Mercurial > hg > Aquinas
annotate summa/latin/sth1077.html @ 46:6cfdc13efd8a
from www.ccel.org/ss/
| author | ht |
|---|---|
| date | Sun, 20 Dec 2009 22:10:12 +0000 |
| parents | 544e12f679ad |
| children | d777cc3962f2 |
| rev | line source |
|---|---|
| 28 | 1 <!DOCTYPE html PUBLIC "-//W3C//DTD XHTML 1.0 Transitional//EN" |
| 2 "http://www.w3.org/TR/xhtml1/DTD/xhtml1-transitional.dtd"> | |
| 3 <html lang="LA" xmlns="http://www.w3.org/1999/xhtml" xml:lang="LA"> | |
| 4 <head> | |
| 5 <meta name="generator" content= | |
| 6 "HTML Tidy for Windows (vers 1st February 2005), see www.w3.org" /> | |
| 7 <meta http-equiv="Content-Type" content= | |
| 8 "text/html; charset=us-ascii" /> | |
| 9 <meta http-equiv="Content-Style-Type" content="text/css" /> | |
| 10 <meta http-equiv="Content-Script-Type" content="text/javascript" /> | |
| 11 <meta name="keywords" content= | |
| 12 "Thomas de Aquino, Summa Theologiae, Corpus Thomisticum" /> | |
| 13 <meta name="language" content="Latin" /> | |
| 14 <meta name="security" content="public" /> | |
| 15 <meta name="owner" content="ealarcon@unav.es" /> | |
| 16 <meta name="author" content="Enrique Alarcón" /> | |
| 17 <meta name="abstract" content="" /> | |
| 18 <link rel="stylesheet" media="screen" href="vscreen.css" type= | |
| 19 "text/css" /> | |
| 20 <link rel="stylesheet" media="print" href="vprint.css" type= | |
| 21 "text/css" /> | |
| 22 <title>Thomas de Aquino, Summa Theologiae, Iª q. 77-83</title> | |
| 23 </head> | |
| 24 <body> | |
| 25 <a href="http://www.corpusthomisticum.org/"></a> | |
| 26 <div class="tres">CORPUS THOMISTICUM</div> | |
| 27 <div class="uno">Sancti Thomae de Aquino</div> | |
| 28 <div class="uno">Summa Theologiae</div> | |
| 29 <div class="dos">prima pars a quaestione LXXVII ad quaestionem | |
| 30 LXXXIII</div> | |
| 31 <br /> | |
| 32 <div class="centro"> | |
| 33 <table align="center" summary="Imago"> | |
| 34 <tr> | |
| 35 <th><img src="icons/ghent190.jpg" width="120" height="190" border= | |
| 36 "0" alt="Thomas de Aquino a Justo Ghent depictus" align= | |
| 37 "middle" /></th> | |
| 38 </tr> | |
| 39 </table> | |
| 40 <br /> | |
| 41 <span class="tres">Textum Leoninum Romae 1889 editum<br /> | |
| 42 ac automato translatum a Roberto Busa SJ in taenias | |
| 43 magneticas<br /> | |
| 44 denuo recognovit Enrique Alarcón atque instruxit<br /> | |
| 45 <br /></span><br /> | |
| 46 <hr /> | |
| 47 <br /> | |
| 48 <p><a href="sth1075.html"><img src="icons/ageretro.gif" width="19" | |
| 49 height="19" align="middle" border="0" alt="age retro" /></a> | |
| 50 <a href="sth1084.html"><img src="icons/ageultra.gif" width="19" | |
| 51 height="19" align="middle" border="0" alt="age ultra" /></a></p> | |
| 52 <script language="JavaScript" type="text/javascript"> | |
| 53 //<![CDATA[ | |
|
26
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
54 <!-- |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
55 // original code by Bill Trefzger 12/12/96; revised by Enrique Alarcon 12/9/2000 |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
56 function go(){if(document.selecter.select1.options[document.selecter.select1.selectedIndex].value !="none"){location=document.selecter.select1.options[document.selecter.select1.selectedIndex].value}} |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
57 document.write('<FORM NAME="selecter"><SELECT NAME="select1">'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
58 document.write('<OPTION VALUE="none">INDEX'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
59 document.write('<OPTION VALUE="none">------------------------------------------------'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
60 document.write('<OPTION VALUE="index.html">Corpus Thomisticum'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
61 document.write('<OPTION VALUE="iopera.html">Opera omnia'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
62 document.write('<OPTION VALUE="zbiblia.html">Bibliographia Thomistica'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
63 document.write('<OPTION VALUE="none">------------------------------------------------'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
64 document.write('<OPTION VALUE="#31590">Iª q. 77 pr.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
65 document.write('<OPTION VALUE="#31591">Iª q. 77 a. 1 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
66 document.write('<OPTION VALUE="#31592">Iª q. 77 a. 1 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
67 document.write('<OPTION VALUE="#31593">Iª q. 77 a. 1 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
68 document.write('<OPTION VALUE="#31594">Iª q. 77 a. 1 arg. 4'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
69 document.write('<OPTION VALUE="#31595">Iª q. 77 a. 1 arg. 5'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
70 document.write('<OPTION VALUE="#31596">Iª q. 77 a. 1 arg. 6'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
71 document.write('<OPTION VALUE="#31597">Iª q. 77 a. 1 arg. 7'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
72 document.write('<OPTION VALUE="#31598">Iª q. 77 a. 1 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
73 document.write('<OPTION VALUE="#31599">Iª q. 77 a. 1 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
74 document.write('<OPTION VALUE="#31600">Iª q. 77 a. 1 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
75 document.write('<OPTION VALUE="#31601">Iª q. 77 a. 1 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
76 document.write('<OPTION VALUE="#31602">Iª q. 77 a. 1 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
77 document.write('<OPTION VALUE="#31603">Iª q. 77 a. 1 ad 4'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
78 document.write('<OPTION VALUE="#31604">Iª q. 77 a. 1 ad 5'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
79 document.write('<OPTION VALUE="#31605">Iª q. 77 a. 1 ad 6'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
80 document.write('<OPTION VALUE="#31606">Iª q. 77 a. 1 ad 7'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
81 document.write('<OPTION VALUE="#31607">Iª q. 77 a. 2 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
82 document.write('<OPTION VALUE="#31608">Iª q. 77 a. 2 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
83 document.write('<OPTION VALUE="#31609">Iª q. 77 a. 2 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
84 document.write('<OPTION VALUE="#31610">Iª q. 77 a. 2 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
85 document.write('<OPTION VALUE="#31611">Iª q. 77 a. 2 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
86 document.write('<OPTION VALUE="#31612">Iª q. 77 a. 2 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
87 document.write('<OPTION VALUE="#31613">Iª q. 77 a. 2 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
88 document.write('<OPTION VALUE="#31614">Iª q. 77 a. 2 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
89 document.write('<OPTION VALUE="#31615">Iª q. 77 a. 3 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
90 document.write('<OPTION VALUE="#31616">Iª q. 77 a. 3 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
91 document.write('<OPTION VALUE="#31617">Iª q. 77 a. 3 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
92 document.write('<OPTION VALUE="#31618">Iª q. 77 a. 3 arg. 4'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
93 document.write('<OPTION VALUE="#31619">Iª q. 77 a. 3 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
94 document.write('<OPTION VALUE="#31620">Iª q. 77 a. 3 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
95 document.write('<OPTION VALUE="#31621">Iª q. 77 a. 3 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
96 document.write('<OPTION VALUE="#31622">Iª q. 77 a. 3 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
97 document.write('<OPTION VALUE="#31623">Iª q. 77 a. 3 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
98 document.write('<OPTION VALUE="#31624">Iª q. 77 a. 3 ad 4'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
99 document.write('<OPTION VALUE="#31625">Iª q. 77 a. 4 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
100 document.write('<OPTION VALUE="#31626">Iª q. 77 a. 4 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
101 document.write('<OPTION VALUE="#31627">Iª q. 77 a. 4 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
102 document.write('<OPTION VALUE="#31628">Iª q. 77 a. 4 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
103 document.write('<OPTION VALUE="#31629">Iª q. 77 a. 4 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
104 document.write('<OPTION VALUE="#31630">Iª q. 77 a. 4 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
105 document.write('<OPTION VALUE="#31631">Iª q. 77 a. 4 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
106 document.write('<OPTION VALUE="#31632">Iª q. 77 a. 4 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
107 document.write('<OPTION VALUE="#31633">Iª q. 77 a. 5 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
108 document.write('<OPTION VALUE="#31634">Iª q. 77 a. 5 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
109 document.write('<OPTION VALUE="#31635">Iª q. 77 a. 5 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
110 document.write('<OPTION VALUE="#31636">Iª q. 77 a. 5 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
111 document.write('<OPTION VALUE="#31637">Iª q. 77 a. 5 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
112 document.write('<OPTION VALUE="#31638">Iª q. 77 a. 5 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
113 document.write('<OPTION VALUE="#31639">Iª q. 77 a. 5 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
114 document.write('<OPTION VALUE="#31640">Iª q. 77 a. 5 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
115 document.write('<OPTION VALUE="#31641">Iª q. 77 a. 6 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
116 document.write('<OPTION VALUE="#31642">Iª q. 77 a. 6 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
117 document.write('<OPTION VALUE="#31643">Iª q. 77 a. 6 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
118 document.write('<OPTION VALUE="#31644">Iª q. 77 a. 6 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
119 document.write('<OPTION VALUE="#31645">Iª q. 77 a. 6 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
120 document.write('<OPTION VALUE="#31646">Iª q. 77 a. 6 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
121 document.write('<OPTION VALUE="#31647">Iª q. 77 a. 6 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
122 document.write('<OPTION VALUE="#31648">Iª q. 77 a. 6 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
123 document.write('<OPTION VALUE="#31649">Iª q. 77 a. 7 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
124 document.write('<OPTION VALUE="#31650">Iª q. 77 a. 7 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
125 document.write('<OPTION VALUE="#31651">Iª q. 77 a. 7 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
126 document.write('<OPTION VALUE="#31652">Iª q. 77 a. 7 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
127 document.write('<OPTION VALUE="#31653">Iª q. 77 a. 7 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
128 document.write('<OPTION VALUE="#31654">Iª q. 77 a. 7 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
129 document.write('<OPTION VALUE="#31655">Iª q. 77 a. 7 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
130 document.write('<OPTION VALUE="#31656">Iª q. 77 a. 7 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
131 document.write('<OPTION VALUE="#31657">Iª q. 77 a. 8 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
132 document.write('<OPTION VALUE="#31658">Iª q. 77 a. 8 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
133 document.write('<OPTION VALUE="#31659">Iª q. 77 a. 8 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
134 document.write('<OPTION VALUE="#31660">Iª q. 77 a. 8 arg. 4'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
135 document.write('<OPTION VALUE="#31661">Iª q. 77 a. 8 arg. 5'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
136 document.write('<OPTION VALUE="#31662">Iª q. 77 a. 8 arg. 6'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
137 document.write('<OPTION VALUE="#31663">Iª q. 77 a. 8 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
138 document.write('<OPTION VALUE="#31664">Iª q. 77 a. 8 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
139 document.write('<OPTION VALUE="#31665">Iª q. 77 a. 8 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
140 document.write('<OPTION VALUE="#31666">Iª q. 77 a. 8 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
141 document.write('<OPTION VALUE="#31667">Iª q. 77 a. 8 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
142 document.write('<OPTION VALUE="#31668">Iª q. 77 a. 8 ad 4'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
143 document.write('<OPTION VALUE="#31669">Iª q. 77 a. 8 ad 5'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
144 document.write('<OPTION VALUE="#31670">Iª q. 77 a. 8 ad 6'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
145 document.write('<OPTION VALUE="#31671">Iª q. 78 pr.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
146 document.write('<OPTION VALUE="#31672">Iª q. 78 a. 1 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
147 document.write('<OPTION VALUE="#31673">Iª q. 78 a. 1 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
148 document.write('<OPTION VALUE="#31674">Iª q. 78 a. 1 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
149 document.write('<OPTION VALUE="#31675">Iª q. 78 a. 1 arg. 4'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
150 document.write('<OPTION VALUE="#31676">Iª q. 78 a. 1 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
151 document.write('<OPTION VALUE="#31677">Iª q. 78 a. 1 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
152 document.write('<OPTION VALUE="#31678">Iª q. 78 a. 1 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
153 document.write('<OPTION VALUE="#31679">Iª q. 78 a. 1 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
154 document.write('<OPTION VALUE="#31680">Iª q. 78 a. 1 ad 4'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
155 document.write('<OPTION VALUE="#31681">Iª q. 78 a. 2 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
156 document.write('<OPTION VALUE="#31682">Iª q. 78 a. 2 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
157 document.write('<OPTION VALUE="#31683">Iª q. 78 a. 2 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
158 document.write('<OPTION VALUE="#31684">Iª q. 78 a. 2 arg. 4'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
159 document.write('<OPTION VALUE="#31685">Iª q. 78 a. 2 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
160 document.write('<OPTION VALUE="#31686">Iª q. 78 a. 2 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
161 document.write('<OPTION VALUE="#31687">Iª q. 78 a. 2 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
162 document.write('<OPTION VALUE="#31688">Iª q. 78 a. 2 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
163 document.write('<OPTION VALUE="#31689">Iª q. 78 a. 2 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
164 document.write('<OPTION VALUE="#31690">Iª q. 78 a. 2 ad 4'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
165 document.write('<OPTION VALUE="#31691">Iª q. 78 a. 3 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
166 document.write('<OPTION VALUE="#31692">Iª q. 78 a. 3 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
167 document.write('<OPTION VALUE="#31693">Iª q. 78 a. 3 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
168 document.write('<OPTION VALUE="#31694">Iª q. 78 a. 3 arg. 4'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
169 document.write('<OPTION VALUE="#31695">Iª q. 78 a. 3 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
170 document.write('<OPTION VALUE="#31696">Iª q. 78 a. 3 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
171 document.write('<OPTION VALUE="#31697">Iª q. 78 a. 3 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
172 document.write('<OPTION VALUE="#31698">Iª q. 78 a. 3 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
173 document.write('<OPTION VALUE="#31699">Iª q. 78 a. 3 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
174 document.write('<OPTION VALUE="#31700">Iª q. 78 a. 3 ad 4'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
175 document.write('<OPTION VALUE="#31701">Iª q. 78 a. 4 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
176 document.write('<OPTION VALUE="#31702">Iª q. 78 a. 4 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
177 document.write('<OPTION VALUE="#31703">Iª q. 78 a. 4 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
178 document.write('<OPTION VALUE="#31704">Iª q. 78 a. 4 arg. 4'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
179 document.write('<OPTION VALUE="#31705">Iª q. 78 a. 4 arg. 5'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
180 document.write('<OPTION VALUE="#31706">Iª q. 78 a. 4 arg. 6'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
181 document.write('<OPTION VALUE="#31707">Iª q. 78 a. 4 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
182 document.write('<OPTION VALUE="#31708">Iª q. 78 a. 4 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
183 document.write('<OPTION VALUE="#31709">Iª q. 78 a. 4 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
184 document.write('<OPTION VALUE="#31710">Iª q. 78 a. 4 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
185 document.write('<OPTION VALUE="#31711">Iª q. 78 a. 4 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
186 document.write('<OPTION VALUE="#31712">Iª q. 78 a. 4 ad 4'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
187 document.write('<OPTION VALUE="#31713">Iª q. 78 a. 4 ad 5'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
188 document.write('<OPTION VALUE="#31714">Iª q. 78 a. 4 ad 6'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
189 document.write('<OPTION VALUE="#31715">Iª q. 79 pr.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
190 document.write('<OPTION VALUE="#31716">Iª q. 79 a. 1 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
191 document.write('<OPTION VALUE="#31717">Iª q. 79 a. 1 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
192 document.write('<OPTION VALUE="#31718">Iª q. 79 a. 1 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
193 document.write('<OPTION VALUE="#31719">Iª q. 79 a. 1 arg. 4'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
194 document.write('<OPTION VALUE="#31720">Iª q. 79 a. 1 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
195 document.write('<OPTION VALUE="#31721">Iª q. 79 a. 1 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
196 document.write('<OPTION VALUE="#31722">Iª q. 79 a. 1 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
197 document.write('<OPTION VALUE="#31723">Iª q. 79 a. 1 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
198 document.write('<OPTION VALUE="#31724">Iª q. 79 a. 1 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
199 document.write('<OPTION VALUE="#31725">Iª q. 79 a. 1 ad 4'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
200 document.write('<OPTION VALUE="#31726">Iª q. 79 a. 2 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
201 document.write('<OPTION VALUE="#31727">Iª q. 79 a. 2 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
202 document.write('<OPTION VALUE="#31728">Iª q. 79 a. 2 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
203 document.write('<OPTION VALUE="#31729">Iª q. 79 a. 2 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
204 document.write('<OPTION VALUE="#31730">Iª q. 79 a. 2 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
205 document.write('<OPTION VALUE="#31731">Iª q. 79 a. 2 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
206 document.write('<OPTION VALUE="#31732">Iª q. 79 a. 2 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
207 document.write('<OPTION VALUE="#31733">Iª q. 79 a. 2 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
208 document.write('<OPTION VALUE="#31734">Iª q. 79 a. 3 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
209 document.write('<OPTION VALUE="#31735">Iª q. 79 a. 3 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
210 document.write('<OPTION VALUE="#31736">Iª q. 79 a. 3 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
211 document.write('<OPTION VALUE="#31737">Iª q. 79 a. 3 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
212 document.write('<OPTION VALUE="#31738">Iª q. 79 a. 3 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
213 document.write('<OPTION VALUE="#31739">Iª q. 79 a. 3 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
214 document.write('<OPTION VALUE="#31740">Iª q. 79 a. 3 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
215 document.write('<OPTION VALUE="#31741">Iª q. 79 a. 3 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
216 document.write('<OPTION VALUE="#31742">Iª q. 79 a. 4 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
217 document.write('<OPTION VALUE="#31743">Iª q. 79 a. 4 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
218 document.write('<OPTION VALUE="#31744">Iª q. 79 a. 4 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
219 document.write('<OPTION VALUE="#31745">Iª q. 79 a. 4 arg. 4'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
220 document.write('<OPTION VALUE="#31746">Iª q. 79 a. 4 arg. 5'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
221 document.write('<OPTION VALUE="#31747">Iª q. 79 a. 4 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
222 document.write('<OPTION VALUE="#31748">Iª q. 79 a. 4 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
223 document.write('<OPTION VALUE="#31749">Iª q. 79 a. 4 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
224 document.write('<OPTION VALUE="#31750">Iª q. 79 a. 4 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
225 document.write('<OPTION VALUE="#31751">Iª q. 79 a. 4 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
226 document.write('<OPTION VALUE="#31752">Iª q. 79 a. 4 ad 4'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
227 document.write('<OPTION VALUE="#31753">Iª q. 79 a. 4 ad 5'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
228 document.write('<OPTION VALUE="#31754">Iª q. 79 a. 5 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
229 document.write('<OPTION VALUE="#31755">Iª q. 79 a. 5 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
230 document.write('<OPTION VALUE="#31756">Iª q. 79 a. 5 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
231 document.write('<OPTION VALUE="#31757">Iª q. 79 a. 5 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
232 document.write('<OPTION VALUE="#31758">Iª q. 79 a. 5 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
233 document.write('<OPTION VALUE="#31759">Iª q. 79 a. 5 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
234 document.write('<OPTION VALUE="#31760">Iª q. 79 a. 5 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
235 document.write('<OPTION VALUE="#31761">Iª q. 79 a. 5 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
236 document.write('<OPTION VALUE="#31762">Iª q. 79 a. 6 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
237 document.write('<OPTION VALUE="#31763">Iª q. 79 a. 6 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
238 document.write('<OPTION VALUE="#31764">Iª q. 79 a. 6 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
239 document.write('<OPTION VALUE="#31765">Iª q. 79 a. 6 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
240 document.write('<OPTION VALUE="#31766">Iª q. 79 a. 6 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
241 document.write('<OPTION VALUE="#31767">Iª q. 79 a. 6 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
242 document.write('<OPTION VALUE="#31768">Iª q. 79 a. 6 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
243 document.write('<OPTION VALUE="#31769">Iª q. 79 a. 6 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
244 document.write('<OPTION VALUE="#31770">Iª q. 79 a. 7 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
245 document.write('<OPTION VALUE="#31771">Iª q. 79 a. 7 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
246 document.write('<OPTION VALUE="#31772">Iª q. 79 a. 7 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
247 document.write('<OPTION VALUE="#31773">Iª q. 79 a. 7 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
248 document.write('<OPTION VALUE="#31774">Iª q. 79 a. 7 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
249 document.write('<OPTION VALUE="#31775">Iª q. 79 a. 7 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
250 document.write('<OPTION VALUE="#31776">Iª q. 79 a. 7 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
251 document.write('<OPTION VALUE="#31777">Iª q. 79 a. 7 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
252 document.write('<OPTION VALUE="#31778">Iª q. 79 a. 8 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
253 document.write('<OPTION VALUE="#31779">Iª q. 79 a. 8 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
254 document.write('<OPTION VALUE="#31780">Iª q. 79 a. 8 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
255 document.write('<OPTION VALUE="#31781">Iª q. 79 a. 8 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
256 document.write('<OPTION VALUE="#31782">Iª q. 79 a. 8 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
257 document.write('<OPTION VALUE="#31783">Iª q. 79 a. 8 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
258 document.write('<OPTION VALUE="#31784">Iª q. 79 a. 8 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
259 document.write('<OPTION VALUE="#31785">Iª q. 79 a. 8 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
260 document.write('<OPTION VALUE="#31786">Iª q. 79 a. 9 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
261 document.write('<OPTION VALUE="#31787">Iª q. 79 a. 9 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
262 document.write('<OPTION VALUE="#31788">Iª q. 79 a. 9 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
263 document.write('<OPTION VALUE="#31789">Iª q. 79 a. 9 arg. 4'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
264 document.write('<OPTION VALUE="#31790">Iª q. 79 a. 9 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
265 document.write('<OPTION VALUE="#31791">Iª q. 79 a. 9 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
266 document.write('<OPTION VALUE="#31792">Iª q. 79 a. 9 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
267 document.write('<OPTION VALUE="#31793">Iª q. 79 a. 9 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
268 document.write('<OPTION VALUE="#31794">Iª q. 79 a. 9 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
269 document.write('<OPTION VALUE="#31795">Iª q. 79 a. 9 ad 4'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
270 document.write('<OPTION VALUE="#31796">Iª q. 79 a. 10 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
271 document.write('<OPTION VALUE="#31797">Iª q. 79 a. 10 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
272 document.write('<OPTION VALUE="#31798">Iª q. 79 a. 10 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
273 document.write('<OPTION VALUE="#31799">Iª q. 79 a. 10 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
274 document.write('<OPTION VALUE="#31800">Iª q. 79 a. 10 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
275 document.write('<OPTION VALUE="#31801">Iª q. 79 a. 10 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
276 document.write('<OPTION VALUE="#31802">Iª q. 79 a. 10 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
277 document.write('<OPTION VALUE="#31803">Iª q. 79 a. 10 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
278 document.write('<OPTION VALUE="#31804">Iª q. 79 a. 11 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
279 document.write('<OPTION VALUE="#31805">Iª q. 79 a. 11 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
280 document.write('<OPTION VALUE="#31806">Iª q. 79 a. 11 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
281 document.write('<OPTION VALUE="#31807">Iª q. 79 a. 11 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
282 document.write('<OPTION VALUE="#31808">Iª q. 79 a. 11 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
283 document.write('<OPTION VALUE="#31809">Iª q. 79 a. 11 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
284 document.write('<OPTION VALUE="#31810">Iª q. 79 a. 11 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
285 document.write('<OPTION VALUE="#31811">Iª q. 79 a. 11 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
286 document.write('<OPTION VALUE="#31812">Iª q. 79 a. 12 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
287 document.write('<OPTION VALUE="#31813">Iª q. 79 a. 12 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
288 document.write('<OPTION VALUE="#31814">Iª q. 79 a. 12 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
289 document.write('<OPTION VALUE="#31815">Iª q. 79 a. 12 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
290 document.write('<OPTION VALUE="#31816">Iª q. 79 a. 12 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
291 document.write('<OPTION VALUE="#31817">Iª q. 79 a. 12 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
292 document.write('<OPTION VALUE="#31818">Iª q. 79 a. 12 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
293 document.write('<OPTION VALUE="#31819">Iª q. 79 a. 12 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
294 document.write('<OPTION VALUE="#31820">Iª q. 79 a. 13 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
295 document.write('<OPTION VALUE="#31821">Iª q. 79 a. 13 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
296 document.write('<OPTION VALUE="#31822">Iª q. 79 a. 13 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
297 document.write('<OPTION VALUE="#31823">Iª q. 79 a. 13 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
298 document.write('<OPTION VALUE="#31824">Iª q. 79 a. 13 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
299 document.write('<OPTION VALUE="#31825">Iª q. 79 a. 13 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
300 document.write('<OPTION VALUE="#31826">Iª q. 79 a. 13 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
301 document.write('<OPTION VALUE="#31827">Iª q. 79 a. 13 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
302 document.write('<OPTION VALUE="#31828">Iª q. 80 pr.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
303 document.write('<OPTION VALUE="#31829">Iª q. 80 a. 1 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
304 document.write('<OPTION VALUE="#31830">Iª q. 80 a. 1 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
305 document.write('<OPTION VALUE="#31831">Iª q. 80 a. 1 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
306 document.write('<OPTION VALUE="#31832">Iª q. 80 a. 1 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
307 document.write('<OPTION VALUE="#31833">Iª q. 80 a. 1 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
308 document.write('<OPTION VALUE="#31834">Iª q. 80 a. 1 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
309 document.write('<OPTION VALUE="#31835">Iª q. 80 a. 1 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
310 document.write('<OPTION VALUE="#31836">Iª q. 80 a. 1 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
311 document.write('<OPTION VALUE="#31837">Iª q. 80 a. 2 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
312 document.write('<OPTION VALUE="#31838">Iª q. 80 a. 2 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
313 document.write('<OPTION VALUE="#31839">Iª q. 80 a. 2 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
314 document.write('<OPTION VALUE="#31840">Iª q. 80 a. 2 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
315 document.write('<OPTION VALUE="#31841">Iª q. 80 a. 2 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
316 document.write('<OPTION VALUE="#31842">Iª q. 80 a. 2 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
317 document.write('<OPTION VALUE="#31843">Iª q. 80 a. 2 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
318 document.write('<OPTION VALUE="#31844">Iª q. 80 a. 2 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
319 document.write('<OPTION VALUE="#31845">Iª q. 81 pr.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
320 document.write('<OPTION VALUE="#31846">Iª q. 81 a. 1 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
321 document.write('<OPTION VALUE="#31847">Iª q. 81 a. 1 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
322 document.write('<OPTION VALUE="#31848">Iª q. 81 a. 1 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
323 document.write('<OPTION VALUE="#31849">Iª q. 81 a. 1 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
324 document.write('<OPTION VALUE="#31850">Iª q. 81 a. 1 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
325 document.write('<OPTION VALUE="#31851">Iª q. 81 a. 1 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
326 document.write('<OPTION VALUE="#31852">Iª q. 81 a. 1 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
327 document.write('<OPTION VALUE="#31853">Iª q. 81 a. 1 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
328 document.write('<OPTION VALUE="#31854">Iª q. 81 a. 2 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
329 document.write('<OPTION VALUE="#31855">Iª q. 81 a. 2 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
330 document.write('<OPTION VALUE="#31856">Iª q. 81 a. 2 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
331 document.write('<OPTION VALUE="#31857">Iª q. 81 a. 2 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
332 document.write('<OPTION VALUE="#31858">Iª q. 81 a. 2 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
333 document.write('<OPTION VALUE="#31859">Iª q. 81 a. 2 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
334 document.write('<OPTION VALUE="#31860">Iª q. 81 a. 2 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
335 document.write('<OPTION VALUE="#31861">Iª q. 81 a. 2 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
336 document.write('<OPTION VALUE="#31862">Iª q. 81 a. 3 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
337 document.write('<OPTION VALUE="#31863">Iª q. 81 a. 3 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
338 document.write('<OPTION VALUE="#31864">Iª q. 81 a. 3 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
339 document.write('<OPTION VALUE="#31865">Iª q. 81 a. 3 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
340 document.write('<OPTION VALUE="#31866">Iª q. 81 a. 3 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
341 document.write('<OPTION VALUE="#31867">Iª q. 81 a. 3 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
342 document.write('<OPTION VALUE="#31868">Iª q. 81 a. 3 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
343 document.write('<OPTION VALUE="#31869">Iª q. 81 a. 3 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
344 document.write('<OPTION VALUE="#31870">Iª q. 82 pr.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
345 document.write('<OPTION VALUE="#31871">Iª q. 82 a. 1 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
346 document.write('<OPTION VALUE="#31872">Iª q. 82 a. 1 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
347 document.write('<OPTION VALUE="#31873">Iª q. 82 a. 1 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
348 document.write('<OPTION VALUE="#31874">Iª q. 82 a. 1 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
349 document.write('<OPTION VALUE="#31875">Iª q. 82 a. 1 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
350 document.write('<OPTION VALUE="#31876">Iª q. 82 a. 1 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
351 document.write('<OPTION VALUE="#31877">Iª q. 82 a. 1 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
352 document.write('<OPTION VALUE="#31878">Iª q. 82 a. 1 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
353 document.write('<OPTION VALUE="#31879">Iª q. 82 a. 2 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
354 document.write('<OPTION VALUE="#31880">Iª q. 82 a. 2 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
355 document.write('<OPTION VALUE="#31881">Iª q. 82 a. 2 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
356 document.write('<OPTION VALUE="#31882">Iª q. 82 a. 2 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
357 document.write('<OPTION VALUE="#31883">Iª q. 82 a. 2 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
358 document.write('<OPTION VALUE="#31884">Iª q. 82 a. 2 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
359 document.write('<OPTION VALUE="#31885">Iª q. 82 a. 2 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
360 document.write('<OPTION VALUE="#31886">Iª q. 82 a. 2 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
361 document.write('<OPTION VALUE="#31887">Iª q. 82 a. 3 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
362 document.write('<OPTION VALUE="#31888">Iª q. 82 a. 3 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
