Mercurial > hg > Aquinas
annotate summa/latin/sth3057.html @ 46:6cfdc13efd8a
from www.ccel.org/ss/
| author | ht |
|---|---|
| date | Sun, 20 Dec 2009 22:10:12 +0000 |
| parents | 544e12f679ad |
| children | d777cc3962f2 |
| rev | line source |
|---|---|
| 28 | 1 <!DOCTYPE html PUBLIC "-//W3C//DTD XHTML 1.0 Transitional//EN" |
| 2 "http://www.w3.org/TR/xhtml1/DTD/xhtml1-transitional.dtd"> | |
| 3 <html lang="LA" xmlns="http://www.w3.org/1999/xhtml" xml:lang="LA"> | |
| 4 <head> | |
| 5 <meta name="generator" content= | |
| 6 "HTML Tidy for Windows (vers 1st February 2005), see www.w3.org" /> | |
| 7 <meta http-equiv="Content-Type" content= | |
| 8 "text/html; charset=us-ascii" /> | |
| 9 <meta http-equiv="Content-Style-Type" content="text/css" /> | |
| 10 <meta http-equiv="Content-Script-Type" content="text/javascript" /> | |
| 11 <meta name="keywords" content= | |
| 12 "Thomas de Aquino, Summa Theologiae, Corpus Thomisticum" /> | |
| 13 <meta name="language" content="Latin" /> | |
| 14 <meta name="security" content="public" /> | |
| 15 <meta name="owner" content="ealarcon@unav.es" /> | |
| 16 <meta name="author" content="Enrique Alarcón" /> | |
| 17 <meta name="abstract" content="" /> | |
| 18 <link rel="stylesheet" media="screen" href="vscreen.css" type= | |
| 19 "text/css" /> | |
| 20 <link rel="stylesheet" media="print" href="vprint.css" type= | |
| 21 "text/css" /> | |
| 22 <title>Thomas de Aquino, Summa Theologiae, IIª-IIae q. | |
| 23 57-60</title> | |
| 24 </head> | |
| 25 <body> | |
| 26 <a href="http://www.corpusthomisticum.org/"></a> | |
| 27 <div class="tres">CORPUS THOMISTICUM</div> | |
| 28 <div class="uno">Sancti Thomae de Aquino</div> | |
| 29 <div class="uno">Summa Theologiae</div> | |
| 30 <div class="dos">secunda pars secundae partis a quaestione LVII ad | |
| 31 LX</div> | |
| 32 <br /> | |
| 33 <div class="centro"> | |
| 34 <table align="center" summary="Imago"> | |
| 35 <tr> | |
| 36 <th><img src="icons/fugit190.jpg" width="275" height="190" border= | |
| 37 "0" alt= | |
| 38 "Thomas de Aquino a Filippino Lippi depictus (Cappella Carafa, S. Maria sopra Minerva, Roma)" | |
| 39 align="middle" /></th> | |
| 40 </tr> | |
| 41 </table> | |
| 42 <br /> | |
| 43 <span class="tres">Textum Leoninum Romae 1897 editum<br /> | |
| 44 ac automato translatum a Roberto Busa SJ in taenias | |
| 45 magneticas<br /> | |
| 46 denuo recognovit Enrique Alarcón atque instruxit<br /> | |
| 47 <br /></span><br /> | |
| 48 <hr /> | |
| 49 <br /> | |
| 50 <p><a href="sth3047.html"><img src="icons/ageretro.gif" width="19" | |
| 51 height="19" align="middle" border="0" alt="age retro" /></a> | |
| 52 <a href="sth3061.html"><img src="icons/ageultra.gif" width="19" | |
| 53 height="19" align="middle" border="0" alt="age ultra" /></a></p> | |
| 54 <script language="JavaScript" type="text/javascript"> | |
| 55 //<![CDATA[ | |
|
26
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
56 <!-- |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
57 // original code by Bill Trefzger 12/12/96; revised by Enrique Alarcon 12/9/2000 |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
58 function go(){if(document.selecter.select1.options[document.selecter.select1.selectedIndex].value !="none"){location=document.selecter.select1.options[document.selecter.select1.selectedIndex].value}} |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
59 document.write('<FORM NAME="selecter"><SELECT NAME="select1">'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
60 document.write('<OPTION VALUE="none">INDEX'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
61 document.write('<OPTION VALUE="none">------------------------------------------------'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
62 document.write('<OPTION VALUE="index.html">Corpus Thomisticum'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
63 document.write('<OPTION VALUE="iopera.html">Opera omnia'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
64 document.write('<OPTION VALUE="zbiblia.html">Bibliographia Thomistica'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
65 document.write('<OPTION VALUE="none">------------------------------------------------'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
66 document.write('<OPTION VALUE="#41383">IIª-IIae q. 57 pr.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
67 document.write('<OPTION VALUE="#41384">IIª-IIae q. 57 a. 1 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
68 document.write('<OPTION VALUE="#41385">IIª-IIae q. 57 a. 1 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
69 document.write('<OPTION VALUE="#41386">IIª-IIae q. 57 a. 1 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
70 document.write('<OPTION VALUE="#41387">IIª-IIae q. 57 a. 1 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
71 document.write('<OPTION VALUE="#41388">IIª-IIae q. 57 a. 1 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
72 document.write('<OPTION VALUE="#41389">IIª-IIae q. 57 a. 1 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
73 document.write('<OPTION VALUE="#41390">IIª-IIae q. 57 a. 1 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
74 document.write('<OPTION VALUE="#41391">IIª-IIae q. 57 a. 1 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
75 document.write('<OPTION VALUE="#41392">IIª-IIae q. 57 a. 2 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
76 document.write('<OPTION VALUE="#41393">IIª-IIae q. 57 a. 2 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
77 document.write('<OPTION VALUE="#41394">IIª-IIae q. 57 a. 2 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
78 document.write('<OPTION VALUE="#41395">IIª-IIae q. 57 a. 2 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
79 document.write('<OPTION VALUE="#41396">IIª-IIae q. 57 a. 2 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
80 document.write('<OPTION VALUE="#41397">IIª-IIae q. 57 a. 2 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
81 document.write('<OPTION VALUE="#41398">IIª-IIae q. 57 a. 2 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
82 document.write('<OPTION VALUE="#41399">IIª-IIae q. 57 a. 2 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
83 document.write('<OPTION VALUE="#41400">IIª-IIae q. 57 a. 3 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
84 document.write('<OPTION VALUE="#41401">IIª-IIae q. 57 a. 3 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
85 document.write('<OPTION VALUE="#41402">IIª-IIae q. 57 a. 3 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
86 document.write('<OPTION VALUE="#41403">IIª-IIae q. 57 a. 3 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
87 document.write('<OPTION VALUE="#41404">IIª-IIae q. 57 a. 3 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
88 document.write('<OPTION VALUE="#41405">IIª-IIae q. 57 a. 3 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
89 document.write('<OPTION VALUE="#41406">IIª-IIae q. 57 a. 3 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
90 document.write('<OPTION VALUE="#41407">IIª-IIae q. 57 a. 3 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
91 document.write('<OPTION VALUE="#41408">IIª-IIae q. 57 a. 4 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
92 document.write('<OPTION VALUE="#41409">IIª-IIae q. 57 a. 4 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
93 document.write('<OPTION VALUE="#41410">IIª-IIae q. 57 a. 4 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
94 document.write('<OPTION VALUE="#41411">IIª-IIae q. 57 a. 4 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
95 document.write('<OPTION VALUE="#41412">IIª-IIae q. 57 a. 4 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
96 document.write('<OPTION VALUE="#41413">IIª-IIae q. 57 a. 4 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
97 document.write('<OPTION VALUE="#41414">IIª-IIae q. 57 a. 4 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
98 document.write('<OPTION VALUE="#41415">IIª-IIae q. 57 a. 4 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
99 document.write('<OPTION VALUE="#41416">IIª-IIae q. 58 pr.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
100 document.write('<OPTION VALUE="#41417">IIª-IIae q. 58 a. 1 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
101 document.write('<OPTION VALUE="#41418">IIª-IIae q. 58 a. 1 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
102 document.write('<OPTION VALUE="#41419">IIª-IIae q. 58 a. 1 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
103 document.write('<OPTION VALUE="#41420">IIª-IIae q. 58 a. 1 arg. 4'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
104 document.write('<OPTION VALUE="#41421">IIª-IIae q. 58 a. 1 arg. 5'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
105 document.write('<OPTION VALUE="#41422">IIª-IIae q. 58 a. 1 arg. 6'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
106 document.write('<OPTION VALUE="#41423">IIª-IIae q. 58 a. 1 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
107 document.write('<OPTION VALUE="#41424">IIª-IIae q. 58 a. 1 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
108 document.write('<OPTION VALUE="#41425">IIª-IIae q. 58 a. 1 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
109 document.write('<OPTION VALUE="#41426">IIª-IIae q. 58 a. 1 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
110 document.write('<OPTION VALUE="#41427">IIª-IIae q. 58 a. 1 ad 4'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
111 document.write('<OPTION VALUE="#41428">IIª-IIae q. 58 a. 1 ad 5'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
112 document.write('<OPTION VALUE="#41429">IIª-IIae q. 58 a. 1 ad 6'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
113 document.write('<OPTION VALUE="#41430">IIª-IIae q. 58 a. 2 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
114 document.write('<OPTION VALUE="#41431">IIª-IIae q. 58 a. 2 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
115 document.write('<OPTION VALUE="#41432">IIª-IIae q. 58 a. 2 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
116 document.write('<OPTION VALUE="#41433">IIª-IIae q. 58 a. 2 arg. 4'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
117 document.write('<OPTION VALUE="#41434">IIª-IIae q. 58 a. 2 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
118 document.write('<OPTION VALUE="#41435">IIª-IIae q. 58 a. 2 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
119 document.write('<OPTION VALUE="#41436">IIª-IIae q. 58 a. 2 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
120 document.write('<OPTION VALUE="#41437">IIª-IIae q. 58 a. 2 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
121 document.write('<OPTION VALUE="#41438">IIª-IIae q. 58 a. 2 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
122 document.write('<OPTION VALUE="#41439">IIª-IIae q. 58 a. 2 ad 4'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
123 document.write('<OPTION VALUE="#41440">IIª-IIae q. 58 a. 3 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
124 document.write('<OPTION VALUE="#41441">IIª-IIae q. 58 a. 3 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
125 document.write('<OPTION VALUE="#41442">IIª-IIae q. 58 a. 3 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
126 document.write('<OPTION VALUE="#41443">IIª-IIae q. 58 a. 3 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
127 document.write('<OPTION VALUE="#41444">IIª-IIae q. 58 a. 3 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
128 document.write('<OPTION VALUE="#41445">IIª-IIae q. 58 a. 3 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
129 document.write('<OPTION VALUE="#41446">IIª-IIae q. 58 a. 3 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
130 document.write('<OPTION VALUE="#41447">IIª-IIae q. 58 a. 3 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
131 document.write('<OPTION VALUE="#41448">IIª-IIae q. 58 a. 4 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
132 document.write('<OPTION VALUE="#41449">IIª-IIae q. 58 a. 4 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
133 document.write('<OPTION VALUE="#41450">IIª-IIae q. 58 a. 4 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
134 document.write('<OPTION VALUE="#41451">IIª-IIae q. 58 a. 4 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
135 document.write('<OPTION VALUE="#41452">IIª-IIae q. 58 a. 4 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
136 document.write('<OPTION VALUE="#41453">IIª-IIae q. 58 a. 4 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
137 document.write('<OPTION VALUE="#41454">IIª-IIae q. 58 a. 4 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
138 document.write('<OPTION VALUE="#41455">IIª-IIae q. 58 a. 4 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
139 document.write('<OPTION VALUE="#41456">IIª-IIae q. 58 a. 5 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
140 document.write('<OPTION VALUE="#41457">IIª-IIae q. 58 a. 5 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
141 document.write('<OPTION VALUE="#41458">IIª-IIae q. 58 a. 5 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
142 document.write('<OPTION VALUE="#41459">IIª-IIae q. 58 a. 5 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
143 document.write('<OPTION VALUE="#41460">IIª-IIae q. 58 a. 5 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
144 document.write('<OPTION VALUE="#41461">IIª-IIae q. 58 a. 5 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
145 document.write('<OPTION VALUE="#41462">IIª-IIae q. 58 a. 5 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
146 document.write('<OPTION VALUE="#41463">IIª-IIae q. 58 a. 5 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
147 document.write('<OPTION VALUE="#41464">IIª-IIae q. 58 a. 6 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
148 document.write('<OPTION VALUE="#41465">IIª-IIae q. 58 a. 6 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
149 document.write('<OPTION VALUE="#41466">IIª-IIae q. 58 a. 6 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
150 document.write('<OPTION VALUE="#41467">IIª-IIae q. 58 a. 6 arg. 4'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
151 document.write('<OPTION VALUE="#41468">IIª-IIae q. 58 a. 6 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
152 document.write('<OPTION VALUE="#41469">IIª-IIae q. 58 a. 6 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
153 document.write('<OPTION VALUE="#41470">IIª-IIae q. 58 a. 6 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
154 document.write('<OPTION VALUE="#41471">IIª-IIae q. 58 a. 6 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
155 document.write('<OPTION VALUE="#41472">IIª-IIae q. 58 a. 6 ad 4'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
156 document.write('<OPTION VALUE="#41473">IIª-IIae q. 58 a. 7 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
157 document.write('<OPTION VALUE="#41474">IIª-IIae q. 58 a. 7 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
158 document.write('<OPTION VALUE="#41475">IIª-IIae q. 58 a. 7 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
159 document.write('<OPTION VALUE="#41476">IIª-IIae q. 58 a. 7 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
160 document.write('<OPTION VALUE="#41477">IIª-IIae q. 58 a. 7 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
161 document.write('<OPTION VALUE="#41478">IIª-IIae q. 58 a. 7 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
162 document.write('<OPTION VALUE="#41479">IIª-IIae q. 58 a. 7 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
163 document.write('<OPTION VALUE="#41480">IIª-IIae q. 58 a. 7 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
164 document.write('<OPTION VALUE="#41481">IIª-IIae q. 58 a. 8 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
165 document.write('<OPTION VALUE="#41482">IIª-IIae q. 58 a. 8 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
166 document.write('<OPTION VALUE="#41483">IIª-IIae q. 58 a. 8 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
167 document.write('<OPTION VALUE="#41484">IIª-IIae q. 58 a. 8 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
168 document.write('<OPTION VALUE="#41485">IIª-IIae q. 58 a. 8 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
169 document.write('<OPTION VALUE="#41486">IIª-IIae q. 58 a. 8 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
170 document.write('<OPTION VALUE="#41487">IIª-IIae q. 58 a. 8 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
171 document.write('<OPTION VALUE="#41488">IIª-IIae q. 58 a. 8 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
172 document.write('<OPTION VALUE="#41489">IIª-IIae q. 58 a. 9 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
173 document.write('<OPTION VALUE="#41490">IIª-IIae q. 58 a. 9 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
174 document.write('<OPTION VALUE="#41491">IIª-IIae q. 58 a. 9 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
175 document.write('<OPTION VALUE="#41492">IIª-IIae q. 58 a. 9 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
176 document.write('<OPTION VALUE="#41493">IIª-IIae q. 58 a. 9 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
177 document.write('<OPTION VALUE="#41494">IIª-IIae q. 58 a. 9 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
178 document.write('<OPTION VALUE="#41495">IIª-IIae q. 58 a. 9 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
179 document.write('<OPTION VALUE="#41496">IIª-IIae q. 58 a. 9 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
180 document.write('<OPTION VALUE="#41497">IIª-IIae q. 58 a. 10 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
181 document.write('<OPTION VALUE="#41498">IIª-IIae q. 58 a. 10 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
182 document.write('<OPTION VALUE="#41499">IIª-IIae q. 58 a. 10 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
183 document.write('<OPTION VALUE="#41500">IIª-IIae q. 58 a. 10 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
184 document.write('<OPTION VALUE="#41501">IIª-IIae q. 58 a. 10 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
185 document.write('<OPTION VALUE="#41502">IIª-IIae q. 58 a. 10 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
186 document.write('<OPTION VALUE="#41503">IIª-IIae q. 58 a. 10 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
187 document.write('<OPTION VALUE="#41504">IIª-IIae q. 58 a. 10 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
188 document.write('<OPTION VALUE="#41505">IIª-IIae q. 58 a. 11 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
189 document.write('<OPTION VALUE="#41506">IIª-IIae q. 58 a. 11 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
190 document.write('<OPTION VALUE="#41507">IIª-IIae q. 58 a. 11 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
191 document.write('<OPTION VALUE="#41508">IIª-IIae q. 58 a. 11 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
192 document.write('<OPTION VALUE="#41509">IIª-IIae q. 58 a. 11 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
193 document.write('<OPTION VALUE="#41510">IIª-IIae q. 58 a. 11 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
194 document.write('<OPTION VALUE="#41511">IIª-IIae q. 58 a. 11 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
195 document.write('<OPTION VALUE="#41512">IIª-IIae q. 58 a. 11 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
196 document.write('<OPTION VALUE="#41513">IIª-IIae q. 58 a. 12 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
197 document.write('<OPTION VALUE="#41514">IIª-IIae q. 58 a. 12 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
198 document.write('<OPTION VALUE="#41515">IIª-IIae q. 58 a. 12 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
199 document.write('<OPTION VALUE="#41516">IIª-IIae q. 58 a. 12 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
200 document.write('<OPTION VALUE="#41517">IIª-IIae q. 58 a. 12 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
201 document.write('<OPTION VALUE="#41518">IIª-IIae q. 58 a. 12 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
202 document.write('<OPTION VALUE="#41519">IIª-IIae q. 58 a. 12 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
203 document.write('<OPTION VALUE="#41520">IIª-IIae q. 58 a. 12 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
204 document.write('<OPTION VALUE="#41521">IIª-IIae q. 59 pr.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
205 document.write('<OPTION VALUE="#41522">IIª-IIae q. 59 a. 1 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
206 document.write('<OPTION VALUE="#41523">IIª-IIae q. 59 a. 1 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
207 document.write('<OPTION VALUE="#41524">IIª-IIae q. 59 a. 1 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
208 document.write('<OPTION VALUE="#41525">IIª-IIae q. 59 a. 1 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
209 document.write('<OPTION VALUE="#41526">IIª-IIae q. 59 a. 1 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
210 document.write('<OPTION VALUE="#41527">IIª-IIae q. 59 a. 1 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
211 document.write('<OPTION VALUE="#41528">IIª-IIae q. 59 a. 1 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
212 document.write('<OPTION VALUE="#41529">IIª-IIae q. 59 a. 1 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
213 document.write('<OPTION VALUE="#41530">IIª-IIae q. 59 a. 2 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
