Mercurial > hg > Aquinas
annotate summa/latin/sth3023.html @ 46:6cfdc13efd8a
from www.ccel.org/ss/
| author | ht |
|---|---|
| date | Sun, 20 Dec 2009 22:10:12 +0000 |
| parents | 544e12f679ad |
| children | d777cc3962f2 |
| rev | line source |
|---|---|
| 28 | 1 <!DOCTYPE html PUBLIC "-//W3C//DTD XHTML 1.0 Transitional//EN" |
| 2 "http://www.w3.org/TR/xhtml1/DTD/xhtml1-transitional.dtd"> | |
| 3 <html lang="LA" xmlns="http://www.w3.org/1999/xhtml" xml:lang="LA"> | |
| 4 <head> | |
| 5 <meta name="generator" content= | |
| 6 "HTML Tidy for Windows (vers 1st February 2005), see www.w3.org" /> | |
| 7 <meta http-equiv="Content-Type" content= | |
| 8 "text/html; charset=us-ascii" /> | |
| 9 <meta http-equiv="Content-Style-Type" content="text/css" /> | |
| 10 <meta http-equiv="Content-Script-Type" content="text/javascript" /> | |
| 11 <meta name="keywords" content= | |
| 12 "Thomas de Aquino, Summa Theologiae, Corpus Thomisticum" /> | |
| 13 <meta name="language" content="Latin" /> | |
| 14 <meta name="security" content="public" /> | |
| 15 <meta name="owner" content="ealarcon@unav.es" /> | |
| 16 <meta name="author" content="Enrique Alarcón" /> | |
| 17 <meta name="abstract" content="" /> | |
| 18 <link rel="stylesheet" media="screen" href="vscreen.css" type= | |
| 19 "text/css" /> | |
| 20 <link rel="stylesheet" media="print" href="vprint.css" type= | |
| 21 "text/css" /> | |
| 22 <title>Thomas de Aquino, Summa Theologiae, IIª-IIae q. | |
| 23 23-24</title> | |
| 24 </head> | |
| 25 <body> | |
| 26 <a href="http://www.corpusthomisticum.org/"></a> | |
| 27 <div class="tres">CORPUS THOMISTICUM</div> | |
| 28 <div class="uno">Sancti Thomae de Aquino</div> | |
| 29 <div class="uno">Summa Theologiae</div> | |
| 30 <div class="dos">secunda pars secundae partis a quaestione XXIII ad | |
| 31 XXIV</div> | |
| 32 <br /> | |
| 33 <div class="centro"> | |
| 34 <table align="center" summary="Imago"> | |
| 35 <tr> | |
| 36 <th><img src="icons/fugit190.jpg" width="275" height="190" border= | |
| 37 "0" alt= | |
| 38 "Thomas de Aquino a Filippino Lippi depictus (Cappella Carafa, S. Maria sopra Minerva, Roma)" | |
| 39 align="middle" /></th> | |
| 40 </tr> | |
| 41 </table> | |
| 42 <br /> | |
| 43 <span class="tres">Textum Leoninum Romae 1895 editum<br /> | |
| 44 ac automato translatum a Roberto Busa SJ in taenias | |
| 45 magneticas<br /> | |
| 46 denuo recognovit Enrique Alarcón atque instruxit<br /> | |
| 47 <br /></span><br /> | |
| 48 <hr /> | |
| 49 <br /> | |
| 50 <p><a href="sth3017.html"><img src="icons/ageretro.gif" width="19" | |
| 51 height="19" align="middle" border="0" alt="age retro" /></a> | |
| 52 <a href="sth3025.html"><img src="icons/ageultra.gif" width="19" | |
| 53 height="19" align="middle" border="0" alt="age ultra" /></a></p> | |
| 54 <script language="JavaScript" type="text/javascript"> | |
| 55 //<![CDATA[ | |
|
26
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
56 <!-- |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
57 // original code by Bill Trefzger 12/12/96; revised by Enrique Alarcon 12/9/2000 |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
58 function go(){if(document.selecter.select1.options[document.selecter.select1.selectedIndex].value !="none"){location=document.selecter.select1.options[document.selecter.select1.selectedIndex].value}} |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
59 document.write('<FORM NAME="selecter"><SELECT NAME="select1">'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
60 document.write('<OPTION VALUE="none">INDEX'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
61 document.write('<OPTION VALUE="none">------------------------------------------------'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
62 document.write('<OPTION VALUE="index.html">Corpus Thomisticum'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
63 document.write('<OPTION VALUE="iopera.html">Opera omnia'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
64 document.write('<OPTION VALUE="zbiblia.html">Bibliographia Thomistica'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
65 document.write('<OPTION VALUE="none">------------------------------------------------'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
66 document.write('<OPTION VALUE="#39722">IIª-IIae q. 23 pr.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
67 document.write('<OPTION VALUE="#39723">IIª-IIae q. 23 a. 1 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
68 document.write('<OPTION VALUE="#39724">IIª-IIae q. 23 a. 1 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
69 document.write('<OPTION VALUE="#39725">IIª-IIae q. 23 a. 1 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
70 document.write('<OPTION VALUE="#39726">IIª-IIae q. 23 a. 1 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
71 document.write('<OPTION VALUE="#39727">IIª-IIae q. 23 a. 1 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
72 document.write('<OPTION VALUE="#39728">IIª-IIae q. 23 a. 1 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
73 document.write('<OPTION VALUE="#39729">IIª-IIae q. 23 a. 1 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
74 document.write('<OPTION VALUE="#39730">IIª-IIae q. 23 a. 1 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
75 document.write('<OPTION VALUE="#39731">IIª-IIae q. 23 a. 2 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
76 document.write('<OPTION VALUE="#39732">IIª-IIae q. 23 a. 2 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
77 document.write('<OPTION VALUE="#39733">IIª-IIae q. 23 a. 2 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
78 document.write('<OPTION VALUE="#39734">IIª-IIae q. 23 a. 2 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
79 document.write('<OPTION VALUE="#39735">IIª-IIae q. 23 a. 2 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
80 document.write('<OPTION VALUE="#39736">IIª-IIae q. 23 a. 2 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
81 document.write('<OPTION VALUE="#39737">IIª-IIae q. 23 a. 2 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
82 document.write('<OPTION VALUE="#39738">IIª-IIae q. 23 a. 2 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
83 document.write('<OPTION VALUE="#39739">IIª-IIae q. 23 a. 3 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
84 document.write('<OPTION VALUE="#39740">IIª-IIae q. 23 a. 3 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
85 document.write('<OPTION VALUE="#39741">IIª-IIae q. 23 a. 3 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
86 document.write('<OPTION VALUE="#39742">IIª-IIae q. 23 a. 3 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
87 document.write('<OPTION VALUE="#39743">IIª-IIae q. 23 a. 3 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
88 document.write('<OPTION VALUE="#39744">IIª-IIae q. 23 a. 3 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
89 document.write('<OPTION VALUE="#39745">IIª-IIae q. 23 a. 3 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
90 document.write('<OPTION VALUE="#39746">IIª-IIae q. 23 a. 3 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
91 document.write('<OPTION VALUE="#39747">IIª-IIae q. 23 a. 4 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
92 document.write('<OPTION VALUE="#39748">IIª-IIae q. 23 a. 4 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
93 document.write('<OPTION VALUE="#39749">IIª-IIae q. 23 a. 4 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
94 document.write('<OPTION VALUE="#39750">IIª-IIae q. 23 a. 4 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
95 document.write('<OPTION VALUE="#39751">IIª-IIae q. 23 a. 4 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
96 document.write('<OPTION VALUE="#39752">IIª-IIae q. 23 a. 4 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
97 document.write('<OPTION VALUE="#39753">IIª-IIae q. 23 a. 4 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
98 document.write('<OPTION VALUE="#39754">IIª-IIae q. 23 a. 4 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
99 document.write('<OPTION VALUE="#39755">IIª-IIae q. 23 a. 5 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
100 document.write('<OPTION VALUE="#39756">IIª-IIae q. 23 a. 5 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
101 document.write('<OPTION VALUE="#39757">IIª-IIae q. 23 a. 5 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
102 document.write('<OPTION VALUE="#39758">IIª-IIae q. 23 a. 5 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
103 document.write('<OPTION VALUE="#39759">IIª-IIae q. 23 a. 5 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
104 document.write('<OPTION VALUE="#39760">IIª-IIae q. 23 a. 5 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
105 document.write('<OPTION VALUE="#39761">IIª-IIae q. 23 a. 5 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
106 document.write('<OPTION VALUE="#39762">IIª-IIae q. 23 a. 5 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
107 document.write('<OPTION VALUE="#39763">IIª-IIae q. 23 a. 6 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
108 document.write('<OPTION VALUE="#39764">IIª-IIae q. 23 a. 6 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
109 document.write('<OPTION VALUE="#39765">IIª-IIae q. 23 a. 6 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
110 document.write('<OPTION VALUE="#39766">IIª-IIae q. 23 a. 6 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
111 document.write('<OPTION VALUE="#39767">IIª-IIae q. 23 a. 6 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
112 document.write('<OPTION VALUE="#39768">IIª-IIae q. 23 a. 6 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
113 document.write('<OPTION VALUE="#39769">IIª-IIae q. 23 a. 6 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
114 document.write('<OPTION VALUE="#39770">IIª-IIae q. 23 a. 6 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
115 document.write('<OPTION VALUE="#39771">IIª-IIae q. 23 a. 7 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
116 document.write('<OPTION VALUE="#39772">IIª-IIae q. 23 a. 7 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
117 document.write('<OPTION VALUE="#39773">IIª-IIae q. 23 a. 7 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
118 document.write('<OPTION VALUE="#39774">IIª-IIae q. 23 a. 7 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
119 document.write('<OPTION VALUE="#39775">IIª-IIae q. 23 a. 7 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
120 document.write('<OPTION VALUE="#39776">IIª-IIae q. 23 a. 7 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
121 document.write('<OPTION VALUE="#39777">IIª-IIae q. 23 a. 7 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
122 document.write('<OPTION VALUE="#39778">IIª-IIae q. 23 a. 7 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
123 document.write('<OPTION VALUE="#39779">IIª-IIae q. 23 a. 8 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
124 document.write('<OPTION VALUE="#39780">IIª-IIae q. 23 a. 8 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
125 document.write('<OPTION VALUE="#39781">IIª-IIae q. 23 a. 8 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
126 document.write('<OPTION VALUE="#39782">IIª-IIae q. 23 a. 8 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
127 document.write('<OPTION VALUE="#39783">IIª-IIae q. 23 a. 8 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
128 document.write('<OPTION VALUE="#39784">IIª-IIae q. 23 a. 8 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
129 document.write('<OPTION VALUE="#39785">IIª-IIae q. 23 a. 8 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
130 document.write('<OPTION VALUE="#39786">IIª-IIae q. 23 a. 8 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
131 document.write('<OPTION VALUE="#39787">IIª-IIae q. 24 pr.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
132 document.write('<OPTION VALUE="#39788">IIª-IIae q. 24 a. 1 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
133 document.write('<OPTION VALUE="#39789">IIª-IIae q. 24 a. 1 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
134 document.write('<OPTION VALUE="#39790">IIª-IIae q. 24 a. 1 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
135 document.write('<OPTION VALUE="#39791">IIª-IIae q. 24 a. 1 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
136 document.write('<OPTION VALUE="#39792">IIª-IIae q. 24 a. 1 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
137 document.write('<OPTION VALUE="#39793">IIª-IIae q. 24 a. 1 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
138 document.write('<OPTION VALUE="#39794">IIª-IIae q. 24 a. 1 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
139 document.write('<OPTION VALUE="#39795">IIª-IIae q. 24 a. 1 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
140 document.write('<OPTION VALUE="#39796">IIª-IIae q. 24 a. 2 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
141 document.write('<OPTION VALUE="#39797">IIª-IIae q. 24 a. 2 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
142 document.write('<OPTION VALUE="#39798">IIª-IIae q. 24 a. 2 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
143 document.write('<OPTION VALUE="#39799">IIª-IIae q. 24 a. 2 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
144 document.write('<OPTION VALUE="#39800">IIª-IIae q. 24 a. 2 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
145 document.write('<OPTION VALUE="#39801">IIª-IIae q. 24 a. 2 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
146 document.write('<OPTION VALUE="#39802">IIª-IIae q. 24 a. 2 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
147 document.write('<OPTION VALUE="#39803">IIª-IIae q. 24 a. 2 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
148 document.write('<OPTION VALUE="#39804">IIª-IIae q. 24 a. 3 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
149 document.write('<OPTION VALUE="#39805">IIª-IIae q. 24 a. 3 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
150 document.write('<OPTION VALUE="#39806">IIª-IIae q. 24 a. 3 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
151 document.write('<OPTION VALUE="#39807">IIª-IIae q. 24 a. 3 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
152 document.write('<OPTION VALUE="#39808">IIª-IIae q. 24 a. 3 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
153 document.write('<OPTION VALUE="#39809">IIª-IIae q. 24 a. 3 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
154 document.write('<OPTION VALUE="#39810">IIª-IIae q. 24 a. 3 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
155 document.write('<OPTION VALUE="#39811">IIª-IIae q. 24 a. 3 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
156 document.write('<OPTION VALUE="#39812">IIª-IIae q. 24 a. 4 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
157 document.write('<OPTION VALUE="#39813">IIª-IIae q. 24 a. 4 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
158 document.write('<OPTION VALUE="#39814">IIª-IIae q. 24 a. 4 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
159 document.write('<OPTION VALUE="#39815">IIª-IIae q. 24 a. 4 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
160 document.write('<OPTION VALUE="#39816">IIª-IIae q. 24 a. 4 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
161 document.write('<OPTION VALUE="#39817">IIª-IIae q. 24 a. 4 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
162 document.write('<OPTION VALUE="#39818">IIª-IIae q. 24 a. 4 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
163 document.write('<OPTION VALUE="#39819">IIª-IIae q. 24 a. 4 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
164 document.write('<OPTION VALUE="#39820">IIª-IIae q. 24 a. 5 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
165 document.write('<OPTION VALUE="#39821">IIª-IIae q. 24 a. 5 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
166 document.write('<OPTION VALUE="#39822">IIª-IIae q. 24 a. 5 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
167 document.write('<OPTION VALUE="#39823">IIª-IIae q. 24 a. 5 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
168 document.write('<OPTION VALUE="#39824">IIª-IIae q. 24 a. 5 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
169 document.write('<OPTION VALUE="#39825">IIª-IIae q. 24 a. 5 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
170 document.write('<OPTION VALUE="#39826">IIª-IIae q. 24 a. 5 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
171 document.write('<OPTION VALUE="#39827">IIª-IIae q. 24 a. 5 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
172 document.write('<OPTION VALUE="#39828">IIª-IIae q. 24 a. 6 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
173 document.write('<OPTION VALUE="#39829">IIª-IIae q. 24 a. 6 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
174 document.write('<OPTION VALUE="#39830">IIª-IIae q. 24 a. 6 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
175 document.write('<OPTION VALUE="#39831">IIª-IIae q. 24 a. 6 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
176 document.write('<OPTION VALUE="#39832">IIª-IIae q. 24 a. 6 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
177 document.write('<OPTION VALUE="#39833">IIª-IIae q. 24 a. 6 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
178 document.write('<OPTION VALUE="#39834">IIª-IIae q. 24 a. 6 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
179 document.write('<OPTION VALUE="#39835">IIª-IIae q. 24 a. 6 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
180 document.write('<OPTION VALUE="#39836">IIª-IIae q. 24 a. 7 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
181 document.write('<OPTION VALUE="#39837">IIª-IIae q. 24 a. 7 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
182 document.write('<OPTION VALUE="#39838">IIª-IIae q. 24 a. 7 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
