Mercurial > hg > Aquinas
annotate summa/latin/sth3082.html @ 28:544e12f679ad
convert to xml
| author | ht |
|---|---|
| date | Tue, 24 Nov 2009 19:27:32 +0000 |
| parents | 4006eb4882de |
| children | d777cc3962f2 |
| rev | line source |
|---|---|
| 28 | 1 <!DOCTYPE html PUBLIC "-//W3C//DTD XHTML 1.0 Transitional//EN" |
| 2 "http://www.w3.org/TR/xhtml1/DTD/xhtml1-transitional.dtd"> | |
| 3 <html lang="LA" xmlns="http://www.w3.org/1999/xhtml" xml:lang="LA"> | |
| 4 <head> | |
| 5 <meta name="generator" content= | |
| 6 "HTML Tidy for Windows (vers 1st February 2005), see www.w3.org" /> | |
| 7 <meta http-equiv="Content-Type" content= | |
| 8 "text/html; charset=us-ascii" /> | |
| 9 <meta http-equiv="Content-Style-Type" content="text/css" /> | |
| 10 <meta http-equiv="Content-Script-Type" content="text/javascript" /> | |
| 11 <meta name="keywords" content= | |
| 12 "Thomas de Aquino, Summa Theologiae, Corpus Thomisticum" /> | |
| 13 <meta name="language" content="Latin" /> | |
| 14 <meta name="security" content="public" /> | |
| 15 <meta name="owner" content="ealarcon@unav.es" /> | |
| 16 <meta name="author" content="Enrique Alarcón" /> | |
| 17 <meta name="abstract" content="" /> | |
| 18 <link rel="stylesheet" media="screen" href="vscreen.css" type= | |
| 19 "text/css" /> | |
| 20 <link rel="stylesheet" media="print" href="vprint.css" type= | |
| 21 "text/css" /> | |
| 22 <title>Thomas de Aquino, Summa Theologiae, IIª-IIae q. | |
| 23 82-91</title> | |
| 24 </head> | |
| 25 <body> | |
| 26 <a href="http://www.corpusthomisticum.org/"></a> | |
| 27 <div class="tres">CORPUS THOMISTICUM</div> | |
| 28 <div class="uno">Sancti Thomae de Aquino</div> | |
| 29 <div class="uno">Summa Theologiae</div> | |
| 30 <div class="dos">secunda pars secundae partis a quaestione LXXXII | |
| 31 ad XCI</div> | |
| 32 <br /> | |
| 33 <div class="centro"> | |
| 34 <table align="center" summary="Imago"> | |
| 35 <tr> | |
| 36 <th><img src="icons/fugit190.jpg" width="275" height="190" border= | |
| 37 "0" alt= | |
| 38 "Thomas de Aquino a Filippino Lippi depictus (Cappella Carafa, S. Maria sopra Minerva, Roma)" | |
| 39 align="middle" /></th> | |
| 40 </tr> | |
| 41 </table> | |
| 42 <br /> | |
| 43 <span class="tres">Textum Leoninum Romae 1897 editum<br /> | |
| 44 ac automato translatum a Roberto Busa SJ in taenias | |
| 45 magneticas<br /> | |
| 46 denuo recognovit Enrique Alarcón atque instruxit<br /> | |
| 47 <br /></span><br /> | |
| 48 <hr /> | |
| 49 <br /> | |
| 50 <p><a href="sth3081.html"><img src="icons/ageretro.gif" width="19" | |
| 51 height="19" align="middle" border="0" alt="age retro" /></a> | |
| 52 <a href="sth3092.html"><img src="icons/ageultra.gif" width="19" | |
| 53 height="19" align="middle" border="0" alt="age ultra" /></a></p> | |
| 54 <script language="JavaScript" type="text/javascript"> | |
| 55 //<![CDATA[ | |
|
26
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
56 <!-- |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
57 // original code by Bill Trefzger 12/12/96; revised by Enrique Alarcon 12/9/2000 |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
58 function go(){if(document.selecter.select1.options[document.selecter.select1.selectedIndex].value !="none"){location=document.selecter.select1.options[document.selecter.select1.selectedIndex].value}} |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
59 document.write('<FORM NAME="selecter"><SELECT NAME="select1">'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
60 document.write('<OPTION VALUE="none">INDEX'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
61 document.write('<OPTION VALUE="none">------------------------------------------------'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
62 document.write('<OPTION VALUE="index.html">Corpus Thomisticum'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
63 document.write('<OPTION VALUE="iopera.html">Opera omnia'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
64 document.write('<OPTION VALUE="zbiblia.html">Bibliographia Thomistica'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
65 document.write('<OPTION VALUE="none">------------------------------------------------'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
66 document.write('<OPTION VALUE="#42428">IIª-IIae q. 82 pr.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
67 document.write('<OPTION VALUE="#42429">IIª-IIae q. 82 a. 1 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
68 document.write('<OPTION VALUE="#42430">IIª-IIae q. 82 a. 1 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
69 document.write('<OPTION VALUE="#42431">IIª-IIae q. 82 a. 1 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
70 document.write('<OPTION VALUE="#42432">IIª-IIae q. 82 a. 1 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
71 document.write('<OPTION VALUE="#42433">IIª-IIae q. 82 a. 1 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
72 document.write('<OPTION VALUE="#42434">IIª-IIae q. 82 a. 1 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
73 document.write('<OPTION VALUE="#42435">IIª-IIae q. 82 a. 1 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
74 document.write('<OPTION VALUE="#42436">IIª-IIae q. 82 a. 1 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
75 document.write('<OPTION VALUE="#42437">IIª-IIae q. 82 a. 2 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
76 document.write('<OPTION VALUE="#42438">IIª-IIae q. 82 a. 2 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
77 document.write('<OPTION VALUE="#42439">IIª-IIae q. 82 a. 2 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
78 document.write('<OPTION VALUE="#42440">IIª-IIae q. 82 a. 2 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
79 document.write('<OPTION VALUE="#42441">IIª-IIae q. 82 a. 2 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
80 document.write('<OPTION VALUE="#42442">IIª-IIae q. 82 a. 2 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
81 document.write('<OPTION VALUE="#42443">IIª-IIae q. 82 a. 2 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
82 document.write('<OPTION VALUE="#42444">IIª-IIae q. 82 a. 2 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
83 document.write('<OPTION VALUE="#42445">IIª-IIae q. 82 a. 3 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
84 document.write('<OPTION VALUE="#42446">IIª-IIae q. 82 a. 3 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
85 document.write('<OPTION VALUE="#42447">IIª-IIae q. 82 a. 3 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
86 document.write('<OPTION VALUE="#42448">IIª-IIae q. 82 a. 3 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
87 document.write('<OPTION VALUE="#42449">IIª-IIae q. 82 a. 3 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
88 document.write('<OPTION VALUE="#42450">IIª-IIae q. 82 a. 3 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
89 document.write('<OPTION VALUE="#42451">IIª-IIae q. 82 a. 3 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
90 document.write('<OPTION VALUE="#42452">IIª-IIae q. 82 a. 3 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
91 document.write('<OPTION VALUE="#42453">IIª-IIae q. 82 a. 4 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
92 document.write('<OPTION VALUE="#42454">IIª-IIae q. 82 a. 4 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
93 document.write('<OPTION VALUE="#42455">IIª-IIae q. 82 a. 4 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
94 document.write('<OPTION VALUE="#42456">IIª-IIae q. 82 a. 4 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
95 document.write('<OPTION VALUE="#42457">IIª-IIae q. 82 a. 4 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
96 document.write('<OPTION VALUE="#42458">IIª-IIae q. 82 a. 4 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
97 document.write('<OPTION VALUE="#42459">IIª-IIae q. 82 a. 4 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
98 document.write('<OPTION VALUE="#42460">IIª-IIae q. 82 a. 4 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
99 document.write('<OPTION VALUE="#42461">IIª-IIae q. 83 pr.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
100 document.write('<OPTION VALUE="#42462">IIª-IIae q. 83 a. 1 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
101 document.write('<OPTION VALUE="#42463">IIª-IIae q. 83 a. 1 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
102 document.write('<OPTION VALUE="#42464">IIª-IIae q. 83 a. 1 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
103 document.write('<OPTION VALUE="#42465">IIª-IIae q. 83 a. 1 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
104 document.write('<OPTION VALUE="#42466">IIª-IIae q. 83 a. 1 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
105 document.write('<OPTION VALUE="#42467">IIª-IIae q. 83 a. 1 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
106 document.write('<OPTION VALUE="#42468">IIª-IIae q. 83 a. 1 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
107 document.write('<OPTION VALUE="#42469">IIª-IIae q. 83 a. 1 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
108 document.write('<OPTION VALUE="#42470">IIª-IIae q. 83 a. 2 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
109 document.write('<OPTION VALUE="#42471">IIª-IIae q. 83 a. 2 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
110 document.write('<OPTION VALUE="#42472">IIª-IIae q. 83 a. 2 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
111 document.write('<OPTION VALUE="#42473">IIª-IIae q. 83 a. 2 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
112 document.write('<OPTION VALUE="#42474">IIª-IIae q. 83 a. 2 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
113 document.write('<OPTION VALUE="#42475">IIª-IIae q. 83 a. 2 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
114 document.write('<OPTION VALUE="#42476">IIª-IIae q. 83 a. 2 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
115 document.write('<OPTION VALUE="#42477">IIª-IIae q. 83 a. 2 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
116 document.write('<OPTION VALUE="#42478">IIª-IIae q. 83 a. 3 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
117 document.write('<OPTION VALUE="#42479">IIª-IIae q. 83 a. 3 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
118 document.write('<OPTION VALUE="#42480">IIª-IIae q. 83 a. 3 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
119 document.write('<OPTION VALUE="#42481">IIª-IIae q. 83 a. 3 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
120 document.write('<OPTION VALUE="#42482">IIª-IIae q. 83 a. 3 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
121 document.write('<OPTION VALUE="#42483">IIª-IIae q. 83 a. 3 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
122 document.write('<OPTION VALUE="#42484">IIª-IIae q. 83 a. 3 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
123 document.write('<OPTION VALUE="#42485">IIª-IIae q. 83 a. 3 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
124 document.write('<OPTION VALUE="#42486">IIª-IIae q. 83 a. 4 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
125 document.write('<OPTION VALUE="#42487">IIª-IIae q. 83 a. 4 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
126 document.write('<OPTION VALUE="#42488">IIª-IIae q. 83 a. 4 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
127 document.write('<OPTION VALUE="#42489">IIª-IIae q. 83 a. 4 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
128 document.write('<OPTION VALUE="#42490">IIª-IIae q. 83 a. 4 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
129 document.write('<OPTION VALUE="#42491">IIª-IIae q. 83 a. 4 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
130 document.write('<OPTION VALUE="#42492">IIª-IIae q. 83 a. 4 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
131 document.write('<OPTION VALUE="#42493">IIª-IIae q. 83 a. 4 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
132 document.write('<OPTION VALUE="#42494">IIª-IIae q. 83 a. 5 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
133 document.write('<OPTION VALUE="#42495">IIª-IIae q. 83 a. 5 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
134 document.write('<OPTION VALUE="#42496">IIª-IIae q. 83 a. 5 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
135 document.write('<OPTION VALUE="#42497">IIª-IIae q. 83 a. 5 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
136 document.write('<OPTION VALUE="#42498">IIª-IIae q. 83 a. 5 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
137 document.write('<OPTION VALUE="#42499">IIª-IIae q. 83 a. 5 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
138 document.write('<OPTION VALUE="#42500">IIª-IIae q. 83 a. 5 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
139 document.write('<OPTION VALUE="#42501">IIª-IIae q. 83 a. 5 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
140 document.write('<OPTION VALUE="#42502">IIª-IIae q. 83 a. 6 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
141 document.write('<OPTION VALUE="#42503">IIª-IIae q. 83 a. 6 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
142 document.write('<OPTION VALUE="#42504">IIª-IIae q. 83 a. 6 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
143 document.write('<OPTION VALUE="#42505">IIª-IIae q. 83 a. 6 arg. 4'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
144 document.write('<OPTION VALUE="#42506">IIª-IIae q. 83 a. 6 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
145 document.write('<OPTION VALUE="#42507">IIª-IIae q. 83 a. 6 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
146 document.write('<OPTION VALUE="#42508">IIª-IIae q. 83 a. 6 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
147 document.write('<OPTION VALUE="#42509">IIª-IIae q. 83 a. 6 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
148 document.write('<OPTION VALUE="#42510">IIª-IIae q. 83 a. 6 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
149 document.write('<OPTION VALUE="#42511">IIª-IIae q. 83 a. 6 ad 4'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
150 document.write('<OPTION VALUE="#42512">IIª-IIae q. 83 a. 7 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
151 document.write('<OPTION VALUE="#42513">IIª-IIae q. 83 a. 7 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
152 document.write('<OPTION VALUE="#42514">IIª-IIae q. 83 a. 7 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
153 document.write('<OPTION VALUE="#42515">IIª-IIae q. 83 a. 7 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
154 document.write('<OPTION VALUE="#42516">IIª-IIae q. 83 a. 7 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
155 document.write('<OPTION VALUE="#42517">IIª-IIae q. 83 a. 7 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
156 document.write('<OPTION VALUE="#42518">IIª-IIae q. 83 a. 7 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
157 document.write('<OPTION VALUE="#42519">IIª-IIae q. 83 a. 7 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
158 document.write('<OPTION VALUE="#42520">IIª-IIae q. 83 a. 8 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
159 document.write('<OPTION VALUE="#42521">IIª-IIae q. 83 a. 8 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
160 document.write('<OPTION VALUE="#42522">IIª-IIae q. 83 a. 8 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
161 document.write('<OPTION VALUE="#42523">IIª-IIae q. 83 a. 8 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
162 document.write('<OPTION VALUE="#42524">IIª-IIae q. 83 a. 8 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
163 document.write('<OPTION VALUE="#42525">IIª-IIae q. 83 a. 8 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
164 document.write('<OPTION VALUE="#42526">IIª-IIae q. 83 a. 8 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
165 document.write('<OPTION VALUE="#42527">IIª-IIae q. 83 a. 8 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
166 document.write('<OPTION VALUE="#42528">IIª-IIae q. 83 a. 9 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
167 document.write('<OPTION VALUE="#42529">IIª-IIae q. 83 a. 9 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
168 document.write('<OPTION VALUE="#42530">IIª-IIae q. 83 a. 9 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
169 document.write('<OPTION VALUE="#42531">IIª-IIae q. 83 a. 9 arg. 4'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
170 document.write('<OPTION VALUE="#42532">IIª-IIae q. 83 a. 9 arg. 5'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
171 document.write('<OPTION VALUE="#42533">IIª-IIae q. 83 a. 9 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
172 document.write('<OPTION VALUE="#42534">IIª-IIae q. 83 a. 9 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
173 document.write('<OPTION VALUE="#42535">IIª-IIae q. 83 a. 9 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
174 document.write('<OPTION VALUE="#42536">IIª-IIae q. 83 a. 9 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
175 document.write('<OPTION VALUE="#42537">IIª-IIae q. 83 a. 9 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
176 document.write('<OPTION VALUE="#42538">IIª-IIae q. 83 a. 9 ad 4'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
177 document.write('<OPTION VALUE="#42539">IIª-IIae q. 83 a. 9 ad 5'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
178 document.write('<OPTION VALUE="#42540">IIª-IIae q. 83 a. 10 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
179 document.write('<OPTION VALUE="#42541">IIª-IIae q. 83 a. 10 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
180 document.write('<OPTION VALUE="#42542">IIª-IIae q. 83 a. 10 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
181 document.write('<OPTION VALUE="#42543">IIª-IIae q. 83 a. 10 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
182 document.write('<OPTION VALUE="#42544">IIª-IIae q. 83 a. 10 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
183 document.write('<OPTION VALUE="#42545">IIª-IIae q. 83 a. 10 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
184 document.write('<OPTION VALUE="#42546">IIª-IIae q. 83 a. 10 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
185 document.write('<OPTION VALUE="#42547">IIª-IIae q. 83 a. 10 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
186 document.write('<OPTION VALUE="#42548">IIª-IIae q. 83 a. 11 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
187 document.write('<OPTION VALUE="#42549">IIª-IIae q. 83 a. 11 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
188 document.write('<OPTION VALUE="#42550">IIª-IIae q. 83 a. 11 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
189 document.write('<OPTION VALUE="#42551">IIª-IIae q. 83 a. 11 arg. 4'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
190 document.write('<OPTION VALUE="#42552">IIª-IIae q. 83 a. 11 arg. 5'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
191 document.write('<OPTION VALUE="#42553">IIª-IIae q. 83 a. 11 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
192 document.write('<OPTION VALUE="#42554">IIª-IIae q. 83 a. 11 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
193 document.write('<OPTION VALUE="#42555">IIª-IIae q. 83 a. 11 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
194 document.write('<OPTION VALUE="#42556">IIª-IIae q. 83 a. 11 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
195 document.write('<OPTION VALUE="#42557">IIª-IIae q. 83 a. 11 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
196 document.write('<OPTION VALUE="#42558">IIª-IIae q. 83 a. 11 ad 4'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
197 document.write('<OPTION VALUE="#42559">IIª-IIae q. 83 a. 11 ad 5'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
198 document.write('<OPTION VALUE="#42560">IIª-IIae q. 83 a. 12 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
199 document.write('<OPTION VALUE="#42561">IIª-IIae q. 83 a. 12 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
200 document.write('<OPTION VALUE="#42562">IIª-IIae q. 83 a. 12 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
201 document.write('<OPTION VALUE="#42563">IIª-IIae q. 83 a. 12 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