214 document.write('<OPTION VALUE="#41531">IIª-IIae q. 59 a. 2 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
215 document.write('<OPTION VALUE="#41532">IIª-IIae q. 59 a. 2 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
216 document.write('<OPTION VALUE="#41533">IIª-IIae q. 59 a. 2 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
217 document.write('<OPTION VALUE="#41534">IIª-IIae q. 59 a. 2 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
218 document.write('<OPTION VALUE="#41535">IIª-IIae q. 59 a. 2 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
219 document.write('<OPTION VALUE="#41536">IIª-IIae q. 59 a. 2 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
220 document.write('<OPTION VALUE="#41537">IIª-IIae q. 59 a. 2 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
221 document.write('<OPTION VALUE="#41538">IIª-IIae q. 59 a. 3 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
222 document.write('<OPTION VALUE="#41539">IIª-IIae q. 59 a. 3 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
223 document.write('<OPTION VALUE="#41540">IIª-IIae q. 59 a. 3 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
224 document.write('<OPTION VALUE="#41541">IIª-IIae q. 59 a. 3 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
225 document.write('<OPTION VALUE="#41542">IIª-IIae q. 59 a. 3 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
226 document.write('<OPTION VALUE="#41543">IIª-IIae q. 59 a. 3 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
227 document.write('<OPTION VALUE="#41544">IIª-IIae q. 59 a. 3 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
228 document.write('<OPTION VALUE="#41545">IIª-IIae q. 59 a. 3 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
229 document.write('<OPTION VALUE="#41546">IIª-IIae q. 59 a. 4 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
230 document.write('<OPTION VALUE="#41547">IIª-IIae q. 59 a. 4 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
231 document.write('<OPTION VALUE="#41548">IIª-IIae q. 59 a. 4 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
232 document.write('<OPTION VALUE="#41549">IIª-IIae q. 59 a. 4 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
233 document.write('<OPTION VALUE="#41550">IIª-IIae q. 59 a. 4 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
234 document.write('<OPTION VALUE="#41551">IIª-IIae q. 59 a. 4 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
235 document.write('<OPTION VALUE="#41552">IIª-IIae q. 59 a. 4 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
236 document.write('<OPTION VALUE="#41553">IIª-IIae q. 59 a. 4 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
237 document.write('<OPTION VALUE="#41554">IIª-IIae q. 60 pr.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
238 document.write('<OPTION VALUE="#41555">IIª-IIae q. 60 a. 1 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
239 document.write('<OPTION VALUE="#41556">IIª-IIae q. 60 a. 1 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
240 document.write('<OPTION VALUE="#41557">IIª-IIae q. 60 a. 1 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
241 document.write('<OPTION VALUE="#41558">IIª-IIae q. 60 a. 1 arg. 4'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
242 document.write('<OPTION VALUE="#41559">IIª-IIae q. 60 a. 1 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
243 document.write('<OPTION VALUE="#41560">IIª-IIae q. 60 a. 1 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
244 document.write('<OPTION VALUE="#41561">IIª-IIae q. 60 a. 1 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
245 document.write('<OPTION VALUE="#41562">IIª-IIae q. 60 a. 1 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
246 document.write('<OPTION VALUE="#41563">IIª-IIae q. 60 a. 1 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
247 document.write('<OPTION VALUE="#41564">IIª-IIae q. 60 a. 1 ad 4'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
248 document.write('<OPTION VALUE="#41565">IIª-IIae q. 60 a. 2 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
249 document.write('<OPTION VALUE="#41566">IIª-IIae q. 60 a. 2 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
250 document.write('<OPTION VALUE="#41567">IIª-IIae q. 60 a. 2 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
251 document.write('<OPTION VALUE="#41568">IIª-IIae q. 60 a. 2 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
252 document.write('<OPTION VALUE="#41569">IIª-IIae q. 60 a. 2 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
253 document.write('<OPTION VALUE="#41570">IIª-IIae q. 60 a. 2 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
254 document.write('<OPTION VALUE="#41571">IIª-IIae q. 60 a. 2 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
255 document.write('<OPTION VALUE="#41572">IIª-IIae q. 60 a. 2 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
256 document.write('<OPTION VALUE="#41573">IIª-IIae q. 60 a. 3 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
257 document.write('<OPTION VALUE="#41574">IIª-IIae q. 60 a. 3 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
258 document.write('<OPTION VALUE="#41575">IIª-IIae q. 60 a. 3 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
259 document.write('<OPTION VALUE="#41576">IIª-IIae q. 60 a. 3 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
260 document.write('<OPTION VALUE="#41577">IIª-IIae q. 60 a. 3 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
261 document.write('<OPTION VALUE="#41578">IIª-IIae q. 60 a. 3 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
262 document.write('<OPTION VALUE="#41579">IIª-IIae q. 60 a. 3 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
263 document.write('<OPTION VALUE="#41580">IIª-IIae q. 60 a. 3 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
264 document.write('<OPTION VALUE="#41581">IIª-IIae q. 60 a. 4 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
265 document.write('<OPTION VALUE="#41582">IIª-IIae q. 60 a. 4 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
266 document.write('<OPTION VALUE="#41583">IIª-IIae q. 60 a. 4 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
267 document.write('<OPTION VALUE="#41584">IIª-IIae q. 60 a. 4 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
268 document.write('<OPTION VALUE="#41585">IIª-IIae q. 60 a. 4 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
269 document.write('<OPTION VALUE="#41586">IIª-IIae q. 60 a. 4 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
270 document.write('<OPTION VALUE="#41587">IIª-IIae q. 60 a. 4 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
271 document.write('<OPTION VALUE="#41588">IIª-IIae q. 60 a. 4 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
272 document.write('<OPTION VALUE="#41589">IIª-IIae q. 60 a. 5 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
273 document.write('<OPTION VALUE="#41590">IIª-IIae q. 60 a. 5 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
274 document.write('<OPTION VALUE="#41591">IIª-IIae q. 60 a. 5 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
275 document.write('<OPTION VALUE="#41592">IIª-IIae q. 60 a. 5 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
276 document.write('<OPTION VALUE="#41593">IIª-IIae q. 60 a. 5 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
277 document.write('<OPTION VALUE="#41594">IIª-IIae q. 60 a. 5 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
278 document.write('<OPTION VALUE="#41595">IIª-IIae q. 60 a. 5 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
279 document.write('<OPTION VALUE="#41596">IIª-IIae q. 60 a. 5 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
280 document.write('<OPTION VALUE="#41597">IIª-IIae q. 60 a. 6 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
281 document.write('<OPTION VALUE="#41598">IIª-IIae q. 60 a. 6 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
282 document.write('<OPTION VALUE="#41599">IIª-IIae q. 60 a. 6 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
283 document.write('<OPTION VALUE="#41600">IIª-IIae q. 60 a. 6 arg. 4'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
284 document.write('<OPTION VALUE="#41601">IIª-IIae q. 60 a. 6 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
285 document.write('<OPTION VALUE="#41602">IIª-IIae q. 60 a. 6 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
286 document.write('<OPTION VALUE="#41603">IIª-IIae q. 60 a. 6 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
287 document.write('<OPTION VALUE="#41604">IIª-IIae q. 60 a. 6 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
288 document.write('<OPTION VALUE="#41605">IIª-IIae q. 60 a. 6 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
289 document.write('<OPTION VALUE="#41606">IIª-IIae q. 60 a. 6 ad 4'); |
| 28 | 290 document.write('<\/SELECT>'); |
|
26
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
291 document.write('<BR><BR>'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
292 document.write('<INPUT TYPE="button" VALUE="Agedum" ONCLICK="go()">'); |
| 28 | 293 document.write('<\/FORM>'); |
|
26
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
294 // --> |
| 28 | 295 //]]> |
| 296 </script><br /> | |
| 297 <hr /> | |
| 298 <br /></div> | |
| 299 <div class="D">Quaestio 57</div> | |
| 300 <div class="G">Prooemium</div> | |
| 301 <p title="II-II q. 57 pr."><a name="41383"><span class= | |
| 302 "ref">[41383] IIª-IIae q. 57 pr.</span></a> Consequenter post | |
| 303 prudentiam considerandum est de iustitia. Circa quam quadruplex | |
| 304 consideratio occurrit, prima est de iustitia; secunda, de partibus | |
| 305 eius; tertia, de dono ad hoc pertinente; quarta, de praeceptis ad | |
| 306 iustitiam pertinentibus. Circa iustitiam vero consideranda sunt | |
| 307 quatuor, primo quidem, de iure; secundo, de ipsa iustitia; tertio, | |
| 308 de iniustitia; quarto, de iudicio. Circa primum quaeruntur quatuor. | |
| 309 Primo, utrum ius sit obiectum iustitiae. Secundo, utrum ius | |
| 310 convenienter dividatur in ius naturale et positivum. Tertio, utrum | |
| 311 ius gentium sit ius naturale. Quarto, utrum ius dominativum et | |
| 312 paternum debeat specialiter distingui.</p> | |
| 313 <br /> | |
| 314 <div class="E">Articulus 1</div> | |
| 315 <p title="II-II q. 57 a. 1 arg. 1"><a name="41384"><span class= | |
| 316 "ref">[41384] IIª-IIae q. 57 a. 1 arg. 1</span></a> Ad primum | |
| 317 sic proceditur. Videtur quod ius non sit obiectum iustitiae. Dicit | |
| 318 enim celsus iurisconsultus quod ius est ars boni et aequi. Ars | |
| 319 autem non est obiectum iustitiae, sed est per se virtus | |
| 320 intellectualis. Ergo ius non est obiectum iustitiae.</p> | |
| 321 <p title="II-II q. 57 a. 1 arg. 2"><a name="41385"><span class= | |
| 322 "ref">[41385] IIª-IIae q. 57 a. 1 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 323 lex, sicut Isidorus dicit, in libro Etymol., iuris est species. Lex | |
| 324 autem non est obiectum iustitiae, sed magis prudentiae, unde et | |
| 325 philosophus legispositivam partem prudentiae ponit. Ergo ius non | |
| 326 est obiectum iustitiae.</p> | |
| 327 <p title="II-II q. 57 a. 1 arg. 3"><a name="41386"><span class= | |
| 328 "ref">[41386] IIª-IIae q. 57 a. 1 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 329 iustitia principaliter subiicit hominem Deo, dicit enim Augustinus, | |
| 330 libro de moribus Eccles., quod <i>iustitia est amor Deo tantum | |
| 331 serviens, et ob hoc bene imperans ceteris, quae homini subiecta | |
| 332 sunt</i>. Sed ius non pertinet ad divina, sed solum ad humana, | |
| 333 dicit enim Isidorus, in libro Etymol., quod <i>fas lex divina est, | |
| 334 ius autem lex humana</i>. Ergo ius non est obiectum iustitiae.</p> | |
| 335 <p title="II-II q. 57 a. 1 s. c."><a name="41387"><span class= | |
| 336 "ref">[41387] IIª-IIae q. 57 a. 1 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 337 est quod Isidorus dicit, in eodem, quod ius dictum est quia est | |
| 338 iustum. Sed iustum est obiectum iustitiae, dicit enim philosophus, | |
| 339 in V Ethic., quod <i>omnes talem habitum volunt dicere iustitiam a | |
| 340 quo operativi iustorum sunt</i>. Ergo ius est obiectum | |
| 341 iustitiae.</p> | |
| 342 <p title="II-II q. 57 a. 1 co."><a name="41388"><span class= | |
| 343 "ref">[41388] IIª-IIae q. 57 a. 1 co.</span></a> Respondeo | |
| 344 dicendum quod iustitiae proprium est inter alias virtutes ut | |
| 345 ordinet hominem in his quae sunt ad alterum. Importat enim | |
| 346 aequalitatem quandam, ut ipsum nomen demonstrat, dicuntur enim | |
| 347 vulgariter ea quae adaequantur iustari. Aequalitas autem ad alterum | |
| 348 est. Aliae autem virtutes perficiunt hominem solum in his quae ei | |
| 349 conveniunt secundum seipsum. Sic igitur illud quod est rectum in | |
| 350 operibus aliarum virtutum, ad quod tendit intentio virtutis quasi | |
| 351 in proprium obiectum, non accipitur nisi per comparationem ad | |
| 352 agentem. Rectum vero quod est in opere iustitiae, etiam praeter | |
| 353 comparationem ad agentem, constituitur per comparationem ad alium, | |
| 354 illud enim in opere nostro dicitur esse iustum quod respondet | |
| 355 secundum aliquam aequalitatem alteri, puta recompensatio mercedis | |
| 356 debitae pro servitio impenso. Sic igitur iustum dicitur aliquid, | |
| 357 quasi habens rectitudinem iustitiae, ad quod terminatur actio | |
| 358 iustitiae, etiam non considerato qualiter ab agente fiat. Sed in | |
| 359 aliis virtutibus non determinatur aliquid rectum nisi secundum quod | |
| 360 aliqualiter fit ab agente. Et propter hoc specialiter iustitiae | |
| 361 prae aliis virtutibus determinatur secundum se obiectum, quod | |
| 362 vocatur iustum. Et hoc quidem est ius. Unde manifestum est quod ius | |
| 363 est obiectum iustitiae.</p> | |
| 364 <p title="II-II q. 57 a. 1 ad 1"><a name="41389"><span class= | |
| 365 "ref">[41389] IIª-IIae q. 57 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 366 ergo dicendum quod consuetum est quod nomina a sui prima | |
| 367 impositione detorqueantur ad alia significanda, sicut nomen | |
| 368 medicinae impositum est primo ad significandum remedium quod | |
| 369 praestatur infirmo ad sanandum, deinde tractum est ad significandum | |
| 370 artem qua hoc fit. Ita etiam hoc nomen ius primo impositum est ad | |
| 371 significandum ipsam rem iustam; postmodum autem derivatum est ad | |
| 372 artem qua cognoscitur quid sit iustum; et ulterius ad significandum | |
| 373 locum in quo ius redditur, sicut dicitur aliquis comparere in iure; | |
| 374 et ulterius dicitur etiam ius quod redditur ab eo ad cuius officium | |
| 375 pertinet iustitiam facere, licet etiam id quod decernit sit | |
| 376 iniquum.</p> | |
| 377 <p title="II-II q. 57 a. 1 ad 2"><a name="41390"><span class= | |
| 378 "ref">[41390] IIª-IIae q. 57 a. 1 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 379 dicendum quod sicut eorum quae per artem exterius fiunt quaedam | |
| 380 ratio in mente artificis praeexistit, quae dicitur regula artis; | |
| 381 ita etiam illius operis iusti quod ratio determinat quaedam ratio | |
| 382 praeexistit in mente, quasi quaedam prudentiae regula. Et hoc si in | |
| 383 scriptum redigatur, vocatur lex, est enim lex, secundum Isidorum, | |
| 384 constitutio scripta. Et ideo lex non est ipsum ius, proprie | |
| 385 loquendo, sed aliqualis ratio iuris.</p> | |
| 386 <p title="II-II q. 57 a. 1 ad 3"><a name="41391"><span class= | |
| 387 "ref">[41391] IIª-IIae q. 57 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 388 dicendum quod quia iustitia aequalitatem importat, Deo autem non | |
| 389 possumus aequivalens recompensare, inde est quod iustum, secundum | |
| 390 perfectam rationem, non possumus reddere Deo. Et propter hoc non | |
| 391 dicitur proprie ius lex divina, sed fas, quia videlicet sufficit | |
| 392 Deo ut impleamus quod possumus. Iustitia tamen ad hoc tendit ut | |
| 393 homo, quantum potest, Deo recompenset, totaliter animam ei | |
| 394 subiiciens.</p> | |
| 395 <br /> | |
| 396 <div class="E">Articulus 2</div> | |
| 397 <p title="II-II q. 57 a. 2 arg. 1"><a name="41392"><span class= | |
| 398 "ref">[41392] IIª-IIae q. 57 a. 2 arg. 1</span></a> Ad | |
| 399 secundum sic proceditur. Videtur quod ius non convenienter | |
| 400 dividatur in ius naturale et ius positivum. Illud enim quod est | |
| 401 naturale est immutabile, et idem apud omnes. Non autem invenitur in | |
| 402 rebus humanis aliquid tale, quia omnes regulae iuris humani in | |
| 403 aliquibus casibus deficiunt, nec habent suam virtutem ubique. Ergo | |
| 404 non est aliquod ius naturale.</p> | |
| 405 <p title="II-II q. 57 a. 2 arg. 2"><a name="41393"><span class= | |
| 406 "ref">[41393] IIª-IIae q. 57 a. 2 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 407 illud dicitur esse positivum quod ex voluntate humana procedit. Sed | |
| 408 non ideo aliquid est iustum quia a voluntate humana procedit, | |
| 409 alioquin voluntas hominis iniusta esse non posset. Ergo, cum iustum | |
| 410 sit idem quod ius, videtur quod nullum sit ius positivum.</p> | |
| 411 <p title="II-II q. 57 a. 2 arg. 3"><a name="41394"><span class= | |
| 412 "ref">[41394] IIª-IIae q. 57 a. 2 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 413 ius divinum non est ius naturale, cum excedat naturam humanam. | |
| 414 Similiter etiam non est ius positivum, quia non innititur | |
| 415 auctoritati humanae, sed auctoritati divinae. Ergo inconvenienter | |
| 416 dividitur ius per naturale et positivum.</p> | |
| 417 <p title="II-II q. 57 a. 2 s. c."><a name="41395"><span class= | |
| 418 "ref">[41395] IIª-IIae q. 57 a. 2 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 419 est quod philosophus dicit, in V Ethic., quod <i>politici iusti hoc | |
| 420 quidem naturale est, hoc autem legale</i>, idest lege positum.</p> | |
| 421 <p title="II-II q. 57 a. 2 co."><a name="41396"><span class= | |
| 422 "ref">[41396] IIª-IIae q. 57 a. 2 co.</span></a> Respondeo | |
| 423 dicendum quod, sicut dictum est, ius, sive iustum, est aliquod opus | |
| 424 adaequatum alteri secundum aliquem aequalitatis modum. Dupliciter | |
| 425 autem potest alicui homini aliquid esse adaequatum. Uno quidem | |
| 426 modo, ex ipsa natura rei, puta cum aliquis tantum dat ut tantundem | |
| 427 recipiat. Et hoc vocatur ius naturale. Alio modo aliquid est | |
| 428 adaequatum vel commensuratum alteri ex condicto, sive ex communi | |
| 429 placito, quando scilicet aliquis reputat se contentum si tantum | |
| 430 accipiat. Quod quidem potest fieri dupliciter. Uno modo, per | |
| 431 aliquod privatum condictum, sicut quod firmatur aliquo pacto inter | |
| 432 privatas personas. Alio modo, ex condicto publico, puta cum totus | |
| 433 populus consentit quod aliquid habeatur quasi adaequatum et | |
| 434 commensuratum alteri; vel cum hoc ordinat princeps, qui curam | |
| 435 populi habet et eius personam gerit. Et hoc dicitur ius | |
| 436 positivum.</p> | |
| 437 <p title="II-II q. 57 a. 2 ad 1"><a name="41397"><span class= | |
| 438 "ref">[41397] IIª-IIae q. 57 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 439 ergo dicendum quod illud quod est naturale habenti naturam | |
| 440 immutabilem, oportet quod sit semper et ubique tale. Natura autem | |
| 441 hominis est mutabilis. Et ideo id quod naturale est homini potest | |
| 442 aliquando deficere. Sicut naturalem aequalitatem habet ut deponenti | |
| 443 depositum reddatur, et si ita esset quod natura humana semper esset | |
| 444 recta, hoc esset semper servandum. Sed quia quandoque contingit | |
| 445 quod voluntas hominis depravatur, est aliquis casus in quo | |
| 446 depositum non est reddendum, ne homo perversam voluntatem habens | |
| 447 male eo utatur, ut puta si furiosus vel hostis reipublicae arma | |
| 448 deposita reposcat.</p> | |
| 449 <p title="II-II q. 57 a. 2 ad 2"><a name="41398"><span class= | |
| 450 "ref">[41398] IIª-IIae q. 57 a. 2 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 451 dicendum quod voluntas humana ex communi condicto potest aliquid | |
| 452 facere iustum in his quae secundum se non habent aliquam | |
| 453 repugnantiam ad naturalem iustitiam. Et in his habet locum ius | |
| 454 positivum. Unde philosophus dicit, in V Ethic., quod legale iustum | |
| 455 est <i>quod ex principio quidem nihil differt sic vel aliter, | |
| 456 quando autem ponitur, differt</i>. Sed si aliquid de se | |
| 457 repugnantiam habeat ad ius naturale, non potest voluntate humana | |
| 458 fieri iustum, puta si statuatur quod liceat furari vel adulterium | |
| 459 committere. Unde dicitur Isaiae X, <i>vae qui condunt leges | |
| 460 iniquas</i>.</p> | |
| 461 <p title="II-II q. 57 a. 2 ad 3"><a name="41399"><span class= | |
| 462 "ref">[41399] IIª-IIae q. 57 a. 2 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 463 dicendum quod ius divinum dicitur quod divinitus promulgatur. Et | |
| 464 hoc quidem partim est de his quae sunt naturaliter iusta, sed tamen | |
| 465 eorum iustitia homines latet, partim autem est de his quae fiunt | |
| 466 iusta institutione divina. Unde etiam ius divinum per haec duo | |
| 467 distingui potest, sicut et ius humanum. Sunt enim in lege divina | |
| 468 quaedam praecepta quia bona, et prohibita quia mala, quaedam vero | |
| 469 bona quia praecepta, et mala quia prohibita.</p> | |
| 470 <br /> | |
| 471 <div class="E">Articulus 3</div> | |
| 472 <p title="II-II q. 57 a. 3 arg. 1"><a name="41400"><span class= | |
| 473 "ref">[41400] IIª-IIae q. 57 a. 3 arg. 1</span></a> Ad tertium | |
| 474 sic proceditur. Videtur quod ius gentium sit idem cum iure | |