363 document.write('<OPTION VALUE="#31889">Iª q. 82 a. 3 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
364 document.write('<OPTION VALUE="#31890">Iª q. 82 a. 3 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
365 document.write('<OPTION VALUE="#31891">Iª q. 82 a. 3 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
366 document.write('<OPTION VALUE="#31892">Iª q. 82 a. 3 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
367 document.write('<OPTION VALUE="#31893">Iª q. 82 a. 3 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
368 document.write('<OPTION VALUE="#31894">Iª q. 82 a. 3 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
369 document.write('<OPTION VALUE="#31895">Iª q. 82 a. 4 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
370 document.write('<OPTION VALUE="#31896">Iª q. 82 a. 4 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
371 document.write('<OPTION VALUE="#31897">Iª q. 82 a. 4 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
372 document.write('<OPTION VALUE="#31898">Iª q. 82 a. 4 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
373 document.write('<OPTION VALUE="#31899">Iª q. 82 a. 4 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
374 document.write('<OPTION VALUE="#31900">Iª q. 82 a. 4 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
375 document.write('<OPTION VALUE="#31901">Iª q. 82 a. 4 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
376 document.write('<OPTION VALUE="#31902">Iª q. 82 a. 4 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
377 document.write('<OPTION VALUE="#31903">Iª q. 82 a. 5 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
378 document.write('<OPTION VALUE="#31904">Iª q. 82 a. 5 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
379 document.write('<OPTION VALUE="#31905">Iª q. 82 a. 5 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
380 document.write('<OPTION VALUE="#31906">Iª q. 82 a. 5 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
381 document.write('<OPTION VALUE="#31907">Iª q. 82 a. 5 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
382 document.write('<OPTION VALUE="#31908">Iª q. 82 a. 5 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
383 document.write('<OPTION VALUE="#31909">Iª q. 82 a. 5 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
384 document.write('<OPTION VALUE="#31910">Iª q. 82 a. 5 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
385 document.write('<OPTION VALUE="#31911">Iª q. 83 pr.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
386 document.write('<OPTION VALUE="#31912">Iª q. 83 a. 1 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
387 document.write('<OPTION VALUE="#31913">Iª q. 83 a. 1 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
388 document.write('<OPTION VALUE="#31914">Iª q. 83 a. 1 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
389 document.write('<OPTION VALUE="#31915">Iª q. 83 a. 1 arg. 4'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
390 document.write('<OPTION VALUE="#31916">Iª q. 83 a. 1 arg. 5'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
391 document.write('<OPTION VALUE="#31917">Iª q. 83 a. 1 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
392 document.write('<OPTION VALUE="#31918">Iª q. 83 a. 1 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
393 document.write('<OPTION VALUE="#31919">Iª q. 83 a. 1 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
394 document.write('<OPTION VALUE="#31920">Iª q. 83 a. 1 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
395 document.write('<OPTION VALUE="#31921">Iª q. 83 a. 1 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
396 document.write('<OPTION VALUE="#31922">Iª q. 83 a. 1 ad 4'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
397 document.write('<OPTION VALUE="#31923">Iª q. 83 a. 1 ad 5'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
398 document.write('<OPTION VALUE="#31924">Iª q. 83 a. 2 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
399 document.write('<OPTION VALUE="#31925">Iª q. 83 a. 2 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
400 document.write('<OPTION VALUE="#31926">Iª q. 83 a. 2 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
401 document.write('<OPTION VALUE="#31927">Iª q. 83 a. 2 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
402 document.write('<OPTION VALUE="#31928">Iª q. 83 a. 2 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
403 document.write('<OPTION VALUE="#31929">Iª q. 83 a. 2 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
404 document.write('<OPTION VALUE="#31930">Iª q. 83 a. 2 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
405 document.write('<OPTION VALUE="#31931">Iª q. 83 a. 2 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
406 document.write('<OPTION VALUE="#31932">Iª q. 83 a. 3 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
407 document.write('<OPTION VALUE="#31933">Iª q. 83 a. 3 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
408 document.write('<OPTION VALUE="#31934">Iª q. 83 a. 3 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
409 document.write('<OPTION VALUE="#31935">Iª q. 83 a. 3 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
410 document.write('<OPTION VALUE="#31936">Iª q. 83 a. 3 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
411 document.write('<OPTION VALUE="#31937">Iª q. 83 a. 3 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
412 document.write('<OPTION VALUE="#31938">Iª q. 83 a. 3 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
413 document.write('<OPTION VALUE="#31939">Iª q. 83 a. 3 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
414 document.write('<OPTION VALUE="#31940">Iª q. 83 a. 4 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
415 document.write('<OPTION VALUE="#31941">Iª q. 83 a. 4 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
416 document.write('<OPTION VALUE="#31942">Iª q. 83 a. 4 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
417 document.write('<OPTION VALUE="#31943">Iª q. 83 a. 4 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
418 document.write('<OPTION VALUE="#31944">Iª q. 83 a. 4 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
419 document.write('<OPTION VALUE="#31945">Iª q. 83 a. 4 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
420 document.write('<OPTION VALUE="#31946">Iª q. 83 a. 4 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
421 document.write('<OPTION VALUE="#31947">Iª q. 83 a. 4 ad 3'); |
| 28 | 422 document.write('<\/SELECT>'); |
|
26
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
423 document.write('<BR><BR>'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
424 document.write('<INPUT TYPE="button" VALUE="Agedum" ONCLICK="go()">'); |
| 28 | 425 document.write('<\/FORM>'); |
|
26
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
426 // --> |
| 28 | 427 //]]> |
| 428 </script><br /> | |
| 429 <hr /> | |
| 430 <br /></div> | |
| 431 <div class="D">Quaestio 77</div> | |
| 432 <div class="G">Prooemium</div> | |
| 433 <p title="I q. 77 pr."><a name="31590"><span class="ref">[31590] | |
| 434 Iª q. 77 pr.</span></a> Deinde considerandum est de his quae | |
| 435 pertinent ad potentias animae. Et primo, in generali; secundo, in | |
| 436 speciali. Circa primum quaeruntur octo. Primo, utrum essentia | |
| 437 animae sit eius potentia. Secundo, utrum sit una tantum potentia | |
| 438 animae, vel plures. Tertio, quomodo potentiae animae distinguantur. | |
| 439 Quarto, de ordine ipsarum ad invicem. Quinto, utrum anima sit | |
| 440 subiectum omnium potentiarum. Sexto, utrum potentiae fluant ab | |
| 441 essentia animae. Septimo, utrum potentia una oriatur ex alia. | |
| 442 Octavo, utrum omnes potentiae animae remaneant in ea post | |
| 443 mortem.</p> | |
| 444 <br /> | |
| 445 <div class="E">Articulus 1</div> | |
| 446 <p title="I q. 77 a. 1 arg. 1"><a name="31591"><span class= | |
| 447 "ref">[31591] Iª q. 77 a. 1 arg. 1</span></a> Ad primum sic | |
| 448 proceditur. Videtur quod ipsa essentia animae sit eius potentia. | |
| 449 Dicit enim Augustinus, in IX de Trin., quod <i>mens, notitia et | |
| 450 amor sunt substantialiter in anima, vel, ut idem dicam, | |
| 451 essentialiter</i>. Et in X dicit quod <i>memoria, intelligentia et | |
| 452 voluntas sunt una vita, una mens, una essentia</i>.</p> | |
| 453 <p title="I q. 77 a. 1 arg. 2"><a name="31592"><span class= | |
| 454 "ref">[31592] Iª q. 77 a. 1 arg. 2</span></a> Praeterea, anima | |
| 455 est nobilior quam materia prima. Sed materia prima est sua | |
| 456 potentia. Ergo multo magis anima.</p> | |
| 457 <p title="I q. 77 a. 1 arg. 3"><a name="31593"><span class= | |
| 458 "ref">[31593] Iª q. 77 a. 1 arg. 3</span></a> Praeterea, forma | |
| 459 substantialis est simplicior quam accidentalis, cuius signum est, | |
| 460 quod forma substantialis non intenditur vel remittitur, sed in | |
| 461 indivisibili consistit. Forma autem accidentalis est ipsa sua | |
| 462 virtus. Ergo multo magis forma substantialis, quae est anima.</p> | |
| 463 <p title="I q. 77 a. 1 arg. 4"><a name="31594"><span class= | |
| 464 "ref">[31594] Iª q. 77 a. 1 arg. 4</span></a> Praeterea, | |
| 465 potentia sensitiva est qua sentimus, et potentia intellectiva qua | |
| 466 intelligimus. Sed id quo primo sentimus et intelligimus est anima, | |
| 467 secundum philosophum, in II de anima. Ergo anima est suae | |
| 468 potentiae.</p> | |
| 469 <p title="I q. 77 a. 1 arg. 5"><a name="31595"><span class= | |
| 470 "ref">[31595] Iª q. 77 a. 1 arg. 5</span></a> Praeterea, omne | |
| 471 quod non est de essentia rei, est accidens. Si ergo potentia animae | |
| 472 est praeter essentiam eius, sequitur quod sit accidens. Quod est | |
| 473 contra Augustinum, in IX de Trin., ubi dicit quod <i>praedicta non | |
| 474 sunt in anima sicut in subiecto, ut color aut figura in corpore, | |
| 475 aut ulla alia qualitas aut quantitas, quidquid enim tale est, non | |
| 476 excedit subiectum in quo est; mens autem potest etiam alia amare et | |
| 477 cognoscere</i>.</p> | |
| 478 <p title="I q. 77 a. 1 arg. 6"><a name="31596"><span class= | |
| 479 "ref">[31596] Iª q. 77 a. 1 arg. 6</span></a> Praeterea, forma | |
| 480 simplex subiectum esse non potest. Anima autem est forma simplex, | |
| 481 cum non sit composita ex materia et forma, ut supra dictum est. Non | |
| 482 ergo potentia animae potest esse in ipsa sicut in subiecto.</p> | |
| 483 <p title="I q. 77 a. 1 arg. 7"><a name="31597"><span class= | |
| 484 "ref">[31597] Iª q. 77 a. 1 arg. 7</span></a> Praeterea, | |
| 485 accidens non est principium substantialis differentiae. Sed | |
| 486 sensibile et rationale sunt substantiales differentiae, et sumuntur | |
| 487 a sensu et ratione, quae sunt potentiae animae. Ergo potentiae | |
| 488 animae non sunt accidentia. Et ita videtur quod potentia animae sit | |
| 489 eius essentia.</p> | |
| 490 <p title="I q. 77 a. 1 s. c."><a name="31598"><span class= | |
| 491 "ref">[31598] Iª q. 77 a. 1 s. c.</span></a> Sed contra est | |
| 492 quod Dionysius dicit, XI cap. Caelest. Hier., quod <i>caelestes | |
| 493 spiritus dividuntur in essentiam, virtutem et operationem</i>. | |
| 494 Multo igitur magis in anima aliud est essentia, et aliud virtus | |
| 495 sive potentia.</p> | |
| 496 <p title="I q. 77 a. 1 co."><a name="31599"><span class= | |
| 497 "ref">[31599] Iª q. 77 a. 1 co.</span></a> Respondeo dicendum | |
| 498 quod impossibile est dicere quod essentia animae sit eius potentia; | |
| 499 licet hoc quidam posuerint. Et hoc dupliciter ostenditur, quantum | |
| 500 ad praesens. Primo quia, cum potentia et actus dividant ens et | |
| 501 quodlibet genus entis, oportet quod ad idem genus referatur | |
| 502 potentia et actus. Et ideo, si actus non est in genere substantiae, | |
| 503 potentia quae dicitur ad illum actum, non potest esse in genere | |
| 504 substantiae. Operatio autem animae non est in genere substantiae; | |
| 505 sed in solo Deo, cuius operatio est eius substantia. Unde Dei | |
| 506 potentia, quae est operationis principium, est ipsa Dei essentia. | |
| 507 Quod non potest esse verum neque in anima, neque in aliqua | |
| 508 creatura; ut supra etiam de Angelo dictum est. Secundo, hoc etiam | |
| 509 impossibile apparet in anima. Nam anima secundum suam essentiam est | |
| 510 actus. Si ergo ipsa essentia animae esset immediatum operationis | |
| 511 principium, semper habens animam actu haberet opera vitae; sicut | |
| 512 semper habens animam actu est vivum. Non enim, inquantum est forma, | |
| 513 est actus ordinatus ad ulteriorem actum, sed est ultimus terminus | |
| 514 generationis. Unde quod sit in potentia adhuc ad alium actum, hoc | |
| 515 non competit ei secundum suam essentiam, inquantum est forma; sed | |
| 516 secundum suam potentiam. Et sic ipsa anima, secundum quod subest | |
| 517 suae potentiae, dicitur actus primus, ordinatus ad actum secundum. | |
| 518 Invenitur autem habens animam non semper esse in actu operum vitae. | |
| 519 Unde etiam in definitione animae dicitur quod est actus corporis | |
| 520 potentia vitam habentis, quae tamen potentia non abiicit animam. | |
| 521 Relinquitur ergo quod essentia animae non est eius potentia. Nihil | |
| 522 enim est in potentia secundum actum, inquantum est actus.</p> | |
| 523 <p title="I q. 77 a. 1 ad 1"><a name="31600"><span class= | |
| 524 "ref">[31600] Iª q. 77 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum ergo | |
| 525 dicendum quod Augustinus loquitur de mente secundum quod noscit se | |
| 526 et amat se. Sic ergo notitia et amor, inquantum referuntur ad ipsam | |
| 527 ut cognitam et amatam, substantialiter vel essentialiter sunt in | |
| 528 anima, quia ipsa substantia vel essentia animae cognoscitur et | |
| 529 amatur. Et similiter intelligendum est quod alibi dicit, quod sunt | |
| 530 una vita, una mens, una essentia. Vel, sicut quidam dicunt, haec | |
| 531 locutio verificatur secundum modum quo totum potestativum | |
| 532 praedicatur de suis partibus, quod medium est inter totum | |
| 533 universale et totum integrale. Totum enim universale adest cuilibet | |
| 534 parti secundum totam suam essentiam et virtutem, ut animal homini | |
| 535 et equo, et ideo proprie de singulis partibus praedicatur. Totum | |
| 536 vero integrale non est in qualibet parte, neque secundum totam | |
| 537 essentiam, neque secundum totam virtutem. Et ideo nullo modo de | |
| 538 singulis partibus praedicatur; sed aliquo modo, licet improprie, | |
| 539 praedicatur de omnibus simul, ut si dicamus quod paries, tectum et | |
| 540 fundamentum sunt domus. Totum vero potentiale adest singulis | |
| 541 partibus secundum totam suam essentiam, sed non secundum totam | |
| 542 virtutem. Et ideo quodammodo potest praedicari de qualibet parte; | |
| 543 sed non ita proprie sicut totum universale. Et per hunc modum | |
| 544 Augustinus dicit quod memoria, intelligentia et voluntas sunt una | |
| 545 animae essentia.</p> | |
| 546 <p title="I q. 77 a. 1 ad 2"><a name="31601"><span class= | |
| 547 "ref">[31601] Iª q. 77 a. 1 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 548 dicendum quod actus ad quem est in potentia materia prima, est | |
| 549 substantialis forma. Et ideo potentia materiae non est aliud quam | |
| 550 eius essentia.</p> | |
| 551 <p title="I q. 77 a. 1 ad 3"><a name="31602"><span class= | |
| 552 "ref">[31602] Iª q. 77 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 553 dicendum quod actio est compositi, sicut et esse, existentis enim | |
| 554 est agere. Compositum autem per formam substantialem habet esse | |
| 555 substantialiter; per virtutem autem quae consequitur formam | |
| 556 substantialem, operatur. Unde sic se habet forma accidentalis | |
| 557 activa ad formam substantialem agentis (ut calor ad formam ignis), | |
| 558 sicut se habet potentia animae ad animam.</p> | |
| 559 <p title="I q. 77 a. 1 ad 4"><a name="31603"><span class= | |
| 560 "ref">[31603] Iª q. 77 a. 1 ad 4</span></a> Ad quartum | |
| 561 dicendum quod hoc ipsum quod forma accidentalis est actionis | |
| 562 principium, habet a forma substantiali. Et ideo forma substantialis | |
| 563 est primum actionis principium, sed non proximum. Et secundum hoc | |
| 564 philosophus dicit quod <i>id quo intelligimus et sentimus, est | |
| 565 anima</i>.</p> | |
| 566 <p title="I q. 77 a. 1 ad 5"><a name="31604"><span class= | |
| 567 "ref">[31604] Iª q. 77 a. 1 ad 5</span></a> Ad quintum | |
| 568 dicendum quod, si accidens accipiatur secundum quod dividitur | |
| 569 contra substantiam, sic nihil potest esse medium inter substantiam | |
| 570 et accidens, quia dividuntur secundum affirmationem et negationem, | |
| 571 scilicet secundum esse in subiecto et non esse in subiecto. Et hoc | |
| 572 modo, cum potentia animae non sit eius essentia, oportet quod sit | |
| 573 accidens, et est in secunda specie qualitatis. Si vero accipiatur | |
| 574 accidens secundum quod ponitur unum quinque universalium, sic | |
| 575 aliquid est medium inter substantiam et accidens. Quia ad | |
| 576 substantiam pertinet quidquid est essentiale rei, non autem | |
| 577 quidquid est extra essentiam, potest sic dici accidens, sed solum | |
| 578 id quod non causatur ex principiis essentialibus speciei. Proprium | |
| 579 enim non est de essentia rei, sed ex principiis essentialibus | |
| 580 speciei causatur, unde medium est inter essentiam et accidens sic | |
| 581 dictum. Et hoc modo potentiae animae possunt dici mediae inter | |
| 582 substantiam et accidens, quasi proprietates animae naturales. Quod | |
| 583 autem Augustinus dicit, quod notitia et amor non sunt in anima | |
| 584 sicut accidentia in subiecto, intelligitur secundum modum | |
| 585 praedictum, prout comparantur ad animam, non sicut ad amantem et | |
| 586 cognoscentem; sed prout comparantur ad eam sicut ad amatam et | |
| 587 cognitam. Et hoc modo procedit sua probatio, quia si amor esset in | |
| 588 anima amata sicut in subiecto, sequeretur quod accidens | |
| 589 transcenderet suum subiectum; cum etiam alia sint amata per | |
| 590 animam.</p> | |
| 591 <p title="I q. 77 a. 1 ad 6"><a name="31605"><span class= | |
| 592 "ref">[31605] Iª q. 77 a. 1 ad 6</span></a> Ad sextum dicendum | |
| 593 quod anima, licet non sit composita ex materia et forma, habet | |
| 594 tamen aliquid de potentialitate admixtum ut supra dictum est. Et | |
| 595 ideo potest esse subiectum accidentis. Propositio autem inducta | |
| 596 locum habet in Deo, qui est actus purus, in qua materia Boetius eam | |
| 597 introducit.</p> | |
| 598 <p title="I q. 77 a. 1 ad 7"><a name="31606"><span class= | |
| 599 "ref">[31606] Iª q. 77 a. 1 ad 7</span></a> Ad septimum | |
| 600 dicendum quod rationale et sensibile, prout sunt differentiae, non | |
| 601 sumuntur a potentiis sensus et rationis; sed ab ipsa anima | |
| 602 sensitiva et rationali. Quia tamen formae substantiales, quae | |
| 603 secundum se sunt nobis ignotae, innotescunt per accidentia; nihil | |
| 604 prohibet interdum accidentia loco differentiarum substantialium | |
| 605 poni.</p> | |
| 606 <br /> | |
| 607 <div class="E">Articulus 2</div> | |
| 608 <p title="I q. 77 a. 2 arg. 1"><a name="31607"><span class= | |
| 609 "ref">[31607] Iª q. 77 a. 2 arg. 1</span></a> Ad secundum sic | |
| 610 proceditur. Videtur quod non sint plures potentiae animae. Anima | |
| 611 enim intellectiva maxime ad divinam similitudinem accedit. Sed in | |
| 612 Deo est una et simplex potentia. Ergo et in anima intellectiva.</p> | |
| 613 <p title="I q. 77 a. 2 arg. 2"><a name="31608"><span class= | |
| 614 "ref">[31608] Iª q. 77 a. 2 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 615 quanto virtus est superior, tanto est magis unita. Sed anima | |
| 616 intellectiva excedit omnes alias formas in virtute. Ergo maxime | |
| 617 debet habere unam virtutem seu potentiam.</p> | |
| 618 <p title="I q. 77 a. 2 arg. 3"><a name="31609"><span class= | |
| 619 "ref">[31609] Iª q. 77 a. 2 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 620 operari est existentis in actu. Sed per eandem essentiam animae | |
| 621 homo habet esse secundum diversos gradus perfectionis, ut supra | |
| 622 habitum est. Ergo per eandem potentiam animae operatur diversas | |
| 623 operationes diversorum graduum.</p> | |
| 624 <p title="I q. 77 a. 2 s. c."><a name="31610"><span class= | |
| 625 "ref">[31610] Iª q. 77 a. 2 s. c.</span></a> Sed contra est | |
| 626 quod philosophus, in II de anima ponit plures animae potentias.</p> | |
| 627 <p title="I q. 77 a. 2 co."><a name="31611"><span class= | |
| 628 "ref">[31611] Iª q. 77 a. 2 co.</span></a> Respondeo dicendum | |
| 629 quod necesse est ponere plures animae potentias. Ad cuius | |
| 630 evidentiam, considerandum est quod, sicut philosophus dicit in II | |
| 631 de caelo, quae sunt in rebus infima, non possunt consequi perfectam | |
| 632 bonitatem, sed aliquam imperfectam consequuntur paucis motibus; | |
| 633 superiora vero his adipiscuntur perfectam bonitatem motibus multis; | |
| 634 his autem superiora sunt quae adipiscuntur perfectam bonitatem | |
| 635 motibus paucis; summa vero perfectio invenitur in his quae absque | |
| 636 motu perfectam possident bonitatem. Sicut infime est ad sanitatem | |
| 637 dispositus qui non potest perfectam consequi sanitatem, sed aliquam | |
| 638 modicam consequitur paucis remediis; melius autem dispositus est | |
| 639 qui potest perfectam consequi sanitatem, sed remediis multis; et | |
| 640 adhuc melius, qui remediis paucis; optime autem, qui absque remedio | |
| 641 perfectam sanitatem habet. Dicendum est ergo quod res quae sunt | |
| 642 infra hominem, quaedam particularia bona consequuntur, et ideo | |
| 643 quasdam paucas et determinatas operationes habent et virtutes. Homo | |
| 644 autem potest consequi universalem et perfectam bonitatem, quia | |
| 645 potest adipisci beatitudinem. Est tamen in ultimo gradu, secundum | |
| 646 naturam, eorum quibus competit beatitudo, et ideo multis et | |
| 647 diversis operationibus et virtutibus indiget anima humana. Angelis | |
| 648 vero minor diversitas potentiarum competit. In Deo vero non est | |
| 649 aliqua potentia vel actio, praeter eius essentiam. Est et alia | |
| 650 ratio quare anima humana abundat diversitate potentiarum, videlicet | |
| 651 quia est in confinio spiritualium et corporalium creaturarum, et | |
| 652 ideo concurrunt in ipsa virtutes utrarumque creaturarum.</p> | |
| 653 <p title="I q. 77 a. 2 ad 1"><a name="31612"><span class= | |
| 654 "ref">[31612] Iª q. 77 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum ergo | |
| 655 dicendum quod in hoc ipso magis ad similitudinem Dei accedit anima | |
| 656 intellectiva quam creaturae inferiores, quod perfectam bonitatem | |
| 657 consequi potest; licet per multa et diversa; in quo deficit a | |
| 658 superioribus.</p> | |
| 659 <p title="I q. 77 a. 2 ad 2"><a name="31613"><span class= | |
| 660 "ref">[31613] Iª q. 77 a. 2 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 661 dicendum quod virtus unita est superior, si ad aequalia se | |
| 662 extendat. Sed virtus multiplicata est superior, si plura ei | |
| 663 subiiciantur.</p> | |
| 664 <p title="I q. 77 a. 2 ad 3"><a name="31614"><span class= | |
| 665 "ref">[31614] Iª q. 77 a. 2 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 666 dicendum quod unius rei est unum esse substantiale, sed possunt | |
| 667 esse operationes plures. Et ideo est una essentia animae, sed | |
| 668 potentiae plures.</p> | |
| 669 <br /> | |
| 670 <div class="E">Articulus 3</div> | |
| 671 <p title="I q. 77 a. 3 arg. 1"><a name="31615"><span class= | |
| 672 "ref">[31615] Iª q. 77 a. 3 arg. 1</span></a> Ad tertium sic | |
| 673 proceditur. Videtur quod potentiae non distinguantur per actus et | |
| 674 obiecta. Nihil enim determinatur ad speciem per illud quod | |
| 675 posterius, vel extrinsecum est. Actus autem est posterior potentia; | |
| 676 obiectum autem est extrinsecum. Ergo per ea potentiae non | |
| 677 distinguuntur secundum speciem.</p> | |
| 678 <p title="I q. 77 a. 3 arg. 2"><a name="31616"><span class= | |
| 679 "ref">[31616] Iª q. 77 a. 3 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 680 contraria sunt quae maxime differunt. Si igitur potentiae | |
| 681 distinguerentur penes obiecta, sequeretur quod contrariorum non | |
| 682 esset eadem potentia. Quod patet esse falsum fere in omnibus, nam | |
| 683 potentia visiva eadem est albi et nigri, et gustus idem est dulcis | |
| 684 et amari.</p> | |
| 685 <p title="I q. 77 a. 3 arg. 3"><a name="31617"><span class= | |
| 686 "ref">[31617] Iª q. 77 a. 3 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 687 remota causa, removetur effectus. Si igitur potentiarum differentia | |
| 688 esset ex differentia obiectorum, idem obiectum non pertineret ad | |
| 689 diversas potentias. Quod patet esse falsum, nam idem est quod | |
| 690 potentia cognoscitiva cognoscit, et appetitiva appetit.</p> | |
| 691 <p title="I q. 77 a. 3 arg. 4"><a name="31618"><span class= | |
| 692 "ref">[31618] Iª q. 77 a. 3 arg. 4</span></a> Praeterea, id | |
| 693 quod per se est causa alicuius, in omnibus causat illud. Sed | |
| 694 quaedam obiecta diversa, quae pertinent ad diversas potentias, | |
| 695 pertinent etiam ad aliquam unam potentiam, sicut sonus et color | |
| 696 pertinent ad visum et auditum, quae sunt diversae potentiae; et | |
| 697 tamen pertinent ad unam potentiam sensus communis. Non ergo | |
| 698 potentiae distinguuntur secundum differentiam obiectorum.</p> | |
| 699 <p title="I q. 77 a. 3 s. c."><a name="31619"><span class= | |
| 700 "ref">[31619] Iª q. 77 a. 3 s. c.</span></a> Sed contra, | |
| 701 posteriora distinguuntur secundum priora. Sed philosophus dicit II | |
| 702 de anima, quod <i>priores potentiis actus et operationes secundum | |
| 703 rationem sunt</i>; et adhuc his priora sunt opposita, sive obiecta. | |
| 704 Ergo potentiae distinguuntur secundum actus et obiecta.</p> | |
| 705 <p title="I q. 77 a. 3 co."><a name="31620"><span class= | |
| 706 "ref">[31620] Iª q. 77 a. 3 co.</span></a> Respondeo dicendum | |
| 707 quod potentia, secundum illud quod est potentia, ordinatur ad | |
| 708 actum. Unde oportet rationem potentiae accipi ex actu ad quem | |
| 709 ordinatur, et per consequens oportet quod ratio potentiae | |
| 710 diversificetur, ut diversificatur ratio actus. Ratio autem actus | |
| 711 diversificatur secundum diversam rationem obiecti. Omnis enim actio | |
| 712 vel est potentiae activae, vel passivae. Obiectum autem comparatur | |
| 713 ad actum potentiae passivae, sicut principium et causa movens, | |
| 714 color enim inquantum movet visum, est principium visionis. Ad actum | |
| 715 autem potentiae activae comparatur obiectum ut terminus et finis, | |
| 716 sicut augmentativae virtutis obiectum est quantum perfectum, quod | |
| 717 est finis augmenti. Ex his autem duobus actio speciem recipit, | |
| 718 scilicet ex principio, vel ex fine seu termino, differt enim | |
| 719 calefactio ab infrigidatione, secundum quod haec quidem a calido, | |
| 720 scilicet activo, ad calidum; illa autem a frigido ad frigidum | |
| 721 procedit. Unde necesse est quod potentiae diversificentur secundum | |
| 722 actus et obiecta. Sed tamen considerandum est quod ea quae sunt per | |
| 723 accidens, non diversificant speciem. Quia enim coloratum accidit | |
| 724 animali, non diversificantur species animalis per differentiam | |
| 725 coloris, sed per differentiam eius quod per se accidit animali, per | |
| 726 differentiam scilicet animae sensitivae, quae quandoque invenitur | |
| 727 cum ratione, quandoque sine ratione. Unde rationale et irrationale | |
| 728 sunt differentiae divisivae animalis, diversas eius species | |
| 729 constituentes. Sic igitur non quaecumque diversitas obiectorum | |
| 730 diversificat potentias animae; sed differentia eius ad quod per se | |
| 731 potentia respicit. Sicut sensus per se respicit passibilem | |
| 732 qualitatem, quae per se dividitur in colorem, sonum et huiusmodi, | |
| 733 et ideo alia potentia sensitiva est coloris, scilicet visus, et | |
| 734 alia soni, scilicet auditus. Sed passibili qualitati, ut colorato | |
| 735 accidit esse musicum vel grammaticum, vel magnum et parvum, aut | |
| 736 hominem vel lapidem. Et ideo penes huiusmodi differentias potentiae | |
| 737 animae non distinguuntur.</p> | |
| 738 <p title="I q. 77 a. 3 ad 1"><a name="31621"><span class= | |
| 739 "ref">[31621] Iª q. 77 a. 3 ad 1</span></a> Ad primum ergo | |
| 740 dicendum quod actus, licet sit posterior potentia in esse, est | |
| 741 tamen prior in intentione et secundum rationem, sicut finis agente. | |
| 742 Obiectum autem, licet sit extrinsecum, est tamen principium vel | |
| 743 finis actionis. Principio autem et fini proportionantur ea quae | |
| 744 sunt intrinseca rei.</p> | |
| 745 <p title="I q. 77 a. 3 ad 2"><a name="31622"><span class= | |
| 746 "ref">[31622] Iª q. 77 a. 3 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 747 dicendum quod, si potentia aliqua per se respiceret unum | |
| 748 contrariorum sicut obiectum, oporteret quod contrarium ad aliam | |
| 749 potentiam pertineret. Sed potentia animae non per se respicit | |
| 750 propriam rationem contrarii, sed communem rationem utriusque | |
| 751 contrariorum, sicut visus non respicit per se rationem albi, sed | |
| 752 rationem coloris. Et hoc ideo, quia unum contrariorum est | |
| 753 quodammodo ratio alterius, cum se habeant sicut perfectum et | |
| 754 imperfectum.</p> | |
| 755 <p title="I q. 77 a. 3 ad 3"><a name="31623"><span class= | |
| 756 "ref">[31623] Iª q. 77 a. 3 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 757 dicendum quod nihil prohibet id quod est subiecto idem esse | |
| 758 diversum secundum rationem. Et ideo potest ad diversas potentias | |
| 759 animae pertinere.</p> | |
| 760 <p title="I q. 77 a. 3 ad 4"><a name="31624"><span class= | |
| 761 "ref">[31624] Iª q. 77 a. 3 ad 4</span></a> Ad quartum | |
| 762 dicendum quod potentia superior per se respicit universaliorem | |
| 763 rationem obiecti, quam potentia inferior, quia quanto potentia est | |
| 764 superior, tanto ad plura se extendit. Et ideo multa conveniunt in | |
| 765 una ratione obiecti, quam per se respicit superior potentia, quae | |
| 766 tamen differunt secundum rationes quas per se respiciunt inferiores | |
| 767 potentiae. Et inde est quod diversa obiecta pertinent ad diversas | |
| 768 inferiores potentias, quae tamen uni superiori potentiae | |
| 769 subduntur.</p> | |
| 770 <br /> | |
| 771 <div class="E">Articulus 4</div> | |
| 772 <p title="I q. 77 a. 4 arg. 1"><a name="31625"><span class= | |
| 773 "ref">[31625] Iª q. 77 a. 4 arg. 1</span></a> Ad quartum sic | |
| 774 proceditur. Videtur quod in potentiis animae non sit ordo. In his | |
| 775 enim quae cadunt sub una divisione, non est prius et posterius, sed | |
| 776 sunt naturaliter simul. Sed potentiae animae contra se invicem | |
| 777 dividuntur. Ergo inter eas non est ordo.</p> | |
| 778 <p title="I q. 77 a. 4 arg. 2"><a name="31626"><span class= | |
| 779 "ref">[31626] Iª q. 77 a. 4 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 780 potentiae animae comparantur ad obiecta, et ad ipsam animam. Sed ex | |
| 781 parte animae, inter eas non est ordo, quia anima est una. Similiter | |
| 782 etiam nec ex parte obiectorum, cum sint diversa et penitus | |
| 783 disparata, ut patet de colore et sono. In potentiis ergo animae non | |
| 784 est ordo.</p> | |
| 785 <p title="I q. 77 a. 4 arg. 3"><a name="31627"><span class= | |
| 786 "ref">[31627] Iª q. 77 a. 4 arg. 3</span></a> Praeterea, in | |
| 787 potentiis ordinatis hoc invenitur, quod operatio unius dependet ab | |
| 788 operatione alterius. Sed actus unius potentiae animae non dependet | |
| 789 ab actu alterius, potest enim visus exire in actum absque auditu, | |
| 790 et e converso. Non ergo inter potentias animae est ordo.</p> | |
| 791 <p title="I q. 77 a. 4 s. c."><a name="31628"><span class= | |
| 792 "ref">[31628] Iª q. 77 a. 4 s. c.</span></a> Sed contra est | |
| 793 quod philosophus, in II de anima, comparat partes sive potentias | |
| 794 animae figuris. Sed figurae habent ordinem ad invicem. Ergo et | |
| 795 potentiae animae.</p> | |
| 796 <p title="I q. 77 a. 4 co."><a name="31629"><span class= | |
| 797 "ref">[31629] Iª q. 77 a. 4 co.</span></a> Respondeo dicendum | |
| 798 quod, cum anima sit una, potentiae vero plures; ordine autem quodam | |
| 799 ab uno in multitudinem procedatur; necesse est inter potentias | |
| 800 animae ordinem esse. Triplex autem ordo inter eas attenditur. | |
| 801 Quorum duo considerantur secundum dependentiam unius potentiae ab | |
| 802 altera, tertius autem accipitur secundum ordinem obiectorum. | |
| 803 Dependentia autem unius potentiae ab altera dupliciter accipi | |
| 804 potest, uno modo, secundum naturae ordinem, prout perfecta sunt | |
| 805 naturaliter imperfectis priora; alio modo, secundum ordinem | |
| 806 generationis et temporis, prout ex imperfecto ad perfectum venitur. | |
| 807 Secundum igitur primum potentiarum ordinem, potentiae intellectivae | |
| 808 sunt priores potentiis sensitivis, unde dirigunt eas et imperant | |
| 809 eis. Et similiter potentiae sensitivae hoc ordine sunt priores | |
| 810 potentiis animae nutritivae. Secundum vero ordinem secundum, e | |
| 811 converso se habet. Nam potentiae animae nutritivae sunt priores, in | |
| 812 via generationis, potentiis animae sensitivae, unde ad earum | |
| 813 actiones praeparant corpus. Et similiter est de potentiis | |
| 814 sensitivis respectu intellectivarum. Secundum autem ordinem | |
| 815 tertium, ordinantur quaedam vires sensitivae ad invicem, scilicet | |
| 816 visus, auditus et olfactus. Nam visibile est prius naturaliter, | |
| 817 quia est commune superioribus et inferioribus corporibus. Sonus | |
| 818 autem audibilis fit in aere, qui est naturaliter prior commixtione | |
| 819 elementorum, quam consequitur odor.</p> | |
| 820 <p title="I q. 77 a. 4 ad 1"><a name="31630"><span class= | |
| 821 "ref">[31630] Iª q. 77 a. 4 ad 1</span></a> Ad primum ergo | |
| 822 dicendum quod alicuius generis species se habent secundum prius et | |
| 823 posterius, sicut numeri et figurae, quantum ad esse; licet simul | |
| 824 esse dicantur inquantum suscipiunt communis generis | |
| 825 praedicationem.</p> | |
| 826 <p title="I q. 77 a. 4 ad 2"><a name="31631"><span class= | |
| 827 "ref">[31631] Iª q. 77 a. 4 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 828 dicendum quod ordo iste potentiarum animae est et ex parte animae, | |
| 829 quae secundum ordinem quendam habet aptitudinem ad diversos actus, | |
| 830 licet sit una secundum essentiam; et ex parte obiectorum; et etiam | |
| 831 ex parte actuum, ut dictum est.</p> | |
| 832 <p title="I q. 77 a. 4 ad 3"><a name="31632"><span class= | |
| 833 "ref">[31632] Iª q. 77 a. 4 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 834 dicendum quod ratio illa procedit de illis potentiis in quibus | |
| 835 attenditur ordo solum secundum tertium modum. Illae autem potentiae | |
| 836 quae ordinantur secundum alios duos modos, ita se habent quod actus | |
| 837 unius dependet ab altera.</p> | |
| 838 <br /> | |
| 839 <div class="E">Articulus 5</div> | |
| 840 <p title="I q. 77 a. 5 arg. 1"><a name="31633"><span class= | |
| 841 "ref">[31633] Iª q. 77 a. 5 arg. 1</span></a> Ad quintum sic | |
| 842 proceditur. Videtur quod omnes potentiae animae sint in anima sicut | |
| 843 in subiecto. Sicut enim se habent potentiae corporis ad corpus, ita | |
| 844 se habent potentiae animae ad animam. Sed corpus est subiectum | |
| 845 corporalium potentiarum. Ergo anima est subiectum potentiarum | |
| 846 animae.</p> | |
| 847 <p title="I q. 77 a. 5 arg. 2"><a name="31634"><span class= | |
| 848 "ref">[31634] Iª q. 77 a. 5 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 849 operationes potentiarum animae attribuuntur corpori propter animam, | |
| 850 quia, ut dicitur in II de anima, <i>anima est quo sentimus et | |
| 851 intelligimus primum</i>. Sed propria principia operationum animae | |
| 852 sunt potentiae. Ergo potentiae per prius sunt in anima.</p> | |
| 853 <p title="I q. 77 a. 5 arg. 3"><a name="31635"><span class= | |
| 854 "ref">[31635] Iª q. 77 a. 5 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 855 Augustinus dicit, XII super Gen. ad Litt., quod anima quaedam | |
| 856 sentit non per corpus, immo sine corpore, ut est timor et | |
| 857 huiusmodi; quaedam vero sentit per corpus. Sed si potentia | |
| 858 sensitiva non esset in sola anima sicut in subiecto, nihil posset | |
| 859 sine corpore sentire. Ergo anima est subiectum potentiae | |
| 860 sensitivae; et pari ratione, omnium aliarum potentiarum.</p> | |
| 861 <p title="I q. 77 a. 5 s. c."><a name="31636"><span class= | |
| 862 "ref">[31636] Iª q. 77 a. 5 s. c.</span></a> Sed contra est | |
| 863 quod philosophus dicit, in libro de somno et vigilia quod | |
| 864 <i>sentire non est proprium animae neque corporis, sed | |
| 865 coniuncti</i>. Potentia ergo sensitiva est in coniuncto sicut in | |
| 866 subiecto. Non ergo sola anima est subiectum omnium potentiarum | |
| 867 suarum.</p> | |
| 868 <p title="I q. 77 a. 5 co."><a name="31637"><span class= | |
| 869 "ref">[31637] Iª q. 77 a. 5 co.</span></a> Respondeo dicendum | |
| 870 quod illud est subiectum operativae potentiae, quod est potens | |
