt; ut Augustinus dicit, | |
| 2234 contra Parmen. Unde dominus docet magis esse sinendum malos vivere, | |
| 2235 et ultionem reservandum usque ad extremum iudicium, quam quod boni | |
| 2236 simul occidantur. Quando vero ex occisione malorum non imminet | |
| 2237 periculum bonis, sed magis tutela et salus, tunc licite possunt | |
| 2238 mali occidi.</p> | |
| 2239 <p title="II-II q. 64 a. 2 ad 2"><a name="41760"><span class= | |
| 2240 "ref">[41760] IIª-IIae q. 64 a. 2 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 2241 dicendum quod Deus, secundum ordinem suae sapientiae, quandoque | |
| 2242 statim peccatores occidit, ad liberationem bonorum; quandoque autem | |
| 2243 eis poenitendi tempus concedit; secundum quod ipse novit suis | |
| 2244 electis expedire. Et hoc etiam humana iustitia imitatur pro posse, | |
| 2245 illos enim qui sunt perniciosi in alios, occidit; eos vero qui | |
| 2246 peccant aliis graviter non nocentes, ad poenitentiam reservat.</p> | |
| 2247 <p title="II-II q. 64 a. 2 ad 3"><a name="41761"><span class= | |
| 2248 "ref">[41761] IIª-IIae q. 64 a. 2 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 2249 dicendum quod homo peccando ab ordine rationis recedit, et ideo | |
| 2250 decidit a dignitate humana, prout scilicet homo est naturaliter | |
| 2251 liber et propter seipsum existens, et incidit quodammodo in | |
| 2252 servitutem bestiarum, ut scilicet de ipso ordinetur secundum quod | |
| 2253 est utile aliis; secundum illud Psalm., <i>homo, cum in honore | |
| 2254 esset, non intellexit, comparatus est iumentis insipientibus, et | |
| 2255 similis factus est illis</i>; et Prov. XI dicitur, <i>qui stultus | |
| 2256 est serviet sapienti</i>. Et ideo quamvis hominem in sua dignitate | |
| 2257 manentem occidere sit secundum se malum, tamen hominem peccatorem | |
| 2258 occidere potest esse bonum, sicut occidere bestiam, peior enim est | |
| 2259 malus homo bestia, et plus nocet, ut philosophus dicit, in I Polit. | |
| 2260 et in VII Ethic.</p> | |
| 2261 <br /> | |
| 2262 <div class="E">Articulus 3</div> | |
| 2263 <p title="II-II q. 64 a. 3 arg. 1"><a name="41762"><span class= | |
| 2264 "ref">[41762] IIª-IIae q. 64 a. 3 arg. 1</span></a> Ad tertium | |
| 2265 sic proceditur. Videtur quod occidere hominem peccatorem liceat | |
| 2266 privatae personae. In lege enim divina nihil illicitum mandatur. | |
| 2267 Sed Exod. XXXII praecepit Moyses, <i>occidat unusquisque proximum | |
| 2268 suum, fratrem et amicum suum</i>, pro peccato vituli conflatilis. | |
| 2269 Ergo etiam privatis personis licet peccatorem occidere.</p> | |
| 2270 <p title="II-II q. 64 a. 3 arg. 2"><a name="41763"><span class= | |
| 2271 "ref">[41763] IIª-IIae q. 64 a. 3 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 2272 homo propter peccatum bestiis comparatur, ut dictum est. Sed | |
| 2273 occidere bestiam sylvestrem, maxime nocentem, cuilibet privatae | |
| 2274 personae licet. Ergo, pari ratione, occidere hominem | |
| 2275 peccatorem.</p> | |
| 2276 <p title="II-II q. 64 a. 3 arg. 3"><a name="41764"><span class= | |
| 2277 "ref">[41764] IIª-IIae q. 64 a. 3 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 2278 laudabile est quod homo, etiam si sit privata persona, operetur | |
| 2279 quod est utile bono communi. Sed occisio maleficorum est utilis | |
| 2280 bono communi, ut dictum est. Ergo laudabile est si etiam privatae | |
| 2281 personae malefactores occidant.</p> | |
| 2282 <p title="II-II q. 64 a. 3 s. c."><a name="41765"><span class= | |
| 2283 "ref">[41765] IIª-IIae q. 64 a. 3 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 2284 est quod Augustinus dicit, in I de Civ. Dei, <i>qui sine aliqua | |
| 2285 publica administratione maleficum interfecerit, velut homicida | |
| 2286 iudicabitur, et tanto amplius quanto sibi potestatem a Deo non | |
| 2287 concessam usurpare non timuit</i>.</p> | |
| 2288 <p title="II-II q. 64 a. 3 co."><a name="41766"><span class= | |
| 2289 "ref">[41766] IIª-IIae q. 64 a. 3 co.</span></a> Respondeo | |
| 2290 dicendum quod, sicut dictum est, occidere malefactorem licitum est | |
| 2291 inquantum ordinatur ad salutem totius communitatis. Et ideo ad | |
| 2292 illum solum pertinet cui committitur cura communitatis | |
| 2293 conservandae, sicut ad medicum pertinet praecidere membrum putridum | |
| 2294 quando ei commissa fuerit cura salutis totius corporis. Cura autem | |
| 2295 communis boni commissa est principibus habentibus publicam | |
| 2296 auctoritatem. Et ideo eis solum licet malefactores occidere, non | |
| 2297 autem privatis personis.</p> | |
| 2298 <p title="II-II q. 64 a. 3 ad 1"><a name="41767"><span class= | |
| 2299 "ref">[41767] IIª-IIae q. 64 a. 3 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 2300 ergo dicendum quod ille aliquid facit cuius auctoritate fit, ut | |
| 2301 patet per Dionysium, XIII cap. Cael. Hier. Et ideo, ut Augustinus | |
| 2302 dicit, in I de Civ. Dei, <i>non ipse occidit qui ministerium debet | |
| 2303 iubenti sicut adminiculum gladius utenti</i>. Unde illi qui | |
| 2304 occiderunt proximos et amicos ex mandato domini, non hoc fecisse | |
| 2305 ipsi videntur, sed potius ille cuius auctoritate fecerunt, sicut et | |
| 2306 miles interficit hostem auctoritate principis, et minister latronem | |
| 2307 auctoritate iudicis.</p> | |
| 2308 <p title="II-II q. 64 a. 3 ad 2"><a name="41768"><span class= | |
| 2309 "ref">[41768] IIª-IIae q. 64 a. 3 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 2310 dicendum quod bestia naturaliter est distincta ab homine. Unde | |
| 2311 super hoc non requiritur aliquod iudicium an sit occidenda, si sit | |
| 2312 sylvestris. Si vero sit domestica, requiretur iudicium non propter | |
| 2313 ipsam, sed propter damnum domini. Sed homo peccator non est | |
| 2314 naturaliter distinctus ab hominibus iustis. Et ideo indiget publico | |
| 2315 iudicio, ut discernatur an sit occidendus propter communem | |
| 2316 salutem.</p> | |
| 2317 <p title="II-II q. 64 a. 3 ad 3"><a name="41769"><span class= | |
| 2318 "ref">[41769] IIª-IIae q. 64 a. 3 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 2319 dicendum quod facere aliquid ad utilitatem communem quod nulli | |
| 2320 nocet, hoc est licitum cuilibet privatae personae. Sed si sit cum | |
| 2321 nocumento alterius, hoc non debet fieri nisi secundum iudicium eius | |
| 2322 ad quem pertinet existimare quid sit subtrahendum partibus pro | |
| 2323 salute totius.</p> | |
| 2324 <br /> | |
| 2325 <div class="E">Articulus 4</div> | |
| 2326 <p title="II-II q. 64 a. 4 arg. 1"><a name="41770"><span class= | |
| 2327 "ref">[41770] IIª-IIae q. 64 a. 4 arg. 1</span></a> Ad quartum | |
| 2328 sic proceditur. Videtur quod occidere malefactores liceat clericis. | |
| 2329 Clerici enim praecipue debent implere quod apostolus dicit, I ad | |
| 2330 Cor. IV, <i>imitatores mei estote, sicut et ego Christi</i>, per | |
| 2331 quod nobis indicitur ut Deum et sanctos eius imitemur. Sed ipse | |
| 2332 Deus, quem colimus, occidit malefactores, secundum illud Psalm., | |
| 2333 <i>qui percussit Aegyptum cum primogenitis eorum</i>. Moyses etiam | |
| 2334 a Levitis fecit interfici viginti tria millia hominum propter | |
| 2335 adorationem vituli, ut habetur Exod. XXXII. Et Phinees, sacerdos, | |
| 2336 interfecit Israelitem coeuntem cum Madianitide, ut habetur Num. | |
| 2337 XXV. Samuel etiam interfecit Agag, regem Amalec; et Elias | |
| 2338 sacerdotes Baal; et Mathathias eum qui ad sacrificandum accesserat; | |
| 2339 et in novo testamento, Petrus Ananiam et Saphiram. Ergo videtur | |
| 2340 quod etiam clericis liceat occidere malefactores.</p> | |
| 2341 <p title="II-II q. 64 a. 4 arg. 2"><a name="41771"><span class= | |
| 2342 "ref">[41771] IIª-IIae q. 64 a. 4 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 2343 potestas spiritualis est maior quam temporalis, et Deo coniunctior. | |
| 2344 Sed potestas temporalis licite malefactores occidit tanquam Dei | |
| 2345 minister, ut dicitur Rom. XIII. Ergo multo magis clerici, qui sunt | |
| 2346 Dei ministri spiritualem potestatem habentes, licite possunt | |
| 2347 malefactores occidere.</p> | |
| 2348 <p title="II-II q. 64 a. 4 arg. 3"><a name="41772"><span class= | |
| 2349 "ref">[41772] IIª-IIae q. 64 a. 4 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 2350 quicumque licite suscipit aliquod officium, licite potest ea | |
| 2351 exercere quae ad officium illud pertinent. Sed officium principis | |
| 2352 terrae est malefactores occidere, ut dictum est. Ergo clerici qui | |
| 2353 sunt terrarum principes, licite possunt occidere malefactores.</p> | |
| 2354 <p title="II-II q. 64 a. 4 s. c."><a name="41773"><span class= | |
| 2355 "ref">[41773] IIª-IIae q. 64 a. 4 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 2356 est quod dicitur I ad Tim. III, <i>oportet episcopum sine crimine | |
| 2357 esse, non vinolentum, non percussorem</i>.</p> | |
| 2358 <p title="II-II q. 64 a. 4 co."><a name="41774"><span class= | |
| 2359 "ref">[41774] IIª-IIae q. 64 a. 4 co.</span></a> Respondeo | |
| 2360 dicendum quod non licet clericis occidere, duplici ratione. Primo | |
| 2361 quidem, quia sunt electi ad altaris ministerium, in quo | |
| 2362 repraesentatur passio Christi occisi, <i>qui cum percuteretur, non | |
| 2363 repercutiebat</i>, ut dicitur I Pet. II. Et ideo non competit ut | |
| 2364 clerici sint percussores aut occisores, debent enim ministri suum | |
| 2365 dominum imitari, secundum illud Eccli. X, <i>secundum iudicem | |
| 2366 populi, sic et ministri eius</i>. Alia ratio est quia clericis | |
| 2367 committitur ministerium novae legis, in qua non determinatur poena | |
| 2368 occisionis vel mutilationis corporalis. Et ideo, ut sint idonei | |
| 2369 ministri novi testamenti, debent a talibus abstinere.</p> | |
| 2370 <p title="II-II q. 64 a. 4 ad 1"><a name="41775"><span class= | |
| 2371 "ref">[41775] IIª-IIae q. 64 a. 4 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 2372 ergo dicendum quod Deus universaliter in omnibus operatur quae | |
| 2373 recta sunt, in unoquoque tamen secundum eius congruentiam. Et ideo | |
| 2374 unusquisque debet Deum imitari in hoc quod sibi specialiter | |
| 2375 congruit. Unde licet Deus corporaliter etiam malefactores occidat, | |
| 2376 non tamen oportet quod omnes in hoc eum imitentur. Petrus autem non | |
| 2377 propria auctoritate vel manu Ananiam et Saphiram interfecit, sed | |
| 2378 magis divinam sententiam de eorum morte promulgavit. Sacerdotes | |
| 2379 autem vel Levitae veteris testamenti erant ministri veteris legis, | |
| 2380 secundum quam poenae corporales infligebantur, et ideo etiam eis | |
| 2381 occidere propria manu congruebat.</p> | |
| 2382 <p title="II-II q. 64 a. 4 ad 2"><a name="41776"><span class= | |
| 2383 "ref">[41776] IIª-IIae q. 64 a. 4 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 2384 dicendum quod ministerium clericorum est in melioribus ordinatum | |
| 2385 quam sint corporales occisiones, scilicet in his quae pertinent ad | |
| 2386 salutem spiritualem. Et ideo non congruit eis quod minoribus se | |
| 2387 ingerant.</p> | |
| 2388 <p title="II-II q. 64 a. 4 ad 3"><a name="41777"><span class= | |
| 2389 "ref">[41777] IIª-IIae q. 64 a. 4 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 2390 dicendum quod praelati Ecclesiarum accipiunt officia principum | |
| 2391 terrae non ut ipsi iudicium sanguinis exerceant per seipsos, sed | |
| 2392 quod eorum auctoritate per alios exerceatur.</p> | |
| 2393 <br /> | |
| 2394 <div class="E">Articulus 5</div> | |
| 2395 <p title="II-II q. 64 a. 5 arg. 1"><a name="41778"><span class= | |
| 2396 "ref">[41778] IIª-IIae q. 64 a. 5 arg. 1</span></a> Ad quintum | |
| 2397 sic proceditur. Videtur quod alicui liceat seipsum occidere. | |
| 2398 Homicidium enim est peccatum inquantum iustitiae contrariatur. Sed | |
| 2399 nullus potest sibi ipsi iniustitiam facere, ut probatur in V Ethic. | |
| 2400 Ergo nullus peccat occidendo seipsum.</p> | |
| 2401 <p title="II-II q. 64 a. 5 arg. 2"><a name="41779"><span class= | |
| 2402 "ref">[41779] IIª-IIae q. 64 a. 5 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 2403 occidere malefactores licet habenti publicam potestatem. Sed | |
| 2404 quandoque ille qui habet publicam potestatem est malefactor. Ergo | |
| 2405 licet ei occidere seipsum.</p> | |
| 2406 <p title="II-II q. 64 a. 5 arg. 3"><a name="41780"><span class= | |
| 2407 "ref">[41780] IIª-IIae q. 64 a. 5 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 2408 licitum est quod aliquis spontanee minus periculum subeat ut maius | |
| 2409 periculum vitet, sicut licitum est quod aliquis etiam sibi ipsi | |
| 2410 amputet membrum putridum ut totum corpus salvetur. Sed quandoque | |
| 2411 aliquis per occisionem sui ipsius vitat maius malum, vel miseram | |
| 2412 vitam vel turpitudinem alicuius peccati. Ergo licet alicui occidere | |
| 2413 seipsum.</p> | |
| 2414 <p title="II-II q. 64 a. 5 arg. 4"><a name="41781"><span class= | |
| 2415 "ref">[41781] IIª-IIae q. 64 a. 5 arg. 4</span></a> Praeterea, | |
| 2416 Samson seipsum interfecit, ut habetur Iudic. XVI, qui tamen | |
| 2417 connumeratur inter sanctos, ut patet Heb. XI. Ergo licitum est | |
| 2418 alicui occidere seipsum.</p> | |
| 2419 <p title="II-II q. 64 a. 5 arg. 5"><a name="41782"><span class= | |
| 2420 "ref">[41782] IIª-IIae q. 64 a. 5 arg. 5</span></a> Praeterea, | |
| 2421 II Machab. XIV dicitur quod Razias quidam seipsum interfecit, | |
| 2422 eligens nobiliter mori potius quam <i>subditus fieri peccatoribus | |
| 2423 et contra natales suos iniuriis agi</i>. Sed nihil quod nobiliter | |
| 2424 fit et fortiter, est illicitum. Ergo occidere seipsum non est | |
| 2425 illicitum.</p> | |
| 2426 <p title="II-II q. 64 a. 5 s. c."><a name="41783"><span class= | |
| 2427 "ref">[41783] IIª-IIae q. 64 a. 5 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 2428 est quod Augustinus dicit, in I de Civ. Dei, <i>restat ut de homine | |
| 2429 intelligamus quod dictum est, non occides. Nec alterum ergo, nec | |
| 2430 te. Neque enim aliud quam hominem occidit qui seipsum | |
| 2431 occidit</i>.</p> | |
| 2432 <p title="II-II q. 64 a. 5 co."><a name="41784"><span class= | |
| 2433 "ref">[41784] IIª-IIae q. 64 a. 5 co.</span></a> Respondeo | |
| 2434 dicendum quod seipsum occidere est omnino illicitum triplici | |
| 2435 ratione. Primo quidem, quia naturaliter quaelibet res seipsam amat, | |
| 2436 et ad hoc pertinet quod quaelibet res naturaliter conservat se in | |
| 2437 esse et corrumpentibus resistit quantum potest. Et ideo quod | |
| 2438 aliquis seipsum occidat est contra inclinationem naturalem, et | |
| 2439 contra caritatem, qua quilibet debet seipsum diligere. Et ideo | |
| 2440 occisio sui ipsius semper est peccatum mortale, utpote contra | |
| 2441 naturalem legem et contra caritatem existens. Secundo, quia | |
| 2442 quaelibet pars id quod est, est totius. Quilibet autem homo est | |
| 2443 pars communitatis, et ita id quod est, est communitatis. Unde in | |
| 2444 hoc quod seipsum interficit, iniuriam communitati facit, ut patet | |
| 2445 per philosophum, in V Ethic. Tertio, quia vita est quoddam donum | |
| 2446 divinitus homini attributum, et eius potestati subiectum qui | |
| 2447 occidit et vivere facit. Et ideo qui seipsum vita privat in Deum | |
| 2448 peccat, sicut qui alienum servum interficit peccat in dominum cuius | |
| 2449 est servus; et sicut peccat ille qui usurpat sibi iudicium de re | |
| 2450 sibi non commissa. Ad solum enim Deum pertinet iudicium mortis et | |
| 2451 vitae, secundum illud Deut. XXXII, <i>ego occidam, et vivere | |
| 2452 faciam</i>.</p> | |
| 2453 <p title="II-II q. 64 a. 5 ad 1"><a name="41785"><span class= | |
| 2454 "ref">[41785] IIª-IIae q. 64 a. 5 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 2455 ergo dicendum quod homicidium est peccatum non solum quia | |
| 2456 contrariatur iustitiae, sed etiam quia contrariatur caritati quam | |
| 2457 habere debet aliquis ad seipsum. Et ex hac parte occisio sui ipsius | |
| 2458 est peccatum per comparationem ad seipsum. Per comparationem autem | |
| 2459 ad communitatem et ad Deum, habet rationem peccati etiam per | |
| 2460 oppositionem ad iustitiam.</p> | |
| 2461 <p title="II-II q. 64 a. 5 ad 2"><a name="41786"><span class= | |
| 2462 "ref">[41786] IIª-IIae q. 64 a. 5 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 2463 dicendum quod ille qui habet publicam potestatem potest licite | |
| 2464 malefactorem occidere per hoc quod potest de ipso iudicare. Nullus | |
| 2465 autem est iudex sui ipsius. Unde non licet habenti publicam | |
| 2466 potestatem seipsum occidere propter quodcumque peccatum. Licet | |
| 2467 tamen ei se committere iudicio aliorum.</p> | |
| 2468 <p title="II-II q. 64 a. 5 ad 3"><a name="41787"><span class= | |
| 2469 "ref">[41787] IIª-IIae q. 64 a. 5 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 2470 dicendum quod homo constituitur dominus sui ipsius per liberum | |
| 2471 arbitrium. Et ideo licite potest homo de seipso disponere quantum | |
| 2472 ad ea quae pertinent ad hanc vitam, quae hominis libero arbitrio | |
| 2473 regitur. Sed transitus de hac vita ad aliam feliciorem non subiacet | |
| 2474 libero arbitrio hominis, sed potestati divinae. Et ideo non licet | |
| 2475 homini seipsum interficere ut ad feliciorem transeat vitam. | |
| 2476 Similiter etiam nec ut miserias quaslibet praesentis vitae evadat. | |
| 2477 Quia ultimum malorum huius vitae et maxime terribile est mors, ut | |
| 2478 patet per philosophum, in III Ethic. Et ita inferre sibi mortem ad | |
| 2479 alias huius vitae miserias evadendas est maius malum assumere ad | |
| 2480 minoris mali vitationem. Similiter etiam non licet seipsum occidere | |
| 2481 propter aliquod peccatum commissum. Tum quia in hoc sibi maxime | |
| 2482 nocet quod sibi adimit necessarium poenitentiae tempus. Tum etiam | |
| 2483 quia malefactorem occidere non licet nisi per iudicium publicae | |
| 2484 potestatis. Similiter etiam non licet mulieri seipsam occidere ne | |
| 2485 ab alio corrumpatur. Quia non debet in se committere crimen | |
| 2486 maximum, quod est sui ipsius occisio, ut vitet minus crimen alienum | |
| 2487 (non enim est crimen mulieris per violentiam violatae, si consensus | |
| 2488 non adsit, quia non inquinatur corpus nisi de consensu mentis, ut | |
| 2489 Lucia dixit). Constat autem minus esse peccatum fornicationem vel | |
| 2490 adulterium quam homicidium, et praecipue sui ipsius, quod est | |
| 2491 gravissimum, quia sibi ipsi nocet, cui maximam dilectionem debet. | |
| 2492 Est etiam periculosissimum, quia non restat tempus ut per | |
| 2493 poenitentiam expietur. Similiter etiam nulli licet seipsum occidere | |
| 2494 ob timorem ne consentiat in peccatum. Quia <i>non sunt facienda | |
| 2495 mala ut veniant bona</i>, vel ut vitentur mala, praesertim minora | |
| 2496 et minus certa. Incertum enim est an aliquis in futurum consentiat | |
| 2497 in peccatum, potens est enim Deus hominem, quacumque tentatione | |
| 2498 superveniente, liberare a peccato.</p> | |
| 2499 <p title="II-II q. 64 a. 5 ad 4"><a name="41788"><span class= | |
| 2500 "ref">[41788] IIª-IIae q. 64 a. 5 ad 4</span></a> Ad quartum | |
| 2501 dicendum quod, sicut Augustinus dicit, in I de Civ. Dei, <i>nec | |
| 2502 Samson aliter excusatur quod seipsum cum hostibus ruina domus | |
| 2503 oppressit, nisi quia latenter spiritus hoc iusserat, qui per illum | |
| 2504 miracula faciebat</i>. Et eandem rationem assignat de quibusdam | |
| 2505 sanctis feminis quae tempore persecutionis seipsas occiderunt, | |
| 2506 quarum memoria in Ecclesia celebratur.</p> | |
| 2507 <p title="II-II q. 64 a. 5 ad 5"><a name="41789"><span class= | |
| 2508 "ref">[41789] IIª-IIae q. 64 a. 5 ad 5</span></a> Ad quintum | |
| 2509 dicendum quod ad fortitudinem pertinet quod aliquis ab alio mortem | |
| 2510 pati non refugiat propter bonum virtutis, et ut vitet peccatum. Sed | |
| 2511 quod aliquis sibi ipsi inferat mortem ut vitet mala poenalia, habet | |
| 2512 quidem quandam speciem fortitudinis, propter quod quidam seipsos | |
| 2513 interfecerunt aestimantes se fortiter agere, de quorum numero | |
| 2514 Razias fuit, non tamen est vera fortitudo, sed magis quaedam | |
| 2515 mollities animi non valentis mala poenalia sustinere, ut patet per | |
| 2516 philosophum, in III Ethic., et per Augustinum, in I de Civ. | |
| 2517 Dei.</p> | |
| 2518 <br /> | |
| 2519 <div class="E">Articulus 6</div> | |
| 2520 <p title="II-II q. 64 a. 6 arg. 1"><a name="41790"><span class= | |
| 2521 "ref">[41790] IIª-IIae q. 64 a. 6 arg. 1</span></a> Ad sextum | |
| 2522 sic proceditur. Videtur quod liceat in aliquo casu interficere | |
| 2523 innocentem. Divinus enim timor non manifestatur per peccatum, quin | |
| 2524 magis <i>timor domini expellit peccatum</i>, ut dicitur Eccli. I. | |
| 2525 Sed Abraham commendatus est quod timuerit dominum, quia voluit | |
| 2526 interficere filium innocentem. Ergo potest aliquis innocentem | |
| 2527 interficere sine peccato.</p> | |
| 2528 <p title="II-II q. 64 a. 6 arg. 2"><a name="41791"><span class= | |
| 2529 "ref">[41791] IIª-IIae q. 64 a. 6 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 2530 in genere peccatorum quae contra proximum committuntur, tanto | |
| 2531 videtur aliquid esse maius peccatum quanto maius nocumentum | |
| 2532 infertur ei in quem peccatur. Sed occisio plus nocet peccatori quam | |
| 2533 innocenti, qui de miseria huius vitae ad caelestem gloriam transit | |
| 2534 per mortem. Cum ergo liceat in aliquo casu peccatorem occidere, | |
| 2535 multo magis licet occidere innocentem vel iustum.</p> | |
| 2536 <p title="II-II q. 64 a. 6 arg. 3"><a name="41792"><span class= | |
| 2537 "ref">[41792] IIª-IIae q. 64 a. 6 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 2538 illud quod fit secundum ordinem iustitiae non est peccatum. Sed | |
| 2539 quandoque cogitur aliquis secundum ordinem iustitiae occidere | |
| 2540 innocentem, puta cum iudex, qui debet secundum allegata iudicare, | |
| 2541 condemnat ad mortem eum quem scit innocentem, per falsos testes | |
| 2542 convictum; et similiter minister qui iniuste condemnatum occidit | |
| 2543 obediens iudici. Ergo absque peccato potest aliquis occidere | |
| 2544 innocentem.</p> | |
| 2545 <p title="II-II q. 64 a. 6 s. c."><a name="41793"><span class= | |
| 2546 "ref">[41793] IIª-IIae q. 64 a. 6 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 2547 est quod dicitur Exod. XXIII, <i>innocentem et iustum non | |
| 2548 occides</i>.</p> | |
| 2549 <p title="II-II q. 64 a. 6 co."><a name="41794"><span class= | |
| 2550 "ref">[41794] IIª-IIae q. 64 a. 6 co.</span></a> Respondeo | |
| 2551 dicendum quod aliquis homo dupliciter considerari potest, uno modo, | |
| 2552 secundum se; alio modo, per comparationem ad aliud. Secundum se | |
| 2553 quidem considerando hominem, nullum occidere licet, quia in | |
| 2554 quolibet, etiam peccatore, debemus amare naturam, quam Deus fecit, | |
| 2555 quae per occisionem corrumpitur. Sed sicut supra dictum est, | |
| 2556 occisio peccatoris fit licita per comparationem ad bonum commune, | |
| 2557 quod per peccatum corrumpitur. Vita autem iustorum est conservativa | |
| 2558 et promotiva boni communis, quia ipsi sunt principalior pars | |
| 2559 multitudinis. Et ideo nullo modo licet occidere innocentem.</p> | |
| 2560 <p title="II-II q. 64 a. 6 ad 1"><a name="41795"><span class= | |
| 2561 "ref">[41795] IIª-IIae q. 64 a. 6 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 2562 ergo dicendum quod Deus habet dominium mortis et vitae, eius enim | |
| 2563 ordinatione moriuntur et peccatores et iusti. Et ideo ille qui | |
| 2564 mandato Dei occidit innocentem, talis non peccat, sicut nec Deus, | |
| 2565 cuius est executor, et ostenditur Deum timere, eius mandatis | |
| 2566 obediens.</p> | |
| 2567 <p title="II-II q. 64 a. 6 ad 2"><a name="41796"><span class= | |
| 2568 "ref">[41796] IIª-IIae q. 64 a. 6 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 2569 dicendum quod in pensanda gravitate peccati magis est considerandum | |
| 2570 illud quod est per se quam illud quod est per accidens. Unde ille | |
| 2571 qui occidit iustum gravius peccat quam ille qui occidit peccatorem. | |
| 2572 Primo quidem, quia nocet ei quem plus debet diligere, et ita magis | |
| 2573 contra caritatem agit. Secundo, quia iniuriam infert ei qui est | |
| 2574 minus dignus, et ita magis contra iustitiam agit. Tertio, quia | |
| 2575 privat communitatem maiori bono. Quarto, quia magis Deum contemnit, | |
| 2576 secundum illud Luc. X, <i>qui vos spernit, me spernit</i>. Quod | |
| 2577 autem iustus occisus ad gloriam perducatur a Deo, per accidens se | |
| 2578 habet ad occisionem.</p> | |
| 2579 <p title="II-II q. 64 a. 6 ad 3"><a name="41797"><span class= | |
| 2580 "ref">[41797] IIª-IIae q. 64 a. 6 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 2581 dicendum quod iudex, si scit aliquem esse innocentem qui falsis | |
| 2582 testibus convincitur, debet diligentius examinare testes, ut | |
| 2583 inveniat occasionem liberandi innoxium, sicut Daniel fecit. Si | |
| 2584 autem hoc non potest, debet eum ad superiorem remittere iudicandum. | |
| 2585 Si autem nec hoc potest, non peccat secundum allegata sententiam | |
| 2586 ferens, quia non ipse occidit innocentem, sed illi qui eum asserunt | |
| 2587 nocentem. Minister autem iudicis condemnantis innocentem, si | |
| 2588 sententia intolerabilem errorem contineat, non debet obedire, alias | |
| 2589 excusarentur carnifices qui martyres occiderunt. Si vero non | |
| 2590 contineat manifestam iniustitiam, non peccat praeceptum exequendo, | |
| 2591 quia ipse non habet discutere superioris sententiam; nec ipse | |
| 2592 occidit innocentem, sed iudex, cui ministerium adhibet.</p> | |
| 2593 <br /> | |
| 2594 <div class="E">Articulus 7</div> | |
| 2595 <p title="II-II q. 64 a. 7 arg. 1"><a name="41798"><span class= | |
| 2596 "ref">[41798] IIª-IIae q. 64 a. 7 arg. 1</span></a> Ad | |
| 2597 septimum sic proceditur. Videtur quod nulli liceat occidere aliquem | |
| 2598 se defendendo. Dicit enim Augustinus, ad Publicolam, <i>de | |
| 2599 occidendis hominibus ne ab eis quisquam occidatur, non mihi placet | |
| 2600 consilium, nisi forte sit miles, aut publica functione teneatur, ut | |
| 2601 non pro se hoc faciat sed pro aliis, accepta legitima potestate, si | |
| 2602 eius congruat personae</i>. Sed ille qui se defendendo occidit | |
| 2603 aliquem, ad hoc eum occidit ne ipse ab eo occidatur. Ergo hoc | |
| 2604 videtur esse illicitum.</p> | |
| 2605 <p title="II-II q. 64 a. 7 arg. 2"><a name="41799"><span class= | |
| 2606 "ref">[41799] IIª-IIae q. 64 a. 7 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 2607 in I de Lib. Arb. dicitur, <i>quomodo apud divinam providentiam a | |
| 2608 peccato liberi sunt qui pro his rebus quas contemni oportet, humana | |
| 2609 caede polluti sunt?</i> Eas autem res dicit esse contemnendas quas | |
| 2610 homines inviti amittere possunt, ut ex praemissis patet. Horum | |
| 2611 autem est vita corporalis. Ergo pro conservanda vita corporali | |
| 2612 nulli licitum est hominem occidere.</p> | |
| 2613 <p title="II-II q. 64 a. 7 arg. 3"><a name="41800"><span class= | |
| 2614 "ref">[41800] IIª-IIae q. 64 a. 7 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 2615 Nicolaus Papa dicit, et habetur in decretis, dist. l, <i>de | |
| 2616 clericis pro quibus consuluisti, scilicet qui se defendendo Paganum | |
| 2617 occiderunt, si postea per poenitentiam possent ad pristinum statum | |
| 2618 redire aut ad altiorem ascendere, scito nos nullam occasionem dare, | |
| 2619 nec ullam tribuere licentiam eis quemlibet hominem quolibet modo | |
| 2620 occidendi</i>. Sed ad praecepta moralia servanda tenentur | |
| 2621 communiter clerici et laici. Ergo etiam laicis non est licitum | |
| 2622 occidere aliquem se defendendo.</p> | |
| 2623 <p title="II-II q. 64 a. 7 arg. 4"><a name="41801"><span class= | |
| 2624 "ref">[41801] IIª-IIae q. 64 a. 7 arg. 4</span></a> Praeterea, | |
| 2625 homicidium est gravius peccatum quam simplex fornicatio vel | |
| 2626 adulterium. Sed nulli licet committere simplicem fornicationem vel | |
| 2627 adulterium, vel quodcumque aliud peccatum mortale, pro | |
| 2628 conservatione propriae vitae, quia vita spiritualis praeferenda est | |
| 2629 corporali. Ergo nulli licet, defendendo seipsum, alium occidere ut | |
| 2630 propriam vitam conservet.</p> | |
| 2631 <p title="II-II q. 64 a. 7 arg. 5"><a name="41802"><span class= | |
| 2632 "ref">[41802] IIª-IIae q. 64 a. 7 arg. 5</span></a> Praeterea, | |
| 2633 si arbor est mala, et fructus, ut dicitur Matth. VII. Sed ipsa | |
| 2634 defensio sui videtur esse illicita, secundum illud Rom. XII, <i>non | |
| 2635 vos defendentes, carissimi</i>. Ergo et occisio hominis exinde | |
| 2636 procedens est illicita.</p> | |
| 2637 <p title="II-II q. 64 a. 7 s. c."><a name="41803"><span class= | |
| 2638 "ref">[41803] IIª-IIae q. 64 a. 7 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 2639 est quod Exod. XXII dicitur, <i>si effringens fur domum sive | |
| 2640 suffodiens fuerit inventus, et, accepto vulnere, mortuus fuerit, | |
| 2641 percussor non erit reus sanguinis</i>. Sed multo magis licitum est | |
| 2642 defendere propriam vitam quam propriam domum. Ergo etiam si aliquis | |
| 2643 occidat aliquem pro defensione vitae suae, non erit reus | |
| 2644 homicidii.</p> | |
| 2645 <p title="II-II q. 64 a. 7 co."><a name="41804"><span class= | |
| 2646 "ref">[41804] IIª-IIae q. 64 a. 7 co.</span></a> Respondeo | |
| 2647 dicendum quod nihil prohibet unius actus esse duos effectus, quorum | |
| 2648 alter solum sit in intentione, alius vero sit praeter intentionem. | |
| 2649 Morales autem actus recipiunt speciem secundum id quod intenditur, | |
| 2650 non autem ab eo quod est praeter intentionem, cum sit per accidens, | |
| 2651 ut ex supradictis patet. Ex actu igitur alicuius seipsum | |
| 2652 defendentis duplex effectus sequi potest, unus quidem conservatio | |
| 2653 propriae vitae; alius autem occisio invadentis. Actus igitur | |
| 2654 huiusmodi ex hoc quod intenditur conservatio propriae vitae, non | |
| 2655 habet rationem illiciti, cum hoc sit cuilibet naturale quod se | |
| 2656 conservet in esse quantum potest. Potest tamen aliquis actus ex | |
| 2657 bona intentione proveniens illicitus reddi si non sit | |
| 2658 proportionatus fini. Et ideo si aliquis ad defendendum propriam | |
| 2659 vitam utatur maiori violentia quam oporteat, erit illicitum. Si | |
| 2660 vero moderate violentiam repellat, erit licita defensio, nam | |
| 2661 secundum iura, <i>vim vi repellere licet cum moderamine inculpatae | |
| 2662 tutelae</i>. Nec est necessarium ad salutem ut homo actum moderatae | |
| 2663 tutelae praetermittat ad evitandum occisionem alterius, quia plus | |
| 2664 tenetur homo vitae suae providere quam vitae alienae. Sed quia | |
| 2665 occidere hominem non licet nisi publica auctoritate propter bonum | |
| 2666 commune, ut ex supradictis patet; illicitum est quod homo intendat | |
| 2667 occidere hominem ut seipsum defendat, nisi ei qui habet publicam | |
| 2668 auctoritatem, qui, intendens hominem occidere ad sui defensionem, | |
| 2669 refert hoc ad publicum bonum, ut patet in milite pugnante contra | |
| 2670 hostes, et in ministro iudicis pugnante contra latrones. Quamvis et | |
| 2671 isti etiam peccent si privata libidine moveantur.</p> | |
| 2672 <p title="II-II q. 64 a. 7 ad 1"><a name="41805"><span class= | |
| 2673 "ref">[41805] IIª-IIae q. 64 a. 7 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 2674 ergo dicendum quod auctoritas Augustini intelligenda est in eo casu | |
| 2675 quo quis intendit occidere hominem ut seipsum a morte liberet.</p> | |
| 2676 <p title="II-II q. 64 a. 7 ad 2"><a name="41806"><span class= | |
| 2677 "ref">[41806] IIª-IIae q. 64 a. 7 ad 2</span></a> In quo etiam | |
| 2678 casu intelligitur auctoritas inducta ex libro de libero arbitrio. | |
| 2679 Unde signanter dicitur, pro his rebus, in quo designatur intentio. | |
| 2680 Et per hoc patet responsio ad secundum.</p> | |
| 2681 <p title="II-II q. 64 a. 7 ad 3"><a name="41807"><span class= | |
| 2682 "ref">[41807] IIª-IIae q. 64 a. 7 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 2683 dicendum quod irregularitas consequitur actum homicidii etiam si | |
| 2684 sit absque peccato, ut patet in iudice qui iuste aliquem condemnat | |
| 2685 ad mortem. Et propter hoc clericus, etiam si se defendendo | |
| 2686 interficiat aliquem, irregularis est, quamvis non intendat | |
| 2687 occidere, sed seipsum defendere.</p> | |
| 2688 <p title="II-II q. 64 a. 7 ad 4"><a name="41808"><span class= | |
| 2689 "ref">[41808] IIª-IIae q. 64 a. 7 ad 4</span></a> Ad quartum | |
| 2690 dicendum quod actus fornicationis vel adulterii non ordinatur ad | |
| 2691 conservationem propriae vitae ex necessitate, sicut actus ex quo | |
| 2692 quandoque sequitur homicidium.</p> | |
| 2693 <p title="II-II q. 64 a. 7 ad 5"><a name="41809"><span class= | |
| 2694 "ref">[41809] IIª-IIae q. 64 a. 7 ad 5</span></a> Ad quintum | |
| 2695 dicendum quod ibi prohibetur defensio quae est cum livore | |
| 2696 vindictae. Unde Glossa dicit, <i>non vos defendentes, idest, non | |
| 2697 sitis referientes adversarios</i>.</p> | |
| 2698 <br /> | |
| 2699 <div class="E">Articulus 8</div> | |
| 2700 <p title="II-II q. 64 a. 8 arg. 1"><a name="41810"><span class= | |
| 2701 "ref">[41810] IIª-IIae q. 64 a. 8 arg. 1</span></a> Ad octavum | |
| 2702 sic proceditur. Videtur quod aliquis casualiter occidens hominem | |
| 2703 incurrat homicidii reatum. Legitur enim Gen. IV quod Lamech, | |
| 2704 credens interficere bestiam, interfecit hominem, et reputatum est | |
| 2705 ei ad homicidium. Ergo reatum homicidii incurrit qui casualiter | |
| 2706 hominem occidit.</p> | |
| 2707 <p title="II-II q. 64 a. 8 arg. 2"><a name="41811"><span class= | |
| 2708 "ref">[41811] IIª-IIae q. 64 a. 8 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 2709 Exod. XXI dicitur quod <i>si quis percusserit mulierem praegnantem | |
| 2710 et aborsum fecerit, si mors eius fuerit subsecuta, reddet animam | |
| 2711 pro anima</i>. Sed hoc potest fieri absque intentione occisionis. | |
| 2712 Ergo homicidium casuale habet homicidii reatum.</p> | |
| 2713 <p title="II-II q. 64 a. 8 arg. 3"><a name="41812"><span class= | |
| 2714 "ref">[41812] IIª-IIae q. 64 a. 8 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 2715 in decretis, dist. l, inducuntur plures canones in quibus casualia | |
| 2716 homicidia puniuntur. Sed poena non debetur nisi culpae. Ergo ille | |
| 2717 qui casualiter occidit hominem, incurrit homicidii culpam.</p> | |
| 2718 <p title="II-II q. 64 a. 8 s. c."><a name="41813"><span class= | |
| 2719 "ref">[41813] IIª-IIae q. 64 a. 8 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 2720 est quod Augustinus dicit, ad Publicolam, <i>absit ut ea quae | |
| 2721 propter bonum ac licitum facimus, si quid per haec, praeter nostram | |
| 2722 voluntatem, cuiquam mali acciderit, nobis imputetur</i>. Sed | |
| 2723 contingit quandoque ut propter bonum aliquid facientibus homicidium | |
| 2724 consequatur casualiter. Ergo non imputatur facienti ad culpam.</p> | |
| 2725 <p title="II-II q. 64 a. 8 co."><a name="41814"><span class= | |
| 2726 "ref">[41814] IIª-IIae q. 64 a. 8 co.</span></a> Respondeo | |
| 2727 dicendum quod, secundum philosophum, in II Physic., casus est causa | |
| 2728 agens praeter intentionem. Et ideo ea quae casualia sunt, | |
| 2729 simpliciter loquendo, non sunt intenta neque voluntaria. Et quia | |
| 2730 omne peccatum est voluntarium, secundum Augustinum, consequens est | |
| 2731 quod casualia, inquantum huiusmodi, non sunt peccata. Contingit | |
| 2732 tamen id quod non est actu et per se volitum vel intentum, esse per | |
| 2733 accidens volitum et intentum, secundum quod causa per accidens | |
| 2734 dicitur removens prohibens. Unde ille qui non removet ea ex quibus | |
| 2735 sequitur homicidium, si debeat removere, erit quodammodo homicidium | |
| 2736 voluntarium. Hoc autem contingit dupliciter, uno modo, quando dans | |
| 2737 operam rebus illicitis, quas vitare debebat, homicidium incurrit; | |
| 2738 alio modo, quando non adhibet debitam sollicitudinem. Et ideo | |
| 2739 secundum iura, si aliquis det operam rei licitae, debitam | |
| 2740 diligentiam adhibens, et ex hoc homicidium sequatur, non incurrit | |
| 2741 homicidii reatum, si vero det operam rei illicitae, vel etiam det | |
| 2742 operam rei licitae non adhibens diligentiam debitam, non evadit | |
| 2743 homicidii reatum si ex eius opere mors hominis consequatur.</p> | |
| 2744 <p title="II-II q. 64 a. 8 ad 1"><a name="41815"><span class= | |
| 2745 "ref">[41815] IIª-IIae q. 64 a. 8 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 2746 ergo dicendum quod Lamech non adhibuit sufficientem diligentiam ad | |
| 2747 homicidium vitandum, et ideo reatum homicidii non evasit.</p> | |
| 2748 <p title="II-II q. 64 a. 8 ad 2"><a name="41816"><span class= | |
| 2749 "ref">[41816] IIª-IIae q. 64 a. 8 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 2750 dicendum quod ille qui percutit mulierem praegnantem dat operam rei | |
| 2751 illicitae. Et ideo si sequatur mors vel mulieris vel puerperii | |
| 2752 animati, non effugiet homicidii crimen, praecipue cum ex tali | |
| 2753 percussione in promptu sit quod mors sequatur.</p> | |
| 2754 <p title="II-II q. 64 a. 8 ad 3"><a name="41817"><span class= | |
| 2755 "ref">[41817] IIª-IIae q. 64 a. 8 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 2756 dicendum quod secundum canones imponitur poena his qui casualiter | |
| 2757 occidunt dantes operam rei illicitae, vel non adhibentes | |
| 2758 diligentiam debitam.</p> | |
| 2759 <br /> | |
| 2760 <div class="D">Quaestio 65</div> | |
| 2761 <div class="G">Prooemium</div> | |
| 2762 <p title="II-II q. 65 pr."><a name="41818"><span class= | |
| 2763 "ref">[41818] IIª-IIae q. 65 pr.</span></a> Deinde | |
| 2764 considerandum est de peccatis aliarum iniuriarum quae in personam | |
| 2765 committuntur. Et circa hoc quaeruntur quatuor. Primo, de | |
| 2766 mutilatione membrorum. Secundo, de verberatione. Tertio, de | |
| 2767 incarceratione. Quarto, utrum peccatum huiusmodi iniuriarum | |
| 2768 aggravetur ex hoc quod committitur in personam coniunctam | |
| 2769 aliis.</p> | |
| 2770 <br /> | |
| 2771 <div class="E">Articulus 1</div> | |
| 2772 <p title="II-II q. 65 a. 1 arg. 1"><a name="41819"><span class= | |
| 2773 "ref">[41819] IIª-IIae q. 65 a. 1 arg. 1</span></a> Ad primum | |
| 2774 sic proceditur. Videtur quod mutilare aliquem membro in nullo casu | |
| 2775 possit esse licitum. Damascenus enim dicit, in II libro, quod | |
| 2776 peccatum committitur per hoc quod receditur <i>ab eo quod est | |
| 2777 secundum naturam in id quod est contra naturam</i>. Sed secundum | |
| 2778 naturam a Deo institutam est quod corpus hominis sit integrum | |
| 2779 membris; contra naturam autem est quod sit membro diminutum. Ergo | |
| 2780 mutilare aliquem membro semper videtur esse peccatum.</p> | |
| 2781 <p title="II-II q. 65 a. 1 arg. 2"><a name="41820"><span class= | |
| 2782 "ref">[41820] IIª-IIae q. 65 a. 1 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 2783 sicut se habet tota anima ad totum corpus, ita se habent partes | |
| 2784 animae ad partes corporis, ut dicitur in II de anima. Sed non licet | |
| 2785 aliquem privare anima occidendo ipsum, nisi publica potestate. Ergo | |
| 2786 etiam non licet aliquem mutilare membro, nisi forte secundum | |
| 2787 publicam potestatem.</p> | |
| 2788 <p title="II-II q. 65 a. 1 arg. 3"><a name="41821"><span class= | |
| 2789 "ref">[41821] IIª-IIae q. 65 a. 1 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 2790 salus animae praeferenda est saluti corporali. Sed non licet | |
| 2791 aliquem mutilare se membro propter salutem animae, puniuntur enim | |
| 2792 secundum statuta Nicaeni Concilii qui se castraverunt propter | |
| 2793 castitatem servandam. Ergo propter nullam aliam causam licet | |
| 2794 aliquem membro mutilare.</p> | |
| 2795 <p title="II-II q. 65 a. 1 s. c."><a name="41822"><span class= | |
| 2796 "ref">[41822] IIª-IIae q. 65 a. 1 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 2797 est quod dicitur Exod. XXI, <i>oculum pro oculo, dentem pro dente, | |
| 2798 manum pro manu, pedem pro pede</i>.</p> | |
| 2799 <p title="II-II q. 65 a. 1 co."><a name="41823"><span class= | |
| 2800 "ref">[41823] IIª-IIae q. 65 a. 1 co.</span></a> Respondeo | |
| 2801 dicendum quod cum membrum aliquod sit pars totius humani corporis, | |
| 2802 est propter totum, sicut imperfectum propter perfectum. Unde | |
| 2803 disponendum est de membro humani corporis secundum quod expedit | |
| 2804 toti. Membrum autem humani corporis per se quidem utile est ad | |
| 2805 bonum totius corporis, per accidens tamen potest contingere quod | |
| 2806 sit nocivum, puta cum membrum putridum est totius corporis | |
| 2807 corruptivum. Si ergo membrum sanum fuerit et in sua naturali | |
| 2808 dispositione consistens, non potest praecidi absque totius hominis | |
| 2809 detrimento. Sed quia ipse totus homo ordinatur ut ad finem ad totam | |
| 2810 communitatem cuius est pars, ut supra dictum est; potest contingere | |
| 2811 quod abscisio membri, etsi vergat in detrimentum totius corporis, | |
| 2812 ordinatur tamen ad bonum communitatis, inquantum alicui infertur in | |
| 2813 poenam ad cohibitionem peccatorum. Et ideo sicut per publicam | |
| 2814 potestatem aliquis licite privatur totaliter vita propter aliquas | |
| 2815 maiores culpas, ita etiam privatur membro propter aliquas culpas | |
| 2816 minores. Hoc autem non est licitum alicui privatae personae, etiam | |
| 2817 volente illo cuius est membrum, quia per hoc fit iniuria | |
| 2818 communitati, cuius est ipse homo et omnes partes eius. Si vero | |
| 2819 membrum propter putredinem sit totius corporis corruptivum, tunc | |
| 2820 licitum est, de voluntate eius cuius est membrum, putridum membrum | |
| 2821 praescindere propter salutem totius corporis, quia unicuique | |
| 2822 commissa est cura propriae salutis. Et eadem ratio est si fiat | |
| 2823 voluntate eius ad quem pertinet curare de salute eius qui habet | |
| 2824 membrum corruptum. Aliter autem aliquem membro mutilare est omnino | |
| 2825 illicitum.</p> | |
| 2826 <p title="II-II q. 65 a. 1 ad 1"><a name="41824"><span class= | |
| 2827 "ref">[41824] IIª-IIae q. 65 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 2828 ergo dicendum quod nihil prohibet id quod est contra particularem | |
| 2829 naturam esse secundum naturam universalem, sicut mors et corruptio | |
| 2830 in rebus naturalibus est contra particularem naturam eius quod | |
| 2831 corrumpitur, cum tamen sit secundum naturam universalem. Et | |
| 2832 similiter mutilare aliquem membro, etsi sit contra naturam | |
| 2833 particularem corporis eius qui mutilatur, est tamen secundum | |
| 2834 naturalem rationem in comparatione ad bonum commune.</p> | |
| 2835 <p title="II-II q. 65 a. 1 ad 2"><a name="41825"><span class= | |
| 2836 "ref">[41825] IIª-IIae q. 65 a. 1 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 2837 dicendum quod totius hominis vita non ordinatur ad aliquid proprium | |
| 2838 ipsius hominis, sed ad ipsam potius omnia quae sunt hominis | |
| 2839 ordinantur. Et ideo privare aliquem vita in nullo casu pertinet ad | |
| 2840 aliquem nisi ad publicam potestatem, cui committitur procuratio | |
| 2841 boni communis. Sed praecisio membri potest ordinari ad propriam | |
| 2842 salutem unius hominis. Et ideo in aliquo casu potest ad ipsum | |
| 2843 pertinere.</p> | |
| 2844 <p title="II-II q. 65 a. 1 ad 3"><a name="41826"><span class= | |
| 2845 "ref">[41826] IIª-IIae q. 65 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 2846 dicendum quod membrum non est praecidendum propter corporalem | |
| 2847 salutem totius nisi quando aliter toti subveniri non potest. Saluti | |
| 2848 autem spirituali semper potest aliter subveniri quam per membri | |
| 2849 praecisionem, quia peccatum subiacet voluntati. Et ideo in nullo | |
| 2850 casu licet membrum praecidere propter quodcumque peccatum vitandum. | |
| 2851 Unde Chrysostomus, exponens illud Matth. XIX, <i>sunt eunuchi qui | |
| 2852 seipsos castraverunt propter regnum caelorum, dicit, non membrorum | |
| 2853 abscisionem, sed malarum cogitationum interemptionem. Maledictioni | |
| 2854 enim est obnoxius qui membrum abscidit, etenim quae homicidarum | |
| 2855 sunt talis praesumit</i>. Et postea subdit, <i>neque concupiscentia | |
| 2856 mansuetior ita fit, sed molestior. Aliunde enim habet fontes sperma | |
| 2857 quod in nobis est, et praecipue a proposito incontinenti et mente | |
| 2858 negligente, nec ita abscisio membri comprimit tentationes, ut | |
| 2859 cogitationis frenum</i>.</p> | |
| 2860 <br /> | |
| 2861 <div class="E">Articulus 2</div> | |
| 2862 <p title="II-II q. 65 a. 2 arg. 1"><a name="41827"><span class= | |
| 2863 "ref">[41827] IIª-IIae q. 65 a. 2 arg. 1</span></a> Ad | |
| 2864 secundum sic proceditur. Videtur quod non liceat patribus verberare | |
| 2865 filios, aut dominis servos. Dicit enim apostolus, ad Ephes. VI, | |
| 2866 <i>vos, patres, nolite ad iracundiam provocare filios vestros</i>. | |
| 2867 Et infra subdit, <i>et vos, domini, eadem facite servis, | |
| 2868 remittentes minas</i>. Sed propter verbera aliqui ad iracundiam | |
| 2869 provocantur. Sunt etiam minis graviora. Ergo neque patres filios, | |