| 475 naturali. Non enim omnes homines conveniunt nisi in eo quod est eis | |
| 476 naturale. Sed in iure gentium omnes homines conveniunt, dicit enim | |
| 477 iurisconsultus quod ius gentium est quo gentes humanae utuntur. | |
| 478 Ergo ius gentium est ius naturale.</p> | |
| 479 <p title="II-II q. 57 a. 3 arg. 2"><a name="41401"><span class= | |
| 480 "ref">[41401] IIª-IIae q. 57 a. 3 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 481 servitus inter homines est naturalis, quidam enim sunt naturaliter | |
| 482 servi, ut philosophus probat, in I Polit. Sed servitutes pertinent | |
| 483 ad ius gentium, ut Isidorus dicit. Ergo ius gentium est ius | |
| 484 naturale.</p> | |
| 485 <p title="II-II q. 57 a. 3 arg. 3"><a name="41402"><span class= | |
| 486 "ref">[41402] IIª-IIae q. 57 a. 3 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 487 ius, ut dictum est, dividitur per ius naturale et positivum. Sed | |
| 488 ius gentium non est ius positivum, non enim omnes gentes unquam | |
| 489 convenerunt ut ex communi condicto aliquid statuerent. Ergo ius | |
| 490 gentium est ius naturale.</p> | |
| 491 <p title="II-II q. 57 a. 3 s. c."><a name="41403"><span class= | |
| 492 "ref">[41403] IIª-IIae q. 57 a. 3 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 493 est quod Isidorus dicit, quod ius aut naturale est, aut civile, aut | |
| 494 gentium. Et ita ius gentium distinguitur a iure naturali.</p> | |
| 495 <p title="II-II q. 57 a. 3 co."><a name="41404"><span class= | |
| 496 "ref">[41404] IIª-IIae q. 57 a. 3 co.</span></a> Respondeo | |
| 497 dicendum quod, sicut dictum est, ius sive iustum naturale est quod | |
| 498 ex sui natura est adaequatum vel commensuratum alteri. Hoc autem | |
| 499 potest contingere dupliciter. Uno modo, secundum absolutam sui | |
| 500 considerationem, sicut masculus ex sui ratione habet | |
| 501 commensurationem ad feminam ut ex ea generet, et parens ad filium | |
| 502 ut eum nutriat. Alio modo aliquid est naturaliter alteri | |
| 503 commensuratum non secundum absolutam sui rationem, sed secundum | |
| 504 aliquid quod ex ipso consequitur, puta proprietas possessionum. Si | |
| 505 enim consideretur iste ager absolute, non habet unde magis sit | |
| 506 huius quam illius, sed si consideretur quantum ad opportunitatem | |
| 507 colendi et ad pacificum usum agri, secundum hoc habet quandam | |
| 508 commensurationem ad hoc quod sit unius et non alterius, ut patet | |
| 509 per philosophum, in II Polit. Absolute autem apprehendere aliquid | |
| 510 non solum convenit homini, sed etiam aliis animalibus. Et ideo ius | |
| 511 quod dicitur naturale secundum primum modum, commune est nobis et | |
| 512 aliis animalibus. A iure autem naturali sic dicto recedit ius | |
| 513 gentium, ut iurisconsultus dicit, <i>quia illud omnibus animalibus, | |
| 514 hoc solum hominibus inter se commune est</i>. Considerare autem | |
| 515 aliquid comparando ad id quod ex ipso sequitur, est proprium | |
| 516 rationis. Et ideo hoc quidem est naturale homini secundum rationem | |
| 517 naturalem, quae hoc dictat. Et ideo dicit Gaius iurisconsultus, | |
| 518 <i>quod naturalis ratio inter omnes homines constituit, id apud | |
| 519 omnes gentes custoditur, vocaturque ius gentium</i>.</p> | |
| 520 <p title="II-II q. 57 a. 3 ad 1"><a name="41405"><span class= | |
| 521 "ref">[41405] IIª-IIae q. 57 a. 3 ad 1</span></a> Et per hoc | |
| 522 patet responsio ad primum.</p> | |
| 523 <p title="II-II q. 57 a. 3 ad 2"><a name="41406"><span class= | |
| 524 "ref">[41406] IIª-IIae q. 57 a. 3 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 525 dicendum quod hunc hominem esse servum, absolute considerando, | |
| 526 magis quam alium, non habet rationem naturalem, sed solum secundum | |
| 527 aliquam utilitatem consequentem, inquantum utile est huic quod | |
| 528 regatur a sapientiori, et illi quod ab hoc iuvetur, ut dicitur in I | |
| 529 Polit. Et ideo servitus pertinens ad ius gentium est naturalis | |
| 530 secundo modo, sed non primo.</p> | |
| 531 <p title="II-II q. 57 a. 3 ad 3"><a name="41407"><span class= | |
| 532 "ref">[41407] IIª-IIae q. 57 a. 3 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 533 dicendum quod quia ea quae sunt iuris gentium naturalis ratio | |
| 534 dictat, puta ex propinquo habentia aequitatem; inde est quod non | |
| 535 indigent aliqua speciali institutione, sed ipsa naturalis ratio ea | |
| 536 instituit, ut dictum est in auctoritate inducta.</p> | |
| 537 <br /> | |
| 538 <div class="E">Articulus 4</div> | |
| 539 <p title="II-II q. 57 a. 4 arg. 1"><a name="41408"><span class= | |
| 540 "ref">[41408] IIª-IIae q. 57 a. 4 arg. 1</span></a> Ad quartum | |
| 541 sic proceditur. Videtur quod non debeat specialiter distingui ius | |
| 542 paternum et dominativum. Ad iustitiam enim pertinet reddere | |
| 543 unicuique quod suum est; ut dicit Ambrosius, in I de officiis. Sed | |
| 544 ius est obiectum iustitiae, sicut dictum est. Ergo ius ad | |
| 545 unumquemque aequaliter pertinet. Et sic non debet distingui | |
| 546 specialiter ius patris et domini.</p> | |
| 547 <p title="II-II q. 57 a. 4 arg. 2"><a name="41409"><span class= | |
| 548 "ref">[41409] IIª-IIae q. 57 a. 4 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 549 ratio iusti est lex, ut dictum est. Sed lex respicit commune bonum | |
| 550 civitatis et regni, ut supra habitum est, non autem respicit bonum | |
| 551 privatum unius personae, aut etiam unius familiae. Non ergo debet | |
| 552 esse aliquod speciale ius vel iustum dominativum vel paternum, cum | |
| 553 dominus et pater pertineant ad domum, ut dicitur in I Polit.</p> | |
| 554 <p title="II-II q. 57 a. 4 arg. 3"><a name="41410"><span class= | |
| 555 "ref">[41410] IIª-IIae q. 57 a. 4 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 556 multae aliae sunt differentiae graduum in hominibus, ut puta quod | |
| 557 quidam sunt milites, quidam sacerdotes, quidam principes. Ergo ad | |
| 558 eos debet aliquod speciale iustum determinari.</p> | |
| 559 <p title="II-II q. 57 a. 4 s. c."><a name="41411"><span class= | |
| 560 "ref">[41411] IIª-IIae q. 57 a. 4 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 561 est quod philosophus, in V Ethic., specialiter a iusto politico | |
| 562 distinguit dominativum et paternum, et alia huiusmodi.</p> | |
| 563 <p title="II-II q. 57 a. 4 co."><a name="41412"><span class= | |
| 564 "ref">[41412] IIª-IIae q. 57 a. 4 co.</span></a> Respondeo | |
| 565 dicendum quod ius, sive iustum dicitur per commensurationem ad | |
| 566 alterum. Alterum autem potest dici dupliciter. Uno modo, quod | |
| 567 simpliciter est alterum, sicut quod est omnino distinctum, sicut | |
| 568 apparet in duobus hominibus quorum unus non est sub altero, sed | |
| 569 ambo sunt sub uno principe civitatis. Et inter tales, secundum | |
| 570 philosophum, in V Ethic., est simpliciter iustum. Alio modo dicitur | |
| 571 aliquid alterum non simpliciter, sed quasi aliquid eius existens. | |
| 572 Et hoc modo in rebus humanis filius est aliquid patris, quia | |
| 573 quodammodo est pars eius, ut dicitur in VIII Ethic.; et servus est | |
| 574 aliquid domini, quia est instrumentum eius, ut dicitur in I Polit. | |
| 575 Et ideo patris ad filium non est comparatio sicut ad simpliciter | |
| 576 alterum, et propter hoc non est ibi simpliciter iustum, sed quoddam | |
| 577 iustum, scilicet paternum. Et eadem ratione nec inter dominum et | |
| 578 servum, sed est inter eos dominativum iustum. Uxor autem, quamvis | |
| 579 sit aliquid viri, quia comparatur ad eam sicut ad proprium corpus, | |
| 580 ut patet per apostolum, ad Ephes. V; tamen magis distinguitur a | |
| 581 viro quam filius a patre vel servus a domino, assumitur enim in | |
| 582 quandam socialem vitam matrimonii. Et ideo, ut philosophus dicit, | |
| 583 inter virum et uxorem plus est de ratione iusti quam inter patrem | |
| 584 et filium, vel dominum et servum. Quia tamen vir et uxor habent | |
| 585 immediatam relationem ad domesticam communitatem, ut patet in I | |
| 586 Polit.; ideo inter eos non est etiam simpliciter politicum iustum, | |
| 587 sed magis iustum oeconomicum.</p> | |
| 588 <p title="II-II q. 57 a. 4 ad 1"><a name="41413"><span class= | |
| 589 "ref">[41413] IIª-IIae q. 57 a. 4 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 590 ergo dicendum quod ad iustitiam pertinet reddere ius suum | |
| 591 unicuique, supposita tamen diversitate unius ad alterum, si quis | |
| 592 enim sibi det quod sibi debetur, non proprie vocatur hoc iustum. Et | |
| 593 quia quod est filii est patris, et quod est servi est domini, ideo | |
| 594 non est proprie iustitia patris ad filium, vel domini ad | |
| 595 servum.</p> | |
| 596 <p title="II-II q. 57 a. 4 ad 2"><a name="41414"><span class= | |
| 597 "ref">[41414] IIª-IIae q. 57 a. 4 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 598 dicendum quod filius, inquantum filius, est aliquid patris; et | |
| 599 similiter servus, inquantum servus, est aliquid domini. Uterque | |
| 600 tamen prout consideratur ut quidam homo, est aliquid secundum se | |
| 601 subsistens ab aliis distinctum. Et ideo inquantum uterque est homo, | |
| 602 aliquo modo ad eos est iustitia. Et propter hoc etiam aliquae leges | |
| 603 dantur de his quae sunt patris ad filium, vel domini ad servum. Sed | |
| 604 inquantum uterque est aliquid alterius, secundum hoc deficit ibi | |
| 605 perfecta ratio iusti vel iuris.</p> | |
| 606 <p title="II-II q. 57 a. 4 ad 3"><a name="41415"><span class= | |
| 607 "ref">[41415] IIª-IIae q. 57 a. 4 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 608 dicendum quod omnes aliae diversitates personarum quae sunt in | |
| 609 civitate, habent immediatam relationem ad communitatem civitatis et | |
| 610 ad principem ipsius. Et ideo ad eos est iustum secundum perfectam | |
| 611 rationem iustitiae. Distinguitur tamen istud iustum secundum | |
| 612 diversa officia. Unde et dicitur ius militare vel ius magistratuum | |
| 613 aut sacerdotum, non propter defectum a simpliciter iusto, sicut | |
| 614 dicitur ius paternum et dominativum, sed propter hoc quod unicuique | |
| 615 conditioni personae secundum proprium officium aliquid proprium | |
| 616 debetur.</p> | |
| 617 <br /> | |
| 618 <div class="D">Quaestio 58</div> | |
| 619 <div class="G">Prooemium</div> | |
| 620 <p title="II-II q. 58 pr."><a name="41416"><span class= | |
| 621 "ref">[41416] IIª-IIae q. 58 pr.</span></a> Deinde | |
| 622 considerandum est de iustitia. Circa quam quaeruntur duodecim. | |
| 623 Primo, quid sit iustitia. Secundo, utrum iustitia semper sit ad | |
| 624 alterum. Tertio, utrum sit virtus. Quarto, utrum sit in voluntate | |
| 625 sicut in subiecto. Quinto, utrum sit virtus generalis. Sexto, utrum | |
| 626 secundum quod est generalis, sit idem in essentia cum omni virtute. | |
| 627 Septimo, utrum sit aliqua iustitia particularis. Octavo, utrum | |
| 628 iustitia particularis habeat propriam materiam. Nono, utrum sit | |
| 629 circa passiones, vel circa operationes tantum. Decimo, utrum medium | |
| 630 iustitiae sit medium rei. Undecimo, utrum actus iustitiae sit | |
| 631 reddere unicuique quod suum est. Duodecimo, utrum iustitia sit | |
| 632 praecipua inter alias virtutes morales.</p> | |
| 633 <br /> | |
| 634 <div class="E">Articulus 1</div> | |
| 635 <p title="II-II q. 58 a. 1 arg. 1"><a name="41417"><span class= | |
| 636 "ref">[41417] IIª-IIae q. 58 a. 1 arg. 1</span></a> Ad primum | |
| 637 sic proceditur. Videtur quod inconvenienter definiatur a | |
| 638 iurisperitis quod <i>iustitia est constans et perpetua voluntas ius | |
| 639 suum unicuique tribuens. Iustitia enim</i>, secundum philosophum, | |
| 640 in V Ethic., <i>est habitus a quo sunt aliqui operativi iustorum, | |
| 641 et a quo operantur et volunt iusta</i>. Sed voluntas nominat | |
| 642 potentiam, vel etiam actum. Ergo inconvenienter iustitia dicitur | |
| 643 esse voluntas.</p> | |
| 644 <p title="II-II q. 58 a. 1 arg. 2"><a name="41418"><span class= | |
| 645 "ref">[41418] IIª-IIae q. 58 a. 1 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 646 rectitudo voluntatis non est voluntas, alioquin, si voluntas esset | |
| 647 sua rectitudo, sequeretur quod nulla voluntas esset perversa. Sed | |
| 648 secundum Anselmum, in libro de veritate, iustitia est rectitudo. | |
| 649 Ergo iustitia non est voluntas.</p> | |
| 650 <p title="II-II q. 58 a. 1 arg. 3"><a name="41419"><span class= | |
| 651 "ref">[41419] IIª-IIae q. 58 a. 1 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 652 sola Dei voluntas est perpetua. Si ergo iustitia est perpetua | |
| 653 voluntas, in solo Deo erit iustitia.</p> | |
| 654 <p title="II-II q. 58 a. 1 arg. 4"><a name="41420"><span class= | |
| 655 "ref">[41420] IIª-IIae q. 58 a. 1 arg. 4</span></a> Praeterea, | |
| 656 omne perpetuum est constans, quia est immutabile. Superflue ergo | |
| 657 utrumque ponitur in definitione iustitiae, et perpetuum et | |
| 658 constans.</p> | |
| 659 <p title="II-II q. 58 a. 1 arg. 5"><a name="41421"><span class= | |
| 660 "ref">[41421] IIª-IIae q. 58 a. 1 arg. 5</span></a> Praeterea, | |
| 661 reddere ius unicuique pertinet ad principem. Si igitur iustitia sit | |
| 662 ius suum unicuique tribuens, sequetur quod iustitia non sit nisi in | |
| 663 principe. Quod est inconveniens.</p> | |
| 664 <p title="II-II q. 58 a. 1 arg. 6"><a name="41422"><span class= | |
| 665 "ref">[41422] IIª-IIae q. 58 a. 1 arg. 6</span></a> Praeterea, | |
| 666 Augustinus dicit, in libro de moribus Eccles., quod <i>iustitia est | |
| 667 amor Deo tantum serviens</i>. Non ergo reddit unicuique quod suum | |
| 668 est.</p> | |
| 669 <p title="II-II q. 58 a. 1 co."><a name="41423"><span class= | |
| 670 "ref">[41423] IIª-IIae q. 58 a. 1 co.</span></a> Respondeo | |
| 671 dicendum quod praedicta iustitiae definitio conveniens est, si | |
| 672 recte intelligatur. Cum enim omnis virtus sit habitus qui est | |
| 673 principium boni actus, necesse est quod virtus definiatur per actum | |
| 674 bonum circa propriam materiam virtutis. Est autem iustitia circa ea | |
| 675 quae ad alterum sunt sicut circa propriam materiam, ut infra | |
| 676 patebit. Et ideo actus iustitiae per comparationem ad propriam | |
| 677 materiam et obiectum tangitur cum dicitur, ius suum unicuique | |
| 678 tribuens, quia, ut Isidorus dicit, in libro Etymol., iustus dicitur | |
| 679 quia ius custodit. Ad hoc autem quod aliquis actus circa quamcumque | |
| 680 materiam sit virtuosus, requiritur quod sit voluntarius, et quod | |
| 681 sit stabilis et firmus, quia philosophus dicit, in II Ethic., quod | |
| 682 ad virtutis actum requiritur primo quidem quod operetur sciens, | |
| 683 secundo autem quod eligens et propter debitum finem, tertio quod | |
| 684 immobiliter operetur. Primum autem horum includitur in secundo, | |
| 685 quia quod per ignorantiam agitur est involuntarium, ut dicitur in | |
| 686 III Ethic. et ideo in definitione iustitiae primo ponitur voluntas, | |
| 687 ad ostendendum quod actus iustitiae debet esse voluntarius. Additur | |
| 688 autem de constantia et perpetuitate, ad designandum actus | |
| 689 firmitatem. Et ideo praedicta definitio est completa definitio | |
| 690 iustitiae, nisi quod actus ponitur pro habitu, qui per actum | |
| 691 specificatur, habitus enim ad actum dicitur. Et si quis vellet in | |
| 692 debitam formam definitionis reducere, posset sic dicere, quod | |
| 693 iustitia est habitus secundum quem aliquis constanti et perpetua | |
| 694 voluntate ius suum unicuique tribuit. Et quasi est eadem definitio | |
| 695 cum ea quam philosophus ponit, in V Ethic., dicens quod <i>iustitia | |
| 696 est habitus secundum quem aliquis dicitur operativus secundum | |
| 697 electionem iusti</i>.</p> | |
| 698 <p title="II-II q. 58 a. 1 ad 1"><a name="41424"><span class= | |
| 699 "ref">[41424] IIª-IIae q. 58 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 700 ergo dicendum quod voluntas hic nominat actum, non potentiam. Est | |
| 701 autem consuetum quod apud auctores habitus per actus definiantur, | |
| 702 sicut Augustinus dicit, super Ioan., quod fides est credere quod | |
| 703 non vides.</p> | |
| 704 <p title="II-II q. 58 a. 1 ad 2"><a name="41425"><span class= | |
| 705 "ref">[41425] IIª-IIae q. 58 a. 1 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 706 dicendum quod neque etiam iustitia est essentialiter rectitudo, sed | |
| 707 causaliter tantum, est enim habitus secundum quem aliquis recte | |
| 708 operatur et vult.</p> | |
| 709 <p title="II-II q. 58 a. 1 ad 3"><a name="41426"><span class= | |
| 710 "ref">[41426] IIª-IIae q. 58 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 711 dicendum quod voluntas potest dici perpetua dupliciter. Uno modo, | |
| 712 ex parte ipsius actus, qui perpetuo durat. Et sic solius Dei | |
| 713 voluntas est perpetua. Alio modo, ex parte obiecti, quia scilicet | |
| 714 aliquis vult perpetuo facere aliquid. Et hoc requiritur ad rationem | |
| 715 iustitiae. Non enim sufficit ad rationem iustitiae quod aliquis | |
| 716 velit ad horam in aliquo negotio servare iustitiam, quia vix | |
| 717 invenitur aliquis qui velit in omnibus iniuste agere, sed | |
| 718 requiritur quod homo habeat voluntatem perpetuo et in omnibus | |
| 719 iustitiam conservandi.</p> | |
| 720 <p title="II-II q. 58 a. 1 ad 4"><a name="41427"><span class= | |
| 721 "ref">[41427] IIª-IIae q. 58 a. 1 ad 4</span></a> Ad quartum | |
| 722 dicendum quod quia perpetuum non accipitur secundum durationem | |
| 723 perpetuam actus voluntatis, non superflue additur constans, ut | |
| 724 sicut per hoc quod dicitur perpetua voluntas designatur quod | |
| 725 aliquis gerat in proposito perpetuo iustitiam conservandi, ita | |
| 726 etiam per hoc quod dicitur constans designatur quod in hoc | |
| 727 proposito firmiter perseveret.</p> | |
| 728 <p title="II-II q. 58 a. 1 ad 5"><a name="41428"><span class= | |
| 729 "ref">[41428] IIª-IIae q. 58 a. 1 ad 5</span></a> Ad quintum | |
| 730 dicendum quod iudex reddit quod suum est per modum imperantis et | |
| 731 dirigentis, quia iudex est iustum animatum, et princeps est custos | |
| 732 iusti, ut dicitur in V Ethic. Sed subditi reddunt quod suum est | |
| 733 unicuique per modum executionis.</p> | |
| 734 <p title="II-II q. 58 a. 1 ad 6"><a name="41429"><span class= | |
| 735 "ref">[41429] IIª-IIae q. 58 a. 1 ad 6</span></a> Ad sextum | |
| 736 dicendum quod sicut in dilectione Dei includitur dilectio proximi, | |
| 737 ut supra dictum est; ita etiam in hoc quod homo servit Deo | |
| 738 includitur quod unicuique reddat quod debet.</p> | |
| 739 <br /> | |
| 740 <div class="E">Articulus 2</div> | |
| 741 <p title="II-II q. 58 a. 2 arg. 1"><a name="41430"><span class= | |
| 742 "ref">[41430] IIª-IIae q. 58 a. 2 arg. 1</span></a> Ad | |
| 743 secundum sic proceditur. Videtur quod iustitia non semper sit ad | |
| 744 alterum. Dicit enim apostolus, ad Rom. III, quod <i>iustitia Dei | |
| 745 est per fidem Iesu Christi</i>. Sed fides non dicitur per | |
| 746 comparationem unius hominis ad alterum. Ergo neque iustitia.</p> | |
| 747 <p title="II-II q. 58 a. 2 arg. 2"><a name="41431"><span class= | |
| 748 "ref">[41431] IIª-IIae q. 58 a. 2 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 749 secundum Augustinum, in libro de moribus Eccles., ad iustitiam | |
| 750 pertinet, ob hoc quod servit Deo, <i>bene imperare ceteris, quae | |
| 751 homini sunt subiecta</i>. Sed appetitus sensitivus est homini | |
| 752 subiectus, ut patet Gen. IV, ubi dicitur, subter te erit appetitus | |
| 753 eius, scilicet peccati, et tu dominaberis illius. Ergo ad iustitiam | |
| 754 pertinet dominari proprio appetitui. Et sic erit iustitia ad | |
| 755 seipsum.</p> | |
| 756 <p title="II-II q. 58 a. 2 arg. 3"><a name="41432"><span class= | |
| 757 "ref">[41432] IIª-IIae q. 58 a. 2 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 758 iustitia Dei est aeterna. Sed nihil aliud fuit Deo coaeternum. Ergo | |
| 759 de ratione iustitiae non est quod sit ad alterum.</p> | |
| 760 <p title="II-II q. 58 a. 2 arg. 4"><a name="41433"><span class= | |
| 761 "ref">[41433] IIª-IIae q. 58 a. 2 arg. 4</span></a> Praeterea, | |
| 762 sicut operationes quae sunt ad alterum indigent rectificari, ita | |
| 763 etiam operationes quae sunt ad seipsum. Sed per iustitiam | |
| 764 rectificantur operationes, secundum illud Prov. XI, <i>iustitia | |
| 765 simplicis dirigit viam eius</i>. Ergo iustitia non solum est circa | |
| 766 ea quae sunt ad alterum, sed etiam circa ea quae sunt ad | |
| 767 seipsum.</p> | |
| 768 <p title="II-II q. 58 a. 2 s. c."><a name="41434"><span class= | |
| 769 "ref">[41434] IIª-IIae q. 58 a. 2 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 770 est quod Tullius dicit, in I de Offic., quod <i>iustitiae ea ratio | |
| 771 est qua societas hominum inter ipsos, et vitae communitas | |
| 772 continetur</i>. Sed hoc importat respectum ad alterum. Ergo | |
| 773 iustitia est solum circa ea quae sunt ad alterum.</p> | |
| 774 <p title="II-II q. 58 a. 2 co."><a name="41435"><span class= | |
| 775 "ref">[41435] IIª-IIae q. 58 a. 2 co.</span></a> Respondeo | |
| 776 dicendum quod, sicut supra dictum est, cum nomen iustitiae | |
| 777 aequalitatem importet, ex sua ratione iustitia habet quod sit ad | |
| 778 alterum, nihil enim est sibi aequale, sed alteri. Et quia ad | |
| 779 iustitiam pertinet actus humanos rectificare, ut dictum est, | |
| 780 necesse est quod alietas ista quam requirit iustitia, sit | |
| 781 diversorum agere potentium. Actiones autem sunt suppositorum et | |