| 871 operari, omne enim accidens denominat proprium subiectum. Idem | |
| 872 autem est quod potest operari, et quod operatur. Unde oportet quod | |
| 873 eius sit potentia sicut subiecti, cuius est operatio; ut etiam | |
| 874 philosophus dicit, in principio de somno et vigilia. Manifestum est | |
| 875 autem ex supra dictis quod quaedam operationes sunt animae, quae | |
| 876 exercentur sine organo corporali, ut intelligere et velle. Unde | |
| 877 potentiae quae sunt harum operationum principia, sunt in anima | |
| 878 sicut in subiecto. Quaedam vero operationes sunt animae, quae | |
| 879 exercentur per organa corporalia; sicut visio per oculum, et | |
| 880 auditus per aurem. Et simile est de omnibus aliis operationibus | |
| 881 nutritivae et sensitivae partis. Et ideo potentiae quae sunt talium | |
| 882 operationum principia, sunt in coniuncto sicut in subiecto, et non | |
| 883 in anima sola.</p> | |
| 884 <p title="I q. 77 a. 5 ad 1"><a name="31638"><span class= | |
| 885 "ref">[31638] Iª q. 77 a. 5 ad 1</span></a> Ad primum ergo | |
| 886 dicendum quod omnes potentiae dicuntur esse animae, non sicut | |
| 887 subiecti, sed sicut principii, quia per animam coniunctum habet | |
| 888 quod tales operationes operari possit.</p> | |
| 889 <p title="I q. 77 a. 5 ad 2"><a name="31639"><span class= | |
| 890 "ref">[31639] Iª q. 77 a. 5 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 891 dicendum quod omnes huiusmodi potentiae per prius sunt in anima | |
| 892 quam in coniuncto, non sicut in subiecto, sed sicut in | |
| 893 principio.</p> | |
| 894 <p title="I q. 77 a. 5 ad 3"><a name="31640"><span class= | |
| 895 "ref">[31640] Iª q. 77 a. 5 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 896 dicendum quod opinio Platonis fuit quod sentire est operatio animae | |
| 897 propria, sicut et intelligere. In multis autem quae ad philosophiam | |
| 898 pertinent, Augustinus utitur opinionibus Platonis, non asserendo, | |
| 899 sed recitando. Tamen, quantum ad praesens pertinet, hoc quod | |
| 900 dicitur anima quaedam sentire cum corpore et quaedam sine corpore, | |
| 901 dupliciter potest intelligi. Uno modo, quod hoc quod dico cum | |
| 902 corpore vel sine corpore, determinet actum sentiendi secundum quod | |
| 903 exit a sentiente. Et sic nihil sentit sine corpore, quia actio | |
| 904 sentiendi non potest procedere ab anima nisi per organum corporale. | |
| 905 Alio modo potest intelligi ita quod praedicta determinent actum | |
| 906 sentiendi ex parte obiecti quod sentitur. Et sic quaedam sentit cum | |
| 907 corpore, idest in corpore existentia, sicut cum sentit vulnus vel | |
| 908 aliquid huiusmodi, quaedam vero sentit sine corpore, idest non | |
| 909 existentia in corpore, sed solum in apprehensione animae, sicut cum | |
| 910 sentit se tristari vel gaudere de aliquo audito.</p> | |
| 911 <br /> | |
| 912 <div class="E">Articulus 6</div> | |
| 913 <p title="I q. 77 a. 6 arg. 1"><a name="31641"><span class= | |
| 914 "ref">[31641] Iª q. 77 a. 6 arg. 1</span></a> Ad sextum sic | |
| 915 proceditur. Videtur quod potentiae animae non fluant ab eius | |
| 916 essentia. Ab uno enim simplici non procedunt diversa. Essentia | |
| 917 autem animae est una et simplex. Cum ergo potentiae animae sint | |
| 918 multae et diversae, non possunt procedere ab eius essentia.</p> | |
| 919 <p title="I q. 77 a. 6 arg. 2"><a name="31642"><span class= | |
| 920 "ref">[31642] Iª q. 77 a. 6 arg. 2</span></a> Praeterea, illud | |
| 921 a quo aliud procedit, est causa eius. Sed essentia animae non | |
| 922 potest dici causa potentiarum; ut patet discurrenti per singula | |
| 923 causarum genera. Ergo potentiae animae non fluunt ab eius | |
| 924 essentia.</p> | |
| 925 <p title="I q. 77 a. 6 arg. 3"><a name="31643"><span class= | |
| 926 "ref">[31643] Iª q. 77 a. 6 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 927 emanatio quendam motum nominat. Sed nihil movetur a seipso, ut | |
| 928 probatur in VII libro Physic.; nisi forte ratione partis, sicut | |
| 929 animal dicitur moveri a seipso, quia una pars eius est movens et | |
| 930 alia mota. Neque etiam anima movetur, ut probatur in I de anima. | |
| 931 Non ergo anima causat in se suas potentias.</p> | |
| 932 <p title="I q. 77 a. 6 s. c."><a name="31644"><span class= | |
| 933 "ref">[31644] Iª q. 77 a. 6 s. c.</span></a> Sed contra, | |
| 934 potentiae animae sunt quaedam proprietates naturales ipsius. Sed | |
| 935 subiectum est causa propriorum accidentium, unde et ponitur in | |
| 936 definitione accidentis, ut patet in VII Metaphys. Ergo potentiae | |
| 937 animae procedunt ab eius essentia sicut a causa.</p> | |
| 938 <p title="I q. 77 a. 6 co."><a name="31645"><span class= | |
| 939 "ref">[31645] Iª q. 77 a. 6 co.</span></a> Respondeo dicendum | |
| 940 quod forma substantialis et accidentalis partim conveniunt, et | |
| 941 partim differunt. Conveniunt quidem in hoc, quod utraque est actus, | |
| 942 et secundum utramque est aliquid quodammodo in actu. Differunt | |
| 943 autem in duobus. Primo quidem, quia forma substantialis facit esse | |
| 944 simpliciter, et eius subiectum est ens in potentia tantum. Forma | |
| 945 autem accidentalis non facit esse simpliciter; sed esse tale, aut | |
| 946 tantum, aut aliquo modo se habens, subiectum enim eius est ens in | |
| 947 actu. Unde patet quod actualitas per prius invenitur in forma | |
| 948 substantiali quam in eius subiecto, et quia primum est causa in | |
| 949 quolibet genere, forma substantialis causat esse in actu in suo | |
| 950 subiecto. Sed e converso, actualitas per prius invenitur in | |
| 951 subiecto formae accidentalis, quam in forma accidentali, unde | |
| 952 actualitas formae accidentalis causatur ab actualitate subiecti. | |
| 953 Ita quod subiectum, inquantum est in potentia, est susceptivum | |
| 954 formae accidentalis, inquantum autem est in actu, est eius | |
| 955 productivum. Et hoc dico de proprio et per se accidente, nam | |
| 956 respectu accidentis extranei, subiectum est susceptivum tantum; | |
| 957 productivum vero talis accidentis est agens extrinsecum. Secundo | |
| 958 autem differunt substantialis forma et accidentalis, quia, cum | |
| 959 minus principale sit propter principalius, materia est propter | |
| 960 formam substantialem; sed e converso, forma accidentalis est | |
| 961 propter completionem subiecti. Manifestum est autem ex dictis quod | |
| 962 potentiarum animae subiectum est vel ipsa anima sola, quae potest | |
| 963 esse subiectum accidentis secundum quod habet aliquid | |
| 964 potentialitatis, ut supra dictum est; vel compositum. Compositum | |
| 965 autem est in actu per animam. Unde manifestum est quod omnes | |
| 966 potentiae animae, sive subiectum earum sit anima sola, sive | |
| 967 compositum, fluunt ab essentia animae sicut a principio, quia iam | |
| 968 dictum est quod accidens causatur a subiecto secundum quod est | |
| 969 actu, et recipitur in eo inquantum est in potentia.</p> | |
| 970 <p title="I q. 77 a. 6 ad 1"><a name="31646"><span class= | |
| 971 "ref">[31646] Iª q. 77 a. 6 ad 1</span></a> Ad primum ergo | |
| 972 dicendum quod ab uno simplici possunt naturaliter multa procedere | |
| 973 ordine quodam. Et iterum propter diversitatem recipientium. Sic | |
| 974 igitur ab una essentia animae procedunt multae et diversae | |
| 975 potentiae, tum propter ordinem potentiarum, tum etiam secundum | |
| 976 diversitatem organorum corporalium.</p> | |
| 977 <p title="I q. 77 a. 6 ad 2"><a name="31647"><span class= | |
| 978 "ref">[31647] Iª q. 77 a. 6 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 979 dicendum quod subiectum est causa proprii accidentis et finalis, et | |
| 980 quodammodo activa; et etiam ut materialis, inquantum est | |
| 981 susceptivum accidentis. Et ex hoc potest accipi quod essentia | |
| 982 animae est causa omnium potentiarum sicut finis et sicut principium | |
| 983 activum; quarundam autem sicut susceptivum.</p> | |
| 984 <p title="I q. 77 a. 6 ad 3"><a name="31648"><span class= | |
| 985 "ref">[31648] Iª q. 77 a. 6 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 986 dicendum quod emanatio propriorum accidentium a subiecto non est | |
| 987 per aliquam transmutationem; sed per aliquam naturalem | |
| 988 resultationem, sicut ex uno naturaliter aliud resultat, ut ex luce | |
| 989 color.</p> | |
| 990 <br /> | |
| 991 <div class="E">Articulus 7</div> | |
| 992 <p title="I q. 77 a. 7 arg. 1"><a name="31649"><span class= | |
| 993 "ref">[31649] Iª q. 77 a. 7 arg. 1</span></a> Ad septimum sic | |
| 994 proceditur. Videtur quod una potentia animae non oriatur ab alia. | |
| 995 Eorum enim quae simul esse incipiunt, unum non oritur ab alio. Sed | |
| 996 omnes potentiae animae sunt simul animae concreatae. Ergo una earum | |
| 997 ab alia non oritur.</p> | |
| 998 <p title="I q. 77 a. 7 arg. 2"><a name="31650"><span class= | |
| 999 "ref">[31650] Iª q. 77 a. 7 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 1000 potentia animae oritur ab anima sicut accidens a subiecto. Sed una | |
| 1001 potentia animae non potest esse subiectum alterius, quia accidentis | |
| 1002 non est accidens. Ergo una potentia non oritur ab alia.</p> | |
| 1003 <p title="I q. 77 a. 7 arg. 3"><a name="31651"><span class= | |
| 1004 "ref">[31651] Iª q. 77 a. 7 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 1005 oppositum non oritur a suo opposito, sed unumquodque oritur ex | |
| 1006 simili secundum speciem. Potentiae autem animae ex opposito | |
| 1007 dividuntur, sicut diversae species. Ergo una earum non procedit ab | |
| 1008 alia.</p> | |
| 1009 <p title="I q. 77 a. 7 s. c."><a name="31652"><span class= | |
| 1010 "ref">[31652] Iª q. 77 a. 7 s. c.</span></a> Sed contra, | |
| 1011 potentiae cognoscuntur per actus. Sed actus unius potentiae | |
| 1012 causatur ab alio; sicut actus phantasiae ab actu sensus. Ergo una | |
| 1013 potentia animae causatur ab alia.</p> | |
| 1014 <p title="I q. 77 a. 7 co."><a name="31653"><span class= | |
| 1015 "ref">[31653] Iª q. 77 a. 7 co.</span></a> Respondeo dicendum | |
| 1016 quod in his quae secundum ordinem naturalem procedunt ab uno, sicut | |
| 1017 primum est causa omnium, ita quod est primo propinquius, est | |
| 1018 quodammodo causa eorum quae sunt magis remota. Ostensum est autem | |
| 1019 supra quod inter potentias animae est multiplex ordo. Et ideo una | |
| 1020 potentia animae ab essentia animae procedit mediante alia. Sed quia | |
| 1021 essentia animae comparatur ad potentias et sicut principium activum | |
| 1022 et finale, et sicut principium susceptivum, vel seorsum per se vel | |
| 1023 simul cum corpore; agens autem et finis est perfectius, susceptivum | |
| 1024 autem principium, inquantum huiusmodi, est minus perfectum, | |
| 1025 consequens est quod potentiae animae quae sunt priores secundum | |
| 1026 ordinem perfectionis et naturae, sint principia aliarum per modum | |
| 1027 finis et activi principii. Videmus enim quod sensus est propter | |
| 1028 intellectum, et non e converso. Sensus etiam est quaedam deficiens | |
| 1029 participatio intellectus, unde secundum naturalem originem | |
| 1030 quodammodo est ab intellectu, sicut imperfectum a perfecto. Sed | |
| 1031 secundum viam susceptivi principii, e converso potentiae | |
| 1032 imperfectiores inveniuntur principia respectu aliarum, sicut anima, | |
| 1033 secundum quod habet potentiam sensitivam, consideratur sicut | |
| 1034 subiectum et materiale quoddam respectu intellectus. Et propter | |
| 1035 hoc, imperfectiores potentiae sunt priores in via generationis, | |
| 1036 prius enim animal generatur quam homo.</p> | |
| 1037 <p title="I q. 77 a. 7 ad 1"><a name="31654"><span class= | |
| 1038 "ref">[31654] Iª q. 77 a. 7 ad 1</span></a> Ad primum ergo | |
| 1039 dicendum quod, sicut potentia animae ab essentia fluit, non per | |
| 1040 transmutationem, sed per naturalem quandam resultationem, et est | |
| 1041 simul cum anima; ita est etiam de una potentia respectu | |
| 1042 alterius.</p> | |
| 1043 <p title="I q. 77 a. 7 ad 2"><a name="31655"><span class= | |
| 1044 "ref">[31655] Iª q. 77 a. 7 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 1045 dicendum quod accidens per se non potest esse subiectum accidentis; | |
| 1046 sed unum accidens per prius recipitur in substantia quam aliud, | |
| 1047 sicut quantitas quam qualitas. Et hoc modo unum accidens dicitur | |
| 1048 esse subiectum alterius, ut superficies coloris, inquantum | |
| 1049 substantia uno accidente mediante recipit aliud. Et similiter | |
| 1050 potest dici de potentiis animae.</p> | |
| 1051 <p title="I q. 77 a. 7 ad 3"><a name="31656"><span class= | |
| 1052 "ref">[31656] Iª q. 77 a. 7 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 1053 dicendum quod potentiae animae opponuntur ad invicem oppositione | |
| 1054 perfecti et imperfecti; sicut etiam species numerorum et figurarum. | |
| 1055 Haec autem oppositio non impedit originem unius ab alio, quia | |
| 1056 imperfecta naturaliter a perfectis procedunt.</p> | |
| 1057 <br /> | |
| 1058 <div class="E">Articulus 8</div> | |
| 1059 <p title="I q. 77 a. 8 arg. 1"><a name="31657"><span class= | |
| 1060 "ref">[31657] Iª q. 77 a. 8 arg. 1</span></a> Ad octavum sic | |
| 1061 proceditur. Videtur quod omnes potentiae animae remaneant in anima | |
| 1062 a corpore separata. Dicitur enim in libro de spiritu et anima, quod | |
| 1063 <i>anima recedit a corpore, secum trahens sensum et imaginationem, | |
| 1064 rationem et intellectum et intelligentiam, concupiscibilitatem et | |
| 1065 irascibilitatem</i>.</p> | |
| 1066 <p title="I q. 77 a. 8 arg. 2"><a name="31658"><span class= | |
| 1067 "ref">[31658] Iª q. 77 a. 8 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 1068 potentiae animae sunt eius naturales proprietates. Sed proprium | |
| 1069 semper inest, et nunquam separatur ab eo cuius est proprium. Ergo | |
| 1070 potentiae animae sunt in ea etiam post mortem.</p> | |
| 1071 <p title="I q. 77 a. 8 arg. 3"><a name="31659"><span class= | |
| 1072 "ref">[31659] Iª q. 77 a. 8 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 1073 potentiae animae, etiam sensitivae, non debilitantur debilitato | |
| 1074 corpore, quia, ut dicitur in I de anima, <i>si senex accipiat | |
| 1075 oculum iuvenis, videbit utique sicut et iuvenis</i>. Sed debilitas | |
| 1076 est via ad corruptionem. Ergo potentiae animae non corrumpuntur | |
| 1077 corrupto corpore, sed manent in anima separata.</p> | |
| 1078 <p title="I q. 77 a. 8 arg. 4"><a name="31660"><span class= | |
| 1079 "ref">[31660] Iª q. 77 a. 8 arg. 4</span></a> Praeterea, | |
| 1080 memoria est potentia animae sensitivae, ut philosophus probat. Sed | |
| 1081 memoria manet in anima separata, dicitur enim, Luc. XVI, diviti | |
| 1082 epuloni in Inferno secundum animam existenti, <i>recordare quia | |
| 1083 recepisti bona in vita tua</i>. Ergo memoria manet in anima | |
| 1084 separata; et per consequens aliae potentiae sensitivae partis.</p> | |
| 1085 <p title="I q. 77 a. 8 arg. 5"><a name="31661"><span class= | |
| 1086 "ref">[31661] Iª q. 77 a. 8 arg. 5</span></a> Praeterea, | |
| 1087 gaudium et tristitia sunt in concupiscibili, quae est potentia | |
| 1088 sensitivae partis. Manifestum est autem animas separatas tristari | |
| 1089 et gaudere de praemiis vel poenis quas habent. Ergo vis | |
| 1090 concupiscibilis manet in anima separata.</p> | |
| 1091 <p title="I q. 77 a. 8 arg. 6"><a name="31662"><span class= | |
| 1092 "ref">[31662] Iª q. 77 a. 8 arg. 6</span></a> Praeterea, | |
| 1093 Augustinus dicit, XII super Gen. ad Litt., quod sicut anima, cum | |
| 1094 corpus iacet sine sensu nondum penitus mortuum, videt quaedam | |
| 1095 secundum imaginariam visionem; ita cum fuerit a corpore penitus | |
| 1096 separata per mortem. Sed imaginatio est potentia sensitivae partis. | |
| 1097 Ergo potentia sensitivae partis manet in anima separata; et per | |
| 1098 consequens omnes aliae potentiae.</p> | |
| 1099 <p title="I q. 77 a. 8 s. c."><a name="31663"><span class= | |
| 1100 "ref">[31663] Iª q. 77 a. 8 s. c.</span></a> Sed contra est | |
| 1101 quod dicitur in libro de Eccles. Dogmat., <i>ex duabus tantum | |
| 1102 substantiis constat homo, anima cum ratione sua, et carne cum | |
| 1103 sensibus suis</i>. Ergo, defuncta carne, potentiae sensitivae non | |
| 1104 manent.</p> | |
| 1105 <p title="I q. 77 a. 8 co."><a name="31664"><span class= | |
| 1106 "ref">[31664] Iª q. 77 a. 8 co.</span></a> Respondeo dicendum | |
| 1107 quod, sicut iam dictum est, omnes potentiae animae comparantur ad | |
| 1108 animam solam sicut ad principium. Sed quaedam potentiae comparantur | |
| 1109 ad animam solam sicut ad subiectum, ut intellectus et voluntas. Et | |
| 1110 huiusmodi potentiae necesse est quod maneant in anima, corpore | |
| 1111 destructo. Quaedam vero potentiae sunt in coniuncto sicut in | |
| 1112 subiecto, sicut omnes potentiae sensitivae partis et nutritivae. | |
| 1113 Destructo autem subiecto, non potest accidens remanere. Unde, | |
| 1114 corrupto coniuncto, non manent huiusmodi potentiae actu; sed | |
| 1115 virtute tantum manent in anima, sicut in principio vel radice. Et | |
| 1116 sic falsum est, quod quidam dicunt huiusmodi potentias in anima | |
| 1117 remanere etiam corpore corrupto. Et multo falsius, quod dicunt | |
| 1118 etiam actus harum potentiarum remanere in anima separata, quia | |
| 1119 talium potentiarum nulla est actio nisi per organum corporeum.</p> | |
| 1120 <p title="I q. 77 a. 8 ad 1"><a name="31665"><span class= | |
| 1121 "ref">[31665] Iª q. 77 a. 8 ad 1</span></a> Ad primum ergo | |
| 1122 dicendum quod liber ille auctoritatem non habet. Unde quod ibi | |
| 1123 scriptum est, eadem facilitate contemnitur, qua dicitur. Tamen | |
| 1124 potest dici quod trahit secum anima huiusmodi potentias, non actu, | |
| 1125 sed virtute.</p> | |
| 1126 <p title="I q. 77 a. 8 ad 2"><a name="31666"><span class= | |
| 1127 "ref">[31666] Iª q. 77 a. 8 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 1128 dicendum quod huiusmodi potentiae quas dicimus actu in anima | |
| 1129 separata non manere, non sunt proprietates solius animae, sed | |
| 1130 coniuncti.</p> | |
| 1131 <p title="I q. 77 a. 8 ad 3"><a name="31667"><span class= | |
| 1132 "ref">[31667] Iª q. 77 a. 8 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 1133 dicendum quod dicuntur non debilitari huiusmodi potentiae | |
| 1134 debilitato corpore, quia anima manet immutabilis, quae est virtuale | |
| 1135 principium huiusmodi potentiarum.</p> | |
| 1136 <p title="I q. 77 a. 8 ad 4"><a name="31668"><span class= | |
| 1137 "ref">[31668] Iª q. 77 a. 8 ad 4</span></a> Ad quartum | |
| 1138 dicendum quod illa recordatio accipitur eo modo quo Augustinus | |
| 1139 ponit memoriam in mente; non eo modo quo ponitur pars animae | |
| 1140 sensitivae.</p> | |
| 1141 <p title="I q. 77 a. 8 ad 5"><a name="31669"><span class= | |
| 1142 "ref">[31669] Iª q. 77 a. 8 ad 5</span></a> Ad quintum | |
| 1143 dicendum quod tristitia et gaudium sunt in anima separata, non | |
| 1144 secundum appetitum sensitivum, sed secundum appetitum | |
| 1145 intellectivum; sicut etiam in Angelis.</p> | |
| 1146 <p title="I q. 77 a. 8 ad 6"><a name="31670"><span class= | |
| 1147 "ref">[31670] Iª q. 77 a. 8 ad 6</span></a> Ad sextum dicendum | |
| 1148 quod Augustinus loquitur ibi inquirendo, non asserendo. Unde | |
| 1149 quaedam ibi dicta retractat.</p> | |
| 1150 <br /> | |
| 1151 <div class="D">Quaestio 78</div> | |
| 1152 <div class="G">Prooemium</div> | |
| 1153 <p title="I q. 78 pr."><a name="31671"><span class="ref">[31671] | |
| 1154 Iª q. 78 pr.</span></a> Deinde considerandum est de potentiis | |
| 1155 animae in speciali. Ad considerationem autem theologi pertinet | |
| 1156 inquirere specialiter solum de potentiis intellectivis et | |
| 1157 appetitivis, in quibus virtutes inveniuntur. Sed quia cognitio | |
| 1158 harum potentiarum quodammodo dependet ex aliis, ideo nostra | |
| 1159 consideratio de potentiis animae in speciali erit tripartita, primo | |
| 1160 namque considerandum est de his quae sunt praeambula ad | |
| 1161 intellectum; secundo, de potentiis intellectivis; tertio, de | |
| 1162 potentiis appetitivis. Circa primum quaeruntur quatuor. Primo, de | |
| 1163 generibus potentiarum animae. Secundo, de speciebus vegetativae | |
| 1164 partis. Tertio, de sensibus exterioribus. Quarto, de sensibus | |
| 1165 interioribus.</p> | |
| 1166 <br /> | |
| 1167 <div class="E">Articulus 1</div> | |
| 1168 <p title="I q. 78 a. 1 arg. 1"><a name="31672"><span class= | |
| 1169 "ref">[31672] Iª q. 78 a. 1 arg. 1</span></a> Ad primum sic | |
| 1170 proceditur. Videtur quod non sint quinque genera potentiarum animae | |
| 1171 distinguenda, scilicet vegetativum, sensitivum, appetitivum, | |
| 1172 motivum secundum locum, et intellectivum. Potentiae enim animae | |
| 1173 dicuntur partes ipsius. Sed tantum tres partes animae communiter ab | |
| 1174 omnibus assignantur, scilicet anima vegetabilis, anima sensibilis, | |
| 1175 et anima rationalis. Ergo tantum tria sunt genera potentiarum | |
| 1176 animae, et non quinque.</p> | |
| 1177 <p title="I q. 78 a. 1 arg. 2"><a name="31673"><span class= | |
| 1178 "ref">[31673] Iª q. 78 a. 1 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 1179 potentiae animae sunt principia operum vitae. Sed quatuor modis | |
| 1180 dicitur aliquid vivere. Dicit enim philosophus, in II de anima, | |
| 1181 <i>multipliciter ipso vivere dicto, etsi unum aliquod horum insit | |
| 1182 solum, aliquid dicimus vivere; ut intellectus, et sensus, motus et | |
| 1183 status secundum locum, adhuc autem motus secundum alimentum, et | |
| 1184 decrementum et augmentum</i>. Ergo tantum quatuor sunt genera | |
| 1185 potentiarum animae, appetitivo excluso.</p> | |
| 1186 <p title="I q. 78 a. 1 arg. 3"><a name="31674"><span class= | |
| 1187 "ref">[31674] Iª q. 78 a. 1 arg. 3</span></a> Praeterea, ad | |
| 1188 illud quod est commune omnibus potentiis, non debet deputari | |
| 1189 aliquod speciale animae genus. Sed appetere convenit cuilibet | |
| 1190 potentiae animae. Visus enim appetit visibile conveniens, unde | |
| 1191 dicitur Eccli. XL, <i>gratiam et speciem desiderabit oculus, et | |
| 1192 super hoc virides sationes</i>. Et eadem ratione, quaelibet alia | |
| 1193 potentia desiderat obiectum sibi conveniens. Ergo non debet poni | |
| 1194 appetitivum unum speciale genus potentiarum animae.</p> | |
| 1195 <p title="I q. 78 a. 1 arg. 4"><a name="31675"><span class= | |
| 1196 "ref">[31675] Iª q. 78 a. 1 arg. 4</span></a> Praeterea, | |
| 1197 principium movens in animalibus est sensus, aut intellectus, aut | |
| 1198 appetitus, ut dicitur in III de anima. Non ergo motivum debet poni | |
| 1199 speciale genus animae praeter praedicta.</p> | |
| 1200 <p title="I q. 78 a. 1 s. c."><a name="31676"><span class= | |
| 1201 "ref">[31676] Iª q. 78 a. 1 s. c.</span></a> Sed contra est | |
| 1202 quod philosophus dicit, in II de anima, <i>potentias autem dicimus | |
| 1203 vegetativum sensitivum, appetitivum, motivum secundum locum, et | |
| 1204 intellectivum</i>.</p> | |
| 1205 <p title="I q. 78 a. 1 co."><a name="31677"><span class= | |
| 1206 "ref">[31677] Iª q. 78 a. 1 co.</span></a> Respondeo dicendum | |
| 1207 quod quinque sunt genera potentiarum animae, quae numerata sunt. | |
| 1208 Tres vero dicuntur animae. Quatuor vero dicuntur modi vivendi. Et | |
| 1209 huius diversitatis ratio est, quia diversae animae distinguuntur | |
| 1210 secundum quod diversimode operatio animae supergreditur operationem | |
| 1211 naturae corporalis, tota enim natura corporalis subiacet animae, et | |
| 1212 comparatur ad ipsam sicut materia et instrumentum. Est ergo quaedam | |
| 1213 operatio animae, quae intantum excedit naturam corpoream, quod | |
| 1214 neque etiam exercetur per organum corporale. Et talis est operatio | |
| 1215 animae rationalis. Est autem alia operatio animae infra istam, quae | |
| 1216 quidem fit per organum corporale, non tamen per aliquam corpoream | |
| 1217 qualitatem. Et talis est operatio animae sensibilis, quia etsi | |
| 1218 calidum et frigidum, et humidum et siccum, et aliae huiusmodi | |
| 1219 qualitates corporeae requirantur ad operationem sensus; non tamen | |
| 1220 ita quod mediante virtute talium qualitatum operatio animae | |
| 1221 sensibilis procedat; sed requiruntur solum ad debitam dispositionem | |
| 1222 organi. Infima autem operationum animae est, quae fit per organum | |
| 1223 corporeum, et virtute corporeae qualitatis. Supergreditur tamen | |
| 1224 operationem naturae corporeae, quia motiones corporum sunt ab | |
| 1225 exteriori principio, huiusmodi autem operationes sunt a principio | |
| 1226 intrinseco; hoc enim commune est omnibus operationibus animae; omne | |
| 1227 enim animatum aliquo modo movet seipsum. Et talis est operatio | |
| 1228 animae vegetabilis, digestio enim, et ea quae consequuntur, fit | |
| 1229 instrumentaliter per actionem caloris, ut dicitur in II de anima. | |
| 1230 Genera vero potentiarum animae distinguuntur secundum obiecta. | |
| 1231 Quanto enim potentia est altior, tanto respicit universalius | |
| 1232 obiectum, ut supra dictum est. Obiectum autem operationis animae in | |
| 1233 triplici ordine potest considerari. Alicuius enim potentiae animae | |
| 1234 obiectum est solum corpus animae unitum. Et hoc genus potentiarum | |
| 1235 animae dicitur vegetativum, non enim vegetativa potentia agit nisi | |
| 1236 in corpus cui anima unitur. Est autem aliud genus potentiarum | |
| 1237 animae, quod respicit universalius obiectum, scilicet omne corpus | |
| 1238 sensibile; et non solum corpus animae unitum. Est autem aliud genus | |
| 1239 potentiarum animae, quod respicit adhuc universalius obiectum, | |
| 1240 scilicet non solum corpus sensibile, sed universaliter omne ens. Ex | |
| 1241 quo patet quod ista duo secunda genera potentiarum animae habent | |
| 1242 operationem non solum respectu rei coniunctae, sed etiam respectu | |
| 1243 rei extrinsecae. Cum autem operans oporteat aliquo modo coniungi | |
| 1244 suo obiecto circa quod operatur, necesse est extrinsecam rem, quae | |
| 1245 est obiectum operationis animae, secundum duplicem rationem ad | |
| 1246 animam comparari. Uno modo, secundum quod nata est animae coniungi | |
| 1247 et in anima esse per suam similitudinem. Et quantum ad hoc, sunt | |
| 1248 duo genera potentiarum, scilicet sensitivum, respectu obiecti minus | |
| 1249 communis, quod est corpus sensibile; et intellectivum, respectu | |
| 1250 obiecti communissimi, quod est ens universale. Alio vero modo, | |
| 1251 secundum quod ipsa anima inclinatur et tendit in rem exteriorem. Et | |
| 1252 secundum hanc etiam comparationem, sunt duo genera potentiarum | |
| 1253 animae, unum quidem, scilicet appetitivum, secundum quod anima | |
| 1254 comparatur ad rem extrinsecam ut ad finem, qui est primum in | |
| 1255 intentione; aliud autem motivum secundum locum, prout anima | |
| 1256 comparatur ad rem exteriorem sicut ad terminum operationis et | |
| 1257 motus; ad consequendum enim aliquod desideratum et intentum, omne | |
| 1258 animal movetur. Modi vero vivendi distinguuntur secundum gradus | |
| 1259 viventium. Quaedam enim viventia sunt, in quibus est tantum | |
| 1260 vegetativum, sicut in plantis. Quaedam vero, in quibus cum | |
| 1261 vegetativo est etiam sensitivum, non tamen motivum secundum locum; | |
| 1262 sicut sunt immobilia animalia, ut conchilia. Quaedam vero sunt, | |
| 1263 quae supra hoc habent motivum secundum locum; ut perfecta animalia, | |
| 1264 quae multis indigent ad suam vitam, et ideo indigent motu, ut vitae | |
| 1265 necessaria procul posita quaerere possint. Quaedam vero viventia | |
| 1266 sunt, in quibus cum his est intellectivum, scilicet in hominibus. | |
| 1267 Appetitivum autem non constituit aliquem gradum viventium, quia in | |
| 1268 quibuscumque est sensus, est etiam appetitus, ut dicitur in II | |
| 1269 libro de anima.</p> | |
| 1270 <p title="I q. 78 a. 1 ad 1"><a name="31678"><span class= | |
| 1271 "ref">[31678] Iª q. 78 a. 1 ad 1</span></a> Et per hoc | |
| 1272 solvuntur duo prima obiecta.</p> | |
| 1273 <p title="I q. 78 a. 1 ad 3"><a name="31679"><span class= | |
| 1274 "ref">[31679] Iª q. 78 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 1275 dicendum quod appetitus naturalis est inclinatio cuiuslibet rei in | |
| 1276 aliquid, ex natura sua, unde naturali appetitu quaelibet potentia | |
| 1277 desiderat sibi conveniens. Sed appetitus animalis consequitur | |
| 1278 formam apprehensam. Et ad huiusmodi appetitum requiritur specialis | |
| 1279 animae potentia, et non sufficit sola apprehensio. Res enim | |
| 1280 appetitur prout est in sua natura, non est autem secundum suam | |
| 1281 naturam in virtute apprehensiva, sed secundum suam similitudinem. | |
| 1282 Unde patet quod visus appetit naturaliter visibile solum ad suum | |
| 1283 actum, scilicet ad videndum, animal autem appetit rem visam per vim | |
| 1284 appetitivam, non solum ad videndum, sed etiam ad alios usus. Si | |
| 1285 autem non indigeret anima rebus perceptis a sensu, nisi propter | |
| 1286 actiones sensuum, scilicet ut eas sentiret; non oporteret | |
| 1287 appetitivum ponere speciale genus inter potentias animae, quia | |
| 1288 sufficeret appetitus naturalis potentiarum.</p> | |
| 1289 <p title="I q. 78 a. 1 ad 4"><a name="31680"><span class= | |
| 1290 "ref">[31680] Iª q. 78 a. 1 ad 4</span></a> Ad quartum | |
| 1291 dicendum quod, quamvis sensus et appetitus sint principia moventia | |
| 1292 in animalibus perfectis, non tamen sensus et appetitus, inquantum | |
| 1293 huiusmodi, sufficiunt ad movendum, nisi superadderetur eis aliqua | |
| 1294 virtus, nam in immobilibus animalibus est sensus et appetitus, non | |
| 1295 tamen habent vim motivam. Haec autem vis motiva non solum est in | |
| 1296 appetitu et sensu ut imperante motum; sed etiam est in ipsis | |
| 1297 partibus corporis, ut sint habilia ad obediendum appetitui animae | |
| 1298 moventis. Cuius signum est, quod quando membra removentur a sua | |
| 1299 dispositione naturali, non obediunt appetitui ad motum.</p> | |
| 1300 <br /> | |
| 1301 <div class="E">Articulus 2</div> | |
| 1302 <p title="I q. 78 a. 2 arg. 1"><a name="31681"><span class= | |
| 1303 "ref">[31681] Iª q. 78 a. 2 arg. 1</span></a> Ad secundum sic | |
| 1304 proceditur. Videtur quod inconvenienter partes vegetativae | |
| 1305 assignentur, scilicet nutritivum, augmentativum, et generativum. | |
| 1306 Huiusmodi enim vires dicuntur naturales. Sed potentiae animae sunt | |
| 1307 supra vires naturales. Ergo huiusmodi vires non debent poni | |
| 1308 potentiae animae.</p> | |
| 1309 <p title="I q. 78 a. 2 arg. 2"><a name="31682"><span class= | |
| 1310 "ref">[31682] Iª q. 78 a. 2 arg. 2</span></a> Praeterea, ad id | |
| 1311 quod est commune viventibus et non viventibus, non debet aliqua | |
| 1312 potentia animae deputari. Sed generatio est communis omnibus | |
| 1313 generabilibus et corruptibilibus, tam viventibus quam non | |
| 1314 viventibus. Ergo vis generativa non debet poni potentia animae.</p> | |
| 1315 <p title="I q. 78 a. 2 arg. 3"><a name="31683"><span class= | |
| 1316 "ref">[31683] Iª q. 78 a. 2 arg. 3</span></a> Praeterea, anima | |
| 1317 potentior est quam natura corporea. Sed natura corporea eadem | |
| 1318 virtute activa dat speciem et debitam quantitatem. Ergo multo magis | |
| 1319 anima. Non est ergo alia potentia animae augmentativa a | |
| 1320 generativa.</p> | |
| 1321 <p title="I q. 78 a. 2 arg. 4"><a name="31684"><span class= | |
| 1322 "ref">[31684] Iª q. 78 a. 2 arg. 4</span></a> Praeterea, | |
| 1323 unaquaeque res conservatur in esse per id per quod esse habet. Sed | |
| 1324 potentia generativa est per quam acquiritur esse viventis. Ergo per | |
| 1325 eandem res viva conservatur. Sed ad conservationem rei viventis | |
| 1326 ordinatur vis nutritiva, ut dicitur in II de anima, est enim | |
| 1327 potentia potens salvare suscipiens ipsam. Non debet ergo distingui | |
| 1328 nutritiva potentia a generativa.</p> | |
| 1329 <p title="I q. 78 a. 2 s. c."><a name="31685"><span class= | |
| 1330 "ref">[31685] Iª q. 78 a. 2 s. c.</span></a> Sed contra est | |
| 1331 quod philosophus dicit, in II de anima, quod opera huius animae | |
| 1332 sunt generare, et alimento uti, et iterum augmentum facere.</p> | |
| 1333 <p title="I q. 78 a. 2 co."><a name="31686"><span class= | |
| 1334 "ref">[31686] Iª q. 78 a. 2 co.</span></a> Respondeo dicendum | |
| 1335 quod tres sunt potentiae vegetativae partis. Vegetativum enim, ut | |
| 1336 dictum est, habet pro obiecto ipsum corpus vivens per animam, ad | |
| 1337 quod quidem corpus triplex animae operatio est necessaria. Una | |
| 1338 quidem, per quam esse acquirat, et ad hoc ordinatur potentia | |
| 1339 generativa. Alia vero, per quam corpus vivum acquirit debitam | |
| 1340 quantitatem, et ad hoc ordinatur vis augmentativa. Alia vero, per | |
| 1341 quam corpus viventis salvatur et in esse, et in quantitate debita, | |
| 1342 et ad hoc ordinatur vis nutritiva. Est tamen quaedam differentia | |
| 1343 attendenda inter has potentias. Nam nutritiva et augmentativa | |
| 1344 habent suum effectum in eo in quo sunt, quia ipsum corpus unitum | |
| 1345 animae augetur et conservatur per vim augmentativam et nutritivam | |
| 1346 in eadem anima existentem. Sed vis generativa habet effectum suum, | |
| 1347 non in eodem corpore, sed in alio, quia nihil est generativum sui | |
| 1348 ipsius. Et ideo vis generativa quodammodo appropinquat ad | |
| 1349 dignitatem animae sensitivae, quae habet operationem in res | |
| 1350 exteriores, licet excellentiori modo et universaliori, supremum | |
| 1351 enim inferioris naturae attingit id quod est infimum superioris, ut | |
| 1352 patet per Dionysium, in VII cap. de Div. Nom. Et ideo inter istas | |
| 1353 tres potentias finalior et principalior et perfectior est | |
| 1354 generativa, ut dicitur in II de anima, est enim rei iam perfectae | |
| 1355 facere alteram qualis ipsa est. Generativae autem deserviunt et | |
| 1356 augmentativa et nutritiva, augmentativae vero nutritiva.</p> | |
| 1357 <p title="I q. 78 a. 2 ad 1"><a name="31687"><span class= | |
| 1358 "ref">[31687] Iª q. 78 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum ergo | |
| 1359 dicendum quod huiusmodi vires dicuntur naturales, tum quia habent | |
| 1360 effectum similem naturae, quae etiam dat esse et quantitatem et | |
| 1361 conservationem (licet hae vires habeant hoc altiori modo), tum quia | |
| 1362 hae vires exercent suas actiones instrumentaliter per qualitates | |
| 1363 activas et passivas, quae sunt naturalium actionum principia.</p> | |
| 1364 <p title="I q. 78 a. 2 ad 2"><a name="31688"><span class= | |
| 1365 "ref">[31688] Iª q. 78 a. 2 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 1366 dicendum quod generatio in rebus inanimatis est totaliter ab | |
| 1367 extrinseco. Sed generatio viventium est quodam altiori modo, per | |
| 1368 aliquid ipsius viventis, quod est semen, in quo est aliquod | |
| 1369 principium corporis formativum. Et ideo oportet esse aliquam | |
| 1370 potentiam rei viventis, per quam semen huiusmodi praeparetur, et | |
| 1371 haec est vis generativa.</p> | |
| 1372 <p title="I q. 78 a. 2 ad 3"><a name="31689"><span class= | |
| 1373 "ref">[31689] Iª q. 78 a. 2 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 1374 dicendum quod, quia generatio viventium est ex aliquo semine, | |
| 1375 oportet quod in principio animal generetur parvae quantitatis. Et | |
| 1376 propter hoc necesse est quod habeat potentiam animae, per quam ad | |
| 1377 debitam quantitatem perducatur. Sed corpus inanimatum generatur ex | |
| 1378 materia determinata ab agente extrinseco, et ideo simul recipit | |
| 1379 speciem et quantitatem secundum materiae conditionem.</p> | |
| 1380 <p title="I q. 78 a. 2 ad 4"><a name="31690"><span class= | |
| 1381 "ref">[31690] Iª q. 78 a. 2 ad 4</span></a> Ad quartum | |
| 1382 dicendum quod, sicut iam dictum est, operatio vegetativi principii | |
| 1383 completur mediante calore, cuius est humidum consumere. Et ideo, ad | |
| 1384 restaurationem humidi deperditi, necesse est habere potentiam | |
| 1385 nutritivam, per quam alimentum convertatur in substantiam corporis. | |
| 1386 Quod etiam est necessarium ad actum virtutis augmentativae et | |
| 1387 generativae.</p> | |
| 1388 <br /> | |
| 1389 <div class="E">Articulus 3</div> | |
| 1390 <p title="I q. 78 a. 3 arg. 1"><a name="31691"><span class= | |
| 1391 "ref">[31691] Iª q. 78 a. 3 arg. 1</span></a> Ad tertium sic | |
| 1392 proceditur. Videtur quod inconvenienter distinguantur quinque | |
| 1393 sensus exteriores. Sensus enim est cognoscitivus accidentium. Sunt | |
| 1394 autem multa genera accidentium. Cum ergo potentiae distinguantur | |
| 1395 per obiecta, videtur quod sensus multiplicentur secundum numerum | |
| 1396 qui est in generibus accidentium.</p> | |
| 1397 <p title="I q. 78 a. 3 arg. 2"><a name="31692"><span class= | |
| 1398 "ref">[31692] Iª q. 78 a. 3 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 1399 magnitudo et figura, et alia quae dicuntur sensibilia communia, non | |
| 1400 sunt sensibilia per accidens, sed contra ea dividuntur in II de | |
| 1401 anima. Diversitas autem per se obiectorum diversificat potentias. | |
| 1402 Cum ergo plus differant magnitudo et figura a colore quam sonus; | |
| 1403 videtur quod multo magis debeat esse alia potentia sensitiva | |