183 document.write('<OPTION VALUE="#39839">IIª-IIae q. 24 a. 7 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
184 document.write('<OPTION VALUE="#39840">IIª-IIae q. 24 a. 7 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
185 document.write('<OPTION VALUE="#39841">IIª-IIae q. 24 a. 7 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
186 document.write('<OPTION VALUE="#39842">IIª-IIae q. 24 a. 7 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
187 document.write('<OPTION VALUE="#39843">IIª-IIae q. 24 a. 7 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
188 document.write('<OPTION VALUE="#39844">IIª-IIae q. 24 a. 8 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
189 document.write('<OPTION VALUE="#39845">IIª-IIae q. 24 a. 8 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
190 document.write('<OPTION VALUE="#39846">IIª-IIae q. 24 a. 8 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
191 document.write('<OPTION VALUE="#39847">IIª-IIae q. 24 a. 8 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
192 document.write('<OPTION VALUE="#39848">IIª-IIae q. 24 a. 8 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
193 document.write('<OPTION VALUE="#39849">IIª-IIae q. 24 a. 8 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
194 document.write('<OPTION VALUE="#39850">IIª-IIae q. 24 a. 8 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
195 document.write('<OPTION VALUE="#39851">IIª-IIae q. 24 a. 8 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
196 document.write('<OPTION VALUE="#39852">IIª-IIae q. 24 a. 9 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
197 document.write('<OPTION VALUE="#39853">IIª-IIae q. 24 a. 9 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
198 document.write('<OPTION VALUE="#39854">IIª-IIae q. 24 a. 9 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
199 document.write('<OPTION VALUE="#39855">IIª-IIae q. 24 a. 9 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
200 document.write('<OPTION VALUE="#39856">IIª-IIae q. 24 a. 9 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
201 document.write('<OPTION VALUE="#39857">IIª-IIae q. 24 a. 9 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
202 document.write('<OPTION VALUE="#39858">IIª-IIae q. 24 a. 9 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
203 document.write('<OPTION VALUE="#39859">IIª-IIae q. 24 a. 9 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
204 document.write('<OPTION VALUE="#39860">IIª-IIae q. 24 a. 10 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
205 document.write('<OPTION VALUE="#39861">IIª-IIae q. 24 a. 10 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
206 document.write('<OPTION VALUE="#39862">IIª-IIae q. 24 a. 10 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
207 document.write('<OPTION VALUE="#39863">IIª-IIae q. 24 a. 10 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
208 document.write('<OPTION VALUE="#39864">IIª-IIae q. 24 a. 10 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
209 document.write('<OPTION VALUE="#39865">IIª-IIae q. 24 a. 10 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
210 document.write('<OPTION VALUE="#39866">IIª-IIae q. 24 a. 10 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
211 document.write('<OPTION VALUE="#39867">IIª-IIae q. 24 a. 10 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
212 document.write('<OPTION VALUE="#39868">IIª-IIae q. 24 a. 11 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
213 document.write('<OPTION VALUE="#39869">IIª-IIae q. 24 a. 11 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
214 document.write('<OPTION VALUE="#39870">IIª-IIae q. 24 a. 11 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
215 document.write('<OPTION VALUE="#39871">IIª-IIae q. 24 a. 11 arg. 4'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
216 document.write('<OPTION VALUE="#39872">IIª-IIae q. 24 a. 11 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
217 document.write('<OPTION VALUE="#39873">IIª-IIae q. 24 a. 11 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
218 document.write('<OPTION VALUE="#39874">IIª-IIae q. 24 a. 11 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
219 document.write('<OPTION VALUE="#39875">IIª-IIae q. 24 a. 11 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
220 document.write('<OPTION VALUE="#39876">IIª-IIae q. 24 a. 11 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
221 document.write('<OPTION VALUE="#39877">IIª-IIae q. 24 a. 11 ad 4'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
222 document.write('<OPTION VALUE="#39878">IIª-IIae q. 24 a. 12 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
223 document.write('<OPTION VALUE="#39879">IIª-IIae q. 24 a. 12 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
224 document.write('<OPTION VALUE="#39880">IIª-IIae q. 24 a. 12 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
225 document.write('<OPTION VALUE="#39881">IIª-IIae q. 24 a. 12 arg. 4'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
226 document.write('<OPTION VALUE="#39882">IIª-IIae q. 24 a. 12 arg. 5'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
227 document.write('<OPTION VALUE="#39883">IIª-IIae q. 24 a. 12 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
228 document.write('<OPTION VALUE="#39884">IIª-IIae q. 24 a. 12 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
229 document.write('<OPTION VALUE="#39885">IIª-IIae q. 24 a. 12 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
230 document.write('<OPTION VALUE="#39886">IIª-IIae q. 24 a. 12 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
231 document.write('<OPTION VALUE="#39887">IIª-IIae q. 24 a. 12 ad 4'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
232 document.write('<OPTION VALUE="#39888">IIª-IIae q. 24 a. 12 ad 5'); |
| 28 | 233 document.write('<\/SELECT>'); |
|
26
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
234 document.write('<BR><BR>'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
235 document.write('<INPUT TYPE="button" VALUE="Agedum" ONCLICK="go()">'); |
| 28 | 236 document.write('<\/FORM>'); |
|
26
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
237 // --> |
| 28 | 238 //]]> |
| 239 </script><br /> | |
| 240 <hr /> | |
| 241 <br /></div> | |
| 242 <div class="D">Quaestio 23</div> | |
| 243 <div class="G">Prooemium</div> | |
| 244 <p title="II-II q. 23 pr."><a name="39722"><span class= | |
| 245 "ref">[39722] IIª-IIae q. 23 pr.</span></a> Consequenter | |
| 246 considerandum est de caritate. Et primo, de ipsa caritate; secundo, | |
| 247 de dono sapientiae ei correspondente. Circa primum consideranda | |
| 248 sunt quinque, primo, de ipsa caritate; secundo, de obiecto | |
| 249 caritatis; tertio, de actibus eius; quarto, de vitiis oppositis; | |
| 250 quinto, de praeceptis ad hoc pertinentibus. Circa primum est duplex | |
| 251 consideratio, prima quidem de ipsa caritate secundum se; secunda de | |
| 252 caritate per comparationem ad subiectum. Circa primum quaeruntur | |
| 253 octo. Primo, utrum caritas sit amicitia. Secundo, utrum sit aliquid | |
| 254 creatum in anima. Tertio, utrum sit virtus. Quarto, utrum sit | |
| 255 virtus specialis. Quinto, utrum sit una virtus. Sexto, utrum sit | |
| 256 maxima virtutum. Septimo, utrum sine ea possit esse aliqua vera | |
| 257 virtus. Octavo, utrum sit forma virtutum.</p> | |
| 258 <br /> | |
| 259 <div class="E">Articulus 1</div> | |
| 260 <p title="II-II q. 23 a. 1 arg. 1"><a name="39723"><span class= | |
| 261 "ref">[39723] IIª-IIae q. 23 a. 1 arg. 1</span></a> Ad primum | |
| 262 sic proceditur. Videtur quod caritas non sit amicitia. <i>Nihil | |
| 263 enim est ita proprium amicitiae sicut convivere amico</i>; ut | |
| 264 philosophus dicit, in VIII Ethic. Sed caritas est hominis ad Deum | |
| 265 et ad Angelos, quorum non est cum hominibus conversatio, ut dicitur | |
| 266 Dan. II. Ergo caritas non est amicitia.</p> | |
| 267 <p title="II-II q. 23 a. 1 arg. 2"><a name="39724"><span class= | |
| 268 "ref">[39724] IIª-IIae q. 23 a. 1 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 269 amicitia non est sine reamatione, ut dicitur in VIII Ethic. Sed | |
| 270 caritas habetur etiam ad inimicos, secundum illud Matth. V, | |
| 271 <i>diligite inimicos vestros</i>. Ergo caritas non est | |
| 272 amicitia.</p> | |
| 273 <p title="II-II q. 23 a. 1 arg. 3"><a name="39725"><span class= | |
| 274 "ref">[39725] IIª-IIae q. 23 a. 1 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 275 amicitiae tres sunt species, secundum philosophum, in VIII Ethic., | |
| 276 scilicet amicitia delectabilis, utilis et honesti. Sed caritas non | |
| 277 est amicitia utilis aut delectabilis, dicit enim Hieronymus, in | |
| 278 Epist. ad Paulinum, quae ponitur in principio Bibliae, <i>illa est | |
| 279 vera necessitudo, et Christi glutino copulata, quam non utilitas | |
| 280 rei familiaris, non praesentia tantum corporum, non subdola et | |
| 281 palpans adulatio, sed Dei timor et divinarum Scripturarum studia | |
| 282 conciliant</i>. Similiter etiam non est amicitia honesti, quia | |
| 283 caritate diligimus etiam peccatores; amicitia vero honesti non est | |
| 284 nisi ad virtuosos, ut dicitur in VIII Ethic. Ergo caritas non est | |
| 285 amicitia.</p> | |
| 286 <p title="II-II q. 23 a. 1 s. c."><a name="39726"><span class= | |
| 287 "ref">[39726] IIª-IIae q. 23 a. 1 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 288 est quod Ioan. XV dicitur, <i>iam non dicam vos servos, sed amicos | |
| 289 meos</i>. Sed hoc non dicebatur eis nisi ratione caritatis. Ergo | |
| 290 caritas est amicitia.</p> | |
| 291 <p title="II-II q. 23 a. 1 co."><a name="39727"><span class= | |
| 292 "ref">[39727] IIª-IIae q. 23 a. 1 co.</span></a> Respondeo | |
| 293 dicendum quod, secundum philosophum, in VIII Ethic., non quilibet | |
| 294 amor habet rationem amicitiae, sed amor qui est cum benevolentia, | |
| 295 quando scilicet sic amamus aliquem ut ei bonum velimus. Si autem | |
| 296 rebus amatis non bonum velimus, sed ipsum eorum bonum velimus | |
| 297 nobis, sicut dicimur amare vinum aut equum aut aliquid huiusmodi, | |
| 298 non est amor amicitiae, sed cuiusdam concupiscentiae, ridiculum | |
| 299 enim est dicere quod aliquis habeat amicitiam ad vinum vel ad | |
| 300 equum. Sed nec benevolentia sufficit ad rationem amicitiae, sed | |
| 301 requiritur quaedam mutua amatio, quia amicus est amico amicus. | |
| 302 Talis autem mutua benevolentia fundatur super aliqua | |
| 303 communicatione. Cum igitur sit aliqua communicatio hominis ad Deum | |
| 304 secundum quod nobis suam beatitudinem communicat, super hac | |
| 305 communicatione oportet aliquam amicitiam fundari. De qua quidem | |
| 306 communicatione dicitur I ad Cor. I, <i>fidelis Deus, per quem | |
| 307 vocati estis in societatem filii eius</i>. Amor autem super hac | |
| 308 communicatione fundatus est caritas. Unde manifestum est quod | |
| 309 caritas amicitia quaedam est hominis ad Deum.</p> | |
| 310 <p title="II-II q. 23 a. 1 ad 1"><a name="39728"><span class= | |
| 311 "ref">[39728] IIª-IIae q. 23 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 312 ergo dicendum quod duplex est hominis vita. Una quidem exterior | |
| 313 secundum naturam sensibilem et corporalem, et secundum hanc vitam | |
| 314 non est nobis communicatio vel conversatio cum Deo et Angelis. Alia | |
| 315 autem est vita hominis spiritualis secundum mentem. Et secundum | |
| 316 hanc vitam est nobis conversatio et cum Deo et cum Angelis. In | |
| 317 praesenti quidem statu imperfecte, unde dicitur Philipp. III, | |
| 318 <i>nostra conversatio in caelis est</i>. Sed ista conversatio | |
| 319 perficietur in patria, quando servi eius servient Deo et videbunt | |
| 320 faciem eius, ut dicitur Apoc. ult. Et ideo hic est caritas | |
| 321 imperfecta, sed perficietur in patria.</p> | |
| 322 <p title="II-II q. 23 a. 1 ad 2"><a name="39729"><span class= | |
| 323 "ref">[39729] IIª-IIae q. 23 a. 1 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 324 dicendum quod amicitia se extendit ad aliquem dupliciter. Uno modo, | |
| 325 respectu sui ipsius, et sic amicitia nunquam est nisi ad amicum. | |
| 326 Alio modo se extendit ad aliquem respectu alterius personae, sicut, | |
| 327 si aliquis habet amicitiam ad aliquem hominem, ratione eius diligit | |
| 328 omnes ad illum hominem pertinentes, sive filios sive servos sive | |
| 329 qualitercumque ei attinentes. Et tanta potest esse dilectio amici | |
| 330 quod propter amicum amantur hi qui ad ipsum pertinent etiam si nos | |
| 331 offendant vel odiant. Et hoc modo amicitia caritatis se extendit | |
| 332 etiam ad inimicos, quos diligimus ex caritate in ordine ad Deum, ad | |
| 333 quem principaliter habetur amicitia caritatis.</p> | |
| 334 <p title="II-II q. 23 a. 1 ad 3"><a name="39730"><span class= | |
| 335 "ref">[39730] IIª-IIae q. 23 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 336 dicendum quod amicitia honesti non habetur nisi ad virtuosum sicut | |
| 337 ad principalem personam, sed eius intuitu diliguntur ad eum | |
| 338 attinentes etiam si non sint virtuosi. Et hoc modo caritas, quae | |
| 339 maxime est amicitia honesti, se extendit ad peccatores, quos ex | |
| 340 caritate diligimus propter Deum.</p> | |
| 341 <br /> | |
| 342 <div class="E">Articulus 2</div> | |
| 343 <p title="II-II q. 23 a. 2 arg. 1"><a name="39731"><span class= | |
| 344 "ref">[39731] IIª-IIae q. 23 a. 2 arg. 1</span></a> Ad | |
| 345 secundum sic proceditur. Videtur quod caritas non sit aliquid | |
| 346 creatum in anima. Dicit enim Augustinus, in VIII de Trin., <i>qui | |
| 347 proximum diligit, consequens est ut ipsam dilectionem diligat. Deus | |
| 348 autem dilectio est. Consequens est ergo ut praecipue Deum | |
| 349 diligat</i>. Et in XV de Trin. dicit, <i>ita dictum est, Deus | |
| 350 caritas est, sicut dictum est, Deus spiritus est</i>. Ergo caritas | |
| 351 non est aliquid creatum in anima, sed est ipse Deus.</p> | |
| 352 <p title="II-II q. 23 a. 2 arg. 2"><a name="39732"><span class= | |
| 353 "ref">[39732] IIª-IIae q. 23 a. 2 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 354 Deus est spiritualiter vita animae, sicut anima vita corporis, | |
| 355 secundum illud Deut. XXX, <i>ipse est vita tua</i>. Sed anima | |
| 356 vivificat corpus per seipsam. Ergo Deus vivificat animam per | |
| 357 seipsum. Vivificat autem eam per caritatem, secundum illud I Ioan. | |
| 358 III, <i>nos scimus quoniam translati sumus de morte ad vitam, | |
| 359 quoniam diligimus fratres</i>. Ergo Deus est ipsa caritas.</p> | |
| 360 <p title="II-II q. 23 a. 2 arg. 3"><a name="39733"><span class= | |
| 361 "ref">[39733] IIª-IIae q. 23 a. 2 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 362 nihil creatum est infinitae virtutis, sed magis omnis creatura est | |
| 363 vanitas. Caritas autem non est vanitas, sed magis vanitati | |
| 364 repugnat, et est infinitae virtutis, quia animam hominis ad bonum | |
| 365 infinitum perducit. Ergo caritas non est aliquid creatum in | |
| 366 anima.</p> | |
| 367 <p title="II-II q. 23 a. 2 s. c."><a name="39734"><span class= | |
| 368 "ref">[39734] IIª-IIae q. 23 a. 2 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 369 est quod Augustinus dicit, in III de Doct. Christ., <i>caritatem | |
| 370 voco motum animi ad fruendum Deo propter ipsum</i>. Sed motus animi | |
| 371 est aliquid creatum in anima. Ergo et caritas est aliquid creatum | |
| 372 in anima.</p> | |
| 373 <p title="II-II q. 23 a. 2 co."><a name="39735"><span class= | |
| 374 "ref">[39735] IIª-IIae q. 23 a. 2 co.</span></a> Respondeo | |
| 375 dicendum quod Magister perscrutatur hanc quaestionem in XVII dist. | |
| 376 I Lib. Sent., et ponit quod caritas non est aliquid creatum in | |
| 377 anima, sed est ipse spiritus sanctus mentem inhabitans. Nec est sua | |
| 378 intentio quod iste motus dilectionis quo Deum diligimus sit ipse | |
| 379 spiritus sanctus, sed quod iste motus dilectionis est a spiritu | |
| 380 sancto non mediante aliquo habitu, sicut a spiritu sancto sunt alii | |
| 381 actus virtuosi mediantibus habitibus aliarum virtutum, puta habitu | |
| 382 spei aut fidei aut alicuius alterius virtutis. Et hoc dicebat | |
| 383 propter excellentiam caritatis. Sed si quis recte consideret, hoc | |
| 384 magis redundat in caritatis detrimentum. Non enim motus caritatis | |
| 385 ita procedit a spiritu sancto movente humanam mentem quod humana | |
| 386 mens sit mota tantum et nullo modo sit principium huius motus, | |
| 387 sicut cum aliquod corpus movetur ab aliquo exteriori movente. Hoc | |
| 388 enim est contra rationem voluntarii, cuius oportet principium in | |
| 389 ipso esse, sicut supra dictum est. Unde sequeretur quod diligere | |
| 390 non esset voluntarium. Quod implicat contradictionem, cum amor de | |
| 391 sui ratione importet quod sit actus voluntatis. Similiter etiam non | |
| 392 potest dici quod sic moveat spiritus sanctus voluntatem ad actum | |
| 393 diligendi sicut movetur instrumentum quod, etsi sit principium | |
| 394 actus, non tamen est in ipso agere vel non agere. Sic enim etiam | |
| 395 tolleretur ratio voluntarii, et excluderetur ratio meriti, cum | |
| 396 tamen supra habitum sit quod dilectio caritatis est radix merendi. | |
| 397 Sed oportet quod sic voluntas moveatur a spiritu sancto ad | |
| 398 diligendum quod etiam ipsa sit efficiens hunc actum. Nullus autem | |
| 399 actus perfecte producitur ab aliqua potentia activa nisi sit ei | |
| 400 connaturalis per aliquam formam quae sit principium actionis. Unde | |
| 401 Deus, qui omnia movet ad debitos fines, singulis rebus indidit | |
| 402 formas per quas inclinantur ad fines sibi praestitutos a Deo, et | |
| 403 secundum hoc disponit omnia suaviter, ut dicitur Sap. VIII. | |