| 782 totorum, non autem, proprie loquendo, partium et formarum, seu | |
| 783 potentiarum, non enim proprie dicitur quod manus percutiat, sed | |
| 784 homo per manum; neque proprie dicitur quod calor calefaciat, sed | |
| 785 ignis per calorem. Secundum tamen similitudinem quandam haec | |
| 786 dicuntur. Iustitia ergo proprie dicta requirit diversitatem | |
| 787 suppositorum, et ideo non est nisi unius hominis ad alium. Sed | |
| 788 secundum similitudinem accipiuntur in uno et eodem homine diversa | |
| 789 principia actionum quasi diversa agentia, sicut ratio et | |
| 790 irascibilis et concupiscibilis. Et ideo metaphorice in uno et eodem | |
| 791 homine dicitur esse iustitia, secundum quod ratio imperat | |
| 792 irascibili et concupiscibili, et secundum quod hae obediunt | |
| 793 rationi, et universaliter secundum quod unicuique parti hominis | |
| 794 attribuitur quod ei convenit. Unde philosophus, in V Ethic., hanc | |
| 795 iustitiam appellat secundum metaphoram dictam.</p> | |
| 796 <p title="II-II q. 58 a. 2 ad 1"><a name="41436"><span class= | |
| 797 "ref">[41436] IIª-IIae q. 58 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 798 ergo dicendum quod iustitia quae fit per fidem in nobis, est per | |
| 799 quam iustificatur impius, quae quidem in ipsa debita ordinatione | |
| 800 partium animae consistit, sicut supra dictum est, cum de | |
| 801 iustificatione impii ageretur. Hoc autem pertinet ad iustitiam | |
| 802 metaphorice dictam, quae potest inveniri etiam in aliquo solitariam | |
| 803 vitam agente.</p> | |
| 804 <p title="II-II q. 58 a. 2 ad 2"><a name="41437"><span class= | |
| 805 "ref">[41437] IIª-IIae q. 58 a. 2 ad 2</span></a> Et per hoc | |
| 806 patet responsio ad secundum.</p> | |
| 807 <p title="II-II q. 58 a. 2 ad 3"><a name="41438"><span class= | |
| 808 "ref">[41438] IIª-IIae q. 58 a. 2 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 809 dicendum quod iustitia Dei est ab aeterno secundum voluntatem et | |
| 810 propositum aeternum, et in hoc praecipue iustitia consistit. | |
| 811 Quamvis secundum effectum non sit ab aeterno, quia nihil est Deo | |
| 812 coaeternum.</p> | |
| 813 <p title="II-II q. 58 a. 2 ad 4"><a name="41439"><span class= | |
| 814 "ref">[41439] IIª-IIae q. 58 a. 2 ad 4</span></a> Ad quartum | |
| 815 dicendum quod actiones quae sunt hominis ad seipsum sufficienter | |
| 816 rectificantur rectificatis passionibus per alias virtutes morales. | |
| 817 Sed actiones quae sunt ad alterum indigent speciali rectificatione, | |
| 818 non solum per comparationem ad agentem, sed etiam per comparationem | |
| 819 ad eum ad quem sunt. Et ideo circa eas est specialis virtus, quae | |
| 820 est iustitia.</p> | |
| 821 <br /> | |
| 822 <div class="E">Articulus 3</div> | |
| 823 <p title="II-II q. 58 a. 3 arg. 1"><a name="41440"><span class= | |
| 824 "ref">[41440] IIª-IIae q. 58 a. 3 arg. 1</span></a> Ad tertium | |
| 825 sic proceditur. Videtur quod iustitia non sit virtus. Dicitur enim | |
| 826 Luc. XVII, <i>cum feceritis omnia quae praecepta sunt vobis, | |
| 827 dicite, servi inutiles sumus, quod debuimus facere fecimus</i>. Sed | |
| 828 non est inutile facere opus virtutis, dicit enim Ambrosius, in II | |
| 829 de Offic., <i>utilitatem non pecuniarii lucri aestimationem | |
| 830 dicimus, sed acquisitionem pietatis</i>. Ergo facere quod quis | |
| 831 debet facere non est opus virtutis. Est autem opus iustitiae. Ergo | |
| 832 iustitia non est virtus.</p> | |
| 833 <p title="II-II q. 58 a. 3 arg. 2"><a name="41441"><span class= | |
| 834 "ref">[41441] IIª-IIae q. 58 a. 3 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 835 quod fit ex necessitate non est meritorium. Sed reddere alicui quod | |
| 836 suum est, quod pertinet ad iustitiam, est necessitatis. Ergo non | |
| 837 est meritorium. Actibus autem virtutum meremur. Ergo iustitia non | |
| 838 est virtus.</p> | |
| 839 <p title="II-II q. 58 a. 3 arg. 3"><a name="41442"><span class= | |
| 840 "ref">[41442] IIª-IIae q. 58 a. 3 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 841 omnis virtus moralis est circa agibilia. Ea autem quae exterius | |
| 842 constituuntur non sunt agibilia, sed factibilia, ut patet per | |
| 843 philosophum, in IX Metaphys. Cum igitur ad iustitiam pertineat | |
| 844 exterius facere aliquod opus secundum se iustum, videtur quod | |
| 845 iustitia non sit virtus moralis.</p> | |
| 846 <p title="II-II q. 58 a. 3 s. c."><a name="41443"><span class= | |
| 847 "ref">[41443] IIª-IIae q. 58 a. 3 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 848 est quod Gregorius dicit, in II Moral., quod in quatuor virtutibus, | |
| 849 scilicet temperantia, prudentia, fortitudine et iustitia, tota boni | |
| 850 operis structura consurgit.</p> | |
| 851 <p title="II-II q. 58 a. 3 co."><a name="41444"><span class= | |
| 852 "ref">[41444] IIª-IIae q. 58 a. 3 co.</span></a> Respondeo | |
| 853 dicendum quod virtus humana est <i>quae bonum reddit actum humanum, | |
| 854 et ipsum hominem bonum facit</i>. Quod quidem convenit iustitiae. | |
| 855 Actus enim hominis bonus redditur ex hoc quod attingit regulam | |
| 856 rationis, secundum quam humani actus rectificantur. Unde cum | |
| 857 iustitia operationes humanas rectificet, manifestum est quod opus | |
| 858 hominis bonum reddit. Et ut Tullius dicit, in I de Offic., <i>ex | |
| 859 iustitia praecipue viri boni nominantur</i>. Unde, sicut ibidem | |
| 860 dicit, in ea virtutis splendor est maximus.</p> | |
| 861 <p title="II-II q. 58 a. 3 ad 1"><a name="41445"><span class= | |
| 862 "ref">[41445] IIª-IIae q. 58 a. 3 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 863 ergo dicendum quod cum aliquis facit quod debet, non affert | |
| 864 utilitatem lucri ei cui facit quod debet, sed solum abstinet a | |
| 865 damno eius. Sibi tamen facit utilitatem, inquantum spontanea et | |
| 866 prompta voluntate facit illud quod debet, quod est virtuose agere. | |
| 867 Unde dicitur Sap. VIII quod <i>sapientia Dei sobrietatem et | |
| 868 iustitiam docet, prudentiam et virtutem</i>; quibus in vita nihil | |
| 869 est utilius hominibus, scilicet virtuosis.</p> | |
| 870 <p title="II-II q. 58 a. 3 ad 2"><a name="41446"><span class= | |
| 871 "ref">[41446] IIª-IIae q. 58 a. 3 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 872 dicendum quod duplex est necessitas. Una coactionis, et haec, quia | |
| 873 repugnat voluntati, tollit rationem meriti. Alia autem est | |
| 874 necessitas ex obligatione praecepti, sive ex necessitate finis, | |
| 875 quando scilicet aliquis non potest consequi finem virtutis nisi hoc | |
| 876 faciat. Et talis necessitas non excludit rationem meriti, inquantum | |
| 877 aliquis hoc quod sic est necessarium voluntarie agit. Excludit | |
| 878 tamen gloriam supererogationis, secundum illud I ad Cor. IX, <i>si | |
| 879 evangelizavero, non est mihi gloria, necessitas enim mihi | |
| 880 incumbit</i>.</p> | |
| 881 <p title="II-II q. 58 a. 3 ad 3"><a name="41447"><span class= | |
| 882 "ref">[41447] IIª-IIae q. 58 a. 3 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 883 dicendum quod iustitia non consistit circa exteriores res quantum | |
| 884 ad facere, quod pertinet ad artem, sed quantum ad hoc quod utitur | |
| 885 eis ad alterum.</p> | |
| 886 <br /> | |
| 887 <div class="E">Articulus 4</div> | |
| 888 <p title="II-II q. 58 a. 4 arg. 1"><a name="41448"><span class= | |
| 889 "ref">[41448] IIª-IIae q. 58 a. 4 arg. 1</span></a> Ad quartum | |
| 890 sic proceditur. Videtur quod iustitia non sit in voluntate sicut in | |
| 891 subiecto. Iustitia enim quandoque veritas dicitur. Sed veritas non | |
| 892 est voluntatis, sed intellectus. Ergo iustitia non est in voluntate | |
| 893 sicut in subiecto.</p> | |
| 894 <p title="II-II q. 58 a. 4 arg. 2"><a name="41449"><span class= | |
| 895 "ref">[41449] IIª-IIae q. 58 a. 4 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 896 iustitia est circa ea quae sunt ad alterum. Sed ordinare aliquid ad | |
| 897 alterum est rationis. Iustitia ergo non est in voluntate sicut in | |
| 898 subiecto, sed magis in ratione.</p> | |
| 899 <p title="II-II q. 58 a. 4 arg. 3"><a name="41450"><span class= | |
| 900 "ref">[41450] IIª-IIae q. 58 a. 4 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 901 iustitia non est virtus intellectualis, cum non ordinetur ad | |
| 902 cognitionem. Unde relinquitur quod sit virtus moralis. Sed | |
| 903 subiectum virtutis moralis est rationale per participationem, quod | |
| 904 est irascibilis et concupiscibilis, ut patet per philosophum, in I | |
| 905 Ethic. Ergo iustitia non est in voluntate sicut in subiecto, sed | |
| 906 magis in irascibili et concupiscibili.</p> | |
| 907 <p title="II-II q. 58 a. 4 s. c."><a name="41451"><span class= | |
| 908 "ref">[41451] IIª-IIae q. 58 a. 4 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 909 est quod Anselmus dicit, quod <i>iustitia est rectitudo voluntatis | |
| 910 propter se servata</i>.</p> | |
| 911 <p title="II-II q. 58 a. 4 co."><a name="41452"><span class= | |
| 912 "ref">[41452] IIª-IIae q. 58 a. 4 co.</span></a> Respondeo | |
| 913 dicendum quod illa potentia est subiectum virtutis ad cuius | |
| 914 potentiae actum rectificandum virtus ordinatur. Iustitia autem non | |
| 915 ordinatur ad dirigendum aliquem actum cognoscitivum, non enim | |
| 916 dicimur iusti ex hoc quod recte aliquid cognoscimus. Et ideo | |
| 917 subiectum iustitiae non est intellectus vel ratio, quae est | |
| 918 potentia cognoscitiva. Sed quia iusti dicimur in hoc quod aliquid | |
| 919 recte agimus; proximum autem principium actus est vis appetitiva; | |
| 920 necesse est quod iustitia sit in aliqua vi appetitiva sicut in | |
| 921 subiecto. Est autem duplex appetitus, scilicet voluntas, quae est | |
| 922 in ratione; et appetitus sensitivus consequens apprehensionem | |
| 923 sensus, qui dividitur per irascibilem et concupiscibilem, ut in | |
| 924 primo habitum est. Reddere autem unicuique quod suum est non potest | |
| 925 procedere ex appetitu sensitivo, quia apprehensio sensitiva non se | |
| 926 extendit ad hoc quod considerare possit proportionem unius ad | |
| 927 alterum, sed hoc est proprium rationis. Unde iustitia non potest | |
| 928 esse sicut in subiecto in irascibili vel concupiscibili, sed solum | |
| 929 in voluntate. Et ideo philosophus definit iustitiam per actum | |
| 930 voluntatis, ut ex supradictis patet.</p> | |
| 931 <p title="II-II q. 58 a. 4 ad 1"><a name="41453"><span class= | |
| 932 "ref">[41453] IIª-IIae q. 58 a. 4 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 933 ergo dicendum quod quia voluntas est appetitus rationalis, ideo | |
| 934 rectitudo rationis, quae veritas dicitur, voluntati impressa, | |
| 935 propter propinquitatem ad rationem, nomen retinet veritatis. Et | |
| 936 inde est quod quandoque iustitia veritas vocatur.</p> | |
| 937 <p title="II-II q. 58 a. 4 ad 2"><a name="41454"><span class= | |
| 938 "ref">[41454] IIª-IIae q. 58 a. 4 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 939 dicendum quod voluntas fertur in suum obiectum consequenter ad | |
| 940 apprehensionem rationis. Et ideo, quia ratio ordinat in alterum, | |
| 941 voluntas potest velle aliquid in ordine ad alterum, quod pertinet | |
| 942 ad iustitiam.</p> | |
| 943 <p title="II-II q. 58 a. 4 ad 3"><a name="41455"><span class= | |
| 944 "ref">[41455] IIª-IIae q. 58 a. 4 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 945 dicendum quod rationale per participationem non solum est | |
| 946 irascibilis et concupiscibilis, sed omnino appetitivum, ut dicitur | |
| 947 in I Ethic., quia omnis appetitus obedit rationi. Sub appetitivo | |
| 948 autem comprehenditur voluntas. Et ideo voluntas potest esse | |
| 949 subiectum virtutis moralis.</p> | |
| 950 <br /> | |
| 951 <div class="E">Articulus 5</div> | |
| 952 <p title="II-II q. 58 a. 5 arg. 1"><a name="41456"><span class= | |
| 953 "ref">[41456] IIª-IIae q. 58 a. 5 arg. 1</span></a> Ad quintum | |
| 954 sic proceditur. Videtur quod iustitia non sit virtus generalis. | |
| 955 Iustitia enim condividitur aliis virtutibus, ut patet Sap. VIII, | |
| 956 <i>sobrietatem et iustitiam docet, prudentiam et virtutem</i>. Sed | |
| 957 generale non condividitur seu connumeratur speciebus sub illo | |
| 958 generali contentis. Ergo iustitia non est virtus generalis.</p> | |
| 959 <p title="II-II q. 58 a. 5 arg. 2"><a name="41457"><span class= | |
| 960 "ref">[41457] IIª-IIae q. 58 a. 5 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 961 sicut iustitia ponitur virtus cardinalis, ita etiam temperantia et | |
| 962 fortitudo. Sed temperantia vel fortitudo non ponitur virtus | |
| 963 generalis. Ergo neque iustitia debet aliquo modo poni virtus | |
| 964 generalis.</p> | |
| 965 <p title="II-II q. 58 a. 5 arg. 3"><a name="41458"><span class= | |
| 966 "ref">[41458] IIª-IIae q. 58 a. 5 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 967 iustitia est semper ad alterum, ut supra dictum est. Sed peccatum | |
| 968 quod est in proximum non est peccatum generale, sed dividitur | |
| 969 contra peccatum quo peccat homo contra seipsum. Ergo etiam neque | |
| 970 iustitia est virtus generalis.</p> | |
| 971 <p title="II-II q. 58 a. 5 s. c."><a name="41459"><span class= | |
| 972 "ref">[41459] IIª-IIae q. 58 a. 5 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 973 est quod philosophus dicit, in V Ethic., quod iustitia est omnis | |
| 974 virtus.</p> | |
| 975 <p title="II-II q. 58 a. 5 co."><a name="41460"><span class= | |
| 976 "ref">[41460] IIª-IIae q. 58 a. 5 co.</span></a> Respondeo | |
| 977 dicendum quod iustitia, sicut dictum est, ordinat hominem in | |
| 978 comparatione ad alium. Quod quidem potest esse dupliciter. Uno | |
| 979 modo, ad alium singulariter consideratum. Alio modo, ad alium in | |
| 980 communi, secundum scilicet quod ille qui servit alicui communitati | |
| 981 servit omnibus hominibus qui sub communitate illa continentur. Ad | |
| 982 utrumque igitur se potest habere iustitia secundum propriam | |
| 983 rationem. Manifestum est autem quod omnes qui sub communitate | |
| 984 aliqua continentur comparantur ad communitatem sicut partes ad | |
| 985 totum. Pars autem id quod est totius est, unde et quodlibet bonum | |
| 986 partis est ordinabile in bonum totius. Secundum hoc igitur bonum | |
| 987 cuiuslibet virtutis, sive ordinantis aliquem hominem ad seipsum | |
| 988 sive ordinantis ipsum ad aliquas alias personas singulares, est | |
| 989 referibile ad bonum commune, ad quod ordinat iustitia. Et secundum | |
| 990 hoc actus omnium virtutum possunt ad iustitiam pertinere, secundum | |
| 991 quod ordinat hominem ad bonum commune. Et quantum ad hoc iustitia | |
| 992 dicitur virtus generalis. Et quia ad legem pertinet ordinare in | |
| 993 bonum commune, ut supra habitum est, inde est quod talis iustitia, | |
| 994 praedicto modo generalis, dicitur iustitia legalis, quia scilicet | |
| 995 per eam homo concordat legi ordinanti actus omnium virtutum in | |
| 996 bonum commune.</p> | |
| 997 <p title="II-II q. 58 a. 5 ad 1"><a name="41461"><span class= | |
| 998 "ref">[41461] IIª-IIae q. 58 a. 5 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 999 ergo dicendum quod iustitia condividitur seu connumeratur aliis | |
| 1000 virtutibus non inquantum est generalis, sed inquantum est specialis | |
| 1001 virtus, ut infra dicetur.</p> | |
| 1002 <p title="II-II q. 58 a. 5 ad 2"><a name="41462"><span class= | |
| 1003 "ref">[41462] IIª-IIae q. 58 a. 5 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 1004 dicendum quod temperantia et fortitudo sunt in appetitu sensitivo, | |
| 1005 idest in concupiscibili et irascibili. Huiusmodi autem vires sunt | |
| 1006 appetitivae quorundam bonorum particularium, sicut et sensus est | |
| 1007 particularium cognoscitivus. Sed iustitia est sicut in subiecto in | |
| 1008 appetitu intellectivo, qui potest esse universalis boni, cuius | |
| 1009 intellectus est apprehensivus. Et ideo iustitia magis potest esse | |
| 1010 virtus generalis quam temperantia vel fortitudo.</p> | |
| 1011 <p title="II-II q. 58 a. 5 ad 3"><a name="41463"><span class= | |
| 1012 "ref">[41463] IIª-IIae q. 58 a. 5 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 1013 dicendum quod illa quae sunt ad seipsum sunt ordinabilia ad | |
| 1014 alterum, praecipue quantum ad bonum commune. Unde et iustitia | |
| 1015 legalis, secundum quod ordinat ad bonum commune, potest dici virtus | |
| 1016 generalis; et eadem ratione iniustitia potest dici peccatum | |
| 1017 commune, unde dicitur I Ioan. III quod omne peccatum est | |
| 1018 iniquitas.</p> | |
| 1019 <br /> | |
| 1020 <div class="E">Articulus 6</div> | |
| 1021 <p title="II-II q. 58 a. 6 arg. 1"><a name="41464"><span class= | |
| 1022 "ref">[41464] IIª-IIae q. 58 a. 6 arg. 1</span></a> Ad sextum | |
| 1023 sic proceditur. Videtur quod iustitia, secundum quod est generalis, | |
| 1024 sit idem per essentiam cum omni virtute. Dicit enim philosophus, in | |
| 1025 V Ethic., quod virtus et iustitia legalis <i>est eadem omni | |
| 1026 virtuti, esse autem non est idem</i>. Sed illa quae differunt solum | |
| 1027 secundum esse, vel secundum rationem, non differunt secundum | |
| 1028 essentiam. Ergo iustitia est idem per essentiam cum omni | |
| 1029 virtute.</p> | |
| 1030 <p title="II-II q. 58 a. 6 arg. 2"><a name="41465"><span class= | |
| 1031 "ref">[41465] IIª-IIae q. 58 a. 6 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 1032 omnis virtus quae non est idem per essentiam cum omni virtute, est | |
| 1033 pars virtutis. Sed iustitia praedicta, ut ibidem philosophus dicit, | |
| 1034 non est pars virtutis, sed tota virtus. Ergo praedicta iustitia est | |
| 1035 idem essentialiter cum omni virtute.</p> | |
| 1036 <p title="II-II q. 58 a. 6 arg. 3"><a name="41466"><span class= | |
| 1037 "ref">[41466] IIª-IIae q. 58 a. 6 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 1038 per hoc quod aliqua virtus ordinat actum suum ad altiorem finem, | |
| 1039 non diversificatur secundum essentiam habitus, sicut idem est | |
| 1040 essentialiter habitus temperantiae, etiam si actus eius ordinetur | |
| 1041 ad bonum divinum. Sed ad iustitiam legalem pertinet quod actus | |
| 1042 omnium virtutum ordinentur ad altiorem finem, idest ad bonum | |
| 1043 commune multitudinis, quod praeeminet bono unius singularis | |
| 1044 personae. Ergo videtur quod iustitia legalis essentialiter sit | |
| 1045 omnis virtus.</p> | |
| 1046 <p title="II-II q. 58 a. 6 arg. 4"><a name="41467"><span class= | |
| 1047 "ref">[41467] IIª-IIae q. 58 a. 6 arg. 4</span></a> Praeterea, | |
| 1048 omne bonum partis ordinabile est ad bonum totius, unde si non | |
| 1049 ordinetur in illud, videtur esse vanum et frustra. Sed illud quod | |
| 1050 est secundum virtutem non potest esse huiusmodi. Ergo videtur quod | |
| 1051 nullus actus possit esse alicuius virtutis qui non pertineat ad | |
| 1052 iustitiam generalem, quae ordinat in bonum commune. Et sic videtur | |
| 1053 quod iustitia generalis sit idem in essentia cum omni virtute.</p> | |
| 1054 <p title="II-II q. 58 a. 6 s. c."><a name="41468"><span class= | |
| 1055 "ref">[41468] IIª-IIae q. 58 a. 6 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 1056 est quod philosophus dicit, in V Ethic., quod <i>multi in propriis | |
| 1057 quidem possunt virtute uti, in his autem quae ad alterum non | |
| 1058 possunt</i>. Et in III Polit. dicit quod <i>non est simpliciter | |
| 1059 eadem virtus boni viri et boni civis</i>. Sed virtus boni civis est | |
| 1060 iustitia generalis, per quam aliquis ordinatur ad bonum commune. | |
| 1061 Ergo non est eadem iustitia generalis cum virtute communi, sed una | |
| 1062 potest sine alia haberi.</p> | |
| 1063 <p title="II-II q. 58 a. 6 co."><a name="41469"><span class= | |
| 1064 "ref">[41469] IIª-IIae q. 58 a. 6 co.</span></a> Respondeo | |
| 1065 dicendum quod generale dicitur aliquid dupliciter. Uno modo, per | |
| 1066 praedicationem, sicut animal est generale ad hominem et equum et ad | |
| 1067 alia huiusmodi. Et hoc modo generale oportet quod sit idem | |
| 1068 essentialiter cum his ad quae est generale, quia genus pertinet ad | |
| 1069 essentiam speciei et cadit in definitione eius. Alio modo dicitur | |
| 1070 aliquid generale secundum virtutem, sicut causa universalis est | |
| 1071 generalis ad omnes effectus, ut sol ad omnia corpora, quae | |
| 1072 illuminantur vel immutantur per virtutem ipsius. Et hoc modo | |
| 1073 generale non oportet quod sit idem in essentia cum his ad quae est | |
| 1074 generale, quia non est eadem essentia causae et effectus. Hoc autem | |
| 1075 modo, secundum praedicta, iustitia legalis dicitur esse virtus | |
| 1076 generalis, inquantum scilicet ordinat actus aliarum virtutum ad | |
| 1077 suum finem, quod est movere per imperium omnes alias virtutes. | |
| 1078 Sicut enim caritas potest dici virtus generalis inquantum ordinat | |
| 1079 actus omnium virtutum ad bonum divinum, ita etiam iustitia legalis | |
| 1080 inquantum ordinat actus omnium virtutum ad bonum commune. Sicut | |
| 1081 ergo caritas, quae respicit bonum divinum ut proprium obiectum, est | |
| 1082 quaedam specialis virtus secundum suam essentiam; ita etiam | |
| 1083 iustitia legalis est specialis virtus secundum suam essentiam, | |
| 1084 secundum quod respicit commune bonum ut proprium obiectum. Et sic | |
| 1085 est in principe principaliter, et quasi architectonice; in subditis | |
| 1086 autem secundario et quasi ministrative. Potest tamen quaelibet | |
| 1087 virtus, secundum quod a praedicta virtute, speciali quidem in | |