| 1404 cognoscitiva magnitudinis aut figurae, quam coloris et soni.</p> | |
| 1405 <p title="I q. 78 a. 3 arg. 3"><a name="31693"><span class= | |
| 1406 "ref">[31693] Iª q. 78 a. 3 arg. 3</span></a> Praeterea, unus | |
| 1407 sensus est unius contrarietatis; sicut visus albi et nigri. Sed | |
| 1408 tactus est cognoscitivus plurium contrarietatum, scilicet calidi et | |
| 1409 frigidi, humidi et sicci, et huiusmodi. Ergo non est sensus unus, | |
| 1410 sed plures. Ergo plures sensus sunt quam quinque.</p> | |
| 1411 <p title="I q. 78 a. 3 arg. 4"><a name="31694"><span class= | |
| 1412 "ref">[31694] Iª q. 78 a. 3 arg. 4</span></a> Praeterea, | |
| 1413 species non dividitur contra genus. Sed gustus est tactus quidam. | |
| 1414 Ergo non debet poni alter sensus praeter tactum.</p> | |
| 1415 <p title="I q. 78 a. 3 s. c."><a name="31695"><span class= | |
| 1416 "ref">[31695] Iª q. 78 a. 3 s. c.</span></a> Sed contra est | |
| 1417 quod philosophus dicit, in III de anima, quod <i>non est alter | |
| 1418 sensus praeter quinque</i>.</p> | |
| 1419 <p title="I q. 78 a. 3 co."><a name="31696"><span class= | |
| 1420 "ref">[31696] Iª q. 78 a. 3 co.</span></a> Respondeo dicendum | |
| 1421 quod rationem distinctionis et numeri sensuum exteriorum quidam | |
| 1422 accipere voluerunt ex parte organorum, in quibus aliquod | |
| 1423 elementorum dominatur, vel aqua, vel aer, vel aliquid huiusmodi. | |
| 1424 Quidam autem ex parte medii, quod est vel coniunctum, vel | |
| 1425 extrinsecum; et hoc vel aer, vel aqua, vel aliquid huiusmodi. | |
| 1426 Quidam autem ex diversa natura sensibilium qualitatum, secundum | |
| 1427 quod est qualitas simplicis corporis, vel sequens complexionem. Sed | |
| 1428 nihil istorum conveniens est. Non enim potentiae sunt propter | |
| 1429 organa, sed organa propter potentias, unde non propter hoc sunt | |
| 1430 diversae potentiae, quia sunt diversa organa; sed ideo natura | |
| 1431 instituit diversitatem in organis, ut congruerent diversitati | |
| 1432 potentiarum. Et similiter diversa media diversis sensibus | |
| 1433 attribuit, secundum quod erat conveniens ad actus potentiarum. | |
| 1434 Naturas autem sensibilium qualitatum cognoscere non est sensus, sed | |
| 1435 intellectus. Accipienda est ergo ratio numeri et distinctionis | |
| 1436 exteriorum sensuum, secundum illud quod proprie et per se ad sensum | |
| 1437 pertinet. Est autem sensus quaedam potentia passiva, quae nata est | |
| 1438 immutari ab exteriori sensibili. Exterius ergo immutativum est quod | |
| 1439 per se a sensu percipitur, et secundum cuius diversitatem | |
| 1440 sensitivae potentiae distinguuntur. Est autem duplex immutatio, una | |
| 1441 naturalis, et alia spiritualis. Naturalis quidem, secundum quod | |
| 1442 forma immutantis recipitur in immutato secundum esse naturale, | |
| 1443 sicut calor in calefacto. Spiritualis autem, secundum quod forma | |
| 1444 immutantis recipitur in immutato secundum esse spirituale; ut forma | |
| 1445 coloris in pupilla, quae non fit per hoc colorata. Ad operationem | |
| 1446 autem sensus requiritur immutatio spiritualis, per quam intentio | |
| 1447 formae sensibilis fiat in organo sensus. Alioquin, si sola | |
| 1448 immutatio naturalis sufficeret ad sentiendum, omnia corpora | |
| 1449 naturalia sentirent dum alterantur. Sed in quibusdam sensibus | |
| 1450 invenitur immutatio spiritualis tantum, sicut in visu. In quibusdam | |
| 1451 autem, cum immutatione spirituali, etiam naturalis; vel ex parte | |
| 1452 obiecti tantum, vel etiam ex parte organi. Ex parte autem obiecti, | |
| 1453 invenitur transmutatio naturalis, secundum locum quidem, in sono, | |
| 1454 qui est obiectum auditus, nam sonus ex percussione causatur et | |
| 1455 aeris commotione. Secundum alterationem vero, in odore, qui est | |
| 1456 obiectum olfactus, oportet enim per calidum alterari aliquo modo | |
| 1457 corpus, ad hoc quod spiret odorem. Ex parte autem organi, est | |
| 1458 immutatio naturalis in tactu et gustu, nam et manus tangens calida | |
| 1459 calefit, et lingua humectatur per humiditatem saporum. Organum vero | |
| 1460 olfactus aut auditus nulla naturali immutatione immutatur in | |
| 1461 sentiendo, nisi per accidens. Visus autem, quia est absque | |
| 1462 immutatione naturali et organi et obiecti, est maxime spiritualis, | |
| 1463 et perfectior inter omnes sensus, et communior. Et post hoc | |
| 1464 auditus, et deinde olfactus, qui habent immutationem naturalem ex | |
| 1465 parte obiecti. Motus tamen localis est perfectior et naturaliter | |
| 1466 prior quam motus alterationis, ut probatur in VIII Physic. Tactus | |
| 1467 autem et gustus sunt maxime materiales, de quorum distinctione post | |
| 1468 dicetur. Et inde est quod alii tres sensus non fiunt per medium | |
| 1469 coniunctum, ne aliqua naturalis transmutatio pertingat ad organum, | |
| 1470 ut accidit in his duobus sensibus.</p> | |
| 1471 <p title="I q. 78 a. 3 ad 1"><a name="31697"><span class= | |
| 1472 "ref">[31697] Iª q. 78 a. 3 ad 1</span></a> Ad primum ergo | |
| 1473 dicendum quod non omnia accidentia habent vim immutativam secundum | |
| 1474 se; sed solae qualitates tertiae speciei, secundum quas contingit | |
| 1475 alteratio. Et ideo solae huiusmodi qualitates sunt obiecta sensuum, | |
| 1476 quia, ut dicitur in VII Physic., <i>secundum eadem alteratur | |
| 1477 sensus, secundum quae alterantur corpora inanimata</i>.</p> | |
| 1478 <p title="I q. 78 a. 3 ad 2"><a name="31698"><span class= | |
| 1479 "ref">[31698] Iª q. 78 a. 3 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 1480 dicendum quod magnitudo et figura et huiusmodi, quae dicuntur | |
| 1481 communia sensibilia, sunt media inter sensibilia per accidens et | |
| 1482 sensibilia propria, quae sunt obiecta sensuum. Nam sensibilia | |
| 1483 propria primo et per se immutant sensum; cum sint qualitates | |
| 1484 alterantes. Sensibilia vero communia omnia reducuntur ad | |
| 1485 quantitatem. Et de magnitudine quidem et numero, patet quod sunt | |
| 1486 species quantitatis. Figura autem est qualitas circa quantitatem; | |
| 1487 cum consistat ratio figurae in terminatione magnitudinis. Motus | |
| 1488 autem et quies sentiuntur, secundum quod subiectum uno modo vel | |
| 1489 pluribus modis se habet secundum magnitudinem subiecti vel localis | |
| 1490 distantiae, quantum ad motum augmenti et motum localem; vel etiam | |
| 1491 secundum sensibiles qualitates, ut in motu alterationis, et sic | |
| 1492 sentire motum et quietem est quodammodo sentire unum et multa. | |
| 1493 Quantitas autem est proximum subiectum qualitatis alterativae, ut | |
| 1494 superficies coloris. Et ideo sensibilia communia non movent sensum | |
| 1495 primo et per se, sed ratione sensibilis qualitatis; ut superficies | |
| 1496 ratione coloris. Nec tamen sunt sensibilia per accidens, quia | |
| 1497 huiusmodi sensibilia aliquam diversitatem faciunt in immutatione | |
| 1498 sensus. Alio enim modo immutatur sensus a magna superficie, et a | |
| 1499 parva, quia etiam ipsa albedo dicitur magna vel parva, et ideo | |
| 1500 dividitur secundum proprium subiectum.</p> | |
| 1501 <p title="I q. 78 a. 3 ad 3"><a name="31699"><span class= | |
| 1502 "ref">[31699] Iª q. 78 a. 3 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 1503 dicendum quod, sicut philosophus videtur dicere in II de anima, | |
| 1504 sensus tactus est unus genere, sed dividitur in multos sensus | |
| 1505 secundum speciem; et propter hoc est diversarum contrarietatum. Qui | |
| 1506 tamen non separantur ab invicem secundum organum, sed per totum | |
| 1507 corpus se concomitantur; et ideo eorum distinctio non apparet. | |
| 1508 Gustus autem, qui est perceptivus dulcis et amari, concomitatur | |
| 1509 tactum in lingua, non autem per totum corpus; et ideo de facili a | |
| 1510 tactu distinguitur. Posset tamen dici quod omnes illae | |
| 1511 contrarietates, et singulae conveniunt in uno genere proximo, et | |
| 1512 omnes in uno genere communi, quod est obiectum tactus secundum | |
| 1513 rationem communem. Sed illud genus commune est innominatum; sicut | |
| 1514 etiam genus proximum calidi et frigidi est innominatum.</p> | |
| 1515 <p title="I q. 78 a. 3 ad 4"><a name="31700"><span class= | |
| 1516 "ref">[31700] Iª q. 78 a. 3 ad 4</span></a> Ad quartum | |
| 1517 dicendum quod sensus gustus, secundum dictum philosophi, est | |
| 1518 quaedam species tactus quae est in lingua tantum. Non autem | |
| 1519 distinguitur a tactu in genere, sed a tactu quantum ad illas | |
| 1520 species quae per totum corpus diffunduntur. Si vero tactus sit unus | |
| 1521 sensus tantum, propter unam rationem communem obiecti, dicendum | |
| 1522 erit quod secundum rationem diversam immutationis, distinguitur | |
| 1523 gustus a tactu. Nam tactus immutatur naturali immutatione, et non | |
| 1524 solum spirituali, quantum ad organum suum, secundum qualitatem quae | |
| 1525 ei proprie obiicitur. Gustus autem organum non immutatur de | |
| 1526 necessitate naturali immutatione secundum qualitatem quae ei | |
| 1527 proprie obiicitur, ut scilicet lingua fiat dulcis vel amara; sed | |
| 1528 secundum praeambulam qualitatem, in qua fundatur sapor, scilicet | |
| 1529 secundum humorem, qui est obiectum tactus.</p> | |
| 1530 <br /> | |
| 1531 <div class="E">Articulus 4</div> | |
| 1532 <p title="I q. 78 a. 4 arg. 1"><a name="31701"><span class= | |
| 1533 "ref">[31701] Iª q. 78 a. 4 arg. 1</span></a> Ad quartum sic | |
| 1534 proceditur. Videtur quod interiores sensus inconvenienter | |
| 1535 distinguantur. Commune enim non dividitur contra proprium. Ergo | |
| 1536 sensus communis non debet enumerari inter vires interiores | |
| 1537 sensitivas, praeter sensus exteriores proprios.</p> | |
| 1538 <p title="I q. 78 a. 4 arg. 2"><a name="31702"><span class= | |
| 1539 "ref">[31702] Iª q. 78 a. 4 arg. 2</span></a> Praeterea, ad id | |
| 1540 ad quod sufficit sensus proprius et exterior, non oportet ponere | |
| 1541 aliquam vim apprehensivam interiorem. Sed ad iudicandum de | |
| 1542 sensibilibus, sufficiunt sensus proprii et exteriores, unusquisque | |
| 1543 enim sensus iudicat de proprio obiecto. Similiter etiam videntur | |
| 1544 sufficere ad hoc quod percipiant suos actus, quia cum actio sensus | |
| 1545 sit quodammodo medium inter potentiam et obiectum, videtur quod | |
| 1546 multo magis visus possit suam visionem, tanquam sibi propinquiorem, | |
| 1547 percipere, quam colorem; et sic de aliis. Non ergo necessarium fuit | |
| 1548 ad hoc ponere interiorem potentiam, quae dicatur sensus | |
| 1549 communis.</p> | |
| 1550 <p title="I q. 78 a. 4 arg. 3"><a name="31703"><span class= | |
| 1551 "ref">[31703] Iª q. 78 a. 4 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 1552 secundum philosophum, phantasticum et memorativum sunt passiones | |
| 1553 primi sensitivi. Sed passio non dividitur contra subiectum. Ergo | |
| 1554 memoria et phantasia non debent poni aliae potentiae praeter | |
| 1555 sensum.</p> | |
| 1556 <p title="I q. 78 a. 4 arg. 4"><a name="31704"><span class= | |
| 1557 "ref">[31704] Iª q. 78 a. 4 arg. 4</span></a> Praeterea, | |
| 1558 intellectus minus dependet a sensu, quam quaecumque potentia | |
| 1559 sensitivae partis. Sed intellectus nihil cognoscit nisi accipiendo | |
| 1560 a sensu, unde dicitur in I posteriorum, quod <i>quibus deest unus | |
| 1561 sensus, deficit una scientia</i>. Ergo multo minus debet poni una | |
| 1562 potentia sensitivae partis ad percipiendum intentiones quas non | |
| 1563 percipit sensus, quam vocant aestimativam.</p> | |
| 1564 <p title="I q. 78 a. 4 arg. 5"><a name="31705"><span class= | |
| 1565 "ref">[31705] Iª q. 78 a. 4 arg. 5</span></a> Praeterea, actus | |
| 1566 cogitativae, qui est conferre et componere et dividere, et actus | |
| 1567 reminiscitivae, qui est quodam syllogismo uti ad inquirendum, non | |
| 1568 minus distant ab actu aestimativae et memorativae, quam actus | |
| 1569 aestimativae ab actu phantasiae. Debent ergo vel cogitativa et | |
| 1570 reminiscitiva poni aliae vires praeter aestimativam et memorativam; | |
| 1571 vel aestimativa et memorativa non debent poni aliae vires praeter | |
| 1572 phantasiam.</p> | |
| 1573 <p title="I q. 78 a. 4 arg. 6"><a name="31706"><span class= | |
| 1574 "ref">[31706] Iª q. 78 a. 4 arg. 6</span></a> Praeterea, | |
| 1575 Augustinus, XII super Gen. ad Litt., ponit tria genera visionum, | |
| 1576 scilicet corporalem, quae fit per sensum; et spiritualem, quae fit | |
| 1577 per imaginationem sive phantasiam; et intellectualem, quae fit per | |
| 1578 intellectum. Non est ergo aliqua vis interior quae sit media inter | |
| 1579 sensum et intellectum, nisi imaginativa tantum.</p> | |
| 1580 <p title="I q. 78 a. 4 s. c."><a name="31707"><span class= | |
| 1581 "ref">[31707] Iª q. 78 a. 4 s. c.</span></a> Sed contra est | |
| 1582 quod Avicenna, in suo libro de anima, ponit quinque potentias | |
| 1583 sensitivas interiores, scilicet sensum communem, phantasiam, | |
| 1584 imaginativam, aestimativam, et memorativam.</p> | |
| 1585 <p title="I q. 78 a. 4 co."><a name="31708"><span class= | |
| 1586 "ref">[31708] Iª q. 78 a. 4 co.</span></a> Respondeo dicendum | |
| 1587 quod, cum natura non deficiat in necessariis, oportet esse tot | |
| 1588 actiones animae sensitivae, quot sufficiant ad vitam animalis | |
| 1589 perfecti. Et quaecumque harum actionum non possunt reduci in unum | |
| 1590 principium, requirunt diversas potentias, cum potentia animae nihil | |
| 1591 aliud sit quam proximum principium operationis animae. Est autem | |
| 1592 considerandum quod ad vitam animalis perfecti requiritur quod non | |
| 1593 solum apprehendat rem apud praesentiam sensibilis, sed etiam apud | |
| 1594 eius absentiam. Alioquin, cum animalis motus et actio sequantur | |
| 1595 apprehensionem, non moveretur animal ad inquirendum aliquid absens; | |
| 1596 cuius contrarium apparet maxime in animalibus perfectis, quae | |
| 1597 moventur motu processivo; moventur enim ad aliquid absens | |
| 1598 apprehensum. Oportet ergo quod animal per animam sensitivam non | |
| 1599 solum recipiat species sensibilium, cum praesentialiter immutatur | |
| 1600 ab eis; sed etiam eas retineat et conservet. Recipere autem et | |
| 1601 retinere reducuntur in corporalibus ad diversa principia, nam | |
| 1602 humida bene recipiunt, et male retinent; e contrario autem est de | |
| 1603 siccis. Unde, cum potentia sensitiva sit actus organi corporalis, | |
| 1604 oportet esse aliam potentiam quae recipiat species sensibilium, et | |
| 1605 quae conservet. Rursus considerandum est quod, si animal moveretur | |
| 1606 solum propter delectabile et contristabile secundum sensum, non | |
| 1607 esset necessarium ponere in animali nisi apprehensionem formarum | |
| 1608 quas percipit sensus, in quibus delectatur aut horret. Sed | |
| 1609 necessarium est animali ut quaerat aliqua vel fugiat, non solum | |
| 1610 quia sunt convenientia vel non convenientia ad sentiendum, sed | |
| 1611 etiam propter aliquas alias commoditates et utilitates, sive | |
| 1612 nocumenta, sicut ovis videns lupum venientem fugit, non propter | |
| 1613 indecentiam coloris vel figurae, sed quasi inimicum naturae; et | |
| 1614 similiter avis colligit paleam, non quia delectet sensum, sed quia | |
| 1615 est utilis ad nidificandum. Necessarium est ergo animali quod | |
| 1616 percipiat huiusmodi intentiones, quas non percipit sensus exterior. | |
| 1617 Et huius perceptionis oportet esse aliquod aliud principium, cum | |
| 1618 perceptio formarum sensibilium sit ex immutatione sensibilis, non | |
| 1619 autem perceptio intentionum praedictarum. Sic ergo ad receptionem | |
| 1620 formarum sensibilium ordinatur sensus proprius et communis, de | |
| 1621 quorum distinctione post dicetur. Ad harum autem formarum | |
| 1622 retentionem aut conservationem ordinatur phantasia, sive | |
| 1623 imaginatio, quae idem sunt, est enim phantasia sive imaginatio | |
| 1624 quasi thesaurus quidam formarum per sensum acceptarum. Ad | |
| 1625 apprehendendum autem intentiones quae per sensum non accipiuntur, | |
| 1626 ordinatur vis aestimativa. Ad conservandum autem eas, vis | |
| 1627 memorativa, quae est thesaurus quidam huiusmodi intentionum. Cuius | |
| 1628 signum est, quod principium memorandi fit in animalibus ex aliqua | |
| 1629 huiusmodi intentione, puta quod est nocivum vel conveniens. Et ipsa | |
| 1630 ratio praeteriti, quam attendit memoria, inter huiusmodi | |
| 1631 intentiones computatur. Considerandum est autem quod, quantum ad | |
| 1632 formas sensibiles, non est differentia inter hominem et alia | |
| 1633 animalia, similiter enim immutantur a sensibilibus exterioribus. | |
| 1634 Sed quantum ad intentiones praedictas, differentia est, nam alia | |
| 1635 animalia percipiunt huiusmodi intentiones solum naturali quodam | |
| 1636 instinctu, homo autem etiam per quandam collationem. Et ideo quae | |
| 1637 in aliis animalibus dicitur aestimativa naturalis, in homine | |
| 1638 dicitur cogitativa, quae per collationem quandam huiusmodi | |
| 1639 intentiones adinvenit. Unde etiam dicitur ratio particularis, cui | |
| 1640 medici assignant determinatum organum, scilicet mediam partem | |
| 1641 capitis, est enim collativa intentionum individualium, sicut ratio | |
| 1642 intellectiva intentionum universalium. Ex parte autem memorativae, | |
| 1643 non solum habet memoriam, sicut cetera animalia, in subita | |
| 1644 recordatione praeteritorum; sed etiam reminiscentiam, quasi | |
| 1645 syllogistice inquirendo praeteritorum memoriam, secundum | |
| 1646 individuales intentiones. Avicenna vero ponit quintam potentiam, | |
| 1647 mediam inter aestimativam et imaginativam, quae componit et dividit | |
| 1648 formas imaginatas; ut patet cum ex forma imaginata auri et forma | |
| 1649 imaginata montis componimus unam formam montis aurei, quem nunquam | |
| 1650 vidimus. Sed ista operatio non apparet in aliis animalibus ab | |
| 1651 homine, in quo ad hoc sufficit virtus imaginativa. Cui etiam hanc | |
| 1652 actionem attribuit Averroes, in libro quodam quem fecit de sensu et | |
| 1653 sensibilibus. Et sic non est necesse ponere nisi quatuor vires | |
| 1654 interiores sensitivae partis, scilicet sensum communem et | |
| 1655 imaginationem, aestimativam et memorativam.</p> | |
| 1656 <p title="I q. 78 a. 4 ad 1"><a name="31709"><span class= | |
| 1657 "ref">[31709] Iª q. 78 a. 4 ad 1</span></a> Ad primum ergo | |
| 1658 dicendum quod sensus interior non dicitur communis per | |
| 1659 praedicationem, sicut genus; sed sicut communis radix et principium | |
| 1660 exteriorum sensuum.</p> | |
| 1661 <p title="I q. 78 a. 4 ad 2"><a name="31710"><span class= | |
| 1662 "ref">[31710] Iª q. 78 a. 4 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 1663 dicendum quod sensus proprius iudicat de sensibili proprio, | |
| 1664 discernendo ipsum ab aliis quae cadunt sub eodem sensu, sicut | |
| 1665 discernendo album a nigro vel a viridi. Sed discernere album a | |
| 1666 dulci non potest neque visus neque gustus, quia oportet quod qui | |
| 1667 inter aliqua discernit, utrumque cognoscat. Unde oportet ad sensum | |
| 1668 communem pertinere discretionis iudicium, ad quem referantur, sicut | |
| 1669 ad communem terminum, omnes apprehensiones sensuum; a quo etiam | |
| 1670 percipiantur intentiones sensuum, sicut cum aliquis videt se | |
| 1671 videre. Hoc enim non potest fieri per sensum proprium, qui non | |
| 1672 cognoscit nisi formam sensibilis a quo immutatur; in qua | |
| 1673 immutatione perficitur visio, et ex qua immutatione sequitur alia | |
| 1674 immutatio in sensu communi, qui visionem percipit.</p> | |
| 1675 <p title="I q. 78 a. 4 ad 3"><a name="31711"><span class= | |
| 1676 "ref">[31711] Iª q. 78 a. 4 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 1677 dicendum quod, sicut una potentia oritur ab anima, alia mediante, | |
| 1678 ut supra dictum est; ita etiam anima subiicitur alii potentiae, | |
| 1679 mediante alia. Et secundum hunc modum, phantasticum et memorativum | |
| 1680 dicuntur passiones primi sensitivi.</p> | |
| 1681 <p title="I q. 78 a. 4 ad 4"><a name="31712"><span class= | |
| 1682 "ref">[31712] Iª q. 78 a. 4 ad 4</span></a> Ad quartum | |
| 1683 dicendum quod, licet intellectus operatio oriatur a sensu, tamen in | |
| 1684 re apprehensa per sensum intellectus multa cognoscit quae sensus | |
| 1685 percipere non potest. Et similiter aestimativa, licet inferiori | |
| 1686 modo.</p> | |
| 1687 <p title="I q. 78 a. 4 ad 5"><a name="31713"><span class= | |
| 1688 "ref">[31713] Iª q. 78 a. 4 ad 5</span></a> Ad quintum | |
| 1689 dicendum quod illam eminentiam habet cogitativa et memorativa in | |
| 1690 homine, non per id quod est proprium sensitivae partis; sed per | |
| 1691 aliquam affinitatem et propinquitatem ad rationem universalem, | |
| 1692 secundum quandam refluentiam. Et ideo non sunt aliae vires, sed | |
| 1693 eaedem, perfectiores quam sint in aliis animalibus.</p> | |
| 1694 <p title="I q. 78 a. 4 ad 6"><a name="31714"><span class= | |
| 1695 "ref">[31714] Iª q. 78 a. 4 ad 6</span></a> Ad sextum dicendum | |
| 1696 quod Augustinus spiritualem visionem dicit esse, quae fit per | |
| 1697 similitudines corporum in absentia corporum. Unde patet quod | |
| 1698 communis est omnibus interioribus apprehensionibus.</p> | |
| 1699 <br /> | |
| 1700 <div class="D">Quaestio 79</div> | |
| 1701 <div class="G">Prooemium</div> | |
| 1702 <p title="I q. 79 pr."><a name="31715"><span class="ref">[31715] | |
| 1703 Iª q. 79 pr.</span></a> Deinde quaeritur de potentiis | |
| 1704 intellectivis. Circa quod quaeruntur tredecim. Primo, utrum | |
| 1705 intellectus sit potentia animae, vel eius essentia. Secundo, si est | |
| 1706 potentia, utrum sit potentia passiva. Tertio, si est potentia | |
| 1707 passiva, utrum sit ponere aliquem intellectum agentem. Quarto, | |
| 1708 utrum sit aliquid animae. Quinto, utrum intellectus agens sit unus | |
| 1709 omnium. Sexto, utrum memoria sit in intellectu. Septimo, utrum sit | |
| 1710 alia potentia ab intellectu. Octavo, utrum ratio sit alia potentia | |
| 1711 ab intellectu. Nono, utrum ratio superior et inferior sint diversae | |
| 1712 potentiae. Decimo, utrum intelligentia sit alia potentia praeter | |
| 1713 intellectum. Undecimo, utrum intellectus speculativus et practicus | |
| 1714 sint diversae potentiae. Duodecimo, utrum synderesis sit aliqua | |
| 1715 potentia intellectivae partis. Tertiodecimo, utrum conscientia sit | |
| 1716 aliqua potentia intellectivae partis.</p> | |
| 1717 <br /> | |
| 1718 <div class="E">Articulus 1</div> | |
| 1719 <p title="I q. 79 a. 1 arg. 1"><a name="31716"><span class= | |
| 1720 "ref">[31716] Iª q. 79 a. 1 arg. 1</span></a> Ad primum sic | |
| 1721 proceditur. Videtur quod intellectus non sit aliqua potentia | |
| 1722 animae, sed sit ipsa eius essentia. Intellectus idem enim videtur | |
| 1723 esse quod mens. Sed mens non est potentia animae sed essentia, | |
| 1724 dicit enim Augustinus, IX de Trin., <i>mens et spiritus non | |
| 1725 relative dicuntur, sed essentiam demonstrant</i>. Ergo intellectus | |
| 1726 est ipsa essentia animae.</p> | |
| 1727 <p title="I q. 79 a. 1 arg. 2"><a name="31717"><span class= | |
| 1728 "ref">[31717] Iª q. 79 a. 1 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 1729 diversa genera potentiarum animae non uniuntur in aliqua potentia | |
| 1730 una, sed in sola essentia animae. Appetitivum autem et | |
| 1731 intellectivum sunt diversa genera potentiarum animae, ut dicitur in | |
| 1732 II de anima; conveniunt autem in mente, quia Augustinus, X de | |
| 1733 Trin., ponit intelligentiam et voluntatem in mente. Ergo mens et | |
| 1734 intellectus est ipsa essentia animae, et non aliqua eius | |
| 1735 potentia.</p> | |
| 1736 <p title="I q. 79 a. 1 arg. 3"><a name="31718"><span class= | |
| 1737 "ref">[31718] Iª q. 79 a. 1 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 1738 secundum Gregorium, in homilia ascensionis, homo intelligit cum | |
| 1739 Angelis. Sed Angeli dicuntur mentes et intellectus. Ergo mens et | |
| 1740 intellectus hominis non est aliqua potentia animae, sed ipsa | |
| 1741 anima.</p> | |
| 1742 <p title="I q. 79 a. 1 arg. 4"><a name="31719"><span class= | |
| 1743 "ref">[31719] Iª q. 79 a. 1 arg. 4</span></a> Praeterea, ex | |
| 1744 hoc convenit alicui substantiae quod sit intellectiva, quia est | |
| 1745 immaterialis. Sed anima est immaterialis per suam essentiam. Ergo | |
| 1746 videtur quod anima per suam essentiam sit intellectiva.</p> | |
| 1747 <p title="I q. 79 a. 1 s. c."><a name="31720"><span class= | |
| 1748 "ref">[31720] Iª q. 79 a. 1 s. c.</span></a> Sed contra est | |
| 1749 quod philosophus ponit intellectivum potentiam animae, ut patet in | |
| 1750 II de anima.</p> | |
| 1751 <p title="I q. 79 a. 1 co."><a name="31721"><span class= | |
| 1752 "ref">[31721] Iª q. 79 a. 1 co.</span></a> Respondeo dicendum | |
| 1753 quod necesse est dicere, secundum praemissa, quod intellectus sit | |
| 1754 aliqua potentia animae, et non ipsa animae essentia. Tunc enim | |
| 1755 solum immediatum principium operationis est ipsa essentia rei | |
| 1756 operantis, quando ipsa operatio est eius esse, sicut enim potentia | |
| 1757 se habet ad operationem ut ad suum actum, ita se habet essentia ad | |
| 1758 esse. In solo Deo autem idem est intelligere quod suum esse. Unde | |
| 1759 in solo Deo intellectus est eius essentia, in aliis autem creaturis | |
| 1760 intellectualibus intellectus est quaedam potentia | |
| 1761 intelligentis.</p> | |
| 1762 <p title="I q. 79 a. 1 ad 1"><a name="31722"><span class= | |
| 1763 "ref">[31722] Iª q. 79 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum ergo | |
| 1764 dicendum quod sensus accipitur aliquando pro potentia, aliquando | |
| 1765 vero pro ipsa anima sensitiva, denominatur enim anima sensitiva | |
| 1766 nomine principalioris suae potentiae, quae est sensus. Et similiter | |
| 1767 anima intellectiva quandoque nominatur nomine intellectus, quasi a | |
| 1768 principaliori sua virtute; sicut dicitur in I de anima, quod | |
| 1769 intellectus est substantia quaedam. Et etiam hoc modo Augustinus | |
| 1770 dicit quod mens est spiritus, vel essentia.</p> | |
| 1771 <p title="I q. 79 a. 1 ad 2"><a name="31723"><span class= | |
| 1772 "ref">[31723] Iª q. 79 a. 1 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 1773 dicendum quod appetitivum et intellectivum sunt diversa genera | |
| 1774 potentiarum animae, secundum diversas rationes obiectorum. Sed | |
| 1775 appetitivum partim convenit cum intellectivo, et partim cum | |
| 1776 sensitivo, quantum ad modum operandi per organum corporale, vel | |
| 1777 sine huiusmodi organo, nam appetitus sequitur apprehensionem. Et | |
| 1778 secundum hoc Augustinus ponit voluntatem in mente, et philosophus | |
| 1779 in ratione.</p> | |
| 1780 <p title="I q. 79 a. 1 ad 3"><a name="31724"><span class= | |
| 1781 "ref">[31724] Iª q. 79 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 1782 dicendum quod in Angelis non est alia vis nisi intellectiva, et | |
| 1783 voluntas, quae ad intellectum consequitur. Et propter hoc Angelus | |
| 1784 dicitur mens vel intellectus, quia tota virtus sua in hoc | |
| 1785 consistit. Anima autem habet multas alias vires, sicut sensitivas | |
| 1786 et nutritivas, et ideo non est simile.</p> | |
| 1787 <p title="I q. 79 a. 1 ad 4"><a name="31725"><span class= | |
| 1788 "ref">[31725] Iª q. 79 a. 1 ad 4</span></a> Ad quartum | |
| 1789 dicendum quod ipsa immaterialitas substantiae intelligentis creatae | |
| 1790 non est eius intellectus; sed ex immaterialitate habet virtutem ad | |
| 1791 intelligendum. Unde non oportet quod intellectus sit substantia | |
| 1792 animae, sed eius virtus et potentia.</p> | |
| 1793 <br /> | |
| 1794 <div class="E">Articulus 2</div> | |
| 1795 <p title="I q. 79 a. 2 arg. 1"><a name="31726"><span class= | |
| 1796 "ref">[31726] Iª q. 79 a. 2 arg. 1</span></a> Ad secundum sic | |
| 1797 proceditur. Videtur quod intellectus non sit potentia passiva. | |
| 1798 Patitur enim unumquodque secundum materiam; sed agit ratione | |
| 1799 formae. Sed virtus intellectiva consequitur immaterialitatem | |
| 1800 substantiae intelligentis. Ergo videtur quod intellectus non sit | |
| 1801 potentia passiva.</p> | |
| 1802 <p title="I q. 79 a. 2 arg. 2"><a name="31727"><span class= | |
| 1803 "ref">[31727] Iª q. 79 a. 2 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 1804 potentia intellectiva est incorruptibilis, ut supra dictum est. Sed | |
| 1805 intellectus si est passivus, est corruptibilis, ut dicitur in III | |
| 1806 de anima. Ergo potentia intellectiva non est passiva.</p> | |
| 1807 <p title="I q. 79 a. 2 arg. 3"><a name="31728"><span class= | |
| 1808 "ref">[31728] Iª q. 79 a. 2 arg. 3</span></a> Praeterea, agens | |
| 1809 est nobilius patiente, ut dicit Augustinus XII super Gen. ad Litt., | |
| 1810 et Aristoteles in III de anima. Potentiae autem vegetativae partis | |
| 1811 omnes sunt activae, quae tamen sunt infimae inter potentias animae. | |
| 1812 Ergo multo magis potentiae intellectivae, quae sunt supremae, omnes | |
| 1813 sunt activae.</p> | |
| 1814 <p title="I q. 79 a. 2 s. c."><a name="31729"><span class= | |
| 1815 "ref">[31729] Iª q. 79 a. 2 s. c.</span></a> Sed contra est | |
| 1816 quod philosophus dicit, in III de anima, quod <i>intelligere est | |
| 1817 pati quoddam</i>.</p> | |
| 1818 <p title="I q. 79 a. 2 co."><a name="31730"><span class= | |
| 1819 "ref">[31730] Iª q. 79 a. 2 co.</span></a> Respondeo dicendum | |
| 1820 quod pati tripliciter dicitur. Uno modo, propriissime, scilicet | |
| 1821 quando aliquid removetur ab eo quod convenit sibi secundum naturam, | |
| 1822 aut secundum propriam inclinationem; sicut cum aqua frigiditatem | |
| 1823 amittit per calefactionem, et cum homo aegrotat aut tristatur. | |
| 1824 Secundo modo, minus proprie dicitur aliquis pati ex eo quod aliquid | |
| 1825 ab ipso abiicitur, sive sit ei conveniens, sive non conveniens. Et | |
| 1826 secundum hoc dicitur pati non solum qui aegrotat, sed etiam qui | |
| 1827 sanatur; non solum qui tristatur, sed etiam qui laetatur; vel | |
| 1828 quocumque modo aliquis alteretur vel moveatur. Tertio modo, dicitur | |
| 1829 aliquid pati communiter, ex hoc solo quod id quod est in potentia | |
| 1830 ad aliquid, recipit illud ad quod erat in potentia, absque hoc quod | |
| 1831 aliquid abiiciatur. Secundum quem modum, omne quod exit de potentia | |
| 1832 in actum, potest dici pati, etiam cum perficitur. Et sic | |
| 1833 intelligere nostrum est pati. Quod quidem hac ratione apparet. | |
| 1834 Intellectus enim, sicut supra dictum est, habet operationem circa | |
| 1835 ens in universali. Considerari ergo potest utrum intellectus sit in | |
| 1836 actu vel potentia, ex hoc quod consideratur quomodo intellectus se | |
| 1837 habeat ad ens universale. Invenitur enim aliquis intellectus qui ad | |
| 1838 ens universale se habet sicut actus totius entis, et talis est | |
| 1839 intellectus divinus, qui est Dei essentia, in qua originaliter et | |
| 1840 virtualiter totum ens praeexistit sicut in prima causa. Et ideo | |
| 1841 intellectus divinus non est in potentia, sed est actus purus. | |
| 1842 Nullus autem intellectus creatus potest se habere ut actus respectu | |
| 1843 totius entis universalis, quia sic oporteret quod esset ens | |
| 1844 infinitum. Unde omnis intellectus creatus, per hoc ipsum quod est, | |
| 1845 non est actus omnium intelligibilium, sed comparatur ad ipsa | |
| 1846 intelligibilia sicut potentia ad actum. Potentia autem dupliciter | |
| 1847 se habet ad actum. Est enim quaedam potentia quae semper est | |
| 1848 perfecta per actum; sicut diximus de materia corporum caelestium. | |
| 1849 Quaedam autem potentia est, quae non semper est in actu, sed de | |
| 1850 potentia procedit in actum; sicut invenitur in generabilibus et | |
| 1851 corruptibilibus. Intellectus igitur angelicus semper est in actu | |
| 1852 suorum intelligibilium, propter propinquitatem ad primum | |
| 1853 intellectum, qui est actus purus, ut supra dictum est. Intellectus | |
| 1854 autem humanus, qui est infimus in ordine intellectuum, et maxime | |
| 1855 remotus a perfectione divini intellectus, est in potentia respectu | |
| 1856 intelligibilium, et in principio est sicut tabula rasa in qua nihil | |
| 1857 est scriptum, ut philosophus dicit in III de anima. Quod manifeste | |
| 1858 apparet ex hoc, quod in principio sumus intelligentes solum in | |
| 1859 potentia, postmodum autem efficimur intelligentes in actu. Sic | |
| 1860 igitur patet quod intelligere nostrum est quoddam pati, secundum | |
| 1861 tertium modum passionis. Et per consequens intellectus est potentia | |
| 1862 passiva.</p> | |
| 1863 <p title="I q. 79 a. 2 ad 1"><a name="31731"><span class= | |
| 1864 "ref">[31731] Iª q. 79 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum ergo | |
| 1865 dicendum quod obiectio illa procedit de primo et secundo modo | |
| 1866 passionis, qui sunt proprii materiae primae. Tertius autem modus | |
| 1867 passionis est cuiuscumque in potentia existentis quod in actum | |
| 1868 reducitur.</p> | |
| 1869 <p title="I q. 79 a. 2 ad 2"><a name="31732"><span class= | |
| 1870 "ref">[31732] Iª q. 79 a. 2 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 1871 dicendum quod intellectus passivus secundum quosdam dicitur | |
| 1872 appetitus sensitivus, in quo sunt animae passiones; qui etiam in I | |
| 1873 Ethic. dicitur rationalis per participationem, quia obedit rationi. | |
| 1874 Secundum alios autem intellectus passivus dicitur virtus | |
| 1875 cogitativa, quae nominatur ratio particularis. Et utroque modo | |
| 1876 passivum accipi potest secundum primos duos modos passionis, | |
| 1877 inquantum talis intellectus sic dictus, est actus alicuius organi | |
| 1878 corporalis. Sed intellectus qui est in potentia ad intelligibilia, | |
| 1879 quem Aristoteles ob hoc nominat intellectum possibilem, non est | |
| 1880 passivus nisi tertio modo, quia non est actus organi corporalis. Et | |
| 1881 ideo est incorruptibilis.</p> | |
| 1882 <p title="I q. 79 a. 2 ad 3"><a name="31733"><span class= | |
| 1883 "ref">[31733] Iª q. 79 a. 2 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 1884 dicendum quod agens est nobilius patiente, si ad idem actio et | |
| 1885 passio referantur, non autem semper, si ad diversa. Intellectus | |
| 1886 autem est vis passiva respectu totius entis universalis. | |
| 1887 Vegetativum autem est activum respectu cuiusdam entis particularis, | |
| 1888 scilicet corporis coniuncti. Unde nihil prohibet huiusmodi passivum | |
| 1889 esse nobilius tali activo.</p> | |
| 1890 <br /> | |
| 1891 <div class="E">Articulus 3</div> | |
| 1892 <p title="I q. 79 a. 3 arg. 1"><a name="31734"><span class= | |
| 1893 "ref">[31734] Iª q. 79 a. 3 arg. 1</span></a> Ad tertium sic | |
| 1894 proceditur. Videtur quod non sit ponere intellectum agentem. Sicut | |
| 1895 enim se habet sensus ad sensibilia, ita se habet intellectus noster | |
| 1896 ad intelligibilia. Sed quia sensus est in potentia ad sensibilia | |
| 1897 non ponitur sensus agens, sed sensus patiens tantum. Ergo, cum | |
| 1898 intellectus noster sit in potentia ad intelligibilia, videtur quod | |
| 1899 non debeat poni intellectus agens, sed possibilis tantum.</p> | |
| 1900 <p title="I q. 79 a. 3 arg. 2"><a name="31735"><span class= | |
| 1901 "ref">[31735] Iª q. 79 a. 3 arg. 2</span></a> Praeterea, si | |
| 1902 dicatur quod in sensu etiam est aliquod agens, sicut lumen, contra, | |
| 1903 lumen requiritur ad visum inquantum facit medium lucidum in actu, | |
| 1904 nam color ipse secundum se est motivus lucidi. Sed in operatione | |
| 1905 intellectus non ponitur aliquod medium quod necesse sit fieri in | |
| 1906 actu. Ergo non est necessarium ponere intellectum agentem.</p> | |
| 1907 <p title="I q. 79 a. 3 arg. 3"><a name="31736"><span class= | |
| 1908 "ref">[31736] Iª q. 79 a. 3 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 1909 similitudo agentis recipitur in patiente secundum modum patientis. | |
| 1910 Sed intellectus possibilis est virtus immaterialis. Ergo | |
| 1911 immaterialitas eius sufficit ad hoc quod recipiantur in eo formae | |
| 1912 immaterialiter. Sed ex hoc ipso aliqua forma est intelligibilis in | |
| 1913 actu, quod est immaterialis. Ergo nulla necessitas est ponere | |
| 1914 intellectum agentem, ad hoc quod faciat species intelligibiles in | |
| 1915 actu.</p> | |
| 1916 <p title="I q. 79 a. 3 s. c."><a name="31737"><span class= | |
| 1917 "ref">[31737] Iª q. 79 a. 3 s. c.</span></a> Sed contra est | |
| 1918 quod philosophus dicit, in III de anima, quod <i>sicut in omni | |
| 1919 natura ita et in anima est aliquid quo est omnia fieri, et aliquid | |
| 1920 quo est omnia facere</i>. Est ergo ponere intellectum agentem.</p> | |
| 1921 <p title="I q. 79 a. 3 co."><a name="31738"><span class= | |
| 1922 "ref">[31738] Iª q. 79 a. 3 co.</span></a> Respondeo dicendum | |
| 1923 quod, secundum opinionem Platonis, nulla necessitas erat ponere | |
| 1924 intellectum agentem ad faciendum intelligibilia in actu; sed forte | |
| 1925 ad praebendum lumen intelligibile intelligenti, ut infra dicetur. | |
| 1926 Posuit enim Plato formas rerum naturalium sine materia subsistere, | |
| 1927 et per consequens eas intelligibiles esse, quia ex hoc est aliquid | |