202 document.write('<OPTION VALUE="#42564">IIª-IIae q. 83 a. 12 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
203 document.write('<OPTION VALUE="#42565">IIª-IIae q. 83 a. 12 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
204 document.write('<OPTION VALUE="#42566">IIª-IIae q. 83 a. 12 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
205 document.write('<OPTION VALUE="#42567">IIª-IIae q. 83 a. 12 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
206 document.write('<OPTION VALUE="#42568">IIª-IIae q. 83 a. 13 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
207 document.write('<OPTION VALUE="#42569">IIª-IIae q. 83 a. 13 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
208 document.write('<OPTION VALUE="#42570">IIª-IIae q. 83 a. 13 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
209 document.write('<OPTION VALUE="#42571">IIª-IIae q. 83 a. 13 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
210 document.write('<OPTION VALUE="#42572">IIª-IIae q. 83 a. 13 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
211 document.write('<OPTION VALUE="#42573">IIª-IIae q. 83 a. 13 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
212 document.write('<OPTION VALUE="#42574">IIª-IIae q. 83 a. 13 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
213 document.write('<OPTION VALUE="#42575">IIª-IIae q. 83 a. 13 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
214 document.write('<OPTION VALUE="#42576">IIª-IIae q. 83 a. 14 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
215 document.write('<OPTION VALUE="#42577">IIª-IIae q. 83 a. 14 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
216 document.write('<OPTION VALUE="#42578">IIª-IIae q. 83 a. 14 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
217 document.write('<OPTION VALUE="#42579">IIª-IIae q. 83 a. 14 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
218 document.write('<OPTION VALUE="#42580">IIª-IIae q. 83 a. 14 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
219 document.write('<OPTION VALUE="#42581">IIª-IIae q. 83 a. 14 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
220 document.write('<OPTION VALUE="#42582">IIª-IIae q. 83 a. 14 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
221 document.write('<OPTION VALUE="#42583">IIª-IIae q. 83 a. 14 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
222 document.write('<OPTION VALUE="#42584">IIª-IIae q. 83 a. 14 ad 4'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
223 document.write('<OPTION VALUE="#42585">IIª-IIae q. 83 a. 15 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
224 document.write('<OPTION VALUE="#42586">IIª-IIae q. 83 a. 15 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
225 document.write('<OPTION VALUE="#42587">IIª-IIae q. 83 a. 15 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
226 document.write('<OPTION VALUE="#42588">IIª-IIae q. 83 a. 15 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
227 document.write('<OPTION VALUE="#42589">IIª-IIae q. 83 a. 15 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
228 document.write('<OPTION VALUE="#42590">IIª-IIae q. 83 a. 15 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
229 document.write('<OPTION VALUE="#42591">IIª-IIae q. 83 a. 15 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
230 document.write('<OPTION VALUE="#42592">IIª-IIae q. 83 a. 15 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
231 document.write('<OPTION VALUE="#42593">IIª-IIae q. 83 a. 16 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
232 document.write('<OPTION VALUE="#42594">IIª-IIae q. 83 a. 16 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
233 document.write('<OPTION VALUE="#42595">IIª-IIae q. 83 a. 16 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
234 document.write('<OPTION VALUE="#42596">IIª-IIae q. 83 a. 16 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
235 document.write('<OPTION VALUE="#42597">IIª-IIae q. 83 a. 16 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
236 document.write('<OPTION VALUE="#42598">IIª-IIae q. 83 a. 16 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
237 document.write('<OPTION VALUE="#42599">IIª-IIae q. 83 a. 16 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
238 document.write('<OPTION VALUE="#42600">IIª-IIae q. 83 a. 16 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
239 document.write('<OPTION VALUE="#42601">IIª-IIae q. 83 a. 17 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
240 document.write('<OPTION VALUE="#42602">IIª-IIae q. 83 a. 17 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
241 document.write('<OPTION VALUE="#42603">IIª-IIae q. 83 a. 17 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
242 document.write('<OPTION VALUE="#42604">IIª-IIae q. 83 a. 17 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
243 document.write('<OPTION VALUE="#42605">IIª-IIae q. 83 a. 17 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
244 document.write('<OPTION VALUE="#42606">IIª-IIae q. 83 a. 17 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
245 document.write('<OPTION VALUE="#42607">IIª-IIae q. 83 a. 17 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
246 document.write('<OPTION VALUE="#42608">IIª-IIae q. 83 a. 17 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
247 document.write('<OPTION VALUE="#42609">IIª-IIae q. 84 pr.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
248 document.write('<OPTION VALUE="#42610">IIª-IIae q. 84 a. 1 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
249 document.write('<OPTION VALUE="#42611">IIª-IIae q. 84 a. 1 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
250 document.write('<OPTION VALUE="#42612">IIª-IIae q. 84 a. 1 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
251 document.write('<OPTION VALUE="#42613">IIª-IIae q. 84 a. 1 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
252 document.write('<OPTION VALUE="#42614">IIª-IIae q. 84 a. 1 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
253 document.write('<OPTION VALUE="#42615">IIª-IIae q. 84 a. 1 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
254 document.write('<OPTION VALUE="#42616">IIª-IIae q. 84 a. 1 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
255 document.write('<OPTION VALUE="#42617">IIª-IIae q. 84 a. 1 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
256 document.write('<OPTION VALUE="#42618">IIª-IIae q. 84 a. 2 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
257 document.write('<OPTION VALUE="#42619">IIª-IIae q. 84 a. 2 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
258 document.write('<OPTION VALUE="#42620">IIª-IIae q. 84 a. 2 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
259 document.write('<OPTION VALUE="#42621">IIª-IIae q. 84 a. 2 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
260 document.write('<OPTION VALUE="#42622">IIª-IIae q. 84 a. 2 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
261 document.write('<OPTION VALUE="#42623">IIª-IIae q. 84 a. 2 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
262 document.write('<OPTION VALUE="#42624">IIª-IIae q. 84 a. 2 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
263 document.write('<OPTION VALUE="#42625">IIª-IIae q. 84 a. 2 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
264 document.write('<OPTION VALUE="#42626">IIª-IIae q. 84 a. 3 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
265 document.write('<OPTION VALUE="#42627">IIª-IIae q. 84 a. 3 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
266 document.write('<OPTION VALUE="#42628">IIª-IIae q. 84 a. 3 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
267 document.write('<OPTION VALUE="#42629">IIª-IIae q. 84 a. 3 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
268 document.write('<OPTION VALUE="#42630">IIª-IIae q. 84 a. 3 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
269 document.write('<OPTION VALUE="#42631">IIª-IIae q. 84 a. 3 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
270 document.write('<OPTION VALUE="#42632">IIª-IIae q. 84 a. 3 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
271 document.write('<OPTION VALUE="#42633">IIª-IIae q. 84 a. 3 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
272 document.write('<OPTION VALUE="#42634">IIª-IIae q. 85 pr.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
273 document.write('<OPTION VALUE="#42635">IIª-IIae q. 85 a. 1 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
274 document.write('<OPTION VALUE="#42636">IIª-IIae q. 85 a. 1 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
275 document.write('<OPTION VALUE="#42637">IIª-IIae q. 85 a. 1 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
276 document.write('<OPTION VALUE="#42638">IIª-IIae q. 85 a. 1 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
277 document.write('<OPTION VALUE="#42639">IIª-IIae q. 85 a. 1 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
278 document.write('<OPTION VALUE="#42640">IIª-IIae q. 85 a. 1 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
279 document.write('<OPTION VALUE="#42641">IIª-IIae q. 85 a. 1 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
280 document.write('<OPTION VALUE="#42642">IIª-IIae q. 85 a. 1 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
281 document.write('<OPTION VALUE="#42643">IIª-IIae q. 85 a. 2 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
282 document.write('<OPTION VALUE="#42644">IIª-IIae q. 85 a. 2 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
283 document.write('<OPTION VALUE="#42645">IIª-IIae q. 85 a. 2 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
284 document.write('<OPTION VALUE="#42646">IIª-IIae q. 85 a. 2 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
285 document.write('<OPTION VALUE="#42647">IIª-IIae q. 85 a. 2 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
286 document.write('<OPTION VALUE="#42648">IIª-IIae q. 85 a. 2 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
287 document.write('<OPTION VALUE="#42649">IIª-IIae q. 85 a. 2 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
288 document.write('<OPTION VALUE="#42650">IIª-IIae q. 85 a. 2 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
289 document.write('<OPTION VALUE="#42651">IIª-IIae q. 85 a. 3 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
290 document.write('<OPTION VALUE="#42652">IIª-IIae q. 85 a. 3 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
291 document.write('<OPTION VALUE="#42653">IIª-IIae q. 85 a. 3 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
292 document.write('<OPTION VALUE="#42654">IIª-IIae q. 85 a. 3 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
293 document.write('<OPTION VALUE="#42655">IIª-IIae q. 85 a. 3 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
294 document.write('<OPTION VALUE="#42656">IIª-IIae q. 85 a. 3 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
295 document.write('<OPTION VALUE="#42657">IIª-IIae q. 85 a. 3 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
296 document.write('<OPTION VALUE="#42658">IIª-IIae q. 85 a. 3 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
297 document.write('<OPTION VALUE="#42659">IIª-IIae q. 85 a. 4 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
298 document.write('<OPTION VALUE="#42660">IIª-IIae q. 85 a. 4 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
299 document.write('<OPTION VALUE="#42661">IIª-IIae q. 85 a. 4 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
300 document.write('<OPTION VALUE="#42662">IIª-IIae q. 85 a. 4 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
301 document.write('<OPTION VALUE="#42663">IIª-IIae q. 85 a. 4 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
302 document.write('<OPTION VALUE="#42664">IIª-IIae q. 85 a. 4 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
303 document.write('<OPTION VALUE="#42665">IIª-IIae q. 85 a. 4 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
304 document.write('<OPTION VALUE="#42666">IIª-IIae q. 85 a. 4 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
305 document.write('<OPTION VALUE="#42667">IIª-IIae q. 86 pr.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
306 document.write('<OPTION VALUE="#42668">IIª-IIae q. 86 a. 1 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
307 document.write('<OPTION VALUE="#42669">IIª-IIae q. 86 a. 1 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
308 document.write('<OPTION VALUE="#42670">IIª-IIae q. 86 a. 1 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
309 document.write('<OPTION VALUE="#42671">IIª-IIae q. 86 a. 1 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
310 document.write('<OPTION VALUE="#42672">IIª-IIae q. 86 a. 1 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
311 document.write('<OPTION VALUE="#42673">IIª-IIae q. 86 a. 1 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
312 document.write('<OPTION VALUE="#42674">IIª-IIae q. 86 a. 1 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
313 document.write('<OPTION VALUE="#42675">IIª-IIae q. 86 a. 1 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
314 document.write('<OPTION VALUE="#42676">IIª-IIae q. 86 a. 2 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
315 document.write('<OPTION VALUE="#42677">IIª-IIae q. 86 a. 2 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
316 document.write('<OPTION VALUE="#42678">IIª-IIae q. 86 a. 2 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
317 document.write('<OPTION VALUE="#42679">IIª-IIae q. 86 a. 2 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
318 document.write('<OPTION VALUE="#42680">IIª-IIae q. 86 a. 2 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
319 document.write('<OPTION VALUE="#42681">IIª-IIae q. 86 a. 2 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
320 document.write('<OPTION VALUE="#42682">IIª-IIae q. 86 a. 2 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
321 document.write('<OPTION VALUE="#42683">IIª-IIae q. 86 a. 2 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
322 document.write('<OPTION VALUE="#42684">IIª-IIae q. 86 a. 3 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
323 document.write('<OPTION VALUE="#42685">IIª-IIae q. 86 a. 3 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
324 document.write('<OPTION VALUE="#42686">IIª-IIae q. 86 a. 3 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
325 document.write('<OPTION VALUE="#42687">IIª-IIae q. 86 a. 3 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
326 document.write('<OPTION VALUE="#42688">IIª-IIae q. 86 a. 3 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
327 document.write('<OPTION VALUE="#42689">IIª-IIae q. 86 a. 3 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
328 document.write('<OPTION VALUE="#42690">IIª-IIae q. 86 a. 3 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
329 document.write('<OPTION VALUE="#42691">IIª-IIae q. 86 a. 3 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
330 document.write('<OPTION VALUE="#42692">IIª-IIae q. 86 a. 4 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
331 document.write('<OPTION VALUE="#42693">IIª-IIae q. 86 a. 4 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
332 document.write('<OPTION VALUE="#42694">IIª-IIae q. 86 a. 4 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
333 document.write('<OPTION VALUE="#42695">IIª-IIae q. 86 a. 4 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
334 document.write('<OPTION VALUE="#42696">IIª-IIae q. 86 a. 4 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
335 document.write('<OPTION VALUE="#42697">IIª-IIae q. 86 a. 4 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
336 document.write('<OPTION VALUE="#42698">IIª-IIae q. 86 a. 4 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
337 document.write('<OPTION VALUE="#42699">IIª-IIae q. 86 a. 4 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
338 document.write('<OPTION VALUE="#42700">IIª-IIae q. 87 pr.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
339 document.write('<OPTION VALUE="#42701">IIª-IIae q. 87 a. 1 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
340 document.write('<OPTION VALUE="#42702">IIª-IIae q. 87 a. 1 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
341 document.write('<OPTION VALUE="#42703">IIª-IIae q. 87 a. 1 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
342 document.write('<OPTION VALUE="#42704">IIª-IIae q. 87 a. 1 arg. 4'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
343 document.write('<OPTION VALUE="#42705">IIª-IIae q. 87 a. 1 arg. 5'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
344 document.write('<OPTION VALUE="#42706">IIª-IIae q. 87 a. 1 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
345 document.write('<OPTION VALUE="#42707">IIª-IIae q. 87 a. 1 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
346 document.write('<OPTION VALUE="#42708">IIª-IIae q. 87 a. 1 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
347 document.write('<OPTION VALUE="#42709">IIª-IIae q. 87 a. 1 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
348 document.write('<OPTION VALUE="#42710">IIª-IIae q. 87 a. 1 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
349 document.write('<OPTION VALUE="#42711">IIª-IIae q. 87 a. 1 ad 4'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
350 document.write('<OPTION VALUE="#42712">IIª-IIae q. 87 a. 1 ad 5'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
351 document.write('<OPTION VALUE="#42713">IIª-IIae q. 87 a. 2 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
352 document.write('<OPTION VALUE="#42714">IIª-IIae q. 87 a. 2 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
353 document.write('<OPTION VALUE="#42715">IIª-IIae q. 87 a. 2 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
354 document.write('<OPTION VALUE="#42716">IIª-IIae q. 87 a. 2 arg. 4'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
355 document.write('<OPTION VALUE="#42717">IIª-IIae q. 87 a. 2 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
356 document.write('<OPTION VALUE="#42718">IIª-IIae q. 87 a. 2 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
357 document.write('<OPTION VALUE="#42719">IIª-IIae q. 87 a. 2 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
358 document.write('<OPTION VALUE="#42720">IIª-IIae q. 87 a. 2 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
359 document.write('<OPTION VALUE="#42721">IIª-IIae q. 87 a. 2 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
360 document.write('<OPTION VALUE="#42722">IIª-IIae q. 87 a. 2 ad 4'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
361 document.write('<OPTION VALUE="#42723">IIª-IIae q. 87 a. 3 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
362 document.write('<OPTION VALUE="#42724">IIª-IIae q. 87 a. 3 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
363 document.write('<OPTION VALUE="#42725">IIª-IIae q. 87 a. 3 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
364 document.write('<OPTION VALUE="#42726">IIª-IIae q. 87 a. 3 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
365 document.write('<OPTION VALUE="#42727">IIª-IIae q. 87 a. 3 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
366 document.write('<OPTION VALUE="#42728">IIª-IIae q. 87 a. 3 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
367 document.write('<OPTION VALUE="#42729">IIª-IIae q. 87 a. 3 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
368 document.write('<OPTION VALUE="#42730">IIª-IIae q. 87 a. 3 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
369 document.write('<OPTION VALUE="#42731">IIª-IIae q. 87 a. 4 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
370 document.write('<OPTION VALUE="#42732">IIª-IIae q. 87 a. 4 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
371 document.write('<OPTION VALUE="#42733">IIª-IIae q. 87 a. 4 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
372 document.write('<OPTION VALUE="#42734">IIª-IIae q. 87 a. 4 arg. 4'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