| 404 Manifestum est autem quod actus caritatis excedit naturam potentiae | |
| 405 voluntatis. Nisi ergo aliqua forma superadderetur naturali | |
| 406 potentiae per quam inclinaretur ad dilectionis actum, secundum hoc | |
| 407 esset actus iste imperfectior actibus naturalibus et actibus | |
| 408 aliarum virtutum, nec esset facilis et delectabilis. Quod patet | |
| 409 esse falsum, quia nulla virtus habet tantam inclinationem ad suum | |
| 410 actum sicut caritas, nec aliqua ita delectabiliter operatur. Unde | |
| 411 maxime necesse est quod ad actum caritatis existat in nobis aliqua | |
| 412 habitualis forma superaddita potentiae naturali, inclinans ipsam ad | |
| 413 caritatis actum, et faciens eam prompte et delectabiliter | |
| 414 operari.</p> | |
| 415 <p title="II-II q. 23 a. 2 ad 1"><a name="39736"><span class= | |
| 416 "ref">[39736] IIª-IIae q. 23 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 417 ergo dicendum quod ipsa essentia divina caritas est, sicut et | |
| 418 sapientia est, et sicut bonitas est. Unde sicut dicimur boni | |
| 419 bonitate quae Deus est, et sapientes sapientia quae Deus est, quia | |
| 420 bonitas qua formaliter boni sumus est participatio quaedam divinae | |
| 421 bonitatis, et sapientia qua formaliter sapientes sumus est | |
| 422 participatio quaedam divinae sapientiae; ita etiam caritas qua | |
| 423 formaliter diligimus proximum est quaedam participatio divinae | |
| 424 caritatis. Hic enim modus loquendi consuetus est apud Platonicos, | |
| 425 quorum doctrinis Augustinus fuit imbutus. Quod quidam non | |
| 426 advertentes ex verbis eius sumpserunt occasionem errandi.</p> | |
| 427 <p title="II-II q. 23 a. 2 ad 2"><a name="39737"><span class= | |
| 428 "ref">[39737] IIª-IIae q. 23 a. 2 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 429 dicendum quod Deus est vita effective et animae per caritatem et | |
| 430 corporis per animam, sed formaliter caritas est vita animae, sicut | |
| 431 et anima corporis. Unde per hoc potest concludi quod, sicut anima | |
| 432 immediate unitur corpori, ita caritas animae.</p> | |
| 433 <p title="II-II q. 23 a. 2 ad 3"><a name="39738"><span class= | |
| 434 "ref">[39738] IIª-IIae q. 23 a. 2 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 435 dicendum quod caritas operatur formaliter. Efficacia autem formae | |
| 436 est secundum virtutem agentis qui inducit formam. Et ideo quod | |
| 437 caritas non est vanitas, sed facit effectum infinitum dum coniungit | |
| 438 animam Deo iustificando ipsam, hoc demonstrat infinitatem virtutis | |
| 439 divinae, quae est caritatis auctor.</p> | |
| 440 <br /> | |
| 441 <div class="E">Articulus 3</div> | |
| 442 <p title="II-II q. 23 a. 3 arg. 1"><a name="39739"><span class= | |
| 443 "ref">[39739] IIª-IIae q. 23 a. 3 arg. 1</span></a> Ad tertium | |
| 444 sic proceditur. Videtur quod caritas non sit virtus. Caritas enim | |
| 445 est amicitia quaedam. Sed amicitia a philosophis non ponitur | |
| 446 virtus, ut in libro Ethic. patet, neque enim connumeratur inter | |
| 447 virtutes morales neque inter intellectuales. Ergo etiam neque | |
| 448 caritas est virtus.</p> | |
| 449 <p title="II-II q. 23 a. 3 arg. 2"><a name="39740"><span class= | |
| 450 "ref">[39740] IIª-IIae q. 23 a. 3 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 451 virtus est ultimum potentiae, ut dicitur in I de caelo. Sed caritas | |
| 452 non est ultimum; sed magis gaudium et pax. Ergo videtur quod | |
| 453 caritas non sit virtus; sed magis gaudium et pax.</p> | |
| 454 <p title="II-II q. 23 a. 3 arg. 3"><a name="39741"><span class= | |
| 455 "ref">[39741] IIª-IIae q. 23 a. 3 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 456 omnis virtus est quidam habitus accidentalis. Sed caritas non est | |
| 457 habitus accidentalis, cum sit nobilior ipsa anima; nullum autem | |
| 458 accidens est nobilius subiecto. Ergo caritas non est virtus.</p> | |
| 459 <p title="II-II q. 23 a. 3 s. c."><a name="39742"><span class= | |
| 460 "ref">[39742] IIª-IIae q. 23 a. 3 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 461 est quod Augustinus dicit, in libro de moribus Eccles., <i>caritas | |
| 462 est virtus quae, cum nostra rectissima affectio est, coniungit nos | |
| 463 Deo, qua eum diligimus</i>.</p> | |
| 464 <p title="II-II q. 23 a. 3 co."><a name="39743"><span class= | |
| 465 "ref">[39743] IIª-IIae q. 23 a. 3 co.</span></a> Respondeo | |
| 466 dicendum quod humani actus bonitatem habent secundum quod | |
| 467 regulantur debita regula et mensura, et ideo humana virtus, quae | |
| 468 est principium omnium bonorum actuum hominis, consistit in | |
| 469 attingendo regulam humanorum actuum. Quae quidem est duplex, ut | |
| 470 supra dictum est, scilicet humana ratio, et ipse Deus. Unde sicut | |
| 471 virtus moralis definitur per hoc quod est secundum rationem rectam, | |
| 472 ut patet in II Ethic., ita etiam attingere Deum constituit rationem | |
| 473 virtutis, sicut etiam supra dictum est de fide et spe. Unde, cum | |
| 474 caritas attingit Deum, quia coniungit nos Deo, ut patet per | |
| 475 auctoritatem Augustini inductam; consequens est caritatem esse | |
| 476 virtutem.</p> | |
| 477 <p title="II-II q. 23 a. 3 ad 1"><a name="39744"><span class= | |
| 478 "ref">[39744] IIª-IIae q. 23 a. 3 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 479 ergo dicendum quod philosophus in VIII Ethic. non negat amicitiam | |
| 480 esse virtutem, sed dicit quod est virtus vel cum virtute. Posset | |
| 481 enim dici quod est virtus moralis circa operationes quae sunt ad | |
| 482 alium, sub alia tamen ratione quam iustitia. Nam iustitia est circa | |
| 483 operationes quae sunt ad alium sub ratione debiti legalis, amicitia | |
| 484 autem sub ratione cuiusdam debiti amicabilis et moralis, vel magis | |
| 485 sub ratione beneficii gratuiti, ut patet per philosophum, in VIII | |
| 486 Ethic. Potest tamen dici quod non est virtus per se ab aliis | |
| 487 distincta. Non enim habet rationem laudabilis et honesti nisi ex | |
| 488 obiecto, secundum scilicet quod fundatur super honestate virtutum, | |
| 489 quod patet ex hoc quod non quaelibet amicitia habet rationem | |
| 490 laudabilis et honesti, sicut patet in amicitia delectabilis et | |
| 491 utilis. Unde amicitia virtuosa magis est aliquid consequens ad | |
| 492 virtutes quam sit virtus. Nec est simile de caritate, quae non | |
| 493 fundatur principaliter super virtute humana, sed super bonitate | |
| 494 divina.</p> | |
| 495 <p title="II-II q. 23 a. 3 ad 2"><a name="39745"><span class= | |
| 496 "ref">[39745] IIª-IIae q. 23 a. 3 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 497 dicendum quod eiusdem virtutis est diligere aliquem et gaudere de | |
| 498 illo, nam gaudium amorem consequitur, ut supra habitum est, cum de | |
| 499 passionibus ageretur. Et ideo magis ponitur virtus amor quam | |
| 500 gaudium, quod est amoris effectus. Ultimum autem quod ponitur in | |
| 501 ratione virtutis non importat ordinem effectus, sed magis ordinem | |
| 502 superexcessus cuiusdam, sicut centum librae excedunt sexaginta.</p> | |
| 503 <p title="II-II q. 23 a. 3 ad 3"><a name="39746"><span class= | |
| 504 "ref">[39746] IIª-IIae q. 23 a. 3 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 505 dicendum quod omne accidens secundum suum esse est inferius | |
| 506 substantia, quia substantia est ens per se, accidens autem in alio. | |
| 507 Sed secundum rationem suae speciei, accidens quidem quod causatur | |
| 508 ex principiis subiecti est indignius subiecto, sicut effectus | |
| 509 causa. Accidens autem quod causatur ex participatione alicuius | |
| 510 superioris naturae est dignius subiecto, inquantum est similitudo | |
| 511 superioris naturae, sicut lux diaphano. Et hoc modo caritas est | |
| 512 dignior anima, inquantum est participatio quaedam spiritus | |
| 513 sancti.</p> | |
| 514 <br /> | |
| 515 <div class="E">Articulus 4</div> | |
| 516 <p title="II-II q. 23 a. 4 arg. 1"><a name="39747"><span class= | |
| 517 "ref">[39747] IIª-IIae q. 23 a. 4 arg. 1</span></a> Ad quartum | |
| 518 sic proceditur. Videtur quod caritas non sit virtus specialis. | |
| 519 Dicit enim Hieronymus, <i>ut breviter omnem virtutis definitionem | |
| 520 complectar, virtus est caritas, qua diligitur Deus et proximus</i>. | |
| 521 Et Augustinus dicit, in libro de moribus Eccles., quod <i>virtus | |
| 522 est ordo amoris</i>. Sed nulla virtus specialis ponitur in | |
| 523 definitione virtutis communis. Ergo caritas non est specialis | |
| 524 virtus.</p> | |
| 525 <p title="II-II q. 23 a. 4 arg. 2"><a name="39748"><span class= | |
| 526 "ref">[39748] IIª-IIae q. 23 a. 4 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 527 illud quod se extendit ad opera omnium virtutum non potest esse | |
| 528 specialis virtus. Sed caritas se extendit ad opera omnium virtutum, | |
| 529 secundum illud I ad Cor. XIII, <i>caritas patiens est, benigna | |
| 530 est</i>, et cetera. Extendit etiam se ad omnia opera humana, | |
| 531 secundum illud I ad Cor. ult., <i>omnia opera vestra in caritate | |
| 532 fiant</i>. Ergo caritas non est specialis virtus.</p> | |
| 533 <p title="II-II q. 23 a. 4 arg. 3"><a name="39749"><span class= | |
| 534 "ref">[39749] IIª-IIae q. 23 a. 4 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 535 praecepta legis respondent actibus virtutum. Sed Augustinus, in | |
| 536 libro de Perfect. Hum. Iust., dicit quod <i>generalis iussio est, | |
| 537 diliges; et generalis prohibitio, non concupisces</i>. Ergo caritas | |
| 538 est generalis virtus.</p> | |
| 539 <p title="II-II q. 23 a. 4 s. c."><a name="39750"><span class= | |
| 540 "ref">[39750] IIª-IIae q. 23 a. 4 s. c.</span></a> Sed contra, | |
| 541 nullum generale connumeratur speciali. Sed caritas connumeratur | |
| 542 specialibus virtutibus, scilicet fidei et spei, secundum illud I ad | |
| 543 Cor. XIII, <i>nunc autem manent fides, spes, caritas, tria | |
| 544 haec</i>. Ergo caritas est virtus specialis.</p> | |
| 545 <p title="II-II q. 23 a. 4 co."><a name="39751"><span class= | |
| 546 "ref">[39751] IIª-IIae q. 23 a. 4 co.</span></a> Respondeo | |
| 547 dicendum quod actus et habitus specificantur per obiecta, ut ex | |
| 548 supradictis patet. Proprium autem obiectum amoris est bonum, ut | |
| 549 supra habitum est. Et ideo ubi est specialis ratio boni, ibi est | |
| 550 specialis ratio amoris. Bonum autem divinum, inquantum est | |
| 551 beatitudinis obiectum, habet specialem rationem boni. Et ideo amor | |
| 552 caritatis, qui est amor huius boni, est specialis amor. Unde et | |
| 553 caritas est specialis virtus.</p> | |
| 554 <p title="II-II q. 23 a. 4 ad 1"><a name="39752"><span class= | |
| 555 "ref">[39752] IIª-IIae q. 23 a. 4 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 556 ergo dicendum quod caritas ponitur in definitione omnis virtutis, | |
| 557 non quia sit essentialiter omnis virtus, sed quia ab ea dependent | |
| 558 aliqualiter omnes virtutes, ut infra dicetur. Sicut etiam prudentia | |
| 559 ponitur in definitione virtutum moralium, ut patet in II et VI | |
| 560 Ethic., eo quod virtutes morales dependent a prudentia.</p> | |
| 561 <p title="II-II q. 23 a. 4 ad 2"><a name="39753"><span class= | |
| 562 "ref">[39753] IIª-IIae q. 23 a. 4 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 563 dicendum quod virtus vel ars ad quam pertinet finis ultimus, | |
| 564 imperat virtutibus vel artibus ad quas pertinent alii fines | |
| 565 secundarii, sicut militaris imperat equestri, ut dicitur in I | |
| 566 Ethic. Et ideo, quia caritas habet pro obiecto ultimum finem | |
| 567 humanae vitae, scilicet beatitudinem aeternam, ideo extendit se ad | |
| 568 actus totius humanae vitae per modum imperii, non quasi immediate | |
| 569 eliciens omnes actus virtutum.</p> | |
| 570 <p title="II-II q. 23 a. 4 ad 3"><a name="39754"><span class= | |
| 571 "ref">[39754] IIª-IIae q. 23 a. 4 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 572 dicendum quod praeceptum de diligendo dicitur esse iussio | |
| 573 generalis, quia ad hoc reducuntur omnia alia praecepta sicut ad | |
| 574 finem, secundum illud I ad Tim. I, <i>finis praecepti caritas | |
| 575 est</i>.</p> | |
| 576 <br /> | |
| 577 <div class="E">Articulus 5</div> | |
| 578 <p title="II-II q. 23 a. 5 arg. 1"><a name="39755"><span class= | |
| 579 "ref">[39755] IIª-IIae q. 23 a. 5 arg. 1</span></a> Ad quintum | |
| 580 sic proceditur. Videtur quod caritas non sit una virtus. Habitus | |
| 581 enim distinguuntur secundum obiecta. Sed duo sunt obiecta | |
| 582 caritatis, Deus et proximus, quae in infinitum ab invicem distant. | |
| 583 Ergo caritas non est una virtus.</p> | |
| 584 <p title="II-II q. 23 a. 5 arg. 2"><a name="39756"><span class= | |
| 585 "ref">[39756] IIª-IIae q. 23 a. 5 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 586 diversae rationes obiecti diversificant habitum, etiam si obiectum | |
| 587 sit realiter idem, ut ex supradictis patet. Sed multae sunt | |
| 588 rationes diligendi Deum, quia ex singulis beneficiis eius perceptis | |
| 589 debitores sumus dilectionis ipsius. Ergo caritas non est una | |
| 590 virtus.</p> | |
| 591 <p title="II-II q. 23 a. 5 arg. 3"><a name="39757"><span class= | |
| 592 "ref">[39757] IIª-IIae q. 23 a. 5 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 593 sub caritate includitur amicitia ad proximum. Sed philosophus, in | |
| 594 VIII Ethic., ponit diversas amicitiae species. Ergo caritas non est | |
| 595 una virtus, sed multiplicatur in diversas species.</p> | |
| 596 <p title="II-II q. 23 a. 5 s. c."><a name="39758"><span class= | |
| 597 "ref">[39758] IIª-IIae q. 23 a. 5 s. c.</span></a> Sed contra, | |
| 598 sicut obiectum fidei est Deus, ita et caritatis. Sed fides est una | |
| 599 virtus, propter unitatem divinae veritatis, secundum illud ad | |
| 600 Ephes. IV, <i>una fides</i>. Ergo etiam caritas est una virtus, | |
| 601 propter unitatem divinae bonitatis.</p> | |
| 602 <p title="II-II q. 23 a. 5 co."><a name="39759"><span class= | |
| 603 "ref">[39759] IIª-IIae q. 23 a. 5 co.</span></a> Respondeo | |
| 604 dicendum quod caritas, sicut dictum est, est quaedam amicitia | |
| 605 hominis ad Deum. Diversae autem amicitiarum species accipiuntur | |
| 606 quidem uno modo secundum diversitatem finis, et secundum hoc | |
| 607 dicuntur tres species amicitiae, scilicet amicitia utilis, | |
| 608 delectabilis et honesti. Alio modo, secundum diversitatem | |
| 609 communicationum in quibus amicitiae fundantur, sicut alia species | |
| 610 amicitiae est consanguineorum, et alia concivium aut | |
| 611 peregrinantium, quarum una fundatur super communicatione naturali, | |
| 612 aliae super communicatione civili vel peregrinationis; ut patet per | |
| 613 philosophum, in VIII Ethic. Neutro autem istorum modorum caritas | |
| 614 potest dividi in plura. Nam caritatis finis est unus, scilicet | |
| 615 divina bonitas. Est etiam et una communicatio beatitudinis | |
| 616 aeternae, super quam haec amicitia fundatur. Unde relinquitur quod | |
| 617 caritas est simpliciter una virtus, non distincta in plures | |
| 618 species.</p> | |
| 619 <p title="II-II q. 23 a. 5 ad 1"><a name="39760"><span class= | |
| 620 "ref">[39760] IIª-IIae q. 23 a. 5 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 621 ergo dicendum quod ratio illa directe procederet si Deus et | |
| 622 proximus ex aequo essent caritatis obiecta. Hoc autem non est | |
| 623 verum, sed Deus est principale obiectum caritatis, proximus autem | |
| 624 ex caritate diligitur propter Deum.</p> | |
| 625 <p title="II-II q. 23 a. 5 ad 2"><a name="39761"><span class= | |
| 626 "ref">[39761] IIª-IIae q. 23 a. 5 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 627 dicendum quod caritate diligitur Deus propter seipsum. Unde una | |
| 628 sola ratio diligendi principaliter attenditur a caritate, scilicet | |
| 629 divina bonitas, quae est eius substantia, secundum illud Psalm., | |
| 630 <i>confitemini domino, quoniam bonus</i>. Aliae autem rationes ad | |
| 631 diligendum inducentes, vel debitum dilectionis facientes, sunt | |
| 632 secundariae et consequentes ex prima.</p> | |
| 633 <p title="II-II q. 23 a. 5 ad 3"><a name="39762"><span class= | |
| 634 "ref">[39762] IIª-IIae q. 23 a. 5 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 635 dicendum quod amicitiae humanae, de qua philosophus loquitur, est | |
| 636 diversus finis et diversa communicatio. Quod in caritate locum non | |
| 637 habet, ut dictum est. Et ideo non est similis ratio.</p> | |
| 638 <br /> | |
| 639 <div class="E">Articulus 6</div> | |
| 640 <p title="II-II q. 23 a. 6 arg. 1"><a name="39763"><span class= | |
| 641 "ref">[39763] IIª-IIae q. 23 a. 6 arg. 1</span></a> Ad sextum | |
| 642 sic proceditur. Videtur quod caritas non sit excellentissima | |
| 643 virtutum. Altioris enim potentiae altior est virtus, sicut et | |
| 644 altior operatio. Sed intellectus est altior voluntate, et dirigit | |
| 645 ipsam. Ergo fides, quae est in intellectu, est excellentior | |
| 646 caritate, quae est in voluntate.</p> | |
| 647 <p title="II-II q. 23 a. 6 arg. 2"><a name="39764"><span class= | |
| 648 "ref">[39764] IIª-IIae q. 23 a. 6 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 649 illud per quod aliud operatur, videtur eo esse inferius, sicut | |
| 650 minister, per quem dominus aliquid operatur, est inferior domino. | |
| 651 <i>Sed fides per dilectionem operatur</i>, ut habetur ad Gal. V. | |
| 652 Ergo fides est excellentior caritate.</p> | |
| 653 <p title="II-II q. 23 a. 6 arg. 3"><a name="39765"><span class= | |
| 654 "ref">[39765] IIª-IIae q. 23 a. 6 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 655 illud quod se habet ex additione ad aliud, videtur esse perfectius. | |
| 656 Sed spes videtur se habere ex additione ad caritatem, nam caritatis | |