| 2870 neque domini servos debent verberare.</p> | |
| 2871 <p title="II-II q. 65 a. 2 arg. 2"><a name="41828"><span class= | |
| 2872 "ref">[41828] IIª-IIae q. 65 a. 2 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 2873 philosophus dicit, in X Ethic., quod <i>sermo paternus habet solum | |
| 2874 monitionem, non autem coactionem</i>. Sed quaedam coactio est per | |
| 2875 verbera. Ergo parentibus non licet filios verberare.</p> | |
| 2876 <p title="II-II q. 65 a. 2 arg. 3"><a name="41829"><span class= | |
| 2877 "ref">[41829] IIª-IIae q. 65 a. 2 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 2878 unicuique licet alteri disciplinam impendere, hoc enim pertinet ad | |
| 2879 eleemosynas spirituales, ut supra dictum est. Si ergo parentibus | |
| 2880 licet propter disciplinam filios verberare, pari ratione cuilibet | |
| 2881 licebit quemlibet verberare. Quod patet esse falsum. Ergo et | |
| 2882 primum.</p> | |
| 2883 <p title="II-II q. 65 a. 2 s. c."><a name="41830"><span class= | |
| 2884 "ref">[41830] IIª-IIae q. 65 a. 2 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 2885 est quod dicitur Prov. XIII, <i>qui parcit virgae, odit filium | |
| 2886 suum</i>; et infra XXIII, <i>noli subtrahere a puero disciplinam. | |
| 2887 Si enim percusseris eum virga, non morietur, tu virga percuties | |
| 2888 eum, et animam eius de Inferno liberabis</i>. Et Eccli. XXXIII | |
| 2889 dicitur, <i>servo malevolo tortura et compedes</i>.</p> | |
| 2890 <p title="II-II q. 65 a. 2 co."><a name="41831"><span class= | |
| 2891 "ref">[41831] IIª-IIae q. 65 a. 2 co.</span></a> Respondeo | |
| 2892 dicendum quod per verberationem nocumentum quoddam infertur corpori | |
| 2893 eius qui verberatur, aliter tamen quam in mutilatione, nam | |
| 2894 mutilatio tollit corporis integritatem, verberatio vero tantummodo | |
| 2895 afficit sensum dolore. Unde multo minus nocumentum est quam membri | |
| 2896 mutilatio. Nocumentum autem inferre alicui non licet nisi per modum | |
| 2897 poenae propter iustitiam. Nullus autem iuste punit aliquem nisi sit | |
| 2898 eius ditioni subiectus. Et ideo verberare aliquem non licet nisi | |
| 2899 habenti potestatem aliquam super illum qui verberatur. Et quia | |
| 2900 filius subditur potestati patris, et servus potestati domini, | |
| 2901 licite potest verberare pater filium et dominus servum, causa | |
| 2902 correctionis et disciplinae.</p> | |
| 2903 <p title="II-II q. 65 a. 2 ad 1"><a name="41832"><span class= | |
| 2904 "ref">[41832] IIª-IIae q. 65 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 2905 ergo dicendum quod, cum ira sit appetitus vindictae, praecipue | |
| 2906 concitatur ira cum aliquis se reputat laesum iniuste, ut patet per | |
| 2907 philosophum, in II Rhet. Et ideo per hoc quod patribus interdicitur | |
| 2908 ne filios ad iracundiam provocent, non prohibetur quin filios | |
| 2909 verberent causa disciplinae, sed quod non immoderate eos affligant | |
| 2910 verberibus. Quod vero inducitur dominis quod remittant minas, | |
| 2911 potest dupliciter intelligi. Uno modo, ut remisse minis utantur, | |
| 2912 quod pertinet ad moderationem disciplinae. Alio modo, ut aliquis | |
| 2913 non semper impleat quod comminatus est, quod pertinet ad hoc quod | |
| 2914 iudicium quo quis comminatus est poenam, quandoque per remissionis | |
| 2915 misericordiam temperetur.</p> | |
| 2916 <p title="II-II q. 65 a. 2 ad 2"><a name="41833"><span class= | |
| 2917 "ref">[41833] IIª-IIae q. 65 a. 2 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 2918 dicendum quod maior potestas maiorem debet habere coactionem. Sicut | |
| 2919 autem civitas est perfecta communitas, ita princeps civitatis habet | |
| 2920 perfectam potestatem coercendi, et ideo potest infligere poenas | |
| 2921 irreparabiles, scilicet occisionis vel mutilationis. Pater autem et | |
| 2922 dominus, qui praesunt familiae domesticae, quae est imperfecta | |
| 2923 communitas, habent imperfectam potestatem coercendi secundum | |
| 2924 leviores poenas, quae non inferunt irreparabile nocumentum. Et | |
| 2925 huiusmodi est verberatio.</p> | |
| 2926 <p title="II-II q. 65 a. 2 ad 3"><a name="41834"><span class= | |
| 2927 "ref">[41834] IIª-IIae q. 65 a. 2 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 2928 dicendum quod exhibere disciplinam volenti cuilibet licet. Sed | |
| 2929 disciplinam nolenti adhibere est solum eius cui alterius cura | |
| 2930 committitur. Et ad hoc pertinet aliquem verberibus castigare.</p> | |
| 2931 <br /> | |
| 2932 <div class="E">Articulus 3</div> | |
| 2933 <p title="II-II q. 65 a. 3 arg. 1"><a name="41835"><span class= | |
| 2934 "ref">[41835] IIª-IIae q. 65 a. 3 arg. 1</span></a> Ad tertium | |
| 2935 sic proceditur. Videtur quod non liceat aliquem hominem | |
| 2936 incarcerare. Actus enim est malus ex genere qui cadit supra | |
| 2937 indebitam materiam, ut supra dictum est. Sed homo, habens naturalem | |
| 2938 arbitrii libertatem, est indebita materia incarcerationis, quae | |
| 2939 libertati repugnat. Ergo illicitum est aliquem incarcerare.</p> | |
| 2940 <p title="II-II q. 65 a. 3 arg. 2"><a name="41836"><span class= | |
| 2941 "ref">[41836] IIª-IIae q. 65 a. 3 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 2942 humana iustitia regulari debet ex divina. Sed sicut dicitur Eccli. | |
| 2943 XV, <i>Deus reliquit hominem in manu consilii sui</i>. Ergo videtur | |
| 2944 quod non est aliquis coercendus vinculis vel carcere.</p> | |
| 2945 <p title="II-II q. 65 a. 3 arg. 3"><a name="41837"><span class= | |
| 2946 "ref">[41837] IIª-IIae q. 65 a. 3 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 2947 nullus est cohibendus nisi ab opere malo, a quo quilibet licite | |
| 2948 potest alium impedire. Si ergo incarcerare aliquem esset licitum ad | |
| 2949 hoc quod cohiberetur a malo, cuilibet esset licitum aliquem | |
| 2950 incarcerare. Quod patet esse falsum. Ergo et primum.</p> | |
| 2951 <p title="II-II q. 65 a. 3 s. c."><a name="41838"><span class= | |
| 2952 "ref">[41838] IIª-IIae q. 65 a. 3 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 2953 est quod Levit. XXIV legitur quendam missum fuisse in carcerem | |
| 2954 propter peccatum blasphemiae.</p> | |
| 2955 <p title="II-II q. 65 a. 3 co."><a name="41839"><span class= | |
| 2956 "ref">[41839] IIª-IIae q. 65 a. 3 co.</span></a> Respondeo | |
| 2957 dicendum quod in bonis corporis tria per ordinem considerantur. | |
| 2958 Primo quidem, integritas corporalis substantiae, cui detrimentum | |
| 2959 affertur per occisionem vel mutilationem. Secundo, delectatio vel | |
| 2960 quies sensus, cui opponitur verberatio, vel quidlibet sensum dolore | |
| 2961 afficiens. Tertio, motus et usus membrorum, qui impeditur per | |
| 2962 ligationem vel incarcerationem, seu quamcumque detentionem. Et ideo | |
| 2963 incarcerare aliquem, vel qualitercumque detinere, est illicitum | |
| 2964 nisi fiat secundum ordinem iustitiae, aut in poenam aut ad cautelam | |
| 2965 alicuius mali vitandi.</p> | |
| 2966 <p title="II-II q. 65 a. 3 ad 1"><a name="41840"><span class= | |
| 2967 "ref">[41840] IIª-IIae q. 65 a. 3 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 2968 ergo dicendum quod homo qui abutitur potestate sibi data, meretur | |
| 2969 eam amittere. Et ideo homo qui peccando abusus est libero usu | |
| 2970 suorum membrorum, conveniens est incarcerationis materia.</p> | |
| 2971 <p title="II-II q. 65 a. 3 ad 2"><a name="41841"><span class= | |
| 2972 "ref">[41841] IIª-IIae q. 65 a. 3 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 2973 dicendum quod Deus quandoque, secundum ordinem suae sapientiae, | |
| 2974 peccatores cohibet ne possint peccata implere, secundum illud Iob | |
| 2975 V, <i>qui dissipat cogitationes malignorum, ne possint implere | |
| 2976 manus eorum quod coeperant</i>. Quandoque vero eos permittit quod | |
| 2977 volunt agere. Et similiter secundum humanam iustitiam non pro | |
| 2978 qualibet culpa homines incarcerantur, sed pro aliquibus.</p> | |
| 2979 <p title="II-II q. 65 a. 3 ad 3"><a name="41842"><span class= | |
| 2980 "ref">[41842] IIª-IIae q. 65 a. 3 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 2981 dicendum quod detinere hominem ad horam ab aliquo opere illicito | |
| 2982 statim perpetrando, cuilibet licet, sicut cum aliquis detinet | |
| 2983 aliquem ne se praecipitet, vel ne alium feriat. Sed simpliciter | |
| 2984 aliquem includere vel ligare ad eum solum pertinet qui habet | |
| 2985 disponere universaliter de actibus et vita alterius, quia per hoc | |
| 2986 impeditur non solum a malis, sed etiam a bonis agendis.</p> | |
| 2987 <br /> | |
| 2988 <div class="E">Articulus 4</div> | |
| 2989 <p title="II-II q. 65 a. 4 arg. 1"><a name="41843"><span class= | |
| 2990 "ref">[41843] IIª-IIae q. 65 a. 4 arg. 1</span></a> Ad quartum | |
| 2991 sic proceditur. Videtur quod peccatum non aggravetur ex hoc quod | |
| 2992 praedictae iniuriae inferuntur in personas aliis coniunctas. | |
| 2993 Huiusmodi enim iniuriae habent rationem peccati prout nocumentum | |
| 2994 alicui infertur contra eius voluntatem. Sed magis est contra | |
| 2995 hominis voluntatem malum quod in personam propriam infertur quam | |
| 2996 quod infertur in personam coniunctam. Ergo iniuria illata in | |
| 2997 personam coniunctam est minor.</p> | |
| 2998 <p title="II-II q. 65 a. 4 arg. 2"><a name="41844"><span class= | |
| 2999 "ref">[41844] IIª-IIae q. 65 a. 4 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 3000 in sacra Scriptura praecipue reprehenduntur qui pupillis et viduis | |
| 3001 iniurias inferunt, unde dicitur Eccli. XXXV, <i>non despiciet | |
| 3002 preces pupilli, nec viduam, si effundat loquelam gemitus</i>. Sed | |
| 3003 vidua et pupillus non sunt personae aliis coniunctae. Ergo ex hoc | |
| 3004 quod infertur iniuria personis coniunctis non aggravatur | |
| 3005 peccatum.</p> | |
| 3006 <p title="II-II q. 65 a. 4 arg. 3"><a name="41845"><span class= | |
| 3007 "ref">[41845] IIª-IIae q. 65 a. 4 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 3008 persona coniuncta habet propriam voluntatem, sicut et principalis | |
| 3009 persona. Potest ergo aliquid ei esse voluntarium quod est contra | |
| 3010 voluntatem principalis personae, ut patet in adulterio, quod placet | |
| 3011 uxori et displicet viro. Sed huiusmodi iniuriae habent rationem | |
| 3012 peccati prout consistunt in involuntaria commutatione. Ergo | |
| 3013 huiusmodi iniuriae minus habent de ratione peccati.</p> | |
| 3014 <p title="II-II q. 65 a. 4 s. c."><a name="41846"><span class= | |
| 3015 "ref">[41846] IIª-IIae q. 65 a. 4 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 3016 est quod Deut. XXVIII, ad quandam exaggerationem dicitur, <i>filii | |
| 3017 tui et filiae tuae tradentur alteri populo videntibus oculis | |
| 3018 tuis</i>.</p> | |
| 3019 <p title="II-II q. 65 a. 4 co."><a name="41847"><span class= | |
| 3020 "ref">[41847] IIª-IIae q. 65 a. 4 co.</span></a> Respondeo | |
| 3021 dicendum quod quanto aliqua iniuria in plures redundat, ceteris | |
| 3022 paribus, tanto gravius est peccatum. Et inde est quod gravius est | |
| 3023 peccatum si aliquis percutiat principem quam personam privatam, | |
| 3024 quia redundat in iniuriam totius multitudinis, ut supra dictum est. | |
| 3025 Cum autem infertur iniuria in aliquam personam coniunctam alteri | |
| 3026 qualitercumque, iniuria illa pertinet ad duas personas. Et ideo, | |
| 3027 ceteris paribus, ex hoc ipso aggravatur peccatum. Potest tamen | |
| 3028 contingere quod secundum aliquas circumstantias sit gravius | |
| 3029 peccatum quod fit contra personam nulli coniunctam, vel propter | |
| 3030 dignitatem personae, vel propter magnitudinem nocumenti.</p> | |
| 3031 <p title="II-II q. 65 a. 4 ad 1"><a name="41848"><span class= | |
| 3032 "ref">[41848] IIª-IIae q. 65 a. 4 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 3033 ergo dicendum quod iniuria illata in personam coniunctam minus est | |
| 3034 nociva personae cui coniungitur quam si in ipsam immediate | |
| 3035 inferretur, et ex hac parte est minus peccatum. Sed hoc totum quod | |
| 3036 pertinet ad iniuriam personae cui coniungitur, superadditur peccato | |
| 3037 quod quis incurrit ex eo quod aliam personam secundum se | |
| 3038 laedit.</p> | |
| 3039 <p title="II-II q. 65 a. 4 ad 2"><a name="41849"><span class= | |
| 3040 "ref">[41849] IIª-IIae q. 65 a. 4 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 3041 dicendum quod iniuriae illatae in viduas et pupillos magis | |
| 3042 exaggerantur, tum quia magis opponuntur misericordiae. Tum quia | |
| 3043 idem nocumentum huiusmodi personis inflictum est eis gravius, quia | |
| 3044 non habent relevantem.</p> | |
| 3045 <p title="II-II q. 65 a. 4 ad 3"><a name="41850"><span class= | |
| 3046 "ref">[41850] IIª-IIae q. 65 a. 4 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 3047 dicendum quod per hoc quod uxor voluntarie consentit in adulterium, | |
| 3048 minoratur quidem peccatum et iniuria ex parte ipsius mulieris, | |
| 3049 gravius enim esset si adulter violenter eam opprimeret. Non tamen | |
| 3050 per hoc tollitur iniuria ex parte viri, quia <i>uxor non habet | |
| 3051 potestatem sui corporis, sed vir</i>, ut dicitur I ad Cor. VII. Et | |
| 3052 eadem ratio est de similibus. De adulterio tamen, quod non solum | |
| 3053 iustitiae, sed etiam castitati opponitur, erit locus infra agendi | |
| 3054 in tractatu de temperantia.</p> | |
| 3055 <br /> | |
| 3056 <div class="D">Quaestio 66</div> | |
| 3057 <div class="G">Prooemium</div> | |
| 3058 <p title="II-II q. 66 pr."><a name="41851"><span class= | |
| 3059 "ref">[41851] IIª-IIae q. 66 pr.</span></a> Deinde | |
| 3060 considerandum est de peccatis iustitiae oppositis per quae infertur | |
| 3061 nocumentum proximo in rebus, scilicet de furto et rapina. Et circa | |
| 3062 hoc quaeruntur novem. Primo, utrum naturalis sit homini possessio | |
| 3063 exteriorum rerum. Secundo, utrum licitum sit quod aliquis rem | |
| 3064 aliquam possideat quasi propriam. Tertio, utrum furtum sit occulta | |
| 3065 acceptio rei alienae. Quarto, utrum rapina sit peccatum specie | |
| 3066 differens a furto. Quinto, utrum omne furtum sit peccatum. Sexto, | |
| 3067 utrum furtum sit peccatum mortale. Septimo, utrum liceat furari in | |
| 3068 necessitate. Octavo, utrum omnis rapina sit peccatum mortale. Nono, | |
| 3069 utrum rapina sit gravius peccatum quam furtum.</p> | |
| 3070 <br /> | |
| 3071 <div class="E">Articulus 1</div> | |
| 3072 <p title="II-II q. 66 a. 1 arg. 1"><a name="41852"><span class= | |
| 3073 "ref">[41852] IIª-IIae q. 66 a. 1 arg. 1</span></a> Ad primum | |
| 3074 sic proceditur. Videtur quod non sit naturalis homini possessio | |
| 3075 exteriorum rerum. Nullus enim debet sibi attribuere quod Dei est. | |
| 3076 Sed dominium omnium creaturarum est proprie Dei, secundum illud | |
| 3077 Psalm., <i>domini est terra</i> et cetera. Ergo non est naturalis | |
| 3078 homini rerum possessio.</p> | |
| 3079 <p title="II-II q. 66 a. 1 arg. 2"><a name="41853"><span class= | |
| 3080 "ref">[41853] IIª-IIae q. 66 a. 1 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 3081 Basilius, exponens verbum divitis dicentis, Luc. XII, <i>congregabo | |
| 3082 omnia quae nata sunt mihi et bona mea</i>, dicit, <i>dic mihi, quae | |
| 3083 tua? Unde ea sumens in vitam tulisti?</i> Sed illa quae homo | |
| 3084 possidet naturaliter, potest aliquis convenienter dicere esse sua. | |
| 3085 Ergo homo non possidet naturaliter exteriora bona.</p> | |
| 3086 <p title="II-II q. 66 a. 1 arg. 3"><a name="41854"><span class= | |
| 3087 "ref">[41854] IIª-IIae q. 66 a. 1 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 3088 sicut Ambrosius dicit, in libro de Trin., dominus nomen est | |
| 3089 potestatis. Sed homo non habet potestatem super res exteriores, | |
| 3090 nihil enim potest circa earum naturam immutare. Ergo possessio | |
| 3091 exteriorum rerum non est homini naturalis.</p> | |
| 3092 <p title="II-II q. 66 a. 1 s. c."><a name="41855"><span class= | |
| 3093 "ref">[41855] IIª-IIae q. 66 a. 1 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 3094 est quod dicitur in Psalm., omnia subiecisti sub pedibus eius, | |
| 3095 scilicet hominis.</p> | |
| 3096 <p title="II-II q. 66 a. 1 co."><a name="41856"><span class= | |
| 3097 "ref">[41856] IIª-IIae q. 66 a. 1 co.</span></a> Respondeo | |
| 3098 dicendum quod res exterior potest dupliciter considerari. Uno modo, | |
| 3099 quantum ad eius naturam, quae non subiacet humanae potestati, sed | |
| 3100 solum divinae, cui omnia ad nutum obediunt. Alio modo, quantum ad | |
| 3101 usum ipsius rei. Et sic habet homo naturale dominium exteriorum | |
| 3102 rerum, quia per rationem et voluntatem potest uti rebus | |
| 3103 exterioribus ad suam utilitatem, quasi propter se factis; semper | |
| 3104 enim imperfectiora sunt propter perfectiora, ut supra habitum est. | |
| 3105 Et ex hac ratione philosophus probat, in I Polit., quod possessio | |
| 3106 rerum exteriorum est homini naturalis. Hoc autem naturale dominium | |
| 3107 super ceteras creaturas, quod competit homini secundum rationem, in | |
| 3108 qua imago Dei consistit, manifestatur in ipsa hominis creatione, | |
| 3109 Gen. I, ubi dicitur, <i>faciamus hominem ad similitudinem et | |
| 3110 imaginem nostram, et praesit piscibus maris,</i> et cetera.</p> | |
| 3111 <p title="II-II q. 66 a. 1 ad 1"><a name="41857"><span class= | |
| 3112 "ref">[41857] IIª-IIae q. 66 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 3113 ergo dicendum quod Deus habet principale dominium omnium rerum. Et | |
| 3114 ipse secundum suam providentiam ordinavit res quasdam ad corporalem | |
| 3115 hominis sustentationem. Et propter hoc homo habet naturale rerum | |
| 3116 dominium quantum ad potestatem utendi ipsis.</p> | |
| 3117 <p title="II-II q. 66 a. 1 ad 2"><a name="41858"><span class= | |
| 3118 "ref">[41858] IIª-IIae q. 66 a. 1 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 3119 dicendum quod dives ille reprehenditur ex hoc quod putabat | |
| 3120 exteriora bona esse principaliter sua, quasi non accepisset ea ab | |
| 3121 alio, scilicet a Deo.</p> | |
| 3122 <p title="II-II q. 66 a. 1 ad 3"><a name="41859"><span class= | |
| 3123 "ref">[41859] IIª-IIae q. 66 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 3124 dicendum quod ratio illa procedit de dominio exteriorum rerum | |
| 3125 quantum ad naturas ipsarum, quod quidem dominium soli Deo convenit, | |
| 3126 ut dictum est.</p> | |
| 3127 <br /> | |
| 3128 <div class="E">Articulus 2</div> | |
| 3129 <p title="II-II q. 66 a. 2 arg. 1"><a name="41860"><span class= | |
| 3130 "ref">[41860] IIª-IIae q. 66 a. 2 arg. 1</span></a> Ad | |
| 3131 secundum sic proceditur. Videtur quod non liceat alicui rem aliquam | |
| 3132 quasi propriam possidere. Omne enim quod est contra ius naturale | |
| 3133 est illicitum. Sed secundum ius naturale omnia sunt communia, cui | |
| 3134 quidem communitati contrariatur possessionum proprietas. Ergo | |
| 3135 illicitum est cuilibet homini appropriare sibi aliquam rem | |
| 3136 exteriorem.</p> | |
| 3137 <p title="II-II q. 66 a. 2 arg. 2"><a name="41861"><span class= | |
| 3138 "ref">[41861] IIª-IIae q. 66 a. 2 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 3139 Basilius dicit, exponens praedictum verbum divitis, <i>sicut qui, | |
| 3140 praeveniens ad spectacula, prohiberet advenientes, sibi | |
| 3141 appropriando quod ad communem usum ordinatur; similes sunt divites | |
| 3142 qui communia, quae praeoccupaverunt, aestimant sua esse</i>. Sed | |
| 3143 illicitum esset praecludere viam aliis ad potiendum communibus | |
| 3144 bonis. Ergo illicitum est appropriare sibi aliquam rem | |
| 3145 communem.</p> | |
| 3146 <p title="II-II q. 66 a. 2 arg. 3"><a name="41862"><span class= | |
| 3147 "ref">[41862] IIª-IIae q. 66 a. 2 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 3148 Ambrosius dicit, et habetur in decretis, dist. XLVII, Can. sicut | |
| 3149 hi, proprium nemo dicat quod est commune. Appellat autem communes | |
| 3150 res exteriores, sicut patet ex his quae praemittit. Ergo videtur | |
| 3151 illicitum esse quod aliquis appropriet sibi aliquam rem | |
| 3152 exteriorem.</p> | |
| 3153 <p title="II-II q. 66 a. 2 s. c."><a name="41863"><span class= | |
| 3154 "ref">[41863] IIª-IIae q. 66 a. 2 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 3155 est quod Augustinus dicit, in libro de Haeres., <i>apostolici | |
| 3156 dicuntur qui se hoc nomine arrogantissime vocaverunt, eo quod in | |
| 3157 suam communionem non acciperent utentes coniugibus, et res proprias | |
| 3158 possidentes, quales habet Catholica Ecclesia et monachos et | |
| 3159 clericos plurimos</i>. Sed ideo isti haeretici sunt quoniam, se ab | |
| 3160 Ecclesia separantes, nullam spem putant eos habere qui utuntur his | |
| 3161 rebus, quibus ipsi carent. Est ergo erroneum dicere quod non liceat | |
| 3162 homini propria possidere.</p> | |
| 3163 <p title="II-II q. 66 a. 2 co."><a name="41864"><span class= | |
| 3164 "ref">[41864] IIª-IIae q. 66 a. 2 co.</span></a> Respondeo | |
| 3165 dicendum quod circa rem exteriorem duo competunt homini. Quorum | |
| 3166 unum est potestas procurandi et dispensandi. Et quantum ad hoc | |
| 3167 licitum est quod homo propria possideat. Et est etiam necessarium | |
| 3168 ad humanam vitam, propter tria. Primo quidem, quia magis sollicitus | |
| 3169 est unusquisque ad procurandum aliquid quod sibi soli competit quam | |
| 3170 aliquid quod est commune omnium vel multorum, quia unusquisque, | |
| 3171 laborem fugiens, relinquit alteri id quod pertinet ad commune; | |
| 3172 sicut accidit in multitudine ministrorum. Alio modo, quia | |
| 3173 ordinatius res humanae tractantur si singulis immineat propria cura | |
| 3174 alicuius rei procurandae, esset autem confusio si quilibet | |
| 3175 indistincte quaelibet procuraret. Tertio, quia per hoc magis | |
| 3176 pacificus status hominum conservatur, dum unusquisque re sua | |
| 3177 contentus est. Unde videmus quod inter eos qui communiter et ex | |
| 3178 indiviso aliquid possident, frequentius iurgia oriuntur. Aliud vero | |
| 3179 quod competit homini circa res exteriores est usus ipsarum. Et | |
| 3180 quantum ad hoc non debet homo habere res exteriores ut proprias, | |
| 3181 sed ut communes, ut scilicet de facili aliquis ea communicet in | |
| 3182 necessitates aliorum. Unde apostolus dicit, I ad Tim. ult., | |
| 3183 <i>divitibus huius saeculi praecipe facile tribuere, | |
| 3184 communicare</i>.</p> | |
| 3185 <p title="II-II q. 66 a. 2 ad 1"><a name="41865"><span class= | |
| 3186 "ref">[41865] IIª-IIae q. 66 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 3187 ergo dicendum quod communitas rerum attribuitur iuri naturali, non | |
| 3188 quia ius naturale dictet omnia esse possidenda communiter et nihil | |
| 3189 esse quasi proprium possidendum, sed quia secundum ius naturale non | |
| 3190 est distinctio possessionum, sed magis secundum humanum condictum, | |
| 3191 quod pertinet ad ius positivum, ut supra dictum est. Unde | |
| 3192 proprietas possessionum non est contra ius naturale; sed iuri | |
| 3193 naturali superadditur per adinventionem rationis humanae.</p> | |
| 3194 <p title="II-II q. 66 a. 2 ad 2"><a name="41866"><span class= | |
| 3195 "ref">[41866] IIª-IIae q. 66 a. 2 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 3196 dicendum quod ille qui, praeveniens ad spectacula, praepararet | |
| 3197 aliis viam, non illicite ageret, sed ex hoc illicite agit quod | |
| 3198 alios prohibet. Et similiter dives non illicite agit si, | |
| 3199 praeoccupans possessionem rei quae a principio erat communis, aliis | |
| 3200 communicat, peccat autem si alios ab usu illius rei indiscrete | |
| 3201 prohibeat. Unde Basilius ibidem dicit, <i>cur tu abundas, ille vero | |
| 3202 mendicat, nisi ut tu bonae dispensationis merita consequaris, ille | |
| 3203 vero patientiae praemiis coronetur?</i></p> | |
| 3204 <p title="II-II q. 66 a. 2 ad 3"><a name="41867"><span class= | |
| 3205 "ref">[41867] IIª-IIae q. 66 a. 2 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 3206 dicendum quod cum dicit Ambrosius, <i>nemo proprium dicat quod est | |
| 3207 commune</i>, loquitur de proprietate quantum ad usum. Unde subdit, | |
| 3208 <i>plus quam sufficeret sumptui, violenter obtentum est</i>.</p> | |
| 3209 <br /> | |
| 3210 <div class="E">Articulus 3</div> | |
| 3211 <p title="II-II q. 66 a. 3 arg. 1"><a name="41868"><span class= | |
| 3212 "ref">[41868] IIª-IIae q. 66 a. 3 arg. 1</span></a> Ad tertium | |
| 3213 sic proceditur. Videtur quod non sit de ratione furti occulte | |
| 3214 accipere rem alienam. Illud enim quod diminuit peccatum non videtur | |
| 3215 ad rationem peccati pertinere. Sed in occulto peccare pertinet ad | |
| 3216 diminutionem peccati, sicut e contrario ad exaggerandum peccatum | |
| 3217 quorundam dicitur Isaiae III, <i>peccatum suum quasi Sodoma | |
| 3218 praedicaverunt, nec absconderunt</i>. Ergo non est de ratione furti | |
| 3219 occulta acceptio rei alienae.</p> | |
| 3220 <p title="II-II q. 66 a. 3 arg. 2"><a name="41869"><span class= | |
| 3221 "ref">[41869] IIª-IIae q. 66 a. 3 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 3222 Ambrosius dicit, et habetur in decretis, dist. XLVII, <i>neque | |
| 3223 minus est criminis habenti tollere quam, cum possis et abundas, | |
| 3224 indigentibus denegare</i>. Ergo sicut furtum consistit in | |
| 3225 acceptione rei alienae, ita et in detentione ipsius.</p> | |
| 3226 <p title="II-II q. 66 a. 3 arg. 3"><a name="41870"><span class= | |
| 3227 "ref">[41870] IIª-IIae q. 66 a. 3 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 3228 homo potest furtim ab alio accipere etiam quod suum est puta rem | |
| 3229 quam apud alium deposuit, vel quae est ab eo iniuste ablata. Non | |
| 3230 est ergo de ratione furti quod sit occulta acceptio rei | |
| 3231 alienae.</p> | |
| 3232 <p title="II-II q. 66 a. 3 s. c."><a name="41871"><span class= | |
| 3233 "ref">[41871] IIª-IIae q. 66 a. 3 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 3234 est quod Isidorus dicit, in libro Etymol., <i>fur a furvo dictus | |
| 3235 est, idest a fusco, nam noctis utitur tempore</i>.</p> | |
| 3236 <p title="II-II q. 66 a. 3 co."><a name="41872"><span class= | |
| 3237 "ref">[41872] IIª-IIae q. 66 a. 3 co.</span></a> Respondeo | |
| 3238 dicendum quod ad rationem furti tria concurrunt. Quorum primum | |
| 3239 convenit sibi secundum quod contrariatur iustitiae, quae unicuique | |
| 3240 tribuit quod suum est. Et ex hoc competit ei quod usurpat alienum. | |
| 3241 Secundum vero pertinet ad rationem furti prout distinguitur a | |
| 3242 peccatis quae sunt contra personam, sicut ab homicidio et | |
| 3243 adulterio. Et secundum hoc competit furto quod sit circa rem | |
| 3244 possessam. Si quis enim accipiat id quod est alterius non quasi | |
| 3245 possessio, sed quasi pars, sicut si amputet membrum; vel sicut | |
| 3246 persona coniuncta, ut si auferat filiam vel uxorem, non habet | |
| 3247 proprie rationem furti. Tertia differentia est quae complet furti | |
| 3248 rationem, ut scilicet occulte usurpetur alienum. Et secundum hoc | |
| 3249 propria ratio furti est ut sit occulta acceptio rei alienae.</p> | |
| 3250 <p title="II-II q. 66 a. 3 ad 1"><a name="41873"><span class= | |
| 3251 "ref">[41873] IIª-IIae q. 66 a. 3 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 3252 ergo dicendum quod occultatio quandoque quidem est causa peccati, | |
| 3253 puta cum quis utitur occultatione ad peccandum, sicut accidit in | |
| 3254 fraude et dolo. Et hoc modo non diminuit, sed constituit speciem | |
| 3255 peccati. Et ita est in furto. Alio modo occultatio est simplex | |
| 3256 circumstantia peccati. Et sic diminuit peccatum, tum quia est | |
| 3257 signum verecundiae; tum quia tollit scandalum.</p> | |
| 3258 <p title="II-II q. 66 a. 3 ad 2"><a name="41874"><span class= | |
| 3259 "ref">[41874] IIª-IIae q. 66 a. 3 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 3260 dicendum quod detinere id quod alteri debetur eandem rationem | |
| 3261 nocumenti habet cum acceptione. Et ideo sub iniusta acceptione | |
| 3262 intelligitur etiam iniusta detentio.</p> | |
| 3263 <p title="II-II q. 66 a. 3 ad 3"><a name="41875"><span class= | |
| 3264 "ref">[41875] IIª-IIae q. 66 a. 3 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 3265 dicendum quod nihil prohibet id quod est simpliciter unius, | |
| 3266 secundum quid esse alterius. Sicut res deposita est simpliciter | |
| 3267 quidem deponentis, sed est eius apud quem deponitur quantum ad | |
| 3268 custodiam. Et id quod est per rapinam ablatum est rapientis, non | |
| 3269 simpliciter, sed quantum ad detentionem.</p> | |
| 3270 <br /> | |
| 3271 <div class="E">Articulus 4</div> | |
| 3272 <p title="II-II q. 66 a. 4 arg. 1"><a name="41876"><span class= | |
| 3273 "ref">[41876] IIª-IIae q. 66 a. 4 arg. 1</span></a> Ad quartum | |
| 3274 sic proceditur. Videtur quod furtum et rapina non sint peccata | |
| 3275 differentia specie. Furtum enim et rapina differunt secundum | |
| 3276 occultum et manifestum, furtum enim importat occultam acceptionem, | |
| 3277 rapina vero violentam et manifestam. Sed in aliis generibus | |
| 3278 peccatorum occultum et manifestum non diversificant speciem. Ergo | |
| 3279 furtum et rapina non sunt peccata specie diversa.</p> | |
| 3280 <p title="II-II q. 66 a. 4 arg. 2"><a name="41877"><span class= | |
| 3281 "ref">[41877] IIª-IIae q. 66 a. 4 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 3282 moralia recipiunt speciem a fine, ut supra dictum est. Sed furtum | |
| 3283 et rapina ordinantur ad eundem finem, scilicet ad habendum aliena. | |
| 3284 Ergo non differunt specie.</p> | |
| 3285 <p title="II-II q. 66 a. 4 arg. 3"><a name="41878"><span class= | |
| 3286 "ref">[41878] IIª-IIae q. 66 a. 4 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 3287 sicut rapitur aliquid ad possidendum, ita rapitur mulier ad | |
| 3288 delectandum, unde et Isidorus dicit, in libro Etymol., quod | |
| 3289 <i>raptor dicitur corruptor, et rapta corrupta</i>. Sed raptus | |
| 3290 dicitur sive mulier auferatur publice, sive occulte. Ergo et res | |
| 3291 possessa rapi dicitur sive occulte, sive publice rapiatur. Ergo non | |
| 3292 differunt furtum et rapina.</p> | |
| 3293 <p title="II-II q. 66 a. 4 s. c."><a name="41879"><span class= | |
| 3294 "ref">[41879] IIª-IIae q. 66 a. 4 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 3295 est quod philosophus, in V Ethic., distinguit furtum a rapina, | |
| 3296 ponens furtum occultum, rapinam vero violentam.</p> | |
| 3297 <p title="II-II q. 66 a. 4 co."><a name="41880"><span class= | |
| 3298 "ref">[41880] IIª-IIae q. 66 a. 4 co.</span></a> Respondeo | |
| 3299 dicendum quod furtum et rapina sunt vitia iustitiae opposita, | |
| 3300 inquantum aliquis alter facit iniustum. Nullus autem patitur | |
| 3301 iniustum volens, ut probatur in V Ethic. Et ideo furtum et rapina | |
| 3302 ex hoc habent rationem peccati quod acceptio est involuntaria ex | |
| 3303 parte eius cui aliquid subtrahitur. Involuntarium autem dupliciter | |
| 3304 dicitur, scilicet per ignorantiam, et violentiam, ut habetur in III | |
| 3305 Ethic. Et ideo aliam rationem peccati habet rapina, et aliam | |
| 3306 furtum. Et propter hoc differunt specie.</p> | |
| 3307 <p title="II-II q. 66 a. 4 ad 1"><a name="41881"><span class= | |
| 3308 "ref">[41881] IIª-IIae q. 66 a. 4 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 3309 ergo dicendum quod in aliis generibus peccatorum non attenditur | |
| 3310 ratio peccati ex aliquo involuntario, sicut attenditur in peccatis | |
| 3311 oppositis iustitiae. Et ideo ubi occurrit diversa ratio | |
| 3312 involuntarii, est diversa species peccati.</p> | |
| 3313 <p title="II-II q. 66 a. 4 ad 2"><a name="41882"><span class= | |
| 3314 "ref">[41882] IIª-IIae q. 66 a. 4 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 3315 dicendum quod finis remotus est idem rapinae et furti, sed hoc non | |
| 3316 sufficit ad identitatem speciei, quia est diversitas in finibus | |
| 3317 proximis. Raptor enim vult per propriam potestatem obtinere, fur | |
| 3318 vero per astutiam.</p> | |
| 3319 <p title="II-II q. 66 a. 4 ad 3"><a name="41883"><span class= | |
| 3320 "ref">[41883] IIª-IIae q. 66 a. 4 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 3321 dicendum quod raptus mulieris non potest esse occultus ex parte | |
| 3322 mulieris quae rapitur. Et ideo etiam si sit occultus ex parte | |
| 3323 aliorum, quibus rapitur, adhuc remanet ratio rapinae ex parte | |
| 3324 mulieris, cui violentia infertur.</p> | |
| 3325 <br /> | |
| 3326 <div class="E">Articulus 5</div> | |
| 3327 <p title="II-II q. 66 a. 5 arg. 1"><a name="41884"><span class= | |
| 3328 "ref">[41884] IIª-IIae q. 66 a. 5 arg. 1</span></a> Ad quintum | |
| 3329 sic proceditur. Videtur quod furtum non semper sit peccatum. Nullum | |
| 3330 enim peccatum cadit sub praecepto divino, dicitur enim Eccli. XV, | |
| 3331 <i>nemini mandavit impie agere</i>. Sed Deus invenitur praecepisse | |
| 3332 furtum, dicitur enim Exod. XII, <i>fecerunt filii Israel sicut | |
| 3333 praeceperat dominus Moysi, et expoliaverunt Aegyptios</i>. Ergo | |
| 3334 furtum non semper est peccatum.</p> | |
| 3335 <p title="II-II q. 66 a. 5 arg. 2"><a name="41885"><span class= | |
| 3336 "ref">[41885] IIª-IIae q. 66 a. 5 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 3337 ille qui invenit rem non suam, si eam accipiat, videtur furtum | |
| 3338 committere, quia accipit rem alienam. Sed hoc videtur esse licitum | |
| 3339 secundum naturalem aequitatem; ut iuristae dicunt. Ergo videtur | |
| 3340 quod furtum non semper sit peccatum.</p> | |
| 3341 <p title="II-II q. 66 a. 5 arg. 3"><a name="41886"><span class= | |
| 3342 "ref">[41886] IIª-IIae q. 66 a. 5 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 3343 ille qui accipit rem suam non videtur peccare, cum non agat contra | |
| 3344 iustitiam, cuius aequalitatem non tollit. Sed furtum committitur | |
| 3345 etiam si aliquis rem suam occulte accipiat ab altero detentam vel | |
| 3346 custoditam. Ergo videtur quod furtum non semper sit peccatum.</p> | |
| 3347 <p title="II-II q. 66 a. 5 s. c."><a name="41887"><span class= | |
| 3348 "ref">[41887] IIª-IIae q. 66 a. 5 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 3349 est quod dicitur Exod. XX, <i>non furtum facies</i>.</p> | |
| 3350 <p title="II-II q. 66 a. 5 co."><a name="41888"><span class= | |
| 3351 "ref">[41888] IIª-IIae q. 66 a. 5 co.</span></a> Respondeo | |
| 3352 dicendum quod si quis consideret furti rationem, duas rationes | |
| 3353 peccati in eo inveniet. Primo quidem, propter contrarietatem ad | |
| 3354 iustitiam, quae reddit unicuique quod suum est. Et sic furtum | |
| 3355 iustitiae opponitur, inquantum furtum est acceptio rei alienae. | |
| 3356 Secundo, ratione doli seu fraudis, quam fur committit occulte et | |
| 3357 quasi ex insidiis rem alienam usurpando. Unde manifestum est quod | |
| 3358 omne furtum est peccatum.</p> | |
| 3359 <p title="II-II q. 66 a. 5 ad 1"><a name="41889"><span class= | |
| 3360 "ref">[41889] IIª-IIae q. 66 a. 5 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 3361 ergo dicendum quod accipere rem alienam vel occulte vel manifeste | |
| 3362 auctoritate iudicis hoc decernentis, non est furtum, quia iam fit | |
| 3363 sibi debitum per hoc quod sententialiter sibi est adiudicatum. Unde | |
| 3364 multo minus furtum fuit quod filii Israel tulerunt spolia | |
| 3365 Aegyptiorum de praecepto domini hoc decernentis pro afflictionibus | |
| 3366 quibus Aegyptii eos sine causa afflixerant. Et ideo signanter | |
| 3367 dicitur Sap. X, <i>iusti tulerunt spolia impiorum</i>.</p> | |
| 3368 <p title="II-II q. 66 a. 5 ad 2"><a name="41890"><span class= | |
| 3369 "ref">[41890] IIª-IIae q. 66 a. 5 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 3370 dicendum quod circa res inventas est distinguendum. Quaedam enim | |
| 3371 sunt quae nunquam fuerunt in bonis alicuius, sicut lapilli et | |
| 3372 gemmae quae inveniuntur in littore maris, et talia occupanti | |
| 3373 conceduntur. Et eadem ratio est de thesauris antiquo tempore sub | |
| 3374 terra occultatis, quorum non est aliquis possessor, nisi quod | |
| 3375 secundum leges civiles tenetur inventor medietatem dare domino | |
| 3376 agri, si in alieno agro invenerit; propter quod in parabola | |
| 3377 Evangelii dicitur, Matth. XIII, de inventore thesauri absconditi in | |
| 3378 agro, quod emit agrum, quasi ut haberet ius possidendi totum | |
| 3379 thesaurum. Quaedam vero res inventae fuerunt de propinquo in | |
| 3380 alicuius bonis. Et tunc, si quis eas accipiat non animo retinendi, | |
| 3381 sed animo restituendi domino, qui eas pro derelictis non habet, non | |
| 3382 committit furtum. Et similiter si pro derelictis habeantur, et hoc | |
| 3383 credat inventor, licet sibi retineat, non committit furtum. Alias | |
| 3384 autem committitur peccatum furti. Unde Augustinus dicit, in quadam | |
| 3385 homilia, et habetur XIV, qu. V, <i>si quid invenisti et non | |
| 3386 reddidisti, rapuisti</i>.</p> | |
| 3387 <p title="II-II q. 66 a. 5 ad 3"><a name="41891"><span class= | |
| 3388 "ref">[41891] IIª-IIae q. 66 a. 5 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 3389 dicendum quod ille qui furtim accipit rem suam apud alium | |
| 3390 depositam, gravat depositarium, quia tenetur ad restituendum, vel | |
| 3391 ad ostendendum se esse innoxium. Unde manifestum est quod peccat, | |
| 3392 et tenetur ad relevandum gravamen depositarii. Qui vero furtim | |
| 3393 accipit rem suam apud alium iniuste detentam, peccat quidem, non | |
| 3394 quia gravet eum qui detinet, et ideo non tenetur ad restituendum | |
| 3395 aliquid vel ad recompensandum, sed peccat contra communem | |
| 3396 iustitiam, dum ipse sibi usurpat suae rei iudicium, iuris ordine | |
| 3397 praetermisso. Et ideo tenetur Deo satisfacere, et dare operam ut | |
| 3398 scandalum proximorum, si inde exortum fuerit, sedetur.</p> | |
| 3399 <br /> | |
| 3400 <div class="E">Articulus 6</div> | |
| 3401 <p title="II-II q. 66 a. 6 arg. 1"><a name="41892"><span class= | |
| 3402 "ref">[41892] IIª-IIae q. 66 a. 6 arg. 1</span></a> Ad sextum | |
| 3403 sic proceditur. Videtur quod furtum non sit peccatum mortale. | |
| 3404 Dicitur enim Prov. VI, <i>non grandis est culpae cum quis furatus | |
| 3405 fuerit</i>. Sed omne peccatum mortale est grandis culpae. Ergo | |
| 3406 furtum non est peccatum mortale.</p> | |
| 3407 <p title="II-II q. 66 a. 6 arg. 2"><a name="41893"><span class= | |
| 3408 "ref">[41893] IIª-IIae q. 66 a. 6 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 3409 peccato mortali mortis poena debetur. Sed pro furto non infligitur | |
| 3410 in lege poena mortis, sed solum poena damni, secundum illud Exod. | |
| 3411 XXII, <i>si quis furatus fuerit bovem aut ovem, quinque boves pro | |
| 3412 uno bove restituet, et quatuor oves pro una ove</i>. Ergo furtum | |
| 3413 non est peccatum mortale.</p> | |
| 3414 <p title="II-II q. 66 a. 6 arg. 3"><a name="41894"><span class= | |
| 3415 "ref">[41894] IIª-IIae q. 66 a. 6 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 3416 furtum potest committi in parvis rebus, sicut et in magnis. Sed | |
| 3417 inconveniens videtur quod pro furto alicuius parvae rei, puta unius | |
| 3418 acus vel unius pennae, aliquis puniatur morte aeterna. Ergo furtum | |
| 3419 non est peccatum mortale.</p> | |
| 3420 <p title="II-II q. 66 a. 6 s. c."><a name="41895"><span class= | |
| 3421 "ref">[41895] IIª-IIae q. 66 a. 6 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 3422 est quod nullus damnatur secundum divinum iudicium nisi pro peccato | |
| 3423 mortali. Condemnatur autem aliquis pro furto, secundum illud Zach. | |
| 3424 V, <i>haec est maledictio quae egreditur super faciem omnis terrae, | |
| 3425 quia omnis fur sicut ibi scriptum est condemnatur</i>. Ergo furtum | |
| 3426 est peccatum mortale.</p> | |
| 3427 <p title="II-II q. 66 a. 6 co."><a name="41896"><span class= | |
| 3428 "ref">[41896] IIª-IIae q. 66 a. 6 co.</span></a> Respondeo | |
| 3429 dicendum quod, sicut supra habitum est, peccatum mortale est quod | |
| 3430 contrariatur caritati, secundum quam est spiritualis animae vita. | |
| 3431 Caritas autem consistit quidem principaliter in dilectione Dei, | |
| 3432 secundario vero in dilectione proximi, ad quam pertinet ut proximo | |
| 3433 bonum velimus et operemur. Per furtum autem homo infert nocumentum | |
| 3434 proximo in suis rebus, et si passim homines sibi invicem | |
| 3435 furarentur, periret humana societas. Unde furtum, tanquam | |
| 3436 contrarium caritati, est peccatum mortale.</p> | |
| 3437 <p title="II-II q. 66 a. 6 ad 1"><a name="41897"><span class= | |
| 3438 "ref">[41897] IIª-IIae q. 66 a. 6 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 3439 ergo dicendum quod furtum dicitur non esse grandis culpae duplici | |
| 3440 ratione. Primo quidem, propter necessitatem inducentem ad furandum, | |
| 3441 quae diminuit vel totaliter tollit culpam, ut infra patebit. Unde | |
| 3442 subdit, <i>furatur enim ut esurientem impleat animam</i>. Alio modo | |
| 3443 dicitur furtum non esse grandis culpae per comparationem ad reatum | |
| 3444 adulterii, quod punitur morte. Unde subditur de fure quod | |
| 3445 <i>deprehensus reddet septuplum, qui autem adulter est, perdet | |
| 3446 animam suam</i>.</p> | |
| 3447 <p title="II-II q. 66 a. 6 ad 2"><a name="41898"><span class= | |
| 3448 "ref">[41898] IIª-IIae q. 66 a. 6 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 3449 dicendum quod poenae praesentis vitae magis sunt medicinales quam | |
| 3450 retributivae, retributio enim reservatur divino iudicio, quod est | |
| 3451 secundum veritatem in peccantes. Et ideo secundum iudicium | |
| 3452 praesentis vitae non pro quolibet peccato mortali infligitur poena | |
| 3453 mortis, sed solum pro illis quae inferunt irreparabile nocumentum, | |
| 3454 vel etiam pro illis quae habent aliquam horribilem deformitatem. Et | |
| 3455 ideo pro furto, quod reparabile damnum infert, non infligitur | |
| 3456 secundum praesens iudicium poena mortis, nisi furtum aggravetur per | |
| 3457 aliquam gravem circumstantiam, sicut patet de sacrilegio, quod est | |
| 3458 furtum rei sacrae, et de peculatu, quod est furtum rei communis, ut | |
| 3459 patet per Augustinum, super Ioan.; et de plagio, quod est furtum | |
| 3460 hominis, pro quo quis morte punitur, ut patet Exod. XXI.</p> | |
| 3461 <p title="II-II q. 66 a. 6 ad 3"><a name="41899"><span class= | |
| 3462 "ref">[41899] IIª-IIae q. 66 a. 6 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 3463 dicendum quod illud quod modicum est ratio apprehendit quasi nihil. | |
| 3464 Et ideo in his quae minima sunt homo non reputat sibi nocumentum | |
| 3465 inferri, et ille qui accipit potest praesumere hoc non esse contra | |
| 3466 voluntatem eius cuius est res. Et pro tanto si quis furtive | |
| 3467 huiusmodi res minimas accipiat, potest excusari a peccato mortali. | |
| 3468 Si tamen habeat animum furandi et inferendi nocumentum proximo, | |
| 3469 etiam in talibus minimis potest esse peccatum mortale, sicut et in | |
| 3470 solo cogitatu per consensum.</p> | |
| 3471 <br /> | |
| 3472 <div class="E">Articulus 7</div> | |
| 3473 <p title="II-II q. 66 a. 7 arg. 1"><a name="41900"><span class= | |
| 3474 "ref">[41900] IIª-IIae q. 66 a. 7 arg. 1</span></a> Ad | |
| 3475 septimum sic proceditur. Videtur quod non liceat alicui furari | |
| 3476 propter necessitatem. Non enim imponitur poenitentia nisi peccanti. | |
| 3477 Sed extra, de furtis, dicitur, <i>si quis per necessitatem famis | |
| 3478 aut nuditatis furatus fuerit cibaria, vestem vel pecus, poeniteat | |
| 3479 hebdomadas tres</i>. Ergo non licet furari propter | |
| 3480 necessitatem.</p> | |
| 3481 <p title="II-II q. 66 a. 7 arg. 2"><a name="41901"><span class= | |
| 3482 "ref">[41901] IIª-IIae q. 66 a. 7 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 3483 philosophus dicit, in II Ethic., quod <i>quaedam confestim nominata | |
| 3484 convoluta sunt cum malitia</i>, inter quae ponit furtum. Sed illud | |
| 3485 quod est secundum se malum non potest propter aliquem bonum finem | |
| 3486 bonum fieri. Ergo non potest aliquis licite furari ut necessitati | |
| 3487 suae subveniat.</p> | |
| 3488 <p title="II-II q. 66 a. 7 arg. 3"><a name="41902"><span class= | |
| 3489 "ref">[41902] IIª-IIae q. 66 a. 7 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 3490 homo debet diligere proximum sicut seipsum. Sed non licet furari ad | |
| 3491 hoc quod aliquis per eleemosynam proximo subveniat; ut Augustinus | |
| 3492 dicit, in libro contra mendacium. Ergo etiam non licet furari ad | |
| 3493 subveniendum propriae necessitati.</p> | |
| 3494 <p title="II-II q. 66 a. 7 s. c."><a name="41903"><span class= | |
| 3495 "ref">[41903] IIª-IIae q. 66 a. 7 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 3496 est quod in necessitate sunt omnia communia. Et ita non videtur | |
| 3497 esse peccatum si aliquis rem alterius accipiat, propter | |
| 3498 necessitatem sibi factam communem.</p> | |
| 3499 <p title="II-II q. 66 a. 7 co."><a name="41904"><span class= | |
| 3500 "ref">[41904] IIª-IIae q. 66 a. 7 co.</span></a> Respondeo | |
| 3501 dicendum quod ea quae sunt iuris humani non possunt derogare iuri | |
| 3502 naturali vel iuri divino. Secundum autem naturalem ordinem ex | |
| 3503 divina providentia institutum, res inferiores sunt ordinatae ad hoc | |
| 3504 quod ex his subveniatur hominum necessitati. Et ideo per rerum | |