373 document.write('<OPTION VALUE="#42735">IIª-IIae q. 87 a. 4 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
374 document.write('<OPTION VALUE="#42736">IIª-IIae q. 87 a. 4 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
375 document.write('<OPTION VALUE="#42737">IIª-IIae q. 87 a. 4 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
376 document.write('<OPTION VALUE="#42738">IIª-IIae q. 87 a. 4 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
377 document.write('<OPTION VALUE="#42739">IIª-IIae q. 87 a. 4 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
378 document.write('<OPTION VALUE="#42740">IIª-IIae q. 87 a. 4 ad 4'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
379 document.write('<OPTION VALUE="#42741">IIª-IIae q. 88 pr.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
380 document.write('<OPTION VALUE="#42742">IIª-IIae q. 88 a. 1 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
381 document.write('<OPTION VALUE="#42743">IIª-IIae q. 88 a. 1 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
382 document.write('<OPTION VALUE="#42744">IIª-IIae q. 88 a. 1 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
383 document.write('<OPTION VALUE="#42745">IIª-IIae q. 88 a. 1 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
384 document.write('<OPTION VALUE="#42746">IIª-IIae q. 88 a. 1 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
385 document.write('<OPTION VALUE="#42747">IIª-IIae q. 88 a. 1 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
386 document.write('<OPTION VALUE="#42748">IIª-IIae q. 88 a. 1 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
387 document.write('<OPTION VALUE="#42749">IIª-IIae q. 88 a. 1 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
388 document.write('<OPTION VALUE="#42750">IIª-IIae q. 88 a. 2 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
389 document.write('<OPTION VALUE="#42751">IIª-IIae q. 88 a. 2 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
390 document.write('<OPTION VALUE="#42752">IIª-IIae q. 88 a. 2 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
391 document.write('<OPTION VALUE="#42753">IIª-IIae q. 88 a. 2 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
392 document.write('<OPTION VALUE="#42754">IIª-IIae q. 88 a. 2 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
393 document.write('<OPTION VALUE="#42755">IIª-IIae q. 88 a. 2 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
394 document.write('<OPTION VALUE="#42756">IIª-IIae q. 88 a. 2 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
395 document.write('<OPTION VALUE="#42757">IIª-IIae q. 88 a. 2 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
396 document.write('<OPTION VALUE="#42758">IIª-IIae q. 88 a. 3 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
397 document.write('<OPTION VALUE="#42759">IIª-IIae q. 88 a. 3 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
398 document.write('<OPTION VALUE="#42760">IIª-IIae q. 88 a. 3 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
399 document.write('<OPTION VALUE="#42761">IIª-IIae q. 88 a. 3 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
400 document.write('<OPTION VALUE="#42762">IIª-IIae q. 88 a. 3 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
401 document.write('<OPTION VALUE="#42763">IIª-IIae q. 88 a. 3 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
402 document.write('<OPTION VALUE="#42764">IIª-IIae q. 88 a. 3 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
403 document.write('<OPTION VALUE="#42765">IIª-IIae q. 88 a. 3 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
404 document.write('<OPTION VALUE="#42766">IIª-IIae q. 88 a. 4 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
405 document.write('<OPTION VALUE="#42767">IIª-IIae q. 88 a. 4 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
406 document.write('<OPTION VALUE="#42768">IIª-IIae q. 88 a. 4 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
407 document.write('<OPTION VALUE="#42769">IIª-IIae q. 88 a. 4 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
408 document.write('<OPTION VALUE="#42770">IIª-IIae q. 88 a. 4 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
409 document.write('<OPTION VALUE="#42771">IIª-IIae q. 88 a. 4 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
410 document.write('<OPTION VALUE="#42772">IIª-IIae q. 88 a. 4 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
411 document.write('<OPTION VALUE="#42773">IIª-IIae q. 88 a. 4 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
412 document.write('<OPTION VALUE="#42774">IIª-IIae q. 88 a. 5 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
413 document.write('<OPTION VALUE="#42775">IIª-IIae q. 88 a. 5 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
414 document.write('<OPTION VALUE="#42776">IIª-IIae q. 88 a. 5 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
415 document.write('<OPTION VALUE="#42777">IIª-IIae q. 88 a. 5 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
416 document.write('<OPTION VALUE="#42778">IIª-IIae q. 88 a. 5 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
417 document.write('<OPTION VALUE="#42779">IIª-IIae q. 88 a. 5 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
418 document.write('<OPTION VALUE="#42780">IIª-IIae q. 88 a. 5 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
419 document.write('<OPTION VALUE="#42781">IIª-IIae q. 88 a. 5 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
420 document.write('<OPTION VALUE="#42782">IIª-IIae q. 88 a. 6 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
421 document.write('<OPTION VALUE="#42783">IIª-IIae q. 88 a. 6 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
422 document.write('<OPTION VALUE="#42784">IIª-IIae q. 88 a. 6 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
423 document.write('<OPTION VALUE="#42785">IIª-IIae q. 88 a. 6 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
424 document.write('<OPTION VALUE="#42786">IIª-IIae q. 88 a. 6 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
425 document.write('<OPTION VALUE="#42787">IIª-IIae q. 88 a. 6 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
426 document.write('<OPTION VALUE="#42788">IIª-IIae q. 88 a. 6 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
427 document.write('<OPTION VALUE="#42789">IIª-IIae q. 88 a. 6 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
428 document.write('<OPTION VALUE="#42790">IIª-IIae q. 88 a. 7 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
429 document.write('<OPTION VALUE="#42791">IIª-IIae q. 88 a. 7 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
430 document.write('<OPTION VALUE="#42792">IIª-IIae q. 88 a. 7 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
431 document.write('<OPTION VALUE="#42793">IIª-IIae q. 88 a. 7 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
432 document.write('<OPTION VALUE="#42794">IIª-IIae q. 88 a. 7 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
433 document.write('<OPTION VALUE="#42795">IIª-IIae q. 88 a. 7 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
434 document.write('<OPTION VALUE="#42796">IIª-IIae q. 88 a. 7 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
435 document.write('<OPTION VALUE="#42797">IIª-IIae q. 88 a. 7 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
436 document.write('<OPTION VALUE="#42798">IIª-IIae q. 88 a. 8 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
437 document.write('<OPTION VALUE="#42799">IIª-IIae q. 88 a. 8 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
438 document.write('<OPTION VALUE="#42800">IIª-IIae q. 88 a. 8 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
439 document.write('<OPTION VALUE="#42801">IIª-IIae q. 88 a. 8 arg. 4'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
440 document.write('<OPTION VALUE="#42802">IIª-IIae q. 88 a. 8 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
441 document.write('<OPTION VALUE="#42803">IIª-IIae q. 88 a. 8 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
442 document.write('<OPTION VALUE="#42804">IIª-IIae q. 88 a. 8 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
443 document.write('<OPTION VALUE="#42805">IIª-IIae q. 88 a. 8 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
444 document.write('<OPTION VALUE="#42806">IIª-IIae q. 88 a. 8 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
445 document.write('<OPTION VALUE="#42807">IIª-IIae q. 88 a. 8 ad 4'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
446 document.write('<OPTION VALUE="#42808">IIª-IIae q. 88 a. 9 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
447 document.write('<OPTION VALUE="#42809">IIª-IIae q. 88 a. 9 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
448 document.write('<OPTION VALUE="#42810">IIª-IIae q. 88 a. 9 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
449 document.write('<OPTION VALUE="#42811">IIª-IIae q. 88 a. 9 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
450 document.write('<OPTION VALUE="#42812">IIª-IIae q. 88 a. 9 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
451 document.write('<OPTION VALUE="#42813">IIª-IIae q. 88 a. 9 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
452 document.write('<OPTION VALUE="#42814">IIª-IIae q. 88 a. 9 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
453 document.write('<OPTION VALUE="#42815">IIª-IIae q. 88 a. 9 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
454 document.write('<OPTION VALUE="#42816">IIª-IIae q. 88 a. 10 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
455 document.write('<OPTION VALUE="#42817">IIª-IIae q. 88 a. 10 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
456 document.write('<OPTION VALUE="#42818">IIª-IIae q. 88 a. 10 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
457 document.write('<OPTION VALUE="#42819">IIª-IIae q. 88 a. 10 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
458 document.write('<OPTION VALUE="#42820">IIª-IIae q. 88 a. 10 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
459 document.write('<OPTION VALUE="#42821">IIª-IIae q. 88 a. 10 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
460 document.write('<OPTION VALUE="#42822">IIª-IIae q. 88 a. 10 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
461 document.write('<OPTION VALUE="#42823">IIª-IIae q. 88 a. 10 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
462 document.write('<OPTION VALUE="#42824">IIª-IIae q. 88 a. 11 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
463 document.write('<OPTION VALUE="#42825">IIª-IIae q. 88 a. 11 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
464 document.write('<OPTION VALUE="#42826">IIª-IIae q. 88 a. 11 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
465 document.write('<OPTION VALUE="#42827">IIª-IIae q. 88 a. 11 arg. 4'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
466 document.write('<OPTION VALUE="#42828">IIª-IIae q. 88 a. 11 s. c. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
467 document.write('<OPTION VALUE="#42829">IIª-IIae q. 88 a. 11 s. c. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
468 document.write('<OPTION VALUE="#42830">IIª-IIae q. 88 a. 11 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
469 document.write('<OPTION VALUE="#42831">IIª-IIae q. 88 a. 11 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
470 document.write('<OPTION VALUE="#42832">IIª-IIae q. 88 a. 11 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
471 document.write('<OPTION VALUE="#42833">IIª-IIae q. 88 a. 11 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
472 document.write('<OPTION VALUE="#42834">IIª-IIae q. 88 a. 11 ad 4'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
473 document.write('<OPTION VALUE="#42835">IIª-IIae q. 88 a. 11 ad 5'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
474 document.write('<OPTION VALUE="#42836">IIª-IIae q. 88 a. 12 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
475 document.write('<OPTION VALUE="#42837">IIª-IIae q. 88 a. 12 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
476 document.write('<OPTION VALUE="#42838">IIª-IIae q. 88 a. 12 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
477 document.write('<OPTION VALUE="#42839">IIª-IIae q. 88 a. 12 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
478 document.write('<OPTION VALUE="#42840">IIª-IIae q. 88 a. 12 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
479 document.write('<OPTION VALUE="#42841">IIª-IIae q. 88 a. 12 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
480 document.write('<OPTION VALUE="#42842">IIª-IIae q. 88 a. 12 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
481 document.write('<OPTION VALUE="#42843">IIª-IIae q. 88 a. 12 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
482 document.write('<OPTION VALUE="#42844">IIª-IIae q. 89 pr.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
483 document.write('<OPTION VALUE="#42845">IIª-IIae q. 89 a. 1 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
484 document.write('<OPTION VALUE="#42846">IIª-IIae q. 89 a. 1 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
485 document.write('<OPTION VALUE="#42847">IIª-IIae q. 89 a. 1 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
486 document.write('<OPTION VALUE="#42848">IIª-IIae q. 89 a. 1 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
487 document.write('<OPTION VALUE="#42849">IIª-IIae q. 89 a. 1 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
488 document.write('<OPTION VALUE="#42850">IIª-IIae q. 89 a. 1 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
489 document.write('<OPTION VALUE="#42851">IIª-IIae q. 89 a. 1 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
490 document.write('<OPTION VALUE="#42852">IIª-IIae q. 89 a. 1 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
491 document.write('<OPTION VALUE="#42853">IIª-IIae q. 89 a. 2 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
492 document.write('<OPTION VALUE="#42854">IIª-IIae q. 89 a. 2 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
493 document.write('<OPTION VALUE="#42855">IIª-IIae q. 89 a. 2 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
494 document.write('<OPTION VALUE="#42856">IIª-IIae q. 89 a. 2 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
495 document.write('<OPTION VALUE="#42857">IIª-IIae q. 89 a. 2 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
496 document.write('<OPTION VALUE="#42858">IIª-IIae q. 89 a. 2 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
497 document.write('<OPTION VALUE="#42859">IIª-IIae q. 89 a. 2 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
498 document.write('<OPTION VALUE="#42860">IIª-IIae q. 89 a. 2 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
499 document.write('<OPTION VALUE="#42861">IIª-IIae q. 89 a. 3 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
500 document.write('<OPTION VALUE="#42862">IIª-IIae q. 89 a. 3 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
501 document.write('<OPTION VALUE="#42863">IIª-IIae q. 89 a. 3 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
502 document.write('<OPTION VALUE="#42864">IIª-IIae q. 89 a. 3 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
503 document.write('<OPTION VALUE="#42865">IIª-IIae q. 89 a. 3 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
504 document.write('<OPTION VALUE="#42866">IIª-IIae q. 89 a. 3 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
505 document.write('<OPTION VALUE="#42867">IIª-IIae q. 89 a. 3 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
506 document.write('<OPTION VALUE="#42868">IIª-IIae q. 89 a. 3 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
507 document.write('<OPTION VALUE="#42869">IIª-IIae q. 89 a. 4 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
508 document.write('<OPTION VALUE="#42870">IIª-IIae q. 89 a. 4 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
509 document.write('<OPTION VALUE="#42871">IIª-IIae q. 89 a. 4 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
510 document.write('<OPTION VALUE="#42872">IIª-IIae q. 89 a. 4 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
511 document.write('<OPTION VALUE="#42873">IIª-IIae q. 89 a. 4 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
512 document.write('<OPTION VALUE="#42874">IIª-IIae q. 89 a. 4 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
513 document.write('<OPTION VALUE="#42875">IIª-IIae q. 89 a. 4 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
514 document.write('<OPTION VALUE="#42876">IIª-IIae q. 89 a. 4 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
515 document.write('<OPTION VALUE="#42877">IIª-IIae q. 89 a. 5 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
516 document.write('<OPTION VALUE="#42878">IIª-IIae q. 89 a. 5 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
517 document.write('<OPTION VALUE="#42879">IIª-IIae q. 89 a. 5 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
518 document.write('<OPTION VALUE="#42880">IIª-IIae q. 89 a. 5 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
519 document.write('<OPTION VALUE="#42881">IIª-IIae q. 89 a. 5 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
520 document.write('<OPTION VALUE="#42882">IIª-IIae q. 89 a. 5 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
521 document.write('<OPTION VALUE="#42883">IIª-IIae q. 89 a. 5 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
522 document.write('<OPTION VALUE="#42884">IIª-IIae q. 89 a. 5 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
523 document.write('<OPTION VALUE="#42885">IIª-IIae q. 89 a. 6 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
524 document.write('<OPTION VALUE="#42886">IIª-IIae q. 89 a. 6 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
525 document.write('<OPTION VALUE="#42887">IIª-IIae q. 89 a. 6 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
526 document.write('<OPTION VALUE="#42888">IIª-IIae q. 89 a. 6 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
527 document.write('<OPTION VALUE="#42889">IIª-IIae q. 89 a. 6 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
528 document.write('<OPTION VALUE="#42890">IIª-IIae q. 89 a. 6 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
529 document.write('<OPTION VALUE="#42891">IIª-IIae q. 89 a. 6 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
530 document.write('<OPTION VALUE="#42892">IIª-IIae q. 89 a. 6 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
531 document.write('<OPTION VALUE="#42893">IIª-IIae q. 89 a. 7 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
532 document.write('<OPTION VALUE="#42894">IIª-IIae q. 89 a. 7 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
533 document.write('<OPTION VALUE="#42895">IIª-IIae q. 89 a. 7 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
534 document.write('<OPTION VALUE="#42896">IIª-IIae q. 89 a. 7 arg. 4'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
535 document.write('<OPTION VALUE="#42897">IIª-IIae q. 89 a. 7 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
536 document.write('<OPTION VALUE="#42898">IIª-IIae q. 89 a. 7 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
537 document.write('<OPTION VALUE="#42899">IIª-IIae q. 89 a. 7 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
538 document.write('<OPTION VALUE="#42900">IIª-IIae q. 89 a. 7 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
539 document.write('<OPTION VALUE="#42901">IIª-IIae q. 89 a. 7 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
540 document.write('<OPTION VALUE="#42902">IIª-IIae q. 89 a. 7 ad 4'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
541 document.write('<OPTION VALUE="#42903">IIª-IIae q. 89 a. 8 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
542 document.write('<OPTION VALUE="#42904">IIª-IIae q. 89 a. 8 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
543 document.write('<OPTION VALUE="#42905">IIª-IIae q. 89 a. 8 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
544 document.write('<OPTION VALUE="#42906">IIª-IIae q. 89 a. 8 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