| 1088 essentia, generali autem secundum virtutem, ordinatur ad bonum | |
| 1089 commune, dici iustitia legalis. Et hoc modo loquendi iustitia | |
| 1090 legalis est idem in essentia cum omni virtute, differt autem | |
| 1091 ratione. Et hoc modo loquitur philosophus.</p> | |
| 1092 <p title="II-II q. 58 a. 6 ad 1"><a name="41470"><span class= | |
| 1093 "ref">[41470] IIª-IIae q. 58 a. 6 ad 1</span></a> Unde patet | |
| 1094 responsio ad primum et secundum.</p> | |
| 1095 <p title="II-II q. 58 a. 6 ad 3"><a name="41471"><span class= | |
| 1096 "ref">[41471] IIª-IIae q. 58 a. 6 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 1097 dicendum quod etiam illa ratio secundum hunc modum procedit de | |
| 1098 iustitia legali, secundum quod virtus imperata a iustitia legali | |
| 1099 iustitia legalis dicitur.</p> | |
| 1100 <p title="II-II q. 58 a. 6 ad 4"><a name="41472"><span class= | |
| 1101 "ref">[41472] IIª-IIae q. 58 a. 6 ad 4</span></a> Ad quartum | |
| 1102 dicendum quod quaelibet virtus secundum propriam rationem ordinat | |
| 1103 actum suum ad proprium finem illius virtutis. Quod autem ordinetur | |
| 1104 ad ulteriorem finem, sive semper sive aliquando, hoc non habet ex | |
| 1105 propria ratione, sed oportet esse aliam superiorem virtutem a qua | |
| 1106 in illum finem ordinetur. Et sic oportet esse unam virtutem | |
| 1107 superiorem quae ordinet omnes virtutes in bonum commune, quae est | |
| 1108 iustitia legalis, et est alia per essentiam ab omni virtute.</p> | |
| 1109 <br /> | |
| 1110 <div class="E">Articulus 7</div> | |
| 1111 <p title="II-II q. 58 a. 7 arg. 1"><a name="41473"><span class= | |
| 1112 "ref">[41473] IIª-IIae q. 58 a. 7 arg. 1</span></a> Ad | |
| 1113 septimum sic proceditur. Videtur quod non sit aliqua iustitia | |
| 1114 particularis praeter iustitiam generalem. In virtutibus enim nihil | |
| 1115 est superfluum, sicut nec in natura. Sed iustitia generalis | |
| 1116 sufficienter ordinat hominem circa omnia quae ad alterum sunt. Ergo | |
| 1117 non est necessaria aliqua iustitia particularis.</p> | |
| 1118 <p title="II-II q. 58 a. 7 arg. 2"><a name="41474"><span class= | |
| 1119 "ref">[41474] IIª-IIae q. 58 a. 7 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 1120 unum et multa non diversificant speciem virtutis. Sed iustitia | |
| 1121 legalis ordinat hominem ad alium secundum ea quae ad multitudinem | |
| 1122 pertinent, ut ex praedictis patet. Ergo non est alia species | |
| 1123 iustitiae quae ordinet hominem ad alterum in his quae pertinent ad | |
| 1124 unam singularem personam.</p> | |
| 1125 <p title="II-II q. 58 a. 7 arg. 3"><a name="41475"><span class= | |
| 1126 "ref">[41475] IIª-IIae q. 58 a. 7 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 1127 inter unam singularem personam et multitudinem civitatis media est | |
| 1128 multitudo domestica. Si ergo est iustitia alia particularis per | |
| 1129 comparationem ad unam personam praeter iustitiam generalem, pari | |
| 1130 ratione debet esse alia iustitia oeconomica, quae ordinet hominem | |
| 1131 ad bonum commune unius familiae. Quod quidem non dicitur. Ergo nec | |
| 1132 aliqua particularis iustitia est praeter iustitiam legalem.</p> | |
| 1133 <p title="II-II q. 58 a. 7 s. c."><a name="41476"><span class= | |
| 1134 "ref">[41476] IIª-IIae q. 58 a. 7 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 1135 est quod Chrysostomus dicit, super illud Matth. V, <i>beati qui | |
| 1136 esuriunt et sitiunt iustitiam, iustitiam autem dicit vel | |
| 1137 universalem virtutem, vel particularem avaritiae | |
| 1138 contrariam</i>.</p> | |
| 1139 <p title="II-II q. 58 a. 7 co."><a name="41477"><span class= | |
| 1140 "ref">[41477] IIª-IIae q. 58 a. 7 co.</span></a> Respondeo | |
| 1141 dicendum quod, sicut dictum est, iustitia legalis non est | |
| 1142 essentialiter omnis virtus, sed oportet praeter iustitiam legalem, | |
| 1143 quae ordinat hominem immediate ad bonum commune, esse alias | |
| 1144 virtutes quae immediate ordinant hominem circa particularia bona. | |
| 1145 Quae quidem possunt esse vel ad seipsum, vel ad alteram singularem | |
| 1146 personam. Sicut ergo praeter iustitiam legalem oportet esse aliquas | |
| 1147 virtutes particulares quae ordinant hominem in seipso, puta | |
| 1148 temperantiam et fortitudinem; ita etiam praeter iustitiam legalem | |
| 1149 oportet esse particularem quandam iustitiam, quae ordinet hominem | |
| 1150 circa ea quae sunt ad alteram singularem personam.</p> | |
| 1151 <p title="II-II q. 58 a. 7 ad 1"><a name="41478"><span class= | |
| 1152 "ref">[41478] IIª-IIae q. 58 a. 7 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 1153 ergo dicendum quod iustitia legalis sufficienter quidem ordinat | |
| 1154 hominem in his quae sunt ad alterum, quantum ad commune quidem | |
| 1155 bonum, immediate; quantum autem ad bonum unius singularis personae, | |
| 1156 mediate. Et ideo oportet esse aliquam particularem iustitiam, quae | |
| 1157 immediate ordinet hominem ad bonum alterius singularis | |
| 1158 personae.</p> | |
| 1159 <p title="II-II q. 58 a. 7 ad 2"><a name="41479"><span class= | |
| 1160 "ref">[41479] IIª-IIae q. 58 a. 7 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 1161 dicendum quod bonum commune civitatis et bonum singulare unius | |
| 1162 personae non differunt solum secundum multum et paucum, sed | |
| 1163 secundum formalem differentiam, alia enim est ratio boni communis | |
| 1164 et boni singularis, sicut et alia est ratio totius et partis. Et | |
| 1165 ideo philosophus, in I Polit., dicit quod <i>non bene dicunt qui | |
| 1166 dicunt civitatem et domum et alia huiusmodi differre solum | |
| 1167 multitudine et paucitate, et non specie</i>.</p> | |
| 1168 <p title="II-II q. 58 a. 7 ad 3"><a name="41480"><span class= | |
| 1169 "ref">[41480] IIª-IIae q. 58 a. 7 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 1170 dicendum quod domestica multitudo, secundum philosophum, in I | |
| 1171 Polit., distinguitur secundum tres coniugationes, scilicet uxoris | |
| 1172 et viri, patris et filii, domini et servi, quarum personarum una | |
| 1173 est quasi aliquid alterius. Et ideo ad huiusmodi personam non est | |
| 1174 simpliciter iustitia, sed quaedam iustitiae species, scilicet | |
| 1175 oeconomica, ut dicitur in V Ethic.</p> | |
| 1176 <br /> | |
| 1177 <div class="E">Articulus 8</div> | |
| 1178 <p title="II-II q. 58 a. 8 arg. 1"><a name="41481"><span class= | |
| 1179 "ref">[41481] IIª-IIae q. 58 a. 8 arg. 1</span></a> Ad octavum | |
| 1180 sic proceditur. Videtur quod iustitia particularis non habeat | |
| 1181 materiam specialem. Quia super illud Gen. II, <i>fluvius quartus | |
| 1182 ipse est Euphrates</i>, dicit Glossa, <i>Euphrates frugifer | |
| 1183 interpretatur. Nec dicitur contra quod vadat, quia iustitia ad | |
| 1184 omnes animae partes pertinet</i>. Hoc autem non esset si haberet | |
| 1185 materiam specialem, quia quaelibet materia specialis ad aliquam | |
| 1186 specialem potentiam pertinet. Ergo iustitia particularis non habet | |
| 1187 materiam specialem.</p> | |
| 1188 <p title="II-II q. 58 a. 8 arg. 2"><a name="41482"><span class= | |
| 1189 "ref">[41482] IIª-IIae q. 58 a. 8 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 1190 Augustinus, in libro octogintatrium quaest., dicit quod <i>quatuor | |
| 1191 sunt animae virtutes, quibus in hac vita spiritualiter vivitur, | |
| 1192 scilicet prudentia, temperantia, fortitudo, iustitia</i>, et dicit | |
| 1193 quod quarta est iustitia, quae per omnes diffunditur. Ergo iustitia | |
| 1194 particularis, quae est una de quatuor virtutibus cardinalibus, non | |
| 1195 habet specialem materiam.</p> | |
| 1196 <p title="II-II q. 58 a. 8 arg. 3"><a name="41483"><span class= | |
| 1197 "ref">[41483] IIª-IIae q. 58 a. 8 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 1198 iustitia dirigit hominem sufficienter in his quae sunt ad alterum. | |
| 1199 Sed per omnia quae sunt huius vitae homo potest ordinari ad | |
| 1200 alterum. Ergo materia iustitiae est generalis, non specialis.</p> | |
| 1201 <p title="II-II q. 58 a. 8 s. c."><a name="41484"><span class= | |
| 1202 "ref">[41484] IIª-IIae q. 58 a. 8 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 1203 est quod philosophus, in V Ethic., ponit iustitiam particularem | |
| 1204 circa ea specialiter quae pertinent ad communicationem vitae.</p> | |
| 1205 <p title="II-II q. 58 a. 8 co."><a name="41485"><span class= | |
| 1206 "ref">[41485] IIª-IIae q. 58 a. 8 co.</span></a> Respondeo | |
| 1207 dicendum quod omnia quaecumque rectificari possunt per rationem | |
| 1208 sunt materia virtutis moralis, quae definitur per rationem rectam, | |
| 1209 ut patet per philosophum, in II Ethic. Possunt autem per rationem | |
| 1210 rectificari et interiores animae passiones, et exteriores actiones, | |
| 1211 et res exteriores quae in usum hominis veniunt, sed tamen per | |
| 1212 exteriores actiones et per exteriores res, quibus sibi invicem | |
| 1213 homines communicare possunt, attenditur ordinatio unius hominis ad | |
| 1214 alium; secundum autem interiores passiones consideratur | |
| 1215 rectificatio hominis in seipso. Et ideo, cum iustitia ordinetur ad | |
| 1216 alterum, non est circa totam materiam virtutis moralis, sed solum | |
| 1217 circa exteriores actiones et res secundum quandam rationem obiecti | |
| 1218 specialem, prout scilicet secundum eas unus homo alteri | |
| 1219 coordinatur.</p> | |
| 1220 <p title="II-II q. 58 a. 8 ad 1"><a name="41486"><span class= | |
| 1221 "ref">[41486] IIª-IIae q. 58 a. 8 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 1222 ergo dicendum quod iustitia pertinet quidem essentialiter ad unam | |
| 1223 partem animae, in qua est sicut in subiecto, scilicet ad | |
| 1224 voluntatem, quae quidem movet per suum imperium omnes alias animae | |
| 1225 partes. Et sic iustitia non directe, sed quasi per quandam | |
| 1226 redundantiam ad omnes animae partes pertinet.</p> | |
| 1227 <p title="II-II q. 58 a. 8 ad 2"><a name="41487"><span class= | |
| 1228 "ref">[41487] IIª-IIae q. 58 a. 8 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 1229 dicendum quod, sicut supra dictum est, virtutes cardinales | |
| 1230 dupliciter accipiuntur. Uno modo, secundum quod sunt speciales | |
| 1231 virtutes habentes determinatas materias. Alio modo, secundum quod | |
| 1232 significant quosdam generales modos virtutis. Et hoc modo loquitur | |
| 1233 ibi Augustinus. Dicit enim quod prudentia est cognitio rerum | |
| 1234 appetendarum et fugiendarum; temperantia est refrenatio cupiditatis | |
| 1235 ab his quae temporaliter delectant; fortitudo est firmitas animi | |
| 1236 adversus ea quae temporaliter molesta sunt; iustitia est, quae per | |
| 1237 ceteras diffunditur, dilectio Dei et proximi, quae scilicet est | |
| 1238 communis radix totius ordinis ad alterum.</p> | |
| 1239 <p title="II-II q. 58 a. 8 ad 3"><a name="41488"><span class= | |
| 1240 "ref">[41488] IIª-IIae q. 58 a. 8 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 1241 dicendum quod passiones interiores, quae sunt pars materiae | |
| 1242 moralis, secundum se non ordinantur ad alterum, quod pertinet ad | |
| 1243 specialem rationem iustitiae, sed earum effectus sunt ad alterum | |
| 1244 ordinabiles, scilicet operationes exteriores. Unde non sequitur | |
| 1245 quod materia iustitiae sit generalis.</p> | |
| 1246 <br /> | |
| 1247 <div class="E">Articulus 9</div> | |
| 1248 <p title="II-II q. 58 a. 9 arg. 1"><a name="41489"><span class= | |
| 1249 "ref">[41489] IIª-IIae q. 58 a. 9 arg. 1</span></a> Ad nonum | |
| 1250 sic proceditur. Videtur quod iustitia sit circa passiones. Dicit | |
| 1251 enim philosophus, in II Ethic., quod <i>circa voluptates et | |
| 1252 tristitias est moralis virtus</i>. Voluptas autem, idest | |
| 1253 delectatio, et tristitia sunt passiones quaedam; ut supra habitum | |
| 1254 est, cum de passionibus ageretur. Ergo iustitia, cum sit virtus | |
| 1255 moralis, erit circa passiones.</p> | |
| 1256 <p title="II-II q. 58 a. 9 arg. 2"><a name="41490"><span class= | |
| 1257 "ref">[41490] IIª-IIae q. 58 a. 9 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 1258 per iustitiam rectificantur operationes quae sunt ad alterum. Sed | |
| 1259 operationes huiusmodi rectificari non possunt nisi passiones sint | |
| 1260 rectificatae, quia ex inordinatione passionum provenit inordinatio | |
| 1261 in praedictis operationibus; propter concupiscentiam enim | |
| 1262 venereorum proceditur ad adulterium, et propter superfluum amorem | |
| 1263 pecuniae proceditur ad furtum. Ergo oportet quod iustitia sit circa | |
| 1264 passiones.</p> | |
| 1265 <p title="II-II q. 58 a. 9 arg. 3"><a name="41491"><span class= | |
| 1266 "ref">[41491] IIª-IIae q. 58 a. 9 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 1267 sicut iustitia particularis est ad alterum, ita etiam et iustitia | |
| 1268 legalis. Sed iustitia legalis est circa passiones, alioquin non se | |
| 1269 extenderet ad omnes virtutes, quarum quaedam manifeste sunt circa | |
| 1270 passiones. Ergo iustitia est circa passiones.</p> | |
| 1271 <p title="II-II q. 58 a. 9 s. c."><a name="41492"><span class= | |
| 1272 "ref">[41492] IIª-IIae q. 58 a. 9 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 1273 est quod philosophus dicit, in V Ethic., quod est circa | |
| 1274 operationes.</p> | |
| 1275 <p title="II-II q. 58 a. 9 co."><a name="41493"><span class= | |
| 1276 "ref">[41493] IIª-IIae q. 58 a. 9 co.</span></a> Respondeo | |
| 1277 dicendum quod huius quaestionis veritas ex duobus apparet. Primo | |
| 1278 quidem, ex ipso subiecto iustitiae, quod est voluntas cuius motus | |
| 1279 vel actus non sunt passiones, ut supra habitum est; sed solum motus | |
| 1280 appetitus sensitivi passiones dicuntur. Et ideo iustitia non est | |
| 1281 circa passiones, sicut temperantia et fortitudo, quae sunt | |
| 1282 irascibilis et concupiscibilis, sunt circa passiones. Alio modo, ex | |
| 1283 parte materiae. Quia iustitia est circa ea quae sunt ad alterum. | |
| 1284 Non autem per passiones interiores immediate ad alterum ordinamur. | |
| 1285 Et ideo iustitia circa passiones non est.</p> | |
| 1286 <p title="II-II q. 58 a. 9 ad 1"><a name="41494"><span class= | |
| 1287 "ref">[41494] IIª-IIae q. 58 a. 9 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 1288 ergo dicendum quod non quaelibet virtus moralis est circa | |
| 1289 voluptates et tristitias sicut circa materiam, nam fortitudo est | |
| 1290 circa timores et audacias. Sed omnis virtus moralis ordinatur ad | |
| 1291 delectationem et tristitiam sicut ad quosdam fines consequentes, | |
| 1292 quia, ut philosophus dicit, in VII Ethic., <i>delectatio et | |
| 1293 tristitia est finis principalis, ad quem respicientes unumquodque | |
| 1294 hoc quidem malum, hoc quidem bonum dicimus</i>. Et hoc modo etiam | |
| 1295 pertinent ad iustitiam, quia non est iustus qui non gaudet iustis | |
| 1296 operationibus, ut dicitur in I Ethic.</p> | |
| 1297 <p title="II-II q. 58 a. 9 ad 2"><a name="41495"><span class= | |
| 1298 "ref">[41495] IIª-IIae q. 58 a. 9 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 1299 dicendum quod operationes exteriores mediae sunt quodammodo inter | |
| 1300 res exteriores, quae sunt earum materia, et inter passiones | |
| 1301 interiores, quae sunt earum principia. Contingit autem quandoque | |
| 1302 esse defectum in uno eorum sine hoc quod sit defectus in alio, | |
| 1303 sicut si aliquis surripiat rem alterius non cupiditate habendi, sed | |
| 1304 voluntate nocendi; vel e converso si aliquis alterius rem | |
| 1305 concupiscat, quam tamen surripere non velit. Rectificatio ergo | |
| 1306 operationum secundum quod ad exteriora terminantur, pertinet ad | |
| 1307 iustitiam, sed rectificatio earum secundum quod a passionibus | |
| 1308 oriuntur, pertinet ad alias virtutes morales, quae sunt circa | |
| 1309 passiones. Unde surreptionem alienae rei iustitia impedit inquantum | |
| 1310 est contra aequalitatem in exterioribus constituendam, liberalitas | |
| 1311 vero inquantum procedit ab immoderata concupiscentia divitiarum. | |
| 1312 Sed quia operationes exteriores non habent speciem ab interioribus | |
| 1313 passionibus, sed magis a rebus exterioribus, sicut ex obiectis; | |
| 1314 ideo, per se loquendo, operationes exteriores magis sunt materia | |
| 1315 iustitiae quam aliarum virtutum moralium.</p> | |
| 1316 <p title="II-II q. 58 a. 9 ad 3"><a name="41496"><span class= | |
| 1317 "ref">[41496] IIª-IIae q. 58 a. 9 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 1318 dicendum quod bonum commune est finis singularum personarum in | |
| 1319 communitate existentium, sicut bonum totius finis est cuiuslibet | |
| 1320 partium. Bonum autem unius personae singularis non est finis | |
| 1321 alterius. Et ideo iustitia legalis, quae ordinatur ad bonum | |
| 1322 commune, magis se potest extendere ad interiores passiones, quibus | |
| 1323 homo aliqualiter disponitur in seipso, quam iustitia particularis, | |
| 1324 quae ordinatur ad bonum alterius singularis personae. Quamvis | |
| 1325 iustitia legalis principalius se extendat ad alias virtutes quantum | |
| 1326 ad exteriores operationes earum, inquantum scilicet <i>praecipit | |
| 1327 lex fortis opera facere, et quae temperati, et quae mansueti</i>, | |
| 1328 ut dicitur in V Ethic.</p> | |
| 1329 <br /> | |
| 1330 <div class="E">Articulus 10</div> | |
| 1331 <p title="II-II q. 58 a. 10 arg. 1"><a name="41497"><span class= | |
| 1332 "ref">[41497] IIª-IIae q. 58 a. 10 arg. 1</span></a> Ad | |
| 1333 decimum sic proceditur. Videtur quod medium iustitiae non sit | |
| 1334 medium rei. Ratio enim generis salvatur in omnibus speciebus. Sed | |
| 1335 virtus moralis in II Ethic. definitur esse <i>habitus electivus in | |
| 1336 medietate existens determinata ratione quoad nos</i>. Ergo et in | |
| 1337 iustitia est medium rationis, et non rei.</p> | |
| 1338 <p title="II-II q. 58 a. 10 arg. 2"><a name="41498"><span class= | |
| 1339 "ref">[41498] IIª-IIae q. 58 a. 10 arg. 2</span></a> | |
| 1340 Praeterea, in his quae simpliciter sunt bona non est accipere | |
| 1341 superfluum et diminutum, et per consequens nec medium, sicut patet | |
| 1342 de virtutibus, ut dicitur in II Ethic. Sed iustitia est circa | |
| 1343 simpliciter bona, ut dicitur in V Ethic. Ergo in iustitia non est | |
| 1344 medium rei.</p> | |
| 1345 <p title="II-II q. 58 a. 10 arg. 3"><a name="41499"><span class= | |
| 1346 "ref">[41499] IIª-IIae q. 58 a. 10 arg. 3</span></a> | |
| 1347 Praeterea, in aliis virtutibus ideo dicitur esse medium rationis et | |
| 1348 non rei, quia diversimode accipitur per comparationem ad diversas | |
| 1349 personas, quia quod uni est multum, alteri est parum, ut dicitur in | |
| 1350 II Ethic. Sed hoc etiam observatur in iustitia, non enim eadem | |
| 1351 poena punitur qui percutit principem, et qui percutit privatam | |
| 1352 personam. Ergo etiam iustitia non habet medium rei, sed medium | |
| 1353 rationis.</p> | |
| 1354 <p title="II-II q. 58 a. 10 s. c."><a name="41500"><span class= | |
| 1355 "ref">[41500] IIª-IIae q. 58 a. 10 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 1356 est quod philosophus, in V Ethic., assignat medium iustitiae | |
| 1357 secundum proportionalitatem arithmeticam, quod est medium rei.</p> | |
| 1358 <p title="II-II q. 58 a. 10 co."><a name="41501"><span class= | |
| 1359 "ref">[41501] IIª-IIae q. 58 a. 10 co.</span></a> Respondeo | |
| 1360 dicendum quod, sicut supra dictum est, aliae virtutes morales | |
| 1361 consistunt principaliter circa passiones, quarum rectificatio non | |
| 1362 attenditur nisi secundum comparationem ad ipsum hominem cuius sunt | |
| 1363 passiones, secundum scilicet quod irascitur et concupiscit prout | |
| 1364 debet secundum diversas circumstantias. Et ideo medium talium | |
| 1365 virtutum non accipitur secundum proportionem unius rei ad alteram, | |
| 1366 sed solum secundum comparationem ad ipsum virtuosum. Et propter hoc | |
| 1367 in ipsis est medium solum secundum rationem quoad nos. Sed materia | |
| 1368 iustitiae est exterior operatio secundum quod ipsa, vel res cuius | |
| 1369 est usus, debitam proportionem habet ad aliam personam. Et ideo | |
| 1370 medium iustitiae consistit in quadam proportionis aequalitate rei | |
| 1371 exterioris ad personam exteriorem. Aequale autem est realiter | |
| 1372 medium inter maius et minus, ut dicitur in X Metaphys. Unde | |
| 1373 iustitia habet medium rei.</p> | |
| 1374 <p title="II-II q. 58 a. 10 ad 1"><a name="41502"><span class= | |
| 1375 "ref">[41502] IIª-IIae q. 58 a. 10 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 1376 ergo dicendum quod hoc medium rei est etiam medium rationis. Et | |
| 1377 ideo in iustitia salvatur ratio virtutis moralis.</p> | |
| 1378 <p title="II-II q. 58 a. 10 ad 2"><a name="41503"><span class= | |
| 1379 "ref">[41503] IIª-IIae q. 58 a. 10 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 1380 dicendum quod bonum simpliciter dupliciter dicitur. Uno modo, quod | |
| 1381 est omnibus modis bonum, sicut virtutes sunt bonae. Et sic in his | |
| 1382 quae sunt bona simpliciter non est accipere medium et extrema. Alio | |
| 1383 modo dicitur aliquid simpliciter bonum quia est absolute bonum, | |
| 1384 scilicet secundum suam naturam consideratum, quamvis per abusum | |
| 1385 possit fieri malum, sicut patet de divitiis et honoribus. Et in | |
| 1386 talibus potest accipi superfluum, diminutum et medium quantum ad | |
| 1387 homines, qui possunt eis uti vel bene vel male. Ei sic circa | |
| 1388 simpliciter bona dicitur esse iustitia.</p> | |