| 3505 divisionem et appropriationem, de iure humano procedentem, non | |
| 3506 impeditur quin hominis necessitati sit subveniendum ex huiusmodi | |
| 3507 rebus. Et ideo res quas aliqui superabundanter habent, ex naturali | |
| 3508 iure debentur pauperum sustentationi. Unde Ambrosius dicit, et | |
| 3509 habetur in decretis, dist. XLVII, <i>esurientium panis est quem tu | |
| 3510 detines; nudorum indumentum est quod tu recludis; miserorum | |
| 3511 redemptio et absolutio est pecunia quam tu in terram defodis</i>. | |
| 3512 Sed quia multi sunt necessitatem patientes, et non potest ex eadem | |
| 3513 re omnibus subveniri, committitur arbitrio uniuscuiusque | |
| 3514 dispensatio propriarum rerum, ut ex eis subveniat necessitatem | |
| 3515 patientibus. Si tamen adeo sit urgens et evidens necessitas ut | |
| 3516 manifestum sit instanti necessitati de rebus occurrentibus esse | |
| 3517 subveniendum, puta cum imminet personae periculum et aliter | |
| 3518 subveniri non potest; tunc licite potest aliquis ex rebus alienis | |
| 3519 suae necessitati subvenire, sive manifeste sive occulte sublatis. | |
| 3520 Nec hoc proprie habet rationem furti vel rapinae.</p> | |
| 3521 <p title="II-II q. 66 a. 7 ad 1"><a name="41905"><span class= | |
| 3522 "ref">[41905] IIª-IIae q. 66 a. 7 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 3523 ergo dicendum quod decretalis illa loquitur in casu in quo non est | |
| 3524 urgens necessitas.</p> | |
| 3525 <p title="II-II q. 66 a. 7 ad 2"><a name="41906"><span class= | |
| 3526 "ref">[41906] IIª-IIae q. 66 a. 7 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 3527 dicendum quod uti re aliena occulte accepta in casu necessitatis | |
| 3528 extremae non habet rationem furti, proprie loquendo. Quia per talem | |
| 3529 necessitatem efficitur suum illud quod quis accipit ad sustentandam | |
| 3530 propriam vitam.</p> | |
| 3531 <p title="II-II q. 66 a. 7 ad 3"><a name="41907"><span class= | |
| 3532 "ref">[41907] IIª-IIae q. 66 a. 7 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 3533 dicendum quod in casu similis necessitatis etiam potest aliquis | |
| 3534 occulte rem alienam accipere ut subveniat proximo sic | |
| 3535 indigenti.</p> | |
| 3536 <br /> | |
| 3537 <div class="E">Articulus 8</div> | |
| 3538 <p title="II-II q. 66 a. 8 arg. 1"><a name="41908"><span class= | |
| 3539 "ref">[41908] IIª-IIae q. 66 a. 8 arg. 1</span></a> Ad octavum | |
| 3540 sic proceditur. Videtur quod rapina possit fieri sine peccato. | |
| 3541 Praeda enim per violentiam accipitur; quod videtur ad rationem | |
| 3542 rapinae pertinere, secundum praedicta. Sed praedam accipere ab | |
| 3543 hostibus licitum est, dicit enim Ambrosius, in libro de | |
| 3544 patriarchis, <i>cum praeda fuerit in potestate victoris, decet | |
| 3545 militarem disciplinam ut regi serventur omnia</i>, scilicet ad | |
| 3546 distribuendum. Ergo rapina in aliquo casu est licita.</p> | |
| 3547 <p title="II-II q. 66 a. 8 arg. 2"><a name="41909"><span class= | |
| 3548 "ref">[41909] IIª-IIae q. 66 a. 8 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 3549 licitum est auferre ab aliquo id quod non est eius. Sed res quas | |
| 3550 infideles habent non sunt eorum, dicit enim Augustinus, in epistola | |
| 3551 ad Vinc. Donatist., <i>res falso appellatis vestras, quas nec iuste | |
| 3552 possidetis, et secundum leges terrenorum regum amittere iussi | |
| 3553 estis</i>. Ergo videtur quod ab infidelibus aliquis licite rapere | |
| 3554 posset.</p> | |
| 3555 <p title="II-II q. 66 a. 8 arg. 3"><a name="41910"><span class= | |
| 3556 "ref">[41910] IIª-IIae q. 66 a. 8 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 3557 terrarum principes multa a suis subditis violenter extorquent; quod | |
| 3558 videtur ad rationem rapinae pertinere. Grave autem videtur dicere | |
| 3559 quod in hoc peccent, quia sic fere omnes principes damnarentur. | |
| 3560 Ergo rapina in aliquo casu est licita.</p> | |
| 3561 <p title="II-II q. 66 a. 8 s. c."><a name="41911"><span class= | |
| 3562 "ref">[41911] IIª-IIae q. 66 a. 8 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 3563 est quod de quolibet licite accepto potest fieri Deo sacrificium | |
| 3564 vel oblatio. Non autem potest fieri de rapina, secundum illud | |
| 3565 Isaiae LXI, <i>ego dominus diligens iudicium, et odio habens | |
| 3566 rapinam in holocaustum</i>. Ergo per rapinam aliquid accipere non | |
| 3567 est licitum.</p> | |
| 3568 <p title="II-II q. 66 a. 8 co."><a name="41912"><span class= | |
| 3569 "ref">[41912] IIª-IIae q. 66 a. 8 co.</span></a> Respondeo | |
| 3570 dicendum quod rapina quandam violentiam et coactionem importat per | |
| 3571 quam, contra iustitiam, alicui aufertur quod suum est. In societate | |
| 3572 autem hominum nullus habet coactionem nisi per publicam potestatem. | |
| 3573 Et ideo quicumque per violentiam aliquid alteri aufert, si sit | |
| 3574 privata persona non utens publica potestate, illicite agit et | |
| 3575 rapinam committit, sicut patet in latronibus. Principibus vero | |
| 3576 publica potestas committitur ad hoc quod sint iustitiae custodes. | |
| 3577 Et ideo non licet eis violentia et coactione uti nisi secundum | |
| 3578 iustitiae tenorem, et hoc vel contra hostes pugnando, vel contra | |
| 3579 cives malefactores puniendo. Et quod per talem violentiam aufertur | |
| 3580 non habet rationem rapinae, cum non sit contra iustitiam. Si vero | |
| 3581 contra iustitiam aliqui per publicam potestatem violenter | |
| 3582 abstulerint res aliorum, illicite agunt et rapinam committunt, et | |
| 3583 ad restitutionem tenentur.</p> | |
| 3584 <p title="II-II q. 66 a. 8 ad 1"><a name="41913"><span class= | |
| 3585 "ref">[41913] IIª-IIae q. 66 a. 8 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 3586 ergo dicendum quod circa praedam distinguendum est. Quia si illi | |
| 3587 qui depraedantur hostes habeant bellum iustum, ea quae per | |
| 3588 violentiam in bello acquirunt eorum efficiuntur. Et hoc non habet | |
| 3589 rationem rapinae, unde nec ad restitutionem tenentur. Quamvis | |
| 3590 possint in acceptione praedae iustum bellum habentes peccare per | |
| 3591 cupiditatem ex prava intentione, si scilicet non propter iustitiam, | |
| 3592 sed propter praedam principaliter pugnent, dicit enim Augustinus, | |
| 3593 in libro de Verb. Dom., quod <i>propter praedam militare peccatum | |
| 3594 est</i>. Si vero illi qui praedam accipiunt habeant bellum | |
| 3595 iniustum, rapinam committunt, et ad restitutionem tenentur.</p> | |
| 3596 <p title="II-II q. 66 a. 8 ad 2"><a name="41914"><span class= | |
| 3597 "ref">[41914] IIª-IIae q. 66 a. 8 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 3598 dicendum quod intantum aliqui infideles iniuste res suas possident, | |
| 3599 inquantum eas secundum leges terrenorum principum amittere iussi | |
| 3600 sunt. Et ideo ab eis possunt per violentiam subtrahi, non privata | |
| 3601 auctoritate, sed publica.</p> | |
| 3602 <p title="II-II q. 66 a. 8 ad 3"><a name="41915"><span class= | |
| 3603 "ref">[41915] IIª-IIae q. 66 a. 8 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 3604 dicendum quod si principes a subditis exigant quod eis secundum | |
| 3605 iustitiam debetur propter bonum commune conservandum, etiam si | |
| 3606 violentia adhibeatur, non est rapina. Si vero aliquid principes | |
| 3607 indebite extorqueant per violentiam, rapina est, sicut et | |
| 3608 latrocinium. Unde dicit Augustinus, in IV de Civ. Dei, <i>remota | |
| 3609 iustitia, quid sunt regna nisi magna latrocinia? Quia et latrocinia | |
| 3610 quid sunt nisi parva regna?</i> Et Ezech. XXII dicitur, | |
| 3611 <i>principes eius in medio eius quasi lupi rapientes praedam</i>. | |
| 3612 Unde et ad restitutionem tenentur, sicut et latrones. Et tanto | |
| 3613 gravius peccant quam latrones, quanto periculosius et communius | |
| 3614 contra publicam iustitiam agunt, cuius custodes sunt positi.</p> | |
| 3615 <br /> | |
| 3616 <div class="E">Articulus 9</div> | |
| 3617 <p title="II-II q. 66 a. 9 arg. 1"><a name="41916"><span class= | |
| 3618 "ref">[41916] IIª-IIae q. 66 a. 9 arg. 1</span></a> Ad nonum | |
| 3619 sic proceditur. Videtur quod furtum sit gravius peccatum quam | |
| 3620 rapina. Furtum enim, super acceptionem rei alienae, habet adiunctam | |
| 3621 fraudem et dolum, quod non est in rapina. Sed fraus et dolus de se | |
| 3622 habent rationem peccati, ut supra habitum est. Ergo furtum videtur | |
| 3623 esse gravius peccatum quam rapina.</p> | |
| 3624 <p title="II-II q. 66 a. 9 arg. 2"><a name="41917"><span class= | |
| 3625 "ref">[41917] IIª-IIae q. 66 a. 9 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 3626 verecundia est timor de turpi actu, ut dicitur in IV Ethic. Sed | |
| 3627 magis verecundantur homines de furto quam de rapina. Ergo furtum | |
| 3628 est turpius quam rapina.</p> | |
| 3629 <p title="II-II q. 66 a. 9 arg. 3"><a name="41918"><span class= | |
| 3630 "ref">[41918] IIª-IIae q. 66 a. 9 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 3631 quanto aliquod peccatum pluribus nocet, tanto gravius esse videtur. | |
| 3632 Sed per furtum potest nocumentum inferri et magnis et parvis, per | |
| 3633 rapinam autem solum impotentibus, quibus potest violentia inferri. | |
| 3634 Ergo gravius videtur esse peccatum furti quam rapinae.</p> | |
| 3635 <p title="II-II q. 66 a. 9 s. c."><a name="41919"><span class= | |
| 3636 "ref">[41919] IIª-IIae q. 66 a. 9 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 3637 est quod secundum leges gravius punitur rapina quam furtum.</p> | |
| 3638 <p title="II-II q. 66 a. 9 co."><a name="41920"><span class= | |
| 3639 "ref">[41920] IIª-IIae q. 66 a. 9 co.</span></a> Respondeo | |
| 3640 dicendum quod rapina et furtum habent rationem peccati, sicut supra | |
| 3641 dictum est, propter involuntarium quod est ex parte eius cui | |
| 3642 aliquid aufertur; ita tamen quod in furto est involuntarium per | |
| 3643 ignorantiam, in rapina autem involuntarium per violentiam. Magis | |
| 3644 est autem aliquid involuntarium per violentiam quam per | |
| 3645 ignorantiam, quia violentia directius opponitur voluntati quam | |
| 3646 ignorantia. Et ideo rapina est gravius peccatum quam furtum. Est et | |
| 3647 alia ratio. Quia per rapinam non solum infertur alicui damnum in | |
| 3648 rebus, sed etiam vergit in quandam personae ignominiam sive | |
| 3649 iniuriam. Et hoc praeponderat fraudi vel dolo, quae pertinent ad | |
| 3650 furtum.</p> | |
| 3651 <p title="II-II q. 66 a. 9 ad 1"><a name="41921"><span class= | |
| 3652 "ref">[41921] IIª-IIae q. 66 a. 9 ad 1</span></a> Unde patet | |
| 3653 responsio ad primum.</p> | |
| 3654 <p title="II-II q. 66 a. 9 ad 2"><a name="41922"><span class= | |
| 3655 "ref">[41922] IIª-IIae q. 66 a. 9 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 3656 dicendum quod homines sensibilibus inhaerentes magis gloriantur de | |
| 3657 virtute exteriori, quae manifestatur in rapina, quam de virtute | |
| 3658 interiori, quae tollitur per peccatum. Et ideo minus verecundantur | |
| 3659 de rapina quam de furto.</p> | |
| 3660 <p title="II-II q. 66 a. 9 ad 3"><a name="41923"><span class= | |
| 3661 "ref">[41923] IIª-IIae q. 66 a. 9 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 3662 dicendum quod licet pluribus possit noceri per furtum quam per | |
| 3663 rapinam, tamen graviora nocumenta possunt inferri per rapinam quam | |
| 3664 per furtum. Unde ex hoc etiam rapina est detestabilior.</p> | |
| 3665 <br /> | |
| 3666 <div class="D">Quaestio 67</div> | |
| 3667 <div class="G">Prooemium</div> | |
| 3668 <p title="II-II q. 67 pr."><a name="41924"><span class= | |
| 3669 "ref">[41924] IIª-IIae q. 67 pr.</span></a> Deinde | |
| 3670 considerandum est de vitiis oppositis commutativae iustitiae quae | |
| 3671 consistunt in verbis in quibus laeditur proximus. Et primo, de his | |
| 3672 quae pertinent ad iudicium; secundo, de nocumentis verborum quae | |
| 3673 fiunt extra iudicium. Circa primum quinque consideranda occurrunt, | |
| 3674 primo quidem, de iniustitia iudicis in iudicando; secundo, de | |
| 3675 iniustitia accusatoris in accusando; tertio, de iniustitia ex parte | |
| 3676 rei in sua defensione; quarto, de iniustitia testis in | |
| 3677 testificando; quinto, de iniustitia advocati in patrocinando. Circa | |
| 3678 primum quaeruntur quatuor. Primo, utrum aliquis possit iuste | |
| 3679 iudicare eum qui non est sibi subditus. Secundo, utrum liceat | |
| 3680 iudicium ferre contra veritatem quam novit, propter ea quae sibi | |
| 3681 proponuntur. Tertio, utrum iudex possit aliquem iuste condemnare | |
| 3682 non accusatum. Quarto, utrum licite possit poenam relaxare.</p> | |
| 3683 <br /> | |
| 3684 <div class="E">Articulus 1</div> | |
| 3685 <p title="II-II q. 67 a. 1 arg. 1"><a name="41925"><span class= | |
| 3686 "ref">[41925] IIª-IIae q. 67 a. 1 arg. 1</span></a> Ad primum | |
| 3687 sic proceditur. Videtur quod aliquis possit iuste iudicare eum qui | |
| 3688 non est sibi subditus. Dicitur enim Dan. XIII quod Daniel seniores | |
| 3689 de falso testimonio convictos suo iudicio condemnavit. Sed illi | |
| 3690 seniores non erant subditi Danieli, quinimmo ipsi erant iudices | |
| 3691 populi. Ergo aliquis potest licite iudicare sibi non subditum.</p> | |
| 3692 <p title="II-II q. 67 a. 1 arg. 2"><a name="41926"><span class= | |
| 3693 "ref">[41926] IIª-IIae q. 67 a. 1 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 3694 Christus non erat alicuius hominis subditus, quinimmo ipse erat rex | |
| 3695 regum et dominus dominantium. Sed ipse exhibuit se iudicio hominis. | |
| 3696 Ergo videtur quod aliquis licite possit iudicare aliquem qui non | |
| 3697 est subditus eius.</p> | |
| 3698 <p title="II-II q. 67 a. 1 arg. 3"><a name="41927"><span class= | |
| 3699 "ref">[41927] IIª-IIae q. 67 a. 1 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 3700 secundum iura quilibet sortitur forum secundum rationem delicti. | |
| 3701 Sed quandoque ille qui delinquit non est subditus eius ad quem | |
| 3702 pertinet forum illius loci, puta cum est alterius dioecesis, vel | |
| 3703 cum est exemptus. Ergo videtur quod aliquis possit iudicare eum qui | |
| 3704 non est sibi subditus.</p> | |
| 3705 <p title="II-II q. 67 a. 1 s. c."><a name="41928"><span class= | |
| 3706 "ref">[41928] IIª-IIae q. 67 a. 1 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 3707 est quod Gregorius dicit, super illud Deut. XXIII, <i>si intraveris | |
| 3708 segetem et cetera. Falcem iudicii mittere non potest in eam rem | |
| 3709 quae alteri videtur esse commissa</i>.</p> | |
| 3710 <p title="II-II q. 67 a. 1 co."><a name="41929"><span class= | |
| 3711 "ref">[41929] IIª-IIae q. 67 a. 1 co.</span></a> Respondeo | |
| 3712 dicendum quod sententia iudicis est quasi quaedam particularis lex | |
| 3713 in aliquo particulari facto. Et ideo sicut lex generalis debet | |
| 3714 habere vim coactivam, ut patet per philosophum, in X Ethic.; ita | |
| 3715 etiam et sententia iudicis debet habere vim coactivam, per quam | |
| 3716 constringatur utraque pars ad servandam sententiam iudicis, | |
| 3717 alioquin iudicium non esset efficax. Potestatem autem coactivam non | |
| 3718 habet licite in rebus humanis nisi ille qui fungitur publica | |
| 3719 potestate. Et qui ea funguntur superiores reputantur respectu eorum | |
| 3720 in quos, sicut in subditos, potestatem accipiunt, sive habeant | |
| 3721 ordinarie, sive per commissionem. Et ideo manifestum est quod | |
| 3722 nullus potest iudicare aliquem nisi sit aliquo modo subditus eius, | |
| 3723 vel per commissionem vel per potestatem ordinariam.</p> | |
| 3724 <p title="II-II q. 67 a. 1 ad 1"><a name="41930"><span class= | |
| 3725 "ref">[41930] IIª-IIae q. 67 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 3726 ergo dicendum quod Daniel accepit potestatem ad iudicandum illos | |
| 3727 seniores quasi commissam ex instinctu divino. Quod significatur per | |
| 3728 hoc quod ibi dicitur, quod <i>suscitavit dominus spiritum pueri | |
| 3729 iunioris</i>.</p> | |
| 3730 <p title="II-II q. 67 a. 1 ad 2"><a name="41931"><span class= | |
| 3731 "ref">[41931] IIª-IIae q. 67 a. 1 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 3732 dicendum quod in rebus humanis aliqui propria sponte possunt se | |
| 3733 subiicere aliorum iudicio, quamvis non sint eis superiores, sicut | |
| 3734 patet in his qui compromittunt in aliquos arbitros. Et inde est | |
| 3735 quod necesse est arbitrium poena vallari, quia arbitri, qui non | |
| 3736 sunt superiores, non habent de se plenam potestatem coercendi. Sic | |
| 3737 igitur et Christus propria sponte humano iudicio se subdidit, sicut | |
| 3738 etiam et Leo Papa iudicio imperatoris se subdidit.</p> | |
| 3739 <p title="II-II q. 67 a. 1 ad 3"><a name="41932"><span class= | |
| 3740 "ref">[41932] IIª-IIae q. 67 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 3741 dicendum quod episcopus in cuius dioecesi aliquis delinquit, | |
| 3742 efficitur superior eius ratione delicti, etiam si sit exemptus, | |
| 3743 nisi forte delinquat in re aliqua exempta, puta in administratione | |
| 3744 bonorum alicuius monasterii exempti. Sed si aliquis exemptus | |
| 3745 committat furtum vel homicidium vel aliquid huiusmodi, potest per | |
| 3746 ordinarium iuste condemnari.</p> | |
| 3747 <br /> | |
| 3748 <div class="E">Articulus 2</div> | |
| 3749 <p title="II-II q. 67 a. 2 arg. 1"><a name="41933"><span class= | |
| 3750 "ref">[41933] IIª-IIae q. 67 a. 2 arg. 1</span></a> Ad | |
| 3751 secundum sic proceditur. Videtur quod iudici non liceat iudicare | |
| 3752 contra veritatem quam novit, propter ea quae in contrarium | |
| 3753 proponuntur. Dicitur enim Deut. XVII, <i>venies ad sacerdotes | |
| 3754 levitici generis, et ad iudicem qui fuerit in illo tempore, | |
| 3755 quaeresque ab eis, qui indicabunt tibi iudicii veritatem</i>. Sed | |
| 3756 quandoque aliqua proponuntur contra veritatem, sicut cum aliquid | |
| 3757 per falsos testes probatur. Ergo non licet iudici iudicare secundum | |
| 3758 ea quae proponuntur et probantur, contra veritatem quam ipse | |
| 3759 novit.</p> | |
| 3760 <p title="II-II q. 67 a. 2 arg. 2"><a name="41934"><span class= | |
| 3761 "ref">[41934] IIª-IIae q. 67 a. 2 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 3762 homo in iudicando debet divino iudicio conformari, quia Dei | |
| 3763 iudicium est, ut dicitur Deut. I. Sed iudicium Dei est secundum | |
| 3764 veritatem, ut dicitur Rom. II, et Isaiae XI praedicitur de Christo, | |
| 3765 <i>non secundum visionem oculorum iudicabit, neque secundum auditum | |
| 3766 aurium arguet, sed iudicabit in iustitia pauperes, et arguet in | |
| 3767 aequitate pro mansuetis terrae</i>. Ergo iudex non debet, secundum | |
| 3768 ea quae coram ipso probantur, sententiam ferre contra ea quae ipse | |
| 3769 novit.</p> | |
| 3770 <p title="II-II q. 67 a. 2 arg. 3"><a name="41935"><span class= | |
| 3771 "ref">[41935] IIª-IIae q. 67 a. 2 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 3772 idcirco in iudicio probationes requiruntur ut fides fiat iudici de | |
| 3773 rei veritate, unde in his quae sunt notoria non requiritur | |
| 3774 iudicialis ordo, secundum illud I ad Tim. V, <i>quorundam hominum | |
| 3775 peccata manifesta sunt, praecedentia ad iudicium</i>. Si ergo iudex | |
| 3776 per se cognoscat veritatem, non debet attendere ad ea quae | |
| 3777 probantur, sed sententiam ferre secundum veritatem quam novit.</p> | |
| 3778 <p title="II-II q. 67 a. 2 arg. 4"><a name="41936"><span class= | |
| 3779 "ref">[41936] IIª-IIae q. 67 a. 2 arg. 4</span></a> Praeterea, | |
| 3780 nomen conscientiae importat applicationem scientiae ad aliquid | |
| 3781 agibile, ut in primo habitum est. Sed facere contra conscientiam | |
| 3782 est peccatum. Ergo iudex peccat si sententiam ferat, secundum | |
| 3783 allegata, contra conscientiam veritatis quam habet.</p> | |
| 3784 <p title="II-II q. 67 a. 2 s. c."><a name="41937"><span class= | |
| 3785 "ref">[41937] IIª-IIae q. 67 a. 2 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 3786 est quod Augustinus dicit, super Psalt., <i>bonus iudex nihil ex | |
| 3787 arbitrio suo facit, sed secundum leges et iura pronuntiat</i>. Sed | |
| 3788 hoc est iudicare secundum ea quae in iudicio proponuntur et | |
| 3789 probantur. Ergo iudex debet secundum huiusmodi iudicare, et non | |
| 3790 secundum proprium arbitrium.</p> | |
| 3791 <p title="II-II q. 67 a. 2 co."><a name="41938"><span class= | |
| 3792 "ref">[41938] IIª-IIae q. 67 a. 2 co.</span></a> Respondeo | |
| 3793 dicendum quod, sicut dictum est, iudicare pertinet ad iudicem | |
| 3794 secundum quod fungitur publica potestate. Et ideo informari debet | |
| 3795 in iudicando non secundum id quod ipse novit tanquam privata | |
| 3796 persona, sed secundum id quod sibi innotescit tanquam personae | |
| 3797 publicae. Hoc autem innotescit sibi et in communi, et in | |
| 3798 particulari. In communi quidem, per leges publicas vel divinas vel | |
| 3799 humanas, contra quas nullas probationes admittere debet. In | |
| 3800 particulari autem negotio aliquo, per instrumenta et testes et alia | |
| 3801 huiusmodi legitima documenta, quae debet sequi in iudicando magis | |
| 3802 quam id quod ipse novit tanquam privata persona. Ex quo tamen ad | |
| 3803 hoc adiuvari potest ut districtius discutiat probationes inductas, | |
| 3804 ut possit earum defectum investigare. Quod si eas non possit de | |
| 3805 iure repellere, debet, sicut dictum est, eas in iudicando | |
| 3806 sequi.</p> | |
| 3807 <p title="II-II q. 67 a. 2 ad 1"><a name="41939"><span class= | |
| 3808 "ref">[41939] IIª-IIae q. 67 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 3809 ergo dicendum quod ideo praemittitur in verbis illis de quaestione | |
| 3810 iudicibus facienda, ut intelligatur quod iudices debent veritatem | |
| 3811 iudicare secundum ea quae fuerunt sibi proposita.</p> | |
| 3812 <p title="II-II q. 67 a. 2 ad 2"><a name="41940"><span class= | |
| 3813 "ref">[41940] IIª-IIae q. 67 a. 2 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 3814 dicendum quod Deo competit iudicare secundum propriam potestatem. | |
| 3815 Et ideo in iudicando informatur secundum veritatem quam ipse | |
| 3816 cognoscit, non secundum hoc quod ab aliis accipit. Et eadem ratio | |
| 3817 est de Christo, qui est verus Deus et homo. Alii autem iudices non | |
| 3818 iudicant secundum propriam potestatem. Et ideo non est similis | |
| 3819 ratio.</p> | |
| 3820 <p title="II-II q. 67 a. 2 ad 3"><a name="41941"><span class= | |
| 3821 "ref">[41941] IIª-IIae q. 67 a. 2 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 3822 dicendum quod apostolus loquitur in casu quando aliquid non solum | |
| 3823 est manifestum iudici, sed sibi et aliis, ita quod reus nullo modo | |
| 3824 crimen infitiari potest, sed statim ex ipsa evidentia facti | |
| 3825 convincitur. Si autem sit manifestum iudici et non aliis, vel aliis | |
| 3826 et non iudici, tunc est necessaria iudicii discussio.</p> | |
| 3827 <p title="II-II q. 67 a. 2 ad 4"><a name="41942"><span class= | |
| 3828 "ref">[41942] IIª-IIae q. 67 a. 2 ad 4</span></a> Ad quartum | |
| 3829 dicendum quod homo in his quae ad propriam personam pertinent, | |
| 3830 debet informare conscientiam suam ex propria scientia. Sed in his | |
| 3831 quae pertinent ad publicam potestatem, debet informare conscientiam | |
| 3832 suam secundum ea quae in publico iudicio sciri possunt, et | |
| 3833 cetera.</p> | |
| 3834 <br /> | |
| 3835 <div class="E">Articulus 3</div> | |
| 3836 <p title="II-II q. 67 a. 3 arg. 1"><a name="41943"><span class= | |
| 3837 "ref">[41943] IIª-IIae q. 67 a. 3 arg. 1</span></a> Ad tertium | |
| 3838 sic proceditur. Videtur quod iudex possit aliquem iudicare etiam si | |
| 3839 non sit alius accusator. Humana enim iustitia derivatur a iustitia | |
| 3840 divina. Sed Deus peccatores iudicat etiam si nullus sit accusator. | |
| 3841 Ergo videtur quod homo possit in iudicio alium condemnare etiam si | |
| 3842 non adsit accusator.</p> | |
| 3843 <p title="II-II q. 67 a. 3 arg. 2"><a name="41944"><span class= | |
| 3844 "ref">[41944] IIª-IIae q. 67 a. 3 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 3845 accusator requiritur in iudicio ad hoc quod deferat crimen ad | |
| 3846 iudicem. Sed quandoque potest crimen ad iudicem devenire alio modo | |
| 3847 quam per accusationem, sicut per denuntiationem vel per infamiam, | |
| 3848 vel etiam si ipse iudex videat. Ergo iudex potest aliquem | |
| 3849 condemnare absque accusatore.</p> | |
| 3850 <p title="II-II q. 67 a. 3 arg. 3"><a name="41945"><span class= | |
| 3851 "ref">[41945] IIª-IIae q. 67 a. 3 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 3852 facta sanctorum in Scripturis narrantur quasi quaedam exemplaria | |
| 3853 humanae vitae. Sed Daniel simul fuit accusator et iudex contra | |
| 3854 iniquos senes, ut patet Dan. XIII. Ergo non est contra iustitiam si | |
| 3855 aliquis aliquem damnet tanquam iudex, et ipsemet sit accusator.</p> | |
| 3856 <p title="II-II q. 67 a. 3 s. c."><a name="41946"><span class= | |
| 3857 "ref">[41946] IIª-IIae q. 67 a. 3 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 3858 est quod, I ad Cor. V, Ambrosius, exponens sententiam apostoli de | |
| 3859 fornicatore, dicit quod <i>iudicis non est sine accusatore damnare, | |
| 3860 quia dominus Iudam, cum fuisset fur, quia non est accusatus, minime | |
| 3861 abiecit</i>.</p> | |
| 3862 <p title="II-II q. 67 a. 3 co."><a name="41947"><span class= | |
| 3863 "ref">[41947] IIª-IIae q. 67 a. 3 co.</span></a> Respondeo | |
| 3864 dicendum quod iudex est interpres iustitiae, unde sicut philosophus | |
| 3865 dicit, in V Ethic., <i>ad iudicem confugiunt sicut ad quandam | |
| 3866 iustitiam animatam</i>. Iustitia autem, sicut supra habitum est, | |
| 3867 non est ad seipsum, sed ad alterum. Et ideo oportet quod iudex | |
| 3868 inter aliquos duos diiudicet, quod quidem fit cum unus est actor et | |
| 3869 alius est reus. Et ideo in criminibus non potest aliquem iudicio | |
| 3870 condemnare iudex nisi habeat accusatorem, secundum illud Act. XXV, | |
| 3871 <i>non est consuetudo Romanis damnare aliquem hominem prius quam is | |
| 3872 qui accusatur praesentes habeat accusatores, locumque defendendi | |
| 3873 accipiat ad abluenda crimina quae ei obiiciebantur</i>.</p> | |
| 3874 <p title="II-II q. 67 a. 3 ad 1"><a name="41948"><span class= | |
| 3875 "ref">[41948] IIª-IIae q. 67 a. 3 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 3876 ergo dicendum quod Deus in suo iudicio utitur conscientia peccantis | |
| 3877 quasi accusatore, secundum illud Rom. II, <i>inter se invicem | |
| 3878 cogitationum accusantium, aut etiam defendentium</i>. Vel etiam | |
| 3879 evidentia facti quantum ad ipsum, secundum illud Gen. IV <i>vox | |
| 3880 sanguinis fratris tui Abel clamat ad me de terra</i>.</p> | |
| 3881 <p title="II-II q. 67 a. 3 ad 2"><a name="41949"><span class= | |
| 3882 "ref">[41949] IIª-IIae q. 67 a. 3 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 3883 dicendum quod publica infamia habet locum accusatoris. Unde super | |
| 3884 illud Gen. IV, <i>vox sanguinis fratris tui</i> etc., dicit Glossa, | |
| 3885 <i>evidentia patrati sceleris accusatore non eget</i>. In | |
| 3886 denuntiatione vero, sicut supra dictum est, non intenditur punitio | |
| 3887 peccantis, sed emendatio, et ideo nihil agitur contra eum cuius | |
| 3888 peccatum denuntiatur, sed pro eo. Et ideo non est ibi necessarius | |
| 3889 accusator. Poena autem infertur propter rebellionem ad Ecclesiam, | |
| 3890 quae, quia est manifesta, tenet locum accusatoris. Ex eo autem quod | |
| 3891 ipse iudex videt, non potest procedere ad sententiam ferendam, nisi | |
| 3892 secundum ordinem publici iudicii.</p> | |
| 3893 <p title="II-II q. 67 a. 3 ad 3"><a name="41950"><span class= | |
| 3894 "ref">[41950] IIª-IIae q. 67 a. 3 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 3895 dicendum quod Deus in suo iudicio procedit ex propria notitia | |
| 3896 veritatis, non autem homo, ut supra dictum est. Et ideo homo non | |
| 3897 potest esse simul accusator, iudex et testis, sicut Deus. Daniel | |
| 3898 autem accusator fuit simul et iudex quasi divini iudicii executor, | |
| 3899 cuius instinctu movebatur, ut dictum est.</p> | |
| 3900 <br /> | |
| 3901 <div class="E">Articulus 4</div> | |
| 3902 <p title="II-II q. 67 a. 4 arg. 1"><a name="41951"><span class= | |
| 3903 "ref">[41951] IIª-IIae q. 67 a. 4 arg. 1</span></a> Ad quartum | |
| 3904 sic proceditur. Videtur quod iudex licite possit poenam relaxare. | |
| 3905 Dicitur enim Iac. II, <i>iudicium sine misericordia ei qui non | |
| 3906 facit misericordiam</i>. Sed nullus punitur propter hoc quod non | |
| 3907 facit illud quod licite facere non potest. Ergo quilibet iudex | |
| 3908 potest licite misericordiam facere, relaxando poenam.</p> | |
| 3909 <p title="II-II q. 67 a. 4 arg. 2"><a name="41952"><span class= | |
| 3910 "ref">[41952] IIª-IIae q. 67 a. 4 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 3911 iudicium humanum debet imitari iudicium divinum. Sed Deus | |
| 3912 poenitentibus relaxat poenam, quia non vult mortem peccatoris, ut | |
| 3913 dicitur Ezech. XVIII. Ergo etiam homo iudex potest poenitenti | |
| 3914 licite laxare poenam.</p> | |
| 3915 <p title="II-II q. 67 a. 4 arg. 3"><a name="41953"><span class= | |
| 3916 "ref">[41953] IIª-IIae q. 67 a. 4 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 3917 unicuique licet facere quod alicui prodest et nulli nocet. Sed | |
| 3918 absolvere reum a poena prodest ei et nulli nocet. Ergo iudex licite | |
| 3919 potest reum a poena absolvere.</p> | |
| 3920 <p title="II-II q. 67 a. 4 s. c."><a name="41954"><span class= | |
| 3921 "ref">[41954] IIª-IIae q. 67 a. 4 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 3922 est quod dicitur Deut. XIII de eo qui persuadet servire diis | |
| 3923 alienis, <i>non parcat ei oculus tuus ut miserearis et occultes | |
| 3924 eum, sed statim interficies eum</i>. Et de homicida dicitur Deut. | |
| 3925 XIX, <i>morietur, nec misereberis eius</i>.</p> | |
| 3926 <p title="II-II q. 67 a. 4 co."><a name="41955"><span class= | |
| 3927 "ref">[41955] IIª-IIae q. 67 a. 4 co.</span></a> Respondeo | |
| 3928 dicendum quod, sicut ex dictis patet, duo sunt, quantum ad | |
| 3929 propositum pertinet, circa iudicem consideranda, quorum unum est | |
| 3930 quod ipse habet iudicare inter accusatorem et reum; aliud autem est | |
| 3931 quod ipse non fert iudicii sententiam quasi ex propria, sed quasi | |
| 3932 ex publica potestate. Duplici ergo ratione impeditur iudex ne reum | |
| 3933 a poena absolvere possit. Primo quidem, ex parte accusatoris, ad | |
| 3934 cuius ius quandoque pertinet ut reus puniatur, puta propter aliquam | |
| 3935 iniuriam in ipsum commissam, cuius relaxatio non est in arbitrio | |
| 3936 alicuius iudicis, quia quilibet iudex tenetur ius suum reddere | |
| 3937 unicuique. Alio modo impeditur ex parte reipublicae, cuius | |
| 3938 potestate fungitur, ad cuius bonum pertinet quod malefactores | |
| 3939 puniantur. Sed tamen quantum ad hoc differt inter inferiores | |
| 3940 iudices et supremum iudicem, scilicet principem, cui est plenarie | |
| 3941 potestas publica commissa. Iudex enim inferior non habet potestatem | |
| 3942 absolvendi reum a poena, contra leges a superiore sibi impositas. | |
| 3943 Unde super illud Ioan. XIX, <i>non haberes adversum me potestatem | |
| 3944 ullam</i>, dicit Augustinus, <i>talem Deus dederat Pilato | |
| 3945 potestatem ut esset sub Caesaris potestate, ne ei omnino liberum | |
| 3946 esset accusatum absolvere</i>. Sed princeps, qui habet plenariam | |
| 3947 potestatem in republica, si ille qui passus est iniuriam velit eam | |
| 3948 remittere, poterit reum licite absolvere, si hoc publicae utilitati | |
| 3949 viderit non esse nocivum.</p> | |
| 3950 <p title="II-II q. 67 a. 4 ad 1"><a name="41956"><span class= | |
| 3951 "ref">[41956] IIª-IIae q. 67 a. 4 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 3952 ergo dicendum quod misericordia iudicis habet locum in his quae | |
| 3953 arbitrio iudicis relinquuntur, in quibus <i>boni viri est ut sit | |
| 3954 diminutivus poenarum</i>, sicut philosophus dicit, in V Ethic. In | |
| 3955 his autem quae sunt determinata secundum legem divinam vel humanam, | |
| 3956 non est suum misericordiam facere.</p> | |
| 3957 <p title="II-II q. 67 a. 4 ad 2"><a name="41957"><span class= | |
| 3958 "ref">[41957] IIª-IIae q. 67 a. 4 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 3959 dicendum quod Deus habet supremam potestatem iudicandi, et ad ipsum | |
| 3960 pertinet quidquid contra aliquem peccatur. Et ideo liberum est ei | |
| 3961 poenam remittere, praecipue cum peccato ex hoc poena maxime | |
| 3962 debeatur quod est contra ipsum. Non tamen remittit poenam nisi | |
| 3963 secundum quod decet suam bonitatem, quae est omnium legum | |
| 3964 radix.</p> | |
| 3965 <p title="II-II q. 67 a. 4 ad 3"><a name="41958"><span class= | |
| 3966 "ref">[41958] IIª-IIae q. 67 a. 4 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 3967 dicendum quod iudex, si inordinate poenam remitteret, nocumentum | |
| 3968 inferret et communitati, cui expedit ut maleficia puniantur, ad hoc | |
| 3969 quod peccata vitentur, unde Deut. XIII, post poenam seductoris, | |
| 3970 subditur, <i>ut omnis Israel, audiens, timeat, et nequaquam ultra | |
| 3971 faciat quispiam huius rei simile</i>. Nocet etiam personae cui est | |
| 3972 illata iniuria, quae recompensationem accipit per quandam | |
| 3973 restitutionem honoris in poena iniuriantis.</p> | |
| 3974 <br /> | |
| 3975 <div class="D">Quaestio 68</div> | |
| 3976 <div class="G">Prooemium</div> | |
| 3977 <p title="II-II q. 68 pr."><a name="41959"><span class= | |
| 3978 "ref">[41959] IIª-IIae q. 68 pr.</span></a> Deinde | |
| 3979 considerandum est de his quae pertinent ad iniustam accusationem. | |
| 3980 Et circa hoc quaeruntur quatuor. Primo, utrum homo accusare | |
| 3981 teneatur. Secundo, utrum accusatio sit facienda in scriptis. | |
| 3982 Tertio, quomodo accusatio sit vitiosa. Quarto, qualiter male | |
| 3983 accusantes sint puniendi.</p> | |
| 3984 <br /> | |
| 3985 <div class="E">Articulus 1</div> | |
| 3986 <p title="II-II q. 68 a. 1 arg. 1"><a name="41960"><span class= | |
| 3987 "ref">[41960] IIª-IIae q. 68 a. 1 arg. 1</span></a> Ad primum | |
| 3988 sic proceditur. Videtur quod homo non teneatur accusare. Nullus | |
| 3989 enim excusatur ab impletione divini praecepti propter peccatum, | |
| 3990 quia iam ex suo peccato commodum reportaret. Sed aliqui propter | |
| 3991 peccatum redduntur inhabiles ad accusandum, sicut excommunicati, | |
| 3992 infames, et illi qui sunt de maioribus criminibus accusati prius | |
| 3993 quam innoxii demonstrentur. Ergo homo non tenetur ex praecepto | |
| 3994 divino ad accusandum.</p> | |
| 3995 <p title="II-II q. 68 a. 1 arg. 2"><a name="41961"><span class= | |
| 3996 "ref">[41961] IIª-IIae q. 68 a. 1 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 3997 omne debitum ex caritate dependet, quae est finis praecepti, unde | |
| 3998 dicitur Rom. XIII, <i>nemini quidquam debeatis, nisi ut invicem | |
| 3999 diligatis</i>. Sed illud quod est caritatis homo debet omnibus, | |
| 4000 maioribus et minoribus, subditis et praelatis. Cum igitur subditi | |
| 4001 non debeant praelatos accusare, nec minores suos maiores, ut per | |
| 4002 plura capitula probatur II, qu. VII; videtur quod nullus ex debito | |
| 4003 teneatur accusare.</p> | |
| 4004 <p title="II-II q. 68 a. 1 arg. 3"><a name="41962"><span class= | |
| 4005 "ref">[41962] IIª-IIae q. 68 a. 1 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 4006 nullus tenetur contra fidelitatem agere quam debet amico, quia non | |
| 4007 debet alteri facere quod sibi non vult fieri. Sed accusare aliquem | |
| 4008 quandoque est contra fidelitatem quam quis debet amico, dicitur | |
| 4009 enim Prov. XI, <i>qui ambulat fraudulenter revelat arcana, qui | |
| 4010 autem fidelis est celat amici commissum</i>. Ergo homo non tenetur | |
| 4011 ad accusandum.</p> | |
| 4012 <p title="II-II q. 68 a. 1 s. c."><a name="41963"><span class= | |
| 4013 "ref">[41963] IIª-IIae q. 68 a. 1 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 4014 est quod dicitur Levit. V, <i>si peccaverit anima, et audierit | |
| 4015 vocem iurantis, testisque fuerit quod aut ipse vidit aut conscius | |
| 4016 est, nisi indicaverit, portabit iniquitatem suam</i>.</p> | |
| 4017 <p title="II-II q. 68 a. 1 co."><a name="41964"><span class= | |
| 4018 "ref">[41964] IIª-IIae q. 68 a. 1 co.</span></a> Respondeo | |
| 4019 dicendum quod, sicut supra dictum est, haec est differentia inter | |
| 4020 denuntiationem et accusationem, quod in denuntiatione attenditur | |
| 4021 emendatio fratris, in accusatione autem attenditur punitio | |
| 4022 criminis. Poenae autem praesentis vitae non per se expetuntur, quia | |
| 4023 non est hic ultimum retributionis tempus, sed inquantum sunt | |
| 4024 medicinales, conferentes vel ad emendationem personae peccantis, | |
| 4025 vel ad bonum reipublicae, cuius quies procuratur per punitionem | |
| 4026 peccantium. Quorum primum intenditur in denuntiatione, ut dictum | |
| 4027 est, secundum autem proprie pertinet ad accusationem. Et ideo si | |
| 4028 crimen fuerit tale quod vergat in detrimentum reipublicae, tenetur | |
| 4029 homo ad accusationem, dummodo sufficienter possit probare, quod | |
| 4030 pertinet ad officium accusatoris, puta cum peccatum alicuius vergit | |
| 4031 in multitudinis corruptelam corporalem seu spiritualem. Si autem | |
| 4032 non fuerit tale peccatum quod in multitudinem redundet, vel etiam | |
| 4033 si sufficientem probationem adhibere non possit, non tenetur ad | |
| 4034 intentandum accusationem, quia ad hoc nullus tenetur quod non | |
| 4035 potest debito modo perficere.</p> | |
| 4036 <p title="II-II q. 68 a. 1 ad 1"><a name="41965"><span class= | |
| 4037 "ref">[41965] IIª-IIae q. 68 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 4038 ergo dicendum quod nihil prohibet per peccatum reddi aliquem | |
| 4039 impotentem ad ea quae homines facere tenentur, sicut ad merendum | |
| 4040 vitam aeternam, et ad assumendum ecclesiastica sacramenta. Nec | |
| 4041 tamen ex hoc homo reportat commodum, quinimmo deficere ab his quae | |
| 4042 tenetur facere est gravissima poena, quia virtuosi actus sunt | |
| 4043 quaedam hominis perfectiones.</p> | |
| 4044 <p title="II-II q. 68 a. 1 ad 2"><a name="41966"><span class= | |
| 4045 "ref">[41966] IIª-IIae q. 68 a. 1 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 4046 dicendum quod subditi praelatos suos accusare prohibentur <i>qui | |
| 4047 non affectione caritatis, sed sua pravitate vitam eorum diffamare | |
| 4048 et reprehendere quaerunt</i>; vel etiam si subditi accusare | |
| 4049 volentes, fuerint criminosi; ut habetur II, qu. VII. Alioquin, si | |
| 4050 fuerint alias idonei ad accusandum, licet subditis ex caritate suos | |
| 4051 praelatos accusare.</p> | |
| 4052 <p title="II-II q. 68 a. 1 ad 3"><a name="41967"><span class= | |
| 4053 "ref">[41967] IIª-IIae q. 68 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 4054 dicendum quod revelare secreta in malum personae, est contra | |
| 4055 fidelitatem, non autem si revelentur propter bonum commune, quod | |
| 4056 semper praeferendum est bono privato. Et ideo contra bonum commune | |
| 4057 nullum secretum licet recipere. Nec tamen est omnino secretum quod | |
| 4058 per sufficientes testes potest probari.</p> | |
| 4059 <br /> | |
| 4060 <div class="E">Articulus 2</div> | |
| 4061 <p title="II-II q. 68 a. 2 arg. 1"><a name="41968"><span class= | |
| 4062 "ref">[41968] IIª-IIae q. 68 a. 2 arg. 1</span></a> Ad | |
| 4063 secundum sic proceditur. Videtur quod non sit necessarium | |
| 4064 accusationem in scriptis fieri. Scriptura enim adinventa est ad | |
| 4065 subveniendum humanae memoriae circa praeterita. Sed accusatio in | |
| 4066 praesenti agitur. Ergo accusatio Scriptura non indiget.</p> | |
| 4067 <p title="II-II q. 68 a. 2 arg. 2"><a name="41969"><span class= | |
| 4068 "ref">[41969] IIª-IIae q. 68 a. 2 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 4069 II, qu. VIII, dicitur, <i>nullus absens accusare potest, nec ab | |
| 4070 aliquo accusari</i>. Sed Scriptura ad hoc videtur esse utilis ut | |
| 4071 absentibus aliquid significetur, ut patet per Augustinum, X de | |
| 4072 Trin. Ergo in accusatione non est necessaria Scriptura, praesertim | |
| 4073 cum canon dicat quod per scripta nullius accusatio suscipiatur.</p> | |
| 4074 <p title="II-II q. 68 a. 2 arg. 3"><a name="41970"><span class= | |
| 4075 "ref">[41970] IIª-IIae q. 68 a. 2 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 4076 sicut crimen alicuius manifestatur per accusationem, ita per | |
| 4077 denuntiationem. Sed in denuntiatione non est Scriptura necessaria. | |
| 4078 Ergo videtur quod neque etiam in accusatione.</p> | |
| 4079 <p title="II-II q. 68 a. 2 s. c."><a name="41971"><span class= | |
| 4080 "ref">[41971] IIª-IIae q. 68 a. 2 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 4081 est quod dicitur II, qu. VIII, <i>accusatorum personae sine scripto | |
| 4082 nunquam recipiantur</i>.</p> | |
| 4083 <p title="II-II q. 68 a. 2 co."><a name="41972"><span class= | |
| 4084 "ref">[41972] IIª-IIae q. 68 a. 2 co.</span></a> Respondeo | |
| 4085 dicendum quod, sicut supra dictum est, quando in criminibus per | |
| 4086 modum accusationis agitur, accusator constituitur pars, ita quod | |
| 4087 iudex inter accusatorem et eum qui accusatur medius constituitur ad | |
| 4088 examen iustitiae, in quo oportet, quantum possibile est, secundum | |
| 4089 certitudinem procedere. Quia vero ea quae verbotenus dicuntur | |
| 4090 facile labuntur a memoria, non posset iudici esse certum quid et | |
| 4091 qualiter dictum sit, cum debet proferre sententiam, nisi esset in | |
| 4092 scriptis redactum. Et ideo rationabiliter institutum est ut | |
| 4093 accusatio, sicut et alia quae in iudicio aguntur, redigantur in | |
| 4094 scriptis.</p> | |
| 4095 <p title="II-II q. 68 a. 2 ad 1"><a name="41973"><span class= | |
| 4096 "ref">[41973] IIª-IIae q. 68 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 4097 ergo dicendum quod difficile est singula verba, propter eorum | |
| 4098 multitudinem et varietatem, retinere, cuius signum est quod multi, | |
| 4099 eadem verba audientes, si interrogentur, non referent ea similiter | |
| 4100 etiam post modicum tempus. Et tamen modica verborum differentia | |
| 4101 sensum variat. Et ideo, etiam si post modicum tempus debeat iudicis | |
| 4102 sententia promulgari, expedit tamen ad certitudinem iudicii ut | |
| 4103 accusatio redigatur in scriptis.</p> | |
| 4104 <p title="II-II q. 68 a. 2 ad 2"><a name="41974"><span class= | |
| 4105 "ref">[41974] IIª-IIae q. 68 a. 2 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 4106 dicendum quod Scriptura non solum necessaria est propter absentiam | |
| 4107 personae quae significat vel cui est aliquid significandum, sed | |
| 4108 etiam propter dilationem temporis, ut dictum est. Et ideo cum dicit | |
| 4109 canon, per scripta nullius accusatio suscipiatur, intelligendum est | |
| 4110 ab absente, qui per epistolam accusationem mittat. Non tamen | |
| 4111 excluditur quin, si praesens fuerit, necessaria sit Scriptura.</p> | |
| 4112 <p title="II-II q. 68 a. 2 ad 3"><a name="41975"><span class= | |
| 4113 "ref">[41975] IIª-IIae q. 68 a. 2 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 4114 dicendum quod denuntiator non obligat se ad probandum, unde nec | |
| 4115 punitur si probare nequiverit. Et propter hoc in denuntiatione non | |
| 4116 est necessaria Scriptura, sed sufficit si aliquis verbo denuntiet | |
| 4117 Ecclesiae, quae ex officio suo procedet ad fratris | |
| 4118 emendationem.</p> | |
| 4119 <br /> | |
| 4120 <div class="E">Articulus 3</div> | |
| 4121 <p title="II-II q. 68 a. 3 arg. 1"><a name="41976"><span class= | |
| 4122 "ref">[41976] IIª-IIae q. 68 a. 3 arg. 1</span></a> Ad tertium | |
| 4123 sic proceditur. Videtur quod accusatio non reddatur iniusta per | |
| 4124 calumniam, praevaricationem et tergiversationem. Quia sicut dicitur | |
| 4125 II, qu. III, calumniari est falsa crimina intendere. Sed quandoque | |
| 4126 aliquis alteri falsum crimen obiicit ex ignorantia facti, quae | |
| 4127 excusat. Ergo videtur quod non semper reddatur iniusta accusatio si | |
| 4128 sit calumniosa.</p> | |
| 4129 <p title="II-II q. 68 a. 3 arg. 2"><a name="41977"><span class= | |
| 4130 "ref">[41977] IIª-IIae q. 68 a. 3 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 4131 ibidem dicitur quod praevaricari est vera crimina abscondere. Sed | |
| 4132 hoc non videtur esse illicitum, quia homo non tenetur ad omnia | |
| 4133 crimina detegenda, ut supra dictum est. Ergo videtur quod accusatio | |
| 4134 non reddatur iniusta ex praevaricatione.</p> | |
| 4135 <p title="II-II q. 68 a. 3 arg. 3"><a name="41978"><span class= | |
| 4136 "ref">[41978] IIª-IIae q. 68 a. 3 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 4137 sicut ibidem dicitur, <i>tergiversari est in universo ab | |
| 4138 accusatione desistere</i>. Sed hoc absque iniustitia fieri potest, | |
| 4139 dicitur enim ibidem, <i>si quem poenituerit criminaliter | |
| 4140 accusationem et inscriptionem fecisse de eo quod probare non | |
| 4141 potuerit, si ei cum accusato innocente convenerit, invicem se | |
| 4142 absolvant</i>. Ergo accusatio non redditur iniusta per | |