545 document.write('<OPTION VALUE="#42907">IIª-IIae q. 89 a. 8 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
546 document.write('<OPTION VALUE="#42908">IIª-IIae q. 89 a. 8 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
547 document.write('<OPTION VALUE="#42909">IIª-IIae q. 89 a. 8 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
548 document.write('<OPTION VALUE="#42910">IIª-IIae q. 89 a. 8 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
549 document.write('<OPTION VALUE="#42911">IIª-IIae q. 89 a. 9 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
550 document.write('<OPTION VALUE="#42912">IIª-IIae q. 89 a. 9 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
551 document.write('<OPTION VALUE="#42913">IIª-IIae q. 89 a. 9 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
552 document.write('<OPTION VALUE="#42914">IIª-IIae q. 89 a. 9 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
553 document.write('<OPTION VALUE="#42915">IIª-IIae q. 89 a. 9 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
554 document.write('<OPTION VALUE="#42916">IIª-IIae q. 89 a. 9 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
555 document.write('<OPTION VALUE="#42917">IIª-IIae q. 89 a. 9 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
556 document.write('<OPTION VALUE="#42918">IIª-IIae q. 89 a. 9 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
557 document.write('<OPTION VALUE="#42919">IIª-IIae q. 89 a. 10 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
558 document.write('<OPTION VALUE="#42920">IIª-IIae q. 89 a. 10 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
559 document.write('<OPTION VALUE="#42921">IIª-IIae q. 89 a. 10 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
560 document.write('<OPTION VALUE="#42922">IIª-IIae q. 89 a. 10 arg. 4'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
561 document.write('<OPTION VALUE="#42923">IIª-IIae q. 89 a. 10 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
562 document.write('<OPTION VALUE="#42924">IIª-IIae q. 89 a. 10 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
563 document.write('<OPTION VALUE="#42925">IIª-IIae q. 89 a. 10 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
564 document.write('<OPTION VALUE="#42926">IIª-IIae q. 89 a. 10 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
565 document.write('<OPTION VALUE="#42927">IIª-IIae q. 89 a. 10 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
566 document.write('<OPTION VALUE="#42928">IIª-IIae q. 89 a. 10 ad 4'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
567 document.write('<OPTION VALUE="#42929">IIª-IIae q. 90 pr.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
568 document.write('<OPTION VALUE="#42930">IIª-IIae q. 90 a. 1 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
569 document.write('<OPTION VALUE="#42931">IIª-IIae q. 90 a. 1 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
570 document.write('<OPTION VALUE="#42932">IIª-IIae q. 90 a. 1 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
571 document.write('<OPTION VALUE="#42933">IIª-IIae q. 90 a. 1 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
572 document.write('<OPTION VALUE="#42934">IIª-IIae q. 90 a. 1 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
573 document.write('<OPTION VALUE="#42935">IIª-IIae q. 90 a. 1 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
574 document.write('<OPTION VALUE="#42936">IIª-IIae q. 90 a. 1 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
575 document.write('<OPTION VALUE="#42937">IIª-IIae q. 90 a. 1 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
576 document.write('<OPTION VALUE="#42938">IIª-IIae q. 90 a. 2 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
577 document.write('<OPTION VALUE="#42939">IIª-IIae q. 90 a. 2 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
578 document.write('<OPTION VALUE="#42940">IIª-IIae q. 90 a. 2 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
579 document.write('<OPTION VALUE="#42941">IIª-IIae q. 90 a. 2 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
580 document.write('<OPTION VALUE="#42942">IIª-IIae q. 90 a. 2 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
581 document.write('<OPTION VALUE="#42943">IIª-IIae q. 90 a. 2 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
582 document.write('<OPTION VALUE="#42944">IIª-IIae q. 90 a. 2 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
583 document.write('<OPTION VALUE="#42945">IIª-IIae q. 90 a. 2 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
584 document.write('<OPTION VALUE="#42946">IIª-IIae q. 90 a. 3 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
585 document.write('<OPTION VALUE="#42947">IIª-IIae q. 90 a. 3 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
586 document.write('<OPTION VALUE="#42948">IIª-IIae q. 90 a. 3 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
587 document.write('<OPTION VALUE="#42949">IIª-IIae q. 90 a. 3 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
588 document.write('<OPTION VALUE="#42950">IIª-IIae q. 90 a. 3 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
589 document.write('<OPTION VALUE="#42951">IIª-IIae q. 90 a. 3 ad'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
590 document.write('<OPTION VALUE="#42952">IIª-IIae q. 91 pr.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
591 document.write('<OPTION VALUE="#42953">IIª-IIae q. 91 a. 1 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
592 document.write('<OPTION VALUE="#42954">IIª-IIae q. 91 a. 1 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
593 document.write('<OPTION VALUE="#42955">IIª-IIae q. 91 a. 1 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
594 document.write('<OPTION VALUE="#42956">IIª-IIae q. 91 a. 1 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
595 document.write('<OPTION VALUE="#42957">IIª-IIae q. 91 a. 1 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
596 document.write('<OPTION VALUE="#42958">IIª-IIae q. 91 a. 1 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
597 document.write('<OPTION VALUE="#42959">IIª-IIae q. 91 a. 1 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
598 document.write('<OPTION VALUE="#42960">IIª-IIae q. 91 a. 1 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
599 document.write('<OPTION VALUE="#42961">IIª-IIae q. 91 a. 2 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
600 document.write('<OPTION VALUE="#42962">IIª-IIae q. 91 a. 2 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
601 document.write('<OPTION VALUE="#42963">IIª-IIae q. 91 a. 2 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
602 document.write('<OPTION VALUE="#42964">IIª-IIae q. 91 a. 2 arg. 4'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
603 document.write('<OPTION VALUE="#42965">IIª-IIae q. 91 a. 2 arg. 5'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
604 document.write('<OPTION VALUE="#42966">IIª-IIae q. 91 a. 2 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
605 document.write('<OPTION VALUE="#42967">IIª-IIae q. 91 a. 2 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
606 document.write('<OPTION VALUE="#42968">IIª-IIae q. 91 a. 2 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
607 document.write('<OPTION VALUE="#42969">IIª-IIae q. 91 a. 2 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
608 document.write('<OPTION VALUE="#42970">IIª-IIae q. 91 a. 2 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
609 document.write('<OPTION VALUE="#42971">IIª-IIae q. 91 a. 2 ad 4'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
610 document.write('<OPTION VALUE="#42972">IIª-IIae q. 91 a. 2 ad 5'); |
| 28 | 611 document.write('<\/SELECT>'); |
|
26
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
612 document.write('<BR><BR>'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
613 document.write('<INPUT TYPE="button" VALUE="Agedum" ONCLICK="go()">'); |
| 28 | 614 document.write('<\/FORM>'); |
|
26
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
615 // --> |
| 28 | 616 //]]> |
| 617 </script><br /> | |
| 618 <hr /> | |
| 619 <br /></div> | |
| 620 <div class="D">Quaestio 82</div> | |
| 621 <div class="G">Prooemium</div> | |
| 622 <p title="II-II q. 82 pr."><a name="42428"><span class= | |
| 623 "ref">[42428] IIª-IIae q. 82 pr.</span></a> Deinde | |
| 624 considerandum est de actibus religionis. Et primo, de actibus | |
| 625 interioribus, qui, secundum praedicta, sunt principaliores; | |
| 626 secundo, de actibus exterioribus, qui sunt secundarii. Interiores | |
| 627 autem actus religionis videntur esse devotio et oratio. Primo ergo | |
| 628 de devotione agendum est; secundo, de oratione. Circa primum | |
| 629 quaeruntur quatuor. Primo, utrum devotio sit specialis actus. | |
| 630 Secundo, utrum sit actus religionis. Tertio, de causa devotionis. | |
| 631 Quarto, de eius effectu.</p> | |
| 632 <br /> | |
| 633 <div class="E">Articulus 1</div> | |
| 634 <p title="II-II q. 82 a. 1 arg. 1"><a name="42429"><span class= | |
| 635 "ref">[42429] IIª-IIae q. 82 a. 1 arg. 1</span></a> Ad primum | |
| 636 sic proceditur. Videtur quod devotio non sit specialis actus. Illud | |
| 637 enim quod pertinet ad modum aliorum actuum non videtur esse | |
| 638 specialis actus. Sed devotio videtur pertinere ad modum aliorum | |
| 639 actuum, dicitur enim II Paral. XXIX, <i>obtulit universa multitudo | |
| 640 hostias et laudes et holocausta mente devota</i>. Ergo devotio non | |
| 641 est specialis actus.</p> | |
| 642 <p title="II-II q. 82 a. 1 arg. 2"><a name="42430"><span class= | |
| 643 "ref">[42430] IIª-IIae q. 82 a. 1 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 644 nullus specialis actus invenitur in diversis generibus actuum. Sed | |
| 645 devotio invenitur in diversis generibus actuum, scilicet in actibus | |
| 646 corporalibus et etiam in spiritualibus, dicitur enim aliquis et | |
| 647 devote meditari et devote genu flectere. Ergo devotio non est | |
| 648 specialis actus.</p> | |
| 649 <p title="II-II q. 82 a. 1 arg. 3"><a name="42431"><span class= | |
| 650 "ref">[42431] IIª-IIae q. 82 a. 1 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 651 omnis actus specialis aut est appetitivae aut cognoscitivae | |
| 652 virtutis. Sed devotio neutri earum appropriatur, ut patet | |
| 653 discurrenti per singulas species actuum utriusque partis, quae | |
| 654 supra enumeratae sunt. Ergo devotio non est specialis actus.</p> | |
| 655 <p title="II-II q. 82 a. 1 s. c."><a name="42432"><span class= | |
| 656 "ref">[42432] IIª-IIae q. 82 a. 1 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 657 est quod actibus meremur, ut supra habitum est. Sed devotio habet | |
| 658 specialem rationem merendi. Ergo devotio est specialis actus.</p> | |
| 659 <p title="II-II q. 82 a. 1 co."><a name="42433"><span class= | |
| 660 "ref">[42433] IIª-IIae q. 82 a. 1 co.</span></a> Respondeo | |
| 661 dicendum quod devotio dicitur a devovendo, unde devoti dicuntur qui | |
| 662 seipsos quodammodo Deo devovent, ut ei se totaliter subdant. | |
| 663 Propter quod et olim apud gentiles devoti dicebantur qui seipsos | |
| 664 idolis devovebant in mortem pro sui salute exercitus, sicut de | |
| 665 duobus Deciis Titus Livius narrat. Unde devotio nihil aliud esse | |
| 666 videtur quam voluntas quaedam prompte tradendi se ad ea quae | |
| 667 pertinent ad Dei famulatum. Unde Exod. XXXV dicitur quod | |
| 668 <i>multitudo filiorum Israel obtulit mente promptissima atque | |
| 669 devota primitias domino</i>. Manifestum est autem quod voluntas | |
| 670 prompte faciendi quod ad Dei servitium pertinet est quidam | |
| 671 specialis actus. Unde devotio est specialis actus voluntatis.</p> | |
| 672 <p title="II-II q. 82 a. 1 ad 1"><a name="42434"><span class= | |
| 673 "ref">[42434] IIª-IIae q. 82 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 674 ergo dicendum quod movens imponit modum motui mobilis. Voluntas | |
| 675 autem movet alias vires animae ad suos actus, et voluntas secundum | |
| 676 quod est finis, movet seipsam ad ea quae sunt ad finem, ut supra | |
| 677 habitum est. Et ideo, cum devotio sit actus voluntatis hominis | |
| 678 offerentis seipsum Deo ad ei serviendum, qui est ultimus finis, | |
| 679 consequens est quod devotio imponat modum humanis actibus, sive | |
| 680 sint ipsius voluntatis circa ea quae sunt ad finem, sive etiam sint | |
| 681 aliarum potentiarum quae a voluntate moventur.</p> | |
| 682 <p title="II-II q. 82 a. 1 ad 2"><a name="42435"><span class= | |
| 683 "ref">[42435] IIª-IIae q. 82 a. 1 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 684 dicendum quod devotio invenitur in diversis generibus actuum non | |
| 685 sicut species illorum generum, sed sicut motio moventis invenitur | |
| 686 virtute in motibus mobilium.</p> | |
| 687 <p title="II-II q. 82 a. 1 ad 3"><a name="42436"><span class= | |
| 688 "ref">[42436] IIª-IIae q. 82 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 689 dicendum quod devotio est actus appetitivae partis animae, et est | |
| 690 quidam motus voluntatis, ut dictum est.</p> | |
| 691 <br /> | |
| 692 <div class="E">Articulus 2</div> | |
| 693 <p title="II-II q. 82 a. 2 arg. 1"><a name="42437"><span class= | |
| 694 "ref">[42437] IIª-IIae q. 82 a. 2 arg. 1</span></a> Ad | |
| 695 secundum sic proceditur. Videtur quod devotio non sit actus | |
| 696 religionis. Devotio enim, ut dictum est, ad hoc pertinet quod | |
| 697 aliquis Deo se tradat. Sed hoc maxime fit per caritatem, quia, ut | |
| 698 Dionysius dicit, IV cap. de Div. Nom., <i>divinus amor extasim | |
| 699 facit, non sinens amantes sui ipsorum esse, sed eorum quae | |
| 700 amant</i>. Ergo devotio magis est actus caritatis quam | |
| 701 religionis.</p> | |
| 702 <p title="II-II q. 82 a. 2 arg. 2"><a name="42438"><span class= | |
| 703 "ref">[42438] IIª-IIae q. 82 a. 2 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 704 caritas praecedit religionem. Devotio autem videtur praecedere | |
| 705 caritatem, quia caritas in Scripturis significatur per ignem, | |
| 706 devotio vero per pinguedinem, quae est ignis materia. Ergo devotio | |
| 707 non est actus religionis.</p> | |
| 708 <p title="II-II q. 82 a. 2 arg. 3"><a name="42439"><span class= | |
| 709 "ref">[42439] IIª-IIae q. 82 a. 2 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 710 per religionem homo ordinatur solum ad Deum, ut dictum est. Sed | |
| 711 devotio etiam habetur ad homines, dicuntur enim aliqui esse devoti | |
| 712 aliquibus sanctis viris; et etiam subditi dicuntur esse devoti | |
| 713 dominis suis, sicut Leo Papa dicit quod Iudaei, quasi devoti | |
| 714 Romanis legibus, dixerunt, non habemus regem nisi Caesarem. Ergo | |
| 715 devotio non est actus religionis.</p> | |
| 716 <p title="II-II q. 82 a. 2 s. c."><a name="42440"><span class= | |
| 717 "ref">[42440] IIª-IIae q. 82 a. 2 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 718 est quod devotio dicitur a devovendo, ut dictum est. Sed votum est | |
| 719 actus religionis. Ergo et devotio.</p> | |
| 720 <p title="II-II q. 82 a. 2 co."><a name="42441"><span class= | |
| 721 "ref">[42441] IIª-IIae q. 82 a. 2 co.</span></a> Respondeo | |
| 722 dicendum quod ad eandem virtutem pertinet velle facere aliquid, et | |
| 723 promptam voluntatem habere ad illud faciendum, quia utriusque actus | |
| 724 est idem obiectum. Propter quod philosophus dicit, in V Ethic., | |
| 725 <i>iustitia est qua volunt homines et operantur iusta</i>. | |
| 726 Manifestum est autem quod operari ea quae pertinent ad divinum | |
| 727 cultum seu famulatum pertinet proprie ad religionem, ut ex | |
| 728 praedictis patet. Unde etiam ad eam pertinet habere promptam | |
| 729 voluntatem ad huiusmodi exequenda, quod est esse devotum. Et sic | |
| 730 patet quod devotio est actus religionis.</p> | |
| 731 <p title="II-II q. 82 a. 2 ad 1"><a name="42442"><span class= | |
| 732 "ref">[42442] IIª-IIae q. 82 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 733 ergo dicendum quod ad caritatem pertinet immediate quod homo tradat | |
| 734 seipsum Deo adhaerendo ei per quandam spiritus unionem. Sed quod | |
| 735 homo tradat seipsum Deo ad aliqua opera divini cultus, hoc | |
| 736 immediate pertinet ad religionem, mediate autem ad caritatem, quae | |
| 737 est religionis principium.</p> | |
| 738 <p title="II-II q. 82 a. 2 ad 2"><a name="42443"><span class= | |
| 739 "ref">[42443] IIª-IIae q. 82 a. 2 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 740 dicendum quod pinguedo corporalis et generatur per calorem | |
| 741 naturalem digerentem; et ipsum naturalem calorem conservat quasi | |
| 742 eius nutrimentum. Et similiter caritas et devotionem causat, | |
| 743 inquantum ex amore aliquis redditur promptus ad serviendum amico; | |
| 744 et etiam per devotionem caritas nutritur, sicut et quaelibet | |
| 745 amicitia conservatur et augetur per amicabilium operum exercitium | |
| 746 et meditationem.</p> | |
| 747 <p title="II-II q. 82 a. 2 ad 3"><a name="42444"><span class= | |
| 748 "ref">[42444] IIª-IIae q. 82 a. 2 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 749 dicendum quod devotio quae habetur ad sanctos Dei, mortuos vel | |
| 750 vivos, non terminatur ad ipsos, sed transit in Deum, inquantum | |
| 751 scilicet in ministris Dei Deum veneramur. Devotio autem quam | |
| 752 subditi dicuntur habere ad dominos temporales alterius est | |
| 753 rationis, sicut et temporalibus dominis famulari differt a famulatu | |
| 754 divino.</p> | |
| 755 <br /> | |
| 756 <div class="E">Articulus 3</div> | |
| 757 <p title="II-II q. 82 a. 3 arg. 1"><a name="42445"><span class= | |
| 758 "ref">[42445] IIª-IIae q. 82 a. 3 arg. 1</span></a> Ad tertium | |
| 759 sic proceditur. Videtur quod contemplatio, seu meditatio, non sit | |
| 760 devotionis causa. Nulla enim causa impedit suum effectum. Sed | |
| 761 subtiles meditationes intelligibilium multoties devotionem | |
| 762 impediunt. Ergo contemplatio, seu meditatio, non est devotionis | |
| 763 causa.</p> | |
| 764 <p title="II-II q. 82 a. 3 arg. 2"><a name="42446"><span class= | |
| 765 "ref">[42446] IIª-IIae q. 82 a. 3 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 766 si contemplatio esset propria et per se devotionis causa, oporteret | |
| 767 quod ea quae sunt altioris contemplationis magis devotionem | |
| 768 excitarent. Huius autem contrarium apparet, frequenter enim maior | |
| 769 devotio excitatur ex consideratione passionis Christi, et aliis | |
| 770 mysteriis humanitatis ipsius, quam ex consideratione divinae | |
| 771 magnitudinis. Ergo contemplatio non est propria devotionis | |
| 772 causa.</p> | |
| 773 <p title="II-II q. 82 a. 3 arg. 3"><a name="42447"><span class= | |
| 774 "ref">[42447] IIª-IIae q. 82 a. 3 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 775 si contemplatio esset propria causa devotionis, oporteret quod illi | |
| 776 qui sunt magis apti ad contemplationem essent etiam magis apti ad | |
| 777 devotionem. Huius autem contrarium videmus, quia devotio frequenter | |
| 778 magis invenitur in quibusdam simplicibus viris et in femineo sexu, | |
| 779 in quibus invenitur contemplationis defectus. Ergo contemplatio non | |
| 780 est propria causa devotionis.</p> | |
| 781 <p title="II-II q. 82 a. 3 s. c."><a name="42448"><span class= | |
| 782 "ref">[42448] IIª-IIae q. 82 a. 3 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 783 est quod in Psalm. dicitur, <i>in meditatione mea exardescet | |
| 784 ignis</i>. Sed ignis spiritualis causat devotionem. Ergo meditatio | |
| 785 est devotionis causa.</p> | |
| 786 <p title="II-II q. 82 a. 3 co."><a name="42449"><span class= | |
| 787 "ref">[42449] IIª-IIae q. 82 a. 3 co.</span></a> Respondeo | |
| 788 dicendum quod causa devotionis extrinseca et principalis Deus est; | |
| 789 de quo dicit Ambrosius, super Luc., quod <i>Deus quos dignatur | |
| 790 vocat, et quem vult religiosum facit, et si voluisset, Samaritanos | |
| 791 ex indevotis devotos fecisset</i>. Causa autem intrinseca ex parte | |