| 657 obiectum est bonum, spei autem obiectum est bonum arduum. Ergo spes | |
| 658 est excellentior caritate.</p> | |
| 659 <p title="II-II q. 23 a. 6 s. c."><a name="39766"><span class= | |
| 660 "ref">[39766] IIª-IIae q. 23 a. 6 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 661 est quod dicitur I ad Cor. XIII, <i>maior horum est | |
| 662 caritas</i>.</p> | |
| 663 <p title="II-II q. 23 a. 6 co."><a name="39767"><span class= | |
| 664 "ref">[39767] IIª-IIae q. 23 a. 6 co.</span></a> Respondeo | |
| 665 dicendum quod, cum bonum in humanis actibus attendatur secundum | |
| 666 quod regulantur debita regula, necesse est quod virtus humana, quae | |
| 667 est principium bonorum actuum, consistat in attingendo humanorum | |
| 668 actuum regulam. Est autem duplex regula humanorum actuum, ut supra | |
| 669 dictum est, scilicet ratio humana et Deus, sed Deus est prima | |
| 670 regula, a qua etiam humana ratio regulanda est. Et ideo virtutes | |
| 671 theologicae, quae consistunt in attingendo illam regulam primam, eo | |
| 672 quod earum obiectum est Deus, excellentiores sunt virtutibus | |
| 673 moralibus vel intellectualibus, quae consistunt in attingendo | |
| 674 rationem humanam. Propter quod oportet quod etiam inter ipsas | |
| 675 virtutes theologicas illa sit potior quae magis Deum attingit. | |
| 676 Semper autem id quod est per se magis est eo quod est per aliud. | |
| 677 Fides autem et spes attingunt quidem Deum secundum quod ex ipso | |
| 678 provenit nobis vel cognitio veri vel adeptio boni, sed caritas | |
| 679 attingit ipsum Deum ut in ipso sistat, non ut ex eo aliquid nobis | |
| 680 proveniat. Et ideo caritas est excellentior fide et spe; et per | |
| 681 consequens omnibus aliis virtutibus. Sicut etiam prudentia, quae | |
| 682 attingit rationem secundum se, est excellentior quam aliae virtutes | |
| 683 morales, quae attingunt rationem secundum quod ex ea medium | |
| 684 constituitur in operationibus vel passionibus humanis.</p> | |
| 685 <p title="II-II q. 23 a. 6 ad 1"><a name="39768"><span class= | |
| 686 "ref">[39768] IIª-IIae q. 23 a. 6 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 687 ergo dicendum quod operatio intellectus completur secundum quod | |
| 688 intellectum est in intelligente, et ideo nobilitas operationis | |
| 689 intellectualis attenditur secundum mensuram intellectus. Operatio | |
| 690 autem voluntatis, et cuiuslibet virtutis appetitivae, perficitur in | |
| 691 inclinatione appetentis ad rem sicut ad terminum. Ideo dignitas | |
| 692 operationis appetitivae attenditur secundum rem quae est obiectum | |
| 693 operationis. Ea autem quae sunt infra animam nobiliori modo sunt in | |
| 694 anima quam in seipsis, quia unumquodque est in aliquo per modum | |
| 695 eius in quo est, ut habetur in libro de causis, quae vero sunt | |
| 696 supra animam nobiliori modo sunt in seipsis quam sint in anima. Et | |
| 697 ideo eorum quae sunt infra nos nobilior est cognitio quam dilectio, | |
| 698 propter quod philosophus, in X Ethic., praetulit virtutes | |
| 699 intellectuales moralibus. Sed eorum quae sunt supra nos, et | |
| 700 praecipue dilectio Dei, cognitioni praefertur. Et ideo caritas est | |
| 701 excellentior fide.</p> | |
| 702 <p title="II-II q. 23 a. 6 ad 2"><a name="39769"><span class= | |
| 703 "ref">[39769] IIª-IIae q. 23 a. 6 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 704 dicendum quod fides non operatur per dilectionem sicut per | |
| 705 instrumentum, ut dominus per servum; sed sicut per formam propriam. | |
| 706 Et ideo ratio non sequitur.</p> | |
| 707 <p title="II-II q. 23 a. 6 ad 3"><a name="39770"><span class= | |
| 708 "ref">[39770] IIª-IIae q. 23 a. 6 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 709 dicendum quod idem bonum est obiectum caritatis et spei, sed | |
| 710 caritas importat unionem ad illud bonum, spes autem distantiam | |
| 711 quandam ab eo. Et inde est quod caritas non respicit illud bonum ut | |
| 712 arduum sicut spes, quod enim iam unitum est non habet rationem | |
| 713 ardui. Et ex hoc apparet quod caritas est perfectior spe.</p> | |
| 714 <br /> | |
| 715 <div class="E">Articulus 7</div> | |
| 716 <p title="II-II q. 23 a. 7 arg. 1"><a name="39771"><span class= | |
| 717 "ref">[39771] IIª-IIae q. 23 a. 7 arg. 1</span></a> Ad | |
| 718 septimum sic proceditur. Videtur quod sine caritate possit esse | |
| 719 aliqua vera virtus. Virtutis enim proprium est bonum actum | |
| 720 producere. Sed illi qui non habent caritatem faciunt aliquos bonos | |
| 721 actus, puta dum nudum vestiunt, famelicum pascunt et similia | |
| 722 operantur. Ergo sine caritate potest esse aliqua vera virtus.</p> | |
| 723 <p title="II-II q. 23 a. 7 arg. 2"><a name="39772"><span class= | |
| 724 "ref">[39772] IIª-IIae q. 23 a. 7 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 725 caritas non potest esse sine fide, procedit enim ex fide non ficta, | |
| 726 ut apostolus dicit, I Tim. I. Sed in infidelibus potest esse vera | |
| 727 castitas, dum concupiscentias cohibent; et vera iustitia, dum recte | |
| 728 iudicant. Ergo vera virtus potest esse sine caritate.</p> | |
| 729 <p title="II-II q. 23 a. 7 arg. 3"><a name="39773"><span class= | |
| 730 "ref">[39773] IIª-IIae q. 23 a. 7 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 731 scientia et ars quaedam virtutes sunt, ut patet in VI Ethic. Sed | |
| 732 huiusmodi inveniuntur in hominibus peccatoribus non habentibus | |
| 733 caritatem. Ergo vera virtus potest esse sine caritate.</p> | |
| 734 <p title="II-II q. 23 a. 7 s. c."><a name="39774"><span class= | |
| 735 "ref">[39774] IIª-IIae q. 23 a. 7 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 736 est quod apostolus dicit, I ad Cor. XIII, <i>si distribuero in | |
| 737 cibos pauperum omnes facultates meas, et si tradidero corpus meum | |
| 738 ita ut ardeam, caritatem autem non habeam, nihil mihi prodest</i>. | |
| 739 Sed virtus vera multum prodest, secundum illud Sap. VIII, | |
| 740 <i>sobrietatem et iustitiam docet, prudentiam et virtutem, quibus | |
| 741 in vita nihil est utilius hominibus</i>. Ergo sine caritate vera | |
| 742 virtus esse non potest.</p> | |
| 743 <p title="II-II q. 23 a. 7 co."><a name="39775"><span class= | |
| 744 "ref">[39775] IIª-IIae q. 23 a. 7 co.</span></a> Respondeo | |
| 745 dicendum quod virtus ordinatur ad bonum, ut supra habitum est. | |
| 746 Bonum autem principaliter est finis, nam ea quae sunt ad finem non | |
| 747 dicuntur bona nisi in ordine ad finem. Sicut ergo duplex est finis, | |
| 748 unus ultimus et alius proximus, ita etiam est duplex bonum, unum | |
| 749 quidem ultimum, et aliud proximum et particulare. Ultimum quidem et | |
| 750 principale bonum hominis est Dei fruitio, secundum illud Psalm., | |
| 751 <i>mihi adhaerere Deo bonum est</i>, et ad hoc ordinatur homo per | |
| 752 caritatem. Bonum autem secundarium et quasi particulare hominis | |
| 753 potest esse duplex, unum quidem quod est vere bonum, utpote | |
| 754 ordinabile, quantum est in se, ad principale bonum, quod est | |
| 755 ultimus finis; aliud autem est bonum apparens et non verum, quia | |
| 756 abducit a finali bono. Sic igitur patet quod virtus vera | |
| 757 simpliciter est illa quae ordinat ad principale bonum hominis, | |
| 758 sicut etiam philosophus, in VII Physic., dicit quod virtus est | |
| 759 dispositio perfecti ad optimum. Et sic nulla vera virtus potest | |
| 760 esse sine caritate. Sed si accipiatur virtus secundum quod est in | |
| 761 ordine ad aliquem finem particularem, sic potest aliqua virtus dici | |
| 762 sine caritate, inquantum ordinatur ad aliquod particulare bonum. | |
| 763 Sed si illud particulare bonum non sit verum bonum, sed apparens, | |
| 764 virtus etiam quae est in ordine ad hoc bonum non erit vera virtus, | |
| 765 sed falsa similitudo virtutis, sicut <i>non est vera virtus | |
| 766 avarorum prudentia, qua excogitant diversa genera lucellorum; et | |
| 767 avarorum iustitia, qua gravium damnorum metu contemnunt aliena; et | |
| 768 avarorum temperantia, qua luxuriae, quoniam sumptuosa est, cohibent | |
| 769 appetitum; et avarorum fortitudo, qua, ut ait Horatius, per mare | |
| 770 pauperiem fugiunt, per saxa, per ignes</i>, ut Augustinus dicit, in | |
| 771 IV Lib. contra Iulian. Si vero illud bonum particulare sit verum | |
| 772 bonum, puta conservatio civitatis vel aliquid huiusmodi, erit | |
| 773 quidem vera virtus, sed imperfecta, nisi referatur ad finale et | |
| 774 perfectum bonum. Et secundum hoc simpliciter vera virtus sine | |
| 775 caritate esse non potest.</p> | |
| 776 <p title="II-II q. 23 a. 7 ad 1"><a name="39776"><span class= | |
| 777 "ref">[39776] IIª-IIae q. 23 a. 7 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 778 ergo dicendum quod actus alicuius caritate carentis potest esse | |
| 779 duplex. Unus quidem secundum hoc quod caritate caret, utpote cum | |
| 780 facit aliquid in ordine ad id per quod caret caritate. Et talis | |
| 781 actus semper est malus, sicut Augustinus dicit, in IV contra | |
| 782 Iulian., quod actus infidelis, inquantum est infidelis, semper est | |
| 783 peccatum; etiam si nudum operiat vel quidquid aliud huiusmodi | |
| 784 faciat, ordinans ad finem suae infidelitatis. Alius autem potest | |
| 785 esse actus carentis caritate non secundum id quod caritate caret, | |
| 786 sed secundum quod habet aliquod aliud donum Dei, vel fidem vel | |
| 787 spem, vel etiam naturae bonum, quod non totum per peccatum | |
| 788 tollitur, ut supra dictum est. Et secundum hoc sine caritate potest | |
| 789 quidem esse aliquis actus bonus ex suo genere, non tamen perfecte | |
| 790 bonus, quia deest debita ordinatio ad ultimum finem.</p> | |
| 791 <p title="II-II q. 23 a. 7 ad 2"><a name="39777"><span class= | |
| 792 "ref">[39777] IIª-IIae q. 23 a. 7 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 793 dicendum quod, cum finis se habeat in agibilibus sicut principium | |
| 794 in speculativis, sicut non potest esse simpliciter vera scientia si | |
| 795 desit recta aestimatio de primo et indemonstrabili principio; ita | |
| 796 non potest esse simpliciter vera iustitia aut vera castitas si | |
| 797 desit ordinatio debita ad finem, quae est per caritatem, | |
| 798 quantumcumque aliquis se recte circa alia habeat.</p> | |
| 799 <p title="II-II q. 23 a. 7 ad 3"><a name="39778"><span class= | |
| 800 "ref">[39778] IIª-IIae q. 23 a. 7 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 801 dicendum quod scientia et ars de sui ratione important ordinem ad | |
| 802 aliquod particulare bonum, non autem ultimum finem humanae vitae, | |
| 803 sicut virtutes morales, quae simpliciter faciunt hominem bonum, ut | |
| 804 supra dictum est. Et ideo non est similis ratio.</p> | |
| 805 <br /> | |
| 806 <div class="E">Articulus 8</div> | |
| 807 <p title="II-II q. 23 a. 8 arg. 1"><a name="39779"><span class= | |
| 808 "ref">[39779] IIª-IIae q. 23 a. 8 arg. 1</span></a> Ad octavum | |
| 809 sic proceditur. Videtur quod caritas non sit forma virtutum. Forma | |
| 810 enim alicuius rei vel est exemplaris, vel est essentialis. Sed | |
| 811 caritas non est forma exemplaris virtutum aliarum, quia sic | |
| 812 oporteret quod aliae virtutes essent eiusdem speciei cum ipsa. | |
| 813 Similiter etiam non est forma essentialis aliarum virtutum, quia | |
| 814 non distingueretur ab aliis. Ergo nullo modo est forma | |
| 815 virtutum.</p> | |
| 816 <p title="II-II q. 23 a. 8 arg. 2"><a name="39780"><span class= | |
| 817 "ref">[39780] IIª-IIae q. 23 a. 8 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 818 caritas comparatur ad alias virtutes ut radix et fundamentum, | |
| 819 secundum illud Ephes. III, <i>in caritate radicati et fundati</i>. | |
| 820 Radix autem vel fundamentum non habet rationem formae, sed magis | |
| 821 rationem materiae, quia est prima pars in generatione. Ergo caritas | |
| 822 non est forma virtutum.</p> | |
| 823 <p title="II-II q. 23 a. 8 arg. 3"><a name="39781"><span class= | |
| 824 "ref">[39781] IIª-IIae q. 23 a. 8 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 825 forma et finis et efficiens non incidunt in idem numero, ut patet | |
| 826 in II Physic. Sed caritas dicitur finis et mater virtutum. Ergo non | |
| 827 debet dici forma virtutum.</p> | |
| 828 <p title="II-II q. 23 a. 8 s. c."><a name="39782"><span class= | |
| 829 "ref">[39782] IIª-IIae q. 23 a. 8 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 830 est quod Ambrosius dicit caritatem esse formam virtutum.</p> | |
| 831 <p title="II-II q. 23 a. 8 co."><a name="39783"><span class= | |
| 832 "ref">[39783] IIª-IIae q. 23 a. 8 co.</span></a> Respondeo | |
| 833 dicendum quod in moralibus forma actus attenditur principaliter ex | |
| 834 parte finis, cuius ratio est quia principium moralium actuum est | |
| 835 voluntas, cuius obiectum et quasi forma est finis. Semper autem | |
| 836 forma actus consequitur formam agentis. Unde oportet quod in | |
| 837 moralibus id quod dat actui ordinem ad finem, det ei et formam. | |
| 838 Manifestum est autem secundum praedicta quod per caritatem | |
| 839 ordinantur actus omnium aliarum virtutum ad ultimum finem. Et | |
| 840 secundum hoc ipsa dat formam actibus omnium aliarum virtutum. Et | |
| 841 pro tanto dicitur esse forma virtutum, nam et ipsae virtutes | |
| 842 dicuntur in ordine ad actus formatos.</p> | |
| 843 <p title="II-II q. 23 a. 8 ad 1"><a name="39784"><span class= | |
| 844 "ref">[39784] IIª-IIae q. 23 a. 8 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 845 ergo dicendum quod caritas dicitur esse forma aliarum virtutum non | |
| 846 quidem exemplariter aut essentialiter, sed magis effective, | |
| 847 inquantum scilicet omnibus formam imponit secundum modum | |
| 848 praedictum.</p> | |
| 849 <p title="II-II q. 23 a. 8 ad 2"><a name="39785"><span class= | |
| 850 "ref">[39785] IIª-IIae q. 23 a. 8 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 851 dicendum quod caritas comparatur fundamento et radici inquantum ex | |
| 852 ea sustentantur et nutriuntur omnes aliae virtutes, et non secundum | |
| 853 rationem qua fundamentum et radix habent rationem causae | |
| 854 materialis.</p> | |
| 855 <p title="II-II q. 23 a. 8 ad 3"><a name="39786"><span class= | |
| 856 "ref">[39786] IIª-IIae q. 23 a. 8 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 857 dicendum quod caritas dicitur finis aliarum virtutum quia omnes | |
| 858 alias virtutes ordinat ad finem suum. Et quia mater est quae in se | |
| 859 concipit ex alio, ex hac ratione dicitur mater aliarum virtutum, | |
| 860 quia ex appetitu finis ultimi concipit actus aliarum virtutum, | |
| 861 imperando ipsos.</p> | |
| 862 <br /> | |
| 863 <div class="D">Quaestio 24</div> | |
| 864 <div class="G">Prooemium</div> | |
| 865 <p title="II-II q. 24 pr."><a name="39787"><span class= | |
| 866 "ref">[39787] IIª-IIae q. 24 pr.</span></a> Deinde | |
| 867 considerandum est de caritate in comparatione ad subiectum. Et | |
| 868 circa hoc quaeruntur duodecim. Primo, utrum caritas sit in | |
| 869 voluntate tanquam in subiecto. Secundo, utrum caritas causetur in | |
| 870 homine ex actibus praecedentibus, vel ex infusione divina. Tertio, | |
| 871 utrum infundatur secundum capacitatem naturalium. Quarto, utrum | |
| 872 augeatur in habente ipsam. Quinto, utrum augeatur per additionem. | |
| 873 Sexto, utrum quolibet actu augeatur. Septimo, utrum augeatur in | |
| 874 infinitum. Octavo, utrum caritas viae possit esse perfecta. Nono, | |
| 875 de diversis gradibus caritatis. Decimo, utrum caritas possit | |
| 876 diminui. Undecimo, utrum caritas semel habita possit amitti. | |
| 877 Duodecimo, utrum amittatur per unum actum peccati mortalis.</p> | |
| 878 <br /> | |
| 879 <div class="E">Articulus 1</div> | |
| 880 <p title="II-II q. 24 a. 1 arg. 1"><a name="39788"><span class= | |
| 881 "ref">[39788] IIª-IIae q. 24 a. 1 arg. 1</span></a> Ad primum | |
| 882 sic proceditur. Videtur quod voluntas non sit subiectum caritatis. | |
| 883 Caritas enim amor quidam est. Sed amor, secundum philosophum, est | |
| 884 in concupiscibili. Ergo et caritas est in concupiscibili, et non in | |
| 885 voluntate.</p> | |
| 886 <p title="II-II q. 24 a. 1 arg. 2"><a name="39789"><span class= | |
| 887 "ref">[39789] IIª-IIae q. 24 a. 1 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 888 caritas est principalissima virtutum, ut supra dictum est. Sed | |
| 889 subiectum virtutis est ratio. Ergo videtur quod caritas sit in | |
| 890 ratione, et non in voluntate.</p> | |
| 891 <p title="II-II q. 24 a. 1 arg. 3"><a name="39790"><span class= | |
| 892 "ref">[39790] IIª-IIae q. 24 a. 1 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 893 caritas se extendit ad omnes actus humanos, secundum illud I ad | |
| 894 Cor. ult., <i>omnia vestra in caritate fiant</i>. Sed principium | |
| 895 humanorum actuum est liberum arbitrium. Ergo videtur quod caritas | |
| 896 maxime sit in libero arbitrio sicut in subiecto, et non in | |
| 897 voluntate.</p> | |
| 898 <p title="II-II q. 24 a. 1 s. c."><a name="39791"><span class= | |
| 899 "ref">[39791] IIª-IIae q. 24 a. 1 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 900 est quod obiectum caritatis est bonum, quod etiam est obiectum | |
| 901 voluntatis. Ergo caritas est in voluntate sicut in subiecto.</p> | |
| 902 <p title="II-II q. 24 a. 1 co."><a name="39792"><span class= | |
| 903 "ref">[39792] IIª-IIae q. 24 a. 1 co.</span></a> Respondeo | |
| 904 dicendum quod, cum duplex sit appetitus, scilicet sensitivus et | |
| 905 intellectivus, qui dicitur voluntas, ut in primo habitum est; | |
| 906 utriusque obiectum est bonum, sed diversimode. Nam obiectum | |
| 907 appetitus sensitivi est bonum per sensum apprehensum, obiectum vero | |
| 908 appetitus intellectivi, vel voluntatis, est bonum sub communi | |