| 1928 intelligibile actu, quod est immateriale. Et huiusmodi vocabat | |
| 1929 species, sive ideas, ex quarum participatione dicebat etiam | |
| 1930 materiam corporalem formari, ad hoc quod individua naturaliter | |
| 1931 constituerentur in propriis generibus et speciebus; et intellectus | |
| 1932 nostros, ad hoc quod de generibus et speciebus rerum scientiam | |
| 1933 haberent. Sed quia Aristoteles non posuit formas rerum naturalium | |
| 1934 subsistere sine materia; formae autem in materia existentes non | |
| 1935 sunt intelligibiles actu, sequebatur quod naturae seu formae rerum | |
| 1936 sensibilium, quas intelligimus, non essent intelligibiles actu. | |
| 1937 Nihil autem reducitur de potentia in actum, nisi per aliquod ens | |
| 1938 actu, sicut sensus fit in actu per sensibile in actu. Oportebat | |
| 1939 igitur ponere aliquam virtutem ex parte intellectus, quae faceret | |
| 1940 intelligibilia in actu, per abstractionem specierum a conditionibus | |
| 1941 materialibus. Et haec est necessitas ponendi intellectum | |
| 1942 agentem.</p> | |
| 1943 <p title="I q. 79 a. 3 ad 1"><a name="31739"><span class= | |
| 1944 "ref">[31739] Iª q. 79 a. 3 ad 1</span></a> Ad primum ergo | |
| 1945 dicendum quod sensibilia inveniuntur actu extra animam, et ideo non | |
| 1946 oportuit ponere sensum agentem. Et sic patet quod in parte | |
| 1947 nutritiva omnes potentiae sunt activae; in parte autem sensitiva, | |
| 1948 omnes passivae; in parte vero intellectiva est aliquid activum, et | |
| 1949 aliquid passivum.</p> | |
| 1950 <p title="I q. 79 a. 3 ad 2"><a name="31740"><span class= | |
| 1951 "ref">[31740] Iª q. 79 a. 3 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 1952 dicendum quod circa effectum luminis est duplex opinio. Quidam enim | |
| 1953 dicunt quod lumen requiritur ad visum, ut faciat colores actu | |
| 1954 visibiles. Et secundum hoc, similiter requiritur, et propter idem, | |
| 1955 intellectus agens ad intelligendum, propter quod lumen ad videndum. | |
| 1956 Secundum alios vero, lumen requiritur ad videndum, non propter | |
| 1957 colores, ut fiant actu visibiles; sed ut medium fiat actu lucidum, | |
| 1958 ut Commentator dicit in II de anima. Et secundum hoc, similitudo | |
| 1959 qua Aristoteles assimilat intellectum agentem lumini, attenditur | |
| 1960 quantum ad hoc, quod sicut hoc est necessarium ad videndum, ita | |
| 1961 illud ad intelligendum; sed non propter idem.</p> | |
| 1962 <p title="I q. 79 a. 3 ad 3"><a name="31741"><span class= | |
| 1963 "ref">[31741] Iª q. 79 a. 3 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 1964 dicendum quod, supposito agente, bene contingit diversimode recipi | |
| 1965 eius similitudinem in diversis propter eorum dispositionem | |
| 1966 diversam. Sed si agens non praeexistit, nihil ad hoc faciet | |
| 1967 dispositio recipientis. Intelligibile autem in actu non est aliquid | |
| 1968 existens in rerum natura, quantum ad naturam rerum sensibilium, | |
| 1969 quae non subsistunt praeter materiam. Et ideo ad intelligendum non | |
| 1970 sufficeret immaterialitas intellectus possibilis, nisi adesset | |
| 1971 intellectus agens, qui faceret intelligibilia in actu per modum | |
| 1972 abstractionis.</p> | |
| 1973 <br /> | |
| 1974 <div class="E">Articulus 4</div> | |
| 1975 <p title="I q. 79 a. 4 arg. 1"><a name="31742"><span class= | |
| 1976 "ref">[31742] Iª q. 79 a. 4 arg. 1</span></a> Ad quartum sic | |
| 1977 proceditur. Videtur quod intellectus agens non sit aliquid animae | |
| 1978 nostrae. Intellectus enim agentis effectus est illuminare ad | |
| 1979 intelligendum. Sed hoc fit per aliquid quod est altius anima; | |
| 1980 secundum illud Ioan. I, <i>erat lux vera, quae illuminat omnem | |
| 1981 hominem venientem in hunc mundum</i>. Ergo videtur quod intellectus | |
| 1982 agens non sit aliquid animae.</p> | |
| 1983 <p title="I q. 79 a. 4 arg. 2"><a name="31743"><span class= | |
| 1984 "ref">[31743] Iª q. 79 a. 4 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 1985 philosophus, in III de anima, attribuit intellectui agenti quod non | |
| 1986 aliquando intelligit et aliquando non intelligit. Sed anima nostra | |
| 1987 non semper intelligit; sed aliquando intelligit et aliquando non | |
| 1988 intelligit. Ergo intellectus agens non est aliquid animae | |
| 1989 nostrae.</p> | |
| 1990 <p title="I q. 79 a. 4 arg. 3"><a name="31744"><span class= | |
| 1991 "ref">[31744] Iª q. 79 a. 4 arg. 3</span></a> Praeterea, agens | |
| 1992 et patiens sufficiunt ad agendum. Si igitur intellectus possibilis | |
| 1993 est aliquid animae nostrae, qui est virtus passiva, et similiter | |
| 1994 intellectus agens, qui est virtus activa; sequitur quod homo semper | |
| 1995 poterit intelligere cum voluerit, quod patet esse falsum. Non est | |
| 1996 ergo intellectus agens aliquid animae nostrae.</p> | |
| 1997 <p title="I q. 79 a. 4 arg. 4"><a name="31745"><span class= | |
| 1998 "ref">[31745] Iª q. 79 a. 4 arg. 4</span></a> Praeterea, | |
| 1999 philosophus dicit, in III de anima, quod intellectus agens est | |
| 2000 substantia actu ens. Nihil autem est respectu eiusdem in actu et in | |
| 2001 potentia. Si ergo intellectus possibilis, qui est in potentia ad | |
| 2002 omnia intelligibilia, est aliquid animae nostrae; videtur | |
| 2003 impossibile quod intellectus agens sit aliquid animae nostrae.</p> | |
| 2004 <p title="I q. 79 a. 4 arg. 5"><a name="31746"><span class= | |
| 2005 "ref">[31746] Iª q. 79 a. 4 arg. 5</span></a> Praeterea, si | |
| 2006 intellectus agens est aliquid animae nostrae, oportet quod sit | |
| 2007 aliqua potentia. Non est enim nec passio nec habitus, nam habitus | |
| 2008 et passiones non habent rationem agentis respectu passionum animae; | |
| 2009 sed magis passio est ipsa actio potentiae passivae, habitus autem | |
| 2010 est aliquid quod ex actibus consequitur. Omnis autem potentia fluit | |
| 2011 ab essentia animae. Sequeretur ergo quod intellectus agens ab | |
| 2012 essentia animae procederet. Et sic non inesset animae per | |
| 2013 participationem ab aliquo superiori intellectu, quod est | |
| 2014 inconveniens. Non ergo intellectus agens est aliquid animae | |
| 2015 nostrae.</p> | |
| 2016 <p title="I q. 79 a. 4 s. c."><a name="31747"><span class= | |
| 2017 "ref">[31747] Iª q. 79 a. 4 s. c.</span></a> Sed contra est | |
| 2018 quod philosophus dicit, III de anima quod <i>necesse est in anima | |
| 2019 has esse differentias</i>, scilicet intellectum possibilem, et | |
| 2020 agentem.</p> | |
| 2021 <p title="I q. 79 a. 4 co."><a name="31748"><span class= | |
| 2022 "ref">[31748] Iª q. 79 a. 4 co.</span></a> Respondeo dicendum | |
| 2023 quod intellectus agens de quo philosophus loquitur, est aliquid | |
| 2024 animae. Ad cuius evidentiam, considerandum est quod supra animam | |
| 2025 intellectivam humanam necesse est ponere aliquem superiorem | |
| 2026 intellectum, a quo anima virtutem intelligendi obtineat. Semper | |
| 2027 enim quod participat aliquid, et quod est mobile, et quod est | |
| 2028 imperfectum, praeexigit ante se aliquid quod est per essentiam suam | |
| 2029 tale, et quod est immobile et perfectum. Anima autem humana | |
| 2030 intellectiva dicitur per participationem intellectualis virtutis, | |
| 2031 cuius signum est, quod non tota est intellectiva, sed secundum | |
| 2032 aliquam sui partem. Pertingit etiam ad intelligentiam veritatis cum | |
| 2033 quodam discursu et motu, arguendo. Habet etiam imperfectam | |
| 2034 intelligentiam, tum quia non omnia intelligit; tum quia in his quae | |
| 2035 intelligit, de potentia procedit ad actum. Oportet ergo esse | |
| 2036 aliquem altiorem intellectum, quo anima iuvetur ad intelligendum. | |
| 2037 Posuerunt ergo quidam hunc intellectum secundum substantiam | |
| 2038 separatum, esse intellectum agentem, qui quasi illustrando | |
| 2039 phantasmata, facit ea intelligibilia actu. Sed, dato quod sit | |
| 2040 aliquis talis intellectus agens separatus, nihilominus tamen | |
| 2041 oportet ponere in ipsa anima humana aliquam virtutem ab illo | |
| 2042 intellectu superiori participatam, per quam anima humana facit | |
| 2043 intelligibilia in actu. Sicut et in aliis rebus naturalibus | |
| 2044 perfectis, praeter universales causas agentes, sunt propriae | |
| 2045 virtutes inditae singulis rebus perfectis, ab universalibus | |
| 2046 agentibus derivatae, non enim solus sol generat hominem, sed est in | |
| 2047 homine virtus generativa hominis; et similiter in aliis animalibus | |
| 2048 perfectis. Nihil autem est perfectius in inferioribus rebus anima | |
| 2049 humana. Unde oportet dicere quod in ipsa sit aliqua virtus derivata | |
| 2050 a superiori intellectu, per quam possit phantasmata illustrare. Et | |
| 2051 hoc experimento cognoscimus, dum percipimus nos abstrahere formas | |
| 2052 universales a conditionibus particularibus, quod est facere actu | |
| 2053 intelligibilia. Nulla autem actio convenit alicui rei, nisi per | |
| 2054 aliquod principium formaliter ei inhaerens; ut supra dictum est, | |
| 2055 cum de intellectu possibili ageretur. Ergo oportet virtutem quae | |
| 2056 est principium huius actionis, esse aliquid in anima. Et ideo | |
| 2057 Aristoteles comparavit intellectum agentem lumini, quod est aliquid | |
| 2058 receptum in aere. Plato autem intellectum separatum imprimentem in | |
| 2059 animas nostras, comparavit soli; ut Themistius dicit in commentario | |
| 2060 tertii de anima. Sed intellectus separatus, secundum nostrae fidei | |
| 2061 documenta, est ipse Deus, qui est creator animae, et in quo solo | |
| 2062 beatificatur, ut infra patebit. Unde ab ipso anima humana lumen | |
| 2063 intellectuale participat, secundum illud Psalmi IV, <i>signatum est | |
| 2064 super nos lumen vultus tui, domine</i>.</p> | |
| 2065 <p title="I q. 79 a. 4 ad 1"><a name="31749"><span class= | |
| 2066 "ref">[31749] Iª q. 79 a. 4 ad 1</span></a> Ad primum ergo | |
| 2067 dicendum quod illa lux vera illuminat sicut causa universalis, a | |
| 2068 qua anima humana participat quandam particularem virtutem, ut | |
| 2069 dictum est.</p> | |
| 2070 <p title="I q. 79 a. 4 ad 2"><a name="31750"><span class= | |
| 2071 "ref">[31750] Iª q. 79 a. 4 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 2072 dicendum quod philosophus illa verba non dicit de intellectu | |
| 2073 agente, sed de intellectu in actu. Unde supra de ipso praemiserat, | |
| 2074 idem autem est secundum actum scientia rei. Vel, si intelligatur de | |
| 2075 intellectu agente, hoc dicitur quia non est ex parte intellectus | |
| 2076 agentis hoc quod quandoque intelligimus et quandoque non | |
| 2077 intelligimus; sed ex parte intellectus qui est in potentia.</p> | |
| 2078 <p title="I q. 79 a. 4 ad 3"><a name="31751"><span class= | |
| 2079 "ref">[31751] Iª q. 79 a. 4 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 2080 dicendum quod, si intellectus agens compararetur ad intellectum | |
| 2081 possibilem ut obiectum agens ad potentiam, sicut visibile in actu | |
| 2082 ad visum; sequeretur quod statim omnia intelligeremus, cum | |
| 2083 intellectus agens sit quo est omnia facere. Nunc autem non se habet | |
| 2084 ut obiectum, sed ut faciens obiecta in actu, ad quod requiritur, | |
| 2085 praeter praesentiam intellectus agentis, praesentia phantasmatum, | |
| 2086 et bona dispositio virium sensitivarum, et exercitium in huiusmodi | |
| 2087 opere; quia per unum intellectum fiunt etiam alia intellecta, sicut | |
| 2088 per terminos propositiones, et per prima principia conclusiones. Et | |
| 2089 quantum ad hoc, non differt utrum intellectus agens sit aliquid | |
| 2090 animae, vel aliquid separatum.</p> | |
| 2091 <p title="I q. 79 a. 4 ad 4"><a name="31752"><span class= | |
| 2092 "ref">[31752] Iª q. 79 a. 4 ad 4</span></a> Ad quartum | |
| 2093 dicendum quod anima intellectiva est quidem actu immaterialis, sed | |
| 2094 est in potentia ad determinatas species rerum. Phantasmata autem, e | |
| 2095 converso, sunt quidem actu similitudines specierum quarundam, sed | |
| 2096 sunt potentia immaterialia. Unde nihil prohibet unam et eandem | |
| 2097 animam, inquantum est immaterialis in actu, habere aliquam virtutem | |
| 2098 per quam faciat immaterialia in actu abstrahendo a conditionibus | |
| 2099 individualis materiae, quae quidem virtus dicitur intellectus | |
| 2100 agens; et aliam virtutem receptivam huiusmodi specierum, quae | |
| 2101 dicitur intellectus possibilis, inquantum est in potentia ad | |
| 2102 huiusmodi species.</p> | |
| 2103 <p title="I q. 79 a. 4 ad 5"><a name="31753"><span class= | |
| 2104 "ref">[31753] Iª q. 79 a. 4 ad 5</span></a> Ad quintum | |
| 2105 dicendum quod, cum essentia animae sit immaterialis, a supremo | |
| 2106 intellectu creata, nihil prohibet virtutem quae a supremo | |
| 2107 intellectu participatur, per quam abstrahit a materia, ab essentia | |
| 2108 ipsius procedere, sicut et alias eius potentias.</p> | |
| 2109 <br /> | |
| 2110 <div class="E">Articulus 5</div> | |
| 2111 <p title="I q. 79 a. 5 arg. 1"><a name="31754"><span class= | |
| 2112 "ref">[31754] Iª q. 79 a. 5 arg. 1</span></a> Ad quintum sic | |
| 2113 proceditur. Videtur quod intellectus agens sit unus in omnibus. | |
| 2114 Nihil enim quod est separatum a corpore, multiplicatur secundum | |
| 2115 multiplicationem corporum. Sed intellectus agens est separatus, ut | |
| 2116 dicitur in III de anima. Ergo non multiplicatur in multis | |
| 2117 corporibus hominum, sed est unus in omnibus.</p> | |
| 2118 <p title="I q. 79 a. 5 arg. 2"><a name="31755"><span class= | |
| 2119 "ref">[31755] Iª q. 79 a. 5 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 2120 intellectus agens facit universale, quod est unum in multis. Sed | |
| 2121 illud quod est causa unitatis, magis est unum. Ergo intellectus | |
| 2122 agens est unus in omnibus.</p> | |
| 2123 <p title="I q. 79 a. 5 arg. 3"><a name="31756"><span class= | |
| 2124 "ref">[31756] Iª q. 79 a. 5 arg. 3</span></a> Praeterea, omnes | |
| 2125 homines conveniunt in primis conceptionibus intellectus. His autem | |
| 2126 assentiunt per intellectum agentem. Ergo conveniunt omnes in uno | |
| 2127 intellectu agente.</p> | |
| 2128 <p title="I q. 79 a. 5 s. c."><a name="31757"><span class= | |
| 2129 "ref">[31757] Iª q. 79 a. 5 s. c.</span></a> Sed contra est | |
| 2130 quod philosophus dicit, in III de anima, quod intellectus agens est | |
| 2131 sicut lumen. Non autem est idem lumen in diversis illuminatis. Ergo | |
| 2132 non est idem intellectus agens in diversis hominibus.</p> | |
| 2133 <p title="I q. 79 a. 5 co."><a name="31758"><span class= | |
| 2134 "ref">[31758] Iª q. 79 a. 5 co.</span></a> Respondeo dicendum | |
| 2135 quod veritas huius quaestionis dependet ex praemissis. Si enim | |
| 2136 intellectus agens non esset aliquid animae, sed esset quaedam | |
| 2137 substantia separata, unus esset intellectus agens omnium hominum. | |
| 2138 Et hoc intelligunt qui ponunt unitatem intellectus agentis. Si | |
| 2139 autem intellectus agens sit aliquid animae, ut quaedam virtus | |
| 2140 ipsius, necesse est dicere quod sint plures intellectus agentes, | |
| 2141 secundum pluralitatem animarum, quae multiplicantur secundum | |
| 2142 multiplicationem hominum, ut supra dictum est. Non enim potest esse | |
| 2143 quod una et eadem virtus numero sit diversarum substantiarum.</p> | |
| 2144 <p title="I q. 79 a. 5 ad 1"><a name="31759"><span class= | |
| 2145 "ref">[31759] Iª q. 79 a. 5 ad 1</span></a> Ad primum ergo | |
| 2146 dicendum quod philosophus probat intellectum agentem esse | |
| 2147 separatum, per hoc quod possibilis est separatus; quia, ut ipse | |
| 2148 dicit, agens est honorabilius patiente. Intellectus autem | |
| 2149 possibilis dicitur separatus, quia non est actus alicuius organi | |
| 2150 corporalis. Et secundum hunc modum etiam intellectus agens dicitur | |
| 2151 separatus, non quasi sit aliqua substantia separata.</p> | |
| 2152 <p title="I q. 79 a. 5 ad 2"><a name="31760"><span class= | |
| 2153 "ref">[31760] Iª q. 79 a. 5 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 2154 dicendum quod intellectus agens causat universale abstrahendo a | |
| 2155 materia. Ad hoc autem non requiritur quod sit unus in omnibus | |
| 2156 habentibus intellectum, sed quod sit unus in omnibus secundum | |
| 2157 habitudinem ad omnia a quibus abstrahit universale, respectu quorum | |
| 2158 universale est unum. Et hoc competit intellectui agenti inquantum | |
| 2159 est immaterialis.</p> | |
| 2160 <p title="I q. 79 a. 5 ad 3"><a name="31761"><span class= | |
| 2161 "ref">[31761] Iª q. 79 a. 5 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 2162 dicendum quod omnia quae sunt unius speciei, communicant in actione | |
| 2163 consequente naturam speciei, et per consequens in virtute, quae est | |
| 2164 actionis principium, non quod sit eadem numero in omnibus. | |
| 2165 Cognoscere autem prima intelligibilia est actio consequens speciem | |
| 2166 humanam. Unde oportet quod omnes homines communicent in virtute | |
| 2167 quae est principium huius actionis, et haec est virtus intellectus | |
| 2168 agentis. Non tamen oportet quod sit eadem numero in omnibus. | |
| 2169 Oportet tamen quod ab uno principio in omnibus derivetur. Et sic | |
| 2170 illa communicatio hominum in primis intelligibilibus, demonstrat | |
| 2171 unitatem intellectus separati, quem Plato comparat soli; non autem | |
| 2172 unitatem intellectus agentis, quem Aristoteles comparat lumini.</p> | |
| 2173 <br /> | |
| 2174 <div class="E">Articulus 6</div> | |
| 2175 <p title="I q. 79 a. 6 arg. 1"><a name="31762"><span class= | |
| 2176 "ref">[31762] Iª q. 79 a. 6 arg. 1</span></a> Ad sextum sic | |
| 2177 proceditur. Videtur quod memoria non sit in parte intellectiva | |
| 2178 animae. Dicit enim Augustinus, XII de Trin., quod ad partem | |
| 2179 superiorem animae pertinent quae non sunt hominibus pecoribusque | |
| 2180 communia. Sed memoria est hominibus pecoribusque communis, dicit | |
| 2181 enim ibidem quod <i>possunt pecora sentire per corporis sensus | |
| 2182 corporalia, et ea mandare memoriae</i>. Ergo memoria non pertinet | |
| 2183 ad partem animae intellectivam.</p> | |
| 2184 <p title="I q. 79 a. 6 arg. 2"><a name="31763"><span class= | |
| 2185 "ref">[31763] Iª q. 79 a. 6 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 2186 memoria praeteritorum est. Sed praeteritum dicitur secundum aliquod | |
| 2187 determinatum tempus. Memoria igitur est cognoscitiva alicuius sub | |
| 2188 determinato tempore; quod est cognoscere aliquid sub hic et nunc. | |
| 2189 Hoc autem non est intellectus, sed sensus. Memoria igitur non est | |
| 2190 in parte intellectiva, sed solum in parte sensitiva.</p> | |
| 2191 <p title="I q. 79 a. 6 arg. 3"><a name="31764"><span class= | |
| 2192 "ref">[31764] Iª q. 79 a. 6 arg. 3</span></a> Praeterea, in | |
| 2193 memoria conservantur species rerum quae actu non cogitantur. Sed | |
| 2194 hoc non est possibile accidere in intellectu, quia intellectus fit | |
| 2195 in actu per hoc quod informatur specie intelligibili; intellectum | |
| 2196 autem esse in actu, est ipsum intelligere in actu; et sic | |
| 2197 intellectus omnia intelligit in actu, quorum species apud se habet. | |
| 2198 Non ergo memoria est in parte intellectiva.</p> | |
| 2199 <p title="I q. 79 a. 6 s. c."><a name="31765"><span class= | |
| 2200 "ref">[31765] Iª q. 79 a. 6 s. c.</span></a> Sed contra est | |
| 2201 quod Augustinus dicit, X de Trin., quod <i>memoria, intelligentia | |
| 2202 et voluntas sunt una mens</i>.</p> | |
| 2203 <p title="I q. 79 a. 6 co."><a name="31766"><span class= | |
| 2204 "ref">[31766] Iª q. 79 a. 6 co.</span></a> Respondeo dicendum | |
| 2205 quod, cum de ratione memoriae sit conservare species rerum quae | |
| 2206 actu non apprehenduntur, hoc primum considerari oportet, utrum | |
| 2207 species intelligibiles sic in intellectu conservari possint. Posuit | |
| 2208 enim Avicenna hoc esse impossibile. In parte enim sensitiva dicebat | |
| 2209 hoc accidere, quantum ad aliquas potentias, inquantum sunt actus | |
| 2210 organorum corporalium, in quibus conservari possunt aliquae species | |
| 2211 absque actuali apprehensione. In intellectu autem, qui caret organo | |
| 2212 corporali, nihil existit nisi intelligibiliter. Unde oportet | |
| 2213 intelligi in actu illud cuius similitudo in intellectu existit. Sic | |
| 2214 ergo, secundum ipsum, quam cito aliquis actu desinit intelligere | |
| 2215 aliquam rem, desinit esse illius rei species in intellectu, sed | |
| 2216 oportet, si denuo vult illam rem intelligere, quod convertat se ad | |
| 2217 intellectum agentem, quem ponit substantiam separatam, ut ab illo | |
| 2218 effluant species intelligibiles in intellectum possibilem. Et ex | |
| 2219 exercitio et usu convertendi se ad intellectum agentem, | |
| 2220 relinquitur, secundum ipsum, quaedam habilitas in intellectu | |
| 2221 possibili convertendi se ad intellectum agentem, quam dicebat esse | |
| 2222 habitum scientiae. Secundum igitur hanc positionem, nihil | |
| 2223 conservatur in parte intellectiva, quod non actu intelligatur. Unde | |
| 2224 non poterit poni memoria in parte intellectiva, secundum hunc | |
| 2225 modum. Sed haec opinio manifeste repugnat dictis Aristotelis. Dicit | |
| 2226 enim, in III de anima, quod, cum intellectus possibilis <i>sic fiat | |
| 2227 singula ut sciens, dicitur qui secundum actum; et quod hoc accidit | |
| 2228 cum possit operari per seipsum. Est quidem igitur et tunc potentia | |
| 2229 quodammodo; non tamen similiter ut ante addiscere aut invenire</i>. | |
| 2230 Dicitur autem intellectus possibilis fieri singula, secundum quod | |
| 2231 recipit species singulorum. Ex hoc ergo quod recipit species | |
| 2232 intelligibilium, habet quod possit operari cum voluerit, non autem | |
| 2233 quod semper operetur, quia et tunc est quodammodo in potentia, | |
| 2234 licet aliter quam ante intelligere; eo scilicet modo quo sciens in | |
| 2235 habitu est in potentia ad considerandum in actu. Repugnat etiam | |
| 2236 praedicta positio rationi. Quod enim recipitur in aliquo, recipitur | |
| 2237 in eo secundum modum recipientis. Intellectus autem est magis | |
| 2238 stabilis naturae et immobilis, quam materia corporalis. Si ergo | |
| 2239 materia corporalis formas quas recipit, non solum tenet dum per eas | |
| 2240 agit in actu, sed etiam postquam agere per eas cessaverit; multo | |
| 2241 fortius intellectus immobiliter et inamissibiliter recipit species | |
| 2242 intelligibiles, sive a sensibilibus acceptas, sive etiam ab aliquo | |
| 2243 superiori intellectu effluxas. Sic igitur, si memoria accipiatur | |
| 2244 solum pro vi conservativa specierum, oportet dicere memoriam esse | |
| 2245 in intellectiva parte. Si vero de ratione memoriae sit quod eius | |
| 2246 obiectum sit praeteritum, ut praeteritum; memoria in parte | |
| 2247 intellectiva non erit, sed sensitiva tantum, quae est apprehensiva | |
| 2248 particularium. Praeteritum enim, ut praeteritum, cum significet | |
| 2249 esse sub determinato tempore, ad conditionem particularis | |
| 2250 pertinet.</p> | |
| 2251 <p title="I q. 79 a. 6 ad 1"><a name="31767"><span class= | |
| 2252 "ref">[31767] Iª q. 79 a. 6 ad 1</span></a> Ad primum ergo | |
| 2253 dicendum quod memoria, secundum quod est conservativa specierum, | |
| 2254 non est nobis pecoribusque communis. Species enim conservantur non | |
| 2255 in parte animae sensitiva tantum, sed magis in coniuncto; cum vis | |
| 2256 memorativa sit actus organi cuiusdam. Sed intellectus secundum | |
| 2257 seipsum est conservativus specierum, praeter concomitantiam organi | |
| 2258 corporalis. Unde philosophus dicit, in III de anima, quod <i>anima | |
| 2259 est locus specierum, non tota, sed intellectus</i>.</p> | |
| 2260 <p title="I q. 79 a. 6 ad 2"><a name="31768"><span class= | |
| 2261 "ref">[31768] Iª q. 79 a. 6 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 2262 dicendum quod praeteritio potest ad duo referri, scilicet ad | |
| 2263 obiectum quod cognoscitur; et ad cognitionis actum. Quae quidem duo | |
| 2264 simul coniunguntur in parte sensitiva, quae est apprehensiva | |
| 2265 alicuius per hoc quod immutatur a praesenti sensibili, unde simul | |
| 2266 animal memoratur se prius sensisse in praeterito, et se sensisse | |
| 2267 quoddam praeteritum sensibile. Sed quantum ad partem intellectivam | |
| 2268 pertinet, praeteritio accidit, et non per se convenit, ex parte | |
| 2269 obiecti intellectus. Intelligit enim intellectus hominem, inquantum | |
| 2270 est homo, homini autem, inquantum est homo, accidit vel in | |
| 2271 praesenti vel in praeterito vel in futuro esse. Ex parte vero | |
| 2272 actus, praeteritio per se accipi potest etiam in intellectu, sicut | |
| 2273 in sensu. Quia intelligere animae nostrae est quidam particularis | |
| 2274 actus, in hoc vel in illo tempore existens, secundum quod dicitur | |
| 2275 homo intelligere nunc vel heri vel cras. Et hoc non repugnat | |
| 2276 intellectualitati, quia huiusmodi intelligere, quamvis sit quoddam | |
| 2277 particulare, tamen est immaterialis actus, ut supra de intellectu | |
| 2278 dictum est; et ideo sicut intelligit seipsum intellectus, quamvis | |
| 2279 ipse sit quidam singularis intellectus, ita intelligit suum | |
| 2280 intelligere, quod est singularis actus vel in praeterito vel in | |
| 2281 praesenti vel in futuro existens. Sic igitur salvatur ratio | |
| 2282 memoriae, quantum ad hoc quod est praeteritorum, in intellectu, | |
| 2283 secundum quod intelligit se prius intellexisse, non autem secundum | |
| 2284 quod intelligit praeteritum, prout est hic et nunc.</p> | |
| 2285 <p title="I q. 79 a. 6 ad 3"><a name="31769"><span class= | |
| 2286 "ref">[31769] Iª q. 79 a. 6 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 2287 dicendum quod species intelligibilis aliquando est in intellectu in | |
| 2288 potentia tantum, et tunc dicitur intellectus esse in potentia. | |
| 2289 Aliquando autem secundum ultimam completionem actus, et tunc | |
| 2290 intelligit actu. Aliquando medio modo se habet inter potentiam et | |
| 2291 actum, et tunc dicitur esse intellectus in habitu. Et secundum hunc | |
| 2292 modum intellectus conservat species, etiam quando actu non | |
| 2293 intelligit.</p> | |
| 2294 <br /> | |
| 2295 <div class="E">Articulus 7</div> | |
| 2296 <p title="I q. 79 a. 7 arg. 1"><a name="31770"><span class= | |
| 2297 "ref">[31770] Iª q. 79 a. 7 arg. 1</span></a> Ad septimum sic | |
| 2298 proceditur. Videtur quod alia potentia sit memoria intellectiva, et | |
| 2299 alia intellectus. Augustinus enim, in X de Trin., ponit in mente | |
| 2300 memoriam, intelligentiam et voluntatem. Manifestum est autem quod | |
| 2301 memoria est alia potentia a voluntate. Ergo similiter est alia ab | |
| 2302 intellectu.</p> | |
| 2303 <p title="I q. 79 a. 7 arg. 2"><a name="31771"><span class= | |
| 2304 "ref">[31771] Iª q. 79 a. 7 arg. 2</span></a> Praeterea, eadem | |
| 2305 ratio distinctionis est potentiarum sensitivae partis et | |
| 2306 intellectivae. Sed memoria in parte sensitiva est alia potentia a | |
| 2307 sensu, ut supra dictum est. Ergo memoria partis intellectivae est | |
| 2308 alia potentia ab intellectu.</p> | |
| 2309 <p title="I q. 79 a. 7 arg. 3"><a name="31772"><span class= | |
| 2310 "ref">[31772] Iª q. 79 a. 7 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 2311 secundum Augustinum, memoria, intelligentia et voluntas sunt sibi | |
| 2312 invicem aequalia, et unum eorum ab alio oritur. Hoc autem esse non | |
| 2313 posset, si memoria esset eadem potentia cum intellectu. Non est | |
| 2314 ergo eadem potentia.</p> | |
| 2315 <p title="I q. 79 a. 7 s. c."><a name="31773"><span class= | |
| 2316 "ref">[31773] Iª q. 79 a. 7 s. c.</span></a> Sed contra, de | |
| 2317 ratione memoriae est, quod sit thesaurus vel locus conservativus | |
| 2318 specierum. Hoc autem philosophus, in III de anima, attribuit | |
| 2319 intellectui, ut dictum est. Non ergo in parte intellectiva est alia | |
| 2320 potentia memoria ab intellectu.</p> | |
| 2321 <p title="I q. 79 a. 7 co."><a name="31774"><span class= | |
| 2322 "ref">[31774] Iª q. 79 a. 7 co.</span></a> Respondeo dicendum | |
| 2323 quod, sicut supra dictum est, potentiae animae distinguuntur | |
| 2324 secundum diversas rationes obiectorum; eo quod ratio cuiuslibet | |
| 2325 potentiae consistit in ordine ad id ad quod dicitur, quod est eius | |
| 2326 obiectum. Dictum est etiam supra quod, si aliqua potentia secundum | |
| 2327 propriam rationem ordinetur ad aliquod obiectum secundum communem | |
| 2328 rationem obiecti, non diversificabitur illa potentia secundum | |
| 2329 diversitates particularium differentiarum, sicut potentia visiva, | |
| 2330 quae respicit suum obiectum secundum rationem colorati, non | |
| 2331 diversificatur per diversitatem albi et nigri. Intellectus autem | |
| 2332 respicit suum obiectum secundum communem rationem entis; eo quod | |
| 2333 intellectus possibilis est quo est omnia fieri. Unde secundum | |
| 2334 nullam differentiam entium, diversificatur differentia intellectus | |
| 2335 possibilis. Diversificatur tamen potentia intellectus agentis, et | |
| 2336 intellectus possibilis, quia respectu eiusdem obiecti, aliud | |
| 2337 principium oportet esse potentiam activam, quae facit obiectum esse | |
| 2338 in actu; et aliud potentiam passivam, quae movetur ab obiecto in | |
| 2339 actu existente. Et sic potentia activa comparatur ad suum obiectum, | |
| 2340 ut ens in actu ad ens in potentia, potentia autem passiva | |
| 2341 comparatur ad suum obiectum e converso, ut ens in potentia ad ens | |
| 2342 in actu. Sic igitur nulla alia differentia potentiarum in | |
| 2343 intellectu esse potest, nisi possibilis et agentis. Unde patet quod | |
| 2344 memoria non est alia potentia ab intellectu, ad rationem enim | |
| 2345 potentiae passivae pertinet conservare, sicut et recipere.</p> | |
| 2346 <p title="I q. 79 a. 7 ad 1"><a name="31775"><span class= | |
| 2347 "ref">[31775] Iª q. 79 a. 7 ad 1</span></a> Ad primum ergo | |
| 2348 dicendum quod, quamvis in III dist. I Sent. dicatur quod memoria, | |
| 2349 intelligentia et voluntas sint tres vires; tamen hoc non est | |
| 2350 secundum intentionem Augustini, qui expresse dicit in XIV de Trin., | |
| 2351 quod <i>si accipiatur memoria, intelligentia et voluntas, secundum | |
| 2352 quod semper praesto sunt animae, sive cogitentur sive non | |
| 2353 cogitentur, ad solam memoriam pertinere videntur. Intelligentiam | |
| 2354 autem nunc dico qua intelligimus cogitantes; et eam voluntatem, | |
| 2355 sive amorem vel dilectionem, quae istam prolem parentemque | |
| 2356 coniungit</i>. Ex quo patet quod ista tria non accipit Augustinus | |
| 2357 pro tribus potentiis; sed memoriam accipit pro habituali animae | |
| 2358 retentione, intelligentiam autem pro actu intellectus, voluntatem | |
| 2359 autem pro actu voluntatis.</p> | |
| 2360 <p title="I q. 79 a. 7 ad 2"><a name="31776"><span class= | |
| 2361 "ref">[31776] Iª q. 79 a. 7 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 2362 dicendum quod praeteritum et praesens possunt esse propriae | |
| 2363 differentiae potentiarum sensitivarum diversificativae; non autem | |
| 2364 potentiarum intellectivarum, ratione supra dicta.</p> | |
| 2365 <p title="I q. 79 a. 7 ad 3"><a name="31777"><span class= | |
| 2366 "ref">[31777] Iª q. 79 a. 7 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 2367 dicendum quod intelligentia oritur ex memoria, sicut actus ex | |
| 2368 habitu. Et hoc modo etiam aequatur ei; non autem sicut potentia | |
| 2369 potentiae.</p> | |
| 2370 <br /> | |
| 2371 <div class="E">Articulus 8</div> | |
| 2372 <p title="I q. 79 a. 8 arg. 1"><a name="31778"><span class= | |
| 2373 "ref">[31778] Iª q. 79 a. 8 arg. 1</span></a> Ad octavum sic | |
| 2374 proceditur. Videtur quod ratio sit alia potentia ab intellectu. In | |
| 2375 libro enim de spiritu et anima dicitur, <i>cum ab inferioribus ad | |
| 2376 superiora ascendere volumus, prius occurrit nobis sensus, deinde | |
| 2377 imaginatio, deinde ratio, deinde intellectus</i>. Est ergo alia | |
| 2378 potentia ratio ab intellectu, sicut imaginatio a ratione.</p> | |
| 2379 <p title="I q. 79 a. 8 arg. 2"><a name="31779"><span class= | |
| 2380 "ref">[31779] Iª q. 79 a. 8 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 2381 Boetius dicit, in libro de Consol., quod intellectus comparatur ad | |
| 2382 rationem sicut aeternitas ad tempus. Sed non est eiusdem virtutis | |
| 2383 esse in aeternitate et esse in tempore. Ergo non est eadem potentia | |
| 2384 ratio et intellectus.</p> | |
| 2385 <p title="I q. 79 a. 8 arg. 3"><a name="31780"><span class= | |
| 2386 "ref">[31780] Iª q. 79 a. 8 arg. 3</span></a> Praeterea, homo | |
| 2387 communicat cum Angelis in intellectu, cum brutis vero in sensu. Sed | |
| 2388 ratio, quae est propria hominis, qua animal rationale dicitur, est | |
| 2389 alia potentia a sensu. Ergo pari ratione est alia potentia ab | |
| 2390 intellectu, qui proprie convenit Angelis, unde et intellectuales | |
| 2391 dicuntur.</p> | |
| 2392 <p title="I q. 79 a. 8 s. c."><a name="31781"><span class= | |
| 2393 "ref">[31781] Iª q. 79 a. 8 s. c.</span></a> Sed contra est | |
| 2394 quod Augustinus dicit, III super Gen. ad Litt., quod <i>illud quo | |
| 2395 homo irrationabilibus animalibus antecellit, est ratio, vel mens, | |
| 2396 vel intelligentia, vel si quo alio vocabulo commodius | |
| 2397 appellatur</i>. Ratio ergo et intellectus et mens sunt una | |
| 2398 potentia.</p> | |
| 2399 <p title="I q. 79 a. 8 co."><a name="31782"><span class= | |
| 2400 "ref">[31782] Iª q. 79 a. 8 co.</span></a> Respondeo dicendum | |
| 2401 quod ratio et intellectus in homine non possunt esse diversae | |
| 2402 potentiae. Quod manifeste cognoscitur, si utriusque actus | |
| 2403 consideretur. Intelligere enim est simpliciter veritatem | |
| 2404 intelligibilem apprehendere. Ratiocinari autem est procedere de uno | |
| 2405 intellecto ad aliud, ad veritatem intelligibilem cognoscendam. Et | |
| 2406 ideo Angeli, qui perfecte possident, secundum modum suae naturae, | |
| 2407 cognitionem intelligibilis veritatis, non habent necesse procedere | |
| 2408 de uno ad aliud; sed simpliciter et absque discursu veritatem rerum | |
| 2409 apprehendunt, ut Dionysius dicit, VII cap. de Div. Nom. Homines | |
| 2410 autem ad intelligibilem veritatem cognoscendam perveniunt, | |
| 2411 procedendo de uno ad aliud, ut ibidem dicitur, et ideo rationales | |
| 2412 dicuntur. Patet ergo quod ratiocinari comparatur ad intelligere | |
| 2413 sicut moveri ad quiescere, vel acquirere ad habere, quorum unum est | |
| 2414 perfecti, aliud autem imperfecti. Et quia motus semper ab immobili | |
| 2415 procedit, et ad aliquid quietum terminatur; inde est quod | |
| 2416 ratiocinatio humana, secundum viam inquisitionis vel inventionis, | |
| 2417 procedit a quibusdam simpliciter intellectis, quae sunt prima | |
| 2418 principia; et rursus, in via iudicii, resolvendo redit ad prima | |
| 2419 principia, ad quae inventa examinat. Manifestum est autem quod | |
| 2420 quiescere et moveri non reducuntur ad diversas potentias, sed ad | |
| 2421 unam et eandem, etiam in naturalibus rebus, quia per eandem naturam | |
| 2422 aliquid movetur ad locum, et quiescit in loco. Multo ergo magis per | |
| 2423 eandem potentiam intelligimus et ratiocinamur. Et sic patet quod in | |
| 2424 homine eadem potentia est ratio et intellectus.</p> | |
| 2425 <p title="I q. 79 a. 8 ad 1"><a name="31783"><span class= | |
| 2426 "ref">[31783] Iª q. 79 a. 8 ad 1</span></a> Ad primum ergo | |
| 2427 dicendum quod illa enumeratio fit secundum ordinem actuum, non | |
| 2428 secundum distinctionem potentiarum. Quamvis liber ille non sit | |
| 2429 magnae auctoritatis.</p> | |
| 2430 <p title="I q. 79 a. 8 ad 2"><a name="31784"><span class= | |
| 2431 "ref">[31784] Iª q. 79 a. 8 ad 2</span></a> Ad secundum patet | |
| 2432 responsio ex dictis. Aeternitas enim comparatur ad tempus, sicut | |
| 2433 immobile ad mobile. Et ideo Boetius comparavit intellectum | |
| 2434 aeternitati, rationem vero tempori.</p> | |
| 2435 <p title="I q. 79 a. 8 ad 3"><a name="31785"><span class= | |
| 2436 "ref">[31785] Iª q. 79 a. 8 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 2437 dicendum quod alia animalia sunt ita infra hominem, quod non | |
| 2438 possunt attingere ad cognoscendam veritatem, quam ratio inquirit. | |
| 2439 Homo vero attingit ad cognoscendam intelligibilem veritatem, quam | |
| 2440 Angeli cognoscunt; sed imperfecte. Et ideo vis cognoscitiva | |
| 2441 Angelorum non est alterius generis a vi cognoscitiva rationis, sed | |
| 2442 comparatur ad ipsam ut perfectum ad imperfectum.</p> | |
| 2443 <br /> | |
| 2444 <div class="E">Articulus 9</div> | |
| 2445 <p title="I q. 79 a. 9 arg. 1"><a name="31786"><span class= | |
| 2446 "ref">[31786] Iª q. 79 a. 9 arg. 1</span></a> Ad nonum sic | |
| 2447 proceditur. Videtur quod ratio superior et inferior sint diversae | |
| 2448 potentiae. Dicit enim Augustinus, XII de Trin., quod imago | |
| 2449 Trinitatis est in superiori parte rationis, non autem in inferiori. | |
| 2450 Sed partes animae sunt ipsae eius potentiae. Ergo duae potentiae | |
| 2451 sunt ratio superior et inferior.</p> | |
| 2452 <p title="I q. 79 a. 9 arg. 2"><a name="31787"><span class= | |
| 2453 "ref">[31787] Iª q. 79 a. 9 arg. 2</span></a> Praeterea, nihil | |