| 1389 <p title="II-II q. 58 a. 10 ad 3"><a name="41504"><span class= | |
| 1390 "ref">[41504] IIª-IIae q. 58 a. 10 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 1391 dicendum quod iniuria illata aliam proportionem habet ad principem, | |
| 1392 et aliam ad personam privatam. Et ideo oportet aliter adaequare | |
| 1393 utramque iniuriam per vindictam. Quod pertinet ad diversitatem rei, | |
| 1394 et non solum ad diversitatem rationis.</p> | |
| 1395 <br /> | |
| 1396 <div class="E">Articulus 11</div> | |
| 1397 <p title="II-II q. 58 a. 11 arg. 1"><a name="41505"><span class= | |
| 1398 "ref">[41505] IIª-IIae q. 58 a. 11 arg. 1</span></a> Ad | |
| 1399 undecimum sic proceditur. Videtur quod actus iustitiae non sit | |
| 1400 reddere unicuique quod suum est. Augustinus enim, XIV de Trin., | |
| 1401 attribuit iustitiae subvenire miseris. Sed in subveniendo miseris | |
| 1402 non tribuimus eis quae sunt eorum, sed magis quae sunt nostra. Ergo | |
| 1403 iustitiae actus non est tribuere unicuique quod suum est.</p> | |
| 1404 <p title="II-II q. 58 a. 11 arg. 2"><a name="41506"><span class= | |
| 1405 "ref">[41506] IIª-IIae q. 58 a. 11 arg. 2</span></a> | |
| 1406 Praeterea, Tullius, in I de Offic., dicit quod beneficentia, quam | |
| 1407 benignitatem vel liberalitatem appellari licet, ad iustitiam | |
| 1408 pertinet. Sed liberalitatis est de proprio dare alicui, non de eo | |
| 1409 quod est eius. Ergo iustitiae actus non est reddere unicuique quod | |
| 1410 suum est.</p> | |
| 1411 <p title="II-II q. 58 a. 11 arg. 3"><a name="41507"><span class= | |
| 1412 "ref">[41507] IIª-IIae q. 58 a. 11 arg. 3</span></a> | |
| 1413 Praeterea, ad iustitiam pertinet non solum res dispensare debito | |
| 1414 modo, sed etiam iniuriosas actiones cohibere, puta homicidia, | |
| 1415 adulteria et alia huiusmodi. Sed reddere quod suum est videtur | |
| 1416 solum ad dispensationem rerum pertinere. Ergo non sufficienter per | |
| 1417 hoc notificatur actus iustitiae quod dicitur actus eius esse | |
| 1418 reddere unicuique quod suum est.</p> | |
| 1419 <p title="II-II q. 58 a. 11 s. c."><a name="41508"><span class= | |
| 1420 "ref">[41508] IIª-IIae q. 58 a. 11 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 1421 est quod Ambrosius dicit, in I de Offic., <i>iustitia est quae | |
| 1422 unicuique quod suum est tribuit, alienum non vindicat, utilitatem | |
| 1423 propriam negligit ut communem aequitatem custodiat</i>.</p> | |
| 1424 <p title="II-II q. 58 a. 11 co."><a name="41509"><span class= | |
| 1425 "ref">[41509] IIª-IIae q. 58 a. 11 co.</span></a> Respondeo | |
| 1426 dicendum quod, sicut dictum est, materia iustitiae est operatio | |
| 1427 exterior secundum quod ipsa, vel res qua per eam utimur, | |
| 1428 proportionatur alteri personae, ad quam per iustitiam ordinamur. | |
| 1429 Hoc autem dicitur esse suum uniuscuiusque personae quod ei secundum | |
| 1430 proportionis aequalitatem debetur. Et ideo proprius actus iustitiae | |
| 1431 nihil est aliud quam reddere unicuique quod suum est.</p> | |
| 1432 <p title="II-II q. 58 a. 11 ad 1"><a name="41510"><span class= | |
| 1433 "ref">[41510] IIª-IIae q. 58 a. 11 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 1434 ergo dicendum quod iustitiae, cum sit virtus cardinalis, quaedam | |
| 1435 aliae virtutes secundariae adiunguntur, sicut misericordia, | |
| 1436 liberalitas et aliae huiusmodi virtutes, ut infra patebit. Et ideo | |
| 1437 subvenire miseris, quod pertinet ad misericordiam sive pietatem, et | |
| 1438 liberaliter benefacere, quod pertinet ad liberalitatem, per quandam | |
| 1439 reductionem attribuitur iustitiae, sicut principali virtuti.</p> | |
| 1440 <p title="II-II q. 58 a. 11 ad 2"><a name="41511"><span class= | |
| 1441 "ref">[41511] IIª-IIae q. 58 a. 11 ad 2</span></a> Et per hoc | |
| 1442 patet responsio ad secundum.</p> | |
| 1443 <p title="II-II q. 58 a. 11 ad 3"><a name="41512"><span class= | |
| 1444 "ref">[41512] IIª-IIae q. 58 a. 11 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 1445 dicendum quod, sicut philosophus dicit, in V Ethic., omne | |
| 1446 superfluum in his quae ad iustitiam pertinent lucrum, extenso | |
| 1447 nomine, vocatur, sicut et omne quod minus est vocatur damnum. Et | |
| 1448 hoc ideo, quia iustitia prius est exercita, et communius exercetur | |
| 1449 in voluntariis commutationibus rerum, puta emptione et venditione, | |
| 1450 in quibus proprie haec nomina dicuntur; et exinde derivantur haec | |
| 1451 nomina ad omnia circa quae potest esse iustitia. Et eadem ratio est | |
| 1452 de hoc quod est reddere unicuique quod suum est.</p> | |
| 1453 <br /> | |
| 1454 <div class="E">Articulus 12</div> | |
| 1455 <p title="II-II q. 58 a. 12 arg. 1"><a name="41513"><span class= | |
| 1456 "ref">[41513] IIª-IIae q. 58 a. 12 arg. 1</span></a> Ad | |
| 1457 duodecimum sic proceditur. Videtur quod iustitia non praeemineat | |
| 1458 inter omnes virtutes morales. Ad iustitiam enim pertinet reddere | |
| 1459 alteri quod suum est. Ad liberalitatem autem pertinet de proprio | |
| 1460 dare, quod virtuosius est. Ergo liberalitas est maior virtus quam | |
| 1461 iustitia.</p> | |
| 1462 <p title="II-II q. 58 a. 12 arg. 2"><a name="41514"><span class= | |
| 1463 "ref">[41514] IIª-IIae q. 58 a. 12 arg. 2</span></a> | |
| 1464 Praeterea, nihil ornatur nisi per aliquid dignius se. Sed | |
| 1465 magnanimitas est ornamentum et iustitiae et omnium virtutum, ut | |
| 1466 dicitur in IV Ethic. Ergo magnanimitas est nobilior quam | |
| 1467 iustitia.</p> | |
| 1468 <p title="II-II q. 58 a. 12 arg. 3"><a name="41515"><span class= | |
| 1469 "ref">[41515] IIª-IIae q. 58 a. 12 arg. 3</span></a> | |
| 1470 Praeterea, virtus est circa difficile et bonum, ut dicitur in II | |
| 1471 Ethic. Sed fortitudo est circa magis difficilia quam iustitia, | |
| 1472 idest circa pericula mortis, ut dicitur in III Ethic. Ergo | |
| 1473 fortitudo est nobilior iustitia.</p> | |
| 1474 <p title="II-II q. 58 a. 12 s. c."><a name="41516"><span class= | |
| 1475 "ref">[41516] IIª-IIae q. 58 a. 12 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 1476 est quod Tullius dicit, in I de Offic., <i>in iustitia virtutis | |
| 1477 splendor est maximus, ex qua boni viri nominantur</i>.</p> | |
| 1478 <p title="II-II q. 58 a. 12 co."><a name="41517"><span class= | |
| 1479 "ref">[41517] IIª-IIae q. 58 a. 12 co.</span></a> Respondeo | |
| 1480 dicendum quod si loquamur de iustitia legali, manifestum est quod | |
| 1481 ipsa est praeclarior inter omnes virtutes morales, inquantum bonum | |
| 1482 commune praeeminet bono singulari unius personae. Et secundum hoc | |
| 1483 philosophus, in V Ethic., dicit quod <i>praeclarissima virtutum | |
| 1484 videtur esse iustitia, et neque est Hesperus neque Lucifer ita | |
| 1485 admirabilis</i>. Sed etiam si loquamur de iustitia particulari, | |
| 1486 praecellit inter alias virtutes morales, duplici ratione. Quarum | |
| 1487 prima potest sumi ex parte subiecti, quia scilicet est in nobiliori | |
| 1488 parte animae, idest in appetitu rationali, scilicet voluntate; | |
| 1489 aliis virtutibus moralibus existentibus in appetitu sensitivo, ad | |
| 1490 quem pertinent passiones, quae sunt materia aliarum virtutum | |
| 1491 moralium. Secunda ratio sumitur ex parte obiecti. Nam aliae | |
| 1492 virtutes laudantur solum secundum bonum ipsius virtuosi. Iustitia | |
| 1493 autem laudatur secundum quod virtuosus ad alium bene se habet, et | |
| 1494 sic iustitia quodammodo est bonum alterius, ut dicitur in V Ethic. | |
| 1495 Et propter hoc philosophus dicit, in I Rhet., <i>necesse est | |
| 1496 maximas esse virtutes eas quae sunt aliis honestissimae, siquidem | |
| 1497 est virtus potentia benefactiva. Propter hoc fortes et iustos | |
| 1498 maxime honorant, quoniam fortitudo est utilis aliis in bello, | |
| 1499 iustitia autem et in bello et in pace</i>.</p> | |
| 1500 <p title="II-II q. 58 a. 12 ad 1"><a name="41518"><span class= | |
| 1501 "ref">[41518] IIª-IIae q. 58 a. 12 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 1502 ergo dicendum quod liberalitas, etsi de suo det, tamen hoc facit | |
| 1503 inquantum in hoc considerat propriae virtutis bonum. Iustitia autem | |
| 1504 dat alteri quod suum est quasi considerans bonum commune. Et | |
| 1505 praeterea iustitia observatur ad omnes, liberalitas autem ad omnes | |
| 1506 se extendere non potest. Et iterum liberalitas, quae de suo dat, | |
| 1507 supra iustitiam fundatur, per quam conservatur unicuique quod suum | |
| 1508 est.</p> | |
| 1509 <p title="II-II q. 58 a. 12 ad 2"><a name="41519"><span class= | |
| 1510 "ref">[41519] IIª-IIae q. 58 a. 12 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 1511 dicendum quod magnanimitas, inquantum supervenit iustitiae, auget | |
| 1512 eius bonitatem. Quae tamen sine iustitia nec virtutis rationem | |
| 1513 haberet.</p> | |
| 1514 <p title="II-II q. 58 a. 12 ad 3"><a name="41520"><span class= | |
| 1515 "ref">[41520] IIª-IIae q. 58 a. 12 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 1516 dicendum quod fortitudo consistit circa difficiliora, non tamen est | |
| 1517 circa meliora, cum sit solum in bello utilis, iustitia autem et in | |
| 1518 pace et in bello, sicut dictum est.</p> | |
| 1519 <br /> | |
| 1520 <div class="D">Quaestio 59</div> | |
| 1521 <div class="G">Prooemium</div> | |
| 1522 <p title="II-II q. 59 pr."><a name="41521"><span class= | |
| 1523 "ref">[41521] IIª-IIae q. 59 pr.</span></a> Deinde | |
| 1524 considerandum est de iniustitia. Et circa hoc quaeruntur quatuor. | |
| 1525 Primo, utrum iniustitia sit speciale vitium. Secundo, utrum iniusta | |
| 1526 agere sit proprium iniusti. Tertio, utrum aliquis possit iniustum | |
| 1527 pati volens. Quarto, utrum iniustitia ex suo genere sit peccatum | |
| 1528 mortale.</p> | |
| 1529 <br /> | |
| 1530 <div class="E">Articulus 1</div> | |
| 1531 <p title="II-II q. 59 a. 1 arg. 1"><a name="41522"><span class= | |
| 1532 "ref">[41522] IIª-IIae q. 59 a. 1 arg. 1</span></a> Ad primum | |
| 1533 sic proceditur. Videtur quod iniustitia non sit vitium speciale. | |
| 1534 Dicitur enim I Ioan. III, <i>omne peccatum est iniquitas</i>. Sed | |
| 1535 iniquitas videtur idem esse quod iniustitia, quia iustitia est | |
| 1536 aequalitas quaedam, unde iniustitia idem videtur esse quod | |
| 1537 inaequalitas, sive iniquitas. Ergo iniustitia non est speciale | |
| 1538 peccatum.</p> | |
| 1539 <p title="II-II q. 59 a. 1 arg. 2"><a name="41523"><span class= | |
| 1540 "ref">[41523] IIª-IIae q. 59 a. 1 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 1541 nullum speciale peccatum opponitur omnibus virtutibus. Sed | |
| 1542 iniustitia opponitur omnibus virtutibus, nam quantum ad adulterium, | |
| 1543 opponitur castitati; quantum ad homicidium, opponitur mansuetudini; | |
| 1544 et sic de aliis. Ergo iniustitia non est speciale peccatum.</p> | |
| 1545 <p title="II-II q. 59 a. 1 arg. 3"><a name="41524"><span class= | |
| 1546 "ref">[41524] IIª-IIae q. 59 a. 1 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 1547 iniustitia iustitiae opponitur, quae in voluntate est. Sed omne | |
| 1548 peccatum est in voluntate, ut Augustinus dicit. Ergo iniustitia non | |
| 1549 est speciale peccatum.</p> | |
| 1550 <p title="II-II q. 59 a. 1 s. c."><a name="41525"><span class= | |
| 1551 "ref">[41525] IIª-IIae q. 59 a. 1 s. c.</span></a> Sed contra, | |
| 1552 iniustitia iustitiae opponitur. Sed iustitia est specialis virtus. | |
| 1553 Ergo iniustitia est speciale vitium.</p> | |
| 1554 <p title="II-II q. 59 a. 1 co."><a name="41526"><span class= | |
| 1555 "ref">[41526] IIª-IIae q. 59 a. 1 co.</span></a> Respondeo | |
| 1556 dicendum quod iniustitia est duplex. Una quidem illegalis, quae | |
| 1557 opponitur legali iustitiae. Et haec quidem secundum essentiam est | |
| 1558 speciale vitium, inquantum respicit speciale obiectum, scilicet | |
| 1559 bonum commune, quod contemnit. Sed quantum ad intentionem est | |
| 1560 vitium generale, quia per contemptum boni communis potest homo ad | |
| 1561 omnia peccata deduci. Sicut etiam omnia vitia, inquantum repugnant | |
| 1562 bono communi, iniustitiae rationem habent, quasi ab iniustitia | |
| 1563 derivata, sicut et supra de iustitia dictum est. Alio modo dicitur | |
| 1564 iniustitia secundum inaequalitatem quandam ad alterum, prout | |
| 1565 scilicet homo vult habere plus de bonis, puta divitiis et | |
| 1566 honoribus; et minus de malis, puta laboribus et damnis. Et sic | |
| 1567 iniustitia habet materiam specialem, et est particulare vitium | |
| 1568 iustitiae particulari oppositum.</p> | |
| 1569 <p title="II-II q. 59 a. 1 ad 1"><a name="41527"><span class= | |
| 1570 "ref">[41527] IIª-IIae q. 59 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 1571 ergo dicendum quod sicut iustitia legalis dicitur per comparationem | |
| 1572 ad bonum commune humanum, ita iustitia divina dicitur per | |
| 1573 comparationem ad bonum divinum, cui repugnat omne peccatum. Et | |
| 1574 secundum hoc omne peccatum dicitur iniquitas.</p> | |
| 1575 <p title="II-II q. 59 a. 1 ad 2"><a name="41528"><span class= | |
| 1576 "ref">[41528] IIª-IIae q. 59 a. 1 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 1577 dicendum quod iniustitia etiam particularis opponitur indirecte | |
| 1578 omnibus virtutibus, inquantum scilicet exteriores etiam actus | |
| 1579 pertinent et ad iustitiam et ad alias virtutes morales, licet | |
| 1580 diversimode, sicut supra dictum est.</p> | |
| 1581 <p title="II-II q. 59 a. 1 ad 3"><a name="41529"><span class= | |
| 1582 "ref">[41529] IIª-IIae q. 59 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 1583 dicendum quod voluntas, sicut et ratio, se extendit ad materiam | |
| 1584 totam moralem, idest ad passiones et ad operationes exteriores quae | |
| 1585 sunt ad alterum. Sed iustitia perficit voluntatem solum secundum | |
| 1586 quod se extendit ad operationes quae sunt ad alterum. Et similiter | |
| 1587 iniustitia.</p> | |
| 1588 <br /> | |
| 1589 <div class="E">Articulus 2</div> | |
| 1590 <p title="II-II q. 59 a. 2 arg. 1"><a name="41530"><span class= | |
| 1591 "ref">[41530] IIª-IIae q. 59 a. 2 arg. 1</span></a> Ad | |
| 1592 secundum sic proceditur. Videtur quod aliquis dicatur iniustus ex | |
| 1593 hoc quod facit iniustum. Habitus enim specificantur per obiecta, ut | |
| 1594 ex supradictis patet. Sed proprium obiectum iustitiae est iustum, | |
| 1595 et proprium obiectum iniustitiae est iniustum. Ergo et iustus | |
| 1596 dicendus est aliquis ex hoc quod facit iustum, et iniustus ex hoc | |
| 1597 quod facit iniustum.</p> | |
| 1598 <p title="II-II q. 59 a. 2 arg. 2"><a name="41531"><span class= | |
| 1599 "ref">[41531] IIª-IIae q. 59 a. 2 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 1600 philosophus dicit, in V Ethic., falsam esse opinionem quorundam qui | |
| 1601 aestimant in potestate hominis esse ut statim faciat iniustum, et | |
| 1602 quod iustus non minus possit facere iniustum quam iniustus. Hoc | |
| 1603 autem non esset nisi facere iniustum esset proprium iniusti. Ergo | |
| 1604 aliquis iudicandus est iniustus ex hoc quod facit iniustum.</p> | |
| 1605 <p title="II-II q. 59 a. 2 arg. 3"><a name="41532"><span class= | |
| 1606 "ref">[41532] IIª-IIae q. 59 a. 2 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 1607 eodem modo se habet omnis virtus ad proprium actum, et eadem ratio | |
| 1608 est de vitiis oppositis. Sed quicumque facit aliquid intemperatum | |
| 1609 dicitur intemperatus. Ergo quicumque facit aliquid iniustum dicitur | |
| 1610 iniustus.</p> | |
| 1611 <p title="II-II q. 59 a. 2 s. c."><a name="41533"><span class= | |
| 1612 "ref">[41533] IIª-IIae q. 59 a. 2 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 1613 est quod philosophus dicit, in V Ethic., quod aliquis facit | |
| 1614 iniustum et iniustus non est.</p> | |
| 1615 <p title="II-II q. 59 a. 2 co."><a name="41534"><span class= | |
| 1616 "ref">[41534] IIª-IIae q. 59 a. 2 co.</span></a> Respondeo | |
| 1617 dicendum quod sicut obiectum iustitiae est aliquid aequale in rebus | |
| 1618 exterioribus, ita etiam obiectum iniustitiae est aliquid inaequale, | |
| 1619 prout scilicet alicui attribuitur plus vel minus quam sibi | |
| 1620 competat. Ad hoc autem obiectum comparatur habitus iniustitiae | |
| 1621 mediante proprio actu, qui vocatur iniustificatio. Potest ergo | |
| 1622 contingere quod qui facit iniustum non est iniustus, dupliciter. | |
| 1623 Uno modo, propter defectum comparationis operationis ad proprium | |
| 1624 obiectum, quae quidem recipit speciem et nomen a per se obiecto, | |
| 1625 non autem ab obiecto per accidens. In his autem quae sunt propter | |
| 1626 finem, per se dicitur aliquid quod est intentum, per accidens autem | |
| 1627 quod est praeter intentionem. Et ideo si aliquis faciat aliquid | |
| 1628 quod est iniustum non intendens iniustum facere, puta cum hoc facit | |
| 1629 per ignorantiam, non existimans se iniustum facere; tunc non facit | |
| 1630 iniustum per se et formaliter loquendo, sed solum per accidens, et | |
| 1631 quasi materialiter faciens id quod est iniustum. Et talis operatio | |
| 1632 non denominatur iniustificatio. Alio modo potest contingere propter | |
| 1633 defectum comparationis ipsius operationis ad habitum. Potest enim | |
| 1634 iniustificatio procedere quandoque quidem ex aliqua passione, puta | |
| 1635 irae vel concupiscentiae, quandoque autem ex electione, quando | |
| 1636 scilicet ipsa iniustificatio per se placet; et tunc proprie | |
| 1637 procedit ab habitu, quia unicuique habenti aliquem habitum est | |
| 1638 secundum se acceptum quod convenit illi habitui. Facere ergo | |
| 1639 iniustum ex intentione et electione est proprium iniusti, secundum | |
| 1640 quod iniustus dicitur qui habet iniustitiae habitum. Sed facere | |
| 1641 iniustum praeter intentionem, vel ex passione, potest aliquis | |
| 1642 absque habitu iniustitiae.</p> | |
| 1643 <p title="II-II q. 59 a. 2 ad 1"><a name="41535"><span class= | |
| 1644 "ref">[41535] IIª-IIae q. 59 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 1645 ergo dicendum quod obiectum per se et formaliter acceptum | |
| 1646 specificat habitum, non autem prout accipitur materialiter et per | |
| 1647 accidens.</p> | |
| 1648 <p title="II-II q. 59 a. 2 ad 2"><a name="41536"><span class= | |
| 1649 "ref">[41536] IIª-IIae q. 59 a. 2 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 1650 dicendum quod non est facile cuicumque facere iniustum ex | |
| 1651 electione, quasi aliquid per se placens et non propter aliud, sed | |
| 1652 hoc proprium est habentis habitum, ut ibidem philosophus dicit.</p> | |
| 1653 <p title="II-II q. 59 a. 2 ad 3"><a name="41537"><span class= | |
| 1654 "ref">[41537] IIª-IIae q. 59 a. 2 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 1655 dicendum quod obiectum temperantiae non est aliquid exterius | |
| 1656 constitutum, sicut obiectum iustitiae, sed obiectum temperantiae, | |
| 1657 idest temperatum, accipitur solum in comparatione ad ipsum hominem. | |
| 1658 Et ideo quod est per accidens et praeter intentionem non potest | |
| 1659 dici temperatum nec materialiter nec formaliter, et similiter neque | |
| 1660 intemperatum. Et quantum ad hoc est dissimile in iustitia et in | |
| 1661 aliis virtutibus moralibus. Sed quantum ad comparationem | |
| 1662 operationis ad habitum, in omnibus similiter se habet.</p> | |
| 1663 <br /> | |
| 1664 <div class="E">Articulus 3</div> | |
| 1665 <p title="II-II q. 59 a. 3 arg. 1"><a name="41538"><span class= | |
| 1666 "ref">[41538] IIª-IIae q. 59 a. 3 arg. 1</span></a> Ad tertium | |
| 1667 sic proceditur. Videtur quod aliquis possit pati iniustum volens. | |
| 1668 Iniustum enim est inaequale, ut dictum est. Sed aliquis laedendo | |
| 1669 seipsum recedit ab aequalitate, sicut et laedendo alium. Ergo | |
| 1670 aliquis potest sibi ipsi facere iniustum, sicut et alteri. Sed | |
| 1671 quicumque facit iniustum volens facit. Ergo aliquis volens potest | |
| 1672 pati iniustum, maxime a seipso.</p> | |
| 1673 <p title="II-II q. 59 a. 3 arg. 2"><a name="41539"><span class= | |
| 1674 "ref">[41539] IIª-IIae q. 59 a. 3 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 1675 nullus secundum legem civilem punitur nisi propter hoc quod facit | |
| 1676 aliquam iniustitiam. Sed illi qui interimunt seipsos puniuntur | |
| 1677 secundum leges civitatum, in hoc quod privabantur antiquitus honore | |
| 1678 sepulturae; ut patet per philosophum, in V Ethic. Ergo aliquis | |
| 1679 potest sibi ipsi facere iniustum. Et ita contingit quod aliquis | |
| 1680 iniustum patiatur volens.</p> | |
| 1681 <p title="II-II q. 59 a. 3 arg. 3"><a name="41540"><span class= | |
| 1682 "ref">[41540] IIª-IIae q. 59 a. 3 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 1683 nullus facit iniustum nisi alicui patienti iniustum. Sed contingit | |
| 1684 quod aliquis faciat iniustum alicui hoc volenti, puta si vendat ei | |
| 1685 rem carius quam valeat. Ergo contingit aliquem volentem iniustum | |
| 1686 pati.</p> | |
| 1687 <p title="II-II q. 59 a. 3 s. c."><a name="41541"><span class= | |
| 1688 "ref">[41541] IIª-IIae q. 59 a. 3 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 1689 est quod iniustum pati oppositum est ei quod est iniustum facere. | |
| 1690 Sed nullus facit iniustum nisi volens. Ergo, per oppositum, nullus | |
| 1691 patitur iniustum nisi nolens.</p> | |
| 1692 <p title="II-II q. 59 a. 3 co."><a name="41542"><span class= | |
| 1693 "ref">[41542] IIª-IIae q. 59 a. 3 co.</span></a> Respondeo | |