| 909 ratione boni, prout est apprehensibile ab intellectu. Caritatis | |
| 910 autem obiectum non est aliquod bonum sensibile, sed bonum divinum, | |
| 911 quod solo intellectu cognoscitur. Et ideo caritatis subiectum non | |
| 912 est appetitus sensitivus, sed appetitus intellectivus, idest | |
| 913 voluntas.</p> | |
| 914 <p title="II-II q. 24 a. 1 ad 1"><a name="39793"><span class= | |
| 915 "ref">[39793] IIª-IIae q. 24 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 916 ergo dicendum quod concupiscibilis est pars appetitus sensitivi, | |
| 917 non autem appetitus intellectivi, ut in primo ostensum est. Unde | |
| 918 amor qui est in concupiscibili est amor sensitivi boni. Ad bonum | |
| 919 autem divinum, quod est intelligibile, concupiscibilis se extendere | |
| 920 non potest, sed sola voluntas. Et ideo concupiscibilis subiectum | |
| 921 caritatis esse non potest.</p> | |
| 922 <p title="II-II q. 24 a. 1 ad 2"><a name="39794"><span class= | |
| 923 "ref">[39794] IIª-IIae q. 24 a. 1 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 924 dicendum quod voluntas etiam, secundum philosophum, in III de | |
| 925 anima, in ratione est. Et ideo per hoc quod caritas est in | |
| 926 voluntate non est aliena a ratione. Tamen ratio non est regula | |
| 927 caritatis, sicut humanarum virtutum, sed regulatur a Dei sapientia, | |
| 928 et excedit regulam rationis humanae, secundum illud Ephes. III, | |
| 929 <i>supereminentem scientiae caritatem Christi</i>. Unde non est in | |
| 930 ratione neque sicut in subiecto, sicut prudentia; neque sicut in | |
| 931 regulante, sicut iustitia vel temperantia; sed solum per quandam | |
| 932 affinitatem voluntatis ad rationem.</p> | |
| 933 <p title="II-II q. 24 a. 1 ad 3"><a name="39795"><span class= | |
| 934 "ref">[39795] IIª-IIae q. 24 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 935 dicendum quod liberum arbitrium non est alia potentia a voluntate, | |
| 936 ut in primo dictum est. Et tamen caritas non est in voluntate | |
| 937 secundum rationem liberi arbitrii, cuius actus est eligere, | |
| 938 <i>electio enim est eorum quae sunt ad finem, voluntas autem est | |
| 939 ipsius finis</i>, ut dicitur in III Ethic. Unde caritas, cuius | |
| 940 obiectum est finis ultimus, magis debet dici esse in voluntate quam | |
| 941 in libero arbitrio.</p> | |
| 942 <br /> | |
| 943 <div class="E">Articulus 2</div> | |
| 944 <p title="II-II q. 24 a. 2 arg. 1"><a name="39796"><span class= | |
| 945 "ref">[39796] IIª-IIae q. 24 a. 2 arg. 1</span></a> Ad | |
| 946 secundum sic proceditur. Videtur quod caritas non causetur in nobis | |
| 947 ex infusione. Illud enim quod est commune omnibus creaturis, | |
| 948 naturaliter hominibus inest. Sed sicut Dionysius dicit, in IV cap. | |
| 949 de Div. Nom., <i>omnibus diligibile et amabile est bonum | |
| 950 divinum</i>, quod est obiectum caritatis. Ergo caritas inest nobis | |
| 951 naturaliter, et non ex infusione.</p> | |
| 952 <p title="II-II q. 24 a. 2 arg. 2"><a name="39797"><span class= | |
| 953 "ref">[39797] IIª-IIae q. 24 a. 2 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 954 quanto aliquid est magis diligibile, tanto facilius diligi potest. | |
| 955 Sed Deus est maxime diligibilis, cum sit summe bonus. Ergo facilius | |
| 956 est ipsum diligere quam alia. Sed ad alia diligenda non indigemus | |
| 957 aliquo habitu infuso. Ergo nec etiam ad diligendum Deum.</p> | |
| 958 <p title="II-II q. 24 a. 2 arg. 3"><a name="39798"><span class= | |
| 959 "ref">[39798] IIª-IIae q. 24 a. 2 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 960 apostolus dicit, I ad Tim. I, <i>finis praecepti est caritas de | |
| 961 corde bono et conscientia pura et fide non ficta</i>. Sed haec tria | |
| 962 pertinent ad actus humanos. Ergo caritas causatur in nobis ex | |
| 963 actibus praecedentibus, et non ex infusione.</p> | |
| 964 <p title="II-II q. 24 a. 2 s. c."><a name="39799"><span class= | |
| 965 "ref">[39799] IIª-IIae q. 24 a. 2 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 966 est quod apostolus dicit, Rom. V, <i>caritas Dei diffusa est in | |
| 967 cordibus nostris per spiritum sanctum, qui datus est nobis</i>.</p> | |
| 968 <p title="II-II q. 24 a. 2 co."><a name="39800"><span class= | |
| 969 "ref">[39800] IIª-IIae q. 24 a. 2 co.</span></a> Respondeo | |
| 970 dicendum quod, sicut dictum est, caritas est amicitia quaedam | |
| 971 hominis ad Deum fundata super communicationem beatitudinis | |
| 972 aeternae. Haec autem communicatio non est secundum bona naturalia, | |
| 973 sed secundum dona gratuita, quia, ut dicitur Rom. VI, <i>gratia Dei | |
| 974 vita aeterna</i>. Unde et ipsa caritas facultatem naturae excedit. | |
| 975 Quod autem excedit naturae facultatem non potest esse neque | |
| 976 naturale neque per potentias naturales acquisitum, quia effectus | |
| 977 naturalis non transcendit suam causam. Unde caritas non potest | |
| 978 neque naturaliter nobis inesse, neque per vires naturales est | |
| 979 acquisita, sed per infusionem spiritus sancti, qui est amor patris | |
| 980 et filii, cuius participatio in nobis est ipsa caritas creata, | |
| 981 sicut supra dictum est.</p> | |
| 982 <p title="II-II q. 24 a. 2 ad 1"><a name="39801"><span class= | |
| 983 "ref">[39801] IIª-IIae q. 24 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 984 ergo dicendum quod Dionysius loquitur de dilectione Dei quae | |
| 985 fundatur super communicatione naturalium bonorum, et ideo | |
| 986 naturaliter omnibus inest. Sed caritas fundatur super quadam | |
| 987 communicatione supernaturali. Unde non est similis ratio.</p> | |
| 988 <p title="II-II q. 24 a. 2 ad 2"><a name="39802"><span class= | |
| 989 "ref">[39802] IIª-IIae q. 24 a. 2 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 990 dicendum quod sicut Deus secundum se est maxime cognoscibilis, non | |
| 991 tamen nobis, propter defectum nostrae cognitionis, quae dependet a | |
| 992 rebus sensibilibus; ita etiam Deus in se est maxime diligibilis | |
| 993 inquantum est obiectum beatitudinis, sed hoc modo non est maxime | |
| 994 diligibilis a nobis, propter inclinationem affectus nostri ad | |
| 995 visibilia bona. Unde oportet quod ad Deum hoc modo maxime | |
| 996 diligendum nostris cordibus caritas infundatur.</p> | |
| 997 <p title="II-II q. 24 a. 2 ad 3"><a name="39803"><span class= | |
| 998 "ref">[39803] IIª-IIae q. 24 a. 2 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 999 dicendum quod cum caritas dicitur in nobis procedere <i>ex corde | |
| 1000 bono et conscientia pura et fide non ficta</i>, hoc referendum est | |
| 1001 ad actum caritatis, qui ex praemissis excitatur. Vel etiam hoc | |
| 1002 dicitur quia huiusmodi actus disponunt hominem ad recipiendum | |
| 1003 caritatis infusionem. Et similiter etiam dicendum est de eo quod | |
| 1004 Augustinus dicit, quod timor introducit caritatem, et de hoc quod | |
| 1005 dicitur in Glossa Matth. I, quod <i>fides generat spem, et spes | |
| 1006 caritatem</i>.</p> | |
| 1007 <br /> | |
| 1008 <div class="E">Articulus 3</div> | |
| 1009 <p title="II-II q. 24 a. 3 arg. 1"><a name="39804"><span class= | |
| 1010 "ref">[39804] IIª-IIae q. 24 a. 3 arg. 1</span></a> Ad tertium | |
| 1011 sic proceditur. Videtur quod caritas infundatur secundum | |
| 1012 quantitatem naturalium. Dicitur enim Matth. XXV quod <i>dedit | |
| 1013 unicuique secundum propriam virtutem</i>. Sed caritatem nulla | |
| 1014 virtus praecedit in homine nisi naturalis, quia sine caritate nulla | |
| 1015 est virtus, ut dictum est. Ergo secundum capacitatem virtutis | |
| 1016 naturalis infunditur homini caritas a Deo.</p> | |
| 1017 <p title="II-II q. 24 a. 3 arg. 2"><a name="39805"><span class= | |
| 1018 "ref">[39805] IIª-IIae q. 24 a. 3 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 1019 omnium ordinatorum ad invicem secundum proportionatur primo, sicut | |
| 1020 videmus quod in rebus materialibus forma proportionatur materiae, | |
| 1021 et in donis gratuitis gloria proportionatur gratiae. Sed caritas, | |
| 1022 cum sit perfectio naturae, comparatur ad capacitatem naturalem | |
| 1023 sicut secundum ad primum. Ergo videtur quod caritas infundatur | |
| 1024 secundum naturalium capacitatem.</p> | |
| 1025 <p title="II-II q. 24 a. 3 arg. 3"><a name="39806"><span class= | |
| 1026 "ref">[39806] IIª-IIae q. 24 a. 3 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 1027 homines et Angeli secundum eandem rationem caritatem participant, | |
| 1028 quia in utrisque est similis beatitudinis ratio, ut habetur Matth. | |
| 1029 XXII, et Luc. XX. Sed in Angelis caritas et alia dona gratuita sunt | |
| 1030 data secundum capacitatem naturalium; ut Magister dicit, III dist. | |
| 1031 II Lib. Sent. Ergo idem etiam videtur esse in hominibus.</p> | |
| 1032 <p title="II-II q. 24 a. 3 s. c."><a name="39807"><span class= | |
| 1033 "ref">[39807] IIª-IIae q. 24 a. 3 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 1034 est quod dicitur Ioan. III, <i>spiritus ubi vult spirat</i>; et I | |
| 1035 ad Cor. XII, <i>haec omnia operatur unus et idem spiritus, dividens | |
| 1036 singulis prout vult</i>. Ergo caritas datur non secundum | |
| 1037 capacitatem naturalium, sed secundum voluntatem spiritus sua dona | |
| 1038 distribuentis.</p> | |
| 1039 <p title="II-II q. 24 a. 3 co."><a name="39808"><span class= | |
| 1040 "ref">[39808] IIª-IIae q. 24 a. 3 co.</span></a> Respondeo | |
| 1041 dicendum quod uniuscuiusque quantitas dependet a propria causa rei, | |
| 1042 quia universalior causa effectum maiorem producit. Caritas autem, | |
| 1043 cum superexcedat proportionem naturae humanae, ut dictum est, non | |
| 1044 dependet ex aliqua naturali virtute, sed ex sola gratia spiritus | |
| 1045 sancti eam infundentis. Et ideo quantitas caritatis non dependet ex | |
| 1046 conditione naturae vel ex capacitate naturalis virtutis, sed solum | |
| 1047 ex voluntate spiritus sancti distribuentis sua dona prout vult. | |
| 1048 Unde et apostolus dicit, ad Ephes. IV, <i>unicuique nostrum data | |
| 1049 est gratia secundum mensuram donationis Christi</i>.</p> | |
| 1050 <p title="II-II q. 24 a. 3 ad 1"><a name="39809"><span class= | |
| 1051 "ref">[39809] IIª-IIae q. 24 a. 3 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 1052 ergo dicendum quod illa virtus secundum quam sua dona Deus dat | |
| 1053 unicuique, est dispositio vel praeparatio praecedens, sive conatus | |
| 1054 gratiam accipientis. Sed hanc etiam dispositionem vel conatum | |
| 1055 praevenit spiritus sanctus, movens mentem hominis vel plus vel | |
| 1056 minus secundum suam voluntatem. Unde et apostolus dicit, ad Coloss. | |
| 1057 I, <i>qui dignos nos fecit in partem sortis sanctorum in | |
| 1058 lumine</i>.</p> | |
| 1059 <p title="II-II q. 24 a. 3 ad 2"><a name="39810"><span class= | |
| 1060 "ref">[39810] IIª-IIae q. 24 a. 3 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 1061 dicendum quod forma non excedit proportionem materiae, sed sunt | |
| 1062 eiusdem generis. Similiter etiam gratia et gloria ad idem genus | |
| 1063 referuntur, quia gratia nihil est aliud quam quaedam inchoatio | |
| 1064 gloriae in nobis. Sed caritas et natura non pertinent ad idem | |
| 1065 genus. Et ideo non est similis ratio.</p> | |
| 1066 <p title="II-II q. 24 a. 3 ad 3"><a name="39811"><span class= | |
| 1067 "ref">[39811] IIª-IIae q. 24 a. 3 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 1068 dicendum quod Angelus est naturae intellectualis, et secundum suam | |
| 1069 conditionem competit ei ut totaliter feratur in omne id in quod | |
| 1070 fertur, ut in primo habitum est. Et ideo in superioribus Angelis | |
| 1071 fuit maior conatus et ad bonum in perseverantibus et ad malum in | |
| 1072 cadentibus. Et ideo superiorum Angelorum persistentes facti sunt | |
| 1073 meliores et cadentes facti sunt peiores aliis. Sed homo est | |
| 1074 rationalis naturae, cui competit esse quandoque in potentia et | |
| 1075 quandoque in actu. Et ideo non oportet quod feratur totaliter in id | |
| 1076 in quod fertur; sed eius qui habet meliora naturalia potest esse | |
| 1077 minor conatus, et e converso. Et ideo non est simile.</p> | |
| 1078 <br /> | |
| 1079 <div class="E">Articulus 4</div> | |
| 1080 <p title="II-II q. 24 a. 4 arg. 1"><a name="39812"><span class= | |
| 1081 "ref">[39812] IIª-IIae q. 24 a. 4 arg. 1</span></a> Ad quartum | |
| 1082 sic proceditur. Videtur quod caritas augeri non possit. Nihil enim | |
| 1083 augetur nisi quantum. Duplex autem est quantitas, scilicet | |
| 1084 dimensiva, et virtualis. Quarum prima caritati non convenit, cum | |
| 1085 sit quaedam spiritualis perfectio. Virtualis autem quantitas | |
| 1086 attenditur secundum obiecta, secundum quae caritas non crescit, | |
| 1087 quia minima caritas diligit omnia quae sunt ex caritate diligenda. | |
| 1088 Ergo caritas non augetur.</p> | |
| 1089 <p title="II-II q. 24 a. 4 arg. 2"><a name="39813"><span class= | |
| 1090 "ref">[39813] IIª-IIae q. 24 a. 4 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 1091 illud quod est in termino non recipit augmentum. Sed caritas est in | |
| 1092 termino, quasi maxima virtutum existens et summus amor optimi boni. | |
| 1093 Ergo caritas augeri non potest.</p> | |
| 1094 <p title="II-II q. 24 a. 4 arg. 3"><a name="39814"><span class= | |
| 1095 "ref">[39814] IIª-IIae q. 24 a. 4 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 1096 augmentum quidam motus est. Ergo quod augetur movetur. Quod ergo | |
| 1097 augetur essentialiter movetur essentialiter. Sed non movetur | |
| 1098 essentialiter nisi quod corrumpitur vel generatur. Ergo caritas non | |
| 1099 potest augeri essentialiter, nisi forte de novo generetur vel | |
| 1100 corrumpatur, quod est inconveniens.</p> | |
| 1101 <p title="II-II q. 24 a. 4 s. c."><a name="39815"><span class= | |
| 1102 "ref">[39815] IIª-IIae q. 24 a. 4 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 1103 est quod Augustinus dicit, super Ioan., quod <i>caritas meretur | |
| 1104 augeri, ut aucta mereatur et perfici</i>.</p> | |
| 1105 <p title="II-II q. 24 a. 4 co."><a name="39816"><span class= | |
| 1106 "ref">[39816] IIª-IIae q. 24 a. 4 co.</span></a> Respondeo | |
| 1107 dicendum quod caritas viae potest augeri. Ex hoc enim dicimur esse | |
| 1108 viatores quod in Deum tendimus, qui est ultimus finis nostrae | |
| 1109 beatitudinis. In hac autem via tanto magis procedimus quanto Deo | |
| 1110 magis propinquamus, cui non appropinquatur passibus corporis, sed | |
| 1111 affectibus mentis. Hanc autem propinquitatem facit caritas, quia | |
| 1112 per ipsam mens Deo unitur. Et ideo de ratione caritatis viae est ut | |
| 1113 possit augeri, si enim non posset augeri, iam cessaret viae | |
| 1114 processus. Et ideo apostolus caritatem viam nominat, dicens I ad | |
| 1115 Cor. XII, <i>adhuc excellentiorem viam vobis demonstro</i>.</p> | |
| 1116 <p title="II-II q. 24 a. 4 ad 1"><a name="39817"><span class= | |
| 1117 "ref">[39817] IIª-IIae q. 24 a. 4 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 1118 ergo dicendum quod caritati non convenit quantitas dimensiva, sed | |
| 1119 solum quantitas virtualis. Quae non solum attenditur secundum | |
| 1120 numerum obiectorum, ut scilicet plura vel pauciora diligantur, sed | |
| 1121 etiam secundum intensionem actus, ut magis vel minus aliquid | |
| 1122 diligatur. Et hoc modo virtualis quantitas caritatis augetur.</p> | |
| 1123 <p title="II-II q. 24 a. 4 ad 2"><a name="39818"><span class= | |
| 1124 "ref">[39818] IIª-IIae q. 24 a. 4 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 1125 dicendum quod caritas est in summo ex parte obiecti, inquantum | |
| 1126 scilicet eius obiectum est summum bonum, et ex hoc sequitur quod | |
| 1127 ipsa sit excellentior aliis virtutibus. Sed non est omnis caritas | |
| 1128 in summo quantum ad intensionem actus.</p> | |
| 1129 <p title="II-II q. 24 a. 4 ad 3"><a name="39819"><span class= | |
| 1130 "ref">[39819] IIª-IIae q. 24 a. 4 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 1131 dicendum quod quidam dixerunt caritatem non augeri secundum suam | |
| 1132 essentiam, sed solum secundum radicationem in subiecto, vel | |
| 1133 secundum fervorem. Sed hi propriam vocem ignoraverunt. Cum enim sit | |
| 1134 accidens, eius esse est inesse, unde nihil est aliud ipsam secundum | |
| 1135 essentiam augeri quam eam magis inesse subiecto, quod est eam magis | |
| 1136 radicari in subiecto. Similiter etiam ipsa essentialiter est virtus | |
| 1137 ordinata ad actum, unde idem est ipsam augeri secundum essentiam et | |
| 1138 ipsam habere efficaciam ad producendum ferventioris dilectionis | |
| 1139 actum. Augetur ergo essentialiter non quidem ita quod esse incipiat | |
| 1140 vel esse desinat in subiecto, sicut obiectio procedit, sed ita quod | |
| 1141 magis in subiecto esse incipiat.</p> | |
| 1142 <br /> | |
| 1143 <div class="E">Articulus 5</div> | |
| 1144 <p title="II-II q. 24 a. 5 arg. 1"><a name="39820"><span class= | |
| 1145 "ref">[39820] IIª-IIae q. 24 a. 5 arg. 1</span></a> Ad quintum | |
| 1146 sic proceditur. Videtur quod caritas augeatur per additionem. Sicut | |
| 1147 enim est augmentum secundum quantitatem corporalem, ita secundum | |
| 1148 quantitatem virtualem. Sed augmentum quantitatis corporalis fit per | |
| 1149 additionem, dicit enim philosophus, in I de Gen., quod <i>augmentum | |
| 1150 est praeexistenti magnitudini additamentum</i>. Ergo etiam | |
| 1151 augmentum caritatis, quod est secundum virtualem quantitatem, erit | |
| 1152 per additionem.</p> | |
| 1153 <p title="II-II q. 24 a. 5 arg. 2"><a name="39821"><span class= | |
| 1154 "ref">[39821] IIª-IIae q. 24 a. 5 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 1155 caritas in anima est quoddam spirituale lumen, secundum illud I | |
| 1156 Ioan. II, <i>qui diligit fratrem suum in lumine manet</i>. Sed | |