| 2454 oritur a seipso. Sed ratio inferior oritur a superiori, et ab ea | |
| 2455 regulatur et dirigitur. Ergo ratio superior est alia potentia ab | |
| 2456 inferiori.</p> | |
| 2457 <p title="I q. 79 a. 9 arg. 3"><a name="31788"><span class= | |
| 2458 "ref">[31788] Iª q. 79 a. 9 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 2459 philosophus dicit, in VI Ethic., quod scientificum animae quo | |
| 2460 cognoscit anima necessaria, est aliud principium et alia pars | |
| 2461 animae ab opinativo et ratiocinativo, quo cognoscit contingentia. | |
| 2462 Et hoc probat per hoc, quia <i>ad ea quae sunt genere altera, | |
| 2463 altera genere particula animae</i> ordinatur; contingens autem et | |
| 2464 necessarium sunt altera genere, sicut corruptibile et | |
| 2465 incorruptibile. Cum autem idem sit necessarium quod aeternum, et | |
| 2466 temporale idem quod contingens; videtur quod idem sit quod | |
| 2467 philosophus vocat scientificum, et superior pars rationis, quae | |
| 2468 secundum Augustinum intendit aeternis conspiciendis et consulendis; | |
| 2469 et quod idem sit quod philosophus vocat ratiocinativum vel | |
| 2470 opinativum, et inferior ratio, quae secundum Augustinum intendit | |
| 2471 temporalibus disponendis. Est ergo alia potentia animae ratio | |
| 2472 superior, et ratio inferior.</p> | |
| 2473 <p title="I q. 79 a. 9 arg. 4"><a name="31789"><span class= | |
| 2474 "ref">[31789] Iª q. 79 a. 9 arg. 4</span></a> Praeterea, | |
| 2475 Damascenus dicit quod <i>ex imaginatione fit opinio; deinde mens, | |
| 2476 diiudicans opinionem sive vera sit sive falsa, diiudicat veritatem; | |
| 2477 unde et mens dicitur a metiendo. De quibus igitur iudicatum est iam | |
| 2478 et determinatum vere, dicitur intellectus</i>. Sic igitur | |
| 2479 opinativum, quod est ratio inferior, est aliud a mente et | |
| 2480 intellectu, per quod potest intelligi ratio superior.</p> | |
| 2481 <p title="I q. 79 a. 9 s. c."><a name="31790"><span class= | |
| 2482 "ref">[31790] Iª q. 79 a. 9 s. c.</span></a> Sed contra est | |
| 2483 quod Augustinus dicit, XII de Trin., quod ratio superior et | |
| 2484 inferior non nisi per officia distinguuntur. Non ergo sunt duae | |
| 2485 potentiae.</p> | |
| 2486 <p title="I q. 79 a. 9 co."><a name="31791"><span class= | |
| 2487 "ref">[31791] Iª q. 79 a. 9 co.</span></a> Respondeo dicendum | |
| 2488 quod ratio superior et inferior, secundum quod ab Augustino | |
| 2489 accipiuntur, nullo modo duae potentiae animae esse possunt. Dicit | |
| 2490 enim quod ratio superior est quae intendit aeternis conspiciendis | |
| 2491 aut consulendis, conspiciendis quidem, secundum quod ea in seipsis | |
| 2492 speculatur; consulendis vero, secundum quod ex eis accipit regulas | |
| 2493 agendorum. Ratio vero inferior ab ipso dicitur, quae intendit | |
| 2494 temporalibus rebus. Haec autem duo, scilicet temporalia et aeterna, | |
| 2495 comparantur ad cognitionem nostram hoc modo, quod unum eorum est | |
| 2496 medium ad cognoscendum alterum. Nam secundum viam inventionis, per | |
| 2497 res temporales in cognitionem devenimus aeternorum, secundum illud | |
| 2498 apostoli, ad Rom. I, <i>invisibilia Dei per ea quae facta sunt, | |
| 2499 intellecta, conspiciuntur</i>, in via vero iudicii, per aeterna iam | |
| 2500 cognita de temporalibus iudicamus, et secundum rationes aeternorum | |
| 2501 temporalia disponimus. Potest autem contingere quod medium, et id | |
| 2502 ad quod per medium pervenitur, ad diversos habitus pertineant, | |
| 2503 sicut principia prima indemonstrabilia pertinent ad habitum | |
| 2504 intellectus, conclusiones vero ex his deductae ad habitum | |
| 2505 scientiae. Et ideo ex principiis geometriae contingit aliquid | |
| 2506 concludere in alia scientia, puta in perspectiva. Sed eadem | |
| 2507 potentia rationis est, ad quam pertinet et medium et ultimum. Est | |
| 2508 enim actus rationis quasi quidam motus de uno in aliud perveniens, | |
| 2509 idem autem est mobile quod pertransiens medium pertingit ad | |
| 2510 terminum. Unde una et eadem potentia rationis est ratio superior et | |
| 2511 inferior. Sed distinguuntur, secundum Augustinum, per officia | |
| 2512 actuum, et secundum diversos habitus, nam superiori rationi | |
| 2513 attribuitur sapientia, inferiori vero scientia.</p> | |
| 2514 <p title="I q. 79 a. 9 ad 1"><a name="31792"><span class= | |
| 2515 "ref">[31792] Iª q. 79 a. 9 ad 1</span></a> Ad primum ergo | |
| 2516 dicendum quod secundum quamcumque rationem partitionis potest pars | |
| 2517 dici. Inquantum ergo ratio dividitur secundum diversa officia, | |
| 2518 ratio superior et inferior partitiones dicuntur, et non quia sunt | |
| 2519 diversae potentiae.</p> | |
| 2520 <p title="I q. 79 a. 9 ad 2"><a name="31793"><span class= | |
| 2521 "ref">[31793] Iª q. 79 a. 9 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 2522 dicendum quod ratio inferior dicitur a superiori deduci, vel ab ea | |
| 2523 regulari, inquantum principia quibus utitur inferior ratio, | |
| 2524 deducuntur et diriguntur a principiis superioris rationis.</p> | |
| 2525 <p title="I q. 79 a. 9 ad 3"><a name="31794"><span class= | |
| 2526 "ref">[31794] Iª q. 79 a. 9 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 2527 dicendum quod scientificum de quo philosophus loquitur non est idem | |
| 2528 quod ratio superior, nam necessaria scibilia inveniuntur etiam in | |
| 2529 rebus temporalibus, de quibus est scientia naturalis et | |
| 2530 mathematica. Opinativum autem et ratiocinativum in minus est quam | |
| 2531 ratio inferior, quia est contingentium tantum. Nec tamen est | |
| 2532 simpliciter dicendum quod sit alia potentia qua intellectus | |
| 2533 cognoscit necessaria, et alia qua cognoscit contingentia, quia | |
| 2534 utraque cognoscit secundum eandem rationem obiecti, scilicet | |
| 2535 secundum rationem entis et veri. Unde et necessaria, quae habent | |
| 2536 perfectum esse in veritate, perfecte cognoscit; utpote ad eorum | |
| 2537 quidditatem pertingens, per quam propria accidentia de his | |
| 2538 demonstrat. Contingentia vero imperfecte cognoscit; sicut et habent | |
| 2539 imperfectum esse et veritatem. Perfectum autem et imperfectum in | |
| 2540 actu non diversificant potentiam; sed diversificant actus quantum | |
| 2541 ad modum agendi, et per consequens principia actuum et ipsos | |
| 2542 habitus. Et ideo philosophus posuit duas particulas animae, | |
| 2543 scientificum et ratiocinativum, non quia sunt duae potentiae; sed | |
| 2544 quia distinguuntur secundum diversam aptitudinem ad recipiendum | |
| 2545 diversos habitus, quorum diversitatem ibi inquirere intendit. | |
| 2546 Contingentia enim et necessaria, etsi differant secundum propria | |
| 2547 genera, conveniunt tamen in communi ratione entis, quam respicit | |
| 2548 intellectus, ad quam diversimode se habent secundum perfectum et | |
| 2549 imperfectum.</p> | |
| 2550 <p title="I q. 79 a. 9 ad 4"><a name="31795"><span class= | |
| 2551 "ref">[31795] Iª q. 79 a. 9 ad 4</span></a> Ad quartum | |
| 2552 dicendum quod illa distinctio Damasceni est secundum diversitatem | |
| 2553 actuum, non secundum diversitatem potentiarum. Opinio enim | |
| 2554 significat actum intellectus qui fertur in unam partem | |
| 2555 contradictionis cum formidine alterius. Diiudicare vero, vel | |
| 2556 mensurare, est actus intellectus applicantis principia certa ad | |
| 2557 examinationem propositorum. Et ex hoc sumitur nomen mentis. | |
| 2558 Intelligere autem est cum quadam approbatione diiudicatis | |
| 2559 inhaerere.</p> | |
| 2560 <br /> | |
| 2561 <div class="E">Articulus 10</div> | |
| 2562 <p title="I q. 79 a. 10 arg. 1"><a name="31796"><span class= | |
| 2563 "ref">[31796] Iª q. 79 a. 10 arg. 1</span></a> Ad decimum sic | |
| 2564 proceditur. Videtur quod intelligentia sit alia potentia ab | |
| 2565 intellectu. Dicitur enim in libro de spiritu et anima, quod <i>cum | |
| 2566 ab inferioribus ad superiora ascendere volumus, prius occurrit | |
| 2567 nobis sensus, deinde imaginatio, deinde ratio, postea intellectus, | |
| 2568 et postea intelligentia</i>. Sed imaginatio et sensus sunt diversae | |
| 2569 potentiae. Ergo et intellectus et intelligentia.</p> | |
| 2570 <p title="I q. 79 a. 10 arg. 2"><a name="31797"><span class= | |
| 2571 "ref">[31797] Iª q. 79 a. 10 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 2572 Boetius dicit, in V de Consol., quod <i>ipsum hominem aliter | |
| 2573 sensus, aliter imaginatio, aliter ratio, aliter intelligentia | |
| 2574 intuetur</i>. Sed intellectus est eadem potentia cum ratione. Ergo | |
| 2575 videtur quod intelligentia sit alia potentia quam intellectus; | |
| 2576 sicut ratio est alia potentia quam imaginatio et sensus.</p> | |
| 2577 <p title="I q. 79 a. 10 arg. 3"><a name="31798"><span class= | |
| 2578 "ref">[31798] Iª q. 79 a. 10 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 2579 actus sunt praevii potentiis, ut dicitur in II de anima. Sed | |
| 2580 intelligentia est quidam actus ab aliis actibus qui attribuuntur | |
| 2581 intellectui divisus. Dicit enim Damascenus quod <i>primus motus | |
| 2582 intelligentia dicitur; quae vero circa aliquid est intelligentia, | |
| 2583 intentio vocatur; quae permanens et figurans animam ad id quod | |
| 2584 intelligitur, excogitatio dicitur; excogitatio vero in eodem | |
| 2585 manens, et seipsam examinans et diiudicans, phronesis dicitur</i> | |
| 2586 (idest sapientia); <i>phronesis autem dilatata facit cogitationem, | |
| 2587 idest interius dispositum sermonem; ex quo aiunt provenire sermonem | |
| 2588 per linguam enarratum</i>. Ergo videtur quod intelligentia sit | |
| 2589 quaedam specialis potentia.</p> | |
| 2590 <p title="I q. 79 a. 10 s. c."><a name="31799"><span class= | |
| 2591 "ref">[31799] Iª q. 79 a. 10 s. c.</span></a> Sed contra est | |
| 2592 quod philosophus dicit, in III de anima, quod <i>intelligentia | |
| 2593 indivisibilium est, in quibus non est falsum</i>. Sed huiusmodi | |
| 2594 cognoscere pertinet ad intellectum. Ergo intelligentia non est alia | |
| 2595 potentia praeter intellectum.</p> | |
| 2596 <p title="I q. 79 a. 10 co."><a name="31800"><span class= | |
| 2597 "ref">[31800] Iª q. 79 a. 10 co.</span></a> Respondeo dicendum | |
| 2598 quod hoc nomen intelligentia proprie significat ipsum actum | |
| 2599 intellectus qui est intelligere. In quibusdam tamen libris de | |
| 2600 Arabico translatis, substantiae separatae quas nos Angelos dicimus, | |
| 2601 intelligentiae vocantur; forte propter hoc, quod huiusmodi | |
| 2602 substantiae semper actu intelligunt. In libris tamen de Graeco | |
| 2603 translatis, dicuntur intellectus seu mentes. Sic ergo intelligentia | |
| 2604 ab intellectu non distinguitur sicut potentia a potentia; sed sicut | |
| 2605 actus a potentia. Invenitur enim talis divisio etiam a philosophis. | |
| 2606 Quandoque enim ponunt quatuor intellectus, scilicet intellectum | |
| 2607 agentem, possibilem, et in habitu, et adeptum. Quorum quatuor | |
| 2608 intellectus agens et possibilis sunt diversae potentiae; sicut et | |
| 2609 in omnibus est alia potentia activa, et alia passiva. Alia vero | |
| 2610 tria distinguuntur secundum tres status intellectus possibilis, qui | |
| 2611 quandoque est in potentia tantum, et sic dicitur possibilis; | |
| 2612 quandoque autem in actu primo, qui est scientia, et sic dicitur | |
| 2613 intellectus in habitu; quandoque autem in actu secundo, qui est | |
| 2614 considerare, et sic dicitur intellectus in actu, sive intellectus | |
| 2615 adeptus.</p> | |
| 2616 <p title="I q. 79 a. 10 ad 1"><a name="31801"><span class= | |
| 2617 "ref">[31801] Iª q. 79 a. 10 ad 1</span></a> Ad primum ergo | |
| 2618 dicendum quod, si recipi debet illa auctoritas, intelligentia | |
| 2619 ponitur pro actu intellectus. Et sic dividitur contra intellectum, | |
| 2620 sicut actus contra potentiam.</p> | |
| 2621 <p title="I q. 79 a. 10 ad 2"><a name="31802"><span class= | |
| 2622 "ref">[31802] Iª q. 79 a. 10 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 2623 dicendum quod Boetius accipit intelligentiam pro actu intellectus | |
| 2624 qui transcendit actum rationis. Unde ibidem dicit quod <i>ratio | |
| 2625 tantum humani generis est, sicut intelligentia sola divini</i>, | |
| 2626 proprium enim Dei est quod absque omni investigatione omnia | |
| 2627 intelligat.</p> | |
| 2628 <p title="I q. 79 a. 10 ad 3"><a name="31803"><span class= | |
| 2629 "ref">[31803] Iª q. 79 a. 10 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 2630 dicendum quod omnes illi actus quos Damascenus enumerat, sunt unius | |
| 2631 potentiae, scilicet intellectivae. Quae primo quidem simpliciter | |
| 2632 aliquid apprehendit, et hic actus dicitur intelligentia. Secundo | |
| 2633 vero, id quod apprehendit, ordinat ad aliquid aliud cognoscendum | |
| 2634 vel operandum, et hic vocatur intentio. Dum vero persistit in | |
| 2635 inquisitione illius quod intendit, vocatur excogitatio. Dum vero id | |
| 2636 quod est excogitatum examinat ad aliqua certa, dicitur scire vel | |
| 2637 sapere; quod est phronesis, vel sapientiae, nam sapientiae est | |
| 2638 iudicare, ut dicitur in I Metaphys. Ex quo autem habet aliquid pro | |
| 2639 certo, quasi examinatum, cogitat quomodo possit illud aliis | |
| 2640 manifestare, et haec est dispositio interioris sermonis; ex qua | |
| 2641 procedit exterior locutio. Non enim omnis differentia actuum | |
| 2642 potentias diversificat; sed solum illa quae non potest reduci in | |
| 2643 idem principium, ut supra dictum est.</p> | |
| 2644 <br /> | |
| 2645 <div class="E">Articulus 11</div> | |
| 2646 <p title="I q. 79 a. 11 arg. 1"><a name="31804"><span class= | |
| 2647 "ref">[31804] Iª q. 79 a. 11 arg. 1</span></a> Ad undecimum | |
| 2648 sic proceditur. Videtur quod intellectus speculativus et practicus | |
| 2649 sint diversae potentiae. Apprehensivum enim et motivum sunt diversa | |
| 2650 genera potentiarum, ut patet in II de anima. Sed intellectus | |
| 2651 speculativus est apprehensivus tantum, intellectus autem practicus | |
| 2652 est motivus. Ergo sunt diversae potentiae.</p> | |
| 2653 <p title="I q. 79 a. 11 arg. 2"><a name="31805"><span class= | |
| 2654 "ref">[31805] Iª q. 79 a. 11 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 2655 diversa ratio obiecti diversificat potentiam. Sed obiectum | |
| 2656 speculativi intellectus est verum, practici autem bonum; quae | |
| 2657 differunt ratione. Ergo intellectus speculativus et practicus sunt | |
| 2658 diversae potentiae.</p> | |
| 2659 <p title="I q. 79 a. 11 arg. 3"><a name="31806"><span class= | |
| 2660 "ref">[31806] Iª q. 79 a. 11 arg. 3</span></a> Praeterea, in | |
| 2661 parte intellectiva intellectus practicus comparatur ad | |
| 2662 speculativum, sicut aestimativa ad imaginativam in parte sensitiva. | |
| 2663 Sed aestimativa differt ab imaginativa sicut potentia a potentia, | |
| 2664 ut supra dictum est. Ergo et intellectus practicus a | |
| 2665 speculativo.</p> | |
| 2666 <p title="I q. 79 a. 11 s. c."><a name="31807"><span class= | |
| 2667 "ref">[31807] Iª q. 79 a. 11 s. c.</span></a> Sed contra est | |
| 2668 quod dicitur in III de anima, quod intellectus speculativus per | |
| 2669 extensionem fit practicus. Una autem potentia non mutatur in aliam. | |
| 2670 Ergo intellectus speculativus et practicus non sunt diversae | |
| 2671 potentiae.</p> | |
| 2672 <p title="I q. 79 a. 11 co."><a name="31808"><span class= | |
| 2673 "ref">[31808] Iª q. 79 a. 11 co.</span></a> Respondeo dicendum | |
| 2674 quod intellectus practicus et speculativus non sunt diversae | |
| 2675 potentiae. Cuius ratio est quia, ut supra dictum est, id quod | |
| 2676 accidentaliter se habet ad obiecti rationem quam respicit aliqua | |
| 2677 potentia, non diversificat potentiam, accidit enim colorato quod | |
| 2678 sit homo, aut magnum aut parvum; unde omnia huiusmodi eadem visiva | |
| 2679 potentia apprehenduntur. Accidit autem alicui apprehenso per | |
| 2680 intellectum, quod ordinetur ad opus, vel non ordinetur. Secundum | |
| 2681 hoc autem differunt intellectus speculativus et practicus. Nam | |
| 2682 intellectus speculativus est, qui quod apprehendit, non ordinat ad | |
| 2683 opus, sed ad solam veritatis considerationem, practicus vero | |
| 2684 intellectus dicitur, qui hoc quod apprehendit, ordinat ad opus. Et | |
| 2685 hoc est quod philosophus dicit in III de anima, quod | |
| 2686 <i>speculativus differt a practico, fine</i>. Unde et a fine | |
| 2687 denominatur uterque, hic quidem speculativus, ille vero practicus, | |
| 2688 idest operativus.</p> | |
| 2689 <p title="I q. 79 a. 11 ad 1"><a name="31809"><span class= | |
| 2690 "ref">[31809] Iª q. 79 a. 11 ad 1</span></a> Ad primum ergo | |
| 2691 dicendum quod intellectus practicus est motivus, non quasi exequens | |
| 2692 motum, sed quasi dirigens ad motum. Quod convenit ei secundum modum | |
| 2693 suae apprehensionis.</p> | |
| 2694 <p title="I q. 79 a. 11 ad 2"><a name="31810"><span class= | |
| 2695 "ref">[31810] Iª q. 79 a. 11 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 2696 dicendum quod verum et bonum se invicem includunt, nam verum est | |
| 2697 quoddam bonum, alioquin non esset appetibile; et bonum est quoddam | |
| 2698 verum, alioquin non esset intelligibile. Sicut igitur obiectum | |
| 2699 appetitus potest esse verum, inquantum habet rationem boni, sicut | |
| 2700 cum aliquis appetit veritatem cognoscere; ita obiectum intellectus | |
| 2701 practici est bonum ordinabile ad opus, sub ratione veri. | |
| 2702 Intellectus enim practicus veritatem cognoscit, sicut et | |
| 2703 speculativus; sed veritatem cognitam ordinat ad opus.</p> | |
| 2704 <p title="I q. 79 a. 11 ad 3"><a name="31811"><span class= | |
| 2705 "ref">[31811] Iª q. 79 a. 11 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 2706 dicendum quod multae differentiae diversificant sensitivas | |
| 2707 potentias, quae non diversificant potentias intellectivas, ut supra | |
| 2708 dictum est.</p> | |
| 2709 <br /> | |
| 2710 <div class="E">Articulus 12</div> | |
| 2711 <p title="I q. 79 a. 12 arg. 1"><a name="31812"><span class= | |
| 2712 "ref">[31812] Iª q. 79 a. 12 arg. 1</span></a> Ad duodecimum | |
| 2713 sic proceditur. Videtur quod synderesis sit quaedam specialis | |
| 2714 potentia ab aliis distincta. Ea enim quae cadunt sub una divisione, | |
| 2715 videntur esse unius generis. Sed in Glossa Hieronymi Ezech. I, | |
| 2716 dividitur synderesis contra irascibilem et concupiscibilem et | |
| 2717 rationalem; quae sunt quaedam potentiae. Ergo synderesis est | |
| 2718 quaedam potentia.</p> | |
| 2719 <p title="I q. 79 a. 12 arg. 2"><a name="31813"><span class= | |
| 2720 "ref">[31813] Iª q. 79 a. 12 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 2721 opposita sunt unius generis. Sed synderesis et sensualitas opponi | |
| 2722 videntur, quia synderesis semper inclinat ad bonum, sensualitas | |
| 2723 autem semper ad malum; unde per serpentem significatur, ut patet | |
| 2724 per Augustinum, XII de Trin. Videtur ergo quod synderesis sit | |
| 2725 potentia, sicut et sensualitas.</p> | |
| 2726 <p title="I q. 79 a. 12 arg. 3"><a name="31814"><span class= | |
| 2727 "ref">[31814] Iª q. 79 a. 12 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 2728 Augustinus dicit, in libro de libero arbitrio, quod in naturali | |
| 2729 iudicatorio adsunt quaedam <i>regulae et semina virtutum et vera et | |
| 2730 incommutabilia</i>, haec autem dicimus synderesim. Cum ergo regulae | |
| 2731 incommutabiles quibus iudicamus, pertineant ad rationem secundum | |
| 2732 sui superiorem partem, ut Augustinus dicit XII de Trin.; videtur | |
| 2733 quod synderesis sit idem quod ratio. Et ita est quaedam | |
| 2734 potentia.</p> | |
| 2735 <p title="I q. 79 a. 12 s. c."><a name="31815"><span class= | |
| 2736 "ref">[31815] Iª q. 79 a. 12 s. c.</span></a> <i>Sed contra, | |
| 2737 potentiae rationales se habent ad opposita</i>, secundum | |
| 2738 philosophum. Synderesis autem non se habet ad opposita, sed ad | |
| 2739 bonum tantum inclinat. Ergo synderesis non est potentia. Si enim | |
| 2740 esset potentia, oporteret quod esset rationalis potentia, non enim | |
| 2741 invenitur in brutis.</p> | |
| 2742 <p title="I q. 79 a. 12 co."><a name="31816"><span class= | |
| 2743 "ref">[31816] Iª q. 79 a. 12 co.</span></a> Respondeo dicendum | |
| 2744 quod synderesis non est potentia, sed habitus, licet quidam | |
| 2745 posuerint synderesim esse quandam potentiam ratione altiorem; | |
| 2746 quidam vero dixerint eam esse ipsam rationem, non ut est ratio, sed | |
| 2747 ut est natura. Ad huius autem evidentiam, considerandum est quod, | |
| 2748 sicut supra dictum est, ratiocinatio hominis, cum sit quidam motus, | |
| 2749 ab intellectu progreditur aliquorum, scilicet naturaliter notorum | |
| 2750 absque investigatione rationis, sicut a quodam principio immobili, | |
| 2751 et ad intellectum etiam terminatur, inquantum iudicamus per | |
| 2752 principia per se naturaliter nota, de his quae ratiocinando | |
| 2753 invenimus. Constat autem quod, sicut ratio speculativa ratiocinatur | |
| 2754 de speculativis, ita ratio practica ratiocinatur de operabilibus. | |
| 2755 Oportet igitur naturaliter nobis esse indita, sicut principia | |
| 2756 speculabilium, ita et principia operabilium. Prima autem principia | |
| 2757 speculabilium nobis naturaliter indita, non pertinent ad aliquam | |
| 2758 specialem potentiam; sed ad quendam specialem habitum, qui dicitur | |
| 2759 intellectus principiorum, ut patet in VI Ethic. Unde et principia | |
| 2760 operabilium nobis naturaliter indita, non pertinent ad specialem | |
| 2761 potentiam; sed ad specialem habitum naturalem, quem dicimus | |
| 2762 synderesim. Unde et synderesis dicitur instigare ad bonum, et | |
| 2763 murmurare de malo, inquantum per prima principia procedimus ad | |
| 2764 inveniendum, et iudicamus inventa. Patet ergo quod synderesis non | |
| 2765 est potentia, sed habitus naturalis.</p> | |
| 2766 <p title="I q. 79 a. 12 ad 1"><a name="31817"><span class= | |
| 2767 "ref">[31817] Iª q. 79 a. 12 ad 1</span></a> Ad primum ergo | |
| 2768 dicendum quod illa divisio Hieronymi attenditur secundum | |
| 2769 diversitatem actuum, non secundum diversitatem potentiarum. Diversi | |
| 2770 autem actus possunt esse unius potentiae.</p> | |
| 2771 <p title="I q. 79 a. 12 ad 2"><a name="31818"><span class= | |
| 2772 "ref">[31818] Iª q. 79 a. 12 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 2773 dicendum quod similiter oppositio sensualitatis et synderesis | |
| 2774 attenditur secundum oppositionem actuum; non sicut diversarum | |
| 2775 specierum unius generis.</p> | |
| 2776 <p title="I q. 79 a. 12 ad 3"><a name="31819"><span class= | |
| 2777 "ref">[31819] Iª q. 79 a. 12 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 2778 dicendum quod huiusmodi incommutabiles rationes sunt prima | |
| 2779 principia operabilium, circa quae non contingit errare; et | |
| 2780 attribuuntur rationi sicut potentiae, et synderesi sicut habitui. | |
| 2781 Unde et utroque, scilicet ratione et synderesi, naturaliter | |
| 2782 iudicamus.</p> | |
| 2783 <br /> | |
| 2784 <div class="E">Articulus 13</div> | |
| 2785 <p title="I q. 79 a. 13 arg. 1"><a name="31820"><span class= | |
| 2786 "ref">[31820] Iª q. 79 a. 13 arg. 1</span></a> Ad | |
| 2787 tertiumdecimum sic proceditur. Videtur quod conscientia sit quaedam | |
| 2788 potentia. Dicit enim Origenes quod <i>conscientia est spiritus | |
| 2789 corrector et paedagogus animae sociatus, quo separatur a malis et | |
| 2790 adhaeret bonis</i>. Sed spiritus in anima nominat potentiam | |
| 2791 aliquam, vel ipsam mentem, secundum illud Ephes. IV, <i>renovamini | |
| 2792 spiritu mentis vestrae</i>; vel ipsam imaginationem; unde et | |
| 2793 imaginaria visio spiritualis vocatur, ut patet per Augustinum, XII | |
| 2794 super Gen. ad Litt. Est ergo conscientia quaedam potentia.</p> | |
| 2795 <p title="I q. 79 a. 13 arg. 2"><a name="31821"><span class= | |
| 2796 "ref">[31821] Iª q. 79 a. 13 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 2797 nihil est peccati subiectum nisi potentia animae. Sed conscientia | |
| 2798 est subiectum peccati, dicitur enim ad Tit. I, de quibusdam, quod | |
| 2799 <i>inquinatae sunt eorum mens et conscientia</i>. Ergo videtur quod | |
| 2800 conscientia sit potentia.</p> | |
| 2801 <p title="I q. 79 a. 13 arg. 3"><a name="31822"><span class= | |
| 2802 "ref">[31822] Iª q. 79 a. 13 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 2803 necesse est quod conscientia sit vel actus, vel habitus, vel | |
| 2804 potentia. Sed non est actus, quia non semper maneret in homine. Nec | |
| 2805 est habitus, non enim esset unum quid conscientia, sed multa; per | |
| 2806 multos enim habitus cognoscitivos dirigimur in agendis. Ergo | |
| 2807 conscientia est potentia.</p> | |
| 2808 <p title="I q. 79 a. 13 s. c."><a name="31823"><span class= | |
| 2809 "ref">[31823] Iª q. 79 a. 13 s. c.</span></a> Sed contra, | |
| 2810 conscientia deponi potest, non autem potentia. Ergo conscientia non | |
| 2811 est potentia.</p> | |
| 2812 <p title="I q. 79 a. 13 co."><a name="31824"><span class= | |
| 2813 "ref">[31824] Iª q. 79 a. 13 co.</span></a> Respondeo dicendum | |
| 2814 quod conscientia, proprie loquendo, non est potentia, sed actus. Et | |
| 2815 hoc patet tum ex ratione nominis, tum etiam ex his quae secundum | |
| 2816 communem usum loquendi, conscientiae attribuuntur. Conscientia | |
| 2817 enim, secundum proprietatem vocabuli, importat ordinem scientiae ad | |
| 2818 aliquid, nam conscientia dicitur cum alio scientia. Applicatio | |
| 2819 autem scientiae ad aliquid fit per aliquem actum. Unde ex ista | |
| 2820 ratione nominis patet quod conscientia sit actus. Idem autem | |
| 2821 apparet ex his quae conscientiae attribuuntur. Dicitur enim | |
| 2822 conscientia testificari, ligare vel instigare, et etiam accusare | |
| 2823 vel remordere sive reprehendere. Et haec omnia consequuntur | |
| 2824 applicationem alicuius nostrae cognitionis vel scientiae ad ea quae | |
| 2825 agimus. Quae quidem applicatio fit tripliciter. Uno modo, secundum | |
| 2826 quod recognoscimus aliquid nos fecisse vel non fecisse, secundum | |
| 2827 illud Eccle. VII, <i>scit conscientia tua te crebro maledixisse | |
| 2828 aliis</i>, et secundum hoc, conscientia dicitur testificari. Alio | |
| 2829 modo applicatur secundum quod per nostram conscientiam iudicamus | |
| 2830 aliquid esse faciendum vel non faciendum, et secundum hoc, dicitur | |
| 2831 conscientia instigare vel ligare. Tertio modo applicatur secundum | |
| 2832 quod per conscientiam iudicamus quod aliquid quod est factum, sit | |
| 2833 bene factum vel non bene factum, et secundum hoc, conscientia | |
| 2834 dicitur excusare vel accusare, seu remordere. Patet autem quod | |
| 2835 omnia haec consequuntur actualem applicationem scientiae ad ea quae | |
| 2836 agimus. Unde proprie loquendo, conscientia nominat actum. Quia | |
| 2837 tamen habitus est principium actus, quandoque nomen conscientiae | |
| 2838 attribuitur primo habitui naturali, scilicet synderesi, sicut | |
| 2839 Hieronymus, in Glossa Ezech. I, synderesim conscientiam nominat; et | |
| 2840 Basilius naturale iudicatorium; et Damascenus dicit quod est lex | |
| 2841 intellectus nostri. Consuetum enim est quod causae et effectus per | |
| 2842 invicem nominentur.</p> | |
| 2843 <p title="I q. 79 a. 13 ad 1"><a name="31825"><span class= | |
| 2844 "ref">[31825] Iª q. 79 a. 13 ad 1</span></a> Ad primum ergo | |
| 2845 dicendum quod conscientia dicitur spiritus, secundum quod spiritus | |
| 2846 pro mente ponitur, quia est quoddam mentis dictamen.</p> | |
| 2847 <p title="I q. 79 a. 13 ad 2"><a name="31826"><span class= | |
| 2848 "ref">[31826] Iª q. 79 a. 13 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 2849 dicendum quod inquinatio dicitur esse in conscientia, non sicut in | |
| 2850 subiecto, sed sicut cognitum in cognitione, inquantum scilicet | |
| 2851 aliquis scit se esse inquinatum.</p> | |
| 2852 <p title="I q. 79 a. 13 ad 3"><a name="31827"><span class= | |
| 2853 "ref">[31827] Iª q. 79 a. 13 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 2854 dicendum quod actus, etsi non semper maneat in se, semper tamen | |
| 2855 manet in sua causa, quae est potentia et habitus. Habitus autem ex | |
| 2856 quibus conscientia informatur, etsi multi sint, omnes tamen | |
| 2857 efficaciam habent ab uno primo, scilicet ab habitu primorum | |
| 2858 principiorum, qui dicitur synderesis. Unde specialiter hic habitus | |
| 2859 interdum conscientia nominatur, ut supra dictum est.</p> | |
| 2860 <br /> | |
| 2861 <div class="D">Quaestio 80</div> | |
| 2862 <div class="G">Prooemium</div> | |
| 2863 <p title="I q. 80 pr."><a name="31828"><span class="ref">[31828] | |
| 2864 Iª q. 80 pr.</span></a> Deinde considerandum est de potentiis | |
| 2865 appetitivis. Et circa hoc consideranda sunt quatuor, primo, de | |
| 2866 appetitivo in communi; secundo, de sensualitate; tertio, de | |
| 2867 voluntate; quarto, de libero arbitrio. Circa primum quaeruntur duo. | |
| 2868 Primo, utrum debeat poni appetitus aliqua specialis potentia | |
| 2869 animae. Secundo, utrum appetitus dividatur in appetitum sensitivum | |
| 2870 et intellectivum, sicut in potentias diversas.</p> | |
| 2871 <br /> | |
| 2872 <div class="E">Articulus 1</div> | |
| 2873 <p title="I q. 80 a. 1 arg. 1"><a name="31829"><span class= | |
| 2874 "ref">[31829] Iª q. 80 a. 1 arg. 1</span></a> Ad primum sic | |
| 2875 proceditur. Videtur quod appetitus non sit aliqua specialis animae | |
| 2876 potentia. Ad ea enim quae sunt communia animatis et inanimatis, non | |
| 2877 est aliqua potentia animae assignanda. Sed appetere est commune | |
| 2878 animatis et inanimatis quia bonum est quod omnia appetunt, ut | |
| 2879 dicitur in I Ethic. Ergo appetitus non est specialis potentia | |
| 2880 animae.</p> | |
| 2881 <p title="I q. 80 a. 1 arg. 2"><a name="31830"><span class= | |
| 2882 "ref">[31830] Iª q. 80 a. 1 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 2883 potentiae distinguuntur secundum obiecta. Sed idem est quod | |
| 2884 cognoscimus et appetimus. Ergo vim appetitivam non oportet esse | |
| 2885 aliam praeter vim apprehensivam.</p> | |
| 2886 <p title="I q. 80 a. 1 arg. 3"><a name="31831"><span class= | |
| 2887 "ref">[31831] Iª q. 80 a. 1 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 2888 commune non distinguitur contra proprium. Sed quaelibet potentia | |
| 2889 animae appetit quoddam particulare appetibile, scilicet obiectum | |
| 2890 sibi conveniens. Ergo respectu huius obiecti quod est appetibile in | |
| 2891 communi, non oportet accipi aliquam potentiam ab aliis distinctam, | |
| 2892 quae appetitiva dicatur.</p> | |
| 2893 <p title="I q. 80 a. 1 s. c."><a name="31832"><span class= | |
| 2894 "ref">[31832] Iª q. 80 a. 1 s. c.</span></a> Sed contra est | |
| 2895 quod philosophus, in II de anima, distinguit appetitivum ab aliis | |
| 2896 potentiis. Damascenus etiam, in II libro distinguit vires | |
| 2897 appetitivas a cognitivis.</p> | |
| 2898 <p title="I q. 80 a. 1 co."><a name="31833"><span class= | |
| 2899 "ref">[31833] Iª q. 80 a. 1 co.</span></a> Respondeo dicendum | |
| 2900 quod necesse est ponere quandam potentiam animae appetitivam. Ad | |
| 2901 cuius evidentiam, considerandum est quod quamlibet formam sequitur | |
| 2902 aliqua inclinatio, sicut ignis ex sua forma inclinatur in | |
| 2903 superiorem locum, et ad hoc quod generet sibi simile. Forma autem | |
| 2904 in his quae cognitionem participant, altiori modo invenitur quam in | |
| 2905 his quae cognitione carent. In his enim quae cognitione carent, | |
| 2906 invenitur tantummodo forma ad unum esse proprium determinans | |
| 2907 unumquodque, quod etiam naturale uniuscuiusque est. Hanc igitur | |
| 2908 formam naturalem sequitur naturalis inclinatio, quae appetitus | |
| 2909 naturalis vocatur. In habentibus autem cognitionem, sic | |
| 2910 determinatur unumquodque ad proprium esse naturale per formam | |
| 2911 naturalem, quod tamen est receptivum specierum aliarum rerum, sicut | |
| 2912 sensus recipit species omnium sensibilium, et intellectus omnium | |
| 2913 intelligibilium, ut sic anima hominis sit omnia quodammodo secundum | |
| 2914 sensum et intellectum, in quo quodammodo cognitionem habentia ad | |
| 2915 Dei similitudinem appropinquant, in quo omnia praeexistunt, sicut | |
| 2916 Dionysius dicit. Sicut igitur formae altiori modo existunt in | |
| 2917 habentibus cognitionem supra modum formarum naturalium, ita oportet | |
| 2918 quod in eis sit inclinatio supra modum inclinationis naturalis, | |
| 2919 quae dicitur appetitus naturalis. Et haec superior inclinatio | |
| 2920 pertinet ad vim animae appetitivam, per quam animal appetere potest | |
| 2921 ea quae apprehendit, non solum ea ad quae inclinatur ex forma | |
| 2922 naturali. Sic igitur necesse est ponere aliquam potentiam animae | |
| 2923 appetitivam.</p> | |
| 2924 <p title="I q. 80 a. 1 ad 1"><a name="31834"><span class= | |
| 2925 "ref">[31834] Iª q. 80 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum ergo | |
| 2926 dicendum quod appetere invenitur in habentibus cognitionem, supra | |
| 2927 modum communem quo invenitur in omnibus, ut dictum est. Et ideo | |
| 2928 oportet ad hoc determinari aliquam potentiam animae.</p> | |
| 2929 <p title="I q. 80 a. 1 ad 2"><a name="31835"><span class= | |
| 2930 "ref">[31835] Iª q. 80 a. 1 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 2931 dicendum quod id quod apprehenditur et appetitur, est idem | |
| 2932 subiecto, sed differt ratione, apprehenditur enim ut est ens | |
| 2933 sensibile vel intelligibile; appetitur vero ut est conveniens aut | |
| 2934 bonum. Diversitas autem rationum in obiectis requiritur ad | |
| 2935 diversitatem potentiarum; non autem materialis diversitas.</p> | |
| 2936 <p title="I q. 80 a. 1 ad 3"><a name="31836"><span class= | |
| 2937 "ref">[31836] Iª q. 80 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 2938 dicendum quod unaquaeque potentia animae est quaedam forma seu | |
| 2939 natura, et habet naturalem inclinationem in aliquid. Unde | |
| 2940 unaquaeque appetit obiectum sibi conveniens naturali appetitu. | |
| 2941 Supra quem est appetitus animalis consequens apprehensionem, quo | |
| 2942 appetitur aliquid non ea ratione qua est conveniens ad actum huius | |
| 2943 vel illius potentiae, utpote visio ad videndum et auditio ad | |
| 2944 audiendum; sed quia est conveniens simpliciter animali.</p> | |
| 2945 <br /> | |
| 2946 <div class="E">Articulus 2</div> | |
| 2947 <p title="I q. 80 a. 2 arg. 1"><a name="31837"><span class= | |
| 2948 "ref">[31837] Iª q. 80 a. 2 arg. 1</span></a> Ad secundum sic | |
| 2949 proceditur. Videtur quod appetitus sensitivus et intellectivus non | |
| 2950 sint diversae potentiae. Potentiae enim non diversificantur per | |
| 2951 accidentales differentias, ut supra dictum est. Sed accidit | |
| 2952 appetibili quod sit apprehensum per sensum vel intellectum. Ergo | |
| 2953 appetitus sensitivus et intellectivus non sunt diversae | |
| 2954 potentiae.</p> | |
| 2955 <p title="I q. 80 a. 2 arg. 2"><a name="31838"><span class= | |
| 2956 "ref">[31838] Iª q. 80 a. 2 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 2957 cognitio intellectiva est universalium, et secundum hoc | |
| 2958 distinguitur a sensitiva, quae est singularium. Sed ista distinctio | |
| 2959 non habet locum ex parte appetitivae, cum enim appetitus sit motus | |
| 2960 ab anima ad res, quae sunt singulares, omnis appetitus videtur esse | |
| 2961 rei singularis. Non ergo appetitus intellectivus debet distingui a | |
| 2962 sensitivo.</p> | |
| 2963 <p title="I q. 80 a. 2 arg. 3"><a name="31839"><span class= | |
| 2964 "ref">[31839] Iª q. 80 a. 2 arg. 3</span></a> Praeterea, sicut | |
| 2965 sub apprehensivo ordinatur appetitivum ut inferior potentia, ita et | |
| 2966 motivum. Sed non est aliud motivum in homine consequens | |
| 2967 intellectum, quam in aliis animalibus consequens sensum. Ergo, pari | |
| 2968 ratione, neque est aliud appetitivum.</p> | |
| 2969 <p title="I q. 80 a. 2 s. c."><a name="31840"><span class= | |
| 2970 "ref">[31840] Iª q. 80 a. 2 s. c.</span></a> Sed contra est | |
| 2971 quod philosophus, in III de anima, distinguit duplicem appetitum, | |
| 2972 et dicit quod appetitus superior movet inferiorem.</p> | |
| 2973 <p title="I q. 80 a. 2 co."><a name="31841"><span class= | |
| 2974 "ref">[31841] Iª q. 80 a. 2 co.</span></a> Respondeo dicendum | |
| 2975 quod necesse est dicere appetitum intellectivum esse aliam | |
| 2976 potentiam a sensitivo. Potentia enim appetitiva est potentia | |
| 2977 passiva, quae nata est moveri ab apprehenso, unde appetibile | |
| 2978 apprehensum est movens non motum, appetitus autem movens motum, ut | |
| 2979 dicitur in III de anima, et XII Metaphys. Passiva autem et mobilia | |
| 2980 distinguuntur secundum distinctionem activorum et motivorum, quia | |
| 2981 oportet motivum esse proportionatum mobili, et activum passivo; et | |
| 2982 ipsa potentia passiva propriam rationem habet ex ordine ad suum | |
| 2983 activum. Quia igitur est alterius generis apprehensum per | |
| 2984 intellectum et apprehensum per sensum, consequens est quod | |
| 2985 appetitus intellectivus sit alia potentia a sensitivo.</p> | |
| 2986 <p title="I q. 80 a. 2 ad 1"><a name="31842"><span class= | |