| 792 nostra, oportet quod sit meditatio seu contemplatio. Dictum est | |
| 793 enim quod devotio est quidam voluntatis actus ad hoc quod homo | |
| 794 prompte se tradat ad divinum obsequium. Omnis autem actus | |
| 795 voluntatis ex aliqua consideratione procedit, eo quod bonum | |
| 796 intellectum est obiectum voluntatis, unde et Augustinus dicit, in | |
| 797 libro de Trin., quod voluntas oritur ex intelligentia. Et ideo | |
| 798 necesse est quod meditatio sit devotionis causa, inquantum scilicet | |
| 799 per meditationem homo concipit quod se tradat divino obsequio. Ad | |
| 800 quod quidem inducit duplex consideratio. Una quidem quae est ex | |
| 801 parte divinae bonitatis et beneficiorum ipsius, secundum illud | |
| 802 Psalm., <i>mihi adhaerere Deo bonum est, ponere in domino Deo spem | |
| 803 meam</i>. Et haec consideratio excitat dilectionem, quae est | |
| 804 proxima devotionis causa. Alia vero est ex parte hominis | |
| 805 considerantis suos defectus, ex quibus indiget ut Deo innitatur, | |
| 806 secundum illud Psalm., <i>levavi oculos meos in montes, unde veniet | |
| 807 auxilium mihi. Auxilium meum a domino, qui fecit caelum et | |
| 808 terram</i>. Et haec consideratio excludit praesumptionem, per quam | |
| 809 aliquis impeditur ne Deo se subiiciat, dum suae virtuti | |
| 810 innititur.</p> | |
| 811 <p title="II-II q. 82 a. 3 ad 1"><a name="42450"><span class= | |
| 812 "ref">[42450] IIª-IIae q. 82 a. 3 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 813 ergo dicendum quod consideratio eorum quae nata sunt dilectionem | |
| 814 Dei excitare, devotionem causant. Consideratio vero quorumcumque ad | |
| 815 hoc non pertinentium, sed ab his mentem distrahentium, impedit | |
| 816 devotionem.</p> | |
| 817 <p title="II-II q. 82 a. 3 ad 2"><a name="42451"><span class= | |
| 818 "ref">[42451] IIª-IIae q. 82 a. 3 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 819 dicendum quod ea quae sunt divinitatis sunt secundum se maxime | |
| 820 excitantia dilectionem, et per consequens devotionem, quia Deus est | |
| 821 super omnia diligendus. Sed ex debilitate mentis humanae est quod | |
| 822 sicut indiget manuduci ad cognitionem divinorum, ita ad | |
| 823 dilectionem, per aliqua sensibilia nobis nota. Inter quae | |
| 824 praecipuum est humanitas Christi, secundum quod in praefatione | |
| 825 dicitur, <i>ut dum visibiliter Deum cognoscimus, per hunc in | |
| 826 invisibilium amorem rapiamur</i>. Et ideo ea quae pertinent ad | |
| 827 Christi humanitatem, per modum cuiusdam manuductionis, maxime | |
| 828 devotionem excitant, cum tamen devotio principaliter circa ea quae | |
| 829 sunt divinitatis consistat.</p> | |
| 830 <p title="II-II q. 82 a. 3 ad 3"><a name="42452"><span class= | |
| 831 "ref">[42452] IIª-IIae q. 82 a. 3 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 832 dicendum quod scientia, et quidquid aliud ad magnitudinem pertinet, | |
| 833 occasio est quod homo confidat de seipso, et ideo non totaliter se | |
| 834 Deo tradat. Et inde est quod huiusmodi quandoque occasionaliter | |
| 835 devotionem impediunt, et in simplicibus et mulieribus devotio | |
| 836 abundat, elationem comprimendo. Si tamen scientiam, et quamcumque | |
| 837 aliam perfectionem, homo perfecte Deo subdat, ex hoc ipso devotio | |
| 838 augetur.</p> | |
| 839 <br /> | |
| 840 <div class="E">Articulus 4</div> | |
| 841 <p title="II-II q. 82 a. 4 arg. 1"><a name="42453"><span class= | |
| 842 "ref">[42453] IIª-IIae q. 82 a. 4 arg. 1</span></a> Ad quartum | |
| 843 sic proceditur. Videtur quod laetitia non sit devotionis effectus. | |
| 844 Quia, ut dictum est, passio Christi praecipue ad devotionem | |
| 845 excitat. Sed ex eius consideratione consequitur in anima quaedam | |
| 846 afflictio, secundum illud Thren. III, <i>recordare paupertatis | |
| 847 meae, absinthii et fellis</i>, quod pertinet ad passionem; et | |
| 848 subditur, <i>memoria memor ero, et tabescet in me anima mea</i>. | |
| 849 Ergo delectatio, sive gaudium, non est devotionis effectus.</p> | |
| 850 <p title="II-II q. 82 a. 4 arg. 2"><a name="42454"><span class= | |
| 851 "ref">[42454] IIª-IIae q. 82 a. 4 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 852 devotio praecipue consistit in interiori sacrificio spiritus. Sed | |
| 853 in Psalm. dicitur, <i>sacrificium Deo spiritus contribulatus</i>. | |
| 854 Ergo afflictio magis est devotionis effectus quam iucunditas sive | |
| 855 gaudium.</p> | |
| 856 <p title="II-II q. 82 a. 4 arg. 3"><a name="42455"><span class= | |
| 857 "ref">[42455] IIª-IIae q. 82 a. 4 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 858 Gregorius Nyssenus dicit, in libro de homine, quod <i>sicut risus | |
| 859 procedit ex gaudio, ita lacrimae et gemitus sunt signa | |
| 860 tristitiae</i>. Sed ex devotione contingit quod aliqui prorumpant | |
| 861 in lacrimas. Ergo laetitia, vel gaudium, non est devotionis | |
| 862 effectus.</p> | |
| 863 <p title="II-II q. 82 a. 4 s. c."><a name="42456"><span class= | |
| 864 "ref">[42456] IIª-IIae q. 82 a. 4 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 865 est quod in collecta dicitur, <i>quos ieiunia votiva castigant, | |
| 866 ipsa quoque devotio sancta laetificet</i>.</p> | |
| 867 <p title="II-II q. 82 a. 4 co."><a name="42457"><span class= | |
| 868 "ref">[42457] IIª-IIae q. 82 a. 4 co.</span></a> Respondeo | |
| 869 dicendum quod devotio per se quidem et principaliter spiritualem | |
| 870 laetitiam mentis causat, ex consequenti autem et per accidens | |
| 871 causat tristitiam. Dictum est enim quod devotio ex duplici | |
| 872 consideratione procedit. Principaliter quidem ex consideratione | |
| 873 divinae bonitatis, quia ista consideratio pertinet quasi ad | |
| 874 terminum motus voluntatis tradentis se Deo. Et ex ista | |
| 875 consideratione per se quidem sequitur delectatio, secundum illud | |
| 876 Psalm., <i>memor fui Dei, et delectatus sum</i>, sed per accidens | |
| 877 haec consideratio tristitiam quandam causat in his qui nondum plene | |
| 878 Deo fruuntur, secundum illud Psalm., <i>sitivit anima mea ad Deum | |
| 879 vivum</i>, et postea sequitur, <i>fuerunt mihi lacrimae meae</i> et | |
| 880 cetera. Secundario vero causatur devotio, ut dictum est, ex | |
| 881 consideratione propriorum defectuum, nam haec consideratio pertinet | |
| 882 ad terminum a quo homo per motum voluntatis devotae recedit, ut | |
| 883 scilicet non in se existat, sed Deo se subdat. Haec autem | |
| 884 consideratio e converso se habet ad primam. Nam per se quidem nata | |
| 885 est tristitiam causare, recogitando proprios defectus, per accidens | |
| 886 autem laetitiam, scilicet propter spem divinae subventionis. Et sic | |
| 887 patet quod ad devotionem primo et per se consequitur delectatio, | |
| 888 secundario autem et per accidens tristitia quae est secundum | |
| 889 Deum.</p> | |
| 890 <p title="II-II q. 82 a. 4 ad 1"><a name="42458"><span class= | |
| 891 "ref">[42458] IIª-IIae q. 82 a. 4 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 892 ergo dicendum quod in consideratione passionis Christi est aliquid | |
| 893 quod contristet, scilicet defectus humanus, propter quem tollendum | |
| 894 Christum pati oportuit, et est aliquid quod laetificet, scilicet | |
| 895 Dei erga nos benignitas, quae nobis de tali liberatione | |
| 896 providit.</p> | |
| 897 <p title="II-II q. 82 a. 4 ad 2"><a name="42459"><span class= | |
| 898 "ref">[42459] IIª-IIae q. 82 a. 4 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 899 dicendum quod spiritus qui ex una parte contribulatur propter | |
| 900 praesentis vitae defectus, ex alia parte condelectatur ex | |
| 901 consideratione divinae bonitatis et ex spe divini auxilii.</p> | |
| 902 <p title="II-II q. 82 a. 4 ad 3"><a name="42460"><span class= | |
| 903 "ref">[42460] IIª-IIae q. 82 a. 4 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 904 dicendum quod lacrimae prorumpunt non solum ex tristitia, sed etiam | |
| 905 ex quadam affectus teneritudine, praecipue cum consideratur aliquid | |
| 906 delectabile cum permixtione alicuius tristabilis; sicut solent | |
| 907 homines lacrimari ex pietatis affectu cum recuperant filios vel | |
| 908 caros amicos quos aestimaverant se perdidisse. Et per hunc modum | |
| 909 lacrimae ex devotione procedunt.</p> | |
| 910 <br /> | |
| 911 <div class="D">Quaestio 83</div> | |
| 912 <div class="G">Prooemium</div> | |
| 913 <p title="II-II q. 83 pr."><a name="42461"><span class= | |
| 914 "ref">[42461] IIª-IIae q. 83 pr.</span></a> Deinde | |
| 915 considerandum est de oratione. Et circa hoc quaeruntur decem et | |
| 916 septem. Primo, utrum oratio sit actus appetitivae virtutis vel | |
| 917 cognitivae. Secundo, utrum conveniens sit orare. Tertio, utrum | |
| 918 oratio sit actus religionis. Quarto, utrum solus Deus sit orandus. | |
| 919 Quinto, utrum in oratione sit aliquid determinate petendum. Sexto, | |
| 920 utrum orando debeamus temporalia petere. Septimo, utrum pro aliis | |
| 921 orare debeamus. Octavo, utrum debeamus orare pro inimicis. Nono, de | |
| 922 septem petitionibus orationis dominicae. Decimo, utrum orare sit | |
| 923 proprium rationalis creaturae. Undecimo, utrum sancti in patria | |
| 924 orent pro nobis. Duodecimo, utrum, oratio debeat esse vocalis. | |
| 925 Tertiodecimo, utrum attentio requiratur ad orationem. Quartodecimo, | |
| 926 utrum oratio debeat esse diuturna. Quintodecimo, utrum oratio sit | |
| 927 efficax ad impetrandum quod petitur. Sextodecimo, utrum sit | |
| 928 meritoria. Septimodecimo, de speciebus orationis.</p> | |
| 929 <br /> | |
| 930 <div class="E">Articulus 1</div> | |
| 931 <p title="II-II q. 83 a. 1 arg. 1"><a name="42462"><span class= | |
| 932 "ref">[42462] IIª-IIae q. 83 a. 1 arg. 1</span></a> Ad primum | |
| 933 sic proceditur. Videtur quod oratio sit actus appetitivae virtutis. | |
| 934 Orationis enim est exaudiri. Sed desiderium est quod exauditur a | |
| 935 Deo, secundum illud Psalm., <i>desiderium pauperum exaudivit | |
| 936 dominus</i>. Ergo oratio est desiderium. Sed desiderium est actus | |
| 937 appetitivae virtutis. Ergo et oratio.</p> | |
| 938 <p title="II-II q. 83 a. 1 arg. 2"><a name="42463"><span class= | |
| 939 "ref">[42463] IIª-IIae q. 83 a. 1 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 940 Dionysius dicit, in III cap. de Div. Nom., <i>ante omnia ab | |
| 941 oratione incipere est utile, sicut Deo nosipsos tradentes et | |
| 942 unientes</i>. Sed unio ad Deum per amorem fit, qui pertinet ad vim | |
| 943 appetitivam. Ergo oratio ad vim appetitivam pertinet.</p> | |
| 944 <p title="II-II q. 83 a. 1 arg. 3"><a name="42464"><span class= | |
| 945 "ref">[42464] IIª-IIae q. 83 a. 1 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 946 philosophus, in III de anima, ponit duas operationes intellectivae | |
| 947 partis, quarum prima est indivisibilium intelligentia, per quam | |
| 948 scilicet apprehendimus de unoquoque quid est; secunda vero est | |
| 949 compositio et divisio, per quam scilicet apprehenditur aliquid esse | |
| 950 vel non esse. Quibus tertia additur ratiocinari, procedendo | |
| 951 scilicet de notis ad ignota. Sed oratio ad nullam istarum | |
| 952 operationum reducitur. Ergo non est actus intellectivae virtutis, | |
| 953 sed appetitivae.</p> | |
| 954 <p title="II-II q. 83 a. 1 s. c."><a name="42465"><span class= | |
| 955 "ref">[42465] IIª-IIae q. 83 a. 1 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 956 est quod Isidorus dicit, in libro Etymol., quod orare idem est quod | |
| 957 dicere. Sed dictio pertinet ad intellectum. Ergo oratio non est | |
| 958 actus appetitivae virtutis, sed intellectivae.</p> | |
| 959 <p title="II-II q. 83 a. 1 co."><a name="42466"><span class= | |
| 960 "ref">[42466] IIª-IIae q. 83 a. 1 co.</span></a> Respondeo | |
| 961 dicendum quod, secundum Cassiodorum, oratio dicitur quasi oris | |
| 962 ratio. Ratio autem speculativa et practica in hoc differunt quod | |
| 963 ratio speculativa est apprehensiva solum rerum; ratio vero practica | |
| 964 est non solum apprehensiva, sed etiam causativa. Est autem aliquid | |
| 965 alterius causa dupliciter. Uno quidem modo, perfecte, necessitatem | |
| 966 inducendo, et hoc contingit quando effectus totaliter subditur | |
| 967 potestati causae. Alio vero modo, imperfecte, solum disponendo, | |
| 968 quando scilicet effectus non subditur totaliter potestati causae. | |
| 969 Sic igitur et ratio dupliciter est causa aliquorum. Uno quidem | |
| 970 modo, sicut necessitatem imponens, et hoc modo ad rationem pertinet | |
| 971 imperare non solum inferioribus potentiis et membris corporis, sed | |
| 972 etiam hominibus subiectis, quod quidem fit imperando. Alio modo, | |
| 973 sicut inducens et quodammodo disponens, et hoc modo ratio petit | |
| 974 aliquid fieri ab his qui ei non subiiciuntur, sive sint aequales | |
| 975 sive sint superiores. Utrumque autem horum, scilicet imperare et | |
| 976 petere sive deprecari, ordinationem quandam important, prout | |
| 977 scilicet homo disponit aliquid per aliud esse faciendum. Unde | |
| 978 pertinent ad rationem, cuius est ordinare, propter quod philosophus | |
| 979 dicit, in I Ethic., quod ad optima deprecatur ratio. Sic autem nunc | |
| 980 loquimur de oratione, prout significat quandam deprecationem vel | |
| 981 petitionem, secundum quod Augustinus dicit, in libro de Verb. Dom., | |
| 982 quod oratio petitio quaedam est; et Damascenus dicit, in III libro, | |
| 983 quod oratio est petitio decentium a Deo. Sic ergo patet quod oratio | |
| 984 de qua nunc loquimur, est rationis actus.</p> | |
| 985 <p title="II-II q. 83 a. 1 ad 1"><a name="42467"><span class= | |
| 986 "ref">[42467] IIª-IIae q. 83 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 987 ergo dicendum quod desiderium pauperum dicitur dominus exaudire, | |
| 988 vel quia desiderium est causa petendi, cum petitio sit quodammodo | |
| 989 desiderii interpres. Vel hoc dicitur ad ostendendum exauditionis | |
| 990 velocitatem, quia scilicet dum adhuc aliquid in desiderio pauperum | |
| 991 est, Deus exaudit, antequam orationem proponant; secundum illud | |
| 992 Isaiae LXV, <i>eritque, antequam clament, ego exaudiam</i>.</p> | |
| 993 <p title="II-II q. 83 a. 1 ad 2"><a name="42468"><span class= | |
| 994 "ref">[42468] IIª-IIae q. 83 a. 1 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 995 dicendum quod, sicut supra dictum est, voluntas movet rationem ad | |
| 996 suum finem. Unde nihil prohibet, movente voluntate, actum rationis | |
| 997 tendere in finem caritatis, qui est Deo uniri. Tendit autem oratio | |
| 998 in Deum quasi a voluntate caritatis mota, dupliciter. Uno quidem | |
| 999 modo, ex parte eius quod petitur, quia hoc praecipue est in | |
| 1000 oratione petendum, ut Deo uniamur; secundum illud Psalm., <i>unam | |
| 1001 petii a domino, hanc requiram, ut inhabitem in domo domini omnibus | |
| 1002 diebus vitae meae</i>. Alio modo, ex parte ipsius petentis, quem | |
| 1003 oportet accedere ad eum a quo petit, vel loco, sicut ad hominem; | |
| 1004 vel mente, sicut ad Deum. Unde dicit ibidem quod, <i>quando | |
| 1005 orationibus invocamus Deum, revelata mente adsumus ipsi</i>. Et | |
| 1006 secundum hoc etiam Damascenus dicit quod <i>oratio est ascensus | |
| 1007 intellectus in Deum</i>.</p> | |
| 1008 <p title="II-II q. 83 a. 1 ad 3"><a name="42469"><span class= | |
| 1009 "ref">[42469] IIª-IIae q. 83 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 1010 dicendum quod illi tres actus pertinent ad rationem speculativam. | |
| 1011 Sed ulterius ad rationem practicam pertinet causare aliquid per | |
| 1012 modum imperii vel per modum petitionis, ut dictum est.</p> | |
| 1013 <br /> | |
| 1014 <div class="E">Articulus 2</div> | |
| 1015 <p title="II-II q. 83 a. 2 arg. 1"><a name="42470"><span class= | |
| 1016 "ref">[42470] IIª-IIae q. 83 a. 2 arg. 1</span></a> Ad | |
| 1017 secundum sic proceditur. Videtur quod non sit conveniens orare. | |
| 1018 Oratio enim videtur esse necessaria ad hoc quod intimemus ei a quo | |
| 1019 petimus id quo indigemus. Sed, sicut dicitur Matth. VI, <i>scit | |
| 1020 pater vester quia his indigetis</i>. Ergo non est conveniens Deum | |
| 1021 orare.</p> | |
| 1022 <p title="II-II q. 83 a. 2 arg. 2"><a name="42471"><span class= | |
| 1023 "ref">[42471] IIª-IIae q. 83 a. 2 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 1024 per orationem flectitur animus eius qui oratur ut faciat quod ab eo | |
| 1025 petitur. Sed animus Dei est immutabilis et inflexibilis, secundum | |
| 1026 illud I Reg. XV, <i>porro triumphator in Israel non parcet, nec | |
| 1027 poenitudine flectetur</i>. Ergo non est conveniens quod Deum | |
| 1028 oremus.</p> | |
| 1029 <p title="II-II q. 83 a. 2 arg. 3"><a name="42472"><span class= | |
| 1030 "ref">[42472] IIª-IIae q. 83 a. 2 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 1031 liberalius est dare aliquid non petenti quam dare petenti, quia, | |
| 1032 sicut Seneca dicit, <i>nulla res carius emitur quam quae precibus | |
| 1033 empta est</i>. Sed Deus est liberalissimus. Ergo non videtur esse | |
| 1034 conveniens quod Deum oremus.</p> | |
| 1035 <p title="II-II q. 83 a. 2 s. c."><a name="42473"><span class= | |
| 1036 "ref">[42473] IIª-IIae q. 83 a. 2 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 1037 est quod dicitur Luc. XVIII, <i>oportet orare, et non | |
| 1038 deficere</i>.</p> | |
| 1039 <p title="II-II q. 83 a. 2 co."><a name="42474"><span class= | |
| 1040 "ref">[42474] IIª-IIae q. 83 a. 2 co.</span></a> Respondeo | |
| 1041 dicendum quod triplex fuit circa orationem antiquorum error. Quidam | |
| 1042 enim posuerunt quod res humanae non reguntur divina providentia. Ex | |
| 1043 quo sequitur quod vanum sit orare, et omnino Deum colere. Et de his | |
| 1044 dicitur Malach. III, <i>dixistis, vanus est qui servit Deo</i>. | |
| 1045 Secunda fuit opinio ponentium omnia, etiam in rebus humanis, ex | |
| 1046 necessitate contingere, sive ex immutabilitate divinae | |
| 1047 providentiae, sive ex necessitate stellarum, sive ex connexione | |
| 1048 causarum. Et secundum hos etiam excluditur orationis utilitas. | |
| 1049 Tertia fuit opinio ponentium quidem res humanas divina providentia | |
| 1050 regi, et quod res humanae non proveniunt ex necessitate, sed | |
| 1051 dicebant similiter dispositionem divinae providentiae variabilem | |
| 1052 esse, et quod orationibus et aliis quae ad divinum cultum pertinent | |
| 1053 dispositio divinae providentiae immutatur. Haec autem omnia in | |
| 1054 primo libro improbata sunt. Et ideo oportet sic inducere orationis | |
| 1055 utilitatem ut neque rebus humanis, divinae providentiae subiectis, | |
| 1056 necessitatem imponamus; neque etiam divinam dispositionem mutabilem | |
| 1057 aestimemus. Ad huius ergo evidentiam, considerandum est quod ex | |
| 1058 divina providentia non solum disponitur qui effectus fiant, sed | |
| 1059 etiam ex quibus causis et quo ordine proveniant. Inter alias autem | |
| 1060 causas sunt etiam quorundam causae actus humani. Unde oportet | |
| 1061 homines agere aliqua, non ut per suos actus divinam dispositionem | |
| 1062 immutent, sed ut per actus suos impleant quosdam effectus secundum | |
| 1063 ordinem a Deo dispositum. Et idem etiam est in naturalibus causis. | |
| 1064 Et simile est etiam de oratione. Non enim propter hoc oramus ut | |
| 1065 divinam dispositionem immutemus, sed ut id impetremus quod Deus | |
| 1066 disposuit per orationes sanctorum esse implendum; <i>ut scilicet | |
| 1067 homines postulando mereantur accipere quod eis omnipotens Deus ante | |
| 1068 saecula disposuit donare</i>, ut Gregorius dicit, in libro | |
| 1069 dialogorum.</p> | |
| 1070 <p title="II-II q. 83 a. 2 ad 1"><a name="42475"><span class= | |
| 1071 "ref">[42475] IIª-IIae q. 83 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 1072 ergo dicendum quod non est necessarium nos Deo preces porrigere ut | |
| 1073 ei nostras indigentias vel desideria manifestemus, sed ut nosipsi | |
| 1074 consideremus in his ad divinum auxilium esse recurrendum.</p> | |