| 1157 lumen crescit in aere per additionem, sicut in domo lumen crescit | |
| 1158 alia candela superaccensa. Ergo etiam caritas crescit in anima per | |
| 1159 additionem.</p> | |
| 1160 <p title="II-II q. 24 a. 5 arg. 3"><a name="39822"><span class= | |
| 1161 "ref">[39822] IIª-IIae q. 24 a. 5 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 1162 augere caritatem ad Deum pertinet, sicut et ipsam creare, secundum | |
| 1163 illud II ad Cor. IX, <i>augebit incrementa frugum iustitiae | |
| 1164 vestrae</i>. Sed Deus primo infundendo caritatem aliquid facit in | |
| 1165 anima quod ibi prius non erat. Ergo etiam augendo caritatem aliquid | |
| 1166 ibi facit quod prius non erat. Ergo caritas augetur per | |
| 1167 additionem.</p> | |
| 1168 <p title="II-II q. 24 a. 5 s. c."><a name="39823"><span class= | |
| 1169 "ref">[39823] IIª-IIae q. 24 a. 5 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 1170 est quod caritas est forma simplex. Simplex autem simplici additum | |
| 1171 non facit aliquid maius, ut probatur in VI Physic. Ergo caritas non | |
| 1172 augetur per additionem.</p> | |
| 1173 <p title="II-II q. 24 a. 5 co."><a name="39824"><span class= | |
| 1174 "ref">[39824] IIª-IIae q. 24 a. 5 co.</span></a> Respondeo | |
| 1175 dicendum quod omnis additio est alicuius ad aliquid. Unde in omni | |
| 1176 additione oportet saltem praeintelligere distinctionem eorum quorum | |
| 1177 unum additur alteri, ante ipsam additionem. Si igitur caritas | |
| 1178 addatur caritati, oportet praesupponi caritatem additam ut | |
| 1179 distinctam a caritate cui additur, non quidem ex necessitate | |
| 1180 secundum esse, sed saltem secundum intellectum. Posset enim Deus | |
| 1181 etiam quantitatem corporalem augere addendo aliquam magnitudinem | |
| 1182 non prius existentem, sed tunc creatam, quae quamvis prius non | |
| 1183 fuerit in rerum natura, habet tamen in se unde eius distinctio | |
| 1184 intelligi possit a quantitate cui additur. Si igitur caritas | |
| 1185 addatur caritati, oportet praesupponere, ad minus secundum | |
| 1186 intellectum, distinctionem unius caritatis ab alia. Distinctio | |
| 1187 autem in formis est duplex, una quidem secundum speciem; alia autem | |
| 1188 secundum numerum. Distinctio quidem secundum speciem in habitibus | |
| 1189 est secundum diversitatem obiectorum, distinctio vero secundum | |
| 1190 numerum est secundum diversitatem subiecti. Potest igitur | |
| 1191 contingere quod aliquis habitus per additionem augeatur dum | |
| 1192 extenditur ad quaedam obiecta ad quae prius se non extendebat, et | |
| 1193 sic augetur scientia geometriae in eo qui de novo incipit scire | |
| 1194 aliqua geometricalia quae prius nesciebat. Hoc autem non potest | |
| 1195 dici de caritate, quia etiam minima caritas se extendit ad omnia | |
| 1196 illa quae sunt ex caritate diligenda. Non ergo talis additio in | |
| 1197 augmento caritatis potest intelligi praesupposita distinctione | |
| 1198 secundum speciem caritatis additae ad eam cui superadditur. | |
| 1199 Relinquitur ergo, si fiat additio caritatis ad caritatem, quod hoc | |
| 1200 fit praesupposita distinctione secundum numerum, quae est secundum | |
| 1201 diversitatem subiectorum, sicut albedo augetur per hoc quod album | |
| 1202 additur albo, quamvis hoc augmento non fiat aliquid magis album. | |
| 1203 Sed hoc in proposito dici non potest. Quia subiectum caritatis non | |
| 1204 est nisi mens rationalis, unde tale caritatis augmentum fieri non | |
| 1205 posset nisi per hoc quod una mens rationalis alteri adderetur, quod | |
| 1206 est impossibile. Quamvis etiam si esset possibile tale augmentum, | |
| 1207 faceret maiorem diligentem, non autem magis diligentem. Relinquitur | |
| 1208 ergo quod nullo modo caritas augeri potest per additionem caritatis | |
| 1209 ad caritatem, sicut quidam ponunt. Sic ergo caritas augetur solum | |
| 1210 per hoc quod subiectum magis ac magis participat caritatem, idest | |
| 1211 secundum quod magis reducitur in actum illius et magis subditur | |
| 1212 illi. Hic enim est modus augmenti proprius cuiuslibet formae quae | |
| 1213 intenditur, eo quod esse huiusmodi formae totaliter consistit in eo | |
| 1214 quod inhaeret susceptibili. Et ideo, cum magnitudo rei consequitur | |
| 1215 esse ipsius, formam esse maiorem hoc est eam magis inesse | |
| 1216 susceptibili, non autem aliam formam advenire. Hoc enim esset si | |
| 1217 forma haberet aliquam quantitatem ex seipsa, non per comparationem | |
| 1218 ad subiectum. Sic igitur et caritas augetur per hoc quod intenditur | |
| 1219 in subiecto, et hoc est ipsam augeri secundum essentiam, non autem | |
| 1220 per hoc quod caritas addatur caritati.</p> | |
| 1221 <p title="II-II q. 24 a. 5 ad 1"><a name="39825"><span class= | |
| 1222 "ref">[39825] IIª-IIae q. 24 a. 5 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 1223 ergo dicendum quod quantitas corporalis habet aliquid inquantum est | |
| 1224 quantitas; et aliquid inquantum est forma accidentalis. Inquantum | |
| 1225 est quantitas, habet quod sit distinguibilis secundum situm vel | |
| 1226 secundum numerum. Et ideo hoc modo consideratur augmentum | |
| 1227 magnitudinis per additionem; ut patet in animalibus. Inquantum vero | |
| 1228 est forma accidentalis, est distinguibilis solum secundum | |
| 1229 subiectum. Et secundum hoc habet proprium augmentum, sicut et aliae | |
| 1230 formae accidentales, per modum intensionis eius in subiecto, sicut | |
| 1231 patet in his quae rarefiunt, ut probat philosophus, in IV Physic. | |
| 1232 Et similiter etiam scientia habet quantitatem, inquantum est | |
| 1233 habitus, ex parte obiectorum. Et sic augetur per additionem, | |
| 1234 inquantum aliquis plura cognoscit. Habet etiam quantitatem, | |
| 1235 inquantum est quaedam forma accidentalis, ex eo quod inest | |
| 1236 subiecto. Et secundum hoc augetur in eo qui certius eadem scibilia | |
| 1237 cognoscit nunc quam prius. Similiter etiam et caritas habet | |
| 1238 duplicem quantitatem. Sed secundum eam quae est ex parte obiecti, | |
| 1239 non augetur, ut dictum est. Unde relinquitur quod per solam | |
| 1240 intensionem augeatur.</p> | |
| 1241 <p title="II-II q. 24 a. 5 ad 2"><a name="39826"><span class= | |
| 1242 "ref">[39826] IIª-IIae q. 24 a. 5 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 1243 dicendum quod additio luminis ad lumen potest intelligi in aere | |
| 1244 propter diversitatem luminarium causantium lumen. Sed talis | |
| 1245 distinctio non habet locum in proposito, quia non est nisi unum | |
| 1246 luminare influens lumen caritatis.</p> | |
| 1247 <p title="II-II q. 24 a. 5 ad 3"><a name="39827"><span class= | |
| 1248 "ref">[39827] IIª-IIae q. 24 a. 5 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 1249 dicendum quod infusio caritatis importat quandam mutationem | |
| 1250 secundum habere caritatem et non habere, et ideo oportet quod | |
| 1251 aliquid adveniat quod prius non infuit. Sed augmentatio caritatis | |
| 1252 importat mutationem secundum minus aut magis habere. Et ideo non | |
| 1253 oportet quod aliquid insit quod prius non infuerit, sed quod magis | |
| 1254 insit quod prius minus inerat. Et hoc est quod facit Deus caritatem | |
| 1255 augendo, scilicet quod magis insit, et quod perfectius similitudo | |
| 1256 spiritus sancti participetur in anima.</p> | |
| 1257 <br /> | |
| 1258 <div class="E">Articulus 6</div> | |
| 1259 <p title="II-II q. 24 a. 6 arg. 1"><a name="39828"><span class= | |
| 1260 "ref">[39828] IIª-IIae q. 24 a. 6 arg. 1</span></a> Ad sextum | |
| 1261 sic proceditur. Videtur quod quolibet actu caritatis caritas | |
| 1262 augeatur. Quod enim potest id quod maius est, potest id quod minus | |
| 1263 est. Sed quilibet actus caritatis meretur vitam aeternam, quae | |
| 1264 maius est quam simplex caritatis augmentum, quia vita aeterna | |
| 1265 includit caritatis perfectionem. Ergo multo magis quilibet actus | |
| 1266 caritatis caritatem auget.</p> | |
| 1267 <p title="II-II q. 24 a. 6 arg. 2"><a name="39829"><span class= | |
| 1268 "ref">[39829] IIª-IIae q. 24 a. 6 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 1269 sicuti habitus virtutum acquisitarum generatur ex actibus, ita | |
| 1270 etiam augmentum caritatis causatur per actus caritatis. Sed | |
| 1271 quilibet actus virtuosus operatur ad virtutis generationem. Ergo | |
| 1272 etiam quilibet actus caritatis operatur ad caritatis augmentum.</p> | |
| 1273 <p title="II-II q. 24 a. 6 arg. 3"><a name="39830"><span class= | |
| 1274 "ref">[39830] IIª-IIae q. 24 a. 6 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 1275 Gregorius dicit quod in via Dei stare retrocedere est. Sed nullus, | |
| 1276 dum movetur actu caritatis, retrocedit. Ergo quicumque movetur actu | |
| 1277 caritatis, procedit in via Dei. Ergo quolibet actu caritatis | |
| 1278 caritas augetur.</p> | |
| 1279 <p title="II-II q. 24 a. 6 s. c."><a name="39831"><span class= | |
| 1280 "ref">[39831] IIª-IIae q. 24 a. 6 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 1281 est quod effectus non excedit virtutem causae. Sed quandoque | |
| 1282 aliquis actus caritatis cum aliquo tepore vel remissione emittitur. | |
| 1283 Non ergo perducit ad excellentiorem caritatem, sed magis disponit | |
| 1284 ad minorem.</p> | |
| 1285 <p title="II-II q. 24 a. 6 co."><a name="39832"><span class= | |
| 1286 "ref">[39832] IIª-IIae q. 24 a. 6 co.</span></a> Respondeo | |
| 1287 dicendum quod augmentum spirituale caritatis quodammodo simile est | |
| 1288 augmento corporali. Augmentum autem corporale in animalibus et | |
| 1289 plantis non est motus continuus, ita scilicet quod, si aliquid | |
| 1290 tantum augetur in tanto tempore, necesse sit quod proportionaliter | |
| 1291 in qualibet parte illius temporis aliquid augeatur, sicut contingit | |
| 1292 in motu locali, sed per aliquod tempus natura operatur disponens ad | |
| 1293 augmentum et nihil augens actu, et postmodum producit in effectum | |
| 1294 id ad quod disposuerat, augendo animal vel plantam in actu. Ita | |
| 1295 etiam non quolibet actu caritatis caritas actu augetur, sed | |
| 1296 quilibet actus caritatis disponit ad caritatis augmentum, inquantum | |
| 1297 ex uno actu caritatis homo redditur promptior iterum ad agendum | |
| 1298 secundum caritatem; et, habilitate crescente, homo prorumpit in | |
| 1299 actum ferventiorem dilectionis, quo conetur ad caritatis profectum; | |
| 1300 et tunc caritas augetur in actu.</p> | |
| 1301 <p title="II-II q. 24 a. 6 ad 1"><a name="39833"><span class= | |
| 1302 "ref">[39833] IIª-IIae q. 24 a. 6 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 1303 ergo dicendum quod quilibet actus caritatis meretur vitam aeternam, | |
| 1304 non quidem statim exhibendam, sed suo tempore. Similiter etiam | |
| 1305 quilibet actus caritatis meretur caritatis augmentum, non tamen | |
| 1306 statim augetur, sed quando aliquis conatur ad huiusmodi | |
| 1307 augmentum.</p> | |
| 1308 <p title="II-II q. 24 a. 6 ad 2"><a name="39834"><span class= | |
| 1309 "ref">[39834] IIª-IIae q. 24 a. 6 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 1310 dicendum quod etiam in generatione virtutis acquisitae non quilibet | |
| 1311 actus complet generationem virtutis, sed quilibet operatur ad eam | |
| 1312 ut disponens, et ultimus, qui est perfectior, agens in virtute | |
| 1313 omnium praecedentium, reducit eam in actum. Sicut etiam est in | |
| 1314 multis guttis cavantibus lapidem.</p> | |
| 1315 <p title="II-II q. 24 a. 6 ad 3"><a name="39835"><span class= | |
| 1316 "ref">[39835] IIª-IIae q. 24 a. 6 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 1317 dicendum quod in via Dei procedit aliquis non solum dum actu | |
| 1318 caritas eius augetur, sed etiam dum disponitur ad augmentum.</p> | |
| 1319 <br /> | |
| 1320 <div class="E">Articulus 7</div> | |
| 1321 <p title="II-II q. 24 a. 7 arg. 1"><a name="39836"><span class= | |
| 1322 "ref">[39836] IIª-IIae q. 24 a. 7 arg. 1</span></a> Ad | |
| 1323 septimum sic proceditur. Videtur quod caritas non augeatur in | |
| 1324 infinitum. Omnis enim motus est ad aliquem finem et terminum, ut | |
| 1325 dicitur in II Metaphys. Sed augmentum caritatis est quidam motus. | |
| 1326 Ergo tendit ad aliquem finem et terminum. Non ergo caritas in | |
| 1327 infinitum augetur.</p> | |
| 1328 <p title="II-II q. 24 a. 7 arg. 2"><a name="39837"><span class= | |
| 1329 "ref">[39837] IIª-IIae q. 24 a. 7 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 1330 nulla forma excedit capacitatem sui subiecti. Sed capacitas | |
| 1331 creaturae rationalis, quae est subiectum caritatis, est finita. | |
| 1332 Ergo caritas in infinitum augeri non potest.</p> | |
| 1333 <p title="II-II q. 24 a. 7 arg. 3"><a name="39838"><span class= | |
| 1334 "ref">[39838] IIª-IIae q. 24 a. 7 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 1335 omne finitum per continuum augmentum potest pertingere ad | |
| 1336 quantitatem alterius finiti quantumcumque maioris, nisi forte id | |
| 1337 quod accrescit per augmentum semper sit minus et minus; sicut | |
| 1338 philosophus dicit, in III Physic., quod si uni lineae addatur quod | |
| 1339 subtrahitur ab alia linea quae in infinitum dividitur, in infinitum | |
| 1340 additione facta, nunquam pertingetur ad quandam determinatam | |
| 1341 quantitatem quae est composita ex duabus lineis, scilicet divisa et | |
| 1342 ea cui additur quod ex alia subtrahitur. Quod in proposito non | |
| 1343 contingit, non enim necesse est ut secundum caritatis augmentum sit | |
| 1344 minus quam prius; sed magis probabile est quod sit aequale aut | |
| 1345 maius. Cum ergo caritas patriae sit quiddam finitum, si caritas | |
| 1346 viae in infinitum augeri potest, sequitur quod caritas viae possit | |
| 1347 adaequare caritatem patriae, quod est inconveniens. Non ergo | |
| 1348 caritas viae in infinitum potest augeri.</p> | |
| 1349 <p title="II-II q. 24 a. 7 s. c."><a name="39839"><span class= | |
| 1350 "ref">[39839] IIª-IIae q. 24 a. 7 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 1351 est quod apostolus dicit, ad Philipp. III. <i>Non quod iam | |
| 1352 acceperim, aut iam perfectus sim, sequor autem si quo modo | |
| 1353 comprehendam</i>. Ubi dicit Glossa, <i>nemo fidelium, etsi multum | |
| 1354 profecerit, dicat, sufficit mihi. Qui enim hoc dicit, exit de via | |
| 1355 ante finem</i>. Ergo semper in via caritas potest magis ac magis | |
| 1356 augeri.</p> | |
| 1357 <p title="II-II q. 24 a. 7 co."><a name="39840"><span class= | |
| 1358 "ref">[39840] IIª-IIae q. 24 a. 7 co.</span></a> Respondeo | |
| 1359 dicendum quod terminus augmento alicuius formae potest praefigi | |
| 1360 tripliciter. Uno modo, ex ratione ipsius formae, quae habet | |
| 1361 terminatam mensuram, ad quam cum perventum fuerit, non potest ultra | |
| 1362 procedi in forma, sed si ultra processum fuerit, pervenietur ad | |
| 1363 aliam formam, sicut patet in pallore, cuius terminos per continuam | |
| 1364 alterationem aliquis transit, vel ad albedinem vel ad nigredinem | |
| 1365 perveniens. Alio modo, ex parte agentis, cuius virtus non se | |
| 1366 extendit ad ulterius augendum formam in subiecto. Tertio, ex parte | |
| 1367 subiecti, quod non est capax amplioris perfectionis. Nullo autem | |
| 1368 istorum modorum imponitur terminus augmento caritatis in statu | |
| 1369 viae. Ipsa enim caritas secundum rationem propriae speciei terminum | |
| 1370 augmenti non habet, est enim participatio quaedam infinitae | |
| 1371 caritatis, quae est spiritus sanctus. Similiter etiam causa augens | |
| 1372 caritatem est infinitae virtutis, scilicet Deus. Similiter etiam ex | |
| 1373 parte subiecti terminus huic augmento praefigi non potest, quia | |
| 1374 semper, caritate excrescente, superexcrescit habilitas ad ulterius | |
| 1375 augmentum. Unde relinquitur quod caritatis augmento nullus terminus | |
| 1376 praefigi possit in hac vita.</p> | |
| 1377 <p title="II-II q. 24 a. 7 ad 1"><a name="39841"><span class= | |
| 1378 "ref">[39841] IIª-IIae q. 24 a. 7 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 1379 ergo dicendum quod augmentum caritatis est ad aliquem finem, sed | |
| 1380 ille finis non est in hac vita, sed in futura.</p> | |
| 1381 <p title="II-II q. 24 a. 7 ad 2"><a name="39842"><span class= | |
| 1382 "ref">[39842] IIª-IIae q. 24 a. 7 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 1383 dicendum quod capacitas creaturae spiritualis per caritatem | |
| 1384 augetur, quia per ipsam cor dilatatur, secundum illud II ad Cor. | |
| 1385 VI, <i>cor nostrum dilatatum est</i>. Et ideo adhuc ulterius manet | |
| 1386 habilitas ad maius augmentum.</p> | |
| 1387 <p title="II-II q. 24 a. 7 ad 3"><a name="39843"><span class= | |
| 1388 "ref">[39843] IIª-IIae q. 24 a. 7 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 1389 dicendum quod ratio illa procedit in his quae habent quantitatem | |
| 1390 eiusdem rationis, non autem in his quae habent diversam rationem | |
| 1391 quantitatis; sicut linea, quantumcumque crescat, non attingit | |
| 1392 quantitatem superficiei. Non est autem eadem ratio quantitatis | |
| 1393 caritatis viae, quae sequitur cognitionem fidei, et caritatis | |
| 1394 patriae, quae sequitur visionem apertam. Unde ratio non | |
| 1395 sequitur.</p> | |
| 1396 <br /> | |
| 1397 <div class="E">Articulus 8</div> | |
| 1398 <p title="II-II q. 24 a. 8 arg. 1"><a name="39844"><span class= | |
| 1399 "ref">[39844] IIª-IIae q. 24 a. 8 arg. 1</span></a> Ad octavum | |
| 1400 sic proceditur. Videtur quod caritas in hac vita non possit esse | |
| 1401 perfecta. Maxime enim haec perfectio in apostolis fuisset. Sed in | |
| 1402 eis non fuit, dicit enim apostolus, ad Philipp. III, <i>non quod | |
| 1403 iam conprehenderim aut perfectus sim</i>. Ergo caritas in hac vita | |