| 4143 tergiversationem.</p> | |
| 4144 <p title="II-II q. 68 a. 3 s. c."><a name="41979"><span class= | |
| 4145 "ref">[41979] IIª-IIae q. 68 a. 3 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 4146 est quod ibidem dicitur, <i>accusatorum temeritas tribus modis | |
| 4147 detegitur, aut enim calumniantur, aut praevaricantur, aut | |
| 4148 tergiversantur</i>.</p> | |
| 4149 <p title="II-II q. 68 a. 3 co."><a name="41980"><span class= | |
| 4150 "ref">[41980] IIª-IIae q. 68 a. 3 co.</span></a> Respondeo | |
| 4151 dicendum quod, sicut dictum est, accusatio ordinatur ad bonum | |
| 4152 commune, quod intenditur per cognitionem criminis. Nullus autem | |
| 4153 debet alicui nocere iniuste ut bonum commune promoveat. Et ideo in | |
| 4154 accusatione duplici ratione contingit esse peccatum. Uno modo, ex | |
| 4155 eo quod iniuste agit contra eum qui accusatur, falsa crimina ei | |
| 4156 imponendo, quod est calumniari. Alio modo, ex parte reipublicae, | |
| 4157 cuius bonum principaliter intenditur in accusatione, dum aliquis | |
| 4158 impedit malitiose punitionem peccati. Quod iterum dupliciter | |
| 4159 contingit. Uno modo, fraudem in accusatione adhibendo. Et hoc | |
| 4160 pertinet ad praevaricationem, <i>nam praevaricator est quasi | |
| 4161 varicator, qui adversam partem adiuvat, prodita causa sua</i>. Alio | |
| 4162 modo, totaliter ab accusatione desistendo. Quod est tergiversari, | |
| 4163 in hoc enim quod desistit ab hoc quod coeperat, quasi tergum | |
| 4164 vertere videtur.</p> | |
| 4165 <p title="II-II q. 68 a. 3 ad 1"><a name="41981"><span class= | |
| 4166 "ref">[41981] IIª-IIae q. 68 a. 3 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 4167 ergo dicendum quod homo non debet ad accusationem procedere nisi de | |
| 4168 re sibi omnino certa, in quo ignorantia facti locum non habeat. Nec | |
| 4169 tamen qui falsum crimen alicui imponit calumniatur, sed solum qui | |
| 4170 ex malitia in falsam accusationem prorumpit. Contingit enim | |
| 4171 quandoque ex animi levitate ad accusationem procedere, quia | |
| 4172 scilicet aliquis nimis faciliter credit quod audivit, et hoc | |
| 4173 temeritatis est. Aliquando autem ex iusto errore movetur aliquis ad | |
| 4174 accusandum. Quae omnia secundum prudentiam iudicis debent discerni, | |
| 4175 ut non prorumpat eum calumniatum fuisse qui vel ex levitate animi | |
| 4176 vel ex iusto errore in falsam accusationem prorupit.</p> | |
| 4177 <p title="II-II q. 68 a. 3 ad 2"><a name="41982"><span class= | |
| 4178 "ref">[41982] IIª-IIae q. 68 a. 3 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 4179 dicendum quod non quicumque abscondit vera crimina praevaricatur, | |
| 4180 sed solum si fraudulenter abscondit ea de quibus accusationem | |
| 4181 proponit, colludens cum reo, proprias probationes dissimulando, et | |
| 4182 falsas excusationes admittendo.</p> | |
| 4183 <p title="II-II q. 68 a. 3 ad 3"><a name="41983"><span class= | |
| 4184 "ref">[41983] IIª-IIae q. 68 a. 3 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 4185 dicendum quod tergiversari est ab accusatione desistere omnino | |
| 4186 animum accusandi deponendo, non qualitercumque, sed inordinate. | |
| 4187 Contingit autem aliquem ab accusatione desistere ordinate absque | |
| 4188 vitio, dupliciter. Uno modo, si in ipso accusationis processu | |
| 4189 cognoverit falsum esse id de quo accusabat, et si pari consensu se | |
| 4190 absolvunt accusator et reus. Alio modo, si princeps, ad quem | |
| 4191 pertinet cura boni communis, quod per accusationem intenditur, | |
| 4192 accusationem aboleverit.</p> | |
| 4193 <br /> | |
| 4194 <div class="E">Articulus 4</div> | |
| 4195 <p title="II-II q. 68 a. 4 arg. 1"><a name="41984"><span class= | |
| 4196 "ref">[41984] IIª-IIae q. 68 a. 4 arg. 1</span></a> Ad quartum | |
| 4197 sic proceditur. Videtur quod accusator qui in probatione defecerit | |
| 4198 non teneatur ad poenam talionis. Contingit enim quandoque aliquem | |
| 4199 ex iusto errore ad accusationem procedere, in quo casu iudex | |
| 4200 accusatorem absolvit, ut dicitur II, qu. III. Non ergo accusator | |
| 4201 qui in probatione defecerit tenetur ad poenam talionis.</p> | |
| 4202 <p title="II-II q. 68 a. 4 arg. 2"><a name="41985"><span class= | |
| 4203 "ref">[41985] IIª-IIae q. 68 a. 4 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 4204 si poena talionis ei qui iniuste accusat sit iniungenda, hoc erit | |
| 4205 propter iniuriam in aliquem commissam. Sed non propter iniuriam | |
| 4206 commissam in personam accusati, quia sic princeps non posset hanc | |
| 4207 poenam remittere. Nec etiam propter iniuriam illatam in | |
| 4208 rempublicam, quia sic accusatus non posset eum absolvere. Ergo | |
| 4209 poena talionis non debetur ei qui in accusatione defecerit.</p> | |
| 4210 <p title="II-II q. 68 a. 4 arg. 3"><a name="41986"><span class= | |
| 4211 "ref">[41986] IIª-IIae q. 68 a. 4 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 4212 eidem peccato non debetur duplex poena, secundum illud Nahum I, | |
| 4213 <i>non iudicabit Deus bis in idipsum</i>. Sed ille qui in | |
| 4214 probatione deficit incurrit poenam infamiae, quam etiam Papa non | |
| 4215 videtur posse remittere, secundum illud Gelasii Papae, <i>quanquam | |
| 4216 animas per poenitentiam salvare possimus, infamiam tamen abolere | |
| 4217 non possumus</i>. Non ergo tenetur ad poenam talionis.</p> | |
| 4218 <p title="II-II q. 68 a. 4 s. c."><a name="41987"><span class= | |
| 4219 "ref">[41987] IIª-IIae q. 68 a. 4 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 4220 est quod Hadrianus Papa dicit, qui <i>non probaverit quod obiecit, | |
| 4221 poenam quam intulerit ipse patiatur</i>.</p> | |
| 4222 <p title="II-II q. 68 a. 4 co."><a name="41988"><span class= | |
| 4223 "ref">[41988] IIª-IIae q. 68 a. 4 co.</span></a> Respondeo | |
| 4224 dicendum quod, sicut supra dictum est, accusator in causa | |
| 4225 accusationis constituitur pars intendens ad poenam accusati. Ad | |
| 4226 iudicem autem pertinet ut inter eos iustitiae aequalitatem | |
| 4227 constituat. Iustitiae autem aequalitas hoc requirit, ut nocumentum | |
| 4228 quod quis alteri intentat, ipse patiatur, secundum illud Exod. XXI, | |
| 4229 <i>oculum pro oculo, dentem pro dente</i>. Et ideo iustum est ut | |
| 4230 ille qui per accusationem aliquem in periculum gravis poenae | |
| 4231 inducit, ipse etiam similem poenam patiatur.</p> | |
| 4232 <p title="II-II q. 68 a. 4 ad 1"><a name="41989"><span class= | |
| 4233 "ref">[41989] IIª-IIae q. 68 a. 4 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 4234 ergo dicendum quod, sicut philosophus dicit, in V Ethic., in | |
| 4235 iustitia non semper competit contrapassum simpliciter, quia multum | |
| 4236 differt an aliquis voluntarie an involuntarie alium laedat. | |
| 4237 Voluntarium autem meretur poenam, sed involuntario debetur venia. | |
| 4238 Et ideo quando iudex cognoverit aliquem de falso accusasse non | |
| 4239 voluntate nocendi, sed involuntarie propter ignorantiam ex iusto | |
| 4240 errore, non imponit poenam talionis.</p> | |
| 4241 <p title="II-II q. 68 a. 4 ad 2"><a name="41990"><span class= | |
| 4242 "ref">[41990] IIª-IIae q. 68 a. 4 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 4243 dicendum quod ille qui male accusat peccat et contra personam | |
| 4244 accusati, et contra rempublicam. Unde propter utrumque punitur. Et | |
| 4245 hoc est quod dicitur Deut. XIX, <i>cumque, diligentissime | |
| 4246 perscrutantes, invenerint falsum testem dixisse contra fratrem suum | |
| 4247 mendacium, reddent ei sicut fratri suo facere cogitavit</i>, quod | |
| 4248 pertinet ad iniuriam personae, et postea, quantum ad iniuriam | |
| 4249 reipublicae, subditur, <i>et auferes malum de medio tui, ut | |
| 4250 audientes ceteri timorem habeant, et nequaquam talia audeant | |
| 4251 facere</i>. Specialiter tamen personae accusati facit iniuriam si | |
| 4252 de falso accuset, et ideo accusatus, si innocens fuerit, potest ei | |
| 4253 iniuriam suam remittere; maxime si non calumniose accusaverit, sed | |
| 4254 ex animi levitate. Si vero ab accusatione innocentis desistat | |
| 4255 propter aliquam collusionem cum adversario, facit iniuriam | |
| 4256 reipublicae, et hoc non potest ei remitti ab eo qui accusatur, sed | |
| 4257 potest ei remitti per principem, qui curam reipublicae gerit.</p> | |
| 4258 <p title="II-II q. 68 a. 4 ad 3"><a name="41991"><span class= | |
| 4259 "ref">[41991] IIª-IIae q. 68 a. 4 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 4260 dicendum quod poenam talionis meretur accusator in recompensationem | |
| 4261 nocumenti quod proximo inferre intentat, sed poena infamiae ei | |
| 4262 debetur propter malitiam ex qua calumniose alium accusat. Et | |
| 4263 quandoque quidem princeps remittit poenam, et non abolet infamiam, | |
| 4264 quandoque autem etiam infamiam abolet. Unde et Papa potest | |
| 4265 huiusmodi infamiam abolere, et quod dicit Papa Gelasius, | |
| 4266 <i>infamiam abolere non possumus</i>, intelligendum est vel de | |
| 4267 infamia facti, vel quia eam abolere aliquando non expedit. Vel | |
| 4268 etiam loquitur de infamia irrogata per iudicem civilem, sicut dicit | |
| 4269 Gratianus.</p> | |
| 4270 <br /> | |
| 4271 <div class="D">Quaestio 69</div> | |
| 4272 <div class="G">Prooemium</div> | |
| 4273 <p title="II-II q. 69 pr."><a name="41992"><span class= | |
| 4274 "ref">[41992] IIª-IIae q. 69 pr.</span></a> Deinde | |
| 4275 considerandum est de peccatis quae sunt contra iustitiam ex parte | |
| 4276 rei. Et circa hoc quaeruntur quatuor. Primo, utrum peccet aliquis | |
| 4277 mortaliter veritatem negando per quam condemnaretur. Secundo, utrum | |
| 4278 liceat alicui se calumniose defendere. Tertio, utrum liceat alicui | |
| 4279 iudicium subterfugere appellando. Quarto, utrum liceat alicui | |
| 4280 condemnato per violentiam se defendere, si adsit facultas.</p> | |
| 4281 <br /> | |
| 4282 <div class="E">Articulus 1</div> | |
| 4283 <p title="II-II q. 69 a. 1 arg. 1"><a name="41993"><span class= | |
| 4284 "ref">[41993] IIª-IIae q. 69 a. 1 arg. 1</span></a> Ad primum | |
| 4285 sic proceditur. Videtur quod absque peccato mortali possit | |
| 4286 accusatus veritatem negare per quam condemnaretur. Dicit enim | |
| 4287 Chrysostomus, <i>non tibi dico ut te prodas in publicum, neque apud | |
| 4288 alium accuses</i>. Sed si veritatem confiteretur in iudicio | |
| 4289 accusatus, seipsum proderet et accusaret. Non ergo tenetur | |
| 4290 veritatem dicere. Et ita non peccat mortaliter si in iudicio | |
| 4291 mentiatur.</p> | |
| 4292 <p title="II-II q. 69 a. 1 arg. 2"><a name="41994"><span class= | |
| 4293 "ref">[41994] IIª-IIae q. 69 a. 1 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 4294 sicut mendacium officiosum est quando aliquis mentitur ut alium a | |
| 4295 morte liberet, ita mendacium officiosum esse videtur quando aliquis | |
| 4296 mentitur ut se liberet a morte, quia plus sibi tenetur quam alteri. | |
| 4297 Mendacium autem officiosum non ponitur esse peccatum mortale, sed | |
| 4298 veniale. Ergo si accusatus veritatem in iudicio neget ut se a morte | |
| 4299 liberet, non peccat mortaliter.</p> | |
| 4300 <p title="II-II q. 69 a. 1 arg. 3"><a name="41995"><span class= | |
| 4301 "ref">[41995] IIª-IIae q. 69 a. 1 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 4302 omne peccatum mortale est contra caritatem, ut supra dictum est. | |
| 4303 Sed quod accusatus mentiatur excusando se a peccato sibi imposito, | |
| 4304 non contrariatur caritati, neque quantum ad dilectionem Dei neque | |
| 4305 quantum ad dilectionem proximi. Ergo huiusmodi mendacium non est | |
| 4306 peccatum mortale.</p> | |
| 4307 <p title="II-II q. 69 a. 1 s. c."><a name="41996"><span class= | |
| 4308 "ref">[41996] IIª-IIae q. 69 a. 1 s. c.</span></a> Sed contra, | |
| 4309 omne quod est contrarium divinae gloriae est peccatum mortale, quia | |
| 4310 ex praecepto tenemur omnia in gloriam Dei facere, <i>ut patet I ad | |
| 4311 Cor. X</i>. Sed quod reus id quod contra se est confiteatur, | |
| 4312 pertinet ad gloriam Dei, ut patet per id quod Iosue dixit ad Achar, | |
| 4313 <i>fili mi, da gloriam domino Deo Israel, et confitere atque indica | |
| 4314 mihi quid feceris, ne abscondas</i>, ut habetur Iosue VII. Ergo | |
| 4315 mentiri ad excusandum peccatum est peccatum mortale.</p> | |
| 4316 <p title="II-II q. 69 a. 1 co."><a name="41997"><span class= | |
| 4317 "ref">[41997] IIª-IIae q. 69 a. 1 co.</span></a> Respondeo | |
| 4318 dicendum quod quicumque facit contra debitum iustitiae, mortaliter | |
| 4319 peccat, sicut supra dictum est. Pertinet autem ad debitum iustitiae | |
| 4320 quod aliquis obediat suo superiori in his ad quae ius praelationis | |
| 4321 se extendit. Iudex autem, ut supra dictum est, superior est | |
| 4322 respectu eius qui iudicatur. Et ideo ex debito tenetur accusatus | |
| 4323 iudici veritatem exponere quam ab eo secundum formam iuris exigit. | |
| 4324 Et ideo si confiteri noluerit veritatem quam dicere tenetur, vel si | |
| 4325 eam mendaciter negaverit, mortaliter peccat. Si vero iudex hoc | |
| 4326 exquirat quod non potest secundum ordinem iuris, non tenetur ei | |
| 4327 accusatus respondere, sed potest vel per appellationem vel aliter | |
| 4328 licite subterfugere, mendacium tamen dicere non licet.</p> | |
| 4329 <p title="II-II q. 69 a. 1 ad 1"><a name="41998"><span class= | |
| 4330 "ref">[41998] IIª-IIae q. 69 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 4331 ergo dicendum quod quando aliquis secundum ordinem iuris a iudice | |
| 4332 interrogatur, non ipse se prodit, sed ab alio proditur, dum ei | |
| 4333 necessitas respondendi imponitur per eum cui obedire tenetur.</p> | |
| 4334 <p title="II-II q. 69 a. 1 ad 2"><a name="41999"><span class= | |
| 4335 "ref">[41999] IIª-IIae q. 69 a. 1 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 4336 dicendum quod mentiri ad liberandum aliquem a morte cum iniuria | |
| 4337 alterius, non est mendacium simpliciter officiosum, sed habet | |
| 4338 aliquid de pernicioso admixtum. Cum autem aliquis mentitur in | |
| 4339 iudicio ad excusationem sui, iniuriam facit ei cui obedire tenetur, | |
| 4340 dum sibi denegat quod ei debet, scilicet confessionem | |
| 4341 veritatis.</p> | |
| 4342 <p title="II-II q. 69 a. 1 ad 3"><a name="42000"><span class= | |
| 4343 "ref">[42000] IIª-IIae q. 69 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 4344 dicendum quod ille qui mentitur in iudicio se excusando, facit et | |
| 4345 contra dilectionem Dei, cuius est iudicium; et contra dilectionem | |
| 4346 proximi, tum ex parte iudicis, cui debitum negat; tum ex parte | |
| 4347 accusatoris, qui punitur si in probatione deficiat. Unde et in | |
| 4348 Psalm. dicitur, <i>ne declines cor meum in verba malitiae, ad | |
| 4349 excusandas excusationes in peccatis</i>, ubi dicit Glossa, <i>haec | |
| 4350 est consuetudo impudentium, ut deprehensi per aliqua falsa se | |
| 4351 excusent</i>. Et Gregorius, XXII Moral., exponens illud Iob XXXI, | |
| 4352 si abscondi quasi homo peccatum meum, dicit, <i>usitatum humani | |
| 4353 generis vitium est et latendo peccatum committere, et commissum | |
| 4354 negando abscondere, et convictum defendendo multiplicare</i>.</p> | |
| 4355 <br /> | |
| 4356 <div class="E">Articulus 2</div> | |
| 4357 <p title="II-II q. 69 a. 2 arg. 1"><a name="42001"><span class= | |
| 4358 "ref">[42001] IIª-IIae q. 69 a. 2 arg. 1</span></a> Ad | |
| 4359 secundum sic proceditur. Videtur quod accusato liceat calumniose se | |
| 4360 defendere. Quia secundum iura civilia, in causa sanguinis licitum | |
| 4361 est cuilibet adversarium corrumpere. Sed hoc maxime est calumniose | |
| 4362 se defendere. Ergo non peccat accusatus in causa sanguinis si | |
| 4363 calumniose se defendat.</p> | |
| 4364 <p title="II-II q. 69 a. 2 arg. 2"><a name="42002"><span class= | |
| 4365 "ref">[42002] IIª-IIae q. 69 a. 2 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 4366 accusator cum accusato colludens poenam recipit legibus | |
| 4367 constitutam, ut habetur, II, qu. III, non autem imponitur poena | |
| 4368 accusato propter hoc quod cum accusatore colludit. Ergo videtur | |
| 4369 quod liceat accusato calumniose se defendere.</p> | |
| 4370 <p title="II-II q. 69 a. 2 arg. 3"><a name="42003"><span class= | |
| 4371 "ref">[42003] IIª-IIae q. 69 a. 2 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 4372 Prov. XIV dicitur, <i>sapiens timet et declinat a malo, stultus | |
| 4373 transilit et confidit</i>. Sed illud quod fit per sapientiam non | |
| 4374 est peccatum. Ergo si aliquis qualitercumque se liberet a malo, non | |
| 4375 peccat.</p> | |
| 4376 <p title="II-II q. 69 a. 2 s. c."><a name="42004"><span class= | |
| 4377 "ref">[42004] IIª-IIae q. 69 a. 2 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 4378 est quod etiam in causa criminali iuramentum de calumnia est | |
| 4379 praestandum, ut habetur extra, de iuramento Calum., inhaerentes. | |
| 4380 Quod non esset si calumniose defendere se liceret. Ergo non est | |
| 4381 licitum accusato calumniose se defendere.</p> | |
| 4382 <p title="II-II q. 69 a. 2 co."><a name="42005"><span class= | |
| 4383 "ref">[42005] IIª-IIae q. 69 a. 2 co.</span></a> Respondeo | |
| 4384 dicendum quod aliud est veritatem tacere, aliud est falsitatem | |
| 4385 proponere. Quorum primum in aliquo casu licet. Non enim aliquis | |
| 4386 tenetur omnem veritatem confiteri, sed illam solum quam ab eo | |
| 4387 potest et debet requirere iudex secundum ordinem iuris, puta cum | |
| 4388 praecessit infamia super aliquo crimine, vel aliqua expressa | |
| 4389 indicia apparuerunt, vel etiam cum praecessit probatio semiplena. | |
| 4390 Falsitatem tamen proponere in nullo casu licet alicui. Ad id autem | |
| 4391 quod licitum est potest aliquis procedere vel per vias licitas et | |
| 4392 fini intento accommodas, quod pertinet ad prudentiam, vel per | |
| 4393 aliquas vias illicitas et proposito fini incongruas, quod pertinet | |
| 4394 ad astutiam, quae exercetur per fraudem et dolum, ut ex supradictis | |
| 4395 patet. Quorum primum est laudabile; secundum vero vitiosum. Sic | |
| 4396 igitur reo qui accusatur licet se defendere veritatem occultando | |
| 4397 quam confiteri non tenetur, per aliquos convenientes modos, puta | |
| 4398 quod non respondeat ad quae respondere non tenetur. Hoc autem non | |
| 4399 est calumniose se defendere, sed magis prudenter evadere. Non autem | |
| 4400 licet ei vel falsitatem dicere, vel veritatem tacere quam confiteri | |
| 4401 tenetur; neque etiam aliquam fraudem vel dolum adhibere, quia fraus | |
| 4402 et dolus vim mendacii habent. Et hoc est calumniose se | |
| 4403 defendere.</p> | |
| 4404 <p title="II-II q. 69 a. 2 ad 1"><a name="42006"><span class= | |
| 4405 "ref">[42006] IIª-IIae q. 69 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 4406 ergo dicendum quod multa secundum leges humanas impunita | |
| 4407 relinquuntur quae secundum divinum iudicium sunt peccata, sicut | |
| 4408 patet in simplici fornicatione, quia lex humana non exigit ab | |
| 4409 homine omnimodam virtutem, quae paucorum est, et non potest | |
| 4410 inveniri in tanta multitudine populi quantam lex humana sustinere | |
| 4411 habet necesse. Quod autem aliquis non velit aliquod peccatum | |
| 4412 committere ut mortem corporalem evadat, cuius periculum in causa | |
| 4413 sanguinis imminet reo, est perfectae virtutis, quia <i>omnium | |
| 4414 temporalium maxime terribile est mors</i>, ut dicitur in III Ethic. | |
| 4415 Et ideo si reus in causa sanguinis corrumpat adversarium suum, | |
| 4416 peccat quidem inducendo eum ad illicitum, non autem huic peccato | |
| 4417 lex civilis adhibet poenam. Et pro tanto licitum esse dicitur.</p> | |
| 4418 <p title="II-II q. 69 a. 2 ad 2"><a name="42007"><span class= | |
| 4419 "ref">[42007] IIª-IIae q. 69 a. 2 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 4420 dicendum quod accusator, si colludat cum reo qui noxius, est, | |
| 4421 poenam incurrit, ex quo patet quod peccat. Unde, cum inducere | |
| 4422 aliquem ad peccandum sit peccatum, vel qualitercumque peccati | |
| 4423 participem esse, cum apostolus dicat dignos morte eos qui | |
| 4424 peccantibus consentiunt, manifestum est quod etiam reus peccat cum | |
| 4425 adversario colludendo. Non tamen secundum leges humanas imponitur | |
| 4426 sibi poena, propter rationem iam dictam.</p> | |
| 4427 <p title="II-II q. 69 a. 2 ad 3"><a name="42008"><span class= | |
| 4428 "ref">[42008] IIª-IIae q. 69 a. 2 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 4429 dicendum quod sapiens non abscondit se calumniose, sed | |
| 4430 prudenter.</p> | |
| 4431 <br /> | |
| 4432 <div class="E">Articulus 3</div> | |
| 4433 <p title="II-II q. 69 a. 3 arg. 1"><a name="42009"><span class= | |
| 4434 "ref">[42009] IIª-IIae q. 69 a. 3 arg. 1</span></a> Ad tertium | |
| 4435 sic proceditur. Videtur quod reo non liceat iudicium declinare per | |
| 4436 appellationem. Dicit enim apostolus, Rom. XIII, <i>omnis anima | |
| 4437 potestatibus sublimioribus subdita sit</i>. Sed reus appellando | |
| 4438 recusat subiici potestati superiori, scilicet iudici. Ergo | |
| 4439 peccat.</p> | |
| 4440 <p title="II-II q. 69 a. 3 arg. 2"><a name="42010"><span class= | |
| 4441 "ref">[42010] IIª-IIae q. 69 a. 3 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 4442 maius est vinculum ordinariae potestatis quam propriae electionis. | |
| 4443 Sed sicut legitur II, qu. VI, <i>a iudicibus quos communis | |
| 4444 consensus elegerit non liceat provocari</i>. Ergo multo minus licet | |
| 4445 appellare a iudicibus ordinariis.</p> | |
| 4446 <p title="II-II q. 69 a. 3 arg. 3"><a name="42011"><span class= | |
| 4447 "ref">[42011] IIª-IIae q. 69 a. 3 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 4448 illud quod semel est licitum, semper est licitum. Sed non est | |
| 4449 licitum appellare post decimum diem, neque tertio super eodem. Ergo | |
| 4450 videtur quod appellatio non sit secundum se licita.</p> | |
| 4451 <p title="II-II q. 69 a. 3 s. c."><a name="42012"><span class= | |
| 4452 "ref">[42012] IIª-IIae q. 69 a. 3 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 4453 est quod Paulus Caesarem appellavit, ut habetur Act. XXV.</p> | |
| 4454 <p title="II-II q. 69 a. 3 co."><a name="42013"><span class= | |
| 4455 "ref">[42013] IIª-IIae q. 69 a. 3 co.</span></a> Respondeo | |
| 4456 dicendum quod duplici de causa contingit aliquem appellare. Uno | |
| 4457 quidem modo, confidentia iustae causae, quia videlicet iniuste a | |
| 4458 iudice gravatur. Et sic licitum est appellare, hoc enim est | |
| 4459 prudenter evadere. Unde II, qu. VI, dicitur, <i>omnis oppressus | |
| 4460 libere sacerdotum si voluerit appellet iudicium, et a nullo | |
| 4461 prohibeatur</i>. Alio modo aliquis appellat causa afferendae morae, | |
| 4462 ne contra eum iusta sententia proferatur. Et hoc est calumniose se | |
| 4463 defendere, quod est illicitum, sicut dictum est, facit enim | |
| 4464 iniuriam et iudici, cuius officium impedit, et adversario suo, | |
| 4465 cuius iustitiam, quantum potest, perturbat. Et ideo sicut dicitur | |
| 4466 II, qu. VI, <i>omni modo puniendus est cuius iniusta appellatio | |
| 4467 pronuntiatur</i>.</p> | |
| 4468 <p title="II-II q. 69 a. 3 ad 1"><a name="42014"><span class= | |
| 4469 "ref">[42014] IIª-IIae q. 69 a. 3 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 4470 ergo dicendum quod potestati inferiori intantum aliquis subiici | |
| 4471 debet inquantum ordinem superioris servat, a quo si exorbitaverit, | |
| 4472 ei subiici non oportet, puta si aliud iusserit proconsul, et aliud | |
| 4473 imperator, ut patet per Glossam Rom. XIII. Cum autem iudex iniuste | |
| 4474 aliquem gravat, quantum ad hoc relinquit ordinem superioris | |
| 4475 potestatis, secundum quam necessitas sibi iuste iudicandi | |
| 4476 imponitur. Et ideo licitum est ei qui contra iustitiam gravatur, ad | |
| 4477 directionem superioris potestatis recurrere appellando, vel ante | |
| 4478 sententiam vel post. Et quia non praesumitur esse rectitudo ubi | |
| 4479 vera fides non est, ideo non licet Catholico ad infidelem iudicem | |
| 4480 appellare, secundum illud II, qu. VI, <i>Catholicus qui causam | |
| 4481 suam, sive iustam sive iniustam, ad iudicium alterius fidei iudicis | |
| 4482 provocaverit, excommunicetur</i>. Nam et apostolus arguit eos qui | |
| 4483 iudicio contendebant apud infideles.</p> | |
| 4484 <p title="II-II q. 69 a. 3 ad 2"><a name="42015"><span class= | |
| 4485 "ref">[42015] IIª-IIae q. 69 a. 3 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 4486 dicendum quod ex proprio defectu vel negligentia procedit quod | |
| 4487 aliquis sua sponte se alterius iudicio subiiciat de cuius iustitia | |
| 4488 non confidit. Levis etiam animi esse videtur ut quis non permaneat | |
| 4489 in eo quod semel approbavit. Et ideo rationabiliter denegatur | |
| 4490 subsidium appellationis a iudicibus arbitrariis, qui non habent | |
| 4491 potestatem nisi ex consensu litigantium. Sed potestas iudicis | |
| 4492 ordinarii non dependet ex consensu illius qui eius iudicio | |
| 4493 subditur, sed ex auctoritate regis et principis, qui eum instituit. | |
| 4494 Et ideo contra eius iniustum gravamen lex tribuit appellationis | |
| 4495 subsidium, ita quod, etiam si sit simul ordinarius et arbitrarius | |
| 4496 iudex, potest ab eo appellari; quia videtur ordinaria potestas | |
| 4497 occasio fuisse quod arbiter eligeretur; nec debet ad defectum | |
| 4498 imputari eius qui consensit sicut in arbitrum in eum quem princeps | |
| 4499 iudicem ordinarium dedit.</p> | |
| 4500 <p title="II-II q. 69 a. 3 ad 3"><a name="42016"><span class= | |
| 4501 "ref">[42016] IIª-IIae q. 69 a. 3 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 4502 dicendum quod aequitas iuris ita subvenit uni parti quod altera non | |
| 4503 gravetur. Et ideo tempus decem dierum concessit ad appellandum, | |
| 4504 quod sufficiens aestimavit ad deliberandum an expediat appellare. | |
| 4505 Si vero non esset determinatum tempus in quo appellare liceret, | |
| 4506 semper certitudo iudicii remaneret in suspenso, et ita pars altera | |
| 4507 damnaretur. Ideo autem non est concessum ut tertio aliquis appellet | |
| 4508 super eodem, quia non est probabile toties iudices a recto iudicio | |
| 4509 declinare.</p> | |
| 4510 <br /> | |
| 4511 <div class="E">Articulus 4</div> | |
| 4512 <p title="II-II q. 69 a. 4 arg. 1"><a name="42017"><span class= | |
| 4513 "ref">[42017] IIª-IIae q. 69 a. 4 arg. 1</span></a> Ad quartum | |
| 4514 sic proceditur. Videtur quod liceat condemnato ad mortem se | |
| 4515 defendere, si possit. Illud enim ad quod natura inclinat semper est | |
| 4516 licitum, quasi de iure naturali existens. Sed naturae inclinatio | |
| 4517 est ad resistendum corrumpentibus, non solum in hominibus et | |
| 4518 animalibus, sed etiam in insensibilibus rebus. Ergo licet reo | |
| 4519 condemnato resistere, si potest, ne tradatur in mortem.</p> | |
| 4520 <p title="II-II q. 69 a. 4 arg. 2"><a name="42018"><span class= | |
| 4521 "ref">[42018] IIª-IIae q. 69 a. 4 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 4522 sicut aliquis sententiam mortis contra se latam subterfugit | |
| 4523 resistendo, ita etiam fugiendo. Sed licitum esse videtur quod | |
| 4524 aliquis se a morte per fugam liberet, secundum illud Eccli. IX, | |
| 4525 <i>longe esto ab homine potestatem habente occidendi et non | |
| 4526 vivificandi</i>. Ergo etiam licitum est resistere.</p> | |
| 4527 <p title="II-II q. 69 a. 4 arg. 3"><a name="42019"><span class= | |
| 4528 "ref">[42019] IIª-IIae q. 69 a. 4 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 4529 Prov. XXIV dicitur, <i>erue eos qui ducuntur ad mortem, et eos qui | |
| 4530 trahuntur ad interitum liberare ne cesses</i>. Sed plus tenetur | |
| 4531 aliquis sibi quam alteri. Ergo licitum est quod aliquis condemnatus | |
| 4532 seipsum defendat ne in mortem tradatur.</p> | |
| 4533 <p title="II-II q. 69 a. 4 s. c."><a name="42020"><span class= | |
| 4534 "ref">[42020] IIª-IIae q. 69 a. 4 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 4535 est quod dicit apostolus, Rom. XIII, <i>qui potestati resistit, Dei | |
| 4536 ordinationi resistit, et ipse sibi damnationem acquirit</i>. Sed | |
| 4537 condemnatus se defendendo potestati resistit quantum ad hoc in quo | |
| 4538 est divinitus instituta ad vindictam malefactorum, laudem vero | |
| 4539 bonorum. Ergo peccat se defendendo.</p> | |
| 4540 <p title="II-II q. 69 a. 4 co."><a name="42021"><span class= | |
| 4541 "ref">[42021] IIª-IIae q. 69 a. 4 co.</span></a> Respondeo | |
| 4542 dicendum quod aliquis damnatur ad mortem dupliciter. Uno modo, | |
| 4543 iuste. Et sic non licet condemnato se defendere, licitum enim est | |
| 4544 iudici eum resistentem impugnare; unde relinquitur quod ex parte | |
| 4545 eius sit bellum iniustum. Unde indubitanter peccat. Alio modo | |
| 4546 condemnatur aliquis iniuste. Et tale iudicium simile est violentiae | |
| 4547 latronum, secundum illud Ezech. XXII, <i>principes eius in medio | |
| 4548 eius quasi lupi rapientes praedam ad effundendum sanguinem</i>. Et | |
| 4549 ideo sicut licet resistere latronibus, ita licet resistere in tali | |
| 4550 casu malis principibus, nisi forte propter scandalum vitandum, cum | |
| 4551 ex hoc aliqua gravis turbatio timeretur.</p> | |
| 4552 <p title="II-II q. 69 a. 4 ad 1"><a name="42022"><span class= | |
| 4553 "ref">[42022] IIª-IIae q. 69 a. 4 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 4554 ergo dicendum quod ideo homini data est ratio, ut ea ad quae natura | |
| 4555 inclinat non passim, sed secundum rationis ordinem exequatur. Et | |
| 4556 ideo non quaelibet defensio sui est licita, sed quae fit cum debito | |
| 4557 moderamine.</p> | |
| 4558 <p title="II-II q. 69 a. 4 ad 2"><a name="42023"><span class= | |
| 4559 "ref">[42023] IIª-IIae q. 69 a. 4 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 4560 dicendum quod nullus ita condemnatur quod ipse sibi inferat mortem, | |
| 4561 sed quod ipse mortem patiatur. Et ideo non tenetur facere id unde | |
| 4562 mors sequatur, quod est manere in loco unde ducatur ad mortem. | |
| 4563 Tenetur tamen non resistere agenti, quin patiatur quod iustum est | |
| 4564 eum pati. Sicut etiam si aliquis sit condemnatus ut fame moriatur, | |
| 4565 non peccat si cibum sibi occulte ministratum sumat, quia non sumere | |
| 4566 esset seipsum occidere.</p> | |
| 4567 <p title="II-II q. 69 a. 4 ad 3"><a name="42024"><span class= | |
| 4568 "ref">[42024] IIª-IIae q. 69 a. 4 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 4569 dicendum quod per illud dictum sapientis non inducitur aliquis ad | |
| 4570 liberandum alium a morte contra ordinem iustitiae. Unde nec seipsum | |
| 4571 contra iustitiam resistendo aliquis debet liberare a morte.</p> | |
| 4572 <br /> | |
| 4573 <div class="D">Quaestio 70</div> | |
| 4574 <div class="G">Prooemium</div> | |
| 4575 <p title="II-II q. 70 pr."><a name="42025"><span class= | |
| 4576 "ref">[42025] IIª-IIae q. 70 pr.</span></a> Deinde | |
| 4577 considerandum est de iniustitia pertinente ad personam testis. Et | |
| 4578 circa hoc quaeruntur quatuor. Primo, utrum homo teneatur ad | |
| 4579 testimonium ferendum. Secundo, utrum duorum vel trium testimonium | |
| 4580 sufficiat. Tertio, utrum alicuius testimonium repellatur absque | |
| 4581 eius culpa. Quarto, utrum perhibere falsum testimonium sit peccatum | |
| 4582 mortale.</p> | |
| 4583 <br /> | |
| 4584 <div class="E">Articulus 1</div> | |
| 4585 <p title="II-II q. 70 a. 1 arg. 1"><a name="42026"><span class= | |
| 4586 "ref">[42026] IIª-IIae q. 70 a. 1 arg. 1</span></a> Ad primum | |
| 4587 sic proceditur. Videtur quod homo non teneatur ad testimonium | |
| 4588 ferendum. Dicit enim Augustinus, in quaest. Gen., quod Abraham | |
| 4589 dicens de uxore sua, soror mea est, veritatem celari voluit, non | |
| 4590 mendacium dici. Sed veritatem celando aliquis a testificando | |
| 4591 abstinet. Ergo non tenetur aliquis ad testificandum.</p> | |
| 4592 <p title="II-II q. 70 a. 1 arg. 2"><a name="42027"><span class= | |
| 4593 "ref">[42027] IIª-IIae q. 70 a. 1 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 4594 nullus tenetur fraudulenter agere. Sed Prov. XI dicitur, <i>qui | |
| 4595 ambulat fraudulenter revelat arcana, qui autem fidelis est celat | |
| 4596 amici commissum</i>. Ergo non tenetur homo semper ad testificandum, | |
| 4597 praesertim super his quae sunt sibi in secreto ab amico | |
| 4598 commissa.</p> | |
| 4599 <p title="II-II q. 70 a. 1 arg. 3"><a name="42028"><span class= | |
| 4600 "ref">[42028] IIª-IIae q. 70 a. 1 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 4601 ad ea quae sunt de necessitate salutis maxime tenentur clerici et | |
| 4602 sacerdotes. Sed clericis et sacerdotibus prohibetur ferre | |
| 4603 testimonium in causa sanguinis. Ergo testificari non est de | |
| 4604 necessitate salutis.</p> | |
| 4605 <p title="II-II q. 70 a. 1 s. c."><a name="42029"><span class= | |
| 4606 "ref">[42029] IIª-IIae q. 70 a. 1 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 4607 est quod Augustinus dicit, <i>qui veritatem occultat, et qui prodit | |
| 4608 mendacium, uterque reus est, ille quia prodesse non vult, iste quia | |
| 4609 nocere desiderat</i>.</p> | |
| 4610 <p title="II-II q. 70 a. 1 co."><a name="42030"><span class= | |
| 4611 "ref">[42030] IIª-IIae q. 70 a. 1 co.</span></a> Respondeo | |
| 4612 dicendum quod in testimonio ferendo distinguendum est. Quia | |
| 4613 aliquando requiritur testimonium alicuius, aliquando non | |
| 4614 requiritur. Si requiritur testimonium alicuius subditi auctoritate | |
| 4615 superioris cui in his quae ad iustitiam pertinent obedire tenetur, | |
| 4616 non est dubium quin teneatur testimonium ferre in his in quibus | |
| 4617 secundum ordinem iuris testimonium ab eo exigitur, puta in | |
| 4618 manifestis, et in his de quibus infamia praecessit. Si autem | |
| 4619 exigatur ab eo testimonium in aliis, puta in occultis et de quibus | |
| 4620 infamia non praecessit, non tenetur ad testificandum. Si vero | |
| 4621 requiratur eius testimonium non auctoritate superioris cui obedire | |
| 4622 tenetur, tunc distinguendum est. Quia si testimonium requiratur ad | |
| 4623 liberandum hominem vel ab iniusta morte seu poena quacumque, vel a | |
| 4624 falsa infamia, vel etiam ab iniquo damno, tunc tenetur homo ad | |
| 4625 testificandum. Et si eius testimonium non requiratur, tenetur | |
| 4626 facere quod in se est ut veritatem denuntiet alicui qui ad hoc | |
| 4627 possit prodesse. Dicitur enim in Psalm., <i>eripite pauperem, et | |
| 4628 egenum de manu peccatoris liberate</i>; et Prov. XXIV, <i>erue eos | |
| 4629 qui dicuntur ad mortem</i>. Et Rom. I dicitur, <i>digni sunt morte | |
| 4630 non solum qui faciunt, sed etiam qui consentiunt facientibus</i>, | |
| 4631 ubi dicit Glossa, <i>consentire est tacere, cum possis | |
| 4632 redarguere</i>. Super his vero quae pertinent ad condemnationem | |
| 4633 alicuius, non tenetur aliquis ferre testimonium nisi cum a | |
| 4634 superiori compellitur secundum ordinem iuris. Quia si circa hoc | |
| 4635 veritas occultetur, nulli ex hoc speciale damnum nascitur. Vel, si | |
| 4636 immineat periculum accusatori, non est curandum, quia ipse se in | |
| 4637 hoc periculum sponte ingessit. Alia autem ratio est de reo, cui | |
| 4638 periculum imminet eo nolente.</p> | |
| 4639 <p title="II-II q. 70 a. 1 ad 1"><a name="42031"><span class= | |
| 4640 "ref">[42031] IIª-IIae q. 70 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 4641 ergo dicendum quod Augustinus loquitur de occultatione veritatis in | |
| 4642 casu illo quando aliquis non compellitur superioris auctoritate | |
| 4643 veritatem propalare; et quando occultatio veritatis nulli | |
| 4644 specialiter est damnosa.</p> | |
| 4645 <p title="II-II q. 70 a. 1 ad 2"><a name="42032"><span class= | |
| 4646 "ref">[42032] IIª-IIae q. 70 a. 1 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 4647 dicendum quod de illis quae homini sunt commissa in secreto per | |
| 4648 confessionem, nullo modo debet testimonium ferre, quia huiusmodi | |
| 4649 non scit ut homo, sed tanquam Dei minister, et maius est vinculum | |
| 4650 sacramenti quolibet hominis praecepto. Circa ea vero quae aliter | |
| 4651 homini sub secreto committuntur, distinguendum est. Quandoque enim | |
| 4652 sunt talia quae, statim cum ad notitiam hominis venerint, homo ea | |
| 4653 manifestare tenetur, puta si pertineret ad corruptionem | |
| 4654 multitudinis spiritualem vel corporalem, vel in grave damnum | |
| 4655 alicuius personae, vel si quid aliud est huiusmodi, quod quis | |
| 4656 propalare tenetur vel testificando vel denuntiando. Et contra hoc | |
| 4657 debitum obligari non potest per secreti commissum, quia in hoc | |
| 4658 frangeret fidem quam alteri debet. Quandoque vero sunt talia quae | |
| 4659 quis prodere non tenetur. Unde potest obligari ex hoc quod sibi sub | |
| 4660 secreto committuntur. Et tunc nullo modo tenetur ea prodere, etiam | |
| 4661 ex praecepto superioris, quia servare fidem est de iure naturali; | |
| 4662 nihil autem potest praecipi homini contra id quod est de iure | |
| 4663 naturali.</p> | |
| 4664 <p title="II-II q. 70 a. 1 ad 3"><a name="42033"><span class= | |
| 4665 "ref">[42033] IIª-IIae q. 70 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 4666 dicendum quod operari vel cooperari ad occisionem hominis non | |
| 4667 competit ministris altaris, ut supra dictum est. Et ideo secundum | |
| 4668 iuris ordinem compelli non possunt ad ferendum testimonium in causa | |
| 4669 sanguinis.</p> | |
| 4670 <br /> | |
| 4671 <div class="E">Articulus 2</div> | |
| 4672 <p title="II-II q. 70 a. 2 arg. 1"><a name="42034"><span class= | |
| 4673 "ref">[42034] IIª-IIae q. 70 a. 2 arg. 1</span></a> Ad | |
| 4674 secundum sic proceditur. Videtur quod non sufficiat duorum vel | |
| 4675 trium testimonium. Iudicium enim certitudinem requirit. Sed non | |
| 4676 habetur certitudo veritatis per dictum duorum testium, legitur enim | |
| 4677 III Reg. XXI quod Naboth ad dictum duorum testium falso condemnatus | |
| 4678 est. Ergo duorum vel trium testimonium non sufficit.</p> | |
| 4679 <p title="II-II q. 70 a. 2 arg. 2"><a name="42035"><span class= | |
| 4680 "ref">[42035] IIª-IIae q. 70 a. 2 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 4681 testimonium, ad hoc quod sit credibile, debet esse concors. Sed | |
| 4682 plerumque duorum vel trium testimonium in aliquo discordat. Ergo | |
| 4683 non est efficax ad veritatem in iudicio probandam.</p> | |
| 4684 <p title="II-II q. 70 a. 2 arg. 3"><a name="42036"><span class= | |
| 4685 "ref">[42036] IIª-IIae q. 70 a. 2 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 4686 II, qu. IV, dicitur, <i>praesul non damnetur nisi in septuaginta | |
| 4687 duobus testibus. Presbyter autem cardinalis nisi quadraginta | |
| 4688 quatuor testibus non deponatur. Diaconus cardinalis urbis Romae | |
| 4689 nisi in viginti octo testibus non condemnabitur. Subdiaconus, | |
| 4690 acolythus, exorcista, lector, ostiarius, nisi in septem testibus | |
| 4691 non condemnabitur</i>. Sed magis est periculosum peccatum eius qui | |
| 4692 in maiori dignitate constitutus est, et ita minus est tolerandum. | |
| 4693 Ergo nec in aliorum condemnatione sufficit duorum vel trium | |
| 4694 testimonium.</p> | |
| 4695 <p title="II-II q. 70 a. 2 s. c."><a name="42037"><span class= | |
| 4696 "ref">[42037] IIª-IIae q. 70 a. 2 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 4697 est quod dicitur Deut. XVII, <i>in ore duorum vel trium testium | |
| 4698 peribit qui interficietur</i>; et infra, XIX, <i>in ore duorum vel | |
| 4699 trium testium stabit omne verbum</i>.</p> | |
| 4700 <p title="II-II q. 70 a. 2 co."><a name="42038"><span class= | |
| 4701 "ref">[42038] IIª-IIae q. 70 a. 2 co.</span></a> Respondeo | |
| 4702 dicendum quod, secundum philosophum, in I Ethic., <i>certitudo non | |
| 4703 est similiter quaerenda in omni materia</i>. In actibus enim | |
| 4704 humanis, super quibus constituuntur iudicia et exiguntur | |
| 4705 testimonia, non potest haberi certitudo demonstrativa, eo quod sunt | |
| 4706 circa contingentia et variabilia. Et ideo sufficit probabilis | |
| 4707 certitudo, quae ut in pluribus veritatem attingat, etsi in | |
| 4708 paucioribus a veritate deficiat. Est autem probabile quod magis | |
| 4709 veritatem contineat dictum multorum quam dictum unius. Et ideo, cum | |
| 4710 reus sit unus qui negat, sed multi testes asserunt idem cum actore, | |
| 4711 rationabiliter institutum est, iure divino et humano, quod dicto | |
| 4712 testium stetur. Omnis autem multitudo in tribus comprehenditur, | |
| 4713 scilicet principio, medio et fine, unde secundum philosophum, in I | |
| 4714 de coelo, omne et totum in tribus ponimus. Ternarius quidem | |
| 4715 constituitur asserentium, cum duo testes conveniunt cum actore. Et | |
| 4716 ideo requiritur binarius testium, vel, ad maiorem certitudinem, ut | |
| 4717 sit ternarius, qui est multitudo perfecta, in ipsis testibus. Unde | |
| 4718 et Eccle. IV dicitur, <i>funiculus triplex difficile rumpitur</i>. | |
| 4719 Augustinus autem, super illud Ioan. VIII, <i>duorum hominum | |
| 4720 testimonium verum est</i>, dicit quod <i>in hoc est Trinitas | |
| 4721 secundum mysterium commendata</i>, in qua est perpetua firmitas | |
| 4722 veritatis.</p> | |
| 4723 <p title="II-II q. 70 a. 2 ad 1"><a name="42039"><span class= | |
| 4724 "ref">[42039] IIª-IIae q. 70 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 4725 ergo dicendum quod, quantacumque multitudo testium determinaretur, | |
| 4726 posset quandoque testimonium esse iniquum, cum scriptum sit Exod. | |
| 4727 XXIII, <i>ne sequaris turbam ad faciendum malum</i>. Nec tamen, | |
| 4728 quia non potest in talibus infallibilis certitudo haberi, debet | |
| 4729 negligi certitudo quae probabiliter haberi potest per duos vel tres | |
| 4730 testes, ut dictum est.</p> | |
| 4731 <p title="II-II q. 70 a. 2 ad 2"><a name="42040"><span class= | |
| 4732 "ref">[42040] IIª-IIae q. 70 a. 2 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 4733 dicendum quod discordia testium in aliquibus principalibus | |
| 4734 circumstantiis, quae variant substantiam facti, puta in tempore vel | |
| 4735 loco vel in personis de quibus principaliter agitur, aufert | |
| 4736 efficaciam testimonii, quia si discordant in talibus, videntur | |
| 4737 singulares esse in suis testimoniis, et de diversis factis loqui; | |
| 4738 puta si unus dicat hoc factum esse tali tempore vel loco, alius | |
| 4739 alio tempore vel loco, non videntur de eodem facto loqui. Non tamen | |
| 4740 praeiudicatur testimonio si unus dicat se non recordari, et alius | |
| 4741 asserat determinatum tempus vel locum. Et si in talibus omnino | |
| 4742 discordaverint testes actoris et rei, si sint aequales numero et | |
| 4743 pares dignitate, statur pro reo, quia facilior debet esse iudex ad | |
| 4744 absolvendum quam ad condemnandum; nisi forte in causis | |
| 4745 favorabilibus, sicut est causa libertatis et huiusmodi. Si vero | |
| 4746 testes eiusdem partis dissenserint, debet iudex ex motu sui animi | |
| 4747 percipere cui parti sit standum, vel ex numero testium, vel ex | |
| 4748 dignitate eorum, vel ex favorabilitate causae, vel ex conditione | |
| 4749 negotii et dictorum. Multo autem magis testimonium unius repellitur | |
| 4750 si sibi ipsi dissideat interrogatus de visu et scientia. Non autem | |
| 4751 si dissideat interrogatus de opinione et fama, quia potest secundum | |
| 4752 diversa visa et audita diversimode motus esse ad respondendum. Si | |
| 4753 vero sit discordia testimonii in aliquibus circumstantiis non | |
| 4754 pertinentibus ad substantiam facti, puta si tempus fuerit nubilosum | |
| 4755 vel serenum, vel si domus fuerit picta aut non, aut aliquid | |
| 4756 huiusmodi, talis discordia non praeiudicat testimonio, quia homines | |
| 4757 non consueverunt circa talia multum sollicitari, unde facile a | |
| 4758 memoria elabuntur. Quinimmo aliqua discordia in talibus facit | |
| 4759 testimonium credibilius, ut Chrysostomus dicit, super Matth., quia | |
| 4760 si in omnibus concordarent, etiam in minimis, viderentur ex | |
| 4761 condicto eundem sermonem proferre. Quod tamen prudentiae iudicis | |
| 4762 relinquitur discernendum.</p> | |
| 4763 <p title="II-II q. 70 a. 2 ad 3"><a name="42041"><span class= | |
| 4764 "ref">[42041] IIª-IIae q. 70 a. 2 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 4765 dicendum quod illud locum habet specialiter in episcopis, | |
| 4766 presbyteris, diaconibus et clericis Ecclesiae Romanae, propter eius | |
| 4767 dignitatem. Et hoc triplici ratione. Primo quidem, quia in ea tales | |
| 4768 institui debent quorum sanctitati plus credatur quam multis | |
| 4769 testibus. Secundo, quia homines qui habent de aliis iudicare, | |
| 4770 saepe, propter iustitiam, multos adversarios habent. Unde non est | |
| 4771 passim credendum testibus contra eos, nisi magna multitudo | |
| 4772 conveniat. Tertio, quia ex condemnatione alicuius eorum derogaretur | |
| 4773 in opinione hominum dignitati illius Ecclesiae et auctoritati. Quod | |
| 4774 est periculosius quam in ea tolerare aliquem peccatorem, nisi valde | |
| 4775 publicum et manifestum, de quo grave scandalum oriretur.</p> | |
| 4776 <br /> | |
| 4777 <div class="E">Articulus 3</div> | |