| 1694 dicendum quod actio, de sui ratione, procedit ab agente; passio | |
| 1695 autem, secundum propriam rationem, est ab alio, unde non potest | |
| 1696 esse idem, secundum idem, agens et patiens, ut dicitur in III et | |
| 1697 VIII Physic. Principium autem proprium agendi in hominibus est | |
| 1698 voluntas. Et ideo illud proprie et per se homo facit quod volens | |
| 1699 facit, et e contrario illud proprie homo patitur quod praeter | |
| 1700 voluntatem suam patitur; quia inquantum est volens, principium est | |
| 1701 ex ipso, et ideo, inquantum est huiusmodi, magis est agens quam | |
| 1702 patiens. Dicendum est ergo quod iniustum, per se et formaliter | |
| 1703 loquendo, nullus potest facere nisi volens, nec pati nisi nolens. | |
| 1704 Per accidens autem et quasi materialiter loquendo, potest aliquis | |
| 1705 id quod est de se iniustum vel facere nolens, sicut cum quis | |
| 1706 praeter intentionem operatur; vel pati volens, sicut cum quis plus | |
| 1707 alteri dat sua voluntate quam debeat.</p> | |
| 1708 <p title="II-II q. 59 a. 3 ad 1"><a name="41543"><span class= | |
| 1709 "ref">[41543] IIª-IIae q. 59 a. 3 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 1710 ergo dicendum quod cum aliquis sua voluntate dat alicui id quod ei | |
| 1711 non debet, non facit nec iniustitiam nec inaequalitatem. Homo enim | |
| 1712 per suam voluntatem possidet res, et ita non est praeter | |
| 1713 proportionem si aliquid ei subtrahatur secundum propriam | |
| 1714 voluntatem, vel a seipso vel ab alio.</p> | |
| 1715 <p title="II-II q. 59 a. 3 ad 2"><a name="41544"><span class= | |
| 1716 "ref">[41544] IIª-IIae q. 59 a. 3 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 1717 dicendum quod aliqua persona singularis dupliciter potest | |
| 1718 considerari. Uno modo, secundum se. Et sic, si sibi aliquod | |
| 1719 nocumentum inferat, potest quidem habere rationem alterius peccati, | |
| 1720 puta intemperantiae vel imprudentiae, non tamen rationem | |
| 1721 iniustitiae, quia sicut iustitia semper est ad alterum, ita et | |
| 1722 iniustitia. Alio modo potest considerari aliquis homo inquantum est | |
| 1723 aliquid civitatis, scilicet pars; vel inquantum est aliquid Dei, | |
| 1724 scilicet creatura et imago. Et sic qui occidit seipsum iniuriam | |
| 1725 quidem facit non sibi, sed civitati et Deo. Et ideo punitur tam | |
| 1726 secundum legem divinam quam secundum legem humanam, sicut et de | |
| 1727 fornicatore apostolus dicit, <i>si quis templum Dei violaverit, | |
| 1728 disperdet ipsum Deus</i>.</p> | |
| 1729 <p title="II-II q. 59 a. 3 ad 3"><a name="41545"><span class= | |
| 1730 "ref">[41545] IIª-IIae q. 59 a. 3 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 1731 dicendum quod passio est effectus actionis exterioris. In hoc autem | |
| 1732 quod est facere et pati iniustum, id quod materialiter est | |
| 1733 attenditur secundum id quod exterius agitur, prout in se | |
| 1734 consideratur, ut dictum est, id autem quod est ibi formale et per | |
| 1735 se, attenditur secundum voluntatem agentis et patientis, ut ex | |
| 1736 dictis patet. Dicendum est ergo quod aliquem facere iniustum, et | |
| 1737 alium pati iniustum, materialiter loquendo, semper se | |
| 1738 concomitantur. Sed si formaliter loquamur, potest aliquis facere | |
| 1739 iniustum, intendens iniustum facere, tamen alius non patietur | |
| 1740 iniustum, quia volens patietur. Et e converso potest aliquis pati | |
| 1741 iniustum, si nolens id quod est iniustum patiatur, et tamen ille | |
| 1742 qui hoc facit ignorans, non faciet iniustum formaliter, sed | |
| 1743 materialiter tantum.</p> | |
| 1744 <br /> | |
| 1745 <div class="E">Articulus 4</div> | |
| 1746 <p title="II-II q. 59 a. 4 arg. 1"><a name="41546"><span class= | |
| 1747 "ref">[41546] IIª-IIae q. 59 a. 4 arg. 1</span></a> Ad quartum | |
| 1748 sic proceditur. Videtur quod non quicumque facit iniustum peccet | |
| 1749 mortaliter. Peccatum enim veniale mortali opponitur. Sed quandoque | |
| 1750 veniale peccatum est quod aliquis faciat iniustum, dicit enim | |
| 1751 philosophus, in V Ethic., de iniusta agentibus loquens, | |
| 1752 <i>quaecumque non solum ignorantes, sed et propter ignorantiam | |
| 1753 peccant, venialia sunt</i>. Ergo non quicumque facit iniustum | |
| 1754 mortaliter peccat.</p> | |
| 1755 <p title="II-II q. 59 a. 4 arg. 2"><a name="41547"><span class= | |
| 1756 "ref">[41547] IIª-IIae q. 59 a. 4 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 1757 qui in aliquo parvo iniustitiam facit, parum a medio declinat. Sed | |
| 1758 hoc videtur esse tolerabile, et inter minima malorum computandum, | |
| 1759 ut patet per philosophum, in II Ethic. Non ergo quicumque facit | |
| 1760 iniustum peccat mortaliter.</p> | |
| 1761 <p title="II-II q. 59 a. 4 arg. 3"><a name="41548"><span class= | |
| 1762 "ref">[41548] IIª-IIae q. 59 a. 4 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 1763 caritas est mater omnium virtutum, ex cuius contrarietate aliquod | |
| 1764 peccatum dicitur mortale. Sed non omnia peccata opposita aliis | |
| 1765 virtutibus sunt mortalia. Ergo etiam neque facere iniustum semper | |
| 1766 est peccatum mortale.</p> | |
| 1767 <p title="II-II q. 59 a. 4 s. c."><a name="41549"><span class= | |
| 1768 "ref">[41549] IIª-IIae q. 59 a. 4 s. c.</span></a> Sed contra, | |
| 1769 quidquid est contra legem Dei est peccatum mortale. Sed quicumque | |
| 1770 facit iniustum facit contra praeceptum legis Dei, quia vel | |
| 1771 reducitur ad furtum, vel ad adulterium, vel ad homicidium; vel ad | |
| 1772 aliquid huiusmodi, ut ex sequentibus patebit. Ergo quicumque facit | |
| 1773 iniustum peccat mortaliter.</p> | |
| 1774 <p title="II-II q. 59 a. 4 co."><a name="41550"><span class= | |
| 1775 "ref">[41550] IIª-IIae q. 59 a. 4 co.</span></a> Respondeo | |
| 1776 dicendum quod, sicut supra dictum est cum de differentia peccatorum | |
| 1777 ageretur, peccatum mortale est quod contrariatur caritati, per quam | |
| 1778 est animae vita. Omne autem nocumentum alteri illatum ex se | |
| 1779 caritati repugnat, quae movet ad volendum bonum alterius. Et ideo, | |
| 1780 cum iniustitia semper consistat in nocumento alterius, manifestum | |
| 1781 est quod facere iniustum ex genere suo est peccatum mortale.</p> | |
| 1782 <p title="II-II q. 59 a. 4 ad 1"><a name="41551"><span class= | |
| 1783 "ref">[41551] IIª-IIae q. 59 a. 4 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 1784 ergo dicendum quod verbum philosophi intelligitur de ignorantia | |
| 1785 facti, quam ipse vocat ignorantiam particularium circumstantiarum, | |
| 1786 quae meretur veniam, non autem de ignorantia iuris, quae non | |
| 1787 excusat. Qui autem ignorans facit iniustum, non facit iniustum nisi | |
| 1788 per accidens, ut supra dictum est.</p> | |
| 1789 <p title="II-II q. 59 a. 4 ad 2"><a name="41552"><span class= | |
| 1790 "ref">[41552] IIª-IIae q. 59 a. 4 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 1791 dicendum quod ille qui in parvis facit iniustitiam, deficit a | |
| 1792 perfecta ratione eius quod est iniustum facere, inquantum potest | |
| 1793 reputari non esse omnino contra voluntatem eius qui hoc patitur, | |
| 1794 puta si auferat aliquis alicui unum pomum vel aliquid tale, de quo | |
| 1795 probabile sit quod ille inde non laedatur, nec ei displiceat.</p> | |
| 1796 <p title="II-II q. 59 a. 4 ad 3"><a name="41553"><span class= | |
| 1797 "ref">[41553] IIª-IIae q. 59 a. 4 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 1798 dicendum quod peccata quae sunt contra alias virtutes non semper | |
| 1799 sunt in nocumentum alterius, sed important inordinationem quandam | |
| 1800 circa passiones humanas. Unde non est similis ratio.</p> | |
| 1801 <br /> | |
| 1802 <div class="D">Quaestio 60</div> | |
| 1803 <div class="G">Prooemium</div> | |
| 1804 <p title="II-II q. 60 pr."><a name="41554"><span class= | |
| 1805 "ref">[41554] IIª-IIae q. 60 pr.</span></a> Deinde | |
| 1806 considerandum est de iudicio. Et circa hoc quaeruntur sex. Primo, | |
| 1807 utrum iudicium sit actus iustitiae. Secundo, utrum sit licitum | |
| 1808 iudicare. Tertio, utrum per suspiciones sit iudicandum. Quarto, | |
| 1809 utrum dubia sint in meliorem partem interpretanda. Quinto, utrum | |
| 1810 iudicium semper sit secundum leges scriptas proferendum. Sexto, | |
| 1811 utrum iudicium per usurpationem pervertatur.</p> | |
| 1812 <br /> | |
| 1813 <div class="E">Articulus 1</div> | |
| 1814 <p title="II-II q. 60 a. 1 arg. 1"><a name="41555"><span class= | |
| 1815 "ref">[41555] IIª-IIae q. 60 a. 1 arg. 1</span></a> Ad primum | |
| 1816 sic proceditur. Videtur quod iudicium non sit actus iustitiae. | |
| 1817 Dicit enim philosophus, in I Ethic., quod <i>unusquisque bene | |
| 1818 iudicat quae cognoscit</i>, et sic iudicium ad vim cognoscitivam | |
| 1819 pertinere videtur. Vis autem cognoscitiva per prudentiam | |
| 1820 perficitur. Ergo iudicium magis pertinet ad prudentiam quam ad | |
| 1821 iustitiam, quae est in voluntate, ut dictum est.</p> | |
| 1822 <p title="II-II q. 60 a. 1 arg. 2"><a name="41556"><span class= | |
| 1823 "ref">[41556] IIª-IIae q. 60 a. 1 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 1824 apostolus dicit, I ad Cor. II, <i>spiritualis iudicat omnia</i>. | |
| 1825 Sed homo maxime efficitur spiritualis per virtutem caritatis, quae | |
| 1826 <i>diffunditur in cordibus nostris per spiritum sanctum, qui datus | |
| 1827 est nobis</i>, ut dicitur Rom. V. Ergo iudicium magis pertinet ad | |
| 1828 caritatem quam ad iustitiam.</p> | |
| 1829 <p title="II-II q. 60 a. 1 arg. 3"><a name="41557"><span class= | |
| 1830 "ref">[41557] IIª-IIae q. 60 a. 1 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 1831 ad unamquamque virtutem pertinet rectum iudicium circa propriam | |
| 1832 materiam, quia virtuosus in singulis est regula et mensura, | |
| 1833 secundum philosophum, in libro Ethic. Non ergo iudicium magis | |
| 1834 pertinet ad iustitiam quam ad alias virtutes morales.</p> | |
| 1835 <p title="II-II q. 60 a. 1 arg. 4"><a name="41558"><span class= | |
| 1836 "ref">[41558] IIª-IIae q. 60 a. 1 arg. 4</span></a> Praeterea, | |
| 1837 iudicium videtur ad solos iudices pertinere. Actus autem iustitiae | |
| 1838 invenitur in omnibus iustis. Cum igitur non soli iudices sint | |
| 1839 iusti, videtur quod iudicium non sit actus proprius iustitiae.</p> | |
| 1840 <p title="II-II q. 60 a. 1 s. c."><a name="41559"><span class= | |
| 1841 "ref">[41559] IIª-IIae q. 60 a. 1 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 1842 est quod in Psalm. dicitur, <i>quoadusque iustitia convertatur in | |
| 1843 iudicium</i>.</p> | |
| 1844 <p title="II-II q. 60 a. 1 co."><a name="41560"><span class= | |
| 1845 "ref">[41560] IIª-IIae q. 60 a. 1 co.</span></a> Respondeo | |
| 1846 dicendum quod iudicium proprie nominat actum iudicis inquantum est | |
| 1847 iudex. Iudex autem dicitur quasi ius dicens. Ius autem est obiectum | |
| 1848 iustitiae, ut supra habitum est. Et ideo iudicium importat, | |
| 1849 secundum primam nominis impositionem, definitionem vel | |
| 1850 determinationem iusti sive iuris. Quod autem aliquis bene definiat | |
| 1851 aliquid in operibus virtuosis proprie procedit ex habitu virtutis, | |
| 1852 sicut castus recte determinat ea quae pertinent ad castitatem. Et | |
| 1853 ideo iudicium, quod importat rectam determinationem eius quod est | |
| 1854 iustum, proprie pertinet ad iustitiam. Propter quod philosophus | |
| 1855 dicit, in V Ethic., quod <i>homines ad iudicem confugiunt sicut ad | |
| 1856 quandam iustitiam animatam</i>.</p> | |
| 1857 <p title="II-II q. 60 a. 1 ad 1"><a name="41561"><span class= | |
| 1858 "ref">[41561] IIª-IIae q. 60 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 1859 ergo dicendum quod nomen iudicii, quod secundum primam impositionem | |
| 1860 significat rectam determinationem iustorum, ampliatum est ad | |
| 1861 significandum rectam determinationem in quibuscumque rebus, tam in | |
| 1862 speculativis quam in practicis. In omnibus tamen ad rectum iudicium | |
| 1863 duo requiruntur. Quorum unum est ipsa virtus proferens iudicium. Et | |
| 1864 sic iudicium est actus rationis, dicere enim vel definire aliquid | |
| 1865 rationis est. Aliud autem est dispositio iudicantis, ex qua habet | |
| 1866 idoneitatem ad recte iudicandum. Et sic in his quae ad iustitiam | |
| 1867 pertinent iudicium procedit ex iustitia, sicut et in his quae ad | |
| 1868 fortitudinem pertinent ex fortitudine. Sic ergo iudicium est quidam | |
| 1869 actus iustitiae sicut inclinantis ad recte iudicandum, prudentiae | |
| 1870 autem sicut iudicium proferentis. Unde et synesis, ad prudentiam | |
| 1871 pertinens, dicitur bene iudicativa, ut supra habitum est.</p> | |
| 1872 <p title="II-II q. 60 a. 1 ad 2"><a name="41562"><span class= | |
| 1873 "ref">[41562] IIª-IIae q. 60 a. 1 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 1874 dicendum quod homo spiritualis ex habitu caritatis habet | |
| 1875 inclinationem ad recte iudicandum de omnibus secundum regulas | |
| 1876 divinas, ex quibus iudicium per donum sapientiae pronuntiat, sicut | |
| 1877 iustus per virtutem prudentiae pronuntiat iudicium ex regulis | |
| 1878 iuris.</p> | |
| 1879 <p title="II-II q. 60 a. 1 ad 3"><a name="41563"><span class= | |
| 1880 "ref">[41563] IIª-IIae q. 60 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 1881 dicendum quod aliae virtutes ordinant hominem in seipso, sed | |
| 1882 iustitia ordinat hominem ad alium, ut ex dictis patet. Homo autem | |
| 1883 est dominus eorum quae ad ipsum pertinent, non autem est dominus | |
| 1884 eorum quae ad alium pertinent. Et ideo in his quae sunt secundum | |
| 1885 alias virtutes non requiritur nisi iudicium virtuosi, extenso tamen | |
| 1886 nomine iudicii, ut dictum est. Sed in his quae pertinent ad | |
| 1887 iustitiam requiritur ulterius iudicium alicuius superioris, <i>qui | |
| 1888 utrumque valeat arguere, et ponere manum suam in ambobus</i>. Et | |
| 1889 propter hoc iudicium specialius pertinet ad iustitiam quam ad | |
| 1890 aliquam aliam virtutem.</p> | |
| 1891 <p title="II-II q. 60 a. 1 ad 4"><a name="41564"><span class= | |
| 1892 "ref">[41564] IIª-IIae q. 60 a. 1 ad 4</span></a> Ad quartum | |
| 1893 dicendum quod iustitia in principe quidem est sicut virtus | |
| 1894 architectonica, quasi imperans et praecipiens quod iustum est, in | |
| 1895 subditis autem est tanquam virtus executiva et ministrans. Et ideo | |
| 1896 iudicium, quod importat definitionem iusti, pertinet ad iustitiam | |
| 1897 secundum quod est principaliori modo in praesidente.</p> | |
| 1898 <br /> | |
| 1899 <div class="E">Articulus 2</div> | |
| 1900 <p title="II-II q. 60 a. 2 arg. 1"><a name="41565"><span class= | |
| 1901 "ref">[41565] IIª-IIae q. 60 a. 2 arg. 1</span></a> Ad | |
| 1902 secundum sic proceditur. Videtur quod non sit licitum iudicare. Non | |
| 1903 enim infligitur poena nisi pro illicito. Sed iudicantibus imminet | |
| 1904 poena, quam non iudicantes effugiunt, secundum illud Matth. VII, | |
| 1905 <i>nolite iudicare, ut non iudicemini</i>. Ergo iudicare est | |
| 1906 illicitum.</p> | |
| 1907 <p title="II-II q. 60 a. 2 arg. 2"><a name="41566"><span class= | |
| 1908 "ref">[41566] IIª-IIae q. 60 a. 2 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 1909 Rom. XIV dicitur, <i>tu quis es, qui iudicas alienum servum? Suo | |
| 1910 domino stat aut cadit</i>. Dominus autem omnium Deus est. Ergo | |
| 1911 nulli homini licet iudicare.</p> | |
| 1912 <p title="II-II q. 60 a. 2 arg. 3"><a name="41567"><span class= | |
| 1913 "ref">[41567] IIª-IIae q. 60 a. 2 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 1914 nullus homo est sine peccato, secundum illud I Ioan. I, <i>si | |
| 1915 dixerimus quia peccatum non habemus, nosipsos seducimus</i>. Sed | |
| 1916 peccanti non licet iudicare, secundum illud Rom. II, | |
| 1917 <i>inexcusabilis es, o homo omnis qui iudicas, in quo enim alterum | |
| 1918 iudicas, teipsum condemnas; eadem enim agis quae iudicas</i>. Ergo | |
| 1919 nulli est licitum iudicare.</p> | |
| 1920 <p title="II-II q. 60 a. 2 s. c."><a name="41568"><span class= | |
| 1921 "ref">[41568] IIª-IIae q. 60 a. 2 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 1922 est quod dicitur Deut. XVI, <i>iudices et magistros constitues in | |
| 1923 omnibus portis tuis, ut iudicent populum iusto iudicio</i>.</p> | |
| 1924 <p title="II-II q. 60 a. 2 co."><a name="41569"><span class= | |
| 1925 "ref">[41569] IIª-IIae q. 60 a. 2 co.</span></a> Respondeo | |
| 1926 dicendum quod iudicium intantum est licitum inquantum est iustitiae | |
| 1927 actus. Sicut autem ex praedictis patet, ad hoc quod iudicium sit | |
| 1928 actus iustitiae tria requiruntur, primo quidem, ut procedat ex | |
| 1929 inclinatione iustitiae; secundo, quod procedat ex auctoritate | |
| 1930 praesidentis; tertio, quod proferatur secundum rectam rationem | |
| 1931 prudentiae. Quodcumque autem horum defuerit, est iudicium vitiosum | |
| 1932 et illicitum. Uno quidem modo, quando est contra rectitudinem | |
| 1933 iustitiae, et sic dicitur iudicium perversum vel iniustum. Alio | |
| 1934 modo, quando homo iudicat in his in quibus non habet auctoritatem, | |
| 1935 et sic dicitur iudicium usurpatum. Tertio modo, quando deest | |
| 1936 certitudo rationis, puta cum aliquis de his iudicat quae sunt dubia | |
| 1937 vel occulta per aliquas leves coniecturas, et sic dicitur iudicium | |
| 1938 suspiciosum vel temerarium.</p> | |
| 1939 <p title="II-II q. 60 a. 2 ad 1"><a name="41570"><span class= | |
| 1940 "ref">[41570] IIª-IIae q. 60 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 1941 ergo dicendum quod dominus ibi prohibet iudicium temerarium, quod | |
| 1942 est de intentione cordis vel de aliis incertis, ut Augustinus | |
| 1943 dicit, in libro de Serm. Dom. in monte. Vel prohibet ibi iudicium | |
| 1944 de rebus divinis, de quibus, cum sint supra nos, non debemus | |
| 1945 iudicare, sed simpliciter ea credere, ut Hilarius dicit, super | |
| 1946 Matth. Vel prohibet iudicium quod non sit ex benevolentia, sed ex | |
| 1947 animi amaritudine, ut Chrysostomus dicit.</p> | |
| 1948 <p title="II-II q. 60 a. 2 ad 2"><a name="41571"><span class= | |
| 1949 "ref">[41571] IIª-IIae q. 60 a. 2 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 1950 dicendum quod iudex constituitur ut minister Dei. Unde dicitur | |
| 1951 Deut. I, <i>quod iustum est iudicate</i>; et postea subdit, <i>quia | |
| 1952 Dei est iudicium</i>.</p> | |
| 1953 <p title="II-II q. 60 a. 2 ad 3"><a name="41572"><span class= | |
| 1954 "ref">[41572] IIª-IIae q. 60 a. 2 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 1955 dicendum quod illi qui sunt in gravibus peccatis non debent | |
| 1956 iudicare eos qui sunt in eisdem peccatis vel minoribus, ut | |
| 1957 Chrysostomus dicit, super illud Matth. VII, <i>nolite iudicare</i>. | |
| 1958 Et praecipue est hoc intelligendum quando illa peccata sunt | |
| 1959 publica, quia ex hoc generatur scandalum in cordibus aliorum. Si | |
| 1960 autem non sunt publica, sed occulta, et necessitas iudicandi | |
| 1961 immineat propter officium, potest cum humilitate et timore vel | |
| 1962 arguere vel iudicare. Unde Augustinus dicit, in libro de Serm. Dom. | |
| 1963 in monte, <i>si invenerimus nos in eodem vitio esse, congemiscamus, | |
| 1964 et ad pariter conandum invitemus</i>. Nec tamen propter hoc homo | |
| 1965 sic seipsum condemnat ut novum condemnationis meritum sibi | |
| 1966 acquirat, sed quia, condemnans alium, ostendit se similiter | |
| 1967 condemnabilem esse, propter idem peccatum vel simile.</p> | |
| 1968 <br /> | |
| 1969 <div class="E">Articulus 3</div> | |
| 1970 <p title="II-II q. 60 a. 3 arg. 1"><a name="41573"><span class= | |
| 1971 "ref">[41573] IIª-IIae q. 60 a. 3 arg. 1</span></a> Ad tertium | |
| 1972 sic proceditur. Videtur quod iudicium ex suspicione procedens non | |
| 1973 sit illicitum. Suspicio enim videtur esse opinio incerta de aliquo | |
| 1974 malo, unde et philosophus, in VI Ethic., ponit quod suspicio se | |
| 1975 habet et ad verum et ad falsum. Sed de singularibus contingentibus | |
| 1976 non potest haberi opinio nisi incerta. Cum igitur iudicium humanum | |
| 1977 sit circa humanos actus, qui sunt in singularibus et | |
| 1978 contingentibus, videtur quod nullum iudicium esset licitum, si ex | |
| 1979 suspicione iudicare non liceret.</p> | |
| 1980 <p title="II-II q. 60 a. 3 arg. 2"><a name="41574"><span class= | |
| 1981 "ref">[41574] IIª-IIae q. 60 a. 3 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 1982 per iudicium illicitum fit aliqua iniuria proximo. Sed suspicio | |
| 1983 mala in sola opinione hominis consistit, et sic non videtur ad | |
| 1984 iniuriam alterius pertinere. Ergo suspicionis iudicium non est | |
| 1985 illicitum.</p> | |
| 1986 <p title="II-II q. 60 a. 3 arg. 3"><a name="41575"><span class= | |
| 1987 "ref">[41575] IIª-IIae q. 60 a. 3 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 1988 si sit illicitum, oportet quod ad iniustitiam reducatur, quia | |
| 1989 iudicium est actus iustitiae, ut dictum est. Sed iniustitia ex suo | |
| 1990 genere semper est peccatum mortale, ut supra habitum est. Ergo | |
| 1991 suspicionis iudicium semper esset peccatum mortale, si esset | |
| 1992 illicitum. Sed hoc est falsum, quia suspiciones vitare non | |
| 1993 possumus, ut dicit Glossa Augustini super illud I ad Cor. IV, | |
| 1994 <i>nolite ante tempus iudicare</i>. Ergo iudicium suspiciosum non | |
| 1995 videtur esse illicitum.</p> | |
| 1996 <p title="II-II q. 60 a. 3 s. c."><a name="41576"><span class= | |