| 1404 perfecta esse non potest.</p> | |
| 1405 <p title="II-II q. 24 a. 8 arg. 2"><a name="39845"><span class= | |
| 1406 "ref">[39845] IIª-IIae q. 24 a. 8 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 1407 Augustinus dicit, in libro octoginta trium quaest., quod | |
| 1408 <i>nutrimentum caritatis est diminutio cupiditatis; perfectio, | |
| 1409 nulla cupiditas</i>. Sed hoc non potest esse in hac vita, in qua | |
| 1410 sine peccato vivere non possumus, secundum illud I Ioan. I, <i>si | |
| 1411 dixerimus quia peccatum non habemus, nos ipsos seducimus</i>, omne | |
| 1412 autem peccatum ex aliqua inordinata cupiditate procedit. Ergo in | |
| 1413 hac vita caritas perfecta esse non potest.</p> | |
| 1414 <p title="II-II q. 24 a. 8 arg. 3"><a name="39846"><span class= | |
| 1415 "ref">[39846] IIª-IIae q. 24 a. 8 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 1416 illud quod iam perfectum est non habet ulterius crescere. Sed | |
| 1417 caritas in hac vita semper potest augeri, ut dictum est. Ergo | |
| 1418 caritas in hac vita non potest esse perfecta.</p> | |
| 1419 <p title="II-II q. 24 a. 8 s. c."><a name="39847"><span class= | |
| 1420 "ref">[39847] IIª-IIae q. 24 a. 8 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 1421 est quod Augustinus dicit, super Prim. Canonic. Ioan., <i>caritas | |
| 1422 cum fuerit roborata, perficitur, cum ad perfectionem pervenerit, | |
| 1423 dicit, cupio dissolvi et esse cum Christo</i>. Sed hoc possibile | |
| 1424 est in hac vita, sicut in Paulo fuit. Ergo caritas in hac vita | |
| 1425 potest esse perfecta.</p> | |
| 1426 <p title="II-II q. 24 a. 8 co."><a name="39848"><span class= | |
| 1427 "ref">[39848] IIª-IIae q. 24 a. 8 co.</span></a> Respondeo | |
| 1428 dicendum quod perfectio caritatis potest intelligi dupliciter, uno | |
| 1429 modo, ex parte diligibilis; alio modo, ex parte diligentis. Ex | |
| 1430 parte quidem diligibilis perfecta est caritas ut diligatur aliquid | |
| 1431 quantum diligibile est. Deus autem tantum diligibilis est quantum | |
| 1432 bonus est. Bonitas autem eius est infinita. Unde infinite | |
| 1433 diligibilis est. Nulla autem creatura potest eum diligere infinite, | |
| 1434 cum quaelibet virtus creata sit finita. Unde per hunc modum nullius | |
| 1435 creaturae caritas potest esse perfecta, sed solum caritas Dei, qua | |
| 1436 seipsum diligit. Ex parte vero diligentis caritas dicitur perfecta | |
| 1437 quando aliquis secundum totum suum posse diligit. Quod quidem | |
| 1438 contingit tripliciter. Uno modo, sic quod totum cor hominis | |
| 1439 actualiter semper feratur in Deum. Et haec est perfectio caritatis | |
| 1440 patriae, quae non est possibilis in hac vita, in qua impossibile | |
| 1441 est, propter humanae vitae infirmitatem, semper actu cogitare de | |
| 1442 Deo et moveri dilectione ad ipsum. Alio modo, ut homo studium suum | |
| 1443 deputet ad vacandum Deo et rebus divinis, praetermissis aliis nisi | |
| 1444 quantum necessitas praesentis vitae requirit. Et ista est perfectio | |
| 1445 caritatis quae est possibilis in via, non tamen est communis | |
| 1446 omnibus caritatem habentibus. Tertio modo, ita quod habitualiter | |
| 1447 aliquis totum cor suum ponat in Deo, ita scilicet quod nihil | |
| 1448 cogitet vel velit quod sit divinae dilectioni contrarium. Et haec | |
| 1449 perfectio est communis omnibus caritatem habentibus.</p> | |
| 1450 <p title="II-II q. 24 a. 8 ad 1"><a name="39849"><span class= | |
| 1451 "ref">[39849] IIª-IIae q. 24 a. 8 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 1452 ergo dicendum quod apostolus negat de se perfectionem patriae. Unde | |
| 1453 Glossa ibi dicit quod <i>perfectus erat viator, sed nondum ipsius | |
| 1454 itineris perfectione perventor</i>.</p> | |
| 1455 <p title="II-II q. 24 a. 8 ad 2"><a name="39850"><span class= | |
| 1456 "ref">[39850] IIª-IIae q. 24 a. 8 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 1457 dicendum quod hoc dicitur propter peccata venialia. Quae non | |
| 1458 contrariantur habitui caritatis, sed actui, et ita non repugnant | |
| 1459 perfectioni viae, sed perfectioni patriae.</p> | |
| 1460 <p title="II-II q. 24 a. 8 ad 3"><a name="39851"><span class= | |
| 1461 "ref">[39851] IIª-IIae q. 24 a. 8 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 1462 dicendum quod perfectio viae non est perfectio simpliciter. Et ideo | |
| 1463 semper habet quo crescat.</p> | |
| 1464 <br /> | |
| 1465 <div class="E">Articulus 9</div> | |
| 1466 <p title="II-II q. 24 a. 9 arg. 1"><a name="39852"><span class= | |
| 1467 "ref">[39852] IIª-IIae q. 24 a. 9 arg. 1</span></a> Ad nonum | |
| 1468 sic proceditur. Videtur quod inconvenienter distinguantur tres | |
| 1469 gradus caritatis, scilicet caritas incipiens, proficiens et | |
| 1470 perfecta. Inter principium enim caritatis et eius ultimam | |
| 1471 perfectionem sunt multi gradus medii. Non ergo unum solum medium | |
| 1472 debuit poni.</p> | |
| 1473 <p title="II-II q. 24 a. 9 arg. 2"><a name="39853"><span class= | |
| 1474 "ref">[39853] IIª-IIae q. 24 a. 9 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 1475 statim cum caritas incipit esse, incipit etiam proficere non ergo | |
| 1476 debet distingui caritas proficiens a caritate incipiente.</p> | |
| 1477 <p title="II-II q. 24 a. 9 arg. 3"><a name="39854"><span class= | |
| 1478 "ref">[39854] IIª-IIae q. 24 a. 9 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 1479 quantumcumque aliquis habeat in hoc mundo caritatem perfectam, | |
| 1480 potest etiam eius caritas augeri, ut dictum est. Sed caritatem | |
| 1481 augeri est ipsam proficere. Ergo caritas perfecta non debet | |
| 1482 distingui a caritate proficiente. Inconvenienter igitur praedicti | |
| 1483 tres gradus caritatis assignantur.</p> | |
| 1484 <p title="II-II q. 24 a. 9 s. c."><a name="39855"><span class= | |
| 1485 "ref">[39855] IIª-IIae q. 24 a. 9 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 1486 est quod Augustinus dicit, super Prim. Canonic. Ioan., <i>caritas | |
| 1487 cum fuerit nata, nutritur</i>, quod pertinet ad incipientes; <i>cum | |
| 1488 fuerit nutrita, roboratur</i>, quod pertinet ad proficientes; | |
| 1489 <i>cum fuerit roborata, perficitur</i>, quod pertinet ad perfectos. | |
| 1490 Ergo est triplex gradus caritatis.</p> | |
| 1491 <p title="II-II q. 24 a. 9 co."><a name="39856"><span class= | |
| 1492 "ref">[39856] IIª-IIae q. 24 a. 9 co.</span></a> Respondeo | |
| 1493 dicendum quod spirituale augmentum caritatis considerari potest | |
| 1494 quantum ad aliquid simile corporali hominis augmento. Quod quidem | |
| 1495 quamvis in plurimas partes distingui possit, habet tamen aliquas | |
| 1496 determinatas distinctiones secundum determinatas actiones vel | |
| 1497 studia ad quae homo perducitur per augmentum, sicut infantilis | |
| 1498 aetas dicitur antequam habeat usum rationis; postea autem | |
| 1499 distinguitur alius status hominis quando iam incipit loqui et | |
| 1500 ratione uti; iterum tertius status eius est pubertatis, quando iam | |
| 1501 incipit posse generare; et sic inde quousque perveniatur ad | |
| 1502 perfectum. Ita etiam et diversi gradus caritatis distinguuntur | |
| 1503 secundum diversa studia ad quae homo perducitur per caritatis | |
| 1504 augmentum. Nam primo quidem incumbit homini studium principale ad | |
| 1505 recedendum a peccato et resistendum concupiscentiis eius, quae in | |
| 1506 contrarium caritatis movent. Et hoc pertinet ad incipientes, in | |
| 1507 quibus caritas est nutrienda vel fovenda ne corrumpatur. Secundum | |
| 1508 autem studium succedit, ut homo principaliter intendat ad hoc quod | |
| 1509 in bono proficiat. Et hoc studium pertinet ad proficientes, qui ad | |
| 1510 hoc principaliter intendunt ut in eis caritas per augmentum | |
| 1511 roboretur. Tertium autem studium est ut homo ad hoc principaliter | |
| 1512 intendat ut Deo inhaereat et eo fruatur. Et hoc pertinet ad | |
| 1513 perfectos, qui cupiunt dissolvi et esse cum Christo. Sicut etiam | |
| 1514 videmus in motu corporali quod primum est recessus a termino; | |
| 1515 secundum autem est appropinquatio ad alium terminum; tertium autem | |
| 1516 quies in termino.</p> | |
| 1517 <p title="II-II q. 24 a. 9 ad 1"><a name="39857"><span class= | |
| 1518 "ref">[39857] IIª-IIae q. 24 a. 9 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 1519 ergo dicendum quod omnis illa determinata distinctio quae potest | |
| 1520 accipi in augmento caritatis, comprehenditur sub istis tribus quae | |
| 1521 dicta sunt. Sicut etiam omnis divisio continuorum comprehenditur | |
| 1522 sub tribus his, principio, medio et fine; ut philosophus dicit, in | |
| 1523 I de caelo.</p> | |
| 1524 <p title="II-II q. 24 a. 9 ad 2"><a name="39858"><span class= | |
| 1525 "ref">[39858] IIª-IIae q. 24 a. 9 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 1526 dicendum quod illis in quibus caritas incipit, quamvis proficiant, | |
| 1527 principalior tamen cura imminet ut resistant peccatis, quorum | |
| 1528 impugnatione inquietantur. Sed postea, hanc impugnationem minus | |
| 1529 sentientes, iam quasi securius ad profectum intendunt; ex una tamen | |
| 1530 parte facientes opus, et ex alia parte habentes manum ad gladium, | |
| 1531 ut dicitur in Esdra de aedificatoribus Ierusalem.</p> | |
| 1532 <p title="II-II q. 24 a. 9 ad 3"><a name="39859"><span class= | |
| 1533 "ref">[39859] IIª-IIae q. 24 a. 9 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 1534 dicendum quod perfecti etiam in caritate proficiunt, sed non est ad | |
| 1535 hoc principalis eorum cura, sed iam eorum studium circa hoc maxime | |
| 1536 versatur ut Deo inhaereant. Et quamvis hoc etiam quaerant et | |
| 1537 incipientes et proficientes, tamen magis sentiunt circa alia | |
| 1538 sollicitudinem, incipientes quidem de vitatione peccatorum, | |
| 1539 proficientes vero de profectu virtutum.</p> | |
| 1540 <br /> | |
| 1541 <div class="E">Articulus 10</div> | |
| 1542 <p title="II-II q. 24 a. 10 arg. 1"><a name="39860"><span class= | |
| 1543 "ref">[39860] IIª-IIae q. 24 a. 10 arg. 1</span></a> Ad | |
| 1544 decimum sic proceditur. Videtur quod caritas possit diminui. | |
| 1545 Contraria enim nata sunt fieri circa idem. Sed diminutio et | |
| 1546 augmentum sunt contraria. Cum igitur caritas augeatur, ut dictum | |
| 1547 est supra, videtur quod etiam possit diminui.</p> | |
| 1548 <p title="II-II q. 24 a. 10 arg. 2"><a name="39861"><span class= | |
| 1549 "ref">[39861] IIª-IIae q. 24 a. 10 arg. 2</span></a> | |
| 1550 Praeterea, Augustinus, X Confess., ad Deum loquens, dicit, <i>minus | |
| 1551 te amat qui tecum aliquid amat</i>. Et in libro octogintatrium | |
| 1552 quaest. dicit quod <i>nutrimentum caritatis est diminutio | |
| 1553 cupiditatis</i>, ex quo videtur quod etiam e converso augmentum | |
| 1554 cupiditatis sit diminutio caritatis. Sed cupiditas, qua amatur | |
| 1555 aliquid aliud quam Deus, potest in homine crescere. Ergo caritas | |
| 1556 potest diminui.</p> | |
| 1557 <p title="II-II q. 24 a. 10 arg. 3"><a name="39862"><span class= | |
| 1558 "ref">[39862] IIª-IIae q. 24 a. 10 arg. 3</span></a> | |
| 1559 Praeterea, sicut Augustinus dicit, VIII super Gen. ad Litt., <i>non | |
| 1560 ita Deus operatur hominem iustum iustificando eum, ut, si | |
| 1561 abscesserit, maneat in absente quod fecit</i>, ex quo potest accipi | |
| 1562 quod eodem modo Deus operatur in homine caritatem eius conservando, | |
| 1563 quo operatur primo ei caritatem infundendo. Sed in prima caritatis | |
| 1564 infusione minus se praeparanti Deus minorem caritatem infundit. | |
| 1565 Ergo etiam in conservatione caritatis minus se praeparanti minorem | |
| 1566 caritatem conservat. Potest ergo caritas diminui.</p> | |
| 1567 <p title="II-II q. 24 a. 10 s. c."><a name="39863"><span class= | |
| 1568 "ref">[39863] IIª-IIae q. 24 a. 10 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 1569 est quod caritas in Scriptura igni comparatur, secundum illud Cant. | |
| 1570 VIII, lampades eius, scilicet caritatis, lampades ignis atque | |
| 1571 flammarum. Sed ignis, quandiu manet, semper ascendit. Ergo caritas, | |
| 1572 quandiu manet, ascendere potest; sed descendere, idest diminui, non | |
| 1573 potest.</p> | |
| 1574 <p title="II-II q. 24 a. 10 co."><a name="39864"><span class= | |
| 1575 "ref">[39864] IIª-IIae q. 24 a. 10 co.</span></a> Respondeo | |
| 1576 dicendum quod quantitas caritatis quam habet in comparatione ad | |
| 1577 obiectum proprium, minui non potest, sicut nec augeri, ut supra | |
| 1578 dictum est. Sed cum augeatur secundum quantitatem quam habet per | |
| 1579 comparationem ad subiectum, hic oportet considerare utrum ex hac | |
| 1580 parte diminui possit. Si autem diminuatur, oportet quod vel | |
| 1581 diminuatur per aliquem actum; vel per solam cessationem ab actu. | |
| 1582 Per cessationem quidem ab actu diminuuntur virtutes ex actibus | |
| 1583 acquisitae, et quandoque etiam corrumpuntur, ut supra dictum est, | |
| 1584 unde de amicitia philosophus dicit, in VIII Ethic., quod <i>multas | |
| 1585 amicitias inappellatio solvit</i>, idest non appellare amicum vel | |
| 1586 non colloqui ei. Sed hoc ideo est quia conservatio uniuscuiusque | |
| 1587 rei dependet ex sua causa; causa autem virtutis acquisitae est | |
| 1588 actus humanus; unde, cessantibus humanis actibus, virtus acquisita | |
| 1589 diminuitur et tandem totaliter corrumpitur. Sed hoc in caritate | |
| 1590 locum non habet, quia caritas non causatur ab humanis actibus, sed | |
| 1591 solum a Deo, ut supra dictum est. Unde relinquitur quod etiam | |
| 1592 cessante actu, propter hoc nec diminuitur nec corrumpitur, si desit | |
| 1593 peccatum in ipsa cessatione. Relinquitur ergo quod diminutio | |
| 1594 caritatis non possit causari nisi vel a Deo, vel ab aliquo peccato. | |
| 1595 A Deo quidem non causatur aliquis defectus in nobis nisi per modum | |
| 1596 poenae, secundum quod subtrahit gratiam in poenam peccati. Unde nec | |
| 1597 ei competit diminuere caritatem nisi per modum poenae. Poena autem | |
| 1598 debetur peccato. Unde relinquitur quod, si caritas diminuatur, quod | |
| 1599 causa diminutionis eius sit peccatum, vel effective vel meritorie. | |
| 1600 Neutro autem modo peccatum mortale diminuit caritatem, sed | |
| 1601 totaliter corrumpit ipsam, et effective, quia omne peccatum mortale | |
| 1602 contrariatur caritati, ut infra dicetur; et etiam meritorie, quia | |
| 1603 qui peccando mortaliter aliquid contra caritatem agit, dignum est | |
| 1604 ut Deus ei subtrahat caritatem. Similiter etiam nec per peccatum | |
| 1605 veniale caritas diminui potest, neque effective, neque meritorie. | |
| 1606 Effective quidem non, quia ad ipsam caritatem non attingit. Caritas | |
| 1607 enim est circa finem ultimum, veniale autem peccatum est quaedam | |
| 1608 inordinatio circa ea quae sunt ad finem. Non autem diminuitur amor | |
| 1609 finis ex hoc quod aliquis inordinationem aliquam committit circa ea | |
| 1610 quae sunt ad finem, sicut aliquando contingit quod aliqui infirmi, | |
| 1611 multum amantes sanitatem, inordinate tamen se habent circa diaetae | |
| 1612 observationem; sicut etiam et in speculativis falsae opiniones | |
| 1613 circa ea quae deducuntur ex principiis, non diminuunt certitudinem | |
| 1614 principiorum. Similiter etiam veniale peccatum non meretur | |
| 1615 diminutionem caritatis. Cum enim aliquis delinquit in minori, non | |
| 1616 meretur detrimentum pati in maiori. Deus enim non plus se avertit | |
| 1617 ab homine quam homo se avertit ab ipso. Unde qui inordinate se | |
| 1618 habet circa ea quae sunt ad finem, non meretur detrimentum pati in | |
| 1619 caritate, per quam ordinatur ad ultimum finem. Unde consequens est | |
| 1620 quod caritas nullo modo diminui possit, directe loquendo. Potest | |
| 1621 tamen indirecte dici diminutio caritatis dispositio ad corruptionem | |
| 1622 ipsius, quae fit vel per peccata venialia; vel etiam per | |
| 1623 cessationem ab exercitio operum caritatis.</p> | |
| 1624 <p title="II-II q. 24 a. 10 ad 1"><a name="39865"><span class= | |
| 1625 "ref">[39865] IIª-IIae q. 24 a. 10 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 1626 ergo dicendum quod contraria sunt circa idem quando subiectum | |
| 1627 aequaliter se habet ad utrumque contrariorum. Sed caritas non eodem | |
| 1628 modo se habet ad augmentum et diminutionem, potest enim habere | |
| 1629 causam augentem, sed non potest habere causam minuentem, sicut | |
| 1630 dictum est. Unde ratio non sequitur.</p> | |
| 1631 <p title="II-II q. 24 a. 10 ad 2"><a name="39866"><span class= | |
| 1632 "ref">[39866] IIª-IIae q. 24 a. 10 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 1633 dicendum quod duplex est cupiditas. Una quidem qua finis in | |
| 1634 creaturis constituitur. Et haec totaliter mortificat caritatem, cum | |
| 1635 sit venenum ipsius, ut Augustinus dicit ibidem. Et hoc facit quod | |
| 1636 Deus minus ametur, scilicet quam debet amari ex caritate, non | |
| 1637 quidem caritatem diminuendo, sed eam totaliter tollendo. Et sic | |
| 1638 intelligendum est quod dicitur, <i>minus te amat qui tecum aliquid | |
| 1639 amat</i>, subditur enim, quod <i>non propter te amat</i>. Quod non | |
| 1640 contingit in peccato veniali, sed solum in mortali, quod enim | |
| 1641 amatur in peccato veniali, propter Deum amatur habitu, etsi non | |
| 1642 actu. Est autem alia cupiditas venialis peccati, quae semper | |
| 1643 diminuitur per caritatem, sed tamen talis cupiditas caritatem | |
| 1644 diminuere non potest, ratione iam dicta.</p> | |
| 1645 <p title="II-II q. 24 a. 10 ad 3"><a name="39867"><span class= | |
| 1646 "ref">[39867] IIª-IIae q. 24 a. 10 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 1647 dicendum quod in infusione caritatis requiritur motus liberi | |