| 4778 <p title="II-II q. 70 a. 3 arg. 1"><a name="42042"><span class= | |
| 4779 "ref">[42042] IIª-IIae q. 70 a. 3 arg. 1</span></a> Ad tertium | |
| 4780 sic proceditur. Videtur quod alicuius testimonium non sit | |
| 4781 repellendum nisi propter culpam. Quibusdam enim in poenam | |
| 4782 infligitur quod ad testimonium non admittantur, sicut patet in his | |
| 4783 qui infamia notantur. Sed poena non est inferenda nisi pro culpa. | |
| 4784 Ergo videtur quod nullius testimonium debeat repelli nisi propter | |
| 4785 culpam.</p> | |
| 4786 <p title="II-II q. 70 a. 3 arg. 2"><a name="42043"><span class= | |
| 4787 "ref">[42043] IIª-IIae q. 70 a. 3 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 4788 <i>de quolibet praesumendum est bonum, nisi appareat | |
| 4789 contrarium</i>. Sed ad bonitatem hominis pertinet quod verum | |
| 4790 testimonium dicat. Cum ergo non possit constare de contrario nisi | |
| 4791 propter aliquam culpam, videtur quod nullius testimonium debeat | |
| 4792 repelli nisi propter culpam.</p> | |
| 4793 <p title="II-II q. 70 a. 3 arg. 3"><a name="42044"><span class= | |
| 4794 "ref">[42044] IIª-IIae q. 70 a. 3 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 4795 ad ea quae sunt de necessitate salutis nullus redditur non idoneus | |
| 4796 nisi propter peccatum. Sed testificari veritatem est de necessitate | |
| 4797 salutis, ut supra dictum est. Ergo nullus debet excludi a | |
| 4798 testificando nisi propter culpam.</p> | |
| 4799 <p title="II-II q. 70 a. 3 s. c."><a name="42045"><span class= | |
| 4800 "ref">[42045] IIª-IIae q. 70 a. 3 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 4801 est quod Gregorius dicit, et habetur II, qu. I, <i>quia a servis | |
| 4802 suis accusatus est episcopus, sciendum est quod minime audiri | |
| 4803 debuerunt</i>.</p> | |
| 4804 <p title="II-II q. 70 a. 3 co."><a name="42046"><span class= | |
| 4805 "ref">[42046] IIª-IIae q. 70 a. 3 co.</span></a> Respondeo | |
| 4806 dicendum quod testimonium, sicut dictum est, non habet infallibilem | |
| 4807 certitudinem, sed probabilem. Et ideo quidquid est quod | |
| 4808 probabilitatem afferat in contrarium, reddit testimonium inefficax. | |
| 4809 Redditur autem probabile quod aliquis in veritate testificanda non | |
| 4810 sit firmus, quandoque quidem propter culpam, sicut infideles, | |
| 4811 infames, item illi qui publico crimine rei sunt, qui nec accusare | |
| 4812 possunt, quandoque autem absque culpa. Et hoc vel ex defectu | |
| 4813 rationis, sicut patet in pueris, amentibus et mulieribus; vel ex | |
| 4814 affectu, sicut patet de inimicis et de personis coniunctis et | |
| 4815 domesticis; vel etiam ex exteriori conditione, sicut sunt pauperes, | |
| 4816 servi et illi quibus imperari potest, de quibus probabile est quod | |
| 4817 facile possint induci ad testimonium ferendum contra veritatem. Et | |
| 4818 sic patet quod testimonium alicuius repellitur et propter culpam, | |
| 4819 et absque culpa.</p> | |
| 4820 <p title="II-II q. 70 a. 3 ad 1"><a name="42047"><span class= | |
| 4821 "ref">[42047] IIª-IIae q. 70 a. 3 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 4822 ergo dicendum quod repellere aliquem a testimonio magis pertinet ad | |
| 4823 cautelam falsi testimonii vitandi quam ad poenam. Unde ratio non | |
| 4824 sequitur.</p> | |
| 4825 <p title="II-II q. 70 a. 3 ad 2"><a name="42048"><span class= | |
| 4826 "ref">[42048] IIª-IIae q. 70 a. 3 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 4827 dicendum quod de quolibet praesumendum est bonum nisi appareat | |
| 4828 contrarium, dummodo non vergat in periculum alterius. Quia tunc est | |
| 4829 adhibenda cautela, ut non de facili unicuique credatur, secundum | |
| 4830 illud I Ioan. IV, <i>nolite credere omni spiritui</i>.</p> | |
| 4831 <p title="II-II q. 70 a. 3 ad 3"><a name="42049"><span class= | |
| 4832 "ref">[42049] IIª-IIae q. 70 a. 3 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 4833 dicendum quod testificari est de necessitate salutis, supposita | |
| 4834 testis idoneitate et ordine iuris. Unde nihil prohibet aliquos | |
| 4835 excusari a testimonio ferendo, si non reputentur idonei secundum | |
| 4836 iura.</p> | |
| 4837 <br /> | |
| 4838 <div class="E">Articulus 4</div> | |
| 4839 <p title="II-II q. 70 a. 4 arg. 1"><a name="42050"><span class= | |
| 4840 "ref">[42050] IIª-IIae q. 70 a. 4 arg. 1</span></a> Ad quartum | |
| 4841 sic proceditur. Videtur quod falsum testimonium non semper sit | |
| 4842 peccatum mortale. Contingit enim aliquem falsum testimonium ferre | |
| 4843 ex ignorantia facti. Sed talis ignorantia excusat a peccato | |
| 4844 mortali. Ergo testimonium falsum non semper est peccatum | |
| 4845 mortale.</p> | |
| 4846 <p title="II-II q. 70 a. 4 arg. 2"><a name="42051"><span class= | |
| 4847 "ref">[42051] IIª-IIae q. 70 a. 4 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 4848 mendacium quod alicui prodest et nulli nocet, est officiosum, quod | |
| 4849 non est peccatum mortale. Sed quandoque in falso testimonio est | |
| 4850 tale mendacium, puta cum aliquis falsum testimonium perhibet ut | |
| 4851 aliquem a morte liberet, vel ab iniusta sententia quae intentatur | |
| 4852 per alios falsos testes vel per iudicis perversitatem. Ergo tale | |
| 4853 falsum testimonium non est peccatum mortale.</p> | |
| 4854 <p title="II-II q. 70 a. 4 arg. 3"><a name="42052"><span class= | |
| 4855 "ref">[42052] IIª-IIae q. 70 a. 4 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 4856 iuramentum a teste requiritur ut timeat peccare mortaliter | |
| 4857 deierando. Hoc autem non esset necessarium si ipsum falsum | |
| 4858 testimonium esset peccatum mortale. Ergo falsum testimonium non | |
| 4859 semper est peccatum mortale.</p> | |
| 4860 <p title="II-II q. 70 a. 4 s. c."><a name="42053"><span class= | |
| 4861 "ref">[42053] IIª-IIae q. 70 a. 4 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 4862 est quod dicitur Prov. XIX, <i>falsus testis non erit | |
| 4863 impunitus</i>.</p> | |
| 4864 <p title="II-II q. 70 a. 4 co."><a name="42054"><span class= | |
| 4865 "ref">[42054] IIª-IIae q. 70 a. 4 co.</span></a> Respondeo | |
| 4866 dicendum quod falsum testimonium habet triplicem deformitatem. Uno | |
| 4867 modo, ex periurio, quia testes non admittuntur nisi iurati. Et ex | |
| 4868 hoc semper est peccatum mortale. Alio modo, ex violatione | |
| 4869 iustitiae. Et hoc modo est peccatum mortale in suo genere, sicut et | |
| 4870 quaelibet iniustitia. Et ideo in praecepto Decalogi sub hac forma | |
| 4871 interdicitur falsum testimonium, cum dicitur Exod. XX, <i>non | |
| 4872 loquaris contra proximum tuum falsum testimonium</i>, non enim | |
| 4873 contra aliquem facit qui eum ab iniuria facienda impedit, sed solum | |
| 4874 qui ei suam iustitiam tollit. Tertio modo, ex ipsa falsitate, | |
| 4875 secundum quod omne mendacium est peccatum. Et ex hoc non habet | |
| 4876 falsum testimonium quod semper sit peccatum mortale.</p> | |
| 4877 <p title="II-II q. 70 a. 4 ad 1"><a name="42055"><span class= | |
| 4878 "ref">[42055] IIª-IIae q. 70 a. 4 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 4879 ergo dicendum quod in testimonio ferendo non debet homo pro certo | |
| 4880 asserere, quasi sciens, id de quo certus non est, sed dubium debet | |
| 4881 sub dubio proferre, et id de quo certus est pro certo asserere. Sed | |
| 4882 quia contingit ex labilitate humanae memoriae quod reputat se homo | |
| 4883 quandoque certum esse de eo quod falsum est, si aliquis, cum debita | |
| 4884 sollicitudine recogitans, existimet se certum esse de eo quod | |
| 4885 falsum est, non peccat mortaliter hoc asserens, quia non dicit | |
| 4886 falsum testimonium per se et ex intentione, sed per accidens, | |
| 4887 contra id quod intendit.</p> | |
| 4888 <p title="II-II q. 70 a. 4 ad 2"><a name="42056"><span class= | |
| 4889 "ref">[42056] IIª-IIae q. 70 a. 4 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 4890 dicendum quod iniustum iudicium iudicium non est. Et ideo ex vi | |
| 4891 iudicii falsum testimonium in iniusto iudicio prolatum ad | |
| 4892 iniustitiam impediendam, non habet rationem peccati mortalis, sed | |
| 4893 solum ex iuramento violato.</p> | |
| 4894 <p title="II-II q. 70 a. 4 ad 3"><a name="42057"><span class= | |
| 4895 "ref">[42057] IIª-IIae q. 70 a. 4 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 4896 dicendum quod homines maxime abhorrent peccata quae sunt contra | |
| 4897 Deum, quasi gravissima, inter quae est periurium. Non autem ita | |
| 4898 abhorrent peccata quae sunt contra proximum. Et ideo ad maiorem | |
| 4899 certitudinem testimonii, requiritur testis iuramentum.</p> | |
| 4900 <br /> | |
| 4901 <div class="D">Quaestio 71</div> | |
| 4902 <div class="G">Prooemium</div> | |
| 4903 <p title="II-II q. 71 pr."><a name="42058"><span class= | |
| 4904 "ref">[42058] IIª-IIae q. 71 pr.</span></a> Deinde | |
| 4905 considerandum est de iniustitia quae fit in iudicio ex parte | |
| 4906 advocatorum. Et circa hoc quaeruntur quatuor. Primo, utrum | |
| 4907 advocatus teneatur praestare patrocinium causae pauperum. Secundo, | |
| 4908 utrum aliquis debeat arceri ab officio advocati. Tertio, utrum | |
| 4909 advocatus peccet iniustam causam defendendo. Quarto, utrum peccet | |
| 4910 pecuniam accipiendo pro suo patrocinio.</p> | |
| 4911 <br /> | |
| 4912 <div class="E">Articulus 1</div> | |
| 4913 <p title="II-II q. 71 a. 1 arg. 1"><a name="42059"><span class= | |
| 4914 "ref">[42059] IIª-IIae q. 71 a. 1 arg. 1</span></a> Ad primum | |
| 4915 sic proceditur. Videtur quod advocatus teneatur patrocinium | |
| 4916 praestare causae pauperum. Dicitur enim Exod. XXIII, <i>si videris | |
| 4917 asinum odientis te iacere sub onere, non pertransibis, sed | |
| 4918 sublevabis cum eo</i>. Sed non minus periculum imminet pauperi si | |
| 4919 eius causa contra iustitiam opprimatur, quam si eius asinus iaceat | |
| 4920 sub onere. Ergo advocatus tenetur praestare patrocinium causae | |
| 4921 pauperum.</p> | |
| 4922 <p title="II-II q. 71 a. 1 arg. 2"><a name="42060"><span class= | |
| 4923 "ref">[42060] IIª-IIae q. 71 a. 1 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 4924 Gregorius dicit, in quadam homilia, <i>habens intellectum curet | |
| 4925 omnino ne taceat; habens rerum affluentiam a misericordia non | |
| 4926 torpescat; habens artem qua regitur, usum illius cum proximo | |
| 4927 partiatur; habens loquendi locum apud divitem, pro pauperibus | |
| 4928 intercedat, talenti enim nomine cuilibet reputabitur quod vel | |
| 4929 minimum accepit</i>. Sed talentum commissum non abscondere, sed | |
| 4930 fideliter dispensare quilibet tenetur, quod patet ex poena servi | |
| 4931 abscondentis talentum, Matth. XXV. Ergo advocatus tenetur pro | |
| 4932 pauperibus loqui.</p> | |
| 4933 <p title="II-II q. 71 a. 1 arg. 3"><a name="42061"><span class= | |
| 4934 "ref">[42061] IIª-IIae q. 71 a. 1 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 4935 praeceptum de misericordiae operibus adimplendis, cum sit | |
| 4936 affirmativum, obligat pro loco et tempore, quod est maxime in | |
| 4937 necessitate. Sed tempus necessitatis videtur esse quando alicuius | |
| 4938 pauperis causa opprimitur. Ergo in tali casu videtur quod advocatus | |
| 4939 teneatur pauperibus patrocinium praestare.</p> | |
| 4940 <p title="II-II q. 71 a. 1 s. c."><a name="42062"><span class= | |
| 4941 "ref">[42062] IIª-IIae q. 71 a. 1 s. c.</span></a> Sed contra, | |
| 4942 non minor necessitas est indigentis cibo quam indigentis advocato. | |
| 4943 Sed ille qui habet potestatem cibandi non semper tenetur pauperem | |
| 4944 cibare. Ergo nec advocatus semper tenetur causae pauperum | |
| 4945 patrocinium praestare.</p> | |
| 4946 <p title="II-II q. 71 a. 1 co."><a name="42063"><span class= | |
| 4947 "ref">[42063] IIª-IIae q. 71 a. 1 co.</span></a> Respondeo | |
| 4948 dicendum quod cum praestare patrocinium causae pauperum ad opus | |
| 4949 misericordiae pertineat, idem est hic dicendum quod et supra de | |
| 4950 aliis misericordiae operibus dictum est. Nullus enim sufficit | |
| 4951 omnibus indigentibus misericordiae opus impendere. Et ideo sicut | |
| 4952 Augustinus dicit, in I de Doct. Christ., <i>cum omnibus prodesse | |
| 4953 non possis, his potissime consulendum est qui pro locorum et | |
| 4954 temporum vel quarumlibet rerum opportunitatibus, constrictius tibi, | |
| 4955 quasi quadam sorte, iunguntur</i>. Dicit, pro locorum | |
| 4956 opportunitatibus, quia non tenetur homo per mundum quaerere | |
| 4957 indigentes quibus subveniat, sed sufficit si eis qui sibi occurrunt | |
| 4958 misericordiae opus impendat. Unde dicitur Exod. XXIII, <i>si | |
| 4959 occurreris bovi inimici tui aut asino erranti, reduc ad eum</i>. | |
| 4960 Addit autem, et temporum, quia non tenetur homo futurae necessitati | |
| 4961 alterius providere, sed sufficit si praesenti necessitati | |
| 4962 succurrat. Unde dicitur I Ioan. III, <i>qui viderit fratrem suum | |
| 4963 necessitatem patientem, et clauserit viscera sua ab eo,</i> et | |
| 4964 cetera. Subdit autem, vel quarumlibet rerum, quia homo sibi | |
| 4965 coniunctis quacumque necessitudine maxime debet curam impendere; | |
| 4966 secundum illud I ad Tim. V, <i>si quis suorum, et maxime | |
| 4967 domesticorum curam non habet, fidem negavit</i>. Quibus tamen | |
| 4968 concurrentibus, considerandum restat utrum aliquis tantam | |
| 4969 necessitatem patiatur quod non in promptu appareat quomodo ei | |
| 4970 possit aliter subveniri. Et in tali casu tenetur ei opus | |
| 4971 misericordiae impendere. Si autem in promptu appareat quomodo ei | |
| 4972 aliter subveniri possit, vel per seipsum vel per aliam personam | |
| 4973 magis coniunctam aut maiorem facultatem habentem, non tenetur ex | |
| 4974 necessitate indigenti subvenire, ita quod non faciendo peccet, | |
| 4975 quamvis, si subvenerit absque tali necessitate, laudabiliter | |
| 4976 faciat. Unde advocatus non tenetur semper causae pauperum | |
| 4977 patrocinium praestare, sed solum concurrentibus conditionibus | |
| 4978 praedictis. Alioquin oporteret eum omnia alia negotia | |
| 4979 praetermittere, et solis causis pauperum iuvandis intendere. Et | |
| 4980 idem dicendum est de medico, quantum ad curationem pauperum.</p> | |
| 4981 <p title="II-II q. 71 a. 1 ad 1"><a name="42064"><span class= | |
| 4982 "ref">[42064] IIª-IIae q. 71 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 4983 ergo dicendum quod quando asinus iacet sub onere, non potest ei | |
| 4984 aliter subveniri in casu isto nisi per advenientes subveniatur, et | |
| 4985 ideo tenentur iuvare. Non autem tenerentur si posset aliunde | |
| 4986 remedium afferri.</p> | |
| 4987 <p title="II-II q. 71 a. 1 ad 2"><a name="42065"><span class= | |
| 4988 "ref">[42065] IIª-IIae q. 71 a. 1 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 4989 dicendum quod homo talentum sibi creditum tenetur utiliter | |
| 4990 dispensare, servata opportunitate locorum et temporum et aliarum | |
| 4991 rerum, ut dictum est.</p> | |
| 4992 <p title="II-II q. 71 a. 1 ad 3"><a name="42066"><span class= | |
| 4993 "ref">[42066] IIª-IIae q. 71 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 4994 dicendum quod non quaelibet necessitas causat debitum subveniendi, | |
| 4995 sed solum illa quae est dicta.</p> | |
| 4996 <br /> | |
| 4997 <div class="E">Articulus 2</div> | |
| 4998 <p title="II-II q. 71 a. 2 arg. 1"><a name="42067"><span class= | |
| 4999 "ref">[42067] IIª-IIae q. 71 a. 2 arg. 1</span></a> Ad | |
| 5000 secundum sic proceditur. Videtur quod inconvenienter aliqui | |
| 5001 secundum iura arceantur ab officio advocandi. Ab operibus enim | |
| 5002 misericordiae nullus debet arceri. Sed patrocinium praestare in | |
| 5003 causis ad opera misericordiae pertinet, ut dictum est. Ergo nullus | |
| 5004 debet ab hoc officio arceri.</p> | |
| 5005 <p title="II-II q. 71 a. 2 arg. 2"><a name="42068"><span class= | |
| 5006 "ref">[42068] IIª-IIae q. 71 a. 2 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 5007 contrariarum causarum non videtur esse idem effectus. Sed esse | |
| 5008 deditum rebus divinis, et esse deditum peccatis, est contrarium. | |
| 5009 Inconvenienter igitur excluduntur ab officio advocati quidam | |
| 5010 propter religionem, ut monachi et clerici; quidam autem propter | |
| 5011 culpam, ut infames et haeretici.</p> | |
| 5012 <p title="II-II q. 71 a. 2 arg. 3"><a name="42069"><span class= | |
| 5013 "ref">[42069] IIª-IIae q. 71 a. 2 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 5014 homo debet diligere proximum sicut seipsum. Sed ad effectum | |
| 5015 dilectionis pertinet quod aliquis advocatus causae alicuius | |
| 5016 patrocinetur. Inconvenienter ergo aliqui quibus conceditur pro | |
| 5017 seipsis auctoritas advocationis, prohibentur patrocinari causis | |
| 5018 aliorum.</p> | |
| 5019 <p title="II-II q. 71 a. 2 s. c."><a name="42070"><span class= | |
| 5020 "ref">[42070] IIª-IIae q. 71 a. 2 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 5021 est quod III, qu. VII, multae personae arcentur ab officio | |
| 5022 postulandi.</p> | |
| 5023 <p title="II-II q. 71 a. 2 co."><a name="42071"><span class= | |
| 5024 "ref">[42071] IIª-IIae q. 71 a. 2 co.</span></a> Respondeo | |
| 5025 dicendum quod aliquis impeditur ab aliquo actu duplici ratione, uno | |
| 5026 modo, propter impotentiam; alio modo, propter indecentiam. Sed | |
| 5027 impotentia simpliciter excludit aliquem ab actu, indecentia autem | |
| 5028 non excludit omnino, quia necessitas indecentiam tollere potest. | |
| 5029 Sic igitur ab officio advocatorum prohibentur quidam propter | |
| 5030 impotentiam, eo quod deficiunt sensu, vel interiori, sicut furiosi | |
| 5031 et impuberes; vel exteriori, sicut surdi et muti. Est enim | |
| 5032 necessaria advocato et interior peritia, qua possit convenienter | |
| 5033 iustitiam assumptae causae ostendere, et iterum loquela cum auditu, | |
| 5034 ut possit et pronuntiare et audire quod ei dicitur. Unde qui in his | |
| 5035 defectum patiuntur omnino prohibentur ne sint advocati, nec pro se | |
| 5036 nec pro aliis. Decentia autem huius officii exercendi tollitur | |
| 5037 dupliciter. Uno modo, ex hoc quod aliquis est rebus maioribus | |
| 5038 obligatus. Unde monachos et presbyteros non decet in quacumque | |
| 5039 causa advocatos esse, neque clericos in iudicio saeculari, quia | |
| 5040 huiusmodi personae sunt rebus divinis adstrictae. Alio modo, | |
| 5041 propter personae defectum, vel corporalem, ut patet de caecis, qui | |
| 5042 convenienter iudici adstare non possent; vel spiritualem, non enim | |
| 5043 decet ut alterius iustitiae patronus existat qui in seipso | |
| 5044 iustitiam contempsit. Et ideo infames, infideles et damnati de | |
| 5045 gravibus criminibus non decenter sunt advocati. Tamen huiusmodi | |
| 5046 indecentiae necessitas praefertur. Et propter hoc huiusmodi | |
| 5047 personae possunt pro seipsis, vel pro personis sibi coniunctis, uti | |
| 5048 officio advocati. Unde et clerici pro Ecclesiis suis possunt esse | |
| 5049 advocati, et monachi pro causa monasterii sui, si abbas | |
| 5050 praeceperit.</p> | |
| 5051 <p title="II-II q. 71 a. 2 ad 1"><a name="42072"><span class= | |
| 5052 "ref">[42072] IIª-IIae q. 71 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 5053 ergo dicendum quod ab operibus misericordiae interdum aliqui | |
| 5054 propter impotentiam, interdum etiam propter indecentiam | |
| 5055 impediuntur. Non enim omnia opera misericordiae omnes decent, sicut | |
| 5056 stultos non decet consilium dare, neque ignorantes docere.</p> | |
| 5057 <p title="II-II q. 71 a. 2 ad 2"><a name="42073"><span class= | |
| 5058 "ref">[42073] IIª-IIae q. 71 a. 2 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 5059 dicendum quod sicut virtus corrumpitur per superabundantiam et | |
| 5060 defectum, ita aliquis fit indecens et per maius et per minus. Et | |
| 5061 propter hoc quidam arcentur a patrocinio praestando in causis quia | |
| 5062 sunt maiores tali officio, sicut religiosi et clerici, quidam vero | |
| 5063 quia sunt minores quam ut eis hoc officium competat, sicut infames | |
| 5064 et infideles.</p> | |
| 5065 <p title="II-II q. 71 a. 2 ad 3"><a name="42074"><span class= | |
| 5066 "ref">[42074] IIª-IIae q. 71 a. 2 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 5067 dicendum quod non ita imminet homini necessitas patrocinari causis | |
| 5068 aliorum sicut propriis, quia alii possunt sibi aliter subvenire. | |
| 5069 Unde non est similis ratio.</p> | |
| 5070 <br /> | |
| 5071 <div class="E">Articulus 3</div> | |
| 5072 <p title="II-II q. 71 a. 3 arg. 1"><a name="42075"><span class= | |
| 5073 "ref">[42075] IIª-IIae q. 71 a. 3 arg. 1</span></a> Ad tertium | |
| 5074 sic proceditur. Videtur quod advocatus non peccet si iniustam | |
| 5075 causam defendat. Sicut enim ostenditur peritia medici si | |
| 5076 infirmitatem desperatam sanet, ita etiam ostenditur peritia | |
| 5077 advocati si etiam iniustam causam defendere possit. Sed medicus | |
| 5078 laudatur si infirmitatem desperatam sanet. Ergo etiam advocatus non | |
| 5079 peccat, sed magis laudandus est, si iniustam causam defendat.</p> | |
| 5080 <p title="II-II q. 71 a. 3 arg. 2"><a name="42076"><span class= | |
| 5081 "ref">[42076] IIª-IIae q. 71 a. 3 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 5082 a quolibet peccato licet desistere. Sed advocatus punitur si causam | |
| 5083 suam prodiderit, ut habetur II, qu. III. Ergo advocatus non peccat | |
| 5084 iniustam causam defendendo, si eam defendendam susceperit.</p> | |
| 5085 <p title="II-II q. 71 a. 3 arg. 3"><a name="42077"><span class= | |
| 5086 "ref">[42077] IIª-IIae q. 71 a. 3 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 5087 maius videtur esse peccatum si iniustitia utatur ad iustam causam | |
| 5088 defendendam, puta producendo falsos testes vel allegando falsas | |
| 5089 leges, quam iniustam causam defendendo, quia hoc est peccatum in | |
| 5090 forma, illud in materia. Sed videtur advocato licere talibus | |
| 5091 astutiis uti, sicut militi licet ex insidiis pugnare. Ergo videtur | |
| 5092 quod advocatus non peccat si iniustam causam defendat.</p> | |
| 5093 <p title="II-II q. 71 a. 3 s. c."><a name="42078"><span class= | |
| 5094 "ref">[42078] IIª-IIae q. 71 a. 3 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 5095 est quod dicitur II Paralip. XIX, <i>impio praebes auxilium, et | |
| 5096 idcirco iram domini merebaris</i>. Sed advocatus defendens causam | |
| 5097 iniustam impio praebet auxilium. Ergo, peccando, iram domini | |
| 5098 meretur.</p> | |
| 5099 <p title="II-II q. 71 a. 3 co."><a name="42079"><span class= | |
| 5100 "ref">[42079] IIª-IIae q. 71 a. 3 co.</span></a> Respondeo | |
| 5101 dicendum quod illicitum est alicui cooperari ad malum faciendum | |
| 5102 sive consulendo, sive adiuvando, sive qualitercumque consentiendo, | |
| 5103 quia consilians et coadiuvans quodammodo est faciens; et apostolus | |
| 5104 dicit, ad Rom. I, quod <i>digni sunt morte non solum qui faciunt | |
| 5105 peccatum, sed etiam qui consentiunt facientibus</i>. Unde et supra | |
| 5106 dictum est quod omnes tales ad restitutionem tenentur. Manifestum | |
| 5107 est autem quod advocatus et auxilium et consilium praestat ei cuius | |
| 5108 causae patrocinatur. Unde si scienter iniustam causam defendit, | |
| 5109 absque dubio graviter peccat; et ad restitutionem tenetur eius | |
| 5110 damni quod contra iustitiam per eius auxilium altera pars incurrit. | |
| 5111 Si autem ignoranter iniustam causam defendit, putans esse iustam, | |
| 5112 excusatur, secundum modum quo ignorantia excusare potest.</p> | |
| 5113 <p title="II-II q. 71 a. 3 ad 1"><a name="42080"><span class= | |
| 5114 "ref">[42080] IIª-IIae q. 71 a. 3 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 5115 ergo dicendum quod medicus accipiens in cura infirmitatem | |
| 5116 desperatam nulli facit iniuriam. Advocatus autem suscipiens causam | |
| 5117 iniustam iniuste laedit eum contra quem patrocinium praestat. Et | |
| 5118 ideo non est similis ratio. Quamvis enim laudabilis videatur | |
| 5119 quantum ad peritiam artis, tamen peccat quantum ad iniustitiam | |
| 5120 voluntatis, qua abutitur arte ad malum.</p> | |
| 5121 <p title="II-II q. 71 a. 3 ad 2"><a name="42081"><span class= | |
| 5122 "ref">[42081] IIª-IIae q. 71 a. 3 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 5123 dicendum quod advocatus, si in principio credidit causam iustam | |
| 5124 esse et postea in processu appareat eam esse iniustam, non debet | |
| 5125 eam prodere, ut scilicet aliam partem iuvet, vel secreta suae | |
| 5126 causae alteri parti revelet. Potest tamen et debet causam deserere; | |
| 5127 vel eum cuius causam agit ad cedendum inducere, sive ad | |
| 5128 componendum, sine adversarii damno.</p> | |
| 5129 <p title="II-II q. 71 a. 3 ad 3"><a name="42082"><span class= | |
| 5130 "ref">[42082] IIª-IIae q. 71 a. 3 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 5131 dicendum quod, sicut supra dictum est, militi vel duci exercitus | |
| 5132 licet in bello iusto ex insidiis agere ea quae facere debet | |
| 5133 prudenter occultando, non autem falsitatem fraudulenter faciendo, | |
| 5134 quia etiam hosti fidem servare oportet, sicut Tullius dicit, in III | |
| 5135 de Offic. Unde et advocato defendenti causam iustam licet prudenter | |
| 5136 occultare ea quibus impediri posset processus eius, non autem licet | |
| 5137 ei aliqua falsitate uti.</p> | |
| 5138 <br /> | |
| 5139 <div class="E">Articulus 4</div> | |
| 5140 <p title="II-II q. 71 a. 4 arg. 1"><a name="42083"><span class= | |
| 5141 "ref">[42083] IIª-IIae q. 71 a. 4 arg. 1</span></a> Ad quartum | |
| 5142 sic proceditur. Videtur quod advocato non liceat pro suo patrocinio | |
| 5143 pecuniam accipere. Opera enim misericordiae non sunt intuitu | |
| 5144 humanae remunerationis facienda, secundum illud Luc. XIV, <i>cum | |
| 5145 facis prandium aut cenam, noli vocare amicos tuos neque vicinos | |
| 5146 divites, ne forte et ipsi te reinvitent, et fiat tibi | |
| 5147 retributio</i>. Sed praestare patrocinium causae alicuius pertinet | |
| 5148 ad opera misericordiae, ut dictum est. Ergo non licet advocato | |
| 5149 accipere retributionem pecuniae pro patrocinio praestito.</p> | |
| 5150 <p title="II-II q. 71 a. 4 arg. 2"><a name="42084"><span class= | |
| 5151 "ref">[42084] IIª-IIae q. 71 a. 4 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 5152 spirituale non est pro temporali commutandum. Sed patrocinium | |
| 5153 praestitum videtur esse quiddam spirituale, cum sit usus scientiae | |
| 5154 iuris. Ergo non licet advocato pro patrocinio praestito pecuniam | |
| 5155 accipere.</p> | |
| 5156 <p title="II-II q. 71 a. 4 arg. 3"><a name="42085"><span class= | |
| 5157 "ref">[42085] IIª-IIae q. 71 a. 4 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 5158 sicut ad iudicium concurrit persona advocati, ita etiam persona | |
| 5159 iudicis et persona testis. Sed secundum Augustinum, ad Macedonium, | |
| 5160 <i>non debet iudex vendere iustum iudicium, nec testis verum | |
| 5161 testimonium</i>. Ergo nec advocatus poterit vendere iustum | |
| 5162 patrocinium.</p> | |
| 5163 <p title="II-II q. 71 a. 4 s. c."><a name="42086"><span class= | |
| 5164 "ref">[42086] IIª-IIae q. 71 a. 4 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 5165 est quod Augustinus dicit ibidem, quod <i>advocatus licite vendit | |
| 5166 iustum patrocinium, et iurisperitus verum consilium</i>.</p> | |
| 5167 <p title="II-II q. 71 a. 4 co."><a name="42087"><span class= | |
| 5168 "ref">[42087] IIª-IIae q. 71 a. 4 co.</span></a> Respondeo | |
| 5169 dicendum quod ea quae quis non tenetur alteri exhibere, iuste | |
| 5170 potest pro eorum exhibitione recompensationem accipere. Manifestum | |
| 5171 est autem quod advocatus non semper tenetur patrocinium praestare | |
| 5172 aut consilium dare causis aliorum. Et ideo si vendat suum | |
| 5173 patrocinium sive consilium, non agit contra iustitiam. Et eadem | |
| 5174 ratio est de medico opem ferente ad sanandum, et de omnibus aliis | |
| 5175 huiusmodi personis, dum tamen moderate accipiant, considerata | |
| 5176 conditione personarum et negotiorum et laboris, et consuetudine | |
| 5177 patriae. Si autem per improbitatem aliquid immoderate extorqueat, | |
| 5178 peccat contra iustitiam. Unde Augustinus dicit, ad Macedonium, quod | |
| 5179 <i>ab his extorta per immoderatam improbitatem repeti solent, data | |
| 5180 per tolerabilem consuetudinem non solent</i>.</p> | |
| 5181 <p title="II-II q. 71 a. 4 ad 1"><a name="42088"><span class= | |
| 5182 "ref">[42088] IIª-IIae q. 71 a. 4 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 5183 ergo dicendum quod non semper quae homo potest misericorditer | |
| 5184 facere, tenetur facere gratis, alioquin nulli liceret aliquam rem | |
| 5185 vendere, quia quamlibet rem potest homo misericorditer impendere. | |
| 5186 Sed quando eam misericorditer impendit, non humanam, sed divinam | |
| 5187 remunerationem quaerere debet. Et similiter advocatus, quando | |
| 5188 causae pauperum misericorditer patrocinatur, non debet intendere | |
| 5189 remunerationem humanam, sed divinam, non tamen semper tenetur | |
| 5190 gratis patrocinium impendere.</p> | |
| 5191 <p title="II-II q. 71 a. 4 ad 2"><a name="42089"><span class= | |
| 5192 "ref">[42089] IIª-IIae q. 71 a. 4 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 5193 dicendum quod etsi scientia iuris sit quiddam spirituale, tamen | |
| 5194 usus eius fit opere corporali. Et ideo pro eius recompensatione | |
| 5195 licet pecuniam accipere, alioquin nulli artifici liceret de arte | |
| 5196 sua lucrari.</p> | |
| 5197 <p title="II-II q. 71 a. 4 ad 3"><a name="42090"><span class= | |
| 5198 "ref">[42090] IIª-IIae q. 71 a. 4 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 5199 dicendum quod iudex et testis communes sunt utrique parti, quia | |
| 5200 iudex tenetur iustam sententiam dare, et testis tenetur verum | |
| 5201 testimonium dicere; iustitia autem et veritas non declinant in unam | |
| 5202 partem magis quam in aliam. Et ideo iudicibus de publico sunt | |
| 5203 stipendia laboris statuta; et testes accipiunt, non quasi pretium | |
| 5204 testimonii, sed quasi stipendium laboris, expensas vel ab utraque | |
| 5205 parte, vel ab ea a qua inducuntur, quia nemo militat stipendiis | |
| 5206 suis unquam, ut dicitur I ad Cor. IX. Sed advocatus alteram partem | |
| 5207 tantum defendit. Et ideo licite potest pretium accipere a parte | |
| 5208 quam adiuvat.</p> | |
| 5209 <br /> | |
| 5210 <div class="D">Quaestio 72</div> | |
| 5211 <div class="G">Prooemium</div> | |
| 5212 <p title="II-II q. 72 pr."><a name="42091"><span class= | |
| 5213 "ref">[42091] IIª-IIae q. 72 pr.</span></a> Deinde | |
| 5214 considerandum est de iniuriis verborum quae inferuntur extra | |
| 5215 iudicium. Et primo, de contumelia; secundo, de detractione; tertio, | |
| 5216 de susurratione; quarto, de derisione; quinto, de maledictione. | |
| 5217 Circa primum quaeruntur quatuor. Primo, quid sit contumelia. | |
| 5218 Secundo, utrum omnis contumelia sit peccatum mortale. Tertio, utrum | |
| 5219 oporteat contumeliosos reprimere. Quarto, de origine | |
| 5220 contumeliae.</p> | |
| 5221 <br /> | |
| 5222 <div class="E">Articulus 1</div> | |
| 5223 <p title="II-II q. 72 a. 1 arg. 1"><a name="42092"><span class= | |
| 5224 "ref">[42092] IIª-IIae q. 72 a. 1 arg. 1</span></a> Ad primum | |
| 5225 sic proceditur. Videtur quod contumelia non consistat in verbis. | |
| 5226 Contumelia enim importat quoddam nocumentum proximo illatum, cum | |
| 5227 pertineat ad iniustitiam. Sed verba nullum nocumentum videntur | |
| 5228 inferre proximo, nec in rebus nec in persona. Ergo contumelia non | |
| 5229 consistit in verbis.</p> | |
| 5230 <p title="II-II q. 72 a. 1 arg. 2"><a name="42093"><span class= | |
| 5231 "ref">[42093] IIª-IIae q. 72 a. 1 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 5232 contumelia videtur ad quandam dehonorationem pertinere. Sed magis | |
| 5233 aliquis potest inhonorari seu vituperari factis quam verbis. Ergo | |
| 5234 videtur quod contumelia non consistit in verbis, sed magis in | |
| 5235 factis.</p> | |
| 5236 <p title="II-II q. 72 a. 1 arg. 3"><a name="42094"><span class= | |
| 5237 "ref">[42094] IIª-IIae q. 72 a. 1 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 5238 dehonoratio quae fit in verbis dicitur convicium vel improperium. | |
| 5239 Sed contumelia videtur differre a convicio et improperio. Ergo | |
| 5240 contumelia non consistit in verbis.</p> | |
| 5241 <p title="II-II q. 72 a. 1 s. c."><a name="42095"><span class= | |
| 5242 "ref">[42095] IIª-IIae q. 72 a. 1 s. c.</span></a> Sed contra, | |
| 5243 nihil auditu percipitur nisi verbum. Sed contumelia auditu | |
| 5244 percipitur, secundum illud Ierem. XX, <i>audivi contumelias in | |
| 5245 circuitu</i>. Ergo contumelia est in verbis.</p> | |
| 5246 <p title="II-II q. 72 a. 1 co."><a name="42096"><span class= | |
| 5247 "ref">[42096] IIª-IIae q. 72 a. 1 co.</span></a> Respondeo | |
| 5248 dicendum quod contumelia importat dehonorationem alicuius. Quod | |
| 5249 quidem contingit dupliciter. Cum enim honor aliquam excellentiam | |
| 5250 consequatur, uno modo aliquis alium dehonorat cum privat eum | |
| 5251 excellentia propter quam habebat honorem. Quod quidem fit per | |
| 5252 peccata factorum, de quibus supra dictum est. Alio modo, cum | |
| 5253 aliquis id quod est contra honorem alicuius deducit in notitiam | |
| 5254 eius et aliorum. Et hoc proprie pertinet ad contumeliam. Quod | |
| 5255 quidem fit per aliqua signa. Sed sicut Augustinus dicit, in II de | |
| 5256 Doct. Christ., <i>omnia signa, verbis comparata, paucissima sunt, | |
| 5257 verba enim inter homines obtinuerunt principatum significandi | |
| 5258 quaecumque animo concipiuntur</i>. Et ideo contumelia, proprie | |
| 5259 loquendo, in verbis consistit. Unde Isidorus dicit, in libro | |
| 5260 Etymol., quod contumeliosus dicitur aliquis <i>quia velox est et | |
| 5261 tumet verbis iniuriae</i>. Quia tamen etiam per facta aliqua | |
| 5262 significatur aliquid, quae in hoc quod significant habent vim | |
| 5263 verborum significantium; inde est quod contumelia, extenso nomine, | |
| 5264 etiam in factis dicitur. Unde Rom. I, super illud, | |
| 5265 <i>contumeliosos, superbos</i>, dicit Glossa quod <i>contumeliosi | |
| 5266 sunt qui dictis vel factis contumelias et turpia inferunt</i>.</p> | |
| 5267 <p title="II-II q. 72 a. 1 ad 1"><a name="42097"><span class= | |
| 5268 "ref">[42097] IIª-IIae q. 72 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 5269 ergo dicendum quod verba secundum suam essentiam, idest inquantum | |
| 5270 sunt quidam soni audibiles, nullum nocumentum alteri inferunt, nisi | |
| 5271 forte gravando auditum, puta cum aliquis nimis alte loquitur. | |
| 5272 Inquantum vero sunt signa repraesentantia aliquid in notitiam | |
| 5273 aliorum, sic possunt multa damna inferre. Inter quae unum est quod | |
| 5274 homo damnificatur quantum ad detrimentum honoris sui vel | |
| 5275 reverentiae sibi ab aliis exhibendae. Et ideo maior est contumelia | |
| 5276 si aliquis alicui defectum suum dicat coram multis. Et tamen si | |
| 5277 sibi soli dicat, potest esse contumelia, inquantum ipse qui | |
| 5278 loquitur contra audientis reverentiam agit.</p> | |
| 5279 <p title="II-II q. 72 a. 1 ad 2"><a name="42098"><span class= | |
| 5280 "ref">[42098] IIª-IIae q. 72 a. 1 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 5281 dicendum quod intantum aliquis aliquem factis dehonorat inquantum | |
| 5282 illa facta vel faciunt vel significant illud quod est contra | |
| 5283 honorem alicuius. Quorum primum non pertinet ad contumeliam, sed ad | |
| 5284 alias iniustitiae species, de quibus supra dictum est. Secundum | |
| 5285 vero pertinet ad contumeliam inquantum facta habent vim verborum in | |
| 5286 significando.</p> | |
| 5287 <p title="II-II q. 72 a. 1 ad 3"><a name="42099"><span class= | |
| 5288 "ref">[42099] IIª-IIae q. 72 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 5289 dicendum quod convicium et improperium consistunt in verbis, sicut | |
| 5290 et contumelia, quia per omnia haec repraesentatur aliquis defectus | |
| 5291 alicuius in detrimentum honoris ipsius. Huiusmodi autem defectus | |
| 5292 est triplex. Scilicet defectus culpae, qui repraesentatur per verba | |
| 5293 contumeliosa. Et defectus generaliter culpae et poenae, qui | |
| 5294 repraesentatur per convitium, quia vitium consuevit dici non solum | |
| 5295 animae, sed etiam corporis. Unde si quis alicui iniuriose dicat eum | |
| 5296 esse caecum, convicium quidem dicit, sed non contumeliam, si quis | |
| 5297 autem dicat alteri quod sit fur, non solum convicium, sed etiam | |
| 5298 contumeliam infert. Quandoque vero repraesentat aliquis alicui | |
| 5299 defectum minorationis sive indigentiae, qui etiam derogat honori | |
| 5300 consequenti quamcumque excellentiam. Et hoc fit per verbum | |
| 5301 improperii, quod proprie est quando aliquis iniuriose alteri ad | |
| 5302 memoriam reducit auxilium quod contulit ei necessitatem patienti. | |
| 5303 Unde dicitur Eccli. XX, <i>exigua dabit, et multa improperabit</i>. | |
| 5304 Quandoque tamen unum istorum pro alio ponitur.</p> | |
| 5305 <br /> | |
| 5306 <div class="E">Articulus 2</div> | |
| 5307 <p title="II-II q. 72 a. 2 arg. 1"><a name="42100"><span class= | |
| 5308 "ref">[42100] IIª-IIae q. 72 a. 2 arg. 1</span></a> Ad | |
| 5309 secundum sic proceditur. Videtur quod contumelia, vel convicium, | |
| 5310 non sit peccatum mortale. Nullum enim peccatum mortale est actus | |
| 5311 alicuius virtutis. Sed conviciari est actus alicuius virtutis, | |
| 5312 scilicet eutrapeliae, ad quam pertinet bene conviciari, secundum | |
| 5313 philosophum, in IV Ethic. Ergo convicium, sive contumelia, non est | |
| 5314 peccatum mortale.</p> | |
| 5315 <p title="II-II q. 72 a. 2 arg. 2"><a name="42101"><span class= | |
| 5316 "ref">[42101] IIª-IIae q. 72 a. 2 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 5317 peccatum mortale non invenitur in viris perfectis. Qui tamen | |
| 5318 aliquando convicia vel contumelias dicunt, sicut patet de apostolo, | |
| 5319 qui, ad Gal. III, dixit, <i>o insensati Galatae</i>. Et dominus | |
| 5320 dicit, Luc. ult., <i>o stulti, et tardi corde ad credendum</i>. | |
| 5321 Ergo convicium, sive contumelia, non est peccatum mortale.</p> | |
| 5322 <p title="II-II q. 72 a. 2 arg. 3"><a name="42102"><span class= | |
| 5323 "ref">[42102] IIª-IIae q. 72 a. 2 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 5324 quamvis id quod est peccatum veniale ex genere possit fieri | |
| 5325 mortale, non tamen peccatum quod ex genere est mortale potest esse | |
| 5326 veniale, ut supra habitum est. Si ergo dicere convicium vel | |
| 5327 contumeliam esset peccatum mortale ex genere suo, sequeretur quod | |
| 5328 semper esset peccatum mortale. Quod videtur esse falsum, ut patet | |
| 5329 in eo qui leviter et ex subreptione, vel ex levi ira dicit aliquod | |
| 5330 verbum contumeliosum. Non ergo contumelia vel convicium ex genere | |
| 5331 suo est peccatum mortale.</p> | |
| 5332 <p title="II-II q. 72 a. 2 s. c."><a name="42103"><span class= | |
| 5333 "ref">[42103] IIª-IIae q. 72 a. 2 s. c.</span></a> Sed contra, | |
| 5334 nihil meretur poenam aeternam Inferni nisi peccatum mortale. Sed | |
| 5335 convicium vel contumelia meretur poenam Inferni, secundum illud | |
| 5336 Matth. V, <i>qui dixerit fratri suo, fatue, reus erit Gehennae | |
| 5337 ignis</i>. Ergo convicium vel contumelia est peccatum mortale.</p> | |
| 5338 <p title="II-II q. 72 a. 2 co."><a name="42104"><span class= | |
| 5339 "ref">[42104] IIª-IIae q. 72 a. 2 co.</span></a> Respondeo | |
| 5340 dicendum quod, sicut supra dictum est, verba inquantum sunt soni | |
| 5341 quidam, non sunt in nocumentum aliorum, sed inquantum significant | |
| 5342 aliquid. Quae quidem significatio ex interiori affectu procedit. Et | |
| 5343 ideo in peccatis verborum maxime considerandum videtur ex quo | |
| 5344 affectu aliquis verba proferat. Cum igitur convicium, seu | |
| 5345 contumelia, de sui ratione importet quandam dehonorationem, si | |
| 5346 intentio proferentis ad hoc feratur ut aliquis per verba quae | |
| 5347 profert honorem alterius auferat, hoc proprie et per se est dicere | |
| 5348 convicium vel contumeliam. Et hoc est peccatum mortale, non minus | |
| 5349 quam furtum vel rapina, non enim homo minus amat suum honorem quam | |
| 5350 rem possessam. Si vero aliquis verbum convicii vel contumeliae | |
| 5351 alteri dixerit, non tamen animo dehonorandi, sed forte propter | |
| 5352 correctionem vel propter aliquid huiusmodi, non dicit convicium vel | |
| 5353 contumeliam formaliter et per se, sed per accidens et materialiter, | |
| 5354 inquantum scilicet dicit id quod potest esse convicium, vel | |
| 5355 contumelia. Unde hoc potest esse quandoque peccatum veniale; | |
| 5356 quandoque autem absque omni peccato. In quo tamen necessaria est | |
| 5357 discretio, ut moderate homo talibus verbis utatur. Quia posset esse | |
| 5358 ita grave convicium quod, per incautelam prolatum, auferret honorem | |
| 5359 eius contra quem proferretur. Et tunc posset homo peccare | |
| 5360 mortaliter etiam si non intenderet dehonorationem alterius. Sicut | |
| 5361 etiam si aliquis, incaute alium ex ludo percutiens, graviter | |
| 5362 laedat, culpa non caret.</p> | |
| 5363 <p title="II-II q. 72 a. 2 ad 1"><a name="42105"><span class= | |
| 5364 "ref">[42105] IIª-IIae q. 72 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 5365 ergo dicendum quod ad eutrapelum pertinet dicere aliquod leve | |
| 5366 convicium, non ad dehonorationem vel ad contristationem eius in | |
| 5367 quem dicitur, sed magis causa delectationis et ioci. Et hoc potest | |
| 5368 esse sine peccato, si debitae circumstantiae observantur. Si vero | |
| 5369 aliquis non reformidet contristare eum in quem profertur huiusmodi | |
| 5370 iocosum convicium, dummodo aliis risum excitet, hoc est vitiosum, | |
| 5371 ut ibidem dicitur.</p> | |
| 5372 <p title="II-II q. 72 a. 2 ad 2"><a name="42106"><span class= | |
| 5373 "ref">[42106] IIª-IIae q. 72 a. 2 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 5374 dicendum quod sicut licitum est aliquem verberare vel in rebus | |
| 5375 damnificare causa disciplinae, ita etiam et causa disciplinae | |
| 5376 potest aliquis alteri, quem debet corrigere, verbum aliquod | |
| 5377 conviciosum dicere. Et hoc modo dominus discipulos vocavit stultos, | |
| 5378 et apostolus Galatas insensatos. Tamen, sicut dicit Augustinus, in | |
| 5379 libro de Serm. Dom. in monte, <i>raro, et ex magna necessitate | |
| 5380 obiurgationes sunt adhibendae, in quibus non nobis, sed ut domino | |
| 5381 serviatur, instemus</i>.</p> | |
| 5382 <p title="II-II q. 72 a. 2 ad 3"><a name="42107"><span class= | |
| 5383 "ref">[42107] IIª-IIae q. 72 a. 2 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 5384 dicendum quod, cum peccatum convicii vel contumeliae ex animo | |
| 5385 dicentis dependeat, potest contingere quod sit peccatum veniale, si | |
| 5386 sit leve convicium, non multum hominem dehonestans, et proferatur | |
| 5387 ex aliqua animi levitate, vel ex levi ira, absque firmo proposito | |
| 5388 aliquem dehonestandi, puta cum aliquis intendit aliquem per | |
| 5389 huiusmodi verbum leviter contristare.</p> | |
| 5390 <br /> | |
| 5391 <div class="E">Articulus 3</div> | |
| 5392 <p title="II-II q. 72 a. 3 arg. 1"><a name="42108"><span class= | |
| 5393 "ref">[42108] IIª-IIae q. 72 a. 3 arg. 1</span></a> Ad tertium | |
| 5394 sic proceditur. Videtur quod aliquis non debeat contumelias sibi | |
| 5395 illatas sustinere. Qui enim sustinet contumeliam sibi illatam, | |
| 5396 audaciam nutrit conviciantis. Sed hoc non est faciendum. Ergo homo | |
| 5397 non debet sustinere contumeliam sibi illatam, sed magis convicianti | |
| 5398 respondere.</p> | |
| 5399 <p title="II-II q. 72 a. 3 arg. 2"><a name="42109"><span class= | |
| 5400 "ref">[42109] IIª-IIae q. 72 a. 3 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 5401 homo debet plus se diligere quam alium. Sed aliquis non debet | |
| 5402 sustinere quod alteri convicium inferatur, unde dicitur Prov. XXVI, | |
| 5403 <i>qui imponit stulto silentium, iras mitigat</i>. Ergo etiam | |
| 5404 aliquis non debet sustinere contumelias illatas sibi.</p> | |
| 5405 <p title="II-II q. 72 a. 3 arg. 3"><a name="42110"><span class= | |
| 5406 "ref">[42110] IIª-IIae q. 72 a. 3 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 5407 non licet alicui vindicare seipsum, secundum illud, <i>mihi | |
| 5408 vindictam, et ego retribuam</i>. Sed aliquis non resistendo | |
| 5409 contumeliae se vindicat, secundum illud Chrysostomi, <i>si | |
| 5410 vindicare vis, sile, et funestam ei dedisti plagam</i>. Ergo | |
| 5411 aliquis non debet, silendo, sustinere verba contumeliosa, sed magis | |
| 5412 respondere.</p> | |
| 5413 <p title="II-II q. 72 a. 3 s. c."><a name="42111"><span class= | |
| 5414 "ref">[42111] IIª-IIae q. 72 a. 3 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 5415 est quod dicitur in Psalm., <i>qui inquirebant mala mihi, locuti | |
| 5416 sunt vanitates</i>; et postea subdit, <i>ego autem tanquam surdus | |
| 5417 non audiebam, et sicut mutus non aperiens os suum</i>.</p> | |
| 5418 <p title="II-II q. 72 a. 3 co."><a name="42112"><span class= | |
| 5419 "ref">[42112] IIª-IIae q. 72 a. 3 co.</span></a> Respondeo | |
| 5420 dicendum quod sicut patientia necessaria est in his quae contra nos | |