| 1075 <p title="II-II q. 83 a. 2 ad 2"><a name="42476"><span class= | |
| 1076 "ref">[42476] IIª-IIae q. 83 a. 2 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 1077 dicendum quod, sicut dictum est, oratio nostra non ordinatur ad | |
| 1078 immutationem divinae dispositionis, sed ut obtineatur nostris | |
| 1079 precibus quod Deus disposuit.</p> | |
| 1080 <p title="II-II q. 83 a. 2 ad 3"><a name="42477"><span class= | |
| 1081 "ref">[42477] IIª-IIae q. 83 a. 2 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 1082 dicendum quod Deus multa nobis praestat ex sua liberalitate etiam | |
| 1083 non petita. Sed quod aliqua vult praestare nobis petentibus, hoc | |
| 1084 est propter nostram utilitatem, ut scilicet fiduciam quandam | |
| 1085 accipiamus recurrendi ad Deum, et ut recognoscamus eum esse bonorum | |
| 1086 nostrorum auctorem. Unde Chrysostomus dicit, <i>considera quanta | |
| 1087 est tibi concessa felicitas, quanta gloria attributa, orationibus | |
| 1088 fabulari cum Deo, cum Christo miscere colloquia, optare quod velis, | |
| 1089 quod desideras postulare</i>.</p> | |
| 1090 <br /> | |
| 1091 <div class="E">Articulus 3</div> | |
| 1092 <p title="II-II q. 83 a. 3 arg. 1"><a name="42478"><span class= | |
| 1093 "ref">[42478] IIª-IIae q. 83 a. 3 arg. 1</span></a> Ad tertium | |
| 1094 sic proceditur. Videtur quod oratio non sit actus religionis. | |
| 1095 Religio enim, cum sit pars iustitiae, est in voluntate sicut in | |
| 1096 subiecto. Sed oratio pertinet ad partem intellectivam, ut ex | |
| 1097 supradictis patet. Ergo oratio non videtur esse actus religionis, | |
| 1098 sed doni intellectus, per quod mens ascendit in Deum.</p> | |
| 1099 <p title="II-II q. 83 a. 3 arg. 2"><a name="42479"><span class= | |
| 1100 "ref">[42479] IIª-IIae q. 83 a. 3 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 1101 actus latriae cadit sub necessitate praecepti. Sed oratio non | |
| 1102 videtur cadere sub necessitate praecepti, sed ex mera voluntate | |
| 1103 procedere, cum nihil aliud sit quam volitorum petitio. Ergo oratio | |
| 1104 non videtur esse religionis actus.</p> | |
| 1105 <p title="II-II q. 83 a. 3 arg. 3"><a name="42480"><span class= | |
| 1106 "ref">[42480] IIª-IIae q. 83 a. 3 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 1107 ad religionem pertinere videtur ut quis <i>divinae naturae cultum | |
| 1108 caeremoniamque afferat</i>. Sed oratio non videtur aliquid Deo | |
| 1109 afferre, sed magis aliquid obtinendum ab eo petere. Ergo oratio non | |
| 1110 est religionis actus.</p> | |
| 1111 <p title="II-II q. 83 a. 3 s. c."><a name="42481"><span class= | |
| 1112 "ref">[42481] IIª-IIae q. 83 a. 3 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 1113 est quod dicitur in Psalm., <i>dirigatur oratio mea sicut incensum | |
| 1114 in conspectu tuo</i>, ubi dicit Glossa quod <i>in huius figuram, in | |
| 1115 veteri lege incensum dicebatur offerri in odorem suavem domino</i>. | |
| 1116 Sed hoc pertinet ad religionem. Ergo oratio est religionis | |
| 1117 actus.</p> | |
| 1118 <p title="II-II q. 83 a. 3 co."><a name="42482"><span class= | |
| 1119 "ref">[42482] IIª-IIae q. 83 a. 3 co.</span></a> Respondeo | |
| 1120 dicendum quod, sicut supra dictum est, ad religionem proprie | |
| 1121 pertinet reverentiam et honorem Deo exhibere. Et ideo omnia illa | |
| 1122 per quae Deo reverentia exhibetur pertinent ad religionem. Per | |
| 1123 orationem autem homo Deo reverentiam exhibet, inquantum scilicet se | |
| 1124 ei subiicit, et profitetur orando se eo indigere sicut auctore | |
| 1125 suorum bonorum. Unde manifestum est quod oratio est proprie | |
| 1126 religionis actus.</p> | |
| 1127 <p title="II-II q. 83 a. 3 ad 1"><a name="42483"><span class= | |
| 1128 "ref">[42483] IIª-IIae q. 83 a. 3 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 1129 ergo dicendum quod voluntas movet alias potentias animae in suum | |
| 1130 finem, sicut supra dictum est. Et ideo religio, quae est in | |
| 1131 voluntate, ordinat actus aliarum potentiarum ad Dei reverentiam. | |
| 1132 Inter alias autem potentias animae, intellectus altior est et | |
| 1133 voluntati propinquior. Et ideo post devotionem, quae pertinet ad | |
| 1134 ipsam voluntatem, oratio, quae pertinet ad partem intellectivam, | |
| 1135 est praecipua inter actus religionis, per quam religio intellectum | |
| 1136 hominis movet in Deum.</p> | |
| 1137 <p title="II-II q. 83 a. 3 ad 2"><a name="42484"><span class= | |
| 1138 "ref">[42484] IIª-IIae q. 83 a. 3 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 1139 dicendum quod non solum petere quae desideramus, sed etiam recte | |
| 1140 aliquid desiderare sub praecepto cadit. Sed desiderare quidem cadit | |
| 1141 sub praecepto caritatis, petere autem sub praecepto religionis. | |
| 1142 Quod quidem praeceptum ponitur Matth. VII, ubi dicitur, <i>petite, | |
| 1143 et accipietis</i>.</p> | |
| 1144 <p title="II-II q. 83 a. 3 ad 3"><a name="42485"><span class= | |
| 1145 "ref">[42485] IIª-IIae q. 83 a. 3 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 1146 dicendum quod orando tradit homo mentem suam Deo, quam ei per | |
| 1147 reverentiam subiicit et quodammodo praesentat, ut patet ex | |
| 1148 auctoritate Dionysii prius inducta. Et ideo sicut mens humana | |
| 1149 praeeminet exterioribus vel corporalibus membris, vel exterioribus | |
| 1150 rebus quae ad Dei servitium applicantur, ita etiam oratio | |
| 1151 praeeminet aliis actibus religionis.</p> | |
| 1152 <br /> | |
| 1153 <div class="E">Articulus 4</div> | |
| 1154 <p title="II-II q. 83 a. 4 arg. 1"><a name="42486"><span class= | |
| 1155 "ref">[42486] IIª-IIae q. 83 a. 4 arg. 1</span></a> Ad quartum | |
| 1156 sic proceditur. Videtur quod solus Deus debeat orari. Oratio enim | |
| 1157 est actus religionis, ut dictum est. Sed solus Deus est religione | |
| 1158 colendus. Ergo solus Deus est orandus.</p> | |
| 1159 <p title="II-II q. 83 a. 4 arg. 2"><a name="42487"><span class= | |
| 1160 "ref">[42487] IIª-IIae q. 83 a. 4 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 1161 frustra porrigitur oratio ad eum qui orationem non cognoscit. Sed | |
| 1162 solius Dei est orationem cognoscere. Tum quia plerumque oratio | |
| 1163 magis agitur interiori actu, quem solus Deus cognoscit, quam voce, | |
| 1164 secundum illud quod apostolus dicit, I ad Cor. XIV, orabo spiritu, | |
| 1165 orabo et mente. Tum etiam quia, ut Augustinus dicit, in libro de | |
| 1166 cura pro mortuis agenda, <i>nesciunt mortui, etiam sancti, quid | |
| 1167 agant vivi, etiam eorum filii</i>. Ergo oratio non est nisi Deo | |
| 1168 porrigenda.</p> | |
| 1169 <p title="II-II q. 83 a. 4 arg. 3"><a name="42488"><span class= | |
| 1170 "ref">[42488] IIª-IIae q. 83 a. 4 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 1171 si aliquibus sanctis orationem porrigimus, hoc non est nisi | |
| 1172 inquantum sunt Deo coniuncti. Sed quidam in hoc mundo viventes, vel | |
| 1173 etiam in Purgatorio existentes, sunt multum Deo coniuncti per | |
| 1174 gratiam. Ad eos autem non porrigitur oratio. Ergo nec ad sanctos | |
| 1175 qui sunt in Paradiso debemus orationem porrigere.</p> | |
| 1176 <p title="II-II q. 83 a. 4 s. c."><a name="42489"><span class= | |
| 1177 "ref">[42489] IIª-IIae q. 83 a. 4 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 1178 est quod dicitur Iob V, <i>voca, si est qui tibi respondeat, et ad | |
| 1179 aliquem sanctorum convertere</i>.</p> | |
| 1180 <p title="II-II q. 83 a. 4 co."><a name="42490"><span class= | |
| 1181 "ref">[42490] IIª-IIae q. 83 a. 4 co.</span></a> Respondeo | |
| 1182 dicendum quod oratio porrigitur alicui dupliciter, uno modo, quasi | |
| 1183 per ipsum implenda; alio modo, sicut per ipsum impetranda. Primo | |
| 1184 quidem modo soli Deo orationem porrigimus, quia omnes orationes | |
| 1185 nostrae ordinari debent ad gratiam et gloriam consequendam, quae | |
| 1186 solus Deus dat, secundum illud Psalm., <i>gratiam et gloriam dabit | |
| 1187 dominus</i>. Sed secundo modo orationem porrigimus sanctis Angelis | |
| 1188 et hominibus, non ut per eos Deus nostras petitiones cognoscat, sed | |
| 1189 ut eorum precibus et meritis orationes nostrae sortiantur effectum. | |
| 1190 Et ideo dicitur Apoc. VIII quod <i>ascendit fumus aromatum, idest | |
| 1191 orationes sanctorum, de manu Angeli coram domino</i>. Et hoc etiam | |
| 1192 patet ex ipso modo quo Ecclesia utitur in orando. Nam a sancta | |
| 1193 Trinitate petimus ut nostri misereatur, ab aliis autem sanctis | |
| 1194 quibuscumque petimus ut orent pro nobis.</p> | |
| 1195 <p title="II-II q. 83 a. 4 ad 1"><a name="42491"><span class= | |
| 1196 "ref">[42491] IIª-IIae q. 83 a. 4 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 1197 ergo dicendum quod illi soli impendimus orando religionis cultum a | |
| 1198 quo quaerimus obtinere quod oramus, quia in hoc protestamur eum | |
| 1199 bonorum nostrorum auctorem, non autem eis quos requirimus quasi | |
| 1200 interpellatores nostros apud Deum.</p> | |
| 1201 <p title="II-II q. 83 a. 4 ad 2"><a name="42492"><span class= | |
| 1202 "ref">[42492] IIª-IIae q. 83 a. 4 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 1203 dicendum quod mortui ea quae in hoc mundo aguntur, considerata | |
| 1204 eorum naturali conditione, non cognoscunt, et praecipue interiores | |
| 1205 motus cordis. Sed beatis, ut Gregorius dicit, in XII Moral., in | |
| 1206 verbo manifestatur illud quod decet eos cognoscere de eis quae | |
| 1207 circa nos aguntur, etiam quantum ad interiores motus cordis. Maxime | |
| 1208 autem eorum excellentiam decet ut cognoscant petitiones ad eos | |
| 1209 factas vel voce vel corde. Et ideo petitiones quas ad eos | |
| 1210 dirigimus, Deo manifestante, cognoscunt.</p> | |
| 1211 <p title="II-II q. 83 a. 4 ad 3"><a name="42493"><span class= | |
| 1212 "ref">[42493] IIª-IIae q. 83 a. 4 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 1213 dicendum quod illi qui sunt in hoc mundo aut in Purgatorio, nondum | |
| 1214 fruuntur visione verbi, ut possint cognoscere ea quae nos cogitamus | |
| 1215 vel dicimus. Et ideo eorum suffragia non imploramus orando, sed a | |
| 1216 vivis petimus colloquendo.</p> | |
| 1217 <br /> | |
| 1218 <div class="E">Articulus 5</div> | |
| 1219 <p title="II-II q. 83 a. 5 arg. 1"><a name="42494"><span class= | |
| 1220 "ref">[42494] IIª-IIae q. 83 a. 5 arg. 1</span></a> Ad quintum | |
| 1221 sic proceditur. Videtur quod in oratione nihil determinate a Deo | |
| 1222 petere debeamus. Quia, ut Damascenus dicit, <i>oratio est petitio | |
| 1223 decentium a Deo</i>. Unde inefficax est oratio per quam petitur id | |
| 1224 quod non expedit, secundum illud Iac. IV, <i>petitis et non | |
| 1225 accipitis, eo quod male petatis</i>. Sed sicut dicitur Rom. VIII. | |
| 1226 <i>Nam quid oremus sicut oportet, nescimus</i>. Ergo non debemus | |
| 1227 aliquid orando determinate petere.</p> | |
| 1228 <p title="II-II q. 83 a. 5 arg. 2"><a name="42495"><span class= | |
| 1229 "ref">[42495] IIª-IIae q. 83 a. 5 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 1230 quicumque aliquid determinate ab alio petit, nititur voluntatem | |
| 1231 ipsius inclinare ad faciendum id quod ipse vult. Non autem ad hoc | |
| 1232 tendere debemus ut Deus velit quod nos volumus, sed magis ut nos | |
| 1233 velimus quod Deus vult, ut dicit Glossa, super illud Psalm., | |
| 1234 <i>exultate, iusti, in domino</i>. Ergo non debemus aliquid | |
| 1235 determinatum a Deo petere.</p> | |
| 1236 <p title="II-II q. 83 a. 5 arg. 3"><a name="42496"><span class= | |
| 1237 "ref">[42496] IIª-IIae q. 83 a. 5 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 1238 mala a Deo petenda non sunt, ad bona autem Deus ipse nos invitat. | |
| 1239 Frustra autem ab aliquo petitur ad quod accipiendum invitatur. Ergo | |
| 1240 non est determinate aliquid a Deo in oratione petendum.</p> | |
| 1241 <p title="II-II q. 83 a. 5 s. c."><a name="42497"><span class= | |
| 1242 "ref">[42497] IIª-IIae q. 83 a. 5 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 1243 est quod dominus, Matth. VI et Luc. XI, docuit discipulos | |
| 1244 determinate petere ea quae continentur in petitionibus orationis | |
| 1245 dominicae.</p> | |
| 1246 <p title="II-II q. 83 a. 5 co."><a name="42498"><span class= | |
| 1247 "ref">[42498] IIª-IIae q. 83 a. 5 co.</span></a> Respondeo | |
| 1248 dicendum quod, sicut maximus Valerius refert, <i>Socrates nihil | |
| 1249 ultra petendum a diis immortalibus arbitrabatur quam ut bona | |
| 1250 tribuerent, quia hi demum scirent quid unicuique esset utile; nos | |
| 1251 autem plerumque id votis expetere quod non impetrasse melius | |
| 1252 foret</i>. Quae quidem sententia aliqualiter vera est, quantum ad | |
| 1253 illa quae possunt malum eventum habere, quibus etiam homo potest | |
| 1254 male et bene uti, sicut divitiae, quae, ut ibidem dicitur, | |
| 1255 <i>multis exitio fuere; honores, qui complures pessumdederunt; | |
| 1256 regna, quorum exitus saepe miserabiles cernuntur; splendida | |
| 1257 coniugia, quae nonnunquam funditus domos evertunt</i>. Sunt tamen | |
| 1258 quaedam bona quibus homo male uti non potest, quae scilicet malum | |
| 1259 eventum habere non possunt. Haec autem sunt quibus beatificamur et | |
| 1260 quibus beatitudinem meremur. Quae quidem sancti orando absolute | |
| 1261 petunt, secundum illud, <i>ostende faciem tuam, et salvi | |
| 1262 erimus</i>; et iterum, <i>deduc me in semitam mandatorum | |
| 1263 tuorum</i>.</p> | |
| 1264 <p title="II-II q. 83 a. 5 ad 1"><a name="42499"><span class= | |
| 1265 "ref">[42499] IIª-IIae q. 83 a. 5 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 1266 ergo dicendum quod licet homo ex se scire non possit quid orare | |
| 1267 debeat, spiritus tamen, ut ibidem dicitur, in hoc adiuvat | |
| 1268 infirmitatem nostram quod, inspirando nobis sancta desideria, recte | |
| 1269 postulare nos facit. Unde dominus dicit, Ioan. IV, quod <i>veros | |
| 1270 adoratores adorare oportet in spiritu et veritate</i>.</p> | |
| 1271 <p title="II-II q. 83 a. 5 ad 2"><a name="42500"><span class= | |
| 1272 "ref">[42500] IIª-IIae q. 83 a. 5 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 1273 dicendum quod cum orando petimus aliqua quae pertinent ad nostram | |
| 1274 salutem, conformamus voluntatem nostram voluntati Dei, de quo | |
| 1275 dicitur, I ad Tim. II, quod <i>vult omnes homines salvos | |
| 1276 fieri</i>.</p> | |
| 1277 <p title="II-II q. 83 a. 5 ad 3"><a name="42501"><span class= | |
| 1278 "ref">[42501] IIª-IIae q. 83 a. 5 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 1279 dicendum quod sic ad bona Deus nos invitat quod ad ea non passibus | |
| 1280 corporis, sed piis desideriis et devotis orationibus accedamus.</p> | |
| 1281 <br /> | |
| 1282 <div class="E">Articulus 6</div> | |
| 1283 <p title="II-II q. 83 a. 6 arg. 1"><a name="42502"><span class= | |
| 1284 "ref">[42502] IIª-IIae q. 83 a. 6 arg. 1</span></a> Ad sextum | |
| 1285 sic proceditur. Videtur quod homo non debeat temporalia petere a | |
| 1286 Deo orando. Quae enim orando petimus, quaerimus. Sed temporalia non | |
| 1287 debemus quaerere, dicitur enim Matth. VI, primum quaerite regnum | |
| 1288 Dei et iustitiam eius, et haec omnia adiicientur vobis, scilicet | |
| 1289 temporalia; quae non quaerenda dicit, sed adiicienda quaesitis. | |
| 1290 Ergo temporalia non sunt in oratione a Deo petenda.</p> | |
| 1291 <p title="II-II q. 83 a. 6 arg. 2"><a name="42503"><span class= | |
| 1292 "ref">[42503] IIª-IIae q. 83 a. 6 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 1293 nullus petit nisi ea de quibus est sollicitus. Sed de temporalibus | |
| 1294 sollicitudinem habere non debemus, secundum quod dicitur Matth. VI, | |
| 1295 <i>nolite solliciti esse animae vestrae, quid manducetis</i>. Ergo | |
| 1296 temporalia petere orando non debemus.</p> | |
| 1297 <p title="II-II q. 83 a. 6 arg. 3"><a name="42504"><span class= | |
| 1298 "ref">[42504] IIª-IIae q. 83 a. 6 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 1299 per orationem nostram mens debet elevari in Deum. Sed petendo | |
| 1300 temporalia descendit ad ea quae infra se sunt, contra id quod | |
| 1301 apostolus dicebat, II ad Cor. IV, <i>non contemplantibus nobis quae | |
| 1302 videntur, sed quae non videntur, quae enim videntur, temporalia | |
| 1303 sunt; quae autem non videntur, aeterna</i>. Ergo non debet homo | |
| 1304 temporalia in oratione a Deo petere.</p> | |
| 1305 <p title="II-II q. 83 a. 6 arg. 4"><a name="42505"><span class= | |
| 1306 "ref">[42505] IIª-IIae q. 83 a. 6 arg. 4</span></a> Praeterea, | |
| 1307 homo non debet petere a Deo nisi bona et utilia. Sed quandoque | |
| 1308 temporalia habita sunt nociva, non solum spiritualiter, sed etiam | |
| 1309 temporaliter. Ergo non sunt a Deo in oratione petenda.</p> | |
| 1310 <p title="II-II q. 83 a. 6 s. c."><a name="42506"><span class= | |
| 1311 "ref">[42506] IIª-IIae q. 83 a. 6 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 1312 est quod dicitur Prov. XXX, <i>tribue tantum victui meo | |
| 1313 necessaria</i>.</p> | |
| 1314 <p title="II-II q. 83 a. 6 co."><a name="42507"><span class= | |
| 1315 "ref">[42507] IIª-IIae q. 83 a. 6 co.</span></a> Respondeo | |
| 1316 dicendum quod, sicut Augustinus dicit, ad Probam, de orando Deum, | |
| 1317 <i>hoc licet orare quod licet desiderare</i>. Temporalia autem | |
| 1318 licet desiderare, non quidem principaliter, ut in eis finem | |
| 1319 constituamus; sed sicut quaedam adminicula quibus adiuvamur ad | |
| 1320 tendendum in beatitudinem, inquantum scilicet per ea vita | |
| 1321 corporalis sustentatur, et inquantum nobis organice deserviunt ad | |
| 1322 actus virtutum, ut etiam philosophus dicit, in I Ethic. Et ideo pro | |
| 1323 temporalibus licet orare. Et hoc est quod Augustinus dicit, ad | |
| 1324 Probam, <i>sufficientiam vitae non indecenter vult quisquis eam | |
| 1325 vult et non amplius. Quae quidem non appetitur propter seipsam, sed | |
| 1326 propter salutem corporis et congruentem habitum personae hominis, | |
| 1327 ut non sit inconveniens eis cum quibus vivendum est. Ista ergo, cum | |
| 1328 habentur, ut teneantur; cum non habentur, ut habeantur, orandum | |
| 1329 est</i>.</p> | |
| 1330 <p title="II-II q. 83 a. 6 ad 1"><a name="42508"><span class= | |
| 1331 "ref">[42508] IIª-IIae q. 83 a. 6 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 1332 ergo dicendum quod temporalia non sunt quaerenda principaliter, sed | |
| 1333 secundario. Unde Augustinus dicit, in libro de Serm. Dom. in monte, | |
| 1334 cum dixit, illud primo quaerendum est, scilicet regnum Dei, | |
| 1335 significavit quia hoc, scilicet temporale bonum, <i>posterius | |
| 1336 quaerendum est, non tempore, sed dignitate, illud tanquam bonum | |
| 1337 nostrum, hoc tanquam necessarium nostrum</i>.</p> | |
| 1338 <p title="II-II q. 83 a. 6 ad 2"><a name="42509"><span class= | |
| 1339 "ref">[42509] IIª-IIae q. 83 a. 6 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 1340 dicendum quod non quaelibet sollicitudo rerum temporalium est | |
| 1341 prohibita, sed superflua et inordinata, ut supra habitum est.</p> | |
| 1342 <p title="II-II q. 83 a. 6 ad 3"><a name="42510"><span class= | |
| 1343 "ref">[42510] IIª-IIae q. 83 a. 6 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 1344 dicendum quod quando mens nostra intendit temporalibus rebus ut in | |
| 1345 eis quiescat, remanet in eis depressa. Sed quando intendit eis in | |
| 1346 ordine ad beatitudinem consequendam, non ab eis deprimitur, sed | |
| 1347 magis ea elevat sursum.</p> | |
| 1348 <p title="II-II q. 83 a. 6 ad 4"><a name="42511"><span class= | |
| 1349 "ref">[42511] IIª-IIae q. 83 a. 6 ad 4</span></a> Ad quartum | |
| 1350 dicendum quod ex quo non petimus temporalia tanquam principaliter | |
| 1351 quaesita, sed in ordine ad aliud, eo tenore a Deo petimus ipsa ut | |
| 1352 nobis concedantur secundum quod expediunt ad salutem.</p> | |
| 1353 <br /> | |
| 1354 <div class="E">Articulus 7</div> | |
| 1355 <p title="II-II q. 83 a. 7 arg. 1"><a name="42512"><span class= | |
| 1356 "ref">[42512] IIª-IIae q. 83 a. 7 arg. 1</span></a> Ad | |