| 2987 "ref">[31842] Iª q. 80 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum ergo | |
| 2988 dicendum quod appetibili non accidit esse apprehensum per sensum | |
| 2989 vel intellectum, sed per se ei convenit, nam appetibile non movet | |
| 2990 appetitum nisi inquantum est apprehensum. Unde differentiae | |
| 2991 apprehensi sunt per se differentiae appetibilis. Unde potentiae | |
| 2992 appetitivae distinguuntur secundum differentiam apprehensorum, | |
| 2993 sicut secundum propria obiecta.</p> | |
| 2994 <p title="I q. 80 a. 2 ad 2"><a name="31843"><span class= | |
| 2995 "ref">[31843] Iª q. 80 a. 2 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 2996 dicendum quod appetitus intellectivus, etsi feratur in res quae | |
| 2997 sunt extra animam singulares, fertur tamen in eas secundum aliquam | |
| 2998 rationem universalem; sicut cum appetit aliquid quia est bonum. | |
| 2999 Unde philosophus dicit in sua rhetorica, quod odium potest esse de | |
| 3000 aliquo universali, puta cum odio habemus omne latronum genus. | |
| 3001 Similiter etiam per appetitum intellectivum appetere possumus | |
| 3002 immaterialia bona, quae sensus non apprehendit; sicut scientiam, | |
| 3003 virtutes, et alia huiusmodi.</p> | |
| 3004 <p title="I q. 80 a. 2 ad 3"><a name="31844"><span class= | |
| 3005 "ref">[31844] Iª q. 80 a. 2 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 3006 dicendum quod, sicut dicitur in III de anima, opinio universalis | |
| 3007 non movet nisi mediante particulari, et similiter appetitus | |
| 3008 superior movet mediante inferiori. Et ideo non est alia vis motiva | |
| 3009 consequens intellectum et sensum.</p> | |
| 3010 <br /> | |
| 3011 <div class="D">Quaestio 81</div> | |
| 3012 <div class="G">Prooemium</div> | |
| 3013 <p title="I q. 81 pr."><a name="31845"><span class="ref">[31845] | |
| 3014 Iª q. 81 pr.</span></a> Deinde considerandum est de | |
| 3015 sensualitate. Circa quam quaeruntur tria. Primo, utrum sensualitas | |
| 3016 sit vis appetitiva tantum. Secundo, utrum dividatur sensualitas in | |
| 3017 irascibilem et concupiscibilem, sicut in diversas potentias. | |
| 3018 Tertio, utrum irascibilis et concupiscibilis obediant rationi.</p> | |
| 3019 <br /> | |
| 3020 <div class="E">Articulus 1</div> | |
| 3021 <p title="I q. 81 a. 1 arg. 1"><a name="31846"><span class= | |
| 3022 "ref">[31846] Iª q. 81 a. 1 arg. 1</span></a> Ad primum sic | |
| 3023 proceditur. Videtur quod sensualitas non solum sit appetitiva, sed | |
| 3024 etiam cognitiva. Dicit enim Augustinus, XII de Trin., quod | |
| 3025 <i>sensualis animae motus, qui in corporis sensus intenditur, nobis | |
| 3026 pecoribusque communis est</i>. Sed corporis sensus sub vi cognitiva | |
| 3027 continentur. Ergo sensualitas est vis cognitiva.</p> | |
| 3028 <p title="I q. 81 a. 1 arg. 2"><a name="31847"><span class= | |
| 3029 "ref">[31847] Iª q. 81 a. 1 arg. 2</span></a> Praeterea, quae | |
| 3030 cadunt sub una divisione, videntur esse unius generis. Sed | |
| 3031 Augustinus, in XII de Trin., dividit sensualitatem contra rationem | |
| 3032 superiorem et inferiorem; quae ad cognitionem pertinent. Ergo | |
| 3033 sensualitas etiam est vis cognitiva.</p> | |
| 3034 <p title="I q. 81 a. 1 arg. 3"><a name="31848"><span class= | |
| 3035 "ref">[31848] Iª q. 81 a. 1 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 3036 sensualitas in tentatione hominis tenet locum serpentis. Sed | |
| 3037 serpens in tentatione primorum parentum se habuit ut nuntians et | |
| 3038 proponens peccatum; quod est vis cognitivae. Ergo sensualitas est | |
| 3039 vis cognitiva.</p> | |
| 3040 <p title="I q. 81 a. 1 s. c."><a name="31849"><span class= | |
| 3041 "ref">[31849] Iª q. 81 a. 1 s. c.</span></a> Sed contra est | |
| 3042 quod sensualitas definitur esse <i>appetitus rerum ad corpus | |
| 3043 pertinentium</i>.</p> | |
| 3044 <p title="I q. 81 a. 1 co."><a name="31850"><span class= | |
| 3045 "ref">[31850] Iª q. 81 a. 1 co.</span></a> Respondeo dicendum | |
| 3046 quod nomen sensualitatis sumptum videtur a sensuali motu, de quo | |
| 3047 Augustinus loquitur XII de Trin., sicut ab actu sumitur nomen | |
| 3048 potentiae, ut a visione visus. Motus autem sensualis est appetitus | |
| 3049 apprehensionem sensitivam consequens. Actus enim apprehensivae | |
| 3050 virtutis non ita proprie dicitur motus, sicut actio appetitus, nam | |
| 3051 operatio virtutis apprehensivae perficitur in hoc, quod res | |
| 3052 apprehensae sunt in apprehendente; operatio autem virtutis | |
| 3053 appetitivae perficitur in hoc, quod appetens inclinatur in rem | |
| 3054 appetibilem. Et ideo operatio apprehensivae virtutis assimilatur | |
| 3055 quieti, operatio autem virtutis appetitivae magis assimilatur | |
| 3056 motui. Unde per sensualem motum intelligitur operatio appetitivae | |
| 3057 virtutis. Et sic sensualitas est nomen appetitus sensitivi.</p> | |
| 3058 <p title="I q. 81 a. 1 ad 1"><a name="31851"><span class= | |
| 3059 "ref">[31851] Iª q. 81 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum ergo | |
| 3060 dicendum quod per hoc quod dicit Augustinus quod sensualis animae | |
| 3061 motus intenditur in corporis sensus, non datur intelligi quod | |
| 3062 corporis sensus sub sensualitate comprehendantur, sed magis quod | |
| 3063 motus sensualitatis sit inclinatio quaedam ad sensus corporis, dum | |
| 3064 scilicet appetimus ea quae per corporis sensus apprehenduntur. Et | |
| 3065 sic corporis sensus pertinent ad sensualitatem quasi | |
| 3066 praeambuli.</p> | |
| 3067 <p title="I q. 81 a. 1 ad 2"><a name="31852"><span class= | |
| 3068 "ref">[31852] Iª q. 81 a. 1 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 3069 dicendum quod sensualitas dividitur contra rationem superiorem et | |
| 3070 inferiorem, inquantum communicant in actu motionis, vis enim | |
| 3071 cognitiva, ad quam pertinet ratio superior et inferior, est motiva, | |
| 3072 sicut et appetitiva, ad quam pertinet sensualitas.</p> | |
| 3073 <p title="I q. 81 a. 1 ad 3"><a name="31853"><span class= | |
| 3074 "ref">[31853] Iª q. 81 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 3075 dicendum quod serpens non solum ostendit et proposuit peccatum, sed | |
| 3076 etiam, inclinavit in effectum peccati. Et quantum ad hoc, | |
| 3077 sensualitas per serpentem significatur.</p> | |
| 3078 <br /> | |
| 3079 <div class="E">Articulus 2</div> | |
| 3080 <p title="I q. 81 a. 2 arg. 1"><a name="31854"><span class= | |
| 3081 "ref">[31854] Iª q. 81 a. 2 arg. 1</span></a> Ad secundum sic | |
| 3082 proceditur. Videtur quod appetitus sensitivus non distinguatur in | |
| 3083 irascibilem et concupiscibilem, sicut in potentias diversas. Eadem | |
| 3084 enim potentia animae est unius contrarietatis, ut visus albi et | |
| 3085 nigri, ut dicitur in II de anima. Sed conveniens et nocivum sunt | |
| 3086 contraria. Cum ergo concupiscibilis respiciat conveniens, | |
| 3087 irascibilis vero nocivum, videtur quod eadem potentia animae sit | |
| 3088 irascibilis et concupiscibilis.</p> | |
| 3089 <p title="I q. 81 a. 2 arg. 2"><a name="31855"><span class= | |
| 3090 "ref">[31855] Iª q. 81 a. 2 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 3091 appetitus sensitivus non est nisi convenientium secundum sensum. | |
| 3092 Sed conveniens secundum sensum est obiectum concupiscibilis. Ergo | |
| 3093 nullus appetitus sensitivus est a concupiscibili differens.</p> | |
| 3094 <p title="I q. 81 a. 2 arg. 3"><a name="31856"><span class= | |
| 3095 "ref">[31856] Iª q. 81 a. 2 arg. 3</span></a> Praeterea, odium | |
| 3096 est in irascibili, dicit enim Hieronymus, super Matth., | |
| 3097 <i>possideamus in irascibili odium vitiorum</i>. Sed odium, cum | |
| 3098 contrarietur amori, est in concupiscibili. Ergo eadem vis est | |
| 3099 concupiscibilis et irascibilis.</p> | |
| 3100 <p title="I q. 81 a. 2 s. c."><a name="31857"><span class= | |
| 3101 "ref">[31857] Iª q. 81 a. 2 s. c.</span></a> Sed contra est | |
| 3102 quod Gregorius Nyssenus et Damascenus ponunt duas vires, | |
| 3103 irascibilem et concupiscibilem, partes appetitus sensitivi.</p> | |
| 3104 <p title="I q. 81 a. 2 co."><a name="31858"><span class= | |
| 3105 "ref">[31858] Iª q. 81 a. 2 co.</span></a> Respondeo dicendum | |
| 3106 quod appetitus sensitivus est una vis in genere, quae sensualitas | |
| 3107 dicitur; sed dividitur in duas potentias, quae sunt species | |
| 3108 appetitus sensitivi, scilicet in irascibilem et concupiscibilem. Ad | |
| 3109 cuius evidentiam, considerari oportet quod in rebus naturalibus | |
| 3110 corruptibilibus, non solum oportet esse inclinationem ad | |
| 3111 consequendum convenientia et refugiendum nociva; sed etiam ad | |
| 3112 resistendum corrumpentibus et contrariis, quae convenientibus | |
| 3113 impedimentum praebent et ingerunt nocumenta. Sicut ignis habet | |
| 3114 naturalem inclinationem non solum ut recedat ab inferiori loco, qui | |
| 3115 sibi non convenit, et tendat in locum superiorem sibi convenientem; | |
| 3116 sed etiam quod resistat corrumpentibus et impedientibus. Quia | |
| 3117 igitur appetitus sensitivus est inclinatio consequens | |
| 3118 apprehensionem sensitivam, sicut appetitus naturalis est inclinatio | |
| 3119 consequens formam naturalem; necesse est quod in parte sensitiva | |
| 3120 sint duae appetitivae potentiae. Una, per quam anima simpliciter | |
| 3121 inclinatur ad prosequendum ea quae sunt convenientia secundum | |
| 3122 sensum, et ad refugiendum nociva, et haec dicitur concupiscibilis. | |
| 3123 Alia vero, per quam animal resistit impugnantibus, quae | |
| 3124 convenientia impugnant et nocumenta inferunt, et haec vis vocatur | |
| 3125 irascibilis. Unde dicitur quod eius obiectum est arduum, quia | |
| 3126 scilicet tendit ad hoc quod superet contraria, et superemineat eis. | |
| 3127 Hae autem duae inclinationes non reducuntur in unum principium, | |
| 3128 quia interdum anima tristibus se ingerit, contra inclinationem | |
| 3129 concupiscibilis, ut secundum inclinationem irascibilis impugnet | |
| 3130 contraria. Unde etiam passiones irascibilis repugnare videntur | |
| 3131 passionibus concupiscibilis, nam concupiscentia accensa minuit | |
| 3132 iram, et ira accensa minuit concupiscentiam, ut in pluribus. Patet | |
| 3133 etiam ex hoc, quod irascibilis est quasi propugnatrix et | |
| 3134 defensatrix concupiscibilis, dum insurgit contra ea quae impediunt | |
| 3135 convenientia, quae concupiscibilis appetit, et ingerunt nociva, | |
| 3136 quae concupiscibilis refugit. Et propter hoc, omnes passiones | |
| 3137 irascibilis incipiunt a passionibus concupiscibilis, et in eas | |
| 3138 terminantur; sicut ira nascitur ex illata tristitia, et vindictam | |
| 3139 inferens, in laetitiam terminatur. Propter hoc etiam pugnae | |
| 3140 animalium sunt de concupiscibilibus, scilicet de cibis et venereis, | |
| 3141 ut dicitur in VIII de animalibus.</p> | |
| 3142 <p title="I q. 81 a. 2 ad 1"><a name="31859"><span class= | |
| 3143 "ref">[31859] Iª q. 81 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum ergo | |
| 3144 dicendum quod vis concupiscibilis est et convenientis et | |
| 3145 inconvenientis. Sed irascibilis est ad resistendum inconvenienti | |
| 3146 quod impugnat.</p> | |
| 3147 <p title="I q. 81 a. 2 ad 2"><a name="31860"><span class= | |
| 3148 "ref">[31860] Iª q. 81 a. 2 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 3149 dicendum quod, sicut in apprehensivis virtutibus in parte sensitiva | |
| 3150 est aliqua vis aestimativa, scilicet quae est perceptiva eorum quae | |
| 3151 sensum non immutant, ut supra dictum est; ita etiam in appetitu | |
| 3152 sensitivo est aliqua vis appetens aliquid quod non est conveniens | |
| 3153 secundum delectationem sensus, sed secundum quod est utile animali | |
| 3154 ad suam defensionem. Et haec est vis irascibilis.</p> | |
| 3155 <p title="I q. 81 a. 2 ad 3"><a name="31861"><span class= | |
| 3156 "ref">[31861] Iª q. 81 a. 2 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 3157 dicendum quod odium simpliciter pertinet ad concupiscibilem; sed | |
| 3158 ratione impugnationis quae ex odio causatur, potest ad irascibilem | |
| 3159 pertinere.</p> | |
| 3160 <br /> | |
| 3161 <div class="E">Articulus 3</div> | |
| 3162 <p title="I q. 81 a. 3 arg. 1"><a name="31862"><span class= | |
| 3163 "ref">[31862] Iª q. 81 a. 3 arg. 1</span></a> Ad tertium sic | |
| 3164 proceditur. Videtur quod irascibilis et concupiscibilis non | |
| 3165 obediant rationi. Irascibilis enim et concupiscibilis sunt partes | |
| 3166 sensualitatis. Sed sensualitas non obedit rationi, unde per | |
| 3167 serpentem significatur, ut dicit Augustinus, XII de Trin. Ergo | |
| 3168 irascibilis et concupiscibilis non obediunt rationi.</p> | |
| 3169 <p title="I q. 81 a. 3 arg. 2"><a name="31863"><span class= | |
| 3170 "ref">[31863] Iª q. 81 a. 3 arg. 2</span></a> Praeterea, quod | |
| 3171 obedit alicui, non repugnat ei. Sed irascibilis et concupiscibilis | |
| 3172 repugnant rationi; secundum illud apostoli, ad Rom. VII, <i>video | |
| 3173 aliam legem in membris meis, repugnantem legi mentis meae</i>. Ergo | |
| 3174 irascibilis et concupiscibilis non obediunt rationi.</p> | |
| 3175 <p title="I q. 81 a. 3 arg. 3"><a name="31864"><span class= | |
| 3176 "ref">[31864] Iª q. 81 a. 3 arg. 3</span></a> Praeterea, sicut | |
| 3177 rationali parte animae inferior est vis appetitiva, ita etiam et | |
| 3178 vis sensitiva. Sed sensitiva pars animae non obedit rationi, non | |
| 3179 enim audimus nec videmus quando volumus. Ergo similiter neque vires | |
| 3180 sensitivi appetitus, scilicet irascibilis et concupiscibilis, | |
| 3181 obediunt rationi.</p> | |
| 3182 <p title="I q. 81 a. 3 s. c."><a name="31865"><span class= | |
| 3183 "ref">[31865] Iª q. 81 a. 3 s. c.</span></a> Sed contra est | |
| 3184 quod Damascenus dicit, quod <i>obediens et persuasibile rationi | |
| 3185 dividitur in concupiscentiam et iram</i>.</p> | |
| 3186 <p title="I q. 81 a. 3 co."><a name="31866"><span class= | |
| 3187 "ref">[31866] Iª q. 81 a. 3 co.</span></a> Respondeo dicendum | |
| 3188 quod irascibilis et concupiscibilis obediunt superiori parti, in | |
| 3189 qua est intellectus sive ratio et voluntas, dupliciter, uno modo | |
| 3190 quidem, quantum ad rationem; alio vero modo, quantum ad voluntatem. | |
| 3191 Rationi quidem obediunt quantum ad ipsos suos actus. Cuius ratio | |
| 3192 est, quia appetitus sensitivus in aliis quidem animalibus natus est | |
| 3193 moveri ab aestimativa virtute; sicut ovis aestimans lupum inimicum, | |
| 3194 timet. Loco autem aestimativae virtutis est in homine, sicut supra | |
| 3195 dictum est, vis cogitativa; quae dicitur a quibusdam ratio | |
| 3196 particularis, eo quod est collativa intentionum individualium. Unde | |
| 3197 ab ea natus est moveri in homine appetitus sensitivus. Ipsa autem | |
| 3198 ratio particularis nata est moveri et dirigi secundum rationem | |
| 3199 universalem, unde in syllogisticis ex universalibus propositionibus | |
| 3200 concluduntur conclusiones singulares. Et ideo patet quod ratio | |
| 3201 universalis imperat appetitui sensitivo, qui distinguitur per | |
| 3202 concupiscibilem et irascibilem, et hic appetitus ei obedit. Et quia | |
| 3203 deducere universalia principia in conclusiones singulares, non est | |
| 3204 opus simplicis intellectus, sed rationis; ideo irascibilis et | |
| 3205 concupiscibilis magis dicuntur obedire rationi, quam intellectui. | |
| 3206 Hoc etiam quilibet experiri potest in seipso, applicando enim | |
| 3207 aliquas universales considerationes, mitigatur ira aut timor aut | |
| 3208 aliquid huiusmodi, vel etiam instigatur. Voluntati etiam subiacet | |
| 3209 appetitus sensitivus, quantum ad executionem, quae fit per vim | |
| 3210 motivam. In aliis enim animalibus statim ad appetitum | |
| 3211 concupiscibilis et irascibilis sequitur motus sicut ovis, timens | |
| 3212 lupum statim fugit, quia non est in eis aliquis superior appetitus | |
| 3213 qui repugnet. Sed homo non statim movetur secundum appetitum | |
| 3214 irascibilis et concupiscibilis; sed expectatur imperium voluntatis, | |
| 3215 quod est appetitus superior. In omnibus enim potentiis motivis | |
| 3216 ordinatis, secundum movens non movet nisi virtute primi moventis, | |
| 3217 unde appetitus inferior non sufficit movere, nisi appetitus | |
| 3218 superior consentiat. Et hoc est quod philosophus dicit, in III de | |
| 3219 anima, quod <i>appetitus superior movet appetitum inferiorem, sicut | |
| 3220 sphaera superior inferiorem</i>. Hoc ergo modo irascibilis et | |
| 3221 concupiscibilis rationi subduntur.</p> | |
| 3222 <p title="I q. 81 a. 3 ad 1"><a name="31867"><span class= | |
| 3223 "ref">[31867] Iª q. 81 a. 3 ad 1</span></a> Ad primum ergo | |
| 3224 dicendum quod sensualitas significatur per serpentem, quantum ad id | |
| 3225 quod est proprium sibi ex parte sensitivae partis. Irascibilis | |
| 3226 autem et concupiscibilis magis nominant sensitivum appetitum ex | |
| 3227 parte actus, ad quem inducuntur ex ratione, ut dictum est.</p> | |
| 3228 <p title="I q. 81 a. 3 ad 2"><a name="31868"><span class= | |
| 3229 "ref">[31868] Iª q. 81 a. 3 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 3230 dicendum quod, sicut philosophus dicit in I politicorum, <i>est | |
| 3231 quidem in animali contemplari et despoticum principatum, et | |
| 3232 politicum, anima quidem enim corpori dominatur despotico | |
| 3233 principatu; intellectus autem appetitui, politico et regali</i>. | |
| 3234 Dicitur enim despoticus principatus, quo aliquis principatur | |
| 3235 servis, qui non habent facultatem in aliquo resistendi imperio | |
| 3236 praecipientis, quia nihil sui habent. Principatus autem politicus | |
| 3237 et regalis dicitur, quo aliquis principatur liberis, qui, etsi | |
| 3238 subdantur regimini praesidentis, tamen habent aliquid proprium, ex | |
| 3239 quo possunt reniti praecipientis imperio. Sic igitur anima dicitur | |
| 3240 dominari corpori despotico principatu, quia corporis membra in | |
| 3241 nullo resistere possunt imperio animae, sed statim ad appetitum | |
| 3242 animae movetur manus et pes, et quodlibet membrum quod natum est | |
| 3243 moveri voluntario motu. Intellectus autem, seu ratio, dicitur | |
| 3244 principari irascibili et concupiscibili politico principatu, quia | |
| 3245 appetitus sensibilis habet aliquid proprium, unde potest reniti | |
| 3246 imperio rationis. Natus est enim moveri appetitus sensitivus, non | |
| 3247 solum ab aestimativa in aliis animalibus, et cogitativa in homine, | |
| 3248 quam dirigit universalis ratio; sed etiam ab imaginativa et sensu. | |
| 3249 Unde experimur irascibilem vel concupiscibilem rationi repugnare, | |
| 3250 per hoc quod sentimus vel imaginamur aliquod delectabile quod ratio | |
| 3251 vetat, vel triste quod ratio praecipit. Et sic per hoc quod | |
| 3252 irascibilis et concupiscibilis in aliquo rationi repugnant, non | |
| 3253 excluditur quin ei obediant.</p> | |
| 3254 <p title="I q. 81 a. 3 ad 3"><a name="31869"><span class= | |
| 3255 "ref">[31869] Iª q. 81 a. 3 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 3256 dicendum quod sensus exteriores indigent ad suos actus exterioribus | |
| 3257 sensibilibus, quibus immutentur, quorum praesentia non est in | |
| 3258 potestate rationis. Sed vires interiores, tam appetitivae quam | |
| 3259 apprehensivae, non indigent exterioribus rebus. Et ideo subduntur | |
| 3260 imperio rationis, quae potest non solum instigare vel mitigare | |
| 3261 affectus appetitivae virtutis, sed etiam formare imaginativae | |
| 3262 virtutis phantasmata.</p> | |
| 3263 <br /> | |
| 3264 <div class="D">Quaestio 82</div> | |
| 3265 <div class="G">Prooemium</div> | |
| 3266 <p title="I q. 82 pr."><a name="31870"><span class="ref">[31870] | |
| 3267 Iª q. 82 pr.</span></a> Deinde considerandum est de voluntate. | |
| 3268 Circa quam quaeruntur quinque. Primo, utrum voluntas aliquid ex | |
| 3269 necessitate appetat. Secundo, utrum omnia ex necessitate appetat. | |
| 3270 Tertio, utrum sit eminentior potentia quam intellectus. Quarto, | |
| 3271 utrum voluntas moveat intellectum. Quinto, utrum voluntas | |
| 3272 distinguatur per irascibilem et concupiscibilem.</p> | |
| 3273 <br /> | |
| 3274 <div class="E">Articulus 1</div> | |
| 3275 <p title="I q. 82 a. 1 arg. 1"><a name="31871"><span class= | |
| 3276 "ref">[31871] Iª q. 82 a. 1 arg. 1</span></a> Ad primum sic | |
| 3277 proceditur. Videtur quod voluntas nihil ex necessitate appetat. | |
| 3278 Dicit enim Augustinus, in V de Civ. Dei, quod si aliquid est | |
| 3279 necessarium, non est voluntarium. Sed omne quod voluntas appetit, | |
| 3280 est voluntarium. Ergo nihil quod voluntas appetit, est necessario | |
| 3281 desideratum.</p> | |
| 3282 <p title="I q. 82 a. 1 arg. 2"><a name="31872"><span class= | |
| 3283 "ref">[31872] Iª q. 82 a. 1 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 3284 potestates rationales, secundum philosophum, se habent ad opposita. | |
| 3285 Sed voluntas est potestas rationalis, quia, ut dicitur in III de | |
| 3286 anima, voluntas in ratione est. Ergo voluntas se habet ad opposita. | |
| 3287 Ad nihil ergo de necessitate determinatur.</p> | |
| 3288 <p title="I q. 82 a. 1 arg. 3"><a name="31873"><span class= | |
| 3289 "ref">[31873] Iª q. 82 a. 1 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 3290 secundum voluntatem sumus domini nostrorum actuum. Sed eius quod ex | |
| 3291 necessitate est, non sumus domini. Ergo actus voluntatis non potest | |
| 3292 de necessitate esse.</p> | |
| 3293 <p title="I q. 82 a. 1 s. c."><a name="31874"><span class= | |
| 3294 "ref">[31874] Iª q. 82 a. 1 s. c.</span></a> Sed contra est | |
| 3295 quod Augustinus dicit, in XIII de Trin., quod <i>beatitudinem omnes | |
| 3296 una voluntate appetunt</i>. Si autem non esset necessarium sed | |
| 3297 contingens, deficeret ad minus in paucioribus. Ergo voluntas ex | |
| 3298 necessitate aliquid vult.</p> | |
| 3299 <p title="I q. 82 a. 1 co."><a name="31875"><span class= | |
| 3300 "ref">[31875] Iª q. 82 a. 1 co.</span></a> Respondeo dicendum | |
| 3301 quod necessitas dicitur multipliciter. Necesse est enim quod non | |
| 3302 potest non esse. Quod quidem convenit alicui, uno modo ex principio | |
| 3303 intrinseco, sive materiali, sicut cum dicimus quod omne compositum | |
| 3304 ex contrariis necesse est corrumpi; sive formali, sicut cum dicimus | |
| 3305 quod necesse est triangulum habere tres angulos aequales duobus | |
| 3306 rectis. Et haec est necessitas naturalis et absoluta. Alio modo | |
| 3307 convenit alicui quod non possit non esse, ex aliquo extrinseco, vel | |
| 3308 fine vel agente. Fine quidem, sicut cum aliquis non potest sine hoc | |
| 3309 consequi, aut bene consequi finem aliquem, ut cibus dicitur | |
| 3310 necessarius ad vitam, et equus ad iter. Et haec vocatur necessitas | |
| 3311 finis; quae interdum etiam utilitas dicitur. Ex agente autem hoc | |
| 3312 alicui convenit, sicut cum aliquis cogitur ab aliquo agente, ita | |
| 3313 quod non possit contrarium agere. Et haec vocatur necessitas | |
| 3314 coactionis. Haec igitur coactionis necessitas omnino repugnat | |
| 3315 voluntati. Nam hoc dicimus esse violentum, quod est contra | |
| 3316 inclinationem rei. Ipse autem motus voluntatis est inclinatio | |
| 3317 quaedam in aliquid. Et ideo sicut dicitur aliquid naturale quia est | |
| 3318 secundum inclinationem naturae, ita dicitur aliquid voluntarium | |
| 3319 quia est secundum inclinationem voluntatis. Sicut ergo impossibile | |
| 3320 est quod aliquid simul sit violentum et naturale; ita impossibile | |
| 3321 est quod aliquid simpliciter sit coactum sive violentum, et | |
| 3322 voluntarium. Necessitas autem finis non repugnat voluntati, quando | |
| 3323 ad finem non potest perveniri nisi uno modo, sicut ex voluntate | |
| 3324 transeundi mare, fit necessitas in voluntate ut velit navem. | |
| 3325 Similiter etiam nec necessitas naturalis repugnat voluntati. | |
| 3326 Quinimmo necesse est quod, sicut intellectus ex necessitate | |
| 3327 inhaeret primis principiis, ita voluntas ex necessitate inhaereat | |
| 3328 ultimo fini, qui est beatitudo, finis enim se habet in operativis | |
| 3329 sicut principium in speculativis, ut dicitur in II Physic. Oportet | |
| 3330 enim quod illud quod naturaliter alicui convenit et immobiliter, | |
| 3331 sit fundamentum et principium omnium aliorum, quia natura rei est | |
| 3332 primum in unoquoque, et omnis motus procedit ab aliquo | |
| 3333 immobili.</p> | |
| 3334 <p title="I q. 82 a. 1 ad 1"><a name="31876"><span class= | |
| 3335 "ref">[31876] Iª q. 82 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum ergo | |
| 3336 dicendum quod verbum Augustini est intelligendum de necessario | |
| 3337 necessitate coactionis. Necessitas autem naturalis non aufert | |
| 3338 libertatem voluntatis, ut ipsemet in eodem libro dicit.</p> | |
| 3339 <p title="I q. 82 a. 1 ad 2"><a name="31877"><span class= | |
| 3340 "ref">[31877] Iª q. 82 a. 1 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 3341 dicendum quod voluntas secundum quod aliquid naturaliter vult, | |
| 3342 magis respondet intellectui naturalium principiorum, quam rationi, | |
| 3343 quae ad opposita se habet. Unde secundum hoc, magis est | |
| 3344 intellectualis quam rationalis potestas.</p> | |
| 3345 <p title="I q. 82 a. 1 ad 3"><a name="31878"><span class= | |
| 3346 "ref">[31878] Iª q. 82 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 3347 dicendum quod sumus domini nostrorum actuum secundum quod possumus | |
| 3348 hoc vel illud eligere. Electio autem non est de fine, sed de his | |
| 3349 quae sunt ad finem, ut dicitur in III Ethic. Unde appetitus ultimi | |
| 3350 finis non est de his quorum domini sumus.</p> | |
| 3351 <br /> | |
| 3352 <div class="E">Articulus 2</div> | |
| 3353 <p title="I q. 82 a. 2 arg. 1"><a name="31879"><span class= | |
| 3354 "ref">[31879] Iª q. 82 a. 2 arg. 1</span></a> Ad secundum sic | |
| 3355 proceditur. Videtur quod voluntas ex necessitate omnia velit | |
| 3356 quaecumque vult. Dicit enim Dionysius, IV de Div. Nom., quod malum | |
| 3357 est praeter voluntatem. Ex necessitate ergo voluntas tendit in | |
| 3358 bonum sibi propositum.</p> | |
| 3359 <p title="I q. 82 a. 2 arg. 2"><a name="31880"><span class= | |
| 3360 "ref">[31880] Iª q. 82 a. 2 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 3361 obiectum voluntatis comparatur ad ipsam sicut movens ad mobile. Sed | |
| 3362 motus mobilis necessario consequitur ex movente. Ergo videtur quod | |
| 3363 obiectum voluntatis ex necessitate moveat ipsam.</p> | |
| 3364 <p title="I q. 82 a. 2 arg. 3"><a name="31881"><span class= | |
| 3365 "ref">[31881] Iª q. 82 a. 2 arg. 3</span></a> Praeterea, sicut | |
| 3366 apprehensum secundum sensum est obiectum appetitus sensitivi, ita | |
| 3367 apprehensum secundum intellectum est obiectum intellectivi | |
| 3368 appetitus, qui dicitur voluntas. Sed apprehensum secundum sensum ex | |
| 3369 necessitate movet appetitum sensitivum, dicit enim Augustinus, | |
| 3370 super Gen. ad Litt., quod animalia moventur visis. Ergo videtur | |
| 3371 quod apprehensum secundum intellectum ex necessitate moveat | |
| 3372 voluntatem.</p> | |
| 3373 <p title="I q. 82 a. 2 s. c."><a name="31882"><span class= | |
| 3374 "ref">[31882] Iª q. 82 a. 2 s. c.</span></a> Sed contra est | |
| 3375 quod Augustinus dicit, quod <i>voluntas est qua peccatur et recte | |
| 3376 vivitur</i>, et sic se habet ad opposita. Non ergo ex necessitate | |
| 3377 vult quaecumque vult.</p> | |
| 3378 <p title="I q. 82 a. 2 co."><a name="31883"><span class= | |
| 3379 "ref">[31883] Iª q. 82 a. 2 co.</span></a> Respondeo dicendum | |
| 3380 quod voluntas non ex necessitate vult quaecumque vult. Ad cuius | |
| 3381 evidentiam, considerandum est quod sicut intellectus naturaliter et | |
| 3382 ex necessitate inhaeret primis principiis, ita voluntas ultimo | |
| 3383 fini, ut iam dictum est. Sunt autem quaedam intelligibilia quae non | |
| 3384 habent necessariam connexionem ad prima principia; sicut | |
| 3385 contingentes propositiones, ad quarum remotionem non sequitur | |
| 3386 remotio primorum principiorum. Et talibus non ex necessitate | |
| 3387 assentit intellectus. Quaedam autem propositiones sunt necessariae, | |
| 3388 quae habent connexionem necessariam cum primis principiis; sicut | |
| 3389 conclusiones demonstrabiles, ad quarum remotionem sequitur remotio | |
| 3390 primorum principiorum. Et his intellectus ex necessitate assentit, | |
| 3391 cognita connexione necessaria conclusionum ad principia per | |
| 3392 demonstrationis deductionem, non autem ex necessitate assentit | |
| 3393 antequam huiusmodi necessitatem connexionis per demonstrationem | |
| 3394 cognoscat. Similiter etiam est ex parte voluntatis. Sunt enim | |
| 3395 quaedam particularia bona, quae non habent necessariam connexionem | |
| 3396 ad beatitudinem, quia sine his potest aliquis esse beatus, et | |
| 3397 huiusmodi voluntas non de necessitate inhaeret. Sunt autem quaedam | |
| 3398 habentia necessariam connexionem ad beatitudinem, quibus scilicet | |
| 3399 homo Deo inhaeret, in quo solo vera beatitudo consistit. Sed tamen | |
| 3400 antequam per certitudinem divinae visionis necessitas huiusmodi | |
| 3401 connexionis demonstretur, voluntas non ex necessitate Deo inhaeret, | |
| 3402 nec his quae Dei sunt. Sed voluntas videntis Deum per essentiam, de | |
| 3403 necessitate inhaeret Deo, sicut nunc ex necessitate volumus esse | |
| 3404 beati. Patet ergo quod voluntas non ex necessitate vult quaecumque | |
| 3405 vult.</p> | |
| 3406 <p title="I q. 82 a. 2 ad 1"><a name="31884"><span class= | |
| 3407 "ref">[31884] Iª q. 82 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum ergo | |
| 3408 dicendum quod voluntas in nihil potest tendere nisi sub ratione | |
| 3409 boni. Sed quia bonum est multiplex, propter hoc non ex necessitate | |
| 3410 determinatur ad unum.</p> | |
| 3411 <p title="I q. 82 a. 2 ad 2"><a name="31885"><span class= | |
| 3412 "ref">[31885] Iª q. 82 a. 2 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 3413 dicendum quod movens tunc ex necessitate causat motum in mobili, | |
| 3414 quando potestas moventis excedit mobile, ita quod tota eius | |
| 3415 possibilitas moventi subdatur. Cum autem possibilitas voluntatis | |
| 3416 sit respectu boni universalis et perfecti, non subiicitur eius | |
| 3417 possibilitas tota alicui particulari bono. Et ideo non ex | |
| 3418 necessitate movetur ab illo.</p> | |
| 3419 <p title="I q. 82 a. 2 ad 3"><a name="31886"><span class= | |
| 3420 "ref">[31886] Iª q. 82 a. 2 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 3421 dicendum quod vis sensitiva non est vis collativa diversorum, sicut | |
| 3422 ratio, sed simpliciter aliquid unum apprehendit. Et ideo secundum | |
| 3423 illud unum determinate movet appetitum sensitivum. Sed ratio est | |
| 3424 collativa plurium, et ideo ex pluribus moveri potest appetitus | |
| 3425 intellectivus, scilicet voluntas, et non ex uno ex necessitate.</p> | |
| 3426 <br /> | |
| 3427 <div class="E">Articulus 3</div> | |
| 3428 <p title="I q. 82 a. 3 arg. 1"><a name="31887"><span class= | |
| 3429 "ref">[31887] Iª q. 82 a. 3 arg. 1</span></a> Ad tertium sic | |
| 3430 proceditur. Videtur quod voluntas sit altior potentia quam | |
| 3431 intellectus. Bonum enim et finis est obiectum voluntatis. Sed finis | |
| 3432 est prima et altissima causarum. Ergo voluntas est prima et | |
| 3433 altissima potentiarum.</p> | |
| 3434 <p title="I q. 82 a. 3 arg. 2"><a name="31888"><span class= | |
| 3435 "ref">[31888] Iª q. 82 a. 3 arg. 2</span></a> Praeterea, res | |
| 3436 naturales inveniuntur procedere de imperfectis ad perfecta. Et hoc | |
| 3437 etiam in potentiis animae apparet, proceditur enim de sensu ad | |
| 3438 intellectum, qui est nobilior. Sed naturalis processus est de actu | |
| 3439 intellectus in actum voluntatis. Ergo voluntas est perfectior et | |
| 3440 nobilior potentia quam intellectus.</p> | |
| 3441 <p title="I q. 82 a. 3 arg. 3"><a name="31889"><span class= | |
| 3442 "ref">[31889] Iª q. 82 a. 3 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 3443 habitus sunt proportionati potentiis, sicut perfectiones | |
| 3444 perfectibilibus. Sed habitus quo perficitur voluntas, scilicet | |
| 3445 caritas, est nobilior habitibus quibus perficitur intellectus, | |
| 3446 dicitur enim I ad Cor. XIII, <i>si noverim mysteria omnia, et si | |
| 3447 habuero omnem fidem, caritatem autem non habeam, nihil sum</i>. | |
| 3448 Ergo voluntas est altior potentia quam intellectus.</p> | |
| 3449 <p title="I q. 82 a. 3 s. c."><a name="31890"><span class= | |
| 3450 "ref">[31890] Iª q. 82 a. 3 s. c.</span></a> Sed contra est | |
| 3451 quod philosophus, in X Ethic., ponit altissimam potentiam animae | |
| 3452 esse intellectum.</p> | |
| 3453 <p title="I q. 82 a. 3 co."><a name="31891"><span class= | |
| 3454 "ref">[31891] Iª q. 82 a. 3 co.</span></a> Respondeo dicendum | |
| 3455 quod eminentia alicuius ad alterum potest attendi dupliciter, uno | |
| 3456 modo, simpliciter; alio modo, secundum quid. Consideratur autem | |
| 3457 aliquid tale simpliciter, prout est secundum seipsum tale, secundum | |
| 3458 quid autem, prout dicitur tale secundum respectum ad alterum. Si | |
| 3459 ergo intellectus et voluntas considerentur secundum se, sic | |
| 3460 intellectus eminentior invenitur. Et hoc apparet ex comparatione | |
| 3461 obiectorum ad invicem. Obiectum enim intellectus est simplicius et | |
| 3462 magis absolutum quam obiectum voluntatis, nam obiectum intellectus | |
| 3463 est ipsa ratio boni appetibilis; bonum autem appetibile, cuius | |
| 3464 ratio est in intellectu, est obiectum voluntatis. Quanto autem | |
| 3465 aliquid est simplicius et abstractius, tanto secundum se est | |
| 3466 nobilius et altius. Et ideo obiectum intellectus est altius quam | |
| 3467 obiectum voluntatis. Cum ergo propria ratio potentiae sit secundum | |
| 3468 ordinem ad obiectum, sequitur quod secundum se et simpliciter | |
| 3469 intellectus sit altior et nobilior voluntate. Secundum quid autem, | |
| 3470 et per comparationem ad alterum, voluntas invenitur interdum altior | |
| 3471 intellectu; ex eo scilicet quod obiectum voluntatis in altiori re | |
| 3472 invenitur quam obiectum intellectus. Sicut si dicerem auditum esse | |
| 3473 secundum quid nobiliorem visu, inquantum res aliqua cuius est | |
| 3474 sonus, nobilior est aliqua re cuius est color, quamvis color sit | |
| 3475 nobilior et simplicior sono. Ut enim supra dictum est, actio | |
| 3476 intellectus consistit in hoc quod ratio rei intellectae est in | |
| 3477 intelligente; actus vero voluntatis perficitur in hoc quod voluntas | |
| 3478 inclinatur ad ipsam rem prout in se est. Et ideo philosophus dicit, | |
| 3479 in VI Metaphys., quod bonum et malum, quae sunt obiecta voluntatis, | |
| 3480 sunt in rebus; verum et falsum, quae sunt obiecta intellectus, sunt | |
| 3481 in mente. Quando igitur res in qua est bonum, est nobilior ipsa | |
| 3482 anima, in qua est ratio intellecta; per comparationem ad talem rem, | |
| 3483 voluntas est altior intellectu. Quando vero res in qua est bonum, | |
| 3484 est infra animam; tunc etiam per comparationem ad talem rem, | |
| 3485 intellectus est altior voluntate. Unde melior est amor Dei quam | |
| 3486 cognitio, e contrario autem melior est cognitio rerum corporalium | |
| 3487 quam amor. Simpliciter tamen intellectus est nobilior quam | |
| 3488 voluntas.</p> | |
| 3489 <p title="I q. 82 a. 3 ad 1"><a name="31892"><span class= | |
| 3490 "ref">[31892] Iª q. 82 a. 3 ad 1</span></a> Ad primum ergo | |
| 3491 dicendum quod ratio causae accipitur secundum comparationem unius | |
| 3492 ad alterum, et in tali comparatione ratio boni principalior | |
| 3493 invenitur, sed verum dicitur magis absolute, et ipsius boni | |
| 3494 rationem significat. Unde et bonum quoddam verum est. Sed rursus et | |
| 3495 ipsum verum est quoddam bonum; secundum quod intellectus res | |
| 3496 quaedam est, et verum finis ipsius. Et inter alios fines iste finis | |
| 3497 est excellentior; sicut intellectus inter alias potentias.</p> | |
| 3498 <p title="I q. 82 a. 3 ad 2"><a name="31893"><span class= | |
| 3499 "ref">[31893] Iª q. 82 a. 3 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 3500 dicendum quod illud quod est prius generatione et tempore, est | |
| 3501 imperfectius, quia in uno et eodem potentia tempore praecedit | |
| 3502 actum, et imperfectio perfectionem. Sed illud quod est prius | |
| 3503 simpliciter et secundum naturae ordinem, est perfectius, sic enim | |
| 3504 actus est prior potentia. Et hoc modo intellectus est prior | |
| 3505 voluntate, sicut motivum mobili, et activum passivo, bonum enim | |
| 3506 intellectum movet voluntatem.</p> | |
| 3507 <p title="I q. 82 a. 3 ad 3"><a name="31894"><span class= | |
| 3508 "ref">[31894] Iª q. 82 a. 3 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 3509 dicendum quod illa ratio procedit de voluntate secundum | |
| 3510 comparationem ad id quod supra animam est. Virtus enim caritatis | |
| 3511 est qua Deum amamus.</p> | |
| 3512 <br /> | |
| 3513 <div class="E">Articulus 4</div> | |
| 3514 <p title="I q. 82 a. 4 arg. 1"><a name="31895"><span class= | |
| 3515 "ref">[31895] Iª q. 82 a. 4 arg. 1</span></a> Ad quartum sic | |
| 3516 proceditur. Videtur quod voluntas non moveat intellectum. Movens | |