| 5421 fiunt, ita etiam in his quae contra nos dicuntur. Praecepta autem | |
| 5422 patientiae in his quae contra nos fiunt, sunt in praeparatione | |
| 5423 animae habenda, sicut Augustinus, in libro de Serm. Dom. in monte, | |
| 5424 exponit illud praeceptum domini, <i>si quis percusserit te in una | |
| 5425 maxilla, praebe ei et aliam</i>, ut scilicet homo sit paratus hoc | |
| 5426 facere, si opus fuerit; non tamen hoc semper tenetur facere actu, | |
| 5427 quia nec ipse dominus hoc fecit, sed, cum suscepisset alapam, | |
| 5428 dixit, quid me caedis? Ut habetur Ioan. XVIII. Et ideo etiam circa | |
| 5429 verba contumeliosa quae contra nos dicuntur, est idem | |
| 5430 intelligendum. Tenemur enim habere animum paratum ad contumelias | |
| 5431 tolerandas si expediens fuerit. Quandoque tamen oportet ut | |
| 5432 contumeliam illatam repellamus, maxime propter duo. Primo quidem, | |
| 5433 propter bonum eius qui contumeliam infert, ut videlicet eius | |
| 5434 audacia reprimatur, et de cetero talia non attentet; secundum illud | |
| 5435 Prov. XXVI, <i>responde stulto iuxta stultitiam suam, ne sibi | |
| 5436 sapiens videatur</i>. Alio modo, propter bonum multorum, quorum | |
| 5437 profectus impeditur per contumelias nobis illatas. Unde Gregorius | |
| 5438 dicit, super Ezech., Homil. IX, <i>hi quorum vita in exemplo | |
| 5439 imitationis est posita, debent, si possunt, detrahentium sibi verba | |
| 5440 compescere, ne eorum praedicationem non audiant qui audire | |
| 5441 poterant, et in pravis moribus remanentes, bene vivere | |
| 5442 contemnant</i>.</p> | |
| 5443 <p title="II-II q. 72 a. 3 ad 1"><a name="42113"><span class= | |
| 5444 "ref">[42113] IIª-IIae q. 72 a. 3 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 5445 ergo dicendum quod audaciam conviciantis contumeliosi debet aliquis | |
| 5446 moderate reprimere, scilicet propter officium caritatis, non | |
| 5447 propter cupiditatem privati honoris. Unde dicitur Prov. XXVI, <i>ne | |
| 5448 respondeas stulto iuxta stultitiam suam, ne ei similis | |
| 5449 efficiaris</i>.</p> | |
| 5450 <p title="II-II q. 72 a. 3 ad 2"><a name="42114"><span class= | |
| 5451 "ref">[42114] IIª-IIae q. 72 a. 3 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 5452 dicendum quod in hoc quod aliquis alienas contumelias reprimit, non | |
| 5453 ita timetur cupiditas privati honoris sicut cum aliquis repellit | |
| 5454 contumelias proprias, magis autem videtur hoc provenire ex | |
| 5455 caritatis affectu.</p> | |
| 5456 <p title="II-II q. 72 a. 3 ad 3"><a name="42115"><span class= | |
| 5457 "ref">[42115] IIª-IIae q. 72 a. 3 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 5458 dicendum quod si aliquis hoc animo taceret ut tacendo | |
| 5459 contumeliantem ad iracundiam provocaret, pertineret hoc ad | |
| 5460 vindictam. Sed si aliquis taceat volens dare locum irae, hoc est | |
| 5461 laudabile. Unde dicitur Eccli. VIII, <i>non litiges cum homine | |
| 5462 linguato, et non struas in ignem illius ligna</i>.</p> | |
| 5463 <br /> | |
| 5464 <div class="E">Articulus 4</div> | |
| 5465 <p title="II-II q. 72 a. 4 arg. 1"><a name="42116"><span class= | |
| 5466 "ref">[42116] IIª-IIae q. 72 a. 4 arg. 1</span></a> Ad quartum | |
| 5467 sic proceditur. Videtur quod contumelia non oriatur ex ira. Quia | |
| 5468 dicitur Prov. XI, <i>ubi superbia, ibi contumelia</i>. Sed ira est | |
| 5469 vitium distinctum a superbia. Ergo contumelia non oritur ex | |
| 5470 ira.</p> | |
| 5471 <p title="II-II q. 72 a. 4 arg. 2"><a name="42117"><span class= | |
| 5472 "ref">[42117] IIª-IIae q. 72 a. 4 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 5473 Prov. XX dicitur, <i>omnes stulti miscentur contumeliis</i>. Sed | |
| 5474 stultitia est vitium oppositum sapientiae, ut supra habitum est, | |
| 5475 ira autem opponitur mansuetudini. Ergo contumelia non oritur ex | |
| 5476 ira.</p> | |
| 5477 <p title="II-II q. 72 a. 4 arg. 3"><a name="42118"><span class= | |
| 5478 "ref">[42118] IIª-IIae q. 72 a. 4 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 5479 nullum peccatum diminuitur ex sua causa. Sed peccatum contumeliae | |
| 5480 diminuitur si ex ira proferatur, gravius enim peccat qui ex odio | |
| 5481 contumeliam infert quam qui ex ira. Ergo contumelia non oritur ex | |
| 5482 ira.</p> | |
| 5483 <p title="II-II q. 72 a. 4 s. c."><a name="42119"><span class= | |
| 5484 "ref">[42119] IIª-IIae q. 72 a. 4 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 5485 est quod Gregorius dicit, XXXI Moral., quod ex ira oriuntur | |
| 5486 contumeliae.</p> | |
| 5487 <p title="II-II q. 72 a. 4 co."><a name="42120"><span class= | |
| 5488 "ref">[42120] IIª-IIae q. 72 a. 4 co.</span></a> Respondeo | |
| 5489 dicendum quod, cum unum peccatum possit ex diversis oriri, ex illo | |
| 5490 tamen dicitur principalius habere originem ex quo frequentius | |
| 5491 procedere consuevit, propter propinquitatem ad finem ipsius. | |
| 5492 Contumelia autem magnam habet propinquitatem ad finem irae, qui est | |
| 5493 vindicta, nulla enim vindicta est irato magis in promptu quam | |
| 5494 inferre contumeliam alteri. Et ideo contumelia maxime oritur ex | |
| 5495 ira.</p> | |
| 5496 <p title="II-II q. 72 a. 4 ad 1"><a name="42121"><span class= | |
| 5497 "ref">[42121] IIª-IIae q. 72 a. 4 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 5498 ergo dicendum quod contumelia non ordinatur ad finem superbiae, qui | |
| 5499 est celsitudo, et ideo non directe contumelia oritur ex superbia. | |
| 5500 Disponit tamen superbia ad contumeliam, inquantum illi qui se | |
| 5501 superiores aestimant, facilius alios contemnunt et iniurias eis | |
| 5502 irrogant. Facilius etiam irascuntur, utpote reputantes indignum | |
| 5503 quidquid contra eorum voluntatem agitur.</p> | |
| 5504 <p title="II-II q. 72 a. 4 ad 2"><a name="42122"><span class= | |
| 5505 "ref">[42122] IIª-IIae q. 72 a. 4 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 5506 dicendum quod, secundum philosophum, in VII Ethic., ira non | |
| 5507 perfecte audit rationem, et sic iratus patitur rationis defectum, | |
| 5508 in quo convenit cum stultitia. Et propter hoc ex stultitia oritur | |
| 5509 contumelia, secundum affinitatem quam habet cum ira.</p> | |
| 5510 <p title="II-II q. 72 a. 4 ad 3"><a name="42123"><span class= | |
| 5511 "ref">[42123] IIª-IIae q. 72 a. 4 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 5512 dicendum quod, secundum philosophum, in II Rhet., <i>iratus | |
| 5513 intendit manifestam offensam, quod non curat odiens</i>. Et ideo | |
| 5514 contumelia, quae importat manifestam iniuriam, magis pertinet ad | |
| 5515 iram quam ad odium.</p> | |
| 5516 <br /> | |
| 5517 <div class="D">Quaestio 73</div> | |
| 5518 <div class="G">Prooemium</div> | |
| 5519 <p title="II-II q. 73 pr."><a name="42124"><span class= | |
| 5520 "ref">[42124] IIª-IIae q. 73 pr.</span></a> Deinde | |
| 5521 considerandum est de detractione. Et circa hoc quaeruntur quatuor. | |
| 5522 Primo, quid sit detractio. Secundo, utrum sit peccatum mortale. | |
| 5523 Tertio, de comparatione eius ad alia peccata. Quarto, utrum peccet | |
| 5524 aliquis audiendo detractionem.</p> | |
| 5525 <br /> | |
| 5526 <div class="E">Articulus 1</div> | |
| 5527 <p title="II-II q. 73 a. 1 arg. 1"><a name="42125"><span class= | |
| 5528 "ref">[42125] IIª-IIae q. 73 a. 1 arg. 1</span></a> Ad primum | |
| 5529 sic proceditur. Videtur quod detractio non sit denigratio alienae | |
| 5530 famae per occulta verba, ut a quibusdam definitur. Occultum enim et | |
| 5531 manifestum sunt circumstantiae non constituentes speciem peccati, | |
| 5532 accidit enim peccato quod a multis sciatur vel a paucis. Sed illud | |
| 5533 quod non constituit speciem peccati non pertinet ad rationem | |
| 5534 ipsius, nec debet poni in eius definitione. Ergo ad rationem | |
| 5535 detractionis non pertinet quod fiat per occulta verba.</p> | |
| 5536 <p title="II-II q. 73 a. 1 arg. 2"><a name="42126"><span class= | |
| 5537 "ref">[42126] IIª-IIae q. 73 a. 1 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 5538 ad rationem famae pertinet publica notitia. Si igitur per | |
| 5539 detractionem denigretur fama alicuius, non poterit hoc fieri per | |
| 5540 verba occulta, sed per verba in manifesto dicta.</p> | |
| 5541 <p title="II-II q. 73 a. 1 arg. 3"><a name="42127"><span class= | |
| 5542 "ref">[42127] IIª-IIae q. 73 a. 1 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 5543 ille detrahit qui aliquid subtrahit vel diminuit de eo quod est. | |
| 5544 Sed quandoque denigratur fama alicuius etiam si nihil subtrahatur | |
| 5545 de veritate, puta cum aliquis vera crimina alicuius pandit. Ergo | |
| 5546 non omnis denigratio famae est detractio.</p> | |
| 5547 <p title="II-II q. 73 a. 1 s. c."><a name="42128"><span class= | |
| 5548 "ref">[42128] IIª-IIae q. 73 a. 1 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 5549 est quod dicitur Eccle. X, <i>si mordeat serpens in silentio, nihil | |
| 5550 eo minus habet qui occulte detrahit</i>. Ergo occulte mordere famam | |
| 5551 alicuius est detrahere.</p> | |
| 5552 <p title="II-II q. 73 a. 1 co."><a name="42129"><span class= | |
| 5553 "ref">[42129] IIª-IIae q. 73 a. 1 co.</span></a> Respondeo | |
| 5554 dicendum quod sicut facto aliquis alteri nocet dupliciter, | |
| 5555 manifeste quidem sicut in rapina vel quacumque violentia illata, | |
| 5556 occulte autem sicut in furto et dolosa percussione; ita etiam verbo | |
| 5557 aliquis dupliciter aliquem laedit, uno modo, in manifesto, et hoc | |
| 5558 fit per contumeliam, ut supra dictum est; alio modo, occulte, et | |
| 5559 hoc fit per detractionem. Ex hoc autem quod aliquis manifeste verba | |
| 5560 contra alium profert, videtur eum parvipendere, unde ex hoc ipso | |
| 5561 exhonoratur, et ideo contumelia detrimentum affert honori eius in | |
| 5562 quem profertur. Sed qui verba contra aliquem profert in occulto, | |
| 5563 videtur eum vereri magis quam parvipendere, unde non directe infert | |
| 5564 detrimentum honori, sed famae; inquantum, huiusmodi verba occulte | |
| 5565 proferens, quantum in ipso est, eos qui audiunt facit malam | |
| 5566 opinionem habere de eo contra quem loquitur. Hoc enim intendere | |
| 5567 videtur, et ad hoc conatur detrahens, ut eius verbis credatur. Unde | |
| 5568 patet quod detractio differt a contumelia dupliciter. Uno modo, | |
| 5569 quantum ad modum proponendi verba, quia scilicet contumeliosus | |
| 5570 manifeste contra aliquem loquitur, detractor autem occulte. Alio | |
| 5571 modo, quantum ad finem intentum, sive quantum ad nocumentum | |
| 5572 illatum, quia scilicet contumeliosus derogat honori, detractor | |
| 5573 famae.</p> | |
| 5574 <p title="II-II q. 73 a. 1 ad 1"><a name="42130"><span class= | |
| 5575 "ref">[42130] IIª-IIae q. 73 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 5576 ergo dicendum quod in involuntariis commutationibus, ad quas | |
| 5577 reducuntur omnia nocumenta proximo illata verbo vel facto, | |
| 5578 diversificat rationem peccati occultum et manifestum, quia alia est | |
| 5579 ratio involuntarii per violentiam, et per ignorantiam, ut supra | |
| 5580 dictum est.</p> | |
| 5581 <p title="II-II q. 73 a. 1 ad 2"><a name="42131"><span class= | |
| 5582 "ref">[42131] IIª-IIae q. 73 a. 1 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 5583 dicendum quod verba detractionis dicuntur occulta non simpliciter, | |
| 5584 sed per comparationem ad eum de quo dicuntur, quia eo absente et | |
| 5585 ignorante, dicuntur. Sed contumeliosus in faciem contra hominem | |
| 5586 loquitur. Unde si aliquis de alio male loquatur coram multis, eo | |
| 5587 absente, detractio est, si autem eo solo praesente, contumelia est. | |
| 5588 Quamvis etiam si uni soli aliquis de absente malum dicat, corrumpit | |
| 5589 famam eius, non in toto, sed in parte.</p> | |
| 5590 <p title="II-II q. 73 a. 1 ad 3"><a name="42132"><span class= | |
| 5591 "ref">[42132] IIª-IIae q. 73 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 5592 dicendum quod aliquis dicitur detrahere non quia diminuat de | |
| 5593 veritate, sed quia diminuit famam eius. Quod quidem quandoque fit | |
| 5594 directe, quandoque indirecte. Directe quidem, quadrupliciter, uno | |
| 5595 modo, quando falsum imponit alteri; secundo, quando peccatum | |
| 5596 adauget suis verbis; tertio, quando occultum revelat; quarto, | |
| 5597 quando id quod est bonum dicit mala intentione factum. Indirecte | |
| 5598 autem, vel negando bonum alterius; vel malitiose reticendo.</p> | |
| 5599 <br /> | |
| 5600 <div class="E">Articulus 2</div> | |
| 5601 <p title="II-II q. 73 a. 2 arg. 1"><a name="42133"><span class= | |
| 5602 "ref">[42133] IIª-IIae q. 73 a. 2 arg. 1</span></a> Ad | |
| 5603 secundum sic proceditur. Videtur quod detractio non sit peccatum | |
| 5604 mortale. Nullus enim actus virtutis est peccatum mortale. Sed | |
| 5605 revelare peccatum occultum, quod, sicut dictum est, ad detractionem | |
| 5606 pertinet, est actus virtutis, vel caritatis, dum aliquis fratris | |
| 5607 peccatum denuntiat eius emendationem intendens; vel etiam est actus | |
| 5608 iustitiae, dum aliquis fratrem accusat. Ergo detractio non est | |
| 5609 peccatum mortale.</p> | |
| 5610 <p title="II-II q. 73 a. 2 arg. 2"><a name="42134"><span class= | |
| 5611 "ref">[42134] IIª-IIae q. 73 a. 2 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 5612 super illud Prov. XXIV, <i>cum detractoribus non commiscearis</i>, | |
| 5613 dicit Glossa, <i>hoc specialiter vitio periclitatur totum genus | |
| 5614 humanum</i>. Sed nullum peccatum mortale in toto humano genere | |
| 5615 invenitur, quia multi abstinent a peccato mortali, peccata autem | |
| 5616 venialia sunt quae in omnibus inveniuntur. Ergo detractio est | |
| 5617 peccatum veniale.</p> | |
| 5618 <p title="II-II q. 73 a. 2 arg. 3"><a name="42135"><span class= | |
| 5619 "ref">[42135] IIª-IIae q. 73 a. 2 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 5620 Augustinus, in homilia de igne Purg., inter peccata minuta ponit, | |
| 5621 quando cum omni facilitate vel temeritate maledicimus, quod | |
| 5622 pertinet ad detractionem. Ergo detractio est peccatum veniale.</p> | |
| 5623 <p title="II-II q. 73 a. 2 s. c."><a name="42136"><span class= | |
| 5624 "ref">[42136] IIª-IIae q. 73 a. 2 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 5625 est quod Rom. I dicitur, <i>detractores, Deo odibiles</i>, quod | |
| 5626 ideo additur, ut dicit Glossa, <i>ne leve putetur propter hoc quod | |
| 5627 consistit in verbis</i>.</p> | |
| 5628 <p title="II-II q. 73 a. 2 co."><a name="42137"><span class= | |
| 5629 "ref">[42137] IIª-IIae q. 73 a. 2 co.</span></a> Respondeo | |
| 5630 dicendum quod, sicut supra dictum est, peccata verborum maxime sunt | |
| 5631 ex intentione dicentis diiudicanda. Detractio autem, secundum suam | |
| 5632 rationem, ordinatur ad denigrandam famam alicuius. Unde ille, per | |
| 5633 se loquendo, detrahit qui ad hoc de aliquo obloquitur, eo absente, | |
| 5634 ut eius famam denigret. Auferre autem alicui famam valde grave est, | |
| 5635 quia inter res temporales videtur fama esse pretiosior, per cuius | |
| 5636 defectum homo impeditur a multis bene agendis. Propter quod dicitur | |
| 5637 Eccli. XLI, <i>curam habe de bono nomine, hoc enim magis permanebit | |
| 5638 tibi quam mille thesauri magni et pretiosi</i>. Et ideo detractio, | |
| 5639 per se loquendo, est peccatum mortale. Contingit tamen quandoque | |
| 5640 quod aliquis dicit aliqua verba per quae diminuitur fama alicuius, | |
| 5641 non hoc intendens, sed aliquid aliud hoc autem non est detrahere | |
| 5642 per se et formaliter loquendo, sed solum materialiter et quasi per | |
| 5643 accidens. Et si quidem verba per quae fama alterius diminuitur | |
| 5644 proferat aliquis propter aliquod bonum vel necessarium, debitis | |
| 5645 circumstantiis observatis, non est peccatum, nec potest dici | |
| 5646 detractio. Si autem proferat ex animi levitate, vel propter aliquid | |
| 5647 non necessarium, non est peccatum mortale, nisi forte verbum quod | |
| 5648 dicitur sit adeo grave quod notabiliter famam alicuius laedat, et | |
| 5649 praecipue in his quae pertinent ad honestatem vitae; quia hoc ex | |
| 5650 ipso genere verborum habet rationem peccati mortalis. Et tenetur | |
| 5651 aliquis ad restitutionem famae, sicut ad restitutionem cuiuslibet | |
| 5652 rei subtractae, eo modo quo supra dictum est, cum de restitutione | |
| 5653 ageretur.</p> | |
| 5654 <p title="II-II q. 73 a. 2 ad 1"><a name="42138"><span class= | |
| 5655 "ref">[42138] IIª-IIae q. 73 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 5656 ergo dicendum quod revelare peccatum occultum alicuius propter eius | |
| 5657 emendationem denuntiando, vel propter bonum publicae iustitiae | |
| 5658 accusando, non est detrahere, ut dictum est.</p> | |
| 5659 <p title="II-II q. 73 a. 2 ad 2"><a name="42139"><span class= | |
| 5660 "ref">[42139] IIª-IIae q. 73 a. 2 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 5661 dicendum quod Glossa illa non dicit quod detractio in toto genere | |
| 5662 humano inveniatur, sed addit, paene. Tum quia stultorum infinitus | |
| 5663 est numerus, et pauci sunt qui ambulant per viam salutis. Tum etiam | |
| 5664 quia pauci vel nulli sunt qui non aliquando ex animi levitate | |
| 5665 aliquid dicunt unde in aliquo, vel leviter, alterius fama | |
| 5666 minoratur, quia, ut dicitur Iac. III, <i>si quis in verbo non | |
| 5667 offendit, hic perfectus est vir</i>.</p> | |
| 5668 <p title="II-II q. 73 a. 2 ad 3"><a name="42140"><span class= | |
| 5669 "ref">[42140] IIª-IIae q. 73 a. 2 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 5670 dicendum quod Augustinus loquitur in casu illo quo aliquis dicit | |
| 5671 aliquod leve malum de alio non ex intentione nocendi, sed ex animi | |
| 5672 levitate vel ex lapsu linguae.</p> | |
| 5673 <br /> | |
| 5674 <div class="E">Articulus 3</div> | |
| 5675 <p title="II-II q. 73 a. 3 arg. 1"><a name="42141"><span class= | |
| 5676 "ref">[42141] IIª-IIae q. 73 a. 3 arg. 1</span></a> Ad tertium | |
| 5677 sic proceditur. Videtur quod detractio sit gravius omnibus peccatis | |
| 5678 quae in proximum committuntur. Quia super illud Psalm., <i>pro eo | |
| 5679 ut me diligerent, detrahebant mihi</i>, dicit Glossa, <i>plus | |
| 5680 nocent in membris detrahentes Christo, quia animas crediturorum | |
| 5681 interficiunt, quam qui eius carnem, mox resurrecturam, | |
| 5682 peremerunt</i>. Ex quo videtur quod detractio sit gravius peccatum | |
| 5683 quam homicidium, quanto gravius est occidere animam quam occidere | |
| 5684 corpus. Sed homicidium est gravius inter cetera peccata quae in | |
| 5685 proximum committuntur. Ergo detractio est simpliciter inter omnia | |
| 5686 gravior.</p> | |
| 5687 <p title="II-II q. 73 a. 3 arg. 2"><a name="42142"><span class= | |
| 5688 "ref">[42142] IIª-IIae q. 73 a. 3 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 5689 detractio videtur esse gravius peccatum quam contumelia quia | |
| 5690 contumeliam potest homo repellere, non autem detractionem latentem. | |
| 5691 Sed contumelia videtur esse maius peccatum quam adulterium, per hoc | |
| 5692 quod adulterium unit duos in unam carnem, contumelia autem unitos | |
| 5693 in multa dividit. Ergo detractio est maius peccatum quam | |
| 5694 adulterium, quod tamen, inter alia peccata quae sunt in proximum, | |
| 5695 magnam gravitatem habet.</p> | |
| 5696 <p title="II-II q. 73 a. 3 arg. 3"><a name="42143"><span class= | |
| 5697 "ref">[42143] IIª-IIae q. 73 a. 3 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 5698 contumelia oritur ex ira, detractio autem ex invidia, ut patet per | |
| 5699 Gregorium, XXXI Moral. Sed invidia est maius peccatum quam ira. | |
| 5700 Ergo et detractio est maius peccatum quam contumelia. Et sic idem | |
| 5701 quod prius.</p> | |
| 5702 <p title="II-II q. 73 a. 3 arg. 4"><a name="42144"><span class= | |
| 5703 "ref">[42144] IIª-IIae q. 73 a. 3 arg. 4</span></a> Praeterea, | |
| 5704 tanto aliquod peccatum est gravius quanto graviorem defectum | |
| 5705 inducit. Sed detractio inducit gravissimum defectum, scilicet | |
| 5706 excaecationem mentis, dicit enim Gregorius, <i>quid aliud | |
| 5707 detrahentes faciunt nisi quod in pulverem sufflant et in oculos | |
| 5708 suos terram excitant, ut unde plus detractionis perflant, inde | |
| 5709 minus veritatis videant?</i> Ergo detractio est gravissimum | |
| 5710 peccatum inter ea quae committuntur in proximum.</p> | |
| 5711 <p title="II-II q. 73 a. 3 s. c."><a name="42145"><span class= | |
| 5712 "ref">[42145] IIª-IIae q. 73 a. 3 s. c.</span></a> Sed contra, | |
| 5713 gravius est peccare facto quam verbo. Sed detractio est peccatum | |
| 5714 verbi, adulterium autem et homicidium et furtum sunt peccata in | |
| 5715 factis. Ergo detractio non est gravius ceteris peccatis quae sunt | |
| 5716 in proximum.</p> | |
| 5717 <p title="II-II q. 73 a. 3 co."><a name="42146"><span class= | |
| 5718 "ref">[42146] IIª-IIae q. 73 a. 3 co.</span></a> Respondeo | |
| 5719 dicendum quod peccata quae committuntur in proximum sunt pensanda | |
| 5720 per se quidem secundum nocumenta quae proximo inferuntur, quia ex | |
| 5721 hoc habent rationem culpae. Tanto autem est maius nocumentum quanto | |
| 5722 maius bonum demitur. Cum autem sit triplex bonum hominis, scilicet | |
| 5723 bonum animae et bonum corporis et bonum exteriorum rerum, bonum | |
| 5724 animae, quod est maximum, non potest alicui ab alio tolli nisi | |
| 5725 occasionaliter, puta per malam persuasionem, quae necessitatem non | |
| 5726 infert, sed alia duo bona, scilicet corporis et exteriorum rerum, | |
| 5727 possunt ab alio violenter auferri. Sed quia bonum corporis | |
| 5728 praeeminet bono exteriorum rerum, graviora sunt peccata quibus | |
| 5729 infertur nocumentum corpori quam ea quibus infertur nocumentum | |
| 5730 exterioribus rebus. Unde inter cetera peccata quae sunt in | |
| 5731 proximum, homicidium gravius est, per quod tollitur vita proximi | |
| 5732 iam actu existens, consequenter autem adulterium, quod est contra | |
| 5733 debitum ordinem generationis humanae, per quam est introitus ad | |
| 5734 vitam. Consequenter autem sunt exteriora bona. Inter quae, fama | |
| 5735 praeeminet divitiis, eo quod propinquior est spiritualibus bonis, | |
| 5736 unde dicitur Prov. XXII, <i>melius est nomen bonum quam divitiae | |
| 5737 multae</i>. Et ideo detractio, secundum suum genus, est maius | |
| 5738 peccatum quam furtum, minus tamen quam homicidium vel adulterium. | |
| 5739 Potest tamen esse alius ordo propter circumstantias aggravantes vel | |
| 5740 diminuentes. Per accidens autem gravitas peccati attenditur ex | |
| 5741 parte peccantis, qui gravius peccat si ex deliberatione peccet quam | |
| 5742 si peccet ex infirmitate vel incautela. Et secundum hoc peccata | |
| 5743 locutionis habent aliquam levitatem, inquantum de facili ex lapsu | |
| 5744 linguae proveniunt, absque magna praemeditatione.</p> | |
| 5745 <p title="II-II q. 73 a. 3 ad 1"><a name="42147"><span class= | |
| 5746 "ref">[42147] IIª-IIae q. 73 a. 3 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 5747 ergo dicendum quod illi qui detrahunt Christo impedientes fidem | |
| 5748 membrorum ipsius, derogant divinitati eius, cui fides innititur. | |
| 5749 Unde non est simplex detractio, sed blasphemia.</p> | |
| 5750 <p title="II-II q. 73 a. 3 ad 2"><a name="42148"><span class= | |
| 5751 "ref">[42148] IIª-IIae q. 73 a. 3 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 5752 dicendum quod gravius peccatum est contumelia quam detractio, | |
| 5753 inquantum habet maiorem contemptum proximi, sicut et rapina est | |
| 5754 gravius peccatum quam furtum, ut supra dictum est. Contumelia tamen | |
| 5755 non est gravius peccatum quam adulterium, non enim gravitas | |
| 5756 adulterii pensatur ex coniunctione corporum, sed ex deordinatione | |
| 5757 generationis humanae. Contumeliosus autem non sufficienter causat | |
| 5758 inimicitiam in alio, sed occasionaliter tantum dividit unitos, | |
| 5759 inquantum scilicet per hoc quod mala alterius promit, alios, | |
| 5760 quantum in se est, ab eius amicitia separat, licet ad hoc per eius | |
| 5761 verba non cogantur. Sic etiam et detractor occasionaliter est | |
| 5762 homicida, inquantum scilicet per sua verba dat alteri occasionem ut | |
| 5763 proximum odiat vel contemnat. Propter quod in epistola Clementis | |
| 5764 dicitur detractores esse homicidas, scilicet occasionaliter, | |
| 5765 <i>quia qui odit fratrem suum, homicida est</i>, ut dicitur I Ioan. | |
| 5766 III.</p> | |
| 5767 <p title="II-II q. 73 a. 3 ad 3"><a name="42149"><span class= | |
| 5768 "ref">[42149] IIª-IIae q. 73 a. 3 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 5769 dicendum quod quia ira quaerit in manifesto vindictam inferre, ut | |
| 5770 philosophus dicit, in II Rhet., ideo detractio, quae est in | |
| 5771 occulto, non est filia irae, sicut contumelia; sed magis invidiae, | |
| 5772 quae nititur qualitercumque minuere gloriam proximi. Nec tamen | |
| 5773 sequitur propter hoc quod detractio sit gravior quam contumelia, | |
| 5774 quia ex minori vitio potest oriri maius peccatum, sicut ex ira | |
| 5775 nascitur homicidium et blasphemia. Origo enim peccatorum attenditur | |
| 5776 secundum inclinationem ad finem, quod est ex parte conversionis, | |
| 5777 gravitas autem peccati magis attenditur ex parte aversionis.</p> | |
| 5778 <p title="II-II q. 73 a. 3 ad 4"><a name="42150"><span class= | |
| 5779 "ref">[42150] IIª-IIae q. 73 a. 3 ad 4</span></a> Ad quartum | |
| 5780 dicendum quod quia homo laetatur in sententia oris sui, ut dicitur | |
| 5781 Prov. XV, inde est quod ille qui detrahit incipit magis amare et | |
| 5782 credere quod dicit; et per consequens proximum magis odire; et sic | |
| 5783 magis recedere a cognitione veritatis. Iste tamen effectus potest | |
| 5784 sequi etiam ex aliis peccatis quae pertinent ad odium proximi.</p> | |
| 5785 <br /> | |
| 5786 <div class="E">Articulus 4</div> | |
| 5787 <p title="II-II q. 73 a. 4 arg. 1"><a name="42151"><span class= | |
| 5788 "ref">[42151] IIª-IIae q. 73 a. 4 arg. 1</span></a> Ad quartum | |
| 5789 sic proceditur. Videtur quod audiens qui tolerat detrahentem non | |
| 5790 graviter peccet. Non enim aliquis magis tenetur alteri quam sibi | |
| 5791 ipsi. Sed laudabile est si patienter homo suos detractores toleret, | |
| 5792 dicit enim Gregorius, super Ezech. Homil. IX, <i>linguas | |
| 5793 detrahentium, sicut nostro studio non debemus excitare, ne ipsi | |
| 5794 pereant; ita per suam malitiam excitatas debemus aequanimiter | |
| 5795 tolerare, ut nobis meritum crescat</i>. Ergo non peccat aliquis si | |
| 5796 detractionibus aliorum non resistat.</p> | |
| 5797 <p title="II-II q. 73 a. 4 arg. 2"><a name="42152"><span class= | |
| 5798 "ref">[42152] IIª-IIae q. 73 a. 4 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 5799 Eccli. IV dicitur, <i>non contradicas verbo veritatis ullo | |
| 5800 modo</i>. Sed quandoque aliquis detrahit verba veritatis dicendo, | |
| 5801 ut supra dictum est. Ergo videtur quod non semper teneatur homo | |
| 5802 detractionibus resistere.</p> | |
| 5803 <p title="II-II q. 73 a. 4 arg. 3"><a name="42153"><span class= | |
| 5804 "ref">[42153] IIª-IIae q. 73 a. 4 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 5805 nullus debet impedire id quod est in utilitatem aliorum. Sed | |
| 5806 detractio frequenter est in utilitatem eorum contra quos | |
| 5807 detrahitur, dicit enim pius Papa, <i>nonnunquam detractio adversus | |
| 5808 bonos excitatur, ut quos vel domestica adulatio vel aliorum favor | |
| 5809 in altum extulerat, detractio humiliet</i>. Ergo aliquis non debet | |
| 5810 detractiones impedire.</p> | |
| 5811 <p title="II-II q. 73 a. 4 s. c."><a name="42154"><span class= | |
| 5812 "ref">[42154] IIª-IIae q. 73 a. 4 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 5813 est quod Hieronymus dicit, <i>cave ne linguam aut aures habeas | |
| 5814 prurientes, aut aliis detrahas, aut alios audias | |
| 5815 detrahentes</i>.</p> | |
| 5816 <p title="II-II q. 73 a. 4 co."><a name="42155"><span class= | |
| 5817 "ref">[42155] IIª-IIae q. 73 a. 4 co.</span></a> Respondeo | |
| 5818 dicendum quod, secundum apostolum, ad Rom. I, <i>digni sunt morte | |
| 5819 non solum qui peccata faciunt, sed etiam qui facientibus peccata | |
| 5820 consentiunt</i>. Quod quidem contingit dupliciter. Uno modo, | |
| 5821 directe, quando scilicet quis inducit alium ad peccatum, vel ei | |
| 5822 placet peccatum. Alio modo, indirecte, quando scilicet non | |
| 5823 resistit, cum resistere possit, et hoc contingit quandoque non quia | |
| 5824 peccatum placeat, sed propter aliquem humanum timorem. Dicendum est | |
| 5825 ergo quod si aliquis detractiones audiat absque resistentia, | |
| 5826 videtur detractori consentire, unde fit particeps peccati eius. Et | |
| 5827 si quidem inducat eum ad detrahendum, vel saltem placeat ei | |
| 5828 detractio, propter odium eius cui detrahitur, non minus peccat quam | |
| 5829 detrahens, et quandoque magis. Unde Bernardus dicit, <i>detrahere, | |
| 5830 aut detrahentem audire, quid horum damnabilius sit, non facile | |
| 5831 dixerim</i>. Si vero non placeat ei peccatum, sed ex timore vel | |
| 5832 negligentia vel etiam verecundia quadam omittat repellere | |
| 5833 detrahentem, peccat quidem, sed multo minus quam detrahens, et | |
| 5834 plerumque venialiter. Quandoque etiam hoc potest esse peccatum | |
| 5835 mortale, vel propter hoc quod alicui ex officio incumbit | |
| 5836 detrahentem corrigere; vel propter aliquod periculum consequens; | |
| 5837 vel propter radicem, qua timor humanus quandoque potest esse | |
| 5838 peccatum mortale, ut supra habitum est.</p> | |
| 5839 <p title="II-II q. 73 a. 4 ad 1"><a name="42156"><span class= | |
| 5840 "ref">[42156] IIª-IIae q. 73 a. 4 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 5841 ergo dicendum quod detractiones suas nullus audit, quia scilicet | |
| 5842 mala quae dicuntur de aliquo eo audiente, non sunt detractiones, | |
| 5843 proprie loquendo, sed contumeliae, ut dictum est. Possunt tamen ad | |
| 5844 notitiam alicuius detractiones contra ipsum factae aliorum | |
| 5845 relationibus pervenire. Et tunc sui arbitrii est detrimentum suae | |
| 5846 famae pati, nisi hoc vergat in periculum aliorum, ut supra dictum | |
| 5847 est. Et ideo in hoc potest commendari eius patientia quod patienter | |
| 5848 proprias detractiones sustinet. Non autem est sui arbitrii quod | |
| 5849 patiatur detrimentum famae alterius. Et ideo in culpam ei vertitur | |
| 5850 si non resistit, cum possit resistere, eadem ratione qua tenetur | |
| 5851 aliquis sublevare asinum alterius iacentem sub onere, ut | |
| 5852 praecipitur Deut. XXII.</p> | |
| 5853 <p title="II-II q. 73 a. 4 ad 2"><a name="42157"><span class= | |
| 5854 "ref">[42157] IIª-IIae q. 73 a. 4 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 5855 dicendum quod non semper debet aliquis resistere detractori | |
| 5856 arguendo eum de falsitate, maxime si quis sciat verum esse quod | |
| 5857 dicitur. Sed debet eum verbis redarguere de hoc quod peccat fratri | |
| 5858 detrahendo, vel saltem ostendere quod ei detractio displiceat per | |
| 5859 tristitiam faciei; quia, ut dicitur Prov. XXV, <i>ventus Aquilo | |
| 5860 dissipat pluvias, et facies tristis linguam detrahentem</i>.</p> | |
| 5861 <p title="II-II q. 73 a. 4 ad 3"><a name="42158"><span class= | |
| 5862 "ref">[42158] IIª-IIae q. 73 a. 4 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 5863 dicendum quod utilitas quae ex detractione provenit non est ex | |
| 5864 intentione detrahentis, sed ex Dei ordinatione, qui ex quolibet | |
| 5865 malo elicit bonum. Et ideo nihilo minus est detractoribus | |
| 5866 resistendum, sicut et raptoribus vel oppressoribus aliorum, quamvis | |
| 5867 ex hoc oppressis vel spoliatis per patientiam meritum crescat.</p> | |
| 5868 <br /> | |
| 5869 <div class="D">Quaestio 74</div> | |
| 5870 <div class="G">Prooemium</div> | |
| 5871 <p title="II-II q. 74 pr."><a name="42159"><span class= | |
| 5872 "ref">[42159] IIª-IIae q. 74 pr.</span></a> Deinde | |
| 5873 considerandum est de susurratione. Et circa hoc quaeruntur duo. | |
| 5874 Primo, utrum susurratio sit peccatum distinctum a detractione. | |
| 5875 Secundo, quod horum sit gravius.</p> | |
| 5876 <br /> | |
| 5877 <div class="E">Articulus 1</div> | |
| 5878 <p title="II-II q. 74 a. 1 arg. 1"><a name="42160"><span class= | |
| 5879 "ref">[42160] IIª-IIae q. 74 a. 1 arg. 1</span></a> Ad primum | |
| 5880 sic proceditur. Videtur quod susurratio non sit peccatum distinctum | |
| 5881 a detractione. Dicit enim Isidorus, in libro Etymol., <i>susurro de | |
| 5882 sono locutionis appellatur, quia non in facie alicuius, sed in aure | |
| 5883 loquitur, detrahendo</i>. Sed loqui de altero detrahendo ad | |
| 5884 detractionem pertinet. Ergo susurratio non est peccatum distinctum | |
| 5885 a detractione.</p> | |
| 5886 <p title="II-II q. 74 a. 1 arg. 2"><a name="42161"><span class= | |
| 5887 "ref">[42161] IIª-IIae q. 74 a. 1 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 5888 Levit. XIX dicitur, <i>non eris criminator nec susurro in | |
| 5889 populis</i>. Sed criminator idem videtur esse quod detractor. Ergo | |
| 5890 etiam susurratio a detractione non differt.</p> | |
| 5891 <p title="II-II q. 74 a. 1 arg. 3"><a name="42162"><span class= | |
| 5892 "ref">[42162] IIª-IIae q. 74 a. 1 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 5893 Eccli. XXVIII dicitur, <i>susurro et bilinguis maledictus erit</i>. | |
| 5894 Sed bilinguis videtur idem esse quod detractor, quia detractorum | |
| 5895 est duplici lingua loqui, aliter scilicet in absentia et aliter in | |
| 5896 praesentia. Ergo susurro est idem quod detractor.</p> | |
| 5897 <p title="II-II q. 74 a. 1 s. c."><a name="42163"><span class= | |
| 5898 "ref">[42163] IIª-IIae q. 74 a. 1 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 5899 est quod, Rom. I, super illud, <i>susurrones, detractores</i>, | |
| 5900 dicit Glossa, <i>susurrones, inter amicos discordiam seminantes; | |
| 5901 detractores, qui aliorum bona negant vel minuunt</i>.</p> | |
| 5902 <p title="II-II q. 74 a. 1 co."><a name="42164"><span class= | |
| 5903 "ref">[42164] IIª-IIae q. 74 a. 1 co.</span></a> Respondeo | |
| 5904 dicendum quod susurratio et detractio in materia conveniunt, et | |
| 5905 etiam in forma, sive in modo loquendi, quia uterque malum occulte | |
| 5906 de proximo dicit. Propter quam similitudinem interdum unum pro alio | |
| 5907 ponitur, unde Eccli. V, super illud, <i>non appelleris susurro</i>, | |
| 5908 dicit Glossa, idest detractor. Differunt autem in fine. Quia | |
| 5909 detractor intendit denigrare famam proximi, unde illa mala de | |
| 5910 proximo praecipue profert ex quibus proximus infamari possit, vel | |
| 5911 saltem diminui eius fama. Susurro autem intendit amicitiam | |
| 5912 separare, ut patet per Glossam inductam, et per id quod dicitur | |
| 5913 Prov. XXVI, <i>susurrone subtracto, iurgia conquiescunt</i>. Et | |
| 5914 ideo susurro talia mala profert de proximo quae possunt contra | |
| 5915 ipsum commovere animum audientis, secundum illud Eccli. XXVIII, | |
| 5916 <i>vir peccator conturbabit amicos, et in medio pacem habentium | |
| 5917 immittit inimicitiam</i>.</p> | |
| 5918 <p title="II-II q. 74 a. 1 ad 1"><a name="42165"><span class= | |
| 5919 "ref">[42165] IIª-IIae q. 74 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 5920 ergo dicendum quod susurro, inquantum dicit malum de alio, dicitur | |
| 5921 detrahere. In hoc tamen differt a detractore, quia non intendit | |
| 5922 simpliciter malum dicere; sed quidquid sit illud quod possit animum | |
| 5923 unius turbare contra alium, etiam si sit simpliciter bonum, et | |
| 5924 tamen apparens malum, inquantum displicet ei cui dicitur.</p> | |
| 5925 <p title="II-II q. 74 a. 1 ad 2"><a name="42166"><span class= | |
| 5926 "ref">[42166] IIª-IIae q. 74 a. 1 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 5927 dicendum quod criminator differt et a susurrone et a detractore. | |
| 5928 Quia criminator est qui publice aliis crimina imponit, vel | |
| 5929 accusando vel conviciando, quod non pertinet ad detractorem et | |
| 5930 susurronem.</p> | |
| 5931 <p title="II-II q. 74 a. 1 ad 3"><a name="42167"><span class= | |
| 5932 "ref">[42167] IIª-IIae q. 74 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 5933 dicendum quod bilinguis proprie dicitur susurro. Cum enim amicitia | |
| 5934 sit inter duos, nititur susurro ex utraque parte amicitiam rumpere, | |
| 5935 et ideo duabus linguis utitur ad duos, uni dicens malum de alio. | |
| 5936 Propter quod dicitur Eccli. XXVIII, <i>susurro et bilinguis | |
| 5937 maledictus</i>, et subditur, <i>multos enim turbant pacem | |
| 5938 habentes</i>.</p> | |
| 5939 <br /> | |
| 5940 <div class="E">Articulus 2</div> | |
| 5941 <p title="II-II q. 74 a. 2 arg. 1"><a name="42168"><span class= | |
| 5942 "ref">[42168] IIª-IIae q. 74 a. 2 arg. 1</span></a> Ad | |
| 5943 secundum sic proceditur. Videtur quod detractio sit gravius | |
| 5944 peccatum quam susurratio. Peccata enim oris consistunt in hoc quod | |
| 5945 aliquis mala dicit. Sed detractor dicit de proximo ea quae sunt | |
| 5946 mala simpliciter, quia ex talibus oritur infamia vel diminuitur | |
| 5947 fama, susurro autem non curat dicere nisi mala apparentia, quae | |
| 5948 scilicet displiceant audienti. Ergo gravius peccatum est detractio | |
| 5949 quam susurratio.</p> | |
| 5950 <p title="II-II q. 74 a. 2 arg. 2"><a name="42169"><span class= | |
| 5951 "ref">[42169] IIª-IIae q. 74 a. 2 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 5952 quicumque aufert alicui famam, aufert ei non solum unum amicum, sed | |
| 5953 multos, quia unusquisque refugit amicitiam infamium personarum; | |
| 5954 unde contra quendam dicitur, II Paralip. XIX, <i>his qui oderunt | |
| 5955 dominum amicitia iungeris</i>. Susurratio autem aufert unum solum | |
| 5956 amicum. Gravius ergo peccatum est detractio quam susurratio.</p> | |
| 5957 <p title="II-II q. 74 a. 2 arg. 3"><a name="42170"><span class= | |
| 5958 "ref">[42170] IIª-IIae q. 74 a. 2 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 5959 Iac. IV dicitur, <i>qui detrahit fratri suo, detrahit legi</i>; et | |
| 5960 per consequens Deo, qui est legislator, et sic peccatum | |
| 5961 detractionis videtur esse peccatum in Deum, quod est gravissimum, | |
| 5962 ut supra habitum est. Peccatum autem susurrationis est in proximum. | |
| 5963 Ergo peccatum detractionis est gravius quam peccatum | |
| 5964 susurrationis.</p> | |
| 5965 <p title="II-II q. 74 a. 2 s. c."><a name="42171"><span class= | |
| 5966 "ref">[42171] IIª-IIae q. 74 a. 2 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 5967 est quod dicitur Eccli. V, <i>denotatio pessima super bilinguem, | |
| 5968 susurratori autem odium et inimicitia et contumelia</i>.</p> | |
| 5969 <p title="II-II q. 74 a. 2 co."><a name="42172"><span class= | |
| 5970 "ref">[42172] IIª-IIae q. 74 a. 2 co.</span></a> Respondeo | |
| 5971 dicendum quod, sicut supra dictum est, peccatum in proximum tanto | |
| 5972 est gravius quanto per ipsum maius nocumentum proximo infertur, | |
| 5973 nocumentum autem tanto maius est quanto maius est bonum quod | |
| 5974 tollitur. Inter cetera vero exteriora bona praeeminet amicus, quia | |
| 5975 sine amicis nullus vivere posset, ut patet per philosophum, in VIII | |
| 5976 Ethic. Unde dicitur Eccli. VI, <i>amico fideli nulla est | |
| 5977 comparatio</i>, quia et optima fama, quae per detractionem | |
| 5978 tollitur, ad hoc maxime necessaria est ut homo idoneus ad amicitiam | |
| 5979 habeatur. Et ideo susurratio est maius peccatum quam detractio, et | |
| 5980 etiam quam contumelia, quia amicus est melior quam honor, et amari | |
| 5981 quam honorari, ut in VIII Ethic. philosophus dicit.</p> | |
| 5982 <p title="II-II q. 74 a. 2 ad 1"><a name="42173"><span class= | |
| 5983 "ref">[42173] IIª-IIae q. 74 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 5984 ergo dicendum quod species et gravitas peccati magis attenditur ex | |
| 5985 fine quam ex materiali obiecto. Et ideo ratione finis susurratio | |
| 5986 est gravior, quamvis detractor quandoque peiora dicat.</p> | |
| 5987 <p title="II-II q. 74 a. 2 ad 2"><a name="42174"><span class= | |
| 5988 "ref">[42174] IIª-IIae q. 74 a. 2 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 5989 dicendum quod fama est dispositio ad amicitiam, et infamia ad | |
| 5990 inimicitiam. Dispositio autem deficit ab eo ad quod disponit. Et | |
| 5991 ideo ille qui operatur ad aliquid quod est dispositio ad | |
| 5992 inimicitiam, minus peccat quam ille qui directe operatur ad | |
| 5993 inimicitiam inducendam.</p> | |
| 5994 <p title="II-II q. 74 a. 2 ad 3"><a name="42175"><span class= | |
| 5995 "ref">[42175] IIª-IIae q. 74 a. 2 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 5996 dicendum quod ille qui detrahit fratri intantum videtur detrahere | |
| 5997 legi inquantum contemnit praeceptum de dilectione proximi. Contra | |
| 5998 quod directius agit qui amicitiam disrumpere nititur. Unde hoc | |
| 5999 peccatum maxime contra Deum est, quia Deus dilectio est, ut dicitur | |
| 6000 I Ioan. IV. Et propter hoc dicitur Prov. VI, <i>sex sunt quae odit | |
| 6001 dominus, et septimum detestatur anima eius</i>, et hoc septimum | |
| 6002 ponit <i>eum qui seminat inter fratres discordiam</i>.</p> | |
| 6003 <br /> | |
| 6004 <div class="D">Quaestio 75</div> | |
| 6005 <div class="G">Prooemium</div> | |
| 6006 <p title="II-II q. 75 pr."><a name="42176"><span class= | |
| 6007 "ref">[42176] IIª-IIae q. 75 pr.</span></a> Deinde | |
| 6008 considerandum est de derisione. Et circa hoc quaeruntur duo. Primo, | |
| 6009 utrum derisio sit peccatum speciale distinctum ab aliis peccatis | |
| 6010 quibus per verba nocumentum proximo infertur. Secundo, utrum | |
| 6011 derisio sit peccatum mortale.</p> | |
| 6012 <br /> | |
| 6013 <div class="E">Articulus 1</div> | |
| 6014 <p title="II-II q. 75 a. 1 arg. 1"><a name="42177"><span class= | |
| 6015 "ref">[42177] IIª-IIae q. 75 a. 1 arg. 1</span></a> Ad primum | |
| 6016 sic proceditur. Videtur quod derisio non sit speciale peccatum ab | |
| 6017 aliis praemissis distinctum. Subsannatio enim videtur idem esse | |
| 6018 quod derisio. Sed subsannatio ad contumeliam videtur pertinere. | |
| 6019 Ergo derisio non videtur distingui a contumelia.</p> | |
| 6020 <p title="II-II q. 75 a. 1 arg. 2"><a name="42178"><span class= | |
| 6021 "ref">[42178] IIª-IIae q. 75 a. 1 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 6022 nullus irridetur nisi de aliquo turpi, ex quo homo erubescit. | |
| 6023 Huiusmodi autem sunt peccata, quae si manifeste de aliquo dicuntur, | |
| 6024 pertinent ad contumeliam; si autem occulte, pertinent ad | |
| 6025 detractionem sive susurrationem. Ergo derisio non est vitium a | |
| 6026 praemissis distinctum.</p> | |
| 6027 <p title="II-II q. 75 a. 1 arg. 3"><a name="42179"><span class= | |
| 6028 "ref">[42179] IIª-IIae q. 75 a. 1 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 6029 huiusmodi peccata distinguuntur secundum nocumenta quae proximo | |
| 6030 inferuntur. Sed per derisionem non infertur aliud nocumentum | |
| 6031 proximo quam in honore vel fama vel detrimento amicitiae. Ergo | |
| 6032 derisio non est peccatum distinctum a praemissis.</p> | |
| 6033 <p title="II-II q. 75 a. 1 s. c."><a name="42180"><span class= | |
| 6034 "ref">[42180] IIª-IIae q. 75 a. 1 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 6035 est quod irrisio fit ludo, unde et illusio nominatur. Nullum autem | |
| 6036 praemissorum ludo agitur, sed serio. Ergo derisio ab omnibus | |
| 6037 praedictis differt.</p> | |
| 6038 <p title="II-II q. 75 a. 1 co."><a name="42181"><span class= | |
| 6039 "ref">[42181] IIª-IIae q. 75 a. 1 co.</span></a> Respondeo | |
| 6040 dicendum quod, sicut supra dictum est, peccata verborum praecipue | |
| 6041 pensanda sunt secundum intentionem proferentis. Et ideo secundum | |
| 6042 diversa quae quis intendit contra alium loquens, huiusmodi peccata | |
| 6043 distinguuntur. Sicut autem aliquis conviciando intendit conviciati | |
| 6044 honorem deprimere, et detrahendo diminuere famam, et susurrando | |
| 6045 tollere amicitiam; ita etiam irridendo aliquis intendit quod ille | |
| 6046 qui irridetur erubescat. Et quia hic finis est distinctus ab aliis, | |
| 6047 ideo etiam peccatum derisionis distinguitur a praemissis | |
| 6048 peccatis.</p> | |
| 6049 <p title="II-II q. 75 a. 1 ad 1"><a name="42182"><span class= | |
| 6050 "ref">[42182] IIª-IIae q. 75 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 6051 ergo dicendum quod subsannatio et irrisio conveniunt in fine, sed | |
| 6052 differunt in modo, quia irrisio fit ore, idest verbo et cachinnis; | |
| 6053 subsannatio autem naso rugato, ut dicit Glossa super illud Psalm., | |
| 6054 <i>qui habitat in caelis irridebit eos</i>. Talis tamen differentia | |
| 6055 non diversificat speciem. Utrumque tamen differt a contumelia, | |
| 6056 sicut erubescentia a dehonoratione, est enim erubescentia timor | |
| 6057 dehonorationis, sicut Damascenus dicit.</p> | |
| 6058 <p title="II-II q. 75 a. 1 ad 2"><a name="42183"><span class= | |
| 6059 "ref">[42183] IIª-IIae q. 75 a. 1 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 6060 dicendum quod de opere virtuoso aliquis apud alios et reverentiam | |