| 1357 septimum sic proceditur. Videtur quod non debeamus pro aliis orare. | |
| 1358 In orando enim sequi debemus formam quam dominus tradidit. Sed in | |
| 1359 oratione dominica petitiones pro nobis facimus, non pro aliis, | |
| 1360 dicentes, panem nostrum quotidianum da nobis hodie, et cetera | |
| 1361 huiusmodi. Ergo non debemus pro aliis orare.</p> | |
| 1362 <p title="II-II q. 83 a. 7 arg. 2"><a name="42513"><span class= | |
| 1363 "ref">[42513] IIª-IIae q. 83 a. 7 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 1364 ad hoc oratio fit quod exaudiatur. Sed una de conditionibus quae | |
| 1365 requiruntur ad hoc quod oratio sit audibilis, est ut aliquis oret | |
| 1366 pro seipso, unde super illud Ioan. XVI, <i>si quid petieritis | |
| 1367 patrem in nomine meo, dabit vobis</i>, Augustinus dicit, | |
| 1368 <i>exaudiuntur omnes pro seipsis, non autem pro omnibus. Unde non | |
| 1369 utcumque dictum est, dabit, sed, dabit vobis</i>. Ergo videtur quod | |
| 1370 non debeamus pro aliis orare, sed solum pro nobis.</p> | |
| 1371 <p title="II-II q. 83 a. 7 arg. 3"><a name="42514"><span class= | |
| 1372 "ref">[42514] IIª-IIae q. 83 a. 7 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 1373 pro aliis, si sunt mali, prohibemur orare, secundum illud Ierem. | |
| 1374 VII, <i>tu ergo noli orare pro populo hoc, et non obsistas mihi, | |
| 1375 quia non exaudiam te</i>. Pro bonis autem non oportet orare, quia | |
| 1376 ipsi pro seipsis orantes exaudiuntur. Ergo videtur quod non | |
| 1377 debeamus pro aliis orare.</p> | |
| 1378 <p title="II-II q. 83 a. 7 s. c."><a name="42515"><span class= | |
| 1379 "ref">[42515] IIª-IIae q. 83 a. 7 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 1380 est quod dicitur Iac. V, <i>orate pro invicem, ut | |
| 1381 salvemini</i>.</p> | |
| 1382 <p title="II-II q. 83 a. 7 co."><a name="42516"><span class= | |
| 1383 "ref">[42516] IIª-IIae q. 83 a. 7 co.</span></a> Respondeo | |
| 1384 dicendum quod, sicut dictum est, illud debemus orando petere quod | |
| 1385 debemus desiderare. Desiderare autem debemus bona non solum nobis, | |
| 1386 sed etiam aliis, hoc enim pertinet ad rationem dilectionis, quam | |
| 1387 proximis debemus impendere, ut ex supradictis patet. Et ideo | |
| 1388 caritas hoc requirit, ut pro aliis oremus. Unde Chrysostomus dicit, | |
| 1389 super Matth., <i>pro se orare necessitas cogit, pro altero autem, | |
| 1390 caritas fraternitatis hortatur. Dulcior autem ante Deum est oratio, | |
| 1391 non quam necessitas transmittit, sed quam caritas fraternitatis | |
| 1392 commendat</i>.</p> | |
| 1393 <p title="II-II q. 83 a. 7 ad 1"><a name="42517"><span class= | |
| 1394 "ref">[42517] IIª-IIae q. 83 a. 7 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 1395 ergo dicendum quod, sicut Cyprianus dicit, in libro de Orat. | |
| 1396 dominica, <i>ideo non dicimus, pater meus, sed noster; nec, da | |
| 1397 mihi, sed, da nobis, quia unitatis magister noluit privatim precem | |
| 1398 fieri, ut scilicet quis pro se tantum precetur. Unum enim orare pro | |
| 1399 omnibus voluit, quo modo in uno omnes ipse portavit</i>.</p> | |
| 1400 <p title="II-II q. 83 a. 7 ad 2"><a name="42518"><span class= | |
| 1401 "ref">[42518] IIª-IIae q. 83 a. 7 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 1402 dicendum quod pro se orare ponitur conditio orationis, non quidem | |
| 1403 necessaria ad effectum merendi, sed sicut necessaria ad | |
| 1404 indeficientiam impetrandi. Contingit enim quandoque quod oratio pro | |
| 1405 alio facta non impetrat, etiam si fiat pie et perseveranter et de | |
| 1406 pertinentibus ad salutem, propter impedimentum quod est ex parte | |
| 1407 eius pro quo oratur, secundum illud Ierem. XV, <i>si steterit | |
| 1408 Moyses et Samuel coram me, non est anima mea ad populum istum</i>. | |
| 1409 Nihilominus tamen oratio meritoria erit oranti, qui ex caritate | |
| 1410 orat, secundum illud Psalm., <i>oratio mea in sinu meo | |
| 1411 convertetur</i>, Glossa, idest, <i>etsi non eis profuit, ego tamen | |
| 1412 non sum frustratus mea mercede</i>.</p> | |
| 1413 <p title="II-II q. 83 a. 7 ad 3"><a name="42519"><span class= | |
| 1414 "ref">[42519] IIª-IIae q. 83 a. 7 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 1415 dicendum quod etiam pro peccatoribus orandum est, ut convertantur, | |
| 1416 et pro iustis, ut perseverent et proficiant. Orantes tamen non pro | |
| 1417 omnibus peccatoribus exaudiuntur, sed pro quibusdam, exaudiuntur | |
| 1418 enim pro praedestinatis, non autem pro praescitis ad mortem. Sicut | |
| 1419 etiam correctio qua fratres corrigimus, effectum habet in | |
| 1420 praedestinatis, non in reprobatis, secundum illud Eccle. VII, | |
| 1421 <i>nemo potest corrigere quem Deus despexerit</i>. Et ideo dicitur | |
| 1422 I Ioan. V, <i>qui scit fratrem suum peccare peccato non ad mortem, | |
| 1423 petat, et dabitur ei vita peccanti peccatum non ad mortem</i>. Sed | |
| 1424 sicut nulli, quandiu hic vivit, subtrahendum est correctionis | |
| 1425 beneficium, quia non possumus distinguere praedestinatos a | |
| 1426 reprobatis, ut Augustinus dicit, in libro de Corr. et gratia; ita | |
| 1427 etiam nulli est denegandum orationis suffragium. Pro iustis etiam | |
| 1428 est orandum, triplici ratione. Primo quidem, quia multorum preces | |
| 1429 facilius exaudiuntur. Unde Rom. XV, super illud, <i>adiuvetis me in | |
| 1430 orationibus vestris</i>, dicit Glossa, <i>bene rogat apostolus | |
| 1431 minores pro se orare. Multi enim minimi, dum congregantur unanimes, | |
| 1432 fiunt magni, et multorum preces impossibile est quod non | |
| 1433 impetrent</i>, illud scilicet quod est impetrabile. Secundo, ut ex | |
| 1434 multis gratia agatur Deo de beneficiis quae confert iustis, quae | |
| 1435 etiam in utilitatem multorum vergunt, ut patet per apostolum, II ad | |
| 1436 Cor. I. Tertio, ut maiores non superbiant, dum considerant se | |
| 1437 minorum suffragiis indigere.</p> | |
| 1438 <br /> | |
| 1439 <div class="E">Articulus 8</div> | |
| 1440 <p title="II-II q. 83 a. 8 arg. 1"><a name="42520"><span class= | |
| 1441 "ref">[42520] IIª-IIae q. 83 a. 8 arg. 1</span></a> Ad octavum | |
| 1442 sic proceditur. Videtur quod non debeamus pro inimicis orare. Quia, | |
| 1443 ut dicitur Rom. XV, <i>quaecumque scripta sunt, ad nostram | |
| 1444 doctrinam scripta sunt</i>. Sed in sacra Scriptura inducuntur | |
| 1445 multae imprecationes contra inimicos, dicitur enim in Psalm., | |
| 1446 <i>erubescant et conturbentur omnes inimici mei, erubescant et | |
| 1447 conturbentur valde velociter</i>. Ergo et nos debemus orare contra | |
| 1448 inimicos, magis quam pro eis.</p> | |
| 1449 <p title="II-II q. 83 a. 8 arg. 2"><a name="42521"><span class= | |
| 1450 "ref">[42521] IIª-IIae q. 83 a. 8 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 1451 vindicari de inimicis in malum inimicorum cedit. Sed sancti | |
| 1452 vindictam de inimicis petunt, secundum illud Apoc. VI, <i>usquequo | |
| 1453 non vindicas sanguinem nostrum de his qui habitant in terra?</i> | |
| 1454 Unde et de vindicta impiorum laetantur, secundum illud Psalm., | |
| 1455 <i>laetabitur iustus cum viderit vindictam</i>. Ergo non est | |
| 1456 orandum pro inimicis, sed magis contra eos.</p> | |
| 1457 <p title="II-II q. 83 a. 8 arg. 3"><a name="42522"><span class= | |
| 1458 "ref">[42522] IIª-IIae q. 83 a. 8 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 1459 operatio hominis et eius oratio non debent esse contraria. Sed | |
| 1460 homines quandoque licite impugnant inimicos, alioquin omnia bella | |
| 1461 essent illicita, quod est contra supradicta. Ergo non debemus orare | |
| 1462 pro inimicis.</p> | |
| 1463 <p title="II-II q. 83 a. 8 s. c."><a name="42523"><span class= | |
| 1464 "ref">[42523] IIª-IIae q. 83 a. 8 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 1465 est quod dicitur Matth. V, <i>orate pro persequentibus et | |
| 1466 calumniantibus vos</i>.</p> | |
| 1467 <p title="II-II q. 83 a. 8 co."><a name="42524"><span class= | |
| 1468 "ref">[42524] IIª-IIae q. 83 a. 8 co.</span></a> Respondeo | |
| 1469 dicendum quod orare pro alio caritatis est, sicut dictum est. Unde | |
| 1470 eodem modo quo tenemur diligere inimicos, tenemur pro inimicis | |
| 1471 orare. Qualiter autem teneamur inimicos diligere supra habitum est, | |
| 1472 in tractatu de caritate, ut scilicet in eis diligamus naturam, non | |
| 1473 culpam; et quod diligere inimicos in generali est in praecepto, in | |
| 1474 speciali autem non est in praecepto nisi secundum praeparationem | |
| 1475 animi, ut scilicet homo esset paratus etiam specialiter inimicum | |
| 1476 diligere et eum iuvare in necessitatis articulo, vel si veniam | |
| 1477 peteret; sed in speciali absolute inimicos diligere et eos iuvare | |
| 1478 perfectionis est. Et similiter necessitatis est ut in communibus | |
| 1479 nostris orationibus quas pro aliis facimus, inimicos non | |
| 1480 excludamus. Quod autem pro eis specialiter oremus, perfectionis | |
| 1481 est, non necessitatis, nisi in aliquo casu speciali.</p> | |
| 1482 <p title="II-II q. 83 a. 8 ad 1"><a name="42525"><span class= | |
| 1483 "ref">[42525] IIª-IIae q. 83 a. 8 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 1484 ergo dicendum quod imprecationes quae in sacra Scriptura ponuntur | |
| 1485 quadrupliciter possunt intelligi. Uno modo, secundum quod | |
| 1486 <i>prophetae solent figura imprecantis futura praedicere</i>, ut | |
| 1487 Augustinus dicit, in libro de Serm. Dom. in monte. Secundo, prout | |
| 1488 quaedam temporalia mala peccatoribus quandoque a Deo ad | |
| 1489 correctionem immittuntur. Tertio, quia intelliguntur petere non | |
| 1490 contra ipsos homines, sed contra regnum peccati, ut scilicet | |
| 1491 correctione hominum peccatum destruatur. Quarto, conformando | |
| 1492 voluntatem suam divinae iustitiae circa damnationem perseverantium | |
| 1493 in peccato.</p> | |
| 1494 <p title="II-II q. 83 a. 8 ad 2"><a name="42526"><span class= | |
| 1495 "ref">[42526] IIª-IIae q. 83 a. 8 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 1496 dicendum quod, sicut in eodem libro Augustinus dicit, <i>vindicta | |
| 1497 martyrum est ut evertatur regnum peccati, quo regnante tanta | |
| 1498 perpessi sunt</i>. Vel, sicut dicitur in libro de quaest. Vet. et | |
| 1499 novi Test., <i>postulant se vindicari non voce, sed ratione, sicut | |
| 1500 sanguis Abel clamavit de terra</i>. Laetantur autem de vindicta non | |
| 1501 propter eam, sed propter divinam iustitiam.</p> | |
| 1502 <p title="II-II q. 83 a. 8 ad 3"><a name="42527"><span class= | |
| 1503 "ref">[42527] IIª-IIae q. 83 a. 8 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 1504 dicendum quod licitum est impugnare inimicos ut compescantur a | |
| 1505 peccatis, quod cedit in bonum eorum et aliorum. Et sic etiam licet | |
| 1506 orando petere aliqua temporalia mala inimicorum ut corrigantur. Et | |
| 1507 sic oratio et operatio non erunt contraria.</p> | |
| 1508 <br /> | |
| 1509 <div class="E">Articulus 9</div> | |
| 1510 <p title="II-II q. 83 a. 9 arg. 1"><a name="42528"><span class= | |
| 1511 "ref">[42528] IIª-IIae q. 83 a. 9 arg. 1</span></a> Ad nonum | |
| 1512 sic proceditur. Videtur quod inconvenienter septem petitiones | |
| 1513 orationis dominicae assignentur. Vanum enim est petere illud quod | |
| 1514 semper est. Sed nomen Dei semper est sanctum, secundum illud Luc. | |
| 1515 I, <i>sanctum nomen eius</i>. Regnum etiam eius est sempiternum, | |
| 1516 secundum illud Psalmo, <i>regnum tuum, domine, regnum omnium | |
| 1517 saeculorum</i>. Voluntas etiam Dei semper impletur, secundum illud | |
| 1518 Isaiae XLVI, omnis voluntas mea fiet. Vanum ergo est petere quod | |
| 1519 nomen Dei sanctificetur, quod regnum eius adveniat, et quod eius | |
| 1520 voluntas fiat.</p> | |
| 1521 <p title="II-II q. 83 a. 9 arg. 2"><a name="42529"><span class= | |
| 1522 "ref">[42529] IIª-IIae q. 83 a. 9 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 1523 prius est recedere a malo quam consequi bonum. Inconvenienter | |
| 1524 igitur videntur praeordinari petitiones quae pertinent ad | |
| 1525 consequendum bonum, petitionibus quae pertinent ad amotionem | |
| 1526 mali.</p> | |
| 1527 <p title="II-II q. 83 a. 9 arg. 3"><a name="42530"><span class= | |
| 1528 "ref">[42530] IIª-IIae q. 83 a. 9 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 1529 ad hoc aliquid petitur ut donetur. Sed praecipuum donum Dei est | |
| 1530 spiritus sanctus, et ea quae nobis per ipsum dantur. Ergo videntur | |
| 1531 inconvenienter proponi petitiones, cum non respondeant donis | |
| 1532 spiritus sancti.</p> | |
| 1533 <p title="II-II q. 83 a. 9 arg. 4"><a name="42531"><span class= | |
| 1534 "ref">[42531] IIª-IIae q. 83 a. 9 arg. 4</span></a> Praeterea, | |
| 1535 secundum Lucam in oratione dominica ponuntur solum quinque | |
| 1536 petitiones, ut patet Luc. XI. Superfluum igitur fuit quod secundum | |
| 1537 Matthaeum septem petitiones ponuntur.</p> | |
| 1538 <p title="II-II q. 83 a. 9 arg. 5"><a name="42532"><span class= | |
| 1539 "ref">[42532] IIª-IIae q. 83 a. 9 arg. 5</span></a> Praeterea, | |
| 1540 in vanum videtur captare benevolentiam eius qui benevolentia sua | |
| 1541 nos praevenit. Sed Deus nos sua benevolentia praevenit, quia ipse | |
| 1542 prior dilexit nos, ut dicitur I Ioan. IV. Superflue ergo | |
| 1543 praemittitur petitionibus, <i>pater noster, qui es in caelis</i>, | |
| 1544 quod videtur ad benevolentiam captandam pertinere.</p> | |
| 1545 <p title="II-II q. 83 a. 9 s. c."><a name="42533"><span class= | |
| 1546 "ref">[42533] IIª-IIae q. 83 a. 9 s. c.</span></a> Sed in | |
| 1547 contrarium sufficit auctoritas Christi orationem instituentis.</p> | |
| 1548 <p title="II-II q. 83 a. 9 co."><a name="42534"><span class= | |
| 1549 "ref">[42534] IIª-IIae q. 83 a. 9 co.</span></a> Respondeo | |
| 1550 dicendum quod oratio dominica perfectissima est, quia, sicut | |
| 1551 Augustinus dicit, ad Probam, <i>si recte et congruenter oramus, | |
| 1552 nihil aliud dicere possumus quam quod in ista oratione dominica | |
| 1553 positum est</i>. Quia enim oratio est quodammodo desiderii nostri | |
| 1554 interpres apud Deum, illa solum recte orando petimus quae recte | |
| 1555 desiderare valemus. In oratione autem dominica non solum petuntur | |
| 1556 omnia quae recte desiderare possumus, sed etiam eo ordine quo | |
| 1557 desideranda sunt, ut sic haec oratio non solum instruat postulare, | |
| 1558 sed etiam sit informativa totius nostri affectus. Manifestum est | |
| 1559 autem quod primo cadit in desiderio finis; deinde ea quae sunt ad | |
| 1560 finem. Finis autem noster Deus est. In quem noster affectus tendit | |
| 1561 dupliciter, uno quidem modo, prout volumus gloriam Dei; alio modo, | |
| 1562 secundum quod volumus frui gloria eius. Quorum primum pertinet ad | |
| 1563 dilectionem qua Deum in seipso diligimus, secundum vero pertinet ad | |
| 1564 dilectionem qua diligimus nos in Deo. Et ideo prima petitio | |
| 1565 ponitur, sanctificetur nomen tuum, per quam petimus gloriam Dei. | |
| 1566 Secunda vero ponitur, adveniat regnum tuum, per quam petimus ad | |
| 1567 gloriam regni eius pervenire. Ad finem autem praedictum ordinat nos | |
| 1568 aliquid dupliciter, uno modo, per se; alio modo, per accidens. Per | |
| 1569 se quidem, bonum quod est utile in finem. Est autem aliquid utile | |
| 1570 in finem beatitudinis dupliciter. Uno modo, directe et | |
| 1571 principaliter, secundum meritum quo beatitudinem meremur Deo | |
| 1572 obediendo. Et quantum ad hoc ponitur, <i>fiat voluntas tua, sicut | |
| 1573 in caelo, et in terra</i>. Alio modo, instrumentaliter, et quasi | |
| 1574 coadiuvans nos ad merendum. Et ad hoc pertinet quod dicitur, | |
| 1575 <i>panem nostrum quotidianum da nobis hodie</i>, sive hoc | |
| 1576 intelligatur de pane sacramentali, cuius quotidianus usus proficit | |
| 1577 homini, in quo etiam intelliguntur omnia alia sacramenta; sive | |
| 1578 etiam intelligatur de pane corporali, ut per panem intelligatur | |
| 1579 omnis sufficientia victus, sicut dicit Augustinus, ad Probam; quia | |
| 1580 et Eucharistia est praecipuum sacramentum, et panis est praecipuus | |
| 1581 cibus, unde et in Evangelio Matthaei scriptum est, | |
| 1582 supersubstantialem, idest praecipuum, ut Hieronymus exponit. Per | |
| 1583 accidens autem ordinamur in beatitudinem per remotionem | |
| 1584 prohibentis. Tria autem sunt quae nos a beatitudine prohibent. | |
| 1585 Primo quidem, peccatum, quod directe excludit a regno, secundum | |
| 1586 illud I ad Cor. VI, <i>neque fornicarii, neque idolis servientes, | |
| 1587 etc., regnum Dei possidebunt</i>. Et ad hoc pertinet quod dicitur, | |
| 1588 dimitte nobis debita nostra. Secundo, tentatio, quae nos impedit ab | |
| 1589 observantia divinae voluntatis. Et ad hoc pertinet quod dicitur, et | |
| 1590 ne nos inducas in tentationem, per quod non petimus ut non | |
| 1591 tentemur, sed ut a tentatione non vincamur, quod est in tentationem | |
| 1592 induci. Tertio, poenalitas praesens, quae impedit sufficientiam | |
| 1593 vitae. Et quantum ad hoc dicitur, libera nos a malo.</p> | |
| 1594 <p title="II-II q. 83 a. 9 ad 1"><a name="42535"><span class= | |
| 1595 "ref">[42535] IIª-IIae q. 83 a. 9 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 1596 ergo dicendum quod, sicut Augustinus dicit, in libro de Serm. Dom. | |
| 1597 in monte, cum dicimus, sanctificetur nomen tuum, <i>non hoc petitur | |
| 1598 quasi non sit sanctum Dei nomen, sed ut sanctum ab hominibus | |
| 1599 habeatur</i>; quod pertinet ad Dei gloriam in hominibus | |
| 1600 propagandam. Quod autem dicitur, adveniat regnum tuum, <i>non ita | |
| 1601 dictum est quasi Deus nunc non regnet</i>, sed, sicut Augustinus | |
| 1602 dicit, ad Probam, <i>desiderium nostrum ad illud regnum excitamus, | |
| 1603 ut nobis veniat, atque in eo regnemus</i>. Quod autem dicitur, fiat | |
| 1604 voluntas tua, <i>recte intelligitur, obediatur praeceptis tuis. | |
| 1605 Sicut in caelo et in terra, idest, sicut ab Angelis, ita ab | |
| 1606 hominibus</i>. Unde hae tres petitiones perfecte complebuntur in | |
| 1607 vita futura, aliae vero quatuor pertinent ad necessitatem vitae | |
| 1608 praesentis, sicut Augustinus dicit, in Enchiridio.</p> | |
| 1609 <p title="II-II q. 83 a. 9 ad 2"><a name="42536"><span class= | |
| 1610 "ref">[42536] IIª-IIae q. 83 a. 9 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 1611 dicendum quod, cum oratio sit interpres desiderii, ordo petitionum | |
| 1612 non respondet ordini executionis, sed ordini desiderii sive | |
| 1613 intentionis, in quo prius est finis quam ea quae sunt ad finem, et | |
| 1614 consecutio boni quam remotio mali.</p> | |
| 1615 <p title="II-II q. 83 a. 9 ad 3"><a name="42537"><span class= | |
| 1616 "ref">[42537] IIª-IIae q. 83 a. 9 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 1617 dicendum quod Augustinus, in libro de Serm. Dom. in monte, adaptat | |
| 1618 septem petitiones donis et beatitudinibus, dicens, <i>si timor Dei | |
| 1619 est quo beati sunt pauperes spiritu, petamus ut sanctificetur in | |
| 1620 hominibus nomen Dei timore casto. Si pietas est qua beati sunt | |
| 1621 mites, petamus ut veniat regnum eius, ut mitescamus, nec ei | |
| 1622 resistamus. Si scientia est qua beati sunt qui lugent, oremus ut | |
| 1623 fiat voluntas eius, quia sic non lugebimus. Si fortitudo est qua | |
| 1624 beati sunt qui esuriunt, oremus ut panis noster quotidianus detur | |
| 1625 nobis. Si consilium est quo beati sunt misericordes, debita | |
| 1626 dimittamus, ut nobis nostra dimittantur. Si intellectus est quo | |
| 1627 beati sunt mundo corde, oremus ne habeamus duplex cor, temporalia | |
| 1628 sectando, de quibus tentationes fiunt in nobis. Si sapientia est | |
| 1629 qua beati sunt pacifici quoniam filii Dei vocabuntur, oremus ut | |
| 1630 liberemur a malo, ipsa enim liberatio liberos nos faciet filios | |
| 1631 Dei</i>.</p> | |
| 1632 <p title="II-II q. 83 a. 9 ad 4"><a name="42538"><span class= | |