| 1997 "ref">[41576] IIª-IIae q. 60 a. 3 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 1998 est quod Chrysostomus, super illud Matth. VII, <i>nolite | |
| 1999 iudicare</i> etc., dicit, <i>dominus hoc mandato non prohibet | |
| 2000 Christianos ex benevolentia alios corripere, sed ne per iactantiam | |
| 2001 iustitiae suae Christiani Christianos despiciant, ex solis | |
| 2002 plerumque suspicionibus odientes ceteros et condemnantes</i>.</p> | |
| 2003 <p title="II-II q. 60 a. 3 co."><a name="41577"><span class= | |
| 2004 "ref">[41577] IIª-IIae q. 60 a. 3 co.</span></a> Respondeo | |
| 2005 dicendum quod, sicut Tullius dicit, suspicio importat opinionem | |
| 2006 mali quando ex levibus indiciis procedit. Et contingit ex tribus. | |
| 2007 Uno quidem modo, ex hoc quod aliquis in seipso malus est, et ex hoc | |
| 2008 ipso, quasi conscius suae malitiae, faciliter de aliis malum | |
| 2009 opinatur, secundum illud Eccle. X, <i>in via stultus ambulans, cum | |
| 2010 ipse sit insipiens, omnes stultos aestimat</i>. Alio modo provenit | |
| 2011 ex hoc quod aliquis male afficitur ad alterum. Cum enim aliquis | |
| 2012 contemnit vel odit aliquem, aut irascitur vel invidet ei, ex | |
| 2013 levibus signis opinatur mala de ipso, quia unusquisque faciliter | |
| 2014 credit quod appetit. Tertio modo provenit ex longa experientia, | |
| 2015 unde philosophus dicit, in II Rhet., quod <i>senes sunt maxime | |
| 2016 suspiciosi, quia multoties experti sunt aliorum defectus</i>. | |
| 2017 Primae autem duae suspicionis causae manifeste pertinent ad | |
| 2018 perversitatem affectus. Tertia vero causa diminuit rationem | |
| 2019 suspicionis, inquantum experientia ad certitudinem proficit, quae | |
| 2020 est contra rationem suspicionis. Et ideo suspicio vitium quoddam | |
| 2021 importat, et quanto magis procedit suspicio, tanto magis est | |
| 2022 vitiosum. Est autem triplex gradus suspicionis. Primus quidem | |
| 2023 gradus est ut homo ex levibus indiciis de bonitate alicuius | |
| 2024 dubitare incipiat. Et hoc est veniale et leve peccatum, pertinet | |
| 2025 enim <i>ad tentationem humanam, sine qua vita ista non ducitur</i>, | |
| 2026 ut habetur in Glossa super illud I ad Cor. IV, <i>nolite ante | |
| 2027 tempus iudicare</i>. Secundus gradus est cum aliquis pro certo | |
| 2028 malitiam alterius aestimat ex levibus indiciis. Et hoc, si sit de | |
| 2029 aliquo gravi, est peccatum mortale, inquantum non est sine | |
| 2030 contemptu proximi, unde Glossa ibidem subdit, <i>etsi ergo | |
| 2031 suspiciones vitare non possumus, quia homines sumus, iudicia tamen, | |
| 2032 idest definitivas firmasque sententias, continere debemus</i>. | |
| 2033 Tertius gradus est cum aliquis iudex ex suspicione procedit ad | |
| 2034 aliquem condemnandum. Et hoc directe ad iniustitiam pertinet. Unde | |
| 2035 est peccatum mortale.</p> | |
| 2036 <p title="II-II q. 60 a. 3 ad 1"><a name="41578"><span class= | |
| 2037 "ref">[41578] IIª-IIae q. 60 a. 3 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 2038 ergo dicendum quod in humanis actibus invenitur aliqua certitudo, | |
| 2039 non quidem sicut in demonstrativis, sed secundum quod convenit tali | |
| 2040 materiae, puta cum aliquid per idoneos testes probatur.</p> | |
| 2041 <p title="II-II q. 60 a. 3 ad 2"><a name="41579"><span class= | |
| 2042 "ref">[41579] IIª-IIae q. 60 a. 3 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 2043 dicendum quod ex hoc ipso quod aliquis malam opinionem habet de | |
| 2044 alio sine causa sufficienti, indebite contemnit ipsum. Et ideo | |
| 2045 iniuriatur ei.</p> | |
| 2046 <p title="II-II q. 60 a. 3 ad 3"><a name="41580"><span class= | |
| 2047 "ref">[41580] IIª-IIae q. 60 a. 3 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 2048 dicendum quod quia iustitia et iniustitia est circa exteriores | |
| 2049 operationes, ut dictum est, tunc iudicium suspiciosum directe ad | |
| 2050 iniustitiam pertinet quando ad actum exteriorem procedit. Et tunc | |
| 2051 est peccatum mortale, ut dictum est. Iudicium autem interius | |
| 2052 pertinet ad iustitiam secundum quod comparatur ad exterius iudicium | |
| 2053 ut actus interior ad exteriorem, sicut concupiscentia ad | |
| 2054 fornicationem, et ira ad homicidium.</p> | |
| 2055 <br /> | |
| 2056 <div class="E">Articulus 4</div> | |
| 2057 <p title="II-II q. 60 a. 4 arg. 1"><a name="41581"><span class= | |
| 2058 "ref">[41581] IIª-IIae q. 60 a. 4 arg. 1</span></a> Ad quartum | |
| 2059 sic proceditur. Videtur quod dubia non sint in meliorem partem | |
| 2060 interpretanda. Iudicium enim magis esse debet de eo quod ut in | |
| 2061 pluribus accidit. Sed in pluribus accidit quod aliqui male agant, | |
| 2062 <i>quia stultorum infinitus est numerus</i>, ut dicitur Eccle. I; | |
| 2063 <i>proni enim sunt sensus hominis ad malum ab adolescentia sua</i>, | |
| 2064 ut dicitur Gen. VIII. Ergo dubia magis debemus interpretari in | |
| 2065 malum quam in bonum.</p> | |
| 2066 <p title="II-II q. 60 a. 4 arg. 2"><a name="41582"><span class= | |
| 2067 "ref">[41582] IIª-IIae q. 60 a. 4 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 2068 Augustinus dicit quod ille pie et iuste vivit qui rerum integer est | |
| 2069 aestimator, in neutram partem declinando. Sed ille qui | |
| 2070 interpretatur in melius quod dubium est declinat in alteram partem. | |
| 2071 Ergo hoc non est faciendum.</p> | |
| 2072 <p title="II-II q. 60 a. 4 arg. 3"><a name="41583"><span class= | |
| 2073 "ref">[41583] IIª-IIae q. 60 a. 4 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 2074 homo debet diligere proximum sicut seipsum. Sed circa seipsum homo | |
| 2075 debet dubia interpretari in peiorem partem, secundum illud Iob IX, | |
| 2076 <i>verebar omnia opera mea</i>. Ergo videtur quod ea quae sunt | |
| 2077 dubia circa proximos sint in peiorem partem interpretanda.</p> | |
| 2078 <p title="II-II q. 60 a. 4 s. c."><a name="41584"><span class= | |
| 2079 "ref">[41584] IIª-IIae q. 60 a. 4 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 2080 est quod Rom. XIV, super illud, <i>qui non manducat manducantem non | |
| 2081 iudicet</i>, dicit Glossa, <i>dubia in meliorem partem sunt | |
| 2082 interpretanda</i>.</p> | |
| 2083 <p title="II-II q. 60 a. 4 co."><a name="41585"><span class= | |
| 2084 "ref">[41585] IIª-IIae q. 60 a. 4 co.</span></a> Respondeo | |
| 2085 dicendum quod, sicut dictum est, ex hoc ipso quod aliquis habet | |
| 2086 malam opinionem de alio absque sufficienti causa, iniuriatur ei et | |
| 2087 contemnit ipsum. Nullus autem debet alium contemnere, vel | |
| 2088 nocumentum quodcumque inferre, absque causa cogente. Et ideo ubi | |
| 2089 non apparent manifesta indicia de malitia alicuius, debemus eum ut | |
| 2090 bonum habere, in meliorem partem interpretando quod dubium est.</p> | |
| 2091 <p title="II-II q. 60 a. 4 ad 1"><a name="41586"><span class= | |
| 2092 "ref">[41586] IIª-IIae q. 60 a. 4 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 2093 ergo dicendum quod potest contingere quod ille qui in meliorem | |
| 2094 partem interpretatur, frequentius fallitur. Sed melius est quod | |
| 2095 aliquis frequenter fallatur habens bonam opinionem de aliquo malo | |
| 2096 homine, quam quod rarius fallatur habens malam opinionem de aliquo | |
| 2097 bono, quia ex hoc fit iniuria alicui, non autem ex primo.</p> | |
| 2098 <p title="II-II q. 60 a. 4 ad 2"><a name="41587"><span class= | |
| 2099 "ref">[41587] IIª-IIae q. 60 a. 4 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 2100 dicendum quod aliud est iudicare de rebus, et aliud de hominibus. | |
| 2101 In iudicio enim quo de rebus iudicamus non attenditur bonum vel | |
| 2102 malum ex parte ipsius rei de qua iudicamus, cui nihil nocet | |
| 2103 qualitercumque iudicemus de ipsa, sed attenditur ibi solum bonum | |
| 2104 iudicantis si vere iudicet, vel malum si falso; <i>quia verum est | |
| 2105 bonum intellectus, falsum autem est malum ipsius</i>, ut dicitur in | |
| 2106 VI Ethic. Et ideo unusquisque debet niti ad hoc quod de rebus | |
| 2107 iudicet secundum quod sunt. Sed in iudicio quo iudicamus de | |
| 2108 hominibus praecipue attenditur bonum et malum ex parte eius de quo | |
| 2109 iudicatur, qui in hoc ipso honorabilis habetur quod bonus | |
| 2110 iudicatur, et contemptibilis si iudicetur malus. Et ideo ad hoc | |
| 2111 potius tendere debemus in tali iudicio quod hominem iudicemus | |
| 2112 bonum, nisi manifesta ratio in contrarium appareat. Ipsi autem | |
| 2113 homini iudicanti, falsum iudicium quo bene iudicat de alio non | |
| 2114 pertinet ad malum intellectus ipsius, sicut nec ad eius | |
| 2115 perfectionem pertinet secundum se cognoscere veritatem singularium | |
| 2116 contingentium, sed magis pertinet ad bonum affectum.</p> | |
| 2117 <p title="II-II q. 60 a. 4 ad 3"><a name="41588"><span class= | |
| 2118 "ref">[41588] IIª-IIae q. 60 a. 4 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 2119 dicendum quod interpretari aliquid in deteriorem vel meliorem | |
| 2120 partem contingit dupliciter. Uno modo, per quandam suppositionem. | |
| 2121 Et sic, cum debemus aliquibus malis adhibere remedium, sive nostris | |
| 2122 sive alienis, expedit ad hoc ut securius remedium apponatur, quod | |
| 2123 supponatur id quod deterius est, quia remedium quod est efficax | |
| 2124 contra maius malum, multo magis est efficax contra minus malum. | |
| 2125 Alio modo interpretamur aliquid in bonum vel malum definiendo sive | |
| 2126 determinando. Et sic in rerum iudicio debet aliquis niti ad hoc ut | |
| 2127 interpretetur unumquodque secundum quod est, in iudicio autem | |
| 2128 personarum, ut interpretetur in melius, sicut dictum est.</p> | |
| 2129 <br /> | |
| 2130 <div class="E">Articulus 5</div> | |
| 2131 <p title="II-II q. 60 a. 5 arg. 1"><a name="41589"><span class= | |
| 2132 "ref">[41589] IIª-IIae q. 60 a. 5 arg. 1</span></a> Ad quintum | |
| 2133 sic proceditur. Videtur quod non sit semper secundum leges scriptas | |
| 2134 iudicandum. Semper enim vitandum est iniustum iudicium. Sed | |
| 2135 quandoque leges scriptae iniustitiam continent, secundum illud | |
| 2136 Isaiae X, <i>vae qui condunt leges iniquas, et scribentes | |
| 2137 iniustitias scripserunt</i>. Ergo non semper est secundum leges | |
| 2138 scriptas iudicandum.</p> | |
| 2139 <p title="II-II q. 60 a. 5 arg. 2"><a name="41590"><span class= | |
| 2140 "ref">[41590] IIª-IIae q. 60 a. 5 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 2141 iudicium oportet esse de singularibus eventibus. Sed nulla lex | |
| 2142 scripta potest omnes singulares eventus comprehendere, ut patet per | |
| 2143 philosophum, in V Ethic. Ergo videtur quod non semper sit secundum | |
| 2144 leges scriptas iudicandum.</p> | |
| 2145 <p title="II-II q. 60 a. 5 arg. 3"><a name="41591"><span class= | |
| 2146 "ref">[41591] IIª-IIae q. 60 a. 5 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 2147 lex ad hoc scribitur ut sententia legislatoris manifestetur. Sed | |
| 2148 quandoque contingit quod si ipse lator legis praesens esset, aliter | |
| 2149 iudicaret. Ergo non est semper secundum legem scriptam | |
| 2150 iudicandum.</p> | |
| 2151 <p title="II-II q. 60 a. 5 s. c."><a name="41592"><span class= | |
| 2152 "ref">[41592] IIª-IIae q. 60 a. 5 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 2153 est quod Augustinus dicit, in libro de vera Relig., <i>in istis | |
| 2154 temporalibus legibus, quanquam de his homines iudicent cum eas | |
| 2155 instituerint, tamen cum fuerint institutae et firmatae, non licebit | |
| 2156 iudicibus de ipsis iudicare, sed secundum ipsas</i>.</p> | |
| 2157 <p title="II-II q. 60 a. 5 co."><a name="41593"><span class= | |
| 2158 "ref">[41593] IIª-IIae q. 60 a. 5 co.</span></a> Respondeo | |
| 2159 dicendum quod, sicut dictum est, iudicium nihil est aliud nisi | |
| 2160 quaedam definitio vel determinatio eius quod iustum est. Fit autem | |
| 2161 aliquid iustum dupliciter, uno modo, ex ipsa natura rei, quod | |
| 2162 dicitur ius naturale; alio modo, ex quodam condicto inter homines, | |
| 2163 quod dicitur ius positivum, ut supra habitum est. Leges autem | |
| 2164 scribuntur ad utriusque iuris declarationem, aliter tamen et | |
| 2165 aliter. Nam legis Scriptura ius quidem naturale continet, sed non | |
| 2166 instituit, non enim habet robur ex lege, sed ex natura. Ius autem | |
| 2167 positivum Scriptura legis et continet et instituit, dans ei | |
| 2168 auctoritatis robur. Et ideo necesse est quod iudicium fiat secundum | |
| 2169 legis Scripturam, alioquin iudicium deficeret vel a iusto naturali, | |
| 2170 vel a iusto positivo.</p> | |
| 2171 <p title="II-II q. 60 a. 5 ad 1"><a name="41594"><span class= | |
| 2172 "ref">[41594] IIª-IIae q. 60 a. 5 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 2173 ergo dicendum quod lex scripta, sicut non dat robur iuri naturali, | |
| 2174 ita nec potest eius robur minuere vel auferre, quia nec voluntas | |
| 2175 hominis potest immutare naturam. Et ideo si Scriptura legis | |
| 2176 contineat aliquid contra ius naturale, iniusta est, nec habet vim | |
| 2177 obligandi, ibi enim ius positivum locum habet ubi quantum ad ius | |
| 2178 naturale nihil differt utrum sic vel aliter fiat, sicut supra | |
| 2179 habitum est. Et ideo nec tales Scripturae leges dicuntur, sed | |
| 2180 potius legis corruptiones, ut supra dictum est. Et ideo secundum | |
| 2181 eas non est iudicandum.</p> | |
| 2182 <p title="II-II q. 60 a. 5 ad 2"><a name="41595"><span class= | |
| 2183 "ref">[41595] IIª-IIae q. 60 a. 5 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 2184 dicendum quod sicut leges iniquae secundum se contrariantur iuri | |
| 2185 naturali, vel semper vel ut in pluribus; ita etiam leges quae sunt | |
| 2186 recte positae in aliquibus casibus deficiunt, in quibus si | |
| 2187 servarentur, esset contra ius naturale. Et ideo in talibus non est | |
| 2188 secundum litteram legis iudicandum, sed recurrendum ad aequitatem, | |
| 2189 quam intendit legislator. Unde iurisperitus dicit, <i>nulla ratio | |
| 2190 iuris aut aequitatis benignitas patitur ut quae salubriter pro | |
| 2191 utilitate hominum introducuntur, ea nos duriore interpretatione | |
| 2192 contra ipsorum commodum producamus ad severitatem</i>. Et in | |
| 2193 talibus etiam legislator aliter iudicaret, et, si considerasset, | |
| 2194 lege determinasset.</p> | |
| 2195 <p title="II-II q. 60 a. 5 ad 3"><a name="41596"><span class= | |
| 2196 "ref">[41596] IIª-IIae q. 60 a. 5 ad 3</span></a> Et per hoc | |
| 2197 patet responsio ad tertium.</p> | |
| 2198 <br /> | |
| 2199 <div class="E">Articulus 6</div> | |
| 2200 <p title="II-II q. 60 a. 6 arg. 1"><a name="41597"><span class= | |
| 2201 "ref">[41597] IIª-IIae q. 60 a. 6 arg. 1</span></a> Ad sextum | |
| 2202 sic proceditur. Videtur quod iudicium per usurpationem non reddatur | |
| 2203 perversum. Iustitia enim est quaedam rectitudo in agendis. Sed | |
| 2204 nihil deperit veritati a quocumque dicatur, sed a quocumque est | |
| 2205 accipienda. Ergo etiam nihil deperit iustitiae, a quocumque iustum | |
| 2206 determinetur, quod pertinet ad rationem iudicii.</p> | |
| 2207 <p title="II-II q. 60 a. 6 arg. 2"><a name="41598"><span class= | |
| 2208 "ref">[41598] IIª-IIae q. 60 a. 6 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 2209 peccata punire ad iudicium pertinet. Sed aliqui laudabiliter | |
| 2210 leguntur peccata punisse qui tamen auctoritatem non habebant super | |
| 2211 illos quos puniebant, sicut Moyses occidendo Aegyptium, ut habetur | |
| 2212 Exod. II; et Phinees, filius Eleazari, Zambri, filium Salomi, ut | |
| 2213 legitur Num. XXV, <i>et reputatum est ei ad iustitiam</i>, ut | |
| 2214 dicitur in Psalm. Ergo usurpatio iudicii non pertinet ad | |
| 2215 iniustitiam.</p> | |
| 2216 <p title="II-II q. 60 a. 6 arg. 3"><a name="41599"><span class= | |
| 2217 "ref">[41599] IIª-IIae q. 60 a. 6 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 2218 potestas spiritualis distinguitur a temporali. Sed quandoque | |
| 2219 praelati habentes spiritualem potestatem intromittunt se de his | |
| 2220 quae pertinent ad potestatem saecularem. Ergo usurpatum iudicium | |
| 2221 non est illicitum.</p> | |
| 2222 <p title="II-II q. 60 a. 6 arg. 4"><a name="41600"><span class= | |
| 2223 "ref">[41600] IIª-IIae q. 60 a. 6 arg. 4</span></a> Praeterea, | |
| 2224 sicut ad recte iudicandum requiritur auctoritas, ita etiam et | |
| 2225 iustitia iudicantis et scientia, ut ex supradictis patet. Sed non | |
| 2226 dicitur iudicium esse iniustum si aliquis iudicet non habens | |
| 2227 habitum iustitiae, vel non habens scientiam iuris. Ergo neque etiam | |
| 2228 iudicium usurpatum, quod fit per defectum auctoritatis, semper erit | |
| 2229 iniustum.</p> | |
| 2230 <p title="II-II q. 60 a. 6 s. c."><a name="41601"><span class= | |
| 2231 "ref">[41601] IIª-IIae q. 60 a. 6 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 2232 est quod dicitur Rom. XIV, <i>tu quis es, qui iudicas alienum | |
| 2233 servum?</i></p> | |
| 2234 <p title="II-II q. 60 a. 6 co."><a name="41602"><span class= | |
| 2235 "ref">[41602] IIª-IIae q. 60 a. 6 co.</span></a> Respondeo | |
| 2236 dicendum quod, cum iudicium sit ferendum secundum leges scriptas, | |
| 2237 ut dictum est, ille qui iudicium fert legis dictum quodammodo | |
| 2238 interpretatur, applicando ipsum ad particulare negotium. Cum autem | |
| 2239 eiusdem auctoritatis sit legem interpretari et legem condere, sicut | |
| 2240 lex condi non potest nisi publica auctoritate, ita nec iudicium | |
| 2241 ferri potest nisi publica auctoritate, quae quidem se extendit ad | |
| 2242 eos qui communitati subduntur. Et ideo sicut iniustum esset ut | |
| 2243 aliquis constringeret alium ad legem servandam quae non esset | |
| 2244 publica auctoritate sancita, ita etiam iniustum est si aliquis | |
| 2245 aliquem compellat ferre iudicium quod publica auctoritate non | |
| 2246 fertur.</p> | |
| 2247 <p title="II-II q. 60 a. 6 ad 1"><a name="41603"><span class= | |
| 2248 "ref">[41603] IIª-IIae q. 60 a. 6 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 2249 ergo dicendum quod pronuntiatio veritatis non importat compulsionem | |
| 2250 ad hoc quod suscipiatur, sed liberum est unicuique eam recipere vel | |
| 2251 non recipere prout vult. Sed iudicium importat quandam impulsionem. | |
| 2252 Et ideo iniustum est quod aliquis iudicetur ab eo qui publicam | |
| 2253 auctoritatem non habet.</p> | |
| 2254 <p title="II-II q. 60 a. 6 ad 2"><a name="41604"><span class= | |
| 2255 "ref">[41604] IIª-IIae q. 60 a. 6 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 2256 dicendum quod Moyses videtur Aegyptium occidisse quasi ex | |
| 2257 inspiratione divina auctoritatem adeptus, ut videtur per hoc quod | |
| 2258 dicitur Act. VII, quod, <i>percusso Aegyptio, aestimabat Moyses | |
| 2259 intelligere fratres suos quoniam dominus per manum ipsius daret | |
| 2260 salutem Israel</i>. Vel potest dici quod Moyses occidit Aegyptium | |
| 2261 defendendo eum qui iniuriam patiebatur cum moderamine inculpatae | |
| 2262 tutelae. Unde Ambrosius dicit, in libro de Offic., quod <i>qui non | |
| 2263 repellit iniuriam a socio cum potest, tam est in vitio quam ille | |
| 2264 qui facit</i>; et inducit exemplum Moysi. Vel potest dici, sicut | |
| 2265 dicit Augustinus, in quaestionibus Exod., quod <i>sicut terra, ante | |
| 2266 utilia semina, herbarum inutilium fertilitate laudatur; sic illud | |
| 2267 Moysi factum vitiosum quidem fuit, sed magnae fertilitatis signum | |
| 2268 gerebat</i>, inquantum scilicet erat signum virtutis eius qua | |
| 2269 populum liberaturus erat. De Phinee autem dicendum est quod ex | |
| 2270 inspiratione divina, zelo Dei commotus, hoc fecit. Vel quia, licet | |
| 2271 nondum esset summus sacerdos, erat tamen filius summi sacerdotis, | |
| 2272 et ad eum hoc iudicium pertinebat, sicut et ad alios iudices, | |
| 2273 quibus hoc erat praeceptum.</p> | |
| 2274 <p title="II-II q. 60 a. 6 ad 3"><a name="41605"><span class= | |
| 2275 "ref">[41605] IIª-IIae q. 60 a. 6 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 2276 dicendum quod potestas saecularis subditur spirituali sicut corpus | |
| 2277 animae. Et ideo non est usurpatum iudicium si spiritualis praelatus | |
| 2278 se intromittat de temporalibus quantum ad ea in quibus subditur ei | |
| 2279 saecularis potestas, vel quae ei a saeculari potestate | |
| 2280 relinquuntur.</p> | |
| 2281 <p title="II-II q. 60 a. 6 ad 4"><a name="41606"><span class= | |
| 2282 "ref">[41606] IIª-IIae q. 60 a. 6 ad 4</span></a> Ad quartum | |
| 2283 dicendum quod habitus scientiae et iustitiae sunt perfectiones | |
| 2284 singularis personae, et ideo per eorum defectum non dicitur | |
| 2285 usurpatum iudicium, sicut per defectum publicae auctoritatis, ex | |
| 2286 qua iudicium vim coactivam habet.</p> | |
| 2287 <div class="centro"><br /> | |
| 2288 <p><a href="sth3047.html"><img src="icons/ageretro.gif" width="19" | |
| 2289 height="19" align="middle" border="0" alt="age retro" /></a> | |
| 2290 <a href="sth3061.html"><img src="icons/ageultra.gif" width="19" | |
| 2291 height="19" align="middle" border="0" alt="age ultra" /></a></p> | |
| 2292 <br /> | |
| 2293 <hr /> | |
| 2294 <br /> | |
| 2295 <address>© 2006 Fundación Tomás de Aquino quoad | |
| 2296 hanc editionem<br /> | |
| 2297 Iura omnia asservantur<br /> | |
| 2298 OCLC nr. <a href="http://worldcatlibraries.org/wcpa/oclc/49644264" | |
| 2299 style="text-decoration=none">49644264</a></address> | |
| 2300 </div> | |
| 2301 </body> | |
| 2302 </html> |