| 6061 meretur et famam; apud seipsum bonae conscientiae gloriam, secundum | |
| 6062 illud II ad Cor. I, <i>gloria nostra haec est, testimonium | |
| 6063 conscientiae nostrae</i>. Unde e contrario de actu turpi, idest | |
| 6064 vitioso, apud alios quidem tollitur hominis honor et fama, et ad | |
| 6065 hoc contumeliosus et detractor turpia de alio dicunt. Apud seipsum | |
| 6066 autem per turpia quae dicuntur aliquis perdit conscientiae gloriam | |
| 6067 per quandam confusionem et erubescentiam, et ad hoc turpia dicit | |
| 6068 derisor. Et sic patet quod derisor communicat cum praedictis vitiis | |
| 6069 in materia, differt autem in fine.</p> | |
| 6070 <p title="II-II q. 75 a. 1 ad 3"><a name="42184"><span class= | |
| 6071 "ref">[42184] IIª-IIae q. 75 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 6072 dicendum quod securitas conscientiae et quies illius magnum bonum | |
| 6073 est, secundum illud Prov. XV, <i>secura mens quasi iuge | |
| 6074 convivium</i>. Et ideo qui conscientiam alicuius inquietat | |
| 6075 confundendo ipsum, aliquod speciale nocumentum ei infert. Unde | |
| 6076 derisio est peccatum speciale.</p> | |
| 6077 <br /> | |
| 6078 <div class="E">Articulus 2</div> | |
| 6079 <p title="II-II q. 75 a. 2 arg. 1"><a name="42185"><span class= | |
| 6080 "ref">[42185] IIª-IIae q. 75 a. 2 arg. 1</span></a> Ad | |
| 6081 secundum sic proceditur. Videtur quod derisio non possit esse | |
| 6082 peccatum mortale. Omne enim peccatum mortale contrariatur caritati. | |
| 6083 Sed derisio non videtur contrariari caritati, agitur enim ludo | |
| 6084 quandoque inter amicos; unde et delusio nominatur. Ergo derisio non | |
| 6085 potest esse peccatum mortale.</p> | |
| 6086 <p title="II-II q. 75 a. 2 arg. 2"><a name="42186"><span class= | |
| 6087 "ref">[42186] IIª-IIae q. 75 a. 2 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 6088 derisio illa videtur esse maxima quae fit in iniuriam Dei. Sed non | |
| 6089 omnis derisio quae vergit in iniuriam Dei est peccatum mortale. | |
| 6090 Alioquin quicumque recidivat in aliquod peccatum veniale de quo | |
| 6091 poenituit, peccaret mortaliter, dicit enim Isidorus quod <i>irrisor | |
| 6092 est, et non poenitens, qui adhuc agit quod poenitet</i>. Similiter | |
| 6093 etiam sequeretur quod omnis simulatio esset peccatum mortale, quia | |
| 6094 sicut Gregorius dicit, in Moral., per struthionem significatur | |
| 6095 simulator, qui deridet equum, idest hominem iustum, et ascensorem, | |
| 6096 idest Deum. Ergo derisio non est peccatum mortale.</p> | |
| 6097 <p title="II-II q. 75 a. 2 arg. 3"><a name="42187"><span class= | |
| 6098 "ref">[42187] IIª-IIae q. 75 a. 2 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 6099 contumelia et detractio videntur esse graviora peccata quam | |
| 6100 derisio, quia maius est facere aliquid serio quam ioco. Sed non | |
| 6101 omnis detractio vel contumelia est peccatum mortale. Ergo multo | |
| 6102 minus derisio.</p> | |
| 6103 <p title="II-II q. 75 a. 2 s. c."><a name="42188"><span class= | |
| 6104 "ref">[42188] IIª-IIae q. 75 a. 2 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 6105 est quod dicitur Prov. III, <i>ipse deridet illusores</i>. Sed | |
| 6106 deridere Dei est aeternaliter punire pro peccato mortali, ut patet | |
| 6107 per id quod dicitur in Psalm., <i>qui habitat in caelis irridebit | |
| 6108 eos</i>. Ergo derisio est peccatum mortale.</p> | |
| 6109 <p title="II-II q. 75 a. 2 co."><a name="42189"><span class= | |
| 6110 "ref">[42189] IIª-IIae q. 75 a. 2 co.</span></a> Respondeo | |
| 6111 dicendum quod irrisio non fit nisi de aliquo malo vel defectu. | |
| 6112 Malum autem si sit magnum, non pro ludo accipitur, sed seriose. | |
| 6113 Unde si in lusum vel risum vertatur (ex quo irrisionis vel | |
| 6114 illusionis nomen sumitur), hoc est quia accipitur ut parvum. Potest | |
| 6115 autem aliquod malum accipi ut parvum, dupliciter, uno modo, | |
| 6116 secundum se; alio modo, ratione personae. Cum autem aliquis | |
| 6117 alterius personae malum vel defectum in ludum vel risum ponit quia | |
| 6118 secundum se parvum malum est, est veniale et leve peccatum secundum | |
| 6119 suum genus. Cum autem accipitur quasi parvum ratione personae, | |
| 6120 sicut defectus puerorum et stultorum parum ponderare solemus, sic | |
| 6121 aliquem illudere vel irridere est eum omnino parvipendere, et eum | |
| 6122 tam vilem aestimare ut de eius malo non sit curandum, sed sit quasi | |
| 6123 pro ludo habendum. Et sic derisio est peccatum mortale. Et gravius | |
| 6124 quam contumelia, quae similiter est in manifesto, quia | |
| 6125 contumeliosus videtur accipere malum alterius seriose, illusor | |
| 6126 autem in ludum; et ita videtur esse maior contemptus et | |
| 6127 dehonoratio. Et secundum hoc, illusio est grave peccatum, et tanto | |
| 6128 gravius quanto maior reverentia debetur personae quae illuditur. | |
| 6129 Unde gravissimum est irridere Deum et ea quae Dei sunt, secundum | |
| 6130 illud Isaiae XXXVII, <i>cui exprobrasti? Et quem blasphemasti? Et | |
| 6131 super quem exaltasti vocem tuam?</i> Et postea subditur, <i>ad | |
| 6132 sanctum Israel</i>. Deinde secundum locum tenet irrisio parentum. | |
| 6133 Unde dicitur Prov. XXX, <i>oculum qui subsannat patrem et despicit | |
| 6134 partum matris suae, effodiant eum corvi de torrentibus, et comedant | |
| 6135 eum filii aquilae</i>. Deinde iustorum derisio gravis est, quia | |
| 6136 honor est virtutis praemium. Et contra hoc dicitur Iob XII, | |
| 6137 <i>deridetur iusti simplicitas</i>. Quae quidem derisio valde | |
| 6138 nociva est, quia per hoc homines a bene agendo impediuntur; | |
| 6139 secundum illud Gregorii, <i>qui in aliorum actibus exoriri bona | |
| 6140 conspiciunt, mox ea manu pestiferae exprobrationis | |
| 6141 evellunt</i>.</p> | |
| 6142 <p title="II-II q. 75 a. 2 ad 1"><a name="42190"><span class= | |
| 6143 "ref">[42190] IIª-IIae q. 75 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 6144 ergo dicendum quod ludus non importat aliquid contrarium caritati | |
| 6145 respectu eius cum quo luditur, potest tamen importare aliquid | |
| 6146 contrarium caritati respectu eius de quo luditur, propter | |
| 6147 contemptum, ut dictum est.</p> | |
| 6148 <p title="II-II q. 75 a. 2 ad 2"><a name="42191"><span class= | |
| 6149 "ref">[42191] IIª-IIae q. 75 a. 2 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 6150 dicendum quod ille qui recidivat in peccatum de quo poenituit, et | |
| 6151 ille qui simulat, non expresse Deum irridet, sed quasi | |
| 6152 interpretative, inquantum scilicet ad modum deridentis se habet. | |
| 6153 Nec tamen venialiter peccando aliquis simpliciter recidivat vel | |
| 6154 simulat, sed dispositive et imperfecte.</p> | |
| 6155 <p title="II-II q. 75 a. 2 ad 3"><a name="42192"><span class= | |
| 6156 "ref">[42192] IIª-IIae q. 75 a. 2 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 6157 dicendum quod derisio, secundum suam rationem, levius aliquid est | |
| 6158 quam detractio vel contumelia, quia non importat contemptum, sed | |
| 6159 ludum. Quandoque tamen habet maiorem contemptum quam etiam | |
| 6160 contumelia, ut supra dictum est. Et tunc est grave peccatum.</p> | |
| 6161 <br /> | |
| 6162 <div class="D">Quaestio 76</div> | |
| 6163 <div class="G">Prooemium</div> | |
| 6164 <p title="II-II q. 76 pr."><a name="42193"><span class= | |
| 6165 "ref">[42193] IIª-IIae q. 76 pr.</span></a> Deinde | |
| 6166 considerandum est de maledictione. Et circa hoc quaeruntur quatuor. | |
| 6167 Primo, utrum licite possit aliquis maledicere homini. Secundo, | |
| 6168 utrum licite possit aliquis maledicere irrationali creaturae. | |
| 6169 Tertio, utrum maledictio sit peccatum mortale. Quarto, de | |
| 6170 comparatione eius ad alia peccata.</p> | |
| 6171 <br /> | |
| 6172 <div class="E">Articulus 1</div> | |
| 6173 <p title="II-II q. 76 a. 1 arg. 1"><a name="42194"><span class= | |
| 6174 "ref">[42194] IIª-IIae q. 76 a. 1 arg. 1</span></a> Ad primum | |
| 6175 sic proceditur. Videtur quod non liceat maledicere aliquem. Non est | |
| 6176 enim licitum praeterire mandatum apostoli, in quo Christus | |
| 6177 loquebatur, ut dicitur II ad Cor. XIII. Sed ipse praecipit, Rom. | |
| 6178 XII, <i>benedicite, et nolite maledicere</i>. Ergo non licet | |
| 6179 aliquem maledicere.</p> | |
| 6180 <p title="II-II q. 76 a. 1 arg. 2"><a name="42195"><span class= | |
| 6181 "ref">[42195] IIª-IIae q. 76 a. 1 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 6182 omnes tenentur Deum benedicere, secundum illud Dan. III, | |
| 6183 benedicite, filii hominum, domino. Sed non potest ex ore eodem | |
| 6184 procedere benedictio Dei et maledictio hominis, ut probatur Iac. | |
| 6185 III. Ergo nulli licet aliquem maledicere.</p> | |
| 6186 <p title="II-II q. 76 a. 1 arg. 3"><a name="42196"><span class= | |
| 6187 "ref">[42196] IIª-IIae q. 76 a. 1 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 6188 ille qui aliquem maledicit, videtur optare eius malum culpae vel | |
| 6189 poenae, quia maledictio videtur esse imprecatio quaedam. Sed non | |
| 6190 licet desiderare malum alterius, quinimmo orare oportet pro omnibus | |
| 6191 ut liberentur a malo. Ergo nulli licet maledicere.</p> | |
| 6192 <p title="II-II q. 76 a. 1 arg. 4"><a name="42197"><span class= | |
| 6193 "ref">[42197] IIª-IIae q. 76 a. 1 arg. 4</span></a> Praeterea, | |
| 6194 Diabolus per obstinationem maxime subiectus est malitiae. Sed non | |
| 6195 licet alicui maledicere Diabolum, sicut nec seipsum, dicitur enim | |
| 6196 Eccli. XXI, <i>cum maledicit impius Diabolum, maledicit ipse animam | |
| 6197 suam</i>. Ergo multo minus licet maledicere hominem.</p> | |
| 6198 <p title="II-II q. 76 a. 1 arg. 5"><a name="42198"><span class= | |
| 6199 "ref">[42198] IIª-IIae q. 76 a. 1 arg. 5</span></a> Praeterea, | |
| 6200 Num. XXIII, super illud, <i>quomodo maledicam cui non maledixit | |
| 6201 dominus?</i> Dicit Glossa, <i>non potest esse iusta maledicendi | |
| 6202 causa ubi peccantis ignoratur affectus</i>. Sed homo non potest | |
| 6203 scire affectum alterius hominis, nec etiam utrum sit maledictus a | |
| 6204 Deo. Ergo nulli licet aliquem hominem maledicere.</p> | |
| 6205 <p title="II-II q. 76 a. 1 s. c."><a name="42199"><span class= | |
| 6206 "ref">[42199] IIª-IIae q. 76 a. 1 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 6207 est quod Deut. XXVII dicitur, <i>maledictus qui non permanet in | |
| 6208 sermonibus legis huius</i>. Elisaeus etiam pueris sibi illudentibus | |
| 6209 maledixit, ut habetur IV Reg. II.</p> | |
| 6210 <p title="II-II q. 76 a. 1 co."><a name="42200"><span class= | |
| 6211 "ref">[42200] IIª-IIae q. 76 a. 1 co.</span></a> Respondeo | |
| 6212 dicendum quod maledicere idem est quod malum dicere. Dicere autem | |
| 6213 tripliciter se habet ad id quod dicitur. Uno modo, per modum | |
| 6214 enuntiationis, sicut aliquis exprimitur modo indicativo. Et sic | |
| 6215 maledicere nihil est aliud quam malum alterius referre, quod | |
| 6216 pertinet ad detractionem. Unde quandoque maledici detractores | |
| 6217 dicuntur. Alio modo dicere se habet ad id quod dicitur per modum | |
| 6218 causae. Et hoc quidem primo et principaliter competit Deo, qui | |
| 6219 omnia suo verbo fecit, secundum illud Psalm., <i>dixit, et facta | |
| 6220 sunt</i>. Consequenter autem competit hominibus, qui verbo suo | |
| 6221 alios movent per imperium ad aliquid faciendum. Et ad hoc instituta | |
| 6222 sunt verba imperativi modi. Tertio modo ipsum dicere se habet ad id | |
| 6223 quod dicitur quasi expressio quaedam affectus desiderantis id quod | |
| 6224 verbo exprimitur. Et ad hoc instituta sunt verba optativi modi. | |
| 6225 Praetermisso igitur primo modo maledictionis, qui est per simplicem | |
| 6226 enuntiationem mali, considerandum est de aliis duobus. Ubi scire | |
| 6227 oportet quod facere aliquid et velle illud se consequuntur in | |
| 6228 bonitate et malitia, ut ex supradictis patet. Unde in istis duobus | |
| 6229 modis, quibus malum dicitur per modum imperantis vel per modum | |
| 6230 optantis, eadem ratione est aliquid licitum et illicitum. Si enim | |
| 6231 aliquis imperet vel optet malum alterius inquantum est malum, quasi | |
| 6232 ipsum malum intendens, sic maledicere utroque modo erit illicitum. | |
| 6233 Et hoc est maledicere per se loquendo. Si autem aliquis imperet vel | |
| 6234 optet malum alterius sub ratione boni, sic est licitum. Nec erit | |
| 6235 maledictio per se loquendo, sed per accidens, quia principalis | |
| 6236 intentio dicentis non fertur ad malum, sed ad bonum. Contingit | |
| 6237 autem malum aliquod dici imperando vel optando sub ratione duplicis | |
| 6238 boni. Quandoque quidem sub ratione iusti. Et sic iudex licite | |
| 6239 maledicit illum cui praecipit iustam poenam inferri. Et sic etiam | |
| 6240 Ecclesia maledicit anathematizando. Sic etiam prophetae quandoque | |
| 6241 imprecantur mala peccatoribus, quasi conformantes voluntatem suam | |
| 6242 divinae iustitiae (licet huiusmodi imprecationes possint etiam per | |
| 6243 modum praenuntiationis intelligi). Quandoque vero dicitur aliquod | |
| 6244 malum sub ratione utilis, puta cum aliquis optat aliquem peccatorem | |
| 6245 pati aliquam aegritudinem, aut aliquod impedimentum, vel ut ipse | |
| 6246 melior efficiatur, vel ut saltem ab aliorum nocumento cesset.</p> | |
| 6247 <p title="II-II q. 76 a. 1 ad 1"><a name="42201"><span class= | |
| 6248 "ref">[42201] IIª-IIae q. 76 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 6249 ergo dicendum quod apostolus prohibet maledicere per se loquendo, | |
| 6250 cum intentione mali.</p> | |
| 6251 <p title="II-II q. 76 a. 1 ad 2"><a name="42202"><span class= | |
| 6252 "ref">[42202] IIª-IIae q. 76 a. 1 ad 2</span></a> Et similiter | |
| 6253 dicendum ad secundum.</p> | |
| 6254 <p title="II-II q. 76 a. 1 ad 3"><a name="42203"><span class= | |
| 6255 "ref">[42203] IIª-IIae q. 76 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 6256 dicendum quod optare alicui malum sub ratione boni non contrariatur | |
| 6257 affectui quo quis simpliciter alicui optat bonum, sed magis habet | |
| 6258 conformitatem ad ipsum.</p> | |
| 6259 <p title="II-II q. 76 a. 1 ad 4"><a name="42204"><span class= | |
| 6260 "ref">[42204] IIª-IIae q. 76 a. 1 ad 4</span></a> Ad quartum | |
| 6261 dicendum quod in Diabolo est considerare naturam, et culpam. Natura | |
| 6262 quidem eius bona est, et a Deo, nec eam maledicere licet. Culpa | |
| 6263 autem eius est maledicenda, secundum illud Iob III, <i>maledicant | |
| 6264 ei qui maledicunt diei</i>. Cum autem peccator maledicit Diabolum | |
| 6265 propter culpam, seipsum simili ratione iudicat maledictione dignum. | |
| 6266 Et secundum hoc dicitur maledicere animam suam.</p> | |
| 6267 <p title="II-II q. 76 a. 1 ad 5"><a name="42205"><span class= | |
| 6268 "ref">[42205] IIª-IIae q. 76 a. 1 ad 5</span></a> Ad quintum | |
| 6269 dicendum quod affectus peccantis, etsi in se non videatur, potest | |
| 6270 tamen percipi ex aliquo manifesto peccato, pro quo poena est | |
| 6271 infligenda. Similiter etiam, quamvis sciri non possit quem Deus | |
| 6272 maledicit secundum finalem reprobationem, potest tamen sciri quis | |
| 6273 sit maledictus a Deo secundum reatum praesentis culpae.</p> | |
| 6274 <br /> | |
| 6275 <div class="E">Articulus 2</div> | |
| 6276 <p title="II-II q. 76 a. 2 arg. 1"><a name="42206"><span class= | |
| 6277 "ref">[42206] IIª-IIae q. 76 a. 2 arg. 1</span></a> Ad | |
| 6278 secundum sic proceditur. Videtur quod non liceat creaturam | |
| 6279 irrationalem maledicere. Maledictio enim praecipue videtur esse | |
| 6280 licita inquantum respicit poenam. Sed creatura irrationalis non est | |
| 6281 susceptiva nec culpae nec poenae. Ergo eam maledicere non | |
| 6282 licet.</p> | |
| 6283 <p title="II-II q. 76 a. 2 arg. 2"><a name="42207"><span class= | |
| 6284 "ref">[42207] IIª-IIae q. 76 a. 2 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 6285 in creatura irrationali nihil invenitur nisi natura, quam Deus | |
| 6286 fecit. Hanc autem maledicere non licet, etiam in Diabolo, ut dictum | |
| 6287 est. Ergo creaturam irrationalem nullo modo licet maledicere.</p> | |
| 6288 <p title="II-II q. 76 a. 2 arg. 3"><a name="42208"><span class= | |
| 6289 "ref">[42208] IIª-IIae q. 76 a. 2 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 6290 creatura irrationalis aut est permanens, sicut corpora; aut est | |
| 6291 transiens, sicut tempora. Sed sicut Gregorius dicit, in IV Moral., | |
| 6292 <i>otiosum est maledicere non existenti; vitiosum vero si | |
| 6293 existeret</i>. Ergo nullo modo licet maledicere creaturae | |
| 6294 irrationali.</p> | |
| 6295 <p title="II-II q. 76 a. 2 s. c."><a name="42209"><span class= | |
| 6296 "ref">[42209] IIª-IIae q. 76 a. 2 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 6297 est quod dominus maledixit ficulneae, ut habetur Matth. XXI; et Iob | |
| 6298 maledixit diei suo, ut habetur Iob III.</p> | |
| 6299 <p title="II-II q. 76 a. 2 co."><a name="42210"><span class= | |
| 6300 "ref">[42210] IIª-IIae q. 76 a. 2 co.</span></a> Respondeo | |
| 6301 dicendum quod benedictio vel maledictio ad illam rem proprie | |
| 6302 pertinet cui potest aliquid bene vel male contingere, scilicet | |
| 6303 rationali creaturae. Creaturis autem irrationalibus bonum vel malum | |
| 6304 dicitur contingere in ordine ad creaturam rationalem, propter quam | |
| 6305 sunt. Ordinantur autem ad eam multipliciter. Uno quidem modo, per | |
| 6306 modum subventionis, inquantum scilicet ex creaturis irrationalibus | |
| 6307 subvenitur humanae necessitati. Et hoc modo dominus homini dixit, | |
| 6308 Gen. III, maledicta terra in opere tuo, ut scilicet per eius | |
| 6309 sterilitatem homo puniretur. Et ita etiam intelligitur quod habetur | |
| 6310 Deut. XXVIII, <i>benedicta horrea tua</i>, et infra, <i>maledictum | |
| 6311 horreum tuum</i>. Sic etiam David maledixit montes Gelboe, secundum | |
| 6312 Gregorii expositionem. Alio modo creatura irrationalis ordinatur ad | |
| 6313 rationalem per modum significationis. Et sic dominus maledixit | |
| 6314 ficulneam, in significationem Iudaeae. Tertio modo ordinatur | |
| 6315 creatura irrationalis ad rationalem per modum continentis, scilicet | |
| 6316 temporis vel loci. Et sic maledixit Iob diei nativitatis suae, | |
| 6317 propter culpam originalem, quam nascendo contraxit, et propter | |
| 6318 sequentes poenalitates. Et propter hoc etiam potest intelligi David | |
| 6319 maledixisse montibus Gelboe, ut legitur II Reg. I, scilicet propter | |
| 6320 caedem populi quae in eis contigerat. Maledicere autem rebus | |
| 6321 irrationalibus inquantum sunt creaturae Dei, est peccatum | |
| 6322 blasphemiae. Maledicere autem eis secundum se consideratis, est | |
| 6323 otiosum et vanum, et per consequens illicitum.</p> | |
| 6324 <p title="II-II q. 76 a. 2 ad arg."><a name="42211"><span class= | |
| 6325 "ref">[42211] IIª-IIae q. 76 a. 2 ad arg.</span></a> Et per | |
| 6326 hoc patet responsio ad obiecta.</p> | |
| 6327 <br /> | |
| 6328 <div class="E">Articulus 3</div> | |
| 6329 <p title="II-II q. 76 a. 3 arg. 1"><a name="42212"><span class= | |
| 6330 "ref">[42212] IIª-IIae q. 76 a. 3 arg. 1</span></a> Ad tertium | |
| 6331 sic proceditur. Videtur quod maledicere non sit peccatum mortale. | |
| 6332 Augustinus enim, in homilia de igne Purgatorio, numerat | |
| 6333 maledictionem inter levia peccata. Haec autem sunt venialia. Ergo | |
| 6334 maledictio non est peccatum mortale, sed veniale.</p> | |
| 6335 <p title="II-II q. 76 a. 3 arg. 2"><a name="42213"><span class= | |
| 6336 "ref">[42213] IIª-IIae q. 76 a. 3 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 6337 ea quae ex levi motu mentis procedunt non videntur esse peccata | |
| 6338 mortalia. Sed interdum maledictio ex levi motu procedit. Ergo | |
| 6339 maledictio non est peccatum mortale.</p> | |
| 6340 <p title="II-II q. 76 a. 3 arg. 3"><a name="42214"><span class= | |
| 6341 "ref">[42214] IIª-IIae q. 76 a. 3 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 6342 gravius est male facere quam maledicere. Sed male facere non semper | |
| 6343 est peccatum mortale. Ergo multo minus maledicere.</p> | |
| 6344 <p title="II-II q. 76 a. 3 s. c."><a name="42215"><span class= | |
| 6345 "ref">[42215] IIª-IIae q. 76 a. 3 s. c.</span></a> Sed contra, | |
| 6346 nihil excludit a regno Dei nisi peccatum mortale. Sed maledictio | |
| 6347 excludit a regno Dei, secundum illud I ad Cor. VI, <i>neque | |
| 6348 maledici neque rapaces regnum Dei possidebunt</i>. Ergo maledictio | |
| 6349 est peccatum mortale.</p> | |
| 6350 <p title="II-II q. 76 a. 3 co."><a name="42216"><span class= | |
| 6351 "ref">[42216] IIª-IIae q. 76 a. 3 co.</span></a> Respondeo | |
| 6352 dicendum quod maledictio de qua nunc loquimur, est per quam | |
| 6353 pronuntiatur malum contra aliquem vel imperando vel optando. Velle | |
| 6354 autem, vel imperio movere ad malum alterius, secundum se repugnat | |
| 6355 caritati, qua diligimus proximum volentes bonum ipsius. Et ita | |
| 6356 secundum suum genus est peccatum mortale. Et tanto gravius quanto | |
| 6357 personam cui maledicimus magis amare et revereri tenemur, unde | |
| 6358 dicitur Levit. XX, <i>qui maledixerit patri suo et matri, morte | |
| 6359 moriatur</i>. Contingit tamen verbum maledictionis prolatum esse | |
| 6360 peccatum veniale, vel propter parvitatem mali quod quis alteri, | |
| 6361 maledicendo, imprecatur, vel etiam propter affectum eius qui | |
| 6362 profert maledictionis verba, dum ex levi motu, vel ex ludo, aut ex | |
| 6363 subreptione aliqua talia verba profert; quia peccata verborum | |
| 6364 maxime ex affectu pensantur, ut supra dictum est.</p> | |
| 6365 <p title="II-II q. 76 a. 3 ad arg."><a name="42217"><span class= | |
| 6366 "ref">[42217] IIª-IIae q. 76 a. 3 ad arg.</span></a> Et per | |
| 6367 hoc patet responsio ad obiecta.</p> | |
| 6368 <br /> | |
| 6369 <div class="E">Articulus 4</div> | |
| 6370 <p title="II-II q. 76 a. 4 arg. 1"><a name="42218"><span class= | |
| 6371 "ref">[42218] IIª-IIae q. 76 a. 4 arg. 1</span></a> Ad quartum | |
| 6372 sic proceditur. Videtur quod maledictio sit gravius peccatum quam | |
| 6373 detractio. Maledictio enim videtur esse blasphemia quaedam, ut | |
| 6374 patet per id quod dicitur in canonica Iudae, quod <i>cum Michael | |
| 6375 Archangelus, cum Diabolo disputans, altercaretur de Moysi corpore, | |
| 6376 non est ausus iudicium inferre blasphemiae</i>; et accipitur ibi | |
| 6377 blasphemia pro maledictione, secundum Glossam. Blasphemia autem est | |
| 6378 gravius peccatum quam detractio. Ergo maledictio est gravior | |
| 6379 detractione.</p> | |
| 6380 <p title="II-II q. 76 a. 4 arg. 2"><a name="42219"><span class= | |
| 6381 "ref">[42219] IIª-IIae q. 76 a. 4 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 6382 homicidium est detractione gravius, ut supra dictum est. Sed | |
| 6383 maledictio est par peccato homicidii, dicit enim Chrysostomus, | |
| 6384 super Matth., <i>cum dixeris, maledic ei, et domum everte, et omnia | |
| 6385 perire fac, nihil ab homicida differs</i>. Ergo maledictio est | |
| 6386 gravior quam detractio.</p> | |
| 6387 <p title="II-II q. 76 a. 4 arg. 3"><a name="42220"><span class= | |
| 6388 "ref">[42220] IIª-IIae q. 76 a. 4 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 6389 causa praeeminet signo. Sed ille qui maledicit causat malum suo | |
| 6390 imperio, ille autem qui detrahit solum significat malum iam | |
| 6391 existens. Gravius ergo peccat maledicus quam detractor.</p> | |
| 6392 <p title="II-II q. 76 a. 4 s. c."><a name="42221"><span class= | |
| 6393 "ref">[42221] IIª-IIae q. 76 a. 4 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 6394 est quod detractio non potest bene fieri. Maledictio autem fit bene | |
| 6395 et male, ut ex dictis patet. Ergo gravior est detractio quam | |
| 6396 maledictio.</p> | |
| 6397 <p title="II-II q. 76 a. 4 co."><a name="42222"><span class= | |
| 6398 "ref">[42222] IIª-IIae q. 76 a. 4 co.</span></a> Respondeo | |
| 6399 dicendum quod, sicut in primo habitum est, duplex est malum, | |
| 6400 scilicet culpae, et poenae. Malum autem culpae peius est, ut ibidem | |
| 6401 ostensum est. Unde dicere malum culpae peius est quam dicere malum | |
| 6402 poenae, dummodo sit idem modus dicendi. Ad contumeliosum igitur, | |
| 6403 susurronem et detractorem, et etiam derisorem, pertinet dicere | |
| 6404 malum culpae, sed ad maledicentem, prout nunc loquimur, pertinet | |
| 6405 dicere malum poenae, non autem malum culpae nisi forte sub ratione | |
| 6406 poenae. Non tamen est idem modus dicendi. Nam ad praedicta quatuor | |
| 6407 vitia pertinet dicere malum culpae solum enuntiando, per | |
| 6408 maledictionem vero dicitur malum poenae vel causando per modum | |
| 6409 imperii, vel optando. Ipsa autem enuntiatio culpae peccatum est | |
| 6410 inquantum aliquod nocumentum ex hoc proximo infertur. Gravius autem | |
| 6411 est nocumentum inferre quam nocumentum desiderare, ceteris paribus. | |
| 6412 Unde detractio, secundum communem rationem, gravius peccatum est | |
| 6413 quam maledictio simplex desiderium exprimens. Maledictio vero quae | |
| 6414 fit per modum imperii, cum habeat rationem causae, potest esse | |
| 6415 detractione gravior, si maius nocumentum inferat quam sit | |
| 6416 denigratio famae; vel levior, si minus. Et haec quidem accipienda | |
| 6417 sunt secundum ea quae per se pertinent ad rationem horum vitiorum. | |
| 6418 Possunt autem et alia per accidens considerari quae praedicta vitia | |
| 6419 vel augent vel minuunt.</p> | |
| 6420 <p title="II-II q. 76 a. 4 ad 1"><a name="42223"><span class= | |
| 6421 "ref">[42223] IIª-IIae q. 76 a. 4 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 6422 ergo dicendum quod maledictio creaturae inquantum creatura est, | |
| 6423 redundat in Deum, et sic per accidens habet rationem blasphemiae, | |
| 6424 non autem si maledicatur creatura propter culpam. Et eadem ratio | |
| 6425 est de detractione.</p> | |
| 6426 <p title="II-II q. 76 a. 4 ad 2"><a name="42224"><span class= | |
| 6427 "ref">[42224] IIª-IIae q. 76 a. 4 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 6428 dicendum quod, sicut dictum est, maledictio uno modo includit | |
| 6429 desiderium mali. Unde si ille qui maledicit velit malum occisionis | |
| 6430 alterius, desiderio non differt ab homicida. Differt tamen | |
| 6431 inquantum actus exterior aliquid adiicit voluntati.</p> | |
| 6432 <p title="II-II q. 76 a. 4 ad 3"><a name="42225"><span class= | |
| 6433 "ref">[42225] IIª-IIae q. 76 a. 4 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 6434 dicendum quod ratio illa procedit de maledictione secundum quod | |
| 6435 importat imperium.</p> | |
| 6436 <br /> | |
| 6437 <div class="D">Quaestio 77</div> | |
| 6438 <div class="G">Prooemium</div> | |
| 6439 <p title="II-II q. 77 pr."><a name="42226"><span class= | |
| 6440 "ref">[42226] IIª-IIae q. 77 pr.</span></a> Deinde | |
| 6441 considerandum est de peccatis quae sunt circa voluntarias | |
| 6442 commutationes. Et primo, de fraudulentia quae committitur in | |
| 6443 emptionibus et venditionibus; secundo, de usura, quae fit in | |
| 6444 mutuis. Circa alias enim commutationes voluntarias non invenitur | |
| 6445 aliqua species peccati quae distinguatur a rapina vel furto. Circa | |
| 6446 primum quaeruntur quatuor. Primo, de iniusta venditione ex parte | |
| 6447 pretii, scilicet, utrum liceat aliquid vendere plus quam valeat. | |
| 6448 Secundo, de iniusta venditione ex parte rei venditae. Tertio, utrum | |
| 6449 teneatur venditor dicere vitium rei venditae. Quarto, utrum licitum | |
| 6450 sit aliquid, negotiando, plus vendere quam emptum sit.</p> | |
| 6451 <br /> | |
| 6452 <div class="E">Articulus 1</div> | |
| 6453 <p title="II-II q. 77 a. 1 arg. 1"><a name="42227"><span class= | |
| 6454 "ref">[42227] IIª-IIae q. 77 a. 1 arg. 1</span></a> Ad primum | |
| 6455 sic proceditur. Videtur quod aliquis licite possit vendere rem plus | |
| 6456 quam valeat. Iustum enim in commutationibus humanae vitae secundum | |
| 6457 leges civiles determinatur. Sed secundum eas licitum est emptori et | |
| 6458 venditori ut se invicem decipiant, quod quidem fit inquantum | |
| 6459 venditor plus vendit rem quam valeat, emptor autem minus quam | |
| 6460 valeat. Ergo licitum est quod aliquis vendat rem plus quam | |
| 6461 valeat.</p> | |
| 6462 <p title="II-II q. 77 a. 1 arg. 2"><a name="42228"><span class= | |
| 6463 "ref">[42228] IIª-IIae q. 77 a. 1 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 6464 illud quod est omnibus commune videtur esse naturale et non esse | |
| 6465 peccatum. Sed sicut Augustinus refert, XIII de Trin., dictum | |
| 6466 cuiusdam mimi fuit ab omnibus acceptatum, <i>vili vultis emere, et | |
| 6467 care vendere</i>. Cui etiam consonat quod dicitur Prov. XX, | |
| 6468 <i>malum est, malum est, dicit omnis emptor, et cum recesserit, | |
| 6469 gloriatur</i>. Ergo licitum est aliquid carius vendere et vilius | |
| 6470 emere quam valeat.</p> | |
| 6471 <p title="II-II q. 77 a. 1 arg. 3"><a name="42229"><span class= | |
| 6472 "ref">[42229] IIª-IIae q. 77 a. 1 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 6473 non videtur esse illicitum si ex conventione agatur id quod fieri | |
| 6474 debet ex debito honestatis. Sed secundum philosophum, in VIII | |
| 6475 Ethic., in amicitia utilis recompensatio fieri debet secundum | |
| 6476 utilitatem quam consecutus est ille qui beneficium suscepit, quae | |
| 6477 quidem quandoque excedit valorem rei datae; sicut contingit cum | |
| 6478 aliquis multum re aliqua indiget, vel ad periculum evitandum vel ad | |
| 6479 aliquod commodum consequendum. Ergo licet in contractu emptionis et | |
| 6480 venditionis aliquid dare pro maiori pretio quam valeat.</p> | |
| 6481 <p title="II-II q. 77 a. 1 s. c."><a name="42230"><span class= | |
| 6482 "ref">[42230] IIª-IIae q. 77 a. 1 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 6483 est quod dicitur Matth. VII, <i>omnia quaecumque vultis ut faciant | |
| 6484 vobis homines, et vos facite illis</i>. Sed nullus vult sibi rem | |
| 6485 vendi carius quam valeat. Ergo nullus debet alteri vendere rem | |
| 6486 carius quam valeat.</p> | |
| 6487 <p title="II-II q. 77 a. 1 co."><a name="42231"><span class= | |
| 6488 "ref">[42231] IIª-IIae q. 77 a. 1 co.</span></a> Respondeo | |
| 6489 dicendum quod fraudem adhibere ad hoc quod aliquid plus iusto | |
| 6490 pretio vendatur, omnino peccatum est, inquantum aliquis decipit | |
| 6491 proximum in damnum ipsius. Unde et Tullius dicit, in libro de | |
| 6492 Offic., <i>tollendum est ex rebus contrahendis omne mendacium, non | |
| 6493 licitatorem venditor, non qui contra se licitetur emptor | |
| 6494 apponet</i>. Si autem fraus deficit, tunc de emptione et venditione | |
| 6495 dupliciter loqui possumus. Uno modo, secundum se. Et secundum hoc | |
| 6496 emptio et venditio videtur esse introducta pro communi utilitate | |
| 6497 utriusque, dum scilicet unus indiget re alterius et e converso, | |
| 6498 sicut patet per philosophum, in I Polit. Quod autem pro communi | |
| 6499 utilitate est inductum, non debet esse magis in gravamen unius quam | |
| 6500 alterius. Et ideo debet secundum aequalitatem rei inter eos | |
| 6501 contractus institui. Quantitas autem rerum quae in usum hominis | |
| 6502 veniunt mensuratur secundum pretium datum, ad quod est inventum | |
| 6503 numisma, ut dicitur in V Ethic. Et ideo si vel pretium excedat | |
| 6504 quantitatem valoris rei, vel e converso res excedat pretium, | |
| 6505 tolletur iustitiae aequalitas. Et ideo carius vendere aut vilius | |
| 6506 emere rem quam valeat est secundum se iniustum et illicitum. Alio | |
| 6507 modo possumus loqui de emptione et venditione secundum quod per | |
| 6508 accidens cedit in utilitatem unius et detrimentum alterius, puta | |
| 6509 cum aliquis multum indiget habere rem aliquam, et alius laeditur si | |
| 6510 ea careat. Et in tali casu iustum pretium erit ut non solum | |
| 6511 respiciatur ad rem quae venditur, sed ad damnum quod venditor ex | |
| 6512 venditione incurrit. Et sic licite poterit aliquid vendi plus quam | |
| 6513 valeat secundum se, quamvis non vendatur plus quam valeat habenti. | |
| 6514 Si vero aliquis multum iuvetur ex re alterius quam accepit, ille | |
| 6515 vero qui vendidit non damnificatur carendo re illa, non debet eam | |
| 6516 supervendere. Quia utilitas quae alteri accrescit non est ex | |
| 6517 vendente, sed ex conditione ementis, nullus autem debet vendere | |
| 6518 alteri quod non est suum, licet possit ei vendere damnum quod | |
| 6519 patitur. Ille tamen qui ex re alterius accepta multum iuvatur, | |
| 6520 potest propria sponte aliquid vendenti supererogare, quod pertinet | |
| 6521 ad eius honestatem.</p> | |
| 6522 <p title="II-II q. 77 a. 1 ad 1"><a name="42232"><span class= | |
| 6523 "ref">[42232] IIª-IIae q. 77 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 6524 ergo dicendum quod, sicut supra dictum est, lex humana populo | |
| 6525 datur, in quo sunt multi a virtute deficientes, non autem datur | |
| 6526 solis virtuosis. Et ideo lex humana non potuit prohibere quidquid | |
| 6527 est contra virtutem, sed ei sufficit ut prohibeat ea quae destruunt | |
| 6528 hominum convictum; alia vero habeat quasi licita, non quia ea | |
| 6529 approbet, sed quia ea non punit. Sic igitur habet quasi licitum, | |
| 6530 poenam non inducens, si absque fraude venditor rem suam supervendat | |
| 6531 aut emptor vilius emat, nisi sit nimius excessus, quia tunc etiam | |
| 6532 lex humana cogit ad restituendum, puta si aliquis sit deceptus | |
| 6533 ultra dimidiam iusti pretii quantitatem. Sed lex divina nihil | |
| 6534 impunitum relinquit quod sit virtuti contrarium. Unde secundum | |
| 6535 divinam legem illicitum reputatur si in emptione et venditione non | |
| 6536 sit aequalitas iustitiae observata. Et tenetur ille qui plus habet | |
| 6537 recompensare ei qui damnificatus est, si sit notabile damnum. Quod | |
| 6538 ideo dico quia iustum pretium rerum quandoque non est punctaliter | |
| 6539 determinatum, sed magis in quadam aestimatione consistit, ita quod | |
| 6540 modica additio vel minutio non videtur tollere aequalitatem | |
| 6541 iustitiae.</p> | |
| 6542 <p title="II-II q. 77 a. 1 ad 2"><a name="42233"><span class= | |
| 6543 "ref">[42233] IIª-IIae q. 77 a. 1 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 6544 dicendum quod, sicut Augustinus ibidem dicit, <i>mimus ille vel | |
| 6545 seipsum intuendo, vel alios experiendo vili velle emere et care | |
| 6546 vendere, omnibus id credidit esse commune. Sed quoniam revera | |
| 6547 vitium est, potest quisque adipisci huiusmodi iustitiam qua huic | |
| 6548 resistat et vincat</i>. Et ponit exemplum de quodam qui modicum | |
| 6549 pretium de quodam libro propter ignorantiam postulanti iustum | |
| 6550 pretium dedit. Unde patet quod illud commune desiderium non est | |
| 6551 naturae, sed vitii. Et ideo commune est multis, qui per latam viam | |
| 6552 vitiorum incedunt.</p> | |
| 6553 <p title="II-II q. 77 a. 1 ad 3"><a name="42234"><span class= | |
| 6554 "ref">[42234] IIª-IIae q. 77 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 6555 dicendum quod in iustitia commutativa consideratur principaliter | |
| 6556 aequalitas rei. Sed in amicitia utilis consideratur aequalitas | |
| 6557 utilitatis, et ideo recompensatio fieri debet secundum utilitatem | |
| 6558 perceptam. In emptione vero, secundum aequalitatem rei.</p> | |
| 6559 <br /> | |
| 6560 <div class="E">Articulus 2</div> | |
| 6561 <p title="II-II q. 77 a. 2 arg. 1"><a name="42235"><span class= | |
| 6562 "ref">[42235] IIª-IIae q. 77 a. 2 arg. 1</span></a> Ad | |
| 6563 secundum sic proceditur. Videtur quod venditio non reddatur iniusta | |
| 6564 et illicita propter defectum rei venditae. Minus enim cetera sunt | |
| 6565 pensanda in re quam rei species substantialis. Sed propter defectum | |
| 6566 speciei substantialis non videtur reddi venditio rei illicita, puta | |
| 6567 si aliquis vendat argentum vel aurum alchimicum pro vero, quod est | |
| 6568 utile ad omnes humanos usus ad quos necessarium est argentum et | |
| 6569 aurum, puta ad vasa et ad alia huiusmodi. Ergo multo minus erit | |
| 6570 illicita venditio si sit defectus in aliis.</p> | |
| 6571 <p title="II-II q. 77 a. 2 arg. 2"><a name="42236"><span class= | |
| 6572 "ref">[42236] IIª-IIae q. 77 a. 2 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 6573 defectus ex parte rei qui est secundum quantitatem maxime videtur | |
| 6574 iustitiae contrariari, quae in aequalitate consistit. Quantitas | |
| 6575 autem per mensuram cognoscitur. Mensurae autem rerum quae in usum | |
| 6576 hominum veniunt non sunt determinatae, sed alicubi maiores, alicubi | |
| 6577 minores, ut patet per philosophum, in V Ethic. Ergo non potest | |
| 6578 evitari defectus ex parte rei venditae. Et ita videtur quod ex hoc | |
| 6579 venditio non reddatur illicita.</p> | |
| 6580 <p title="II-II q. 77 a. 2 arg. 3"><a name="42237"><span class= | |
| 6581 "ref">[42237] IIª-IIae q. 77 a. 2 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 6582 ad defectum rei pertinet si ei conveniens qualitas deest. Sed ad | |
| 6583 qualitatem rei cognoscendam requiritur magna scientia, quae | |
| 6584 plerisque venditoribus deest. Ergo non redditur venditio illicita | |
| 6585 propter rei defectum.</p> | |
| 6586 <p title="II-II q. 77 a. 2 s. c."><a name="42238"><span class= | |
| 6587 "ref">[42238] IIª-IIae q. 77 a. 2 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 6588 est quod Ambrosius dicit, in libro de Offic., <i>regula iustitiae | |
| 6589 manifesta est quod a vero non declinare virum deceat bonum, nec | |
| 6590 damno iniusto afficere quemquam, nec aliquid dolo annectere rei | |
| 6591 suae</i>.</p> | |
| 6592 <p title="II-II q. 77 a. 2 co."><a name="42239"><span class= | |
| 6593 "ref">[42239] IIª-IIae q. 77 a. 2 co.</span></a> Respondeo | |
| 6594 dicendum quod circa rem quae venditur triplex defectus considerari | |
| 6595 potest. Unus quidem secundum speciem rei. Et hunc quidem defectum | |
| 6596 si venditor cognoscat in re quam vendit, fraudem committit in | |
| 6597 venditione, unde venditio illicita redditur. Et hoc est quod | |
| 6598 dicitur contra quosdam Isaiae I, <i>argentum tuum versum est in | |
| 6599 scoriam; vinum tuum mixtum est aqua</i>, quod enim permixtum est | |
| 6600 patitur defectum quantum ad speciem. Alius autem defectus est | |
| 6601 secundum quantitatem, quae per mensuram cognoscitur. Et ideo si | |
| 6602 quis scienter utatur deficienti mensura in vendendo, fraudem | |
| 6603 committit, et est illicita venditio. Unde dicitur Deut. XXV, <i>non | |
| 6604 habebis in sacculo diversa pondera, maius et minus, nec erit in | |
| 6605 domo tua modius maior et minor</i>; et postea subditur, | |
| 6606 <i>abominatur enim dominus eum qui facit haec, et adversatur omnem | |
| 6607 iniustitiam</i>. Tertius defectus est ex parte qualitatis, puta si | |
| 6608 aliquod animal infirmum vendat quasi sanum. Quod si quis scienter | |
| 6609 fecerit, fraudem committit in venditione, unde est illicita | |
| 6610 venditio. Et in omnibus talibus non solum aliquis peccat iniustam | |
| 6611 venditionem faciendo, sed etiam ad restitutionem tenetur. Si vero | |
| 6612 eo ignorante aliquis praedictorum defectuum in re vendita fuerit, | |
| 6613 venditor quidem non peccat, quia facit iniustum materialiter, non | |
| 6614 tamen eius operatio est iniusta, ut ex supradictis patet, tenetur | |
| 6615 tamen, cum ad eius notitiam pervenerit, damnum recompensare | |
| 6616 emptori. Et quod dictum est de venditore, etiam intelligendum est | |
| 6617 ex parte emptoris. Contingit enim quandoque venditorem credere suam | |
| 6618 rem esse minus pretiosam quantum ad speciem, sicut si aliquis | |
| 6619 vendat aurum loco aurichalci, emptor, si id cognoscat, iniuste | |
| 6620 emit, et ad restitutionem tenetur. Et eadem ratio est de defectu | |
| 6621 qualitatis et quantitatis.</p> | |
| 6622 <p title="II-II q. 77 a. 2 ad 1"><a name="42240"><span class= | |
| 6623 "ref">[42240] IIª-IIae q. 77 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 6624 ergo dicendum quod aurum et argentum non solum cara sunt propter | |
| 6625 utilitatem vasorum quae ex eis fabricantur, aut aliorum huiusmodi, | |
| 6626 sed etiam propter dignitatem et puritatem substantiae ipsorum. Et | |
| 6627 ideo si aurum vel argentum ab alchimicis factum veram speciem non | |
| 6628 habeat auri et argenti, est fraudulenta et iniusta venditio. | |
| 6629 Praesertim cum sint aliquae utilitates auri et argenti veri, | |
| 6630 secundum naturalem operationem ipsorum, quae non conveniunt auro | |
| 6631 per alchimiam sophisticato, sicut quod habet proprietatem | |
| 6632 laetificandi, et contra quasdam infirmitates medicinaliter iuvat. | |
| 6633 Frequentius etiam potest poni in operatione, et diutius in sua | |
| 6634 puritate permanet aurum verum quam aurum sophisticatum. Si autem | |
| 6635 per alchimiam fieret aurum verum, non esset illicitum ipsum pro | |
| 6636 vero vendere, quia nihil prohibet artem uti aliquibus naturalibus | |
| 6637 causis ad producendum naturales et veros effectus; sicut Augustinus | |
| 6638 dicit, in III de Trin., de his quae arte Daemonum fiunt.</p> | |
| 6639 <p title="II-II q. 77 a. 2 ad 2"><a name="42241"><span class= | |
| 6640 "ref">[42241] IIª-IIae q. 77 a. 2 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 6641 dicendum quod mensuras rerum venalium necesse est in diversis locis | |
| 6642 esse diversas, propter diversitatem copiae et inopiae rerum, quia | |
| 6643 ubi res magis abundant, consueverunt esse maiores mensurae. In | |
| 6644 unoquoque tamen loco ad rectores civitatis pertinet determinare | |
| 6645 quae sunt iustae mensurae rerum venalium, pensatis conditionibus | |
| 6646 locorum et rerum. Et ideo has mensuras publica auctoritate vel | |
| 6647 consuetudine institutas praeterire non licet.</p> | |
| 6648 <p title="II-II q. 77 a. 2 ad 3"><a name="42242"><span class= | |
| 6649 "ref">[42242] IIª-IIae q. 77 a. 2 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 6650 dicendum quod, sicut Augustinus dicit, in XI de Civ. Dei, pretium | |
| 6651 rerum venalium non consideratur secundum gradum naturae, cum | |
| 6652 quandoque pluris vendatur unus equus quam unus servus, sed | |
| 6653 consideratur secundum quod res in usum hominis veniunt. Et ideo non | |
| 6654 oportet quod venditor vel emptor cognoscat occultas rei venditae | |
| 6655 qualitates, sed illas solum per quas redditur humanis usibus apta, | |
| 6656 puta quod equus sit fortis et bene currat, et similiter in ceteris. | |
| 6657 Has autem qualitates de facili venditor et emptor cognoscere | |
| 6658 possunt.</p> | |
| 6659 <br /> | |
| 6660 <div class="E">Articulus 3</div> | |
| 6661 <p title="II-II q. 77 a. 3 arg. 1"><a name="42243"><span class= | |
| 6662 "ref">[42243] IIª-IIae q. 77 a. 3 arg. 1</span></a> Ad tertium | |
| 6663 sic proceditur. Videtur quod venditor non teneatur dicere vitium | |
| 6664 rei venditae. Cum enim venditor emptorem ad emendum non cogat, | |
| 6665 videtur eius iudicio rem quam vendit supponere. Sed ad eundem | |
| 6666 pertinet iudicium et cognitio rei. Non ergo videtur imputandum | |
| 6667 venditori si emptor in suo iudicio decipitur, praecipitanter | |
| 6668 emendo, absque diligenti inquisitione de conditionibus rei.</p> | |
| 6669 <p title="II-II q. 77 a. 3 arg. 2"><a name="42244"><span class= | |
| 6670 "ref">[42244] IIª-IIae q. 77 a. 3 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 6671 stultum videtur quod aliquis id faciat unde eius operatio | |
| 6672 impediatur. Sed si aliquis vitia rei vendendae indicet, impedit | |
| 6673 suam venditionem, ut enim Tullius, in libro de Offic., inducit | |
| 6674 quendam dicentem, <i>quid tam absurdum quam si, domini iussu, ita | |
| 6675 praeco praediceret, domum pestilentem vendo?</i> Ergo venditor non | |
| 6676 tenetur dicere vitia rei venditae.</p> | |
| 6677 <p title="II-II q. 77 a. 3 arg. 3"><a name="42245"><span class= | |
| 6678 "ref">[42245] IIª-IIae q. 77 a. 3 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 6679 magis necessarium est homini ut cognoscat viam virtutis quam ut | |
| 6680 cognoscat vitia rerum quae venduntur. Sed homo non tenetur cuilibet | |
| 6681 consilium dare et veritatem dicere de his quae pertinent ad | |
| 6682 virtutem, quamvis nulli debeat dicere falsitatem. Ergo multo minus | |
| 6683 tenetur venditor vitia rei venditae dicere, quasi consilium dando | |
| 6684 emptori.</p> | |
| 6685 <p title="II-II q. 77 a. 3 arg. 4"><a name="42246"><span class= | |
| 6686 "ref">[42246] IIª-IIae q. 77 a. 3 arg. 4</span></a> Praeterea, | |
| 6687 si aliquis teneatur dicere defectum rei venditae, hoc non est nisi | |
| 6688 ut minuatur de pretio. Sed quandoque diminueretur de pretio etiam | |
| 6689 sine vitio rei venditae, propter aliquid aliud, puta si venditor | |
| 6690 deferens triticum ad locum ubi est carestia frumenti, sciat multos | |
| 6691 posse venire qui deferant; quod si sciretur ab ementibus, minus | |
| 6692 pretium darent. Huiusmodi autem non oportet dicere venditorem, ut | |
| 6693 videtur. Ergo, pari ratione, nec vitia rei venditae.</p> | |
| 6694 <p title="II-II q. 77 a. 3 s. c."><a name="42247"><span class= | |
| 6695 "ref">[42247] IIª-IIae q. 77 a. 3 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 6696 est quod Ambrosius dicit, in III de Offic., <i>in contractibus | |
| 6697 vitia eorum quae veneunt prodi iubentur, ac nisi intimaverit | |