| 3517 enim est nobilius et prius moto, quia movens est agens; agens autem | |
| 3518 est nobilius patiente, ut Augustinus dicit XII super Gen. ad Litt., | |
| 3519 et philosophus in III de anima. Sed intellectus est prior et | |
| 3520 nobilior voluntate, ut supra dictum est. Ergo voluntas non movet | |
| 3521 intellectum.</p> | |
| 3522 <p title="I q. 82 a. 4 arg. 2"><a name="31896"><span class= | |
| 3523 "ref">[31896] Iª q. 82 a. 4 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 3524 movens non movetur a moto, nisi forte per accidens. Sed intellectus | |
| 3525 movet voluntatem, quia appetibile apprehensum per intellectum est | |
| 3526 movens non motum; appetitus autem movens motum. Ergo intellectus | |
| 3527 non movetur a voluntate.</p> | |
| 3528 <p title="I q. 82 a. 4 arg. 3"><a name="31897"><span class= | |
| 3529 "ref">[31897] Iª q. 82 a. 4 arg. 3</span></a> Praeterea, nihil | |
| 3530 velle possumus nisi sit intellectum. Si igitur ad intelligendum | |
| 3531 movet voluntas volendo intelligere, oportebit quod etiam illud | |
| 3532 velle praecedat aliud intelligere, et illud intelligere aliud | |
| 3533 velle, et sic in infinitum, quod est impossibile. Non ergo voluntas | |
| 3534 movet intellectum.</p> | |
| 3535 <p title="I q. 82 a. 4 s. c."><a name="31898"><span class= | |
| 3536 "ref">[31898] Iª q. 82 a. 4 s. c.</span></a> Sed contra est | |
| 3537 quod Damascenus dicit, quod <i>in nobis est percipere quamcumque | |
| 3538 volumus artem, et non percipere</i>. In nobis autem est aliquid per | |
| 3539 voluntatem; percipimus autem artes per intellectum. Voluntas ergo | |
| 3540 movet intellectum.</p> | |
| 3541 <p title="I q. 82 a. 4 co."><a name="31899"><span class= | |
| 3542 "ref">[31899] Iª q. 82 a. 4 co.</span></a> Respondeo dicendum | |
| 3543 quod aliquid dicitur movere dupliciter. Uno modo, per modum finis; | |
| 3544 sicut dicitur quod finis movet efficientem. Et hoc modo intellectus | |
| 3545 movet voluntatem, quia bonum intellectum est obiectum voluntatis, | |
| 3546 et movet ipsam ut finis. Alio modo dicitur aliquid movere per modum | |
| 3547 agentis; sicut alterans movet alteratum, et impellens movet | |
| 3548 impulsum. Et hoc modo voluntas movet intellectum, et omnes animae | |
| 3549 vires; ut Anselmus dicit in libro de similitudinibus. Cuius ratio | |
| 3550 est, quia in omnibus potentiis activis ordinatis, illa potentia | |
| 3551 quae respicit finem universalem, movet potentias quae respiciunt | |
| 3552 fines particulares. Et hoc apparet tam in naturalibus quam in | |
| 3553 politicis. Caelum enim, quod agit ad universalem conservationem | |
| 3554 generabilium et corruptibilium, movet omnia inferiora corpora, | |
| 3555 quorum unumquodque agit ad conservationem propriae speciei, vel | |
| 3556 etiam individui. Rex etiam, qui intendit bonum commune totius | |
| 3557 regni, movet per suum imperium singulos praepositos civitatum, qui | |
| 3558 singulis civitatibus curam regiminis impendunt. Obiectum autem | |
| 3559 voluntatis est bonum et finis in communi. Quaelibet autem potentia | |
| 3560 comparatur ad aliquod bonum proprium sibi conveniens; sicut visus | |
| 3561 ad perceptionem coloris, intellectus ad cognitionem veri. Et ideo | |
| 3562 voluntas per modum agentis movet omnes animae potentias ad suos | |
| 3563 actus, praeter vires naturales vegetativae partis, quae nostro | |
| 3564 arbitrio non subduntur.</p> | |
| 3565 <p title="I q. 82 a. 4 ad 1"><a name="31900"><span class= | |
| 3566 "ref">[31900] Iª q. 82 a. 4 ad 1</span></a> Ad primum ergo | |
| 3567 dicendum quod intellectus dupliciter considerari potest, uno modo, | |
| 3568 secundum quod intellectus est apprehensivus entis et veri | |
| 3569 universalis; alio modo, secundum quod est quaedam res, et | |
| 3570 particularis potentia habens determinatum actum. Et similiter | |
| 3571 voluntas dupliciter considerari potest, uno modo, secundum | |
| 3572 communitatem sui obiecti, prout scilicet est appetitiva boni | |
| 3573 communis; alio modo, secundum quod est quaedam determinata animae | |
| 3574 potentia habens determinatum actum. Si ergo comparentur intellectus | |
| 3575 et voluntas secundum rationem communitatis obiectorum utriusque, | |
| 3576 sic dictum est supra quod intellectus est simpliciter altior et | |
| 3577 nobilior voluntate. Si autem consideretur intellectus secundum | |
| 3578 communitatem sui obiecti, et voluntas secundum quod est quaedam | |
| 3579 determinata potentia, sic iterum intellectus est altior et prior | |
| 3580 voluntate, quia sub ratione entis et veri, quam apprehendit | |
| 3581 intellectus, continetur voluntas ipsa, et actus eius, et obiectum | |
| 3582 ipsius. Unde intellectus intelligit voluntatem, et actum eius, et | |
| 3583 obiectum ipsius, sicut et alia specialia intellecta, ut lapidem aut | |
| 3584 lignum, quae continentur sub communi ratione entis et veri. Si vero | |
| 3585 consideretur voluntas secundum communem rationem sui obiecti, quod | |
| 3586 est bonum, intellectus autem secundum quod est quaedam res et | |
| 3587 potentia specialis; sic sub communi ratione boni continetur, velut | |
| 3588 quoddam speciale, et intellectus ipse, et ipsum intelligere, et | |
| 3589 obiectum eius, quod est verum, quorum quodlibet est quoddam | |
| 3590 speciale bonum. Et secundum hoc voluntas est altior intellectu, et | |
| 3591 potest ipsum movere. Ex his ergo apparet ratio quare hae potentiae | |
| 3592 suis actibus invicem se includunt, quia intellectus intelligit | |
| 3593 voluntatem velle, et voluntas vult intellectum intelligere. Et | |
| 3594 simili ratione bonum continetur sub vero, inquantum est quoddam | |
| 3595 verum intellectum; et verum continetur sub bono, inquantum est | |
| 3596 quoddam bonum desideratum.</p> | |
| 3597 <p title="I q. 82 a. 4 ad 2"><a name="31901"><span class= | |
| 3598 "ref">[31901] Iª q. 82 a. 4 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 3599 dicendum quod intellectus alio modo movet voluntatem, quam voluntas | |
| 3600 intellectum, ut iam dictum est.</p> | |
| 3601 <p title="I q. 82 a. 4 ad 3"><a name="31902"><span class= | |
| 3602 "ref">[31902] Iª q. 82 a. 4 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 3603 dicendum quod non oportet procedere in infinitum, sed statur in | |
| 3604 intellectu sicut in primo. Omnem enim voluntatis motum necesse est | |
| 3605 quod praecedat apprehensio, sed non omnem apprehensionem praecedit | |
| 3606 motus voluntatis; sed principium consiliandi et intelligendi est | |
| 3607 aliquod intellectivum principium altius intellectu nostro, quod est | |
| 3608 Deus, ut etiam Aristoteles dicit in VII Ethicae Eudemicae, et per | |
| 3609 hunc modum ostendit quod non est procedere in infinitum.</p> | |
| 3610 <br /> | |
| 3611 <div class="E">Articulus 5</div> | |
| 3612 <p title="I q. 82 a. 5 arg. 1"><a name="31903"><span class= | |
| 3613 "ref">[31903] Iª q. 82 a. 5 arg. 1</span></a> Ad quintum sic | |
| 3614 proceditur. Videtur quod irascibilis et concupiscibilis distingui | |
| 3615 debeant in appetitu superiori, qui est voluntas. Vis enim | |
| 3616 concupiscibilis dicitur a concupiscendo; et irascibilis ab | |
| 3617 irascendo. Sed aliqua concupiscentia est quae non potest pertinere | |
| 3618 ad appetitum sensitivum, sed solum ad intellectivum, qui est | |
| 3619 voluntas; sicut concupiscentia sapientiae, de qua dicitur Sap. VI, | |
| 3620 <i>concupiscentia sapientiae perducit ad regnum perpetuum</i>. Est | |
| 3621 etiam quaedam ira quae non potest pertinere ad appetitum | |
| 3622 sensitivum, sed intellectivum tantum; sicut cum irascimur contra | |
| 3623 vitia. Unde et Hieronymus, super Matth., monet ut <i>odium vitiorum | |
| 3624 possideamus in irascibili</i>. Ergo irascibilis et concupiscibilis | |
| 3625 distingui debent in appetitu intellectivo, sicut et in | |
| 3626 sensitivo.</p> | |
| 3627 <p title="I q. 82 a. 5 arg. 2"><a name="31904"><span class= | |
| 3628 "ref">[31904] Iª q. 82 a. 5 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 3629 secundum quod communiter dicitur, caritas est in concupiscibili, | |
| 3630 spes autem in irascibili. Non autem possunt esse in appetitu | |
| 3631 sensitivo, quia non sunt sensibilium obiectorum, sed | |
| 3632 intelligibilium. Ergo concupiscibilis et irascibilis sunt ponenda | |
| 3633 in parte intellectiva.</p> | |
| 3634 <p title="I q. 82 a. 5 arg. 3"><a name="31905"><span class= | |
| 3635 "ref">[31905] Iª q. 82 a. 5 arg. 3</span></a> Praeterea, in | |
| 3636 libro de spiritu et anima dicitur quod has potentias (scilicet | |
| 3637 irascibilem et concupiscibilem, et rationalem) <i>habet anima | |
| 3638 antequam corpori misceatur</i>. Sed nulla potentia sensitivae | |
| 3639 partis est animae tantum, sed coniuncti, ut supra dictum est. Ergo | |
| 3640 irascibilis et concupiscibilis sunt in voluntate, quae est | |
| 3641 appetitus intellectivus.</p> | |
| 3642 <p title="I q. 82 a. 5 s. c."><a name="31906"><span class= | |
| 3643 "ref">[31906] Iª q. 82 a. 5 s. c.</span></a> Sed contra est | |
| 3644 quod Gregorius Nyssenus, dicit, quod irrationalis pars animae | |
| 3645 dividitur in desiderativum et irascitivum; et idem dicit | |
| 3646 Damascenus, in libro II. Et philosophus dicit, in III de anima quod | |
| 3647 <i>voluntas in ratione est, in irrationali autem parte animae | |
| 3648 concupiscentia et ira, vel desiderium et animus</i>.</p> | |
| 3649 <p title="I q. 82 a. 5 co."><a name="31907"><span class= | |
| 3650 "ref">[31907] Iª q. 82 a. 5 co.</span></a> Respondeo dicendum | |
| 3651 quod irascibilis et concupiscibilis non sunt partes intellectivi | |
| 3652 appetitus, qui dicitur voluntas. Quia, sicut supra dictum est, | |
| 3653 potentia quae ordinatur ad aliquod obiectum secundum communem | |
| 3654 rationem, non diversificatur per differentias speciales sub illa | |
| 3655 ratione communi contentas. Sicut quia visus respicit visibile | |
| 3656 secundum rationem colorati, non multiplicantur visivae potentiae | |
| 3657 secundum diversas species colorum, si autem esset aliqua potentia | |
| 3658 quae esset albi inquantum est album, et non inquantum est | |
| 3659 coloratum, diversificaretur a potentia quae esset nigri inquantum | |
| 3660 est nigrum. Appetitus autem sensitivus non respicit communem | |
| 3661 rationem boni, quia nec sensus apprehendit universale. Et ideo | |
| 3662 secundum diversas rationes particularium bonorum, diversificantur | |
| 3663 partes appetitus sensitivi, nam concupiscibilis respicit propriam | |
| 3664 rationem boni, inquantum est delectabile secundum sensum, et | |
| 3665 conveniens naturae; irascibilis autem respicit rationem boni, | |
| 3666 secundum quod est repulsivum et impugnativum eius quod infert | |
| 3667 nocumentum. Sed voluntas respicit bonum sub communi ratione boni. | |
| 3668 Et ideo non diversificantur in ipsa, quae est appetitus | |
| 3669 intellectivus, aliquae potentiae appetitivae, ut sit in appetitu | |
| 3670 intellectivo alia potentia irascibilis, et alia concupiscibilis, | |
| 3671 sicut etiam ex parte intellectus non multiplicantur vires | |
| 3672 apprehensivae, licet multiplicentur ex parte sensus.</p> | |
| 3673 <p title="I q. 82 a. 5 ad 1"><a name="31908"><span class= | |
| 3674 "ref">[31908] Iª q. 82 a. 5 ad 1</span></a> Ad primum ergo | |
| 3675 dicendum quod amor, concupiscentia, et huiusmodi, dupliciter | |
| 3676 accipiuntur. Quandoque quidem secundum quod sunt quaedam passiones, | |
| 3677 cum quadam scilicet concitatione animi provenientes. Et sic | |
| 3678 communiter accipiuntur, et hoc modo sunt solum in appetitu | |
| 3679 sensitivo. Alio modo significant simplicem affectum, absque | |
| 3680 passione vel animi concitatione. Et sic sunt actus voluntatis. Et | |
| 3681 hoc etiam modo attribuuntur Angelis et Deo. Sed prout sic | |
| 3682 accipiuntur, non pertinent ad diversas potentias, sed ad unam | |
| 3683 tantum potentiam, quae dicitur voluntas.</p> | |
| 3684 <p title="I q. 82 a. 5 ad 2"><a name="31909"><span class= | |
| 3685 "ref">[31909] Iª q. 82 a. 5 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 3686 dicendum quod ipsa voluntas potest dici irascibilis, prout vult | |
| 3687 impugnare malum, non ex impetu passionis, sed ex iudicio rationis. | |
| 3688 Et eodem modo potest dici concupiscibilis, propter desiderium boni. | |
| 3689 Et sic in irascibili et concupiscibili sunt caritas et spes; idest | |
| 3690 in voluntate secundum quod habet ordinem ad huiusmodi actus. Sic | |
| 3691 etiam potest intelligi quod dicitur in libro de spiritu et anima, | |
| 3692 quod irascibilis et concupiscibilis sunt animae antequam uniatur | |
| 3693 corpori (ut tamen intelligatur ordo naturae, et non temporis), | |
| 3694 licet non sit necessarium verbis illius libri fidem adhibere.</p> | |
| 3695 <p title="I q. 82 a. 5 ad 3"><a name="31910"><span class= | |
| 3696 "ref">[31910] Iª q. 82 a. 5 ad 3</span></a> Unde patet solutio | |
| 3697 ad tertium.</p> | |
| 3698 <br /> | |
| 3699 <div class="D">Quaestio 83</div> | |
| 3700 <div class="G">Prooemium</div> | |
| 3701 <p title="I q. 83 pr."><a name="31911"><span class="ref">[31911] | |
| 3702 Iª q. 83 pr.</span></a> Deinde quaeritur de libero arbitrio. | |
| 3703 Et circa hoc quaeruntur quatuor. Primo, utrum homo sit liberi | |
| 3704 arbitrii. Secundo, quid sit liberum arbitrium, utrum sit potentia, | |
| 3705 vel actus, vel habitus. Tertio si est potentia, utrum sit | |
| 3706 appetitiva, vel cognitiva. Quarto, si est appetitiva, utrum sit | |
| 3707 eadem potentia cum voluntate, vel alia.</p> | |
| 3708 <br /> | |
| 3709 <div class="E">Articulus 1</div> | |
| 3710 <p title="I q. 83 a. 1 arg. 1"><a name="31912"><span class= | |
| 3711 "ref">[31912] Iª q. 83 a. 1 arg. 1</span></a> Ad primum sic | |
| 3712 proceditur. Videtur quod homo non sit liberi arbitrii. Quicumque | |
| 3713 enim est liberi arbitrii, facit quod vult. Sed homo non facit quod | |
| 3714 vult, dicitur enim Rom. VII, <i>non enim quod volo bonum, hoc ago; | |
| 3715 sed quod odi malum, illud facio</i>. Ergo homo non est liberi | |
| 3716 arbitrii.</p> | |
| 3717 <p title="I q. 83 a. 1 arg. 2"><a name="31913"><span class= | |
| 3718 "ref">[31913] Iª q. 83 a. 1 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 3719 quicumque est liberi arbitrii, eius est velle et non velle, operari | |
| 3720 et non operari. Sed hoc non est hominis, dicitur enim ad Rom. IX, | |
| 3721 non est volentis, scilicet velle, neque currentis, scilicet | |
| 3722 currere. Ergo homo non est liberi arbitrii.</p> | |
| 3723 <p title="I q. 83 a. 1 arg. 3"><a name="31914"><span class= | |
| 3724 "ref">[31914] Iª q. 83 a. 1 arg. 3</span></a> <i>Praeterea, | |
| 3725 liberum est quod sui causa est</i>, ut dicitur in I Metaphys. Quod | |
| 3726 ergo movetur ab alio, non est liberum. Sed Deus movet voluntatem, | |
| 3727 dicitur enim Prov. XXI, <i>cor regis in manu Dei, et quocumque | |
| 3728 voluerit vertet illud</i>; et Philipp. II, <i>Deus est qui operatur | |
| 3729 in nobis velle et perficere</i>. Ergo homo non est liberi | |
| 3730 arbitrii.</p> | |
| 3731 <p title="I q. 83 a. 1 arg. 4"><a name="31915"><span class= | |
| 3732 "ref">[31915] Iª q. 83 a. 1 arg. 4</span></a> Praeterea, | |
| 3733 quicumque est liberi arbitrii, est dominus suorum actuum. Sed homo | |
| 3734 non est dominus suorum actuum, quia, ut dicitur Ierem. X, <i>non | |
| 3735 est in homine via eius, nec viri est ut dirigat gressus suos</i>. | |
| 3736 Ergo homo non est liberi arbitrii.</p> | |
| 3737 <p title="I q. 83 a. 1 arg. 5"><a name="31916"><span class= | |
| 3738 "ref">[31916] Iª q. 83 a. 1 arg. 5</span></a> Praeterea, | |
| 3739 philosophus dicit, in III Ethic., <i>qualis unusquisque est, talis | |
| 3740 finis videtur ei</i>. Sed non est in potestate nostra aliquales | |
| 3741 esse, sed hoc nobis est a natura. Ergo naturale est nobis quod | |
| 3742 aliquem finem sequamur. Non ergo ex libero arbitrio.</p> | |
| 3743 <p title="I q. 83 a. 1 s. c."><a name="31917"><span class= | |
| 3744 "ref">[31917] Iª q. 83 a. 1 s. c.</span></a> Sed contra est | |
| 3745 quod dicitur Eccli. XV, <i>Deus ab initio constituit hominem, et | |
| 3746 reliquit eum in manu consilii sui</i>. Glossa, idest in libertate | |
| 3747 arbitrii.</p> | |
| 3748 <p title="I q. 83 a. 1 co."><a name="31918"><span class= | |
| 3749 "ref">[31918] Iª q. 83 a. 1 co.</span></a> Respondeo dicendum | |
| 3750 quod homo est liberi arbitrii, alioquin frustra essent consilia, | |
| 3751 exhortationes, praecepta, prohibitiones, praemia et poenae. Ad | |
| 3752 cuius evidentiam, considerandum est quod quaedam agunt absque | |
| 3753 iudicio, sicut lapis movetur deorsum; et similiter omnia cognitione | |
| 3754 carentia. Quaedam autem agunt iudicio, sed non libero; sicut | |
| 3755 animalia bruta. Iudicat enim ovis videns lupum, eum esse fugiendum, | |
| 3756 naturali iudicio, et non libero, quia non ex collatione, sed ex | |
| 3757 naturali instinctu hoc iudicat. Et simile est de quolibet iudicio | |
| 3758 brutorum animalium. Sed homo agit iudicio, quia per vim | |
| 3759 cognoscitivam iudicat aliquid esse fugiendum vel prosequendum. Sed | |
| 3760 quia iudicium istud non est ex naturali instinctu in particulari | |
| 3761 operabili, sed ex collatione quadam rationis; ideo agit libero | |
| 3762 iudicio, potens in diversa ferri. Ratio enim circa contingentia | |
| 3763 habet viam ad opposita; ut patet in dialecticis syllogismis, et | |
| 3764 rhetoricis persuasionibus. Particularia autem operabilia sunt | |
| 3765 quaedam contingentia, et ideo circa ea iudicium rationis ad diversa | |
| 3766 se habet, et non est determinatum ad unum. Et pro tanto necesse est | |
| 3767 quod homo sit liberi arbitrii, ex hoc ipso quod rationalis est.</p> | |
| 3768 <p title="I q. 83 a. 1 ad 1"><a name="31919"><span class= | |
| 3769 "ref">[31919] Iª q. 83 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum ergo | |
| 3770 dicendum quod, sicut supra dictum est, appetitus sensitivus, etsi | |
| 3771 obediat rationi, tamen potest in aliquo repugnare, concupiscendo | |
| 3772 contra illud quod ratio dictat. Hoc ergo est bonum quod homo non | |
| 3773 facit cum vult, scilicet non concupiscere contra rationem, ut | |
| 3774 Glossa Augustini ibidem dicit.</p> | |
| 3775 <p title="I q. 83 a. 1 ad 2"><a name="31920"><span class= | |
| 3776 "ref">[31920] Iª q. 83 a. 1 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 3777 dicendum quod verbum illud apostoli non sic est intelligendum quasi | |
| 3778 homo non velit et non currat libero arbitrio, sed quia liberum | |
| 3779 arbitrium ad hoc non est sufficiens, nisi moveatur et iuvetur a | |
| 3780 Deo.</p> | |
| 3781 <p title="I q. 83 a. 1 ad 3"><a name="31921"><span class= | |
| 3782 "ref">[31921] Iª q. 83 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 3783 dicendum quod liberum arbitrium est causa sui motus, quia homo per | |
| 3784 liberum arbitrium seipsum movet ad agendum. Non tamen hoc est de | |
| 3785 necessitate libertatis, quod sit prima causa sui id quod liberum | |
| 3786 est, sicut nec ad hoc quod aliquid sit causa alterius, requiritur | |
| 3787 quod sit prima causa eius. Deus igitur est prima causa movens et | |
| 3788 naturales causas et voluntarias. Et sicut naturalibus causis, | |
| 3789 movendo eas, non aufert quin actus earum sint naturales; ita | |
| 3790 movendo causas voluntarias, non aufert quin actiones earum sint | |
| 3791 voluntariae, sed potius hoc in eis facit, operatur enim in | |
| 3792 unoquoque secundum eius proprietatem.</p> | |
| 3793 <p title="I q. 83 a. 1 ad 4"><a name="31922"><span class= | |
| 3794 "ref">[31922] Iª q. 83 a. 1 ad 4</span></a> Ad quartum | |
| 3795 dicendum quod dicitur non esse in homine via eius, quantum ad | |
| 3796 executiones electionum, in quibus homo impediri potest, velit | |
| 3797 nolit. Electiones autem ipsae sunt in nobis, supposito tamen divino | |
| 3798 auxilio.</p> | |
| 3799 <p title="I q. 83 a. 1 ad 5"><a name="31923"><span class= | |
| 3800 "ref">[31923] Iª q. 83 a. 1 ad 5</span></a> Ad quintum | |
| 3801 dicendum quod qualitas hominis est duplex, una naturalis, et alia | |
| 3802 superveniens. Naturalis autem qualitas accipi potest vel circa | |
| 3803 partem intellectivam; vel circa corpus et virtutes corpori annexas. | |
| 3804 Ex eo igitur quod homo est aliqualis qualitate naturali quae | |
| 3805 attenditur secundum intellectivam partem, naturaliter homo appetit | |
| 3806 ultimum finem, scilicet beatitudinem. Qui quidem appetitus | |
| 3807 naturalis est, et non subiacet libero arbitrio, ut ex supradictis | |
| 3808 patet. Ex parte vero corporis et virtutum corpori annexarum, potest | |
| 3809 esse homo aliqualis naturali qualitate, secundum quod est talis | |
| 3810 complexionis, vel talis dispositionis, ex quacumque impressione | |
| 3811 corporearum causarum, quae non possunt in intellectivam partem | |
| 3812 imprimere, eo quod non est alicuius corporis actus. Sic igitur | |
| 3813 qualis unusquisque est secundum corpoream qualitatem, talis finis | |
| 3814 videtur ei, quia ex huiusmodi dispositione homo inclinatur ad | |
| 3815 eligendum aliquid vel repudiandum. Sed istae inclinationes | |
| 3816 subiacent iudicio rationis, cui obedit inferior appetitus, ut | |
| 3817 dictum est. Unde per hoc libertati arbitrii non praeiudicatur. | |
| 3818 Qualitates autem supervenientes sunt sicut habitus et passiones, | |
| 3819 secundum quae aliquis magis inclinatur in unum quam in alterum. | |
| 3820 Tamen istae etiam inclinationes subiacent iudicio rationis. Et | |
| 3821 huiusmodi etiam qualitates ei subiacent, inquantum in nobis est | |
| 3822 tales qualitates acquirere, vel causaliter vel dispositive, vel a | |
| 3823 nobis excludere. Et sic nihil est quod libertati arbitrii | |
| 3824 repugnet.</p> | |
| 3825 <br /> | |
| 3826 <div class="E">Articulus 2</div> | |
| 3827 <p title="I q. 83 a. 2 arg. 1"><a name="31924"><span class= | |
| 3828 "ref">[31924] Iª q. 83 a. 2 arg. 1</span></a> Ad secundum sic | |
| 3829 proceditur. Videtur quod liberum arbitrium non sit potentia. | |
| 3830 Arbitrium enim liberum nihil est aliud quam liberum iudicium. | |
| 3831 Iudicium autem non nominat potentiam, sed actum. Ergo liberum | |
| 3832 arbitrium non est potentia.</p> | |
| 3833 <p title="I q. 83 a. 2 arg. 2"><a name="31925"><span class= | |
| 3834 "ref">[31925] Iª q. 83 a. 2 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 3835 liberum arbitrium dicitur esse facultas voluntatis et rationis. | |
| 3836 Facultas autem nominat facilitatem potestatis, quae quidem est per | |
| 3837 habitum. Ergo liberum arbitrium est habitus. Bernardus etiam dicit | |
| 3838 quod liberum arbitrium est habitus animae liber sui. Non ergo est | |
| 3839 potentia.</p> | |
| 3840 <p title="I q. 83 a. 2 arg. 3"><a name="31926"><span class= | |
| 3841 "ref">[31926] Iª q. 83 a. 2 arg. 3</span></a> Praeterea, nulla | |
| 3842 potentia naturalis tollitur per peccatum. Sed liberum arbitrium | |
| 3843 tollitur per peccatum, Augustinus enim dicit quod <i>homo male | |
| 3844 utens libero arbitrio, et se perdit et ipsum</i>. Ergo liberum | |
| 3845 arbitrium non est potentia.</p> | |
| 3846 <p title="I q. 83 a. 2 s. c."><a name="31927"><span class= | |
| 3847 "ref">[31927] Iª q. 83 a. 2 s. c.</span></a> Sed contra est | |
| 3848 quod nihil est subiectum habitus, ut videtur, nisi potentia. Sed | |
| 3849 liberum arbitrium est subiectum gratiae; qua sibi assistente, bonum | |
| 3850 eligit. Ergo liberum arbitrium est potentia.</p> | |
| 3851 <p title="I q. 83 a. 2 co."><a name="31928"><span class= | |
| 3852 "ref">[31928] Iª q. 83 a. 2 co.</span></a> Respondeo dicendum | |
| 3853 quod, quamvis liberum arbitrium nominet quendam actum secundum | |
| 3854 propriam significationem vocabuli; secundum tamen communem usum | |
| 3855 loquendi, liberum arbitrium dicimus id quod est huius actus | |
| 3856 principium, scilicet quo homo libere iudicat. Principium autem | |
| 3857 actus in nobis est et potentia et habitus, dicimur enim aliquid | |
| 3858 cognoscere et per scientiam, et per intellectivam potentiam. | |
| 3859 Oportet ergo quod liberum arbitrium vel sit potentia, vel sit | |
| 3860 habitus, vel sit potentia cum aliquo habitu. Quod autem non sit | |
| 3861 habitus, neque potentia cum habitu, manifeste apparet ex duobus. | |
| 3862 Primo quidem, quia si est habitus, oportet quod sit habitus | |
| 3863 naturalis, hoc enim est naturale homini, quod sit liberi arbitrii. | |
| 3864 Nullus autem habitus naturalis adest nobis ad ea quae subsunt | |
| 3865 libero arbitrio, quia ad ea respectu quorum habemus habitus | |
| 3866 naturales, naturaliter inclinamur, sicut ad assentiendum primis | |
| 3867 principiis; ea autem ad quae naturaliter inclinamur, non subsunt | |
| 3868 libero arbitrio, sicut dictum est de appetitu beatitudinis. Unde | |
| 3869 contra propriam rationem liberi arbitrii est, quod sit habitus | |
| 3870 naturalis. Contra naturalitatem autem eius est, quod sit habitus | |
| 3871 non naturalis. Et sic relinquitur quod nullo modo sit habitus. | |
| 3872 Secundo hoc apparet, quia habitus dicuntur secundum quos <i>nos | |
| 3873 habemus ad passiones vel ad actus bene vel male</i>, ut dicitur in | |
| 3874 II Ethic., nam per temperantiam bene nos habemus ad | |
| 3875 concupiscentias, per intemperantiam autem male; per scientiam etiam | |
| 3876 bene nos habemus ad actum intellectus, dum verum cognoscimus per | |
| 3877 habitum autem contrarium male. Liberum autem arbitrium | |
| 3878 indifferenter se habet ad bene eligendum vel male. Unde impossibile | |
| 3879 est quod liberum arbitrium sit habitus. Relinquitur ergo quod sit | |
| 3880 potentia.</p> | |
| 3881 <p title="I q. 83 a. 2 ad 1"><a name="31929"><span class= | |
| 3882 "ref">[31929] Iª q. 83 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum ergo | |
| 3883 dicendum quod consuetum est potentiam significari nomine actus. Et | |
| 3884 sic per hunc actum qui est liberum iudicium, nominatur potentia | |
| 3885 quae est huius actus principium. Alioquin, si liberum arbitrium | |
| 3886 nominaret actum, non semper maneret in homine.</p> | |
| 3887 <p title="I q. 83 a. 2 ad 2"><a name="31930"><span class= | |
| 3888 "ref">[31930] Iª q. 83 a. 2 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 3889 dicendum quod facultas nominat quandoque potestatem expeditam ad | |
| 3890 operandum. Et sic facultas ponitur in definitione liberi arbitrii. | |
| 3891 Bernardus autem accipit habitum non secundum quod dividitur contra | |
| 3892 potentiam, sed secundum quod significat habitudinem quandam, qua | |
| 3893 aliquo modo se aliquis habet ad actum. Quod quidem est tam per | |
| 3894 potentiam quam per habitum, nam per potentiam homo se habet ut | |
| 3895 potens operari, per habitum autem ut aptus ad operandum bene vel | |
| 3896 male.</p> | |
| 3897 <p title="I q. 83 a. 2 ad 3"><a name="31931"><span class= | |
| 3898 "ref">[31931] Iª q. 83 a. 2 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 3899 dicendum quod homo peccando liberum arbitrium dicitur perdidisse, | |
| 3900 non quantum ad libertatem naturalem, quae est a coactione; sed | |
| 3901 quantum ad libertatem quae est a culpa et a miseria. De qua infra | |
| 3902 in tractatu moralium dicetur, in secunda parte huius operis.</p> | |
| 3903 <br /> | |
| 3904 <div class="E">Articulus 3</div> | |
| 3905 <p title="I q. 83 a. 3 arg. 1"><a name="31932"><span class= | |
| 3906 "ref">[31932] Iª q. 83 a. 3 arg. 1</span></a> Ad tertium sic | |
| 3907 proceditur. Videtur quod liberum arbitrium non sit potentia | |
| 3908 appetitiva, sed cognitiva. Dicit enim Damascenus quod <i>cum | |
| 3909 rationali confestim comitatur liberum arbitrium</i>. Sed ratio est | |
| 3910 potentia cognitiva. Ergo liberum arbitrium est potentia | |
| 3911 cognitiva.</p> | |
| 3912 <p title="I q. 83 a. 3 arg. 2"><a name="31933"><span class= | |
| 3913 "ref">[31933] Iª q. 83 a. 3 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 3914 liberum arbitrium dicitur quasi liberum iudicium. Sed iudicare est | |
| 3915 actus cognitivae virtutis. Ergo liberum arbitrium est cognitiva | |
| 3916 potentia.</p> | |
| 3917 <p title="I q. 83 a. 3 arg. 3"><a name="31934"><span class= | |
| 3918 "ref">[31934] Iª q. 83 a. 3 arg. 3</span></a> Praeterea, ad | |
| 3919 liberum arbitrium praecipue pertinet electio. Sed electio videtur | |
| 3920 ad cognitionem pertinere, quia electio importat quandam | |
| 3921 comparationem unius ad alterum, quod est proprium cognitivae | |
| 3922 virtutis. Ergo liberum arbitrium est potentia cognitiva.</p> | |
| 3923 <p title="I q. 83 a. 3 s. c."><a name="31935"><span class= | |
| 3924 "ref">[31935] Iª q. 83 a. 3 s. c.</span></a> Sed contra est | |
| 3925 quod philosophus dicit, in III Ethic., quod <i>electio est | |
| 3926 desiderium eorum quae sunt in nobis</i>. Sed desiderium est actus | |
| 3927 appetitivae virtutis. Ergo et electio. Liberum autem arbitrium est | |
| 3928 secundum quod eligimus. Ergo liberum arbitrium est virtus | |
| 3929 appetitiva.</p> | |
| 3930 <p title="I q. 83 a. 3 co."><a name="31936"><span class= | |
| 3931 "ref">[31936] Iª q. 83 a. 3 co.</span></a> Respondeo dicendum | |
| 3932 quod proprium liberi arbitrii est electio, ex hoc enim liberi | |
| 3933 arbitrii esse dicimur, quod possumus unum recipere, alio recusato, | |
| 3934 quod est eligere. Et ideo naturam liberi arbitrii ex electione | |
| 3935 considerare oportet. Ad electionem autem concurrit aliquid ex parte | |
| 3936 cognitivae virtutis, et aliquid ex parte appetitivae, ex parte | |
| 3937 quidem cognitivae, requiritur consilium, per quod diiudicatur quid | |
| 3938 sit alteri praeferendum; ex parte autem appetitivae, requiritur | |
| 3939 quod appetendo acceptetur id quod per consilium diiudicatur. Et | |
| 3940 ideo Aristoteles in VI Ethic. sub dubio derelinquit utrum | |
| 3941 principalius pertineat electio ad vim appetitivam, vel ad vim | |
| 3942 cognitivam, dicit enim quod electio vel est intellectus | |
| 3943 appetitivus, vel appetitus intellectivus. Sed in III Ethic. in hoc | |
| 3944 magis declinat quod sit appetitus intellectivus, nominans | |
| 3945 electionem desiderium consiliabile. Et huius ratio est, quia | |
| 3946 proprium obiectum electionis est illud quod est ad finem, hoc | |
| 3947 autem, inquantum huiusmodi, habet rationem boni quod dicitur utile, | |
| 3948 unde cum bonum, inquantum huiusmodi, sit obiectum appetitus, | |
| 3949 sequitur quod electio sit principaliter actus appetitivae virtutis. | |
| 3950 Et sic liberum arbitrium est appetitiva potentia.</p> | |
| 3951 <p title="I q. 83 a. 3 ad 1"><a name="31937"><span class= | |
| 3952 "ref">[31937] Iª q. 83 a. 3 ad 1</span></a> Ad primum ergo | |
| 3953 dicendum quod potentiae appetitivae concomitantur apprehensivas. Et | |
| 3954 secundum hoc dicit Damascenus quod <i>cum rationali confestim | |
| 3955 comitatur liberum arbitrium</i>.</p> | |
| 3956 <p title="I q. 83 a. 3 ad 2"><a name="31938"><span class= | |
| 3957 "ref">[31938] Iª q. 83 a. 3 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 3958 dicendum quod iudicium est quasi conclusio et determinatio | |
| 3959 consilii. Determinatur autem consilium, primo quidem per sententiam | |
| 3960 rationis, et secundo per acceptationem appetitus, unde philosophus | |
| 3961 dicit, in III Ethic., quod <i>ex consiliari iudicantes desideramus | |
| 3962 secundum consilium</i>. Et hoc modo ipsa electio dicitur quoddam | |
| 3963 iudicium, a quo nominatur liberum arbitrium.</p> | |
| 3964 <p title="I q. 83 a. 3 ad 3"><a name="31939"><span class= | |
| 3965 "ref">[31939] Iª q. 83 a. 3 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 3966 dicendum quod ista collatio quae importatur in nomine electionis, | |
| 3967 pertinet ad consilium praecedens, quod est rationis. Appetitus | |
| 3968 enim, quamvis non sit collativus, tamen inquantum a vi cognitiva | |
| 3969 conferente movetur, habet quandam collationis similitudinem, dum | |
| 3970 unum alteri praeoptat.</p> | |
| 3971 <br /> | |
| 3972 <div class="E">Articulus 4</div> | |
| 3973 <p title="I q. 83 a. 4 arg. 1"><a name="31940"><span class= | |
| 3974 "ref">[31940] Iª q. 83 a. 4 arg. 1</span></a> Ad quartum sic | |
| 3975 proceditur. Videtur quod liberum arbitrium sit alia potentia a | |
| 3976 voluntate. Dicit enim Damascenus, in libro II, quod aliud est | |
| 3977 thelesis, aliud vero bulesis, thelesis autem est voluntas; bulesis | |
| 3978 autem videtur arbitrium liberum, quia bulesis, secundum ipsum, est | |
| 3979 voluntas quae est circa aliquid quasi unius per comparationem ad | |
| 3980 alterum. Ergo videtur quod liberum arbitrium sit alia potentia a | |
| 3981 voluntate.</p> | |
| 3982 <p title="I q. 83 a. 4 arg. 2"><a name="31941"><span class= | |
| 3983 "ref">[31941] Iª q. 83 a. 4 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 3984 potentiae cognoscuntur per actus. Sed electio, quae est actus | |
| 3985 liberi arbitrii, est aliud a voluntate, ut dicitur in III Ethic., | |
| 3986 <i>quia voluntas est de fine, electio autem de iis quae sunt ad | |
| 3987 finem</i>. Ergo liberum arbitrium est alia potentia a | |
| 3988 voluntate.</p> | |
| 3989 <p title="I q. 83 a. 4 arg. 3"><a name="31942"><span class= | |
| 3990 "ref">[31942] Iª q. 83 a. 4 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 3991 voluntas est appetitus intellectivus. Sed ex parte intellectus sunt | |
| 3992 duae potentiae, scilicet agens et possibilis. Ergo etiam ex parte | |
| 3993 appetitus intellectivi debet esse alia potentia praeter voluntatem. | |
| 3994 Et haec non videtur esse nisi liberum arbitrium. Ergo liberum | |
| 3995 arbitrium est alia potentia praeter voluntatem.</p> | |
| 3996 <p title="I q. 83 a. 4 s. c."><a name="31943"><span class= | |
| 3997 "ref">[31943] Iª q. 83 a. 4 s. c.</span></a> Sed contra est | |
| 3998 quod Damascenus dicit, in III libro, quod liberum arbitrium nihil | |
| 3999 aliud est quam voluntas.</p> | |
| 4000 <p title="I q. 83 a. 4 co."><a name="31944"><span class= | |
| 4001 "ref">[31944] Iª q. 83 a. 4 co.</span></a> Respondeo dicendum | |
| 4002 quod potentias appetitivas oportet esse proportionatas potentiis | |
| 4003 apprehensivis, ut supra dictum est. Sicut autem ex parte | |
| 4004 apprehensionis intellectivae se habent intellectus et ratio, ita ex | |
| 4005 parte appetitus intellectivi se habent voluntas et liberum | |
| 4006 arbitrium, quod nihil aliud est quam vis electiva. Et hoc patet ex | |
| 4007 habitudine obiectorum et actuum. Nam intelligere importat simplicem | |
| 4008 acceptionem alicuius rei, unde intelligi dicuntur proprie | |
| 4009 principia, quae sine collatione per seipsa cognoscuntur. | |
| 4010 Ratiocinari autem proprie est devenire ex uno in cognitionem | |
| 4011 alterius, unde proprie de conclusionibus ratiocinamur, quae ex | |
| 4012 principiis innotescunt. Similiter ex parte appetitus, velle | |
| 4013 importat simplicem appetitum alicuius rei, unde voluntas dicitur | |
| 4014 esse de fine, qui propter se appetitur. Eligere autem est appetere | |
| 4015 aliquid propter alterum consequendum, unde proprie est eorum quae | |
| 4016 sunt ad finem. Sicut autem se habet in cognitivis principium ad | |
| 4017 conclusionem, cui propter principia assentimus; ita in appetitivis | |
| 4018 se habet finis ad ea quae sunt ad finem, quae propter finem | |
| 4019 appetuntur. Unde manifestum est quod sicut se habet intellectus ad | |
| 4020 rationem, ita se habet voluntas ad vim electivam, idest ad liberum | |
| 4021 arbitrium. Ostensum est autem supra quod eiusdem potentiae est | |
| 4022 intelligere et ratiocinari, sicut eiusdem virtutis est quiescere et | |
| 4023 moveri. Unde etiam eiusdem potentiae est velle et eligere. Et | |
| 4024 propter hoc voluntas et liberum arbitrium non sunt duae potentiae, | |
| 4025 sed una.</p> | |
| 4026 <p title="I q. 83 a. 4 ad 1"><a name="31945"><span class= | |
| 4027 "ref">[31945] Iª q. 83 a. 4 ad 1</span></a> Ad primum ergo | |
| 4028 dicendum quod bulesis distinguitur a thelesi, non propter | |
| 4029 diversitatem potentiarum, sed propter differentiam actuum.</p> | |
| 4030 <p title="I q. 83 a. 4 ad 2"><a name="31946"><span class= | |
| 4031 "ref">[31946] Iª q. 83 a. 4 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 4032 dicendum quod electio et voluntas, idest ipsum velle, sunt diversi | |
| 4033 actus, sed tamen pertinent ad unam potentiam, sicut etiam | |
| 4034 intelligere et ratiocinari, ut dictum est.</p> | |
| 4035 <p title="I q. 83 a. 4 ad 3"><a name="31947"><span class= | |
| 4036 "ref">[31947] Iª q. 83 a. 4 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 4037 dicendum quod intellectus comparatur ad voluntatem ut movens. Et | |
| 4038 ideo non oportet in voluntate distinguere agens et possibile.</p> | |
| 4039 <div class="centro"><br /> | |
| 4040 <p><a href="sth1075.html"><img src="icons/ageretro.gif" width="19" | |
| 4041 height="19" align="middle" border="0" alt="age retro" /></a> | |
| 4042 <a href="sth1084.html"><img src="icons/ageultra.gif" width="19" | |
| 4043 height="19" align="middle" border="0" alt="age ultra" /></a></p> | |
| 4044 <br /> | |
| 4045 <hr /> | |
| 4046 <br /> | |
| 4047 <address>© 2006 Fundación Tomás de Aquino quoad | |
| 4048 hanc editionem<br /> | |
| 4049 Iura omnia asservantur<br /> | |
| 4050 OCLC nr. <a href="http://worldcatlibraries.org/wcpa/oclc/49644264" | |
| 4051 style="text-decoration=none">49644264</a></address> | |
| 4052 </div> | |
| 4053 </body> | |
| 4054 </html> |