| 1648 arbitrii, sicut supra dictum est. Et ideo illud quod diminuit | |
| 1649 intensionem liberi arbitrii, dispositive operatur ad hoc quod | |
| 1650 caritas infundenda sit minor. Sed ad conservationem caritatis non | |
| 1651 requiritur motus liberi arbitrii, alioquin non remaneret in | |
| 1652 dormientibus. Unde per impedimentum intensionis motus liberi | |
| 1653 arbitrii non diminuitur caritas.</p> | |
| 1654 <br /> | |
| 1655 <div class="E">Articulus 11</div> | |
| 1656 <p title="II-II q. 24 a. 11 arg. 1"><a name="39868"><span class= | |
| 1657 "ref">[39868] IIª-IIae q. 24 a. 11 arg. 1</span></a> Ad | |
| 1658 undecimum sic proceditur. Videtur quod caritas semel habita non | |
| 1659 possit amitti. Si enim amittitur, non amittitur nisi propter | |
| 1660 peccatum. Sed ille qui habet caritatem non potest peccare. Dicitur | |
| 1661 enim I Ioan. III, <i>omnis enim qui natus est ex Deo, peccatum non | |
| 1662 facit, quia semen ipsius in eo manet, et non potest peccare, | |
| 1663 quoniam ex Deo natus est</i>. Caritatem autem non habent nisi filii | |
| 1664 Dei, <i>ipsa enim est quae distinguit inter filios regni et filios | |
| 1665 perditionis</i>, ut Augustinus dicit, in XV de Trin. Ergo ille qui | |
| 1666 habet caritatem non potest eam amittere.</p> | |
| 1667 <p title="II-II q. 24 a. 11 arg. 2"><a name="39869"><span class= | |
| 1668 "ref">[39869] IIª-IIae q. 24 a. 11 arg. 2</span></a> | |
| 1669 Praeterea, Augustinus dicit, in VIII de Trin., quod <i>dilectio, si | |
| 1670 non est vera, dilectio dicenda non est</i>. Sed sicut ipse dicit in | |
| 1671 Epist. ad Iulianum comitem, <i>caritas quae deseri potest, nunquam | |
| 1672 vera fuit</i>. Ergo neque caritas fuit. Si ergo caritas semel | |
| 1673 habeatur, nunquam amittitur.</p> | |
| 1674 <p title="II-II q. 24 a. 11 arg. 3"><a name="39870"><span class= | |
| 1675 "ref">[39870] IIª-IIae q. 24 a. 11 arg. 3</span></a> | |
| 1676 Praeterea, Gregorius dicit, in homilia Pentecostes, quod <i>amor | |
| 1677 Dei magna operatur, si est, si desinit operari, caritas non | |
| 1678 est</i>. Sed nullus magna operando amittit caritatem. Ergo, si | |
| 1679 caritas insit, amitti non potest.</p> | |
| 1680 <p title="II-II q. 24 a. 11 arg. 4"><a name="39871"><span class= | |
| 1681 "ref">[39871] IIª-IIae q. 24 a. 11 arg. 4</span></a> | |
| 1682 Praeterea, liberum arbitrium non inclinatur ad peccatum nisi per | |
| 1683 aliquod motivum ad peccandum. Sed caritas excludit omnia motiva ad | |
| 1684 peccandum, et amorem sui, et cupiditatem, et quidquid aliud | |
| 1685 huiusmodi est. Ergo caritas amitti non potest.</p> | |
| 1686 <p title="II-II q. 24 a. 11 s. c."><a name="39872"><span class= | |
| 1687 "ref">[39872] IIª-IIae q. 24 a. 11 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 1688 est quod dicitur Apoc. II, <i>habeo adversum te pauca, quod | |
| 1689 caritatem primam reliquisti</i>.</p> | |
| 1690 <p title="II-II q. 24 a. 11 co."><a name="39873"><span class= | |
| 1691 "ref">[39873] IIª-IIae q. 24 a. 11 co.</span></a> Respondeo | |
| 1692 dicendum quod per caritatem spiritus sanctus in nobis habitat, ut | |
| 1693 ex supradictis patet. Tripliciter ergo possumus considerare | |
| 1694 caritatem. Uno modo, ex parte spiritus sancti moventis animam ad | |
| 1695 diligendum Deum. Et ex hac parte caritas impeccabilitatem habet ex | |
| 1696 virtute spiritus sancti, qui infallibiliter operatur quodcumque | |
| 1697 voluerit. Unde impossibile est haec duo simul esse vera, quod | |
| 1698 spiritus sanctus aliquem velit movere ad actum caritatis, et quod | |
| 1699 ipse caritatem amittat peccando, nam donum perseverantiae | |
| 1700 computatur inter <i>beneficia Dei quibus certissime liberantur | |
| 1701 quicumque liberantur</i>, ut Augustinus dicit, in libro de Praed. | |
| 1702 Sanct. Alio modo potest considerari caritas secundum propriam | |
| 1703 rationem. Et sic caritas non potest nisi illud quod pertinet ad | |
| 1704 caritatis rationem. Unde caritas nullo modo potest peccare, sicut | |
| 1705 nec calor potest infrigidare; et sicut etiam iniustitia non potest | |
| 1706 bonum facere, ut Augustinus dicit, in libro de Serm. Dom. in monte. | |
| 1707 Tertio modo potest considerari caritas ex parte subiecti, quod est | |
| 1708 vertibile secundum arbitrii libertatem. Potest autem attendi | |
| 1709 comparatio caritatis ad hoc subiectum et secundum universalem | |
| 1710 rationem qua comparatur forma ad materiam; et secundum specialem | |
| 1711 rationem qua comparatur habitus ad potentiam. Est autem de ratione | |
| 1712 formae quod sit in subiecto amissibiliter quando non replet totam | |
| 1713 potentialitatem materiae, sicut patet in formis generabilium et | |
| 1714 corruptibilium. Quia materia horum sic recipit unam formam quod | |
| 1715 remanet in ea potentia ad aliam formam, quasi non repleta tota | |
| 1716 materiae potentialitate per unam formam; et ideo una forma potest | |
| 1717 amitti per acceptionem alterius. Sed forma corporis caelestis, quia | |
| 1718 replet totam materiae potentialitatem, ita quod non remanet in ea | |
| 1719 potentia ad aliam formam, inamissibiliter inest. Sic igitur caritas | |
| 1720 patriae, quia replet totam potentialitatem rationalis mentis, | |
| 1721 inquantum scilicet omnis actualis motus eius fertur in Deum, | |
| 1722 inamissibiliter habetur. Caritas autem viae non sic replet | |
| 1723 potentialitatem sui subiecti, quia non semper actu fertur in Deum. | |
| 1724 Unde quando actu in Deum non fertur, potest aliquid occurrere per | |
| 1725 quod caritas amittatur. Habitui vero proprium est ut inclinet | |
| 1726 potentiam ad agendum quod convenit habitui inquantum facit id | |
| 1727 videri bonum quod ei convenit, malum autem quod ei repugnat. Sicut | |
| 1728 enim gustus diiudicat sapores secundum suam dispositionem, ita mens | |
| 1729 hominis diiudicat de aliquo faciendo secundum suam habitualem | |
| 1730 dispositionem, unde et philosophus dicit, in III Ethic., quod | |
| 1731 <i>qualis unusquisque est, talis finis videtur ei</i>. Ibi ergo | |
| 1732 caritas inamissibiliter habetur, ubi id quod convenit caritati non | |
| 1733 potest videri nisi bonum, scilicet in patria, ubi Deus videtur per | |
| 1734 essentiam, quae est ipsa essentia bonitatis. Et ideo caritas | |
| 1735 patriae amitti non potest. Caritas autem viae, in cuius statu non | |
| 1736 videtur ipsa Dei essentia, quae est essentia bonitatis, potest | |
| 1737 amitti.</p> | |
| 1738 <p title="II-II q. 24 a. 11 ad 1"><a name="39874"><span class= | |
| 1739 "ref">[39874] IIª-IIae q. 24 a. 11 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 1740 ergo dicendum quod auctoritas illa loquitur secundum potestatem | |
| 1741 spiritus sancti, cuius conservatione a peccato immunes redduntur | |
| 1742 quos ipse movet quantum ipse voluerit.</p> | |
| 1743 <p title="II-II q. 24 a. 11 ad 2"><a name="39875"><span class= | |
| 1744 "ref">[39875] IIª-IIae q. 24 a. 11 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 1745 dicendum quod caritas quae deseri potest ex ipsa ratione caritatis, | |
| 1746 vera caritas non est. Hoc enim esset si hoc in suo amore haberet, | |
| 1747 quod ad tempus amaret et postea amare desineret quod non esset | |
| 1748 verae dilectionis. Sed si caritas amittatur ex mutabilitate | |
| 1749 subiecti, contra propositum caritatis, quod in suo actu includitur; | |
| 1750 hoc non repugnat veritati caritatis.</p> | |
| 1751 <p title="II-II q. 24 a. 11 ad 3"><a name="39876"><span class= | |
| 1752 "ref">[39876] IIª-IIae q. 24 a. 11 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 1753 dicendum quod amor Dei semper magna operatur in proposito, quod | |
| 1754 pertinet ad rationem caritatis. Non tamen semper magna operatur in | |
| 1755 actu, propter conditionem subiecti.</p> | |
| 1756 <p title="II-II q. 24 a. 11 ad 4"><a name="39877"><span class= | |
| 1757 "ref">[39877] IIª-IIae q. 24 a. 11 ad 4</span></a> Ad quartum | |
| 1758 dicendum quod caritas, secundum rationem sui actus, excludit omne | |
| 1759 motivum ad peccandum. Sed quandoque contingit quod caritas actu non | |
| 1760 agit. Et tunc potest intervenire aliquod motivum ad peccandum, cui | |
| 1761 si consentiatur, caritas amittitur.</p> | |
| 1762 <br /> | |
| 1763 <div class="E">Articulus 12</div> | |
| 1764 <p title="II-II q. 24 a. 12 arg. 1"><a name="39878"><span class= | |
| 1765 "ref">[39878] IIª-IIae q. 24 a. 12 arg. 1</span></a> Ad | |
| 1766 duodecimum sic proceditur. Videtur quod caritas non amittatur per | |
| 1767 unum actum peccati mortalis. Dicit enim Origenes, in I Periarch., | |
| 1768 <i>si aliquando satietas capit aliquem ex his qui in summo | |
| 1769 perfectoque constiterint gradu, non arbitror quod ad subitum quis | |
| 1770 evacuetur aut decidat, sed paulatim ac per partes eum decidere | |
| 1771 necesse est</i>. Sed homo decidit caritatem amittens. Ergo caritas | |
| 1772 non amittitur per unum solum actum peccati mortalis.</p> | |
| 1773 <p title="II-II q. 24 a. 12 arg. 2"><a name="39879"><span class= | |
| 1774 "ref">[39879] IIª-IIae q. 24 a. 12 arg. 2</span></a> | |
| 1775 Praeterea, Leo Papa dicit, in Serm. de passione, alloquens Petrum, | |
| 1776 <i>vidit in te dominus non fidem victam, non dilectionem aversam, | |
| 1777 sed constantiam fuisse turbatam. Abundavit fletus, ubi non defecit | |
| 1778 affectus, et fons caritatis lavit verba formidinis</i>. Et ex hoc | |
| 1779 accepit Bernardus quod dixit <i>in Petro caritatem non fuisse | |
| 1780 extinctam, sed sopitam</i>. Sed Petrus, negando Christum, peccavit | |
| 1781 mortaliter. Ergo caritas non amittitur per unum actum peccati | |
| 1782 mortalis.</p> | |
| 1783 <p title="II-II q. 24 a. 12 arg. 3"><a name="39880"><span class= | |
| 1784 "ref">[39880] IIª-IIae q. 24 a. 12 arg. 3</span></a> | |
| 1785 Praeterea, caritas est fortior quam virtus acquisita. Sed habitus | |
| 1786 virtutis acquisitae non tollitur per unum actum peccati contrarium. | |
| 1787 Ergo multo minus caritas tollitur per unum actum peccati mortalis | |
| 1788 contrarium.</p> | |
| 1789 <p title="II-II q. 24 a. 12 arg. 4"><a name="39881"><span class= | |
| 1790 "ref">[39881] IIª-IIae q. 24 a. 12 arg. 4</span></a> | |
| 1791 Praeterea, caritas importat dilectionem Dei et proximi. Sed aliquis | |
| 1792 committens aliquod peccatum mortale retinet dilectionem Dei et | |
| 1793 proximi, ut videtur, inordinatio enim affectionis circa ea quae | |
| 1794 sunt ad finem non tollit amorem finis, ut supra dictum est. Ergo | |
| 1795 potest remanere caritas ad Deum, existente peccato mortali per | |
| 1796 inordinatam affectionem circa aliquod temporale bonum.</p> | |
| 1797 <p title="II-II q. 24 a. 12 arg. 5"><a name="39882"><span class= | |
| 1798 "ref">[39882] IIª-IIae q. 24 a. 12 arg. 5</span></a> | |
| 1799 Praeterea, virtutis theologicae obiectum est ultimus finis. Sed | |
| 1800 aliae virtutes theologicae, scilicet fides et spes, non excluduntur | |
| 1801 per unum actum peccati mortalis, immo remanent informes. Ergo etiam | |
| 1802 caritas potest remanere informis, etiam uno peccato mortali | |
| 1803 perpetrato.</p> | |
| 1804 <p title="II-II q. 24 a. 12 s. c."><a name="39883"><span class= | |
| 1805 "ref">[39883] IIª-IIae q. 24 a. 12 s. c.</span></a> Sed | |
| 1806 contra, per peccatum mortale fit homo dignus morte aeterna, | |
| 1807 secundum illud Rom. VI, <i>stipendia peccati mors</i>. Sed quilibet | |
| 1808 habens caritatem habet meritum vitae aeternae, dicitur enim Ioan. | |
| 1809 XIV, <i>si quis diligit me, diligetur a patre meo, et ego diligam | |
| 1810 eum, et manifestabo ei meipsum</i>; in qua quidem manifestatione | |
| 1811 vita aeterna consistit, secundum illud Ioan. XVII, <i>haec est vita | |
| 1812 aeterna, ut cognoscant te, verum Deum, et quem misisti, Iesum | |
| 1813 Christum</i>. Nullus autem potest esse simul dignus vita aeterna et | |
| 1814 morte aeterna. Ergo impossibile est quod aliquis habeat caritatem | |
| 1815 cum peccato mortali. Tollitur ergo caritas per unum actum peccati | |
| 1816 mortalis.</p> | |
| 1817 <p title="II-II q. 24 a. 12 co."><a name="39884"><span class= | |
| 1818 "ref">[39884] IIª-IIae q. 24 a. 12 co.</span></a> Respondeo | |
| 1819 dicendum quod unum contrarium per aliud contrarium superveniens | |
| 1820 tollitur. Quilibet autem actus peccati mortalis contrariatur | |
| 1821 caritati secundum propriam rationem, quae consistit in hoc quod | |
| 1822 Deus diligatur super omnia, et quod homo totaliter se illi | |
| 1823 subiiciat, omnia sua referendo in ipsum. Est igitur de ratione | |
| 1824 caritatis ut sic diligat Deum quod in omnibus velit se ei | |
| 1825 subiicere, et praeceptorum eius regulam in omnibus sequi, quidquid | |
| 1826 enim contrariatur praeceptis eius, manifeste contrariatur caritati. | |
| 1827 Unde de se habet quod caritatem excludere possit. Et si quidem | |
| 1828 caritas esset habitus acquisitus ex virtute subiecti dependens, non | |
| 1829 oporteret quod statim per unum actum contrarium tolleretur. Actus | |
| 1830 enim non directe contrariatur habitui, sed actui, conservatio autem | |
| 1831 habitus in subiecto non requirit continuitatem actus, unde ex | |
| 1832 superveniente contrario actu non statim habitus acquisitus | |
| 1833 excluditur. Sed caritas, cum sit habitus infusus, dependet ex | |
| 1834 actione Dei infundentis, qui sic se habet in infusione et | |
| 1835 conservatione caritatis sicut sol in illuminatione aeris, ut dictum | |
| 1836 est. Et ideo, sicut lumen statim cessaret esse in aere quod aliquod | |
| 1837 obstaculum poneretur illuminationi solis, ita etiam caritas statim | |
| 1838 deficit esse in anima quod aliquod obstaculum ponitur influentiae | |
| 1839 caritatis a Deo in animam. Manifestum est autem quod per quodlibet | |
| 1840 mortale peccatum, quod divinis praeceptis contrariatur, ponitur | |
| 1841 praedictae infusioni obstaculum, quia ex hoc ipso quod homo | |
| 1842 eligendo praefert peccatum divinae amicitiae, quae requirit ut Dei | |
| 1843 voluntatem sequamur, consequens est ut statim per unum actum | |
| 1844 peccati mortalis habitus caritatis perdatur. Unde et Augustinus | |
| 1845 dicit, VIII super Gen. ad Litt., quod <i>homo, Deo sibi praesente, | |
| 1846 illuminatur; absente autem, continuo tenebratur; a quo non locorum | |
| 1847 intervallis, sed voluntatis aversione disceditur</i>.</p> | |
| 1848 <p title="II-II q. 24 a. 12 ad 1"><a name="39885"><span class= | |
| 1849 "ref">[39885] IIª-IIae q. 24 a. 12 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 1850 ergo dicendum quod verbum Origenis potest uno modo sic intelligi | |
| 1851 quod homo qui est in statu perfecto non subito procedit in actum | |
| 1852 peccati mortalis, sed ad hoc disponitur per aliquam negligentiam | |
| 1853 praecedentem. Unde et peccata venialia dicuntur esse dispositio ad | |
| 1854 mortale, sicut supra dictum est. Sed tamen per unum actum peccati | |
| 1855 mortalis, si eum commiserit, decidit, caritate amissa. Sed quia | |
| 1856 ipse subdit, <i>si aliquis brevis lapsus acciderit, et cito | |
| 1857 resipiscat, non penitus ruere videtur</i>, potest aliter dici quod | |
| 1858 ipse intelligit eum penitus evacuari et decidere qui sic decidit ut | |
| 1859 ex malitia peccet. Quod non statim in viro perfecto a principio | |
| 1860 contingit.</p> | |
| 1861 <p title="II-II q. 24 a. 12 ad 2"><a name="39886"><span class= | |
| 1862 "ref">[39886] IIª-IIae q. 24 a. 12 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 1863 dicendum quod caritas amittitur dupliciter. Uno modo, directe, per | |
| 1864 actualem contemptum. Et hoc modo Petrus caritatem non amisit. Alio | |
| 1865 modo, indirecte, quando committitur aliquod contrarium caritati | |
| 1866 propter aliquam passionem concupiscentiae vel timoris. Et hoc modo | |
| 1867 Petrus, contra caritatem faciens, caritatem amisit, sed eam cito | |
| 1868 recuperavit.</p> | |
| 1869 <p title="II-II q. 24 a. 12 ad 4"><a name="39887"><span class= | |
| 1870 "ref">[39887] IIª-IIae q. 24 a. 12 ad 4</span></a> Ad quartum | |
| 1871 dicendum quod non quaelibet inordinatio affectionis quae est circa | |
| 1872 ea quae sunt ad finem, idest circa bona creata, constituit peccatum | |
| 1873 mortale, sed solum quando est talis inordinatio quae repugnat | |
| 1874 divinae voluntati. Et hoc directe contrariatur caritati, ut dictum | |
| 1875 est.</p> | |
| 1876 <p title="II-II q. 24 a. 12 ad 5"><a name="39888"><span class= | |
| 1877 "ref">[39888] IIª-IIae q. 24 a. 12 ad 5</span></a> Ad quintum | |
| 1878 dicendum quod caritas importat unionem quandam ad Deum, non autem | |
| 1879 fides neque spes. Omne autem peccatum mortale consistit in | |
| 1880 aversione a Deo, ut supra dictum est. Et ideo omne peccatum mortale | |
| 1881 contrariatur caritati. Non autem omne peccatum mortale contrariatur | |
| 1882 fidei vel spei, sed quaedam determinata peccata, per quae habitus | |
| 1883 fidei et spei tollitur, sicut et per omne peccatum mortale habitus | |
| 1884 caritatis. Unde patet quod caritas non potest remanere informis, | |
| 1885 cum sit ultima forma virtutum, ex hoc quod respicit Deum in ratione | |
| 1886 finis ultimi, ut dictum est.</p> | |
| 1887 <div class="centro"><br /> | |
| 1888 <p><a href="sth3017.html"><img src="icons/ageretro.gif" width="19" | |
| 1889 height="19" align="middle" border="0" alt="age retro" /></a> | |
| 1890 <a href="sth3025.html"><img src="icons/ageultra.gif" width="19" | |
| 1891 height="19" align="middle" border="0" alt="age ultra" /></a></p> | |
| 1892 <br /> | |
| 1893 <hr /> | |
| 1894 <br /> | |
| 1895 <address>© 2006 Fundación Tomás de Aquino quoad | |
| 1896 hanc editionem<br /> | |
| 1897 Iura omnia asservantur<br /> | |
| 1898 OCLC nr. <a href="http://worldcatlibraries.org/wcpa/oclc/49644264" | |
| 1899 style="text-decoration=none">49644264</a></address> | |
| 1900 </div> | |
| 1901 </body> | |
| 1902 </html> |