| 6698 venditor, quamvis in ius emptoris transierint, doli actione | |
| 6699 vacuantur</i>.</p> | |
| 6700 <p title="II-II q. 77 a. 3 co."><a name="42248"><span class= | |
| 6701 "ref">[42248] IIª-IIae q. 77 a. 3 co.</span></a> Respondeo | |
| 6702 dicendum quod dare alicui occasionem periculi vel damni semper est | |
| 6703 illicitum, quamvis non sit necessarium quod homo alteri semper det | |
| 6704 auxilium vel consilium pertinens ad eius qualemcumque promotionem, | |
| 6705 sed hoc solum est necessarium in aliquo casu determinato, puta cum | |
| 6706 alius eius curae subdatur, vel cum non potest ei per alium | |
| 6707 subveniri. Venditor autem, qui rem vendendam proponit, ex hoc ipso | |
| 6708 dat emptori damni vel periculi occasionem quod rem vitiosam ei | |
| 6709 offert, si ex eius vitio damnum vel periculum incurrere possit, | |
| 6710 damnum quidem, si propter huiusmodi vitium res quae vendenda | |
| 6711 proponitur minoris sit pretii, ipse vero propter huiusmodi vitium | |
| 6712 nihil de pretio subtrahat; periculum autem, puta si propter | |
| 6713 huiusmodi vitium usus rei reddatur impeditus vel noxius, puta si | |
| 6714 aliquis alicui vendat equum claudicantem pro veloci, vel ruinosam | |
| 6715 domum pro firma, vel cibum corruptum sive venenosum pro bono. Unde | |
| 6716 si huiusmodi vitia sint occulta et ipse non detegat, erit illicita | |
| 6717 et dolosa venditio, et tenetur venditor ad damni recompensationem. | |
| 6718 Si vero vitium sit manifestum, puta cum equus est monoculus; vel | |
| 6719 cum usus rei, etsi non competat venditori, potest tamen esse | |
| 6720 conveniens aliis; et si ipse propter huiusmodi vitium subtrahat | |
| 6721 quantum oportet de pretio, non tenetur ad manifestandum vitium rei. | |
| 6722 Quia forte propter huiusmodi vitium emptor vellet plus subtrahi de | |
| 6723 pretio quam esset subtrahendum. Unde potest licite venditor | |
| 6724 indemnitati suae consulere, vitium rei reticendo.</p> | |
| 6725 <p title="II-II q. 77 a. 3 ad 1"><a name="42249"><span class= | |
| 6726 "ref">[42249] IIª-IIae q. 77 a. 3 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 6727 ergo dicendum quod iudicium non potest fieri nisi de re manifesta, | |
| 6728 unusquisque enim iudicat quae cognoscit, ut dicitur in I Ethic. | |
| 6729 Unde si vitia rei quae vendenda proponitur sint occulta, nisi per | |
| 6730 venditorem manifestentur, non sufficienter committitur emptori | |
| 6731 iudicium. Secus autem esset si essent vitia manifesta.</p> | |
| 6732 <p title="II-II q. 77 a. 3 ad 2"><a name="42250"><span class= | |
| 6733 "ref">[42250] IIª-IIae q. 77 a. 3 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 6734 dicendum quod non oportet quod aliquis per praeconem vitium rei | |
| 6735 vendendae praenuntiet, quia si praediceret vitium, exterrerentur | |
| 6736 emptores ab emendo, dum ignorarent alias conditiones rei, secundum | |
| 6737 quas est bona et utilis. Sed singulariter est dicendum vitium ei | |
| 6738 qui ad emendum accedit, qui potest simul omnes conditiones ad | |
| 6739 invicem comparare, bonas et malas, nihil enim prohibet rem in | |
| 6740 aliquo vitiosam, in multis aliis utilem esse.</p> | |
| 6741 <p title="II-II q. 77 a. 3 ad 3"><a name="42251"><span class= | |
| 6742 "ref">[42251] IIª-IIae q. 77 a. 3 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 6743 dicendum quod quamvis homo non teneatur simpliciter omni homini | |
| 6744 dicere veritatem de his quae pertinent ad virtutes, teneretur tamen | |
| 6745 in casu illo de his dicere veritatem quando ex eius facto alteri | |
| 6746 periculum immineret in detrimentum virtutis nisi diceret veritatem. | |
| 6747 Et sic est in proposito.</p> | |
| 6748 <p title="II-II q. 77 a. 3 ad 4"><a name="42252"><span class= | |
| 6749 "ref">[42252] IIª-IIae q. 77 a. 3 ad 4</span></a> Ad quartum | |
| 6750 dicendum quod vitium rei facit rem in praesenti esse minoris | |
| 6751 valoris quam videatur, sed in casu praemisso, in futurum res | |
| 6752 expectatur esse minoris valoris per superventum negotiatorum, qui | |
| 6753 ab ementibus ignoratur. Unde venditor qui vendit rem secundum | |
| 6754 pretium quod invenit, non videtur contra iustitiam facere si quod | |
| 6755 futurum est non exponat. Si tamen exponeret, vel de pretio | |
| 6756 subtraheret, abundantioris esset virtutis, quamvis ad hoc non | |
| 6757 videatur teneri ex iustitiae debito.</p> | |
| 6758 <br /> | |
| 6759 <div class="E">Articulus 4</div> | |
| 6760 <p title="II-II q. 77 a. 4 arg. 1"><a name="42253"><span class= | |
| 6761 "ref">[42253] IIª-IIae q. 77 a. 4 arg. 1</span></a> Ad quartum | |
| 6762 sic proceditur. Videtur quod non liceat, negotiando, aliquid carius | |
| 6763 vendere quam emere. Dicit enim Chrysostomus, super Matth. XXI, | |
| 6764 <i>quicumque rem comparat ut, integram et immutatam vendendo, | |
| 6765 lucretur, ille est mercator qui de templo Dei eiicitur</i>. Et idem | |
| 6766 dicit Cassiodorus, super illud Psalm., <i>quoniam non cognovi | |
| 6767 litteraturam</i>, vel negotiationem secundum aliam litteram, | |
| 6768 <i>quid, inquit, est aliud negotiatio nisi vilius comparare et | |
| 6769 carius velle distrahere?</i> Et subdit, <i>negotiatores tales | |
| 6770 dominus eiecit de templo</i>. Sed nullus eiicitur de templo nisi | |
| 6771 propter aliquod peccatum. Ergo talis negotiatio est peccatum.</p> | |
| 6772 <p title="II-II q. 77 a. 4 arg. 2"><a name="42254"><span class= | |
| 6773 "ref">[42254] IIª-IIae q. 77 a. 4 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 6774 contra iustitiam est quod aliquis rem carius vendat quam valeat, | |
| 6775 vel vilius emat, ut ex dictis apparet. Sed ille qui, negotiando, | |
| 6776 rem carius vendit quam emerit, necesse est quod vel vilius emerit | |
| 6777 quam valeat, vel carius vendat. Ergo hoc sine peccato fieri non | |
| 6778 potest.</p> | |
| 6779 <p title="II-II q. 77 a. 4 arg. 3"><a name="42255"><span class= | |
| 6780 "ref">[42255] IIª-IIae q. 77 a. 4 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 6781 Hieronymus dicit, <i>negotiatorem clericum, ex inope divitem, ex | |
| 6782 ignobili gloriosum, quasi quandam pestem fuge</i>. Non autem | |
| 6783 negotiatio clericis interdicenda esse videtur nisi propter | |
| 6784 peccatum. Ergo negotiando aliquid vilius emere et carius vendere | |
| 6785 est peccatum.</p> | |
| 6786 <p title="II-II q. 77 a. 4 s. c."><a name="42256"><span class= | |
| 6787 "ref">[42256] IIª-IIae q. 77 a. 4 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 6788 est quod Augustinus dicit, super illud Psalm., <i>quoniam non | |
| 6789 cognovi litteraturam, negotiator avidus acquirendi pro damno | |
| 6790 blasphemat, pro pretiis rerum mentitur et peierat. Sed haec vitia | |
| 6791 hominis sunt, non artis, quae sine his vitiis agi potest</i>. Ergo | |
| 6792 negotiari secundum se non est illicitum.</p> | |
| 6793 <p title="II-II q. 77 a. 4 co."><a name="42257"><span class= | |
| 6794 "ref">[42257] IIª-IIae q. 77 a. 4 co.</span></a> Respondeo | |
| 6795 dicendum quod ad negotiatores pertinet commutationibus rerum | |
| 6796 insistere. Ut autem philosophus dicit, in I Polit., duplex est | |
| 6797 rerum commutatio. Una quidem quasi naturalis et necessaria, per | |
| 6798 quam scilicet fit commutatio rei ad rem, vel rerum et denariorum, | |
| 6799 propter necessitatem vitae. Et talis commutatio non proprie | |
| 6800 pertinet ad negotiatores, sed magis ad oeconomicos vel politicos, | |
| 6801 qui habent providere vel domui vel civitati de rebus necessariis ad | |
| 6802 vitam. Alia vero commutationis species est vel denariorum ad | |
| 6803 denarios, vel quarumcumque rerum ad denarios, non propter res | |
| 6804 necessarias vitae, sed propter lucrum quaerendum. Et haec quidem | |
| 6805 negotiatio proprie videtur ad negotiatores pertinere. Secundum | |
| 6806 philosophum autem, prima commutatio laudabilis est, quia deservit | |
| 6807 naturali necessitati. Secunda autem iuste vituperatur, quia, | |
| 6808 quantum est de se, deservit cupiditati lucri, quae terminum nescit | |
| 6809 sed in infinitum tendit. Et ideo negotiatio, secundum se | |
| 6810 considerata, quandam turpitudinem habet, inquantum non importat de | |
| 6811 sui ratione finem honestum vel necessarium. Lucrum tamen, quod est | |
| 6812 negotiationis finis, etsi in sui ratione non importet aliquid | |
| 6813 honestum vel necessarium, nihil tamen importat in sui ratione | |
| 6814 vitiosum vel virtuti contrarium. Unde nihil prohibet lucrum | |
| 6815 ordinari ad aliquem finem necessarium, vel etiam honestum. Et sic | |
| 6816 negotiatio licita reddetur. Sicut cum aliquis lucrum moderatum, | |
| 6817 quod negotiando quaerit, ordinat ad domus suae sustentationem, vel | |
| 6818 etiam ad subveniendum indigentibus, vel etiam cum aliquis | |
| 6819 negotiationi intendit propter publicam utilitatem, ne scilicet res | |
| 6820 necessariae ad vitam patriae desint, et lucrum expetit non quasi | |
| 6821 finem, sed quasi stipendium laboris.</p> | |
| 6822 <p title="II-II q. 77 a. 4 ad 1"><a name="42258"><span class= | |
| 6823 "ref">[42258] IIª-IIae q. 77 a. 4 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 6824 ergo dicendum quod verbum Chrysostomi est intelligendum de | |
| 6825 negotiatione secundum quod ultimum finem in lucro constituit, quod | |
| 6826 praecipue videtur quando aliquis rem non immutatam carius vendit. | |
| 6827 Si enim rem immutatam carius vendat, videtur praemium sui laboris | |
| 6828 accipere. Quamvis et ipsum lucrum possit licite intendi, non sicut | |
| 6829 ultimus finis, sed propter alium finem necessarium vel honestum, ut | |
| 6830 dictum est.</p> | |
| 6831 <p title="II-II q. 77 a. 4 ad 2"><a name="42259"><span class= | |
| 6832 "ref">[42259] IIª-IIae q. 77 a. 4 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 6833 dicendum quod non quicumque carius vendit aliquid quam emerit, | |
| 6834 negotiatur, sed solum qui ad hoc emit ut carius vendat. Si autem | |
| 6835 emit rem non ut vendat, sed ut teneat, et postmodum propter aliquam | |
| 6836 causam eam vendere velit, non est negotiatio, quamvis carius | |
| 6837 vendat. Potest enim hoc licite facere, vel quia in aliquo rem | |
| 6838 melioravit; vel quia pretium rei est mutatum, secundum diversitatem | |
| 6839 loci vel temporis; vel propter periculum cui se exponit | |
| 6840 transferendo rem de loco ad locum, vel eam ferri faciendo. Et | |
| 6841 secundum hoc, nec emptio nec venditio est iniusta.</p> | |
| 6842 <p title="II-II q. 77 a. 4 ad 3"><a name="42260"><span class= | |
| 6843 "ref">[42260] IIª-IIae q. 77 a. 4 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 6844 dicendum quod clerici non solum debent abstinere ab his quae sunt | |
| 6845 secundum se mala, sed etiam ab his quae habent speciem mali. Quod | |
| 6846 quidem in negotiatione contingit, tum propter hoc quod est ordinata | |
| 6847 ad lucrum terrenum, cuius clerici debent esse contemptores; tum | |
| 6848 etiam propter frequentia negotiatorum vitia, quia <i>difficiliter | |
| 6849 exuitur negotiator a peccatis labiorum</i>, ut dicitur Eccli. XXVI. | |
| 6850 Est et alia causa, quia negotiatio nimis implicat animum | |
| 6851 saecularibus curis, et per consequens a spiritualibus retrahit, | |
| 6852 unde apostolus dicit, II ad Tim. II, <i>nemo militans Deo implicat | |
| 6853 se negotiis saecularibus</i>. Licet tamen clericis uti prima | |
| 6854 commutationis specie, quae ordinatur ad necessitatem vitae, emendo | |
| 6855 vel vendendo.</p> | |
| 6856 <br /> | |
| 6857 <div class="D">Quaestio 78</div> | |
| 6858 <div class="G">Prooemium</div> | |
| 6859 <p title="II-II q. 78 pr."><a name="42261"><span class= | |
| 6860 "ref">[42261] IIª-IIae q. 78 pr.</span></a> Deinde | |
| 6861 considerandum est de peccato usurae, quod committitur in mutuis. Et | |
| 6862 circa hoc quaeruntur quatuor. Primo, utrum sit peccatum accipere | |
| 6863 pecuniam in pretium pro pecunia mutuata, quod est accipere usuram. | |
| 6864 Secundo, utrum liceat pro eodem quamcumque utilitatem accipere | |
| 6865 quasi in recompensationem mutui. Tertio, utrum aliquis restituere | |
| 6866 teneatur id quod de pecunia usuraria iusto lucro lucratus est. | |
| 6867 Quarto, utrum liceat accipere mutuo pecuniam sub usura.</p> | |
| 6868 <br /> | |
| 6869 <div class="E">Articulus 1</div> | |
| 6870 <p title="II-II q. 78 a. 1 arg. 1"><a name="42262"><span class= | |
| 6871 "ref">[42262] IIª-IIae q. 78 a. 1 arg. 1</span></a> Ad primum | |
| 6872 sic proceditur. Videtur quod accipere usuram pro pecunia mutuata | |
| 6873 non sit peccatum. Nullus enim peccat ex hoc quod sequitur exemplum | |
| 6874 Christi. Sed dominus de seipso dicit, Luc. XIX, ego veniens cum | |
| 6875 usuris exegissem illam, scilicet pecuniam mutuatam. Ergo non est | |
| 6876 peccatum accipere usuram pro mutuo pecuniae.</p> | |
| 6877 <p title="II-II q. 78 a. 1 arg. 2"><a name="42263"><span class= | |
| 6878 "ref">[42263] IIª-IIae q. 78 a. 1 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 6879 sicut dicitur in Psalm., <i>lex domini immaculata</i>, quia | |
| 6880 scilicet peccatum prohibet. Sed in lege divina conceditur aliqua | |
| 6881 usura, secundum illud Deut. XXIII, <i>non faenerabis fratri tuo ad | |
| 6882 usuram pecuniam, nec fruges nec quamlibet aliam rem, sed | |
| 6883 alieno</i>. Et, quod plus est, etiam in praemium repromittitur pro | |
| 6884 lege servata, secundum illud Deut. XXVIII, <i>faenerabis gentibus | |
| 6885 multis; et ipse a nullo faenus accipies</i>. Ergo accipere usuram | |
| 6886 non est peccatum.</p> | |
| 6887 <p title="II-II q. 78 a. 1 arg. 3"><a name="42264"><span class= | |
| 6888 "ref">[42264] IIª-IIae q. 78 a. 1 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 6889 in rebus humanis determinatur iustitia per leges civiles. Sed | |
| 6890 secundum eas conceditur usuras accipere. Ergo videtur non esse | |
| 6891 illicitum.</p> | |
| 6892 <p title="II-II q. 78 a. 1 arg. 4"><a name="42265"><span class= | |
| 6893 "ref">[42265] IIª-IIae q. 78 a. 1 arg. 4</span></a> Praeterea, | |
| 6894 praetermittere consilia non obligat ad peccatum. Sed Luc. VI inter | |
| 6895 alia consilia ponitur, <i>date mutuum, nihil inde sperantes</i>. | |
| 6896 Ergo accipere usuram non est peccatum.</p> | |
| 6897 <p title="II-II q. 78 a. 1 arg. 5"><a name="42266"><span class= | |
| 6898 "ref">[42266] IIª-IIae q. 78 a. 1 arg. 5</span></a> Praeterea, | |
| 6899 pretium accipere quo eo quod quis facere non tenetur, non videtur | |
| 6900 esse secundum se peccatum. Sed non in quolibet casu tenetur | |
| 6901 pecuniam habens eam proximo mutuare. Ergo licet ei aliquando pro | |
| 6902 mutuo accipere pretium.</p> | |
| 6903 <p title="II-II q. 78 a. 1 arg. 6"><a name="42267"><span class= | |
| 6904 "ref">[42267] IIª-IIae q. 78 a. 1 arg. 6</span></a> Praeterea, | |
| 6905 argentum monetatum, et in vasa formatum, non differt specie. Sed | |
| 6906 licet accipere pretium pro vasis argenteis accommodatis. Ergo etiam | |
| 6907 licet accipere pretium pro mutuo argenti monetati. Usura ergo non | |
| 6908 est secundum se peccatum.</p> | |
| 6909 <p title="II-II q. 78 a. 1 arg. 7"><a name="42268"><span class= | |
| 6910 "ref">[42268] IIª-IIae q. 78 a. 1 arg. 7</span></a> Praeterea, | |
| 6911 quilibet potest licite accipere rem quam ei dominus rei voluntarie | |
| 6912 tradit. Sed ille qui accipit mutuum voluntarie tradit usuram. Ergo | |
| 6913 ille qui mutuat licite potest accipere.</p> | |
| 6914 <p title="II-II q. 78 a. 1 s. c."><a name="42269"><span class= | |
| 6915 "ref">[42269] IIª-IIae q. 78 a. 1 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 6916 est quod dicitur Exod. XXII, <i>si pecuniam mutuam dederis populo | |
| 6917 meo pauperi qui habitat tecum, non urgebis eum quasi exactor, nec | |
| 6918 usuris opprimes</i>.</p> | |
| 6919 <p title="II-II q. 78 a. 1 co."><a name="42270"><span class= | |
| 6920 "ref">[42270] IIª-IIae q. 78 a. 1 co.</span></a> Respondeo | |
| 6921 dicendum quod accipere usuram pro pecunia mutuata est secundum se | |
| 6922 iniustum, quia venditur id quod non est, per quod manifeste | |
| 6923 inaequalitas constituitur, quae iustitiae contrariatur. Ad cuius | |
| 6924 evidentiam, sciendum est quod quaedam res sunt quarum usus est | |
| 6925 ipsarum rerum consumptio, sicut vinum consumimus eo utendo ad | |
| 6926 potum, et triticum consumimus eo utendo ad cibum. Unde in talibus | |
| 6927 non debet seorsum computari usus rei a re ipsa, sed cuicumque | |
| 6928 conceditur usus, ex hoc ipso conceditur res. Et propter hoc in | |
| 6929 talibus per mutuum transfertur dominium. Si quis ergo seorsum | |
| 6930 vellet vendere vinum et seorsum vellet vendere usum vini, venderet | |
| 6931 eandem rem bis, vel venderet id quod non est. Unde manifeste per | |
| 6932 iniustitiam peccaret. Et simili ratione, iniustitiam committit qui | |
| 6933 mutuat vinum aut triticum petens sibi duas recompensationes, unam | |
| 6934 quidem restitutionem aequalis rei, aliam vero pretium usus, quod | |
| 6935 usura dicitur. Quaedam vero sunt quorum usus non est ipsa rei | |
| 6936 consumptio, sicut usus domus est inhabitatio, non autem dissipatio. | |
| 6937 Et ideo in talibus seorsum potest utrumque concedi, puta cum | |
| 6938 aliquis tradit alteri dominium domus, reservato sibi usu ad aliquod | |
| 6939 tempus; vel e converso cum quis concedit alicui usum domus, | |
| 6940 reservato sibi eius dominio. Et propter hoc licite potest homo | |
| 6941 accipere pretium pro usu domus, et praeter hoc petere domum | |
| 6942 commodatam, sicut patet in conductione et locatione domus. Pecunia | |
| 6943 autem, secundum philosophum, in V Ethic. et in I Polit., | |
| 6944 principaliter est inventa ad commutationes faciendas, et ita | |
| 6945 proprius et principalis pecuniae usus est ipsius consumptio sive | |
| 6946 distractio, secundum quod in commutationes expenditur. Et propter | |
| 6947 hoc secundum se est illicitum pro usu pecuniae mutuatae accipere | |
| 6948 pretium, quod dicitur usura. Et sicut alia iniuste acquisita | |
| 6949 tenetur homo restituere, ita pecuniam quam per usuram accepit.</p> | |
| 6950 <p title="II-II q. 78 a. 1 ad 1"><a name="42271"><span class= | |
| 6951 "ref">[42271] IIª-IIae q. 78 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 6952 ergo dicendum quod usura ibi metaphorice accipitur pro | |
| 6953 superexcrescentia bonorum spiritualium, quam exigit Deus volens ut | |
| 6954 in bonis acceptis ab eo semper proficiamus. Quod est ad utilitatem | |
| 6955 nostram, non eius.</p> | |
| 6956 <p title="II-II q. 78 a. 1 ad 2"><a name="42272"><span class= | |
| 6957 "ref">[42272] IIª-IIae q. 78 a. 1 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 6958 dicendum quod Iudaeis prohibitum fuit accipere usuram a fratribus | |
| 6959 suis, scilicet Iudaeis, per quod datur intelligi quod accipere | |
| 6960 usuram a quocumque homine est simpliciter malum; debemus enim omnem | |
| 6961 hominem habere quasi proximum et fratrem, praecipue in statu | |
| 6962 Evangelii, ad quod omnes vocantur. Unde in Psalm. absolute dicitur, | |
| 6963 <i>qui pecuniam suam non dedit ad usuram</i>; et Ezech. XVIII, | |
| 6964 <i>qui usuram non acceperit</i>. Quod autem ab extraneis usuram | |
| 6965 acciperent, non fuit eis concessum quasi licitum, sed permissum ad | |
| 6966 maius malum vitandum, ne scilicet a Iudaeis, Deum colentibus, | |
| 6967 usuras acciperent, propter avaritiam, cui dediti erant, ut habetur | |
| 6968 Isaiae LVI. Quod autem in praemium promittitur, faenerabis gentibus | |
| 6969 multis etc., faenus ibi large accipitur pro mutuo, sicut et Eccli. | |
| 6970 XXIX dicitur, multi non causa nequitiae non faenerati sunt, idest | |
| 6971 non mutuaverunt. Promittitur ergo in praemium Iudaeis abundantia | |
| 6972 divitiarum, ex qua contingit quod aliis mutuare possint.</p> | |
| 6973 <p title="II-II q. 78 a. 1 ad 3"><a name="42273"><span class= | |
| 6974 "ref">[42273] IIª-IIae q. 78 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 6975 dicendum quod leges humanae dimittunt aliqua peccata impunita | |
| 6976 propter conditiones hominum imperfectorum, in quibus multae | |
| 6977 utilitates impedirentur si omnia peccata districte prohiberentur | |
| 6978 poenis adhibitis. Et ideo usuras lex humana concessit, non quasi | |
| 6979 existimans eas esse secundum iustitiam, sed ne impedirentur | |
| 6980 utilitates multorum. Unde in ipso iure civili dicitur quod <i>res | |
| 6981 quae usu consumuntur neque ratione naturali neque civili recipiunt | |
| 6982 usumfructum, et quod senatus non fecit earum rerum usumfructum, nec | |
| 6983 enim poterat; sed quasi usumfructum constituit</i>, concedens | |
| 6984 scilicet usuras. Et philosophus, naturali ratione ductus, dicit, in | |
| 6985 I Polit., quod <i>usuraria acquisitio pecuniarum est maxime praeter | |
| 6986 naturam</i>.</p> | |
| 6987 <p title="II-II q. 78 a. 1 ad 4"><a name="42274"><span class= | |
| 6988 "ref">[42274] IIª-IIae q. 78 a. 1 ad 4</span></a> Ad quartum | |
| 6989 dicendum quod dare mutuum non semper tenetur homo, et ideo quantum | |
| 6990 ad hoc ponitur inter consilia. Sed quod homo lucrum de mutuo non | |
| 6991 quaerat, hoc cadit sub ratione praecepti. Potest tamen dici | |
| 6992 consilium per comparationem ad dicta Pharisaeorum, qui putabant | |
| 6993 usuram aliquam esse licitam, sicut et dilectio inimicorum est | |
| 6994 consilium. Vel loquitur ibi non de spe usurarii lucri, sed de spe | |
| 6995 quae ponitur in homine. Non enim debemus mutuum dare, vel | |
| 6996 quodcumque bonum facere, propter spem hominis, sed propter spem | |
| 6997 Dei.</p> | |
| 6998 <p title="II-II q. 78 a. 1 ad 5"><a name="42275"><span class= | |
| 6999 "ref">[42275] IIª-IIae q. 78 a. 1 ad 5</span></a> Ad quintum | |
| 7000 dicendum quod ille qui mutuare non tenetur recompensationem potest | |
| 7001 accipere eius quod fecit, sed non amplius debet exigere. | |
| 7002 Recompensatur autem sibi secundum aequalitatem iustitiae si tantum | |
| 7003 ei reddatur quantum mutuavit. Unde si amplius exigat pro usufructu | |
| 7004 rei quae alium usum non habet nisi consumptionem substantiae, | |
| 7005 exigit pretium eius quod non est. Et ita est iniusta exactio.</p> | |
| 7006 <p title="II-II q. 78 a. 1 ad 6"><a name="42276"><span class= | |
| 7007 "ref">[42276] IIª-IIae q. 78 a. 1 ad 6</span></a> Ad sextum | |
| 7008 dicendum quod usus principalis vasorum argenteorum non est ipsa | |
| 7009 eorum consumptio, et ideo usus eorum potest vendi licite, servato | |
| 7010 dominio rei. Usus autem principalis pecuniae argenteae est | |
| 7011 distractio pecuniae in commutationes. Unde non licet eius usum | |
| 7012 vendere cum hoc quod aliquis velit eius restitutionem quod mutuo | |
| 7013 dedit. Sciendum tamen quod secundarius usus argenteorum vasorum | |
| 7014 posset esse commutatio. Et talem usum eorum vendere non liceret. Et | |
| 7015 similiter potest esse aliquis alius secundarius usus pecuniae | |
| 7016 argenteae, ut puta si quis concederet pecuniam signatam ad | |
| 7017 ostentationem, vel ad ponendum loco pignoris. Et talem usum | |
| 7018 pecuniae licite homo vendere potest.</p> | |
| 7019 <p title="II-II q. 78 a. 1 ad 7"><a name="42277"><span class= | |
| 7020 "ref">[42277] IIª-IIae q. 78 a. 1 ad 7</span></a> Ad septimum | |
| 7021 dicendum quod ille qui dat usuram non simpliciter voluntarie dat, | |
| 7022 sed cum quadam necessitate, inquantum indiget pecuniam accipere | |
| 7023 mutuo, quam ille qui habet non vult sine usura mutuare.</p> | |
| 7024 <br /> | |
| 7025 <div class="E">Articulus 2</div> | |
| 7026 <p title="II-II q. 78 a. 2 arg. 1"><a name="42278"><span class= | |
| 7027 "ref">[42278] IIª-IIae q. 78 a. 2 arg. 1</span></a> Ad | |
| 7028 secundum sic proceditur. Videtur quod aliquis possit pro pecunia | |
| 7029 mutuata aliquam aliam commoditatem expetere. Unusquisque enim | |
| 7030 licite potest suae indemnitati consulere. Sed quandoque damnum | |
| 7031 aliquis patitur ex hoc quod pecuniam mutuat. Ergo licitum est ei, | |
| 7032 supra pecuniam mutuatam, aliquid aliud pro damno expetere, vel | |
| 7033 etiam exigere.</p> | |
| 7034 <p title="II-II q. 78 a. 2 arg. 2"><a name="42279"><span class= | |
| 7035 "ref">[42279] IIª-IIae q. 78 a. 2 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 7036 unusquisque tenetur ex quodam debito honestatis aliquid | |
| 7037 recompensare ei qui sibi gratiam fecit, ut dicitur in V Ethic. Sed | |
| 7038 ille qui alicui in necessitate constituto pecuniam mutuat, gratiam | |
| 7039 facit, unde et gratiarum actio ei debetur. Ergo ille qui recipit | |
| 7040 tenetur naturali debito aliquid recompensare. Sed non videtur esse | |
| 7041 illicitum obligare se ad aliquid ad quod quis ex naturali iure | |
| 7042 tenetur. Ergo non videtur esse illicitum si aliquis, pecuniam | |
| 7043 alteri mutuans, in obligationem deducat aliquam | |
| 7044 recompensationem.</p> | |
| 7045 <p title="II-II q. 78 a. 2 arg. 3"><a name="42280"><span class= | |
| 7046 "ref">[42280] IIª-IIae q. 78 a. 2 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 7047 sicut est quoddam munus a manu, ita est munus a lingua, et ab | |
| 7048 obsequio, ut dicit Glossa Isaiae XXXIII, <i>beatus qui excutit | |
| 7049 manus suas ab omni munere</i>. Sed licet accipere servitium, vel | |
| 7050 etiam laudem, ab eo cui quis pecuniam mutuavit. Ergo, pari ratione, | |
| 7051 licet quodcumque aliud munus accipere.</p> | |
| 7052 <p title="II-II q. 78 a. 2 arg. 4"><a name="42281"><span class= | |
| 7053 "ref">[42281] IIª-IIae q. 78 a. 2 arg. 4</span></a> Praeterea, | |
| 7054 eadem videtur esse comparatio dati ad datum et mutuati ad mutuatum. | |
| 7055 Sed licet pecuniam accipere pro alia pecunia data. Ergo licet | |
| 7056 accipere recompensationem alterius mutui pro pecunia mutuata.</p> | |
| 7057 <p title="II-II q. 78 a. 2 arg. 5"><a name="42282"><span class= | |
| 7058 "ref">[42282] IIª-IIae q. 78 a. 2 arg. 5</span></a> Praeterea, | |
| 7059 magis a se pecuniam alienat qui, eam mutuando, dominium transfert, | |
| 7060 quam qui eam mercatori vel artifici committit. Sed licet lucrum | |
| 7061 accipere de pecunia commissa mercatori vel artifici. Ergo licet | |
| 7062 etiam lucrum accipere de pecunia mutuata.</p> | |
| 7063 <p title="II-II q. 78 a. 2 arg. 6"><a name="42283"><span class= | |
| 7064 "ref">[42283] IIª-IIae q. 78 a. 2 arg. 6</span></a> Praeterea, | |
| 7065 pro pecunia mutuata potest homo pignus accipere, cuius usus posset | |
| 7066 aliquo pretio vendi, sicut cum impignoratur ager vel domus quae | |
| 7067 inhabitatur. Ergo licet aliquod lucrum habere de pecunia | |
| 7068 mutuata.</p> | |
| 7069 <p title="II-II q. 78 a. 2 arg. 7"><a name="42284"><span class= | |
| 7070 "ref">[42284] IIª-IIae q. 78 a. 2 arg. 7</span></a> Praeterea, | |
| 7071 contingit quandoque quod aliquis carius vendit res suas ratione | |
| 7072 mutui; aut vilius emit quod est alterius; vel etiam pro dilatione | |
| 7073 pretium auget, vel pro acceleratione diminuit, in quibus omnibus | |
| 7074 videtur aliqua recompensatio fieri quasi pro mutuo pecuniae. Hoc | |
| 7075 autem non manifeste apparet illicitum. Ergo videtur licitum esse | |
| 7076 aliquod commodum de pecunia mutuata expectare, vel etiam | |
| 7077 exigere.</p> | |
| 7078 <p title="II-II q. 78 a. 2 s. c."><a name="42285"><span class= | |
| 7079 "ref">[42285] IIª-IIae q. 78 a. 2 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 7080 est quod Ezech. XVIII dicitur, inter alia quae ad virum iustum | |
| 7081 requiruntur, <i>usuram et superabundantiam non acceperit</i>.</p> | |
| 7082 <p title="II-II q. 78 a. 2 co."><a name="42286"><span class= | |
| 7083 "ref">[42286] IIª-IIae q. 78 a. 2 co.</span></a> Respondeo | |
| 7084 dicendum quod, secundum philosophum, in IV Ethic., omne illud pro | |
| 7085 pecunia habetur cuius pretium potest pecunia mensurari. Et ideo | |
| 7086 sicut si aliquis pro pecunia mutuata, vel quacumque alia re quae ex | |
| 7087 ipso usu consumitur, pecuniam accipit ex pacto tacito vel expresso, | |
| 7088 peccat contra iustitiam, ut dictum est; ita etiam quicumque ex | |
| 7089 pacto tacito vel expresso quodcumque aliud acceperit cuius pretium | |
| 7090 pecunia mensurari potest, simile peccatum incurrit. Si vero | |
| 7091 accipiat aliquid huiusmodi non quasi exigens, nec quasi ex aliqua | |
| 7092 obligatione tacita vel expressa, sed sicut gratuitum donum, non | |
| 7093 peccat, quia etiam antequam pecuniam mutuasset, licite poterat | |
| 7094 aliquod donum gratis accipere, nec peioris conditionis efficitur | |
| 7095 per hoc quod mutuavit. Recompensationem vero eorum quae pecunia non | |
| 7096 mensurantur licet pro mutuo exigere, puta benevolentiam et amorem | |
| 7097 eius qui mutuavit, vel aliquid huiusmodi.</p> | |
| 7098 <p title="II-II q. 78 a. 2 ad 1"><a name="42287"><span class= | |
| 7099 "ref">[42287] IIª-IIae q. 78 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 7100 ergo dicendum quod ille qui mutuum dat potest absque peccato in | |
| 7101 pactum deducere cum eo qui mutuum accipit recompensationem damni | |
| 7102 per quod subtrahitur sibi aliquid quod debet habere, hoc enim non | |
| 7103 est vendere usum pecuniae, sed damnum vitare. Et potest esse quod | |
| 7104 accipiens mutuum maius damnum evitet quam dans incurret, unde | |
| 7105 accipiens mutuum cum sua utilitate damnum alterius recompensat. | |
| 7106 Recompensationem vero damni quod consideratur in hoc quod de | |
| 7107 pecunia non lucratur, non potest in pactum deducere, quia non debet | |
| 7108 vendere id quod nondum habet et potest impediri multipliciter ab | |
| 7109 habendo.</p> | |
| 7110 <p title="II-II q. 78 a. 2 ad 2"><a name="42288"><span class= | |
| 7111 "ref">[42288] IIª-IIae q. 78 a. 2 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 7112 dicendum quod recompensatio alicuius beneficii dupliciter fieri | |
| 7113 potest. Uno quidem modo, ex debito iustitiae, ad quod aliquis ex | |
| 7114 certo pacto obligari potest. Et hoc debitum attenditur secundum | |
| 7115 quantitatem beneficii quod quis accepit. Et ideo ille qui accipit | |
| 7116 mutuum pecuniae, vel cuiuscumque similis rei cuius usus est eius | |
| 7117 consumptio, non tenetur ad plus recompensandum quam mutuo | |
| 7118 acceperit. Unde contra iustitiam est si ad plus reddendum | |
| 7119 obligetur. Alio modo tenetur aliquis ad recompensandum beneficium | |
| 7120 ex debito amicitiae, in quo magis consideratur affectus ex quo | |
| 7121 aliquis beneficium contulit quam etiam quantitas eius quod fecit. | |
| 7122 Et tali debito non competit civilis obligatio, per quam inducitur | |
| 7123 quaedam necessitas, ut non spontanea recompensatio fiat.</p> | |
| 7124 <p title="II-II q. 78 a. 2 ad 3"><a name="42289"><span class= | |
| 7125 "ref">[42289] IIª-IIae q. 78 a. 2 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 7126 dicendum quod si aliquis ex pecunia mutuata expectet vel exigat, | |
| 7127 quasi per obligationem pacti taciti vel expressi, recompensationem | |
| 7128 muneris ab obsequio vel lingua, perinde est ac si expectaret vel | |
| 7129 exigeret munus a manu, quia utrumque pecunia aestimari potest, ut | |
| 7130 patet in his qui locant operas suas, quas manu vel lingua exercent. | |
| 7131 Si vero munus ab obsequio vel lingua non quasi ex obligatione rei | |
| 7132 exhibeat, sed ex benevolentia, quae sub aestimatione pecuniae non | |
| 7133 cadit, licet hoc accipere et exigere et expectare.</p> | |
| 7134 <p title="II-II q. 78 a. 2 ad 4"><a name="42290"><span class= | |
| 7135 "ref">[42290] IIª-IIae q. 78 a. 2 ad 4</span></a> Ad quartum | |
| 7136 dicendum quod pecunia non potest vendi pro pecunia ampliori quam | |
| 7137 sit quantitas pecuniae mutuatae, quae restituenda est, nec ibi | |
| 7138 aliquid est exigendum aut expectandum nisi benevolentiae affectus, | |
| 7139 qui sub aestimatione pecuniae non cadit, ex quo potest procedere | |
| 7140 spontanea mutuatio. Repugnat autem ei obligatio ad mutuum in | |
| 7141 posterum faciendum, quia etiam talis obligatio pecunia aestimari | |
| 7142 posset. Et ideo licet simul mutuanti unum aliquid aliud mutuare, | |
| 7143 non autem licet eum obligare ad mutuum in posterum faciendum.</p> | |
| 7144 <p title="II-II q. 78 a. 2 ad 5"><a name="42291"><span class= | |
| 7145 "ref">[42291] IIª-IIae q. 78 a. 2 ad 5</span></a> Ad quintum | |
| 7146 dicendum quod ille qui mutuat pecuniam transfert dominium pecuniae | |
| 7147 in eum cui mutuat. Unde ille cui pecunia mutuatur sub suo periculo | |
| 7148 tenet eam, et tenetur integre restituere. Unde non debet amplius | |
| 7149 exigere ille qui mutuavit. Sed ille qui committit pecuniam suam vel | |
| 7150 mercatori vel artifici per modum societatis cuiusdam, non transfert | |
| 7151 dominium pecuniae suae in illum, sed remanet eius, ita quod cum | |
| 7152 periculo ipsius mercator de ea negotiatur vel artifex operatur. Et | |
| 7153 ideo licite potest partem lucri inde provenientis expetere, tanquam | |
| 7154 de re sua.</p> | |
| 7155 <p title="II-II q. 78 a. 2 ad 6"><a name="42292"><span class= | |
| 7156 "ref">[42292] IIª-IIae q. 78 a. 2 ad 6</span></a> Ad sextum | |
| 7157 dicendum quod si quis pro pecunia sibi mutuata obliget rem aliquam | |
| 7158 cuius usus pretio aestimari potest, debet usum illius rei ille qui | |
| 7159 mutuavit computare in restitutionem eius quod mutuavit. Alioquin, | |
| 7160 si usum illius rei quasi gratis sibi superaddi velit, idem est ac | |
| 7161 si pecuniam acciperet pro mutuo, quod est usurarium, nisi forte | |
| 7162 esset talis res cuius usus sine pretio soleat concedi inter amicos, | |
| 7163 sicut patet de libro accommodato.</p> | |
| 7164 <p title="II-II q. 78 a. 2 ad 7"><a name="42293"><span class= | |
| 7165 "ref">[42293] IIª-IIae q. 78 a. 2 ad 7</span></a> Ad septimum | |
| 7166 dicendum quod si aliquis carius velit vendere res suas quam sit | |
| 7167 iustum pretium, ut de pecunia solvenda emptorem expectet, usura | |
| 7168 manifeste committitur, quia huiusmodi expectatio pretii solvendi | |
| 7169 habet rationem mutui; unde quidquid ultra iustum pretium pro | |
| 7170 huiusmodi expectatione exigitur, est quasi pretium mutui, quod | |
| 7171 pertinet ad rationem usurae. Similiter etiam si quis emptor velit | |
| 7172 rem emere vilius quam sit iustum pretium, eo quod pecuniam ante | |
| 7173 solvit quam possit ei tradi, est peccatum usurae, quia etiam ista | |
| 7174 anticipatio solutionis pecuniae habet mutui rationem, cuius quoddam | |
| 7175 pretium est quod diminuitur de iusto pretio rei emptae. Si vero | |
| 7176 aliquis de iusto pretio velit diminuere ut pecuniam prius habeat, | |
| 7177 non peccat peccato usurae.</p> | |
| 7178 <br /> | |
| 7179 <div class="E">Articulus 3</div> | |
| 7180 <p title="II-II q. 78 a. 3 arg. 1"><a name="42294"><span class= | |
| 7181 "ref">[42294] IIª-IIae q. 78 a. 3 arg. 1</span></a> Ad tertium | |
| 7182 sic proceditur. Videtur quod quidquid aliquis de pecunia usuraria | |
| 7183 lucratus fuerit, reddere teneatur. Dicit enim apostolus, ad Rom. | |
| 7184 XI, <i>si radix sancta, et rami</i>. Ergo, eadem ratione, si radix | |
| 7185 infecta, et rami. Sed radix fuit usuraria. Ergo et quidquid ex ea | |
| 7186 acquisitum est, est usurarium. Ergo tenetur ad restitutionem | |
| 7187 illius.</p> | |
| 7188 <p title="II-II q. 78 a. 3 arg. 2"><a name="42295"><span class= | |
| 7189 "ref">[42295] IIª-IIae q. 78 a. 3 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 7190 sicut dicitur extra, de usuris, in illa decretali, <i>cum tu sicut | |
| 7191 asseris, possessiones quae de usuris sunt comparatae debent vendi, | |
| 7192 et ipsarum pretia his a quibus sunt extorta restitui</i>. Ergo, | |
| 7193 eadem ratione, quidquid aliud ex pecunia usuraria acquiritur debet | |
| 7194 restitui.</p> | |
| 7195 <p title="II-II q. 78 a. 3 arg. 3"><a name="42296"><span class= | |
| 7196 "ref">[42296] IIª-IIae q. 78 a. 3 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 7197 illud quod aliquis emit de pecunia usuraria debetur sibi ratione | |
| 7198 pecuniae quam dedit. Non ergo habet maius ius in re quam acquisivit | |
| 7199 quam in pecunia quam dedit. Sed pecuniam usurariam tenebatur | |
| 7200 restituere. Ergo et illud quod ex ea acquirit tenetur | |
| 7201 restituere.</p> | |
| 7202 <p title="II-II q. 78 a. 3 s. c."><a name="42297"><span class= | |
| 7203 "ref">[42297] IIª-IIae q. 78 a. 3 s. c.</span></a> Sed contra, | |
| 7204 quilibet potest licite tenere id quod legitime acquisivit. Sed id | |
| 7205 quod acquiritur per pecuniam usurariam interdum legitime | |
| 7206 acquiritur. Ergo licite potest retineri.</p> | |
| 7207 <p title="II-II q. 78 a. 3 co."><a name="42298"><span class= | |
| 7208 "ref">[42298] IIª-IIae q. 78 a. 3 co.</span></a> Respondeo | |
| 7209 dicendum quod, sicut supra dictum est, res quaedam sunt quarum usus | |
| 7210 est ipsarum rerum consumptio, quae non habent usumfructum, secundum | |
| 7211 iura. Et ideo si talia fuerint per usuram extorta, puta denarii, | |
| 7212 triticum, vinum aut aliquid huiusmodi, non tenetur homo ad | |
| 7213 restituendum nisi id quod accepit, quia id quod de tali re est | |
| 7214 acquisitum non est fructus huius rei, sed humanae industriae. Nisi | |
| 7215 forte per detentionem talis rei alter sit damnificatus, amittendo | |
| 7216 aliquid de bonis suis, tunc enim tenetur ad recompensationem | |
| 7217 nocumenti. Quaedam vero res sunt quarum usus non est earum | |
| 7218 consumptio, et talia habent usumfructum, sicut domus et ager et | |
| 7219 alia huiusmodi. Et ideo si quis domum alterius vel agrum per usuram | |
| 7220 extorsisset, non solum teneretur restituere domum vel agrum, sed | |
| 7221 etiam fructus inde perceptos, quia sunt fructus rerum quarum alius | |
| 7222 est dominus, et ideo ei debentur.</p> | |
| 7223 <p title="II-II q. 78 a. 3 ad 1"><a name="42299"><span class= | |
| 7224 "ref">[42299] IIª-IIae q. 78 a. 3 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 7225 ergo dicendum quod radix non solum habet rationem materiae, sicut | |
| 7226 pecunia usuraria, sed habet etiam aliqualiter rationem causae | |
| 7227 activae, inquantum administrat nutrimentum. Et ideo non est | |
| 7228 simile.</p> | |
| 7229 <p title="II-II q. 78 a. 3 ad 2"><a name="42300"><span class= | |
| 7230 "ref">[42300] IIª-IIae q. 78 a. 3 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 7231 dicendum quod possessiones quae de usuris sunt comparatae non sunt | |
| 7232 eorum quorum fuerunt usurae, sed illorum qui eas emerunt. Sunt | |
| 7233 tamen obligatae illis a quibus fuerunt usurae acceptae, sicut et | |
| 7234 alia bona usurarii. Et ideo non praecipitur quod assignentur illae | |
| 7235 possessiones his a quibus fuerunt acceptae usurae, quia forte plus | |
| 7236 valent quam usurae quas dederunt, sed praecipitur quod vendantur | |
| 7237 possessiones et earum pretia restituantur, scilicet secundum | |
| 7238 quantitatem usurae acceptae.</p> | |
| 7239 <p title="II-II q. 78 a. 3 ad 3"><a name="42301"><span class= | |
| 7240 "ref">[42301] IIª-IIae q. 78 a. 3 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 7241 dicendum quod illud quod acquiritur de pecunia usuraria debetur | |
| 7242 quidem acquirenti propter pecuniam usurariam datam sicut propter | |
| 7243 causam instrumentalem, sed propter suam industriam sicut propter | |
| 7244 causam principalem. Et ideo plus iuris habet in re acquisita de | |
| 7245 pecunia usuraria quam in ipsa pecunia usuraria.</p> | |
| 7246 <br /> | |
| 7247 <div class="E">Articulus 4</div> | |
| 7248 <p title="II-II q. 78 a. 4 arg. 1"><a name="42302"><span class= | |
| 7249 "ref">[42302] IIª-IIae q. 78 a. 4 arg. 1</span></a> Ad quartum | |
| 7250 sic proceditur. Videtur quod non liceat pecuniam accipere mutuo sub | |
| 7251 usura. Dicit enim apostolus, Rom. I, quod <i>digni sunt morte non | |
| 7252 solum qui faciunt peccata, sed etiam qui consentiunt | |
| 7253 facientibus</i>. Sed ille qui accipit pecuniam mutuo sub usuris | |
| 7254 consentit usurario in suo peccato, et praebet ei occasionem | |
| 7255 peccandi. Ergo etiam ipse peccat.</p> | |
| 7256 <p title="II-II q. 78 a. 4 arg. 2"><a name="42303"><span class= | |
| 7257 "ref">[42303] IIª-IIae q. 78 a. 4 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 7258 pro nullo commodo temporali debet aliquis alteri quamcumque | |
| 7259 occasionem praebere peccandi, hoc enim pertinet ad rationem | |
| 7260 scandali activi, quod semper est peccatum, ut supra dictum est. Sed | |
| 7261 ille qui petit mutuum ab usurario expresse dat ei occasionem | |
| 7262 peccandi. Ergo pro nullo commodo temporali excusatur.</p> | |
| 7263 <p title="II-II q. 78 a. 4 arg. 3"><a name="42304"><span class= | |
| 7264 "ref">[42304] IIª-IIae q. 78 a. 4 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 7265 non minor videtur esse necessitas quandoque deponendi pecuniam suam | |
| 7266 apud usurarium quam mutuum accipiendi ab ipso. Sed deponere | |
| 7267 pecuniam apud usurarium videtur esse omnino illicitum, sicut | |
| 7268 illicitum esset deponere gladium apud furiosum, vel virginem | |
| 7269 committere luxurioso, seu cibum guloso. Ergo neque licitum est | |
| 7270 accipere mutuum ab usurario.</p> | |
| 7271 <p title="II-II q. 78 a. 4 s. c."><a name="42305"><span class= | |
| 7272 "ref">[42305] IIª-IIae q. 78 a. 4 s. c.</span></a> Sed contra, | |
| 7273 ille qui iniuriam patitur non peccat, secundum philosophum, in V | |
| 7274 Ethic., unde iustitia non est media inter duo vitia, ut ibidem | |
| 7275 dicitur. Sed usurarius peccat inquantum facit iniustitiam | |
| 7276 accipienti mutuum sub usuris. Ergo ille qui accipit mutuum sub | |
| 7277 usuris non peccat.</p> | |
| 7278 <p title="II-II q. 78 a. 4 co."><a name="42306"><span class= | |
| 7279 "ref">[42306] IIª-IIae q. 78 a. 4 co.</span></a> Respondeo | |
| 7280 dicendum quod inducere hominem ad peccandum nullo modo licet, uti | |
| 7281 tamen peccato alterius ad bonum licitum est, quia et Deus utitur | |
| 7282 omnibus peccatis ad aliquod bonum, ex quolibet enim malo elicit | |
| 7283 aliquod bonum, ut dicitur in Enchiridio. Et ideo Augustinus | |
| 7284 Publicolae quaerenti utrum liceret uti iuramento eius qui per | |
| 7285 falsos deos iurat, in quo manifeste peccat eis reverentiam divinam | |
| 7286 adhibens, respondit quod <i>qui utitur fide illius qui per falsos | |
| 7287 deos iurat, non ad malum sed ad bonum, non peccato illius se | |
| 7288 sociat, quo per Daemonia iuravit, sed pacto bono eius, quo fidem | |
| 7289 servavit</i>. Si tamen induceret eum ad iurandum per falsos deos, | |
| 7290 peccaret. Ita etiam in proposito dicendum est quod nullo modo licet | |
| 7291 inducere aliquem ad mutuandum sub usuris, licet tamen ab eo qui hoc | |
| 7292 paratus est facere et usuras exercet, mutuum accipere sub usuris, | |
| 7293 propter aliquod bonum, quod est subventio suae necessitatis vel | |
| 7294 alterius. Sicut etiam licet ei qui incidit in latrones manifestare | |
| 7295 bona quae habet, quae latrones diripiendo peccant, ad hoc quod non | |
| 7296 occidatur, exemplo decem virorum qui dixerunt ad Ismahel, <i>noli | |
| 7297 occidere nos, quia habemus thesaurum in agro</i>, ut dicitur Ierem. | |
| 7298 XLI.</p> | |
| 7299 <p title="II-II q. 78 a. 4 ad 1"><a name="42307"><span class= | |
| 7300 "ref">[42307] IIª-IIae q. 78 a. 4 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 7301 ergo dicendum quod ille qui accipit pecuniam mutuo sub usuris non | |
| 7302 consentit in peccatum usurarii, sed utitur eo. Nec placet ei | |
| 7303 usurarum acceptio, sed mutuatio, quae est bona.</p> | |
| 7304 <p title="II-II q. 78 a. 4 ad 2"><a name="42308"><span class= | |
| 7305 "ref">[42308] IIª-IIae q. 78 a. 4 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 7306 dicendum quod ille qui accipit pecuniam mutuo sub usuris non dat | |
| 7307 usurario occasionem usuras accipiendi, sed mutuandi, ipse autem | |
| 7308 usurarius sumit occasionem peccandi ex malitia cordis sui. Unde | |
| 7309 scandalum passivum est ex parte sua, non autem activum ex parte | |
| 7310 petentis mutuum. Nec tamen propter huiusmodi scandalum passivum | |
| 7311 debet alius a mutuo petendo desistere, si indigeat, quia huiusmodi | |
| 7312 passivum scandalum non provenit ex infirmitate vel ignorantia, sed | |
| 7313 ex malitia.</p> | |
| 7314 <p title="II-II q. 78 a. 4 ad 3"><a name="42309"><span class= | |
| 7315 "ref">[42309] IIª-IIae q. 78 a. 4 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 7316 dicendum quod si quis committeret pecuniam suam usurario non | |
| 7317 habenti alias unde usuras exerceret; vel hac intentione committeret | |
| 7318 ut inde copiosius per usuram lucraretur; daret materiam peccanti. | |
| 7319 Unde et ipse esset particeps culpae. Si autem aliquis usurario | |
| 7320 alias habenti unde usuras exerceat, pecuniam suam committat ut | |
| 7321 tutius servetur, non peccat, sed utitur homine peccatore ad | |
| 7322 bonum.</p> | |
| 7323 <div class="centro"><br /> | |
| 7324 <p><a href="sth3057.html"><img src="icons/ageretro.gif" width="19" | |
| 7325 height="19" align="middle" border="0" alt="age retro" /></a> | |
| 7326 <a href="sth3079.html"><img src="icons/ageultra.gif" width="19" | |
| 7327 height="19" align="middle" border="0" alt="age ultra" /></a></p> | |
| 7328 <br /> | |
| 7329 <hr /> | |
| 7330 <br /> | |
| 7331 <address>© 2006 Fundación Tomás de Aquino quoad | |
| 7332 hanc editionem<br /> | |
| 7333 Iura omnia asservantur<br /> | |
| 7334 OCLC nr. <a href="http://worldcatlibraries.org/wcpa/oclc/49644264" | |
| 7335 style="text-decoration=none">49644264</a></address> | |
| 7336 </div> | |
| 7337 </body> | |
| 7338 </html> |