| 1633 "ref">[42538] IIª-IIae q. 83 a. 9 ad 4</span></a> Ad quartum | |
| 1634 dicendum quod, sicut Augustinus dicit, in Enchirid., <i>Lucas in | |
| 1635 oratione dominica petitiones non septem, sed quinque complexus est. | |
| 1636 Ostendens enim tertiam petitionem duarum praemissarum esse | |
| 1637 quodammodo repetitionem, praetermittendo eam facit intelligi</i>, | |
| 1638 quia scilicet ad hoc praecipue voluntas Dei tendit ut eius | |
| 1639 sanctitatem cognoscamus, et cum ipso regnemus. <i>Quod etiam | |
| 1640 Matthaeus in ultimo posuit, libera nos a malo, Lucas non posuit, ut | |
| 1641 sciat unusquisque in eo se liberari a malo quod non infertur in | |
| 1642 tentationem</i>.</p> | |
| 1643 <p title="II-II q. 83 a. 9 ad 5"><a name="42539"><span class= | |
| 1644 "ref">[42539] IIª-IIae q. 83 a. 9 ad 5</span></a> Ad quintum | |
| 1645 dicendum quod oratio non porrigitur Deo ut ipsum flectamus, sed ut | |
| 1646 in nobis ipsis fiduciam excitemus postulandi. Quae quidem praecipue | |
| 1647 excitatur in nobis considerando eius caritatem ad nos, qua bonum | |
| 1648 nostrum vult, et ideo dicimus, pater noster; et eius excellentiam, | |
| 1649 qua potest, et ideo dicimus, qui es in caelis.</p> | |
| 1650 <br /> | |
| 1651 <div class="E">Articulus 10</div> | |
| 1652 <p title="II-II q. 83 a. 10 arg. 1"><a name="42540"><span class= | |
| 1653 "ref">[42540] IIª-IIae q. 83 a. 10 arg. 1</span></a> Ad | |
| 1654 decimum sic proceditur. Videtur quod orare non sit proprium | |
| 1655 rationalis creaturae. Eiusdem enim videtur esse petere et accipere. | |
| 1656 Sed accipere convenit etiam personis increatis, scilicet filio et | |
| 1657 spiritui sancto. Ergo etiam eis convenit orare, nam et filius | |
| 1658 dicit, Ioan. XIV, <i>ego rogabo patrem</i>; et de spiritu sancto | |
| 1659 dicit apostolus, <i>spiritus postulat pro nobis</i>.</p> | |
| 1660 <p title="II-II q. 83 a. 10 arg. 2"><a name="42541"><span class= | |
| 1661 "ref">[42541] IIª-IIae q. 83 a. 10 arg. 2</span></a> | |
| 1662 Praeterea, Angeli sunt supra rationales creaturas, cum sint | |
| 1663 intellectuales substantiae. Sed ad Angelos pertinet orare, unde in | |
| 1664 Psalm. dicitur, <i>adorate eum, omnes Angeli eius</i>. Ergo orare | |
| 1665 non est proprium rationalis creaturae.</p> | |
| 1666 <p title="II-II q. 83 a. 10 arg. 3"><a name="42542"><span class= | |
| 1667 "ref">[42542] IIª-IIae q. 83 a. 10 arg. 3</span></a> | |
| 1668 Praeterea, eiusdem est orare cuius est invocare Deum, quod | |
| 1669 praecipue fit orando. Sed brutis animalibus convenit invocare Deum | |
| 1670 secundum illud Psalm., <i>qui dat iumentis escam ipsorum, et pullis | |
| 1671 corvorum invocantibus eum</i>. Ergo orare non est proprium | |
| 1672 rationalis creaturae.</p> | |
| 1673 <p title="II-II q. 83 a. 10 s. c."><a name="42543"><span class= | |
| 1674 "ref">[42543] IIª-IIae q. 83 a. 10 s. c.</span></a> Sed | |
| 1675 contra, oratio est actus rationis, ut supra habitum est. Sed | |
| 1676 rationalis creatura a ratione dicitur. Ergo orare est proprium | |
| 1677 rationalis creaturae.</p> | |
| 1678 <p title="II-II q. 83 a. 10 co."><a name="42544"><span class= | |
| 1679 "ref">[42544] IIª-IIae q. 83 a. 10 co.</span></a> Respondeo | |
| 1680 dicendum quod, sicut ex supradictis patet, oratio est actus | |
| 1681 rationis per quem aliquis superiorem deprecatur, sicut imperium est | |
| 1682 actus rationis quo inferior ad aliquid ordinatur. Illi ergo proprie | |
| 1683 competit orare cui convenit rationem habere, et superiorem quem | |
| 1684 deprecari possit. Divinis autem personis nihil est superius, bruta | |
| 1685 autem animalia non habent rationem. Unde neque divinis personis | |
| 1686 neque brutis animalibus convenit orare, sed proprium est rationalis | |
| 1687 creaturae.</p> | |
| 1688 <p title="II-II q. 83 a. 10 ad 1"><a name="42545"><span class= | |
| 1689 "ref">[42545] IIª-IIae q. 83 a. 10 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 1690 ergo dicendum quod divinis personis convenit accipere per naturam, | |
| 1691 orare autem est accipientis per gratiam. Dicitur autem filius | |
| 1692 rogare, vel orare, secundum naturam assumptam, scilicet humanam, | |
| 1693 non secundum divinam. Spiritus autem sanctus dicitur postulare, | |
| 1694 quia postulantes nos facit.</p> | |
| 1695 <p title="II-II q. 83 a. 10 ad 2"><a name="42546"><span class= | |
| 1696 "ref">[42546] IIª-IIae q. 83 a. 10 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 1697 dicendum quod ratio et intellectus in nobis non sunt diversae | |
| 1698 potentiae, ut in primo habitum est, differunt autem secundum | |
| 1699 perfectum et imperfectum. Et ideo quandoque intellectuales | |
| 1700 creaturae, quae sunt Angeli, distinguuntur a rationalibus, | |
| 1701 quandoque autem sub rationalibus comprehenduntur. Et hoc modo | |
| 1702 dicitur oratio esse proprium rationalis creaturae.</p> | |
| 1703 <p title="II-II q. 83 a. 10 ad 3"><a name="42547"><span class= | |
| 1704 "ref">[42547] IIª-IIae q. 83 a. 10 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 1705 dicendum quod pulli corvorum dicuntur Deum invocare, propter | |
| 1706 naturale desiderium quo omnia suo modo desiderant consequi | |
| 1707 bonitatem divinam. Sic etiam bruta animalia dicuntur Deo obedire, | |
| 1708 propter naturalem instinctum quo a Deo moventur.</p> | |
| 1709 <br /> | |
| 1710 <div class="E">Articulus 11</div> | |
| 1711 <p title="II-II q. 83 a. 11 arg. 1"><a name="42548"><span class= | |
| 1712 "ref">[42548] IIª-IIae q. 83 a. 11 arg. 1</span></a> Ad | |
| 1713 undecimum sic proceditur. Videtur quod sancti qui sunt in patria | |
| 1714 non orent pro nobis. Actus enim alicuius magis est meritorius sibi | |
| 1715 quam aliis. Sed sancti qui sunt in patria non merentur sibi, nec | |
| 1716 pro se orant, quia iam sunt in termino constituti. Ergo etiam neque | |
| 1717 pro nobis orant.</p> | |
| 1718 <p title="II-II q. 83 a. 11 arg. 2"><a name="42549"><span class= | |
| 1719 "ref">[42549] IIª-IIae q. 83 a. 11 arg. 2</span></a> | |
| 1720 Praeterea, sancti perfecte suam voluntatem Deo conformant, ut non | |
| 1721 velint nisi quod Deus vult. Sed illud quod Deus vult semper | |
| 1722 impletur. Ergo frustra sancti pro nobis orarent.</p> | |
| 1723 <p title="II-II q. 83 a. 11 arg. 3"><a name="42550"><span class= | |
| 1724 "ref">[42550] IIª-IIae q. 83 a. 11 arg. 3</span></a> | |
| 1725 Praeterea, sicut sancti qui sunt in patria sunt superiores nobis, | |
| 1726 ita et illi qui sunt in Purgatorio, quia iam peccare non possunt. | |
| 1727 Sed illi qui sunt in Purgatorio non orant pro nobis, sed magis nos | |
| 1728 pro eis. Ergo nec sancti qui sunt in patria pro nobis orant.</p> | |
| 1729 <p title="II-II q. 83 a. 11 arg. 4"><a name="42551"><span class= | |
| 1730 "ref">[42551] IIª-IIae q. 83 a. 11 arg. 4</span></a> | |
| 1731 Praeterea, si sancti qui sunt in patria pro nobis orarent, | |
| 1732 superiorum sanctorum esset efficacior oratio. Non ergo deberet | |
| 1733 implorari suffragium orationum sanctorum inferiorum, sed solum | |
| 1734 superiorum.</p> | |
| 1735 <p title="II-II q. 83 a. 11 arg. 5"><a name="42552"><span class= | |
| 1736 "ref">[42552] IIª-IIae q. 83 a. 11 arg. 5</span></a> | |
| 1737 Praeterea, anima Petri non est Petrus. Si ergo animae sanctorum pro | |
| 1738 nobis orarent quandiu sunt a corpore separatae, non deberemus | |
| 1739 interpellare sanctum Petrum ad orandum pro nobis, sed animam eius. | |
| 1740 Cuius contrarium Ecclesia facit. Non ergo sancti, ad minus ante | |
| 1741 resurrectionem, pro nobis orant.</p> | |
| 1742 <p title="II-II q. 83 a. 11 s. c."><a name="42553"><span class= | |
| 1743 "ref">[42553] IIª-IIae q. 83 a. 11 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 1744 est quod dicitur II Mach. ult., <i>hic est qui multum orat pro | |
| 1745 populo et universa sancta civitate, Ieremias, propheta Dei</i>.</p> | |
| 1746 <p title="II-II q. 83 a. 11 co."><a name="42554"><span class= | |
| 1747 "ref">[42554] IIª-IIae q. 83 a. 11 co.</span></a> Respondeo | |
| 1748 dicendum quod, sicut Hieronymus dicit, <i>Vigilantii error fuit | |
| 1749 quod, dum vivimus, mutuo pro nobis orare possumus; postquam autem | |
| 1750 mortui fuerimus, nullius sit pro alio exaudienda oratio, praesertim | |
| 1751 cum martyres, ultionem sui sanguinis obsecrantes, impetrare | |
| 1752 nequiverint</i>. Sed hoc est omnino falsum. Quia cum oratio pro | |
| 1753 aliis facta ex caritate proveniat, ut dictum est, quanto sancti qui | |
| 1754 sunt in patria sunt perfectioris caritatis, tanto magis orant pro | |
| 1755 viatoribus, qui orationibus iuvari possunt, et quanto sunt Deo | |
| 1756 coniunctiores, tanto eorum orationes sunt magis efficaces. Habet | |
| 1757 enim hoc divinus ordo, ut ex superiorum excellentia in inferiora | |
| 1758 refundatur, sicut ex claritate solis in aerem. Unde et de Christo | |
| 1759 dicitur, Heb. VII, <i>accedens per semetipsum ad Deum ad | |
| 1760 interpellandum pro nobis</i>. Et propter hoc Hieronymus, contra | |
| 1761 Vigilantium, dicit, <i>si apostoli et martyres adhuc in corpore | |
| 1762 constituti possunt orare pro ceteris, quando pro se adhuc debent | |
| 1763 esse solliciti; quanto magis post coronas, victorias et | |
| 1764 triumphos</i>.</p> | |
| 1765 <p title="II-II q. 83 a. 11 ad 1"><a name="42555"><span class= | |
| 1766 "ref">[42555] IIª-IIae q. 83 a. 11 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 1767 ergo dicendum quod sanctis qui sunt in patria, cum sint beati, | |
| 1768 nihil deest nisi gloria corporis, pro qua orant. Orant autem pro | |
| 1769 nobis, quibus deest beatitudinis ultima perfectio. Et eorum | |
| 1770 orationes habent efficaciam impetrandi ex praecedentibus eorum | |
| 1771 meritis, et ex divina acceptatione.</p> | |
| 1772 <p title="II-II q. 83 a. 11 ad 2"><a name="42556"><span class= | |
| 1773 "ref">[42556] IIª-IIae q. 83 a. 11 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 1774 dicendum quod sancti impetrant illud quod Deus vult fieri per | |
| 1775 orationes eorum. Et hoc petunt quod aestimant eorum orationibus | |
| 1776 implendum secundum Dei voluntatem.</p> | |
| 1777 <p title="II-II q. 83 a. 11 ad 3"><a name="42557"><span class= | |
| 1778 "ref">[42557] IIª-IIae q. 83 a. 11 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 1779 dicendum quod illi qui sunt in Purgatorio, etsi sint superiores | |
| 1780 nobis propter impeccabilitatem, sunt tamen inferiores quantum ad | |
| 1781 poenas quas patiuntur. Et secundum hoc non sunt in statu orandi, | |
| 1782 sed magis ut oretur pro eis.</p> | |
| 1783 <p title="II-II q. 83 a. 11 ad 4"><a name="42558"><span class= | |
| 1784 "ref">[42558] IIª-IIae q. 83 a. 11 ad 4</span></a> Ad quartum | |
| 1785 dicendum quod Deus vult inferiora per omnia superiora iuvari. Et | |
| 1786 ideo oportet non solum superiores, sed etiam inferiores sanctos | |
| 1787 implorare. Alioquin esset solius Dei misericordia imploranda. | |
| 1788 Contingit tamen quandoque quod imploratio inferioris sancti | |
| 1789 efficacior est, vel quia devotius implorantur; vel quia Deus vult | |
| 1790 eorum sanctitatem declarare.</p> | |
| 1791 <p title="II-II q. 83 a. 11 ad 5"><a name="42559"><span class= | |
| 1792 "ref">[42559] IIª-IIae q. 83 a. 11 ad 5</span></a> Ad quintum | |
| 1793 dicendum quod quia sancti viventes meruerunt ut pro nobis orarent, | |
| 1794 ideo eos invocamus nominibus quibus hic vocabantur, quibus etiam | |
| 1795 nobis magis innotescunt. Et iterum propter fidem resurrectionis | |
| 1796 insinuandam, sicut legitur Exod. III, <i>ego sum Deus Abraham,</i> | |
| 1797 et cetera.</p> | |
| 1798 <br /> | |
| 1799 <div class="E">Articulus 12</div> | |
| 1800 <p title="II-II q. 83 a. 12 arg. 1"><a name="42560"><span class= | |
| 1801 "ref">[42560] IIª-IIae q. 83 a. 12 arg. 1</span></a> Ad | |
| 1802 duodecimum sic proceditur. Videtur quod oratio non debeat esse | |
| 1803 vocalis. Oratio enim, sicut ex dictis patet, principaliter Deo | |
| 1804 porrigitur. Deus autem locutionem cordis cognoscit. Frustra igitur | |
| 1805 vocalis oratio adhibetur.</p> | |
| 1806 <p title="II-II q. 83 a. 12 arg. 2"><a name="42561"><span class= | |
| 1807 "ref">[42561] IIª-IIae q. 83 a. 12 arg. 2</span></a> | |
| 1808 Praeterea, per orationem mens hominis debet in Deum ascendere, ut | |
| 1809 dictum est. Sed voces retrahunt homines ab ascensu contemplationis | |
| 1810 in Deum, sicut et alia sensibilia. Ergo in oratione non est vocibus | |
| 1811 utendum.</p> | |
| 1812 <p title="II-II q. 83 a. 12 arg. 3"><a name="42562"><span class= | |
| 1813 "ref">[42562] IIª-IIae q. 83 a. 12 arg. 3</span></a> | |
| 1814 Praeterea, oratio debet offerri Deo in occulto, secundum illud | |
| 1815 Matth. VI, <i>tu autem cum oraveris, intra in cubiculum, et clauso | |
| 1816 ostio, ora patrem tuum in abscondito</i>. Sed per vocem oratio | |
| 1817 publicatur. Ergo non debet oratio esse vocalis.</p> | |
| 1818 <p title="II-II q. 83 a. 12 s. c."><a name="42563"><span class= | |
| 1819 "ref">[42563] IIª-IIae q. 83 a. 12 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 1820 est quod dicitur in Psalm., <i>voce mea ad dominum clamavi, voce | |
| 1821 mea ad dominum deprecatus sum</i>.</p> | |
| 1822 <p title="II-II q. 83 a. 12 co."><a name="42564"><span class= | |
| 1823 "ref">[42564] IIª-IIae q. 83 a. 12 co.</span></a> Respondeo | |
| 1824 dicendum quod duplex est oratio, communis, et singularis. Communis | |
| 1825 quidem oratio est quae per ministros Ecclesiae in persona totius | |
| 1826 fidelis populi Deo offertur. Et ideo oportet quod talis oratio | |
| 1827 innotescat toti populo, pro quo profertur. Quod non posset fieri | |
| 1828 nisi esset vocalis. Et ideo rationabiliter institutum est ut | |
| 1829 ministri Ecclesiae huiusmodi orationes etiam alta voce pronuntient, | |
| 1830 ut ad notitiam omnium possit pervenire. Oratio vero singularis est | |
| 1831 quae offertur a singulari persona cuiuscumque sive pro se sive pro | |
| 1832 aliis orantis. Et de huiusmodi orationis necessitate non est quod | |
| 1833 sit vocalis. Adiungitur tamen vox tali orationi triplici ratione. | |
| 1834 Primo quidem, ad excitandum interiorem devotionem, qua mens orantis | |
| 1835 elevetur in Deum. Quia per exteriora signa, sive vocum sive etiam | |
| 1836 aliquorum factorum, movetur mens hominis et secundum | |
| 1837 apprehensionem, et per consequens secundum affectionem. Unde | |
| 1838 Augustinus dicit, ad Probam, quod <i>verbis et aliis signis ad | |
| 1839 augendum sanctum desiderium nosipsos acrius excitamus</i>. Et ideo | |
| 1840 in singulari oratione tantum est vocibus et huiusmodi signis | |
| 1841 utendum quantum proficit ad excitandum interius mentem. Si vero | |
| 1842 mens per hoc distrahatur, vel qualitercumque impediatur, est a | |
| 1843 talibus cessandum. Quod praecipue contingit in illis quorum mens | |
| 1844 sine huiusmodi signis est sufficienter ad devotionem parata. Unde | |
| 1845 Psalmista dicebat, <i>tibi dixit cor meum, exquisivit te facies | |
| 1846 mea</i>; et de Anna legitur, I Reg. I, quod loquebatur in corde | |
| 1847 suo. Secundo, adiungitur vocalis oratio quasi ad redditionem | |
| 1848 debiti, ut scilicet homo Deo serviat secundum totum illud quod ex | |
| 1849 Deo habet, idest non solum mente, sed etiam corpore. Quod praecipue | |
| 1850 competit orationi secundum quod est satisfactoria. Unde dicitur | |
| 1851 Osee ult., <i>omnem aufer iniquitatem, et accipe bonum, et reddemus | |
| 1852 vitulos labiorum nostrorum</i>. Tertio, adiungitur vocalis oratio | |
| 1853 ex quadam redundantia ab anima in corpus ex vehementi affectione, | |
| 1854 secundum illud Psalm., <i>laetatum est cor meum, et exultavit | |
| 1855 lingua mea</i>.</p> | |
| 1856 <p title="II-II q. 83 a. 12 ad 1"><a name="42565"><span class= | |
| 1857 "ref">[42565] IIª-IIae q. 83 a. 12 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 1858 ergo dicendum quod vocalis oratio non profertur ad hoc quod aliquid | |
| 1859 ignotum Deo manifestetur, sed ad hoc quod mens orantis vel aliorum | |
| 1860 excitetur in Deum.</p> | |
| 1861 <p title="II-II q. 83 a. 12 ad 2"><a name="42566"><span class= | |
| 1862 "ref">[42566] IIª-IIae q. 83 a. 12 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 1863 dicendum quod verba ad aliud pertinentia distrahunt mentem, et | |
| 1864 impediunt devotionem orantis. Sed verba significantia aliquid ad | |
| 1865 devotionem pertinens excitant mentes, praecipue minus devotas.</p> | |
| 1866 <p title="II-II q. 83 a. 12 ad 3"><a name="42567"><span class= | |
| 1867 "ref">[42567] IIª-IIae q. 83 a. 12 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 1868 dicendum quod, sicut Chrysostomus dicit, super Matth., <i>eo | |
| 1869 proposito dominus vetat in conventu orare ut a conventu videatur. | |
| 1870 Unde orans nihil novum facere debet quod aspiciant homines, vel | |
| 1871 clamando vel pectus percutiendo vel manus expandendo</i>. Nec | |
| 1872 tamen, ut Augustinus dicit, in libro de Serm. Dom. in monte, | |
| 1873 <i>videri ab hominibus nefas est, sed ideo haec agere ut ab | |
| 1874 hominibus videaris</i>.</p> | |
| 1875 <br /> | |
| 1876 <div class="E">Articulus 13</div> | |
| 1877 <p title="II-II q. 83 a. 13 arg. 1"><a name="42568"><span class= | |
| 1878 "ref">[42568] IIª-IIae q. 83 a. 13 arg. 1</span></a> Ad | |
| 1879 tertiumdecimum sic proceditur. Videtur quod de necessitate | |
| 1880 orationis sit quod sit attenta. Dicitur enim Ioan. IV, <i>spiritus | |
| 1881 est Deus, et eos qui adorant eum, in spiritu et veritate adorare | |
| 1882 oportet</i>. Sed oratio non est in spiritu si non sit attenta. Ergo | |
| 1883 de necessitate orationis est quod sit attenta.</p> | |
| 1884 <p title="II-II q. 83 a. 13 arg. 2"><a name="42569"><span class= | |
| 1885 "ref">[42569] IIª-IIae q. 83 a. 13 arg. 2</span></a> | |
| 1886 Praeterea, oratio est ascensus intellectus in Deum. Sed quando | |
| 1887 oratio non est attenta, intellectus non ascendit in Deum. Ergo de | |
| 1888 necessitate orationis est quod sit attenta.</p> | |
| 1889 <p title="II-II q. 83 a. 13 arg. 3"><a name="42570"><span class= | |
| 1890 "ref">[42570] IIª-IIae q. 83 a. 13 arg. 3</span></a> | |
| 1891 Praeterea, de necessitate orationis est quod careat omni peccato. | |
| 1892 Sed non est absque peccato quod aliquis orando evagationem mentis | |
| 1893 patiatur, videtur eum deridere Deum, sicut et si alicui homini | |
| 1894 loqueretur et non attenderet ad ea quae ipse proferret. Unde | |
| 1895 Basilius dicit, <i>est divinum auxilium implorandum non remisse, | |
| 1896 nec mente huc illuc evagante, eo quod talis non solum non | |
| 1897 impetrabit quod petit, sed et magis Deum irritabit</i>. Ergo de | |
| 1898 necessitate orationis esse videtur quod sit attenta.</p> | |
| 1899 <p title="II-II q. 83 a. 13 s. c."><a name="42571"><span class= | |
| 1900 "ref">[42571] IIª-IIae q. 83 a. 13 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 1901 est quod etiam sancti viri quandoque orantes evagationem mentis | |
| 1902 patiuntur, secundum illud Psalm., <i>cor meum dereliquit | |
| 1903 me</i>.</p> | |
| 1904 <p title="II-II q. 83 a. 13 co."><a name="42572"><span class= | |
| 1905 "ref">[42572] IIª-IIae q. 83 a. 13 co.</span></a> Respondeo | |
| 1906 dicendum quod quaestio haec praecipue locum habet in oratione | |
| 1907 vocali. Circa quam sciendum est quod necessarium dicitur aliquid | |
| 1908 dupliciter. Uno modo, per quod melius pervenitur ad finem. Et sic | |
| 1909 attentio absolute orationi necessaria est. Alio modo dicitur | |
| 1910 aliquid necessarium sine quo res non potest consequi suum effectum. | |
| 1911 Est autem triplex effectus orationis. Primus quidem communis | |
| 1912 omnibus actibus caritate informatis, quod est mereri. Et ad hunc | |
| 1913 effectum non ex necessitate requiritur quod attentio adsit orationi | |
| 1914 per totum, sed vis primae intentionis qua aliquis ad orandum | |
| 1915 accedit, reddit totam orationem meritoriam, sicut in aliis | |
| 1916 meritoriis actibus accidit. Secundus autem effectus orationis est | |
| 1917 ei proprius, quod est impetrare. Et ad hunc etiam effectum sufficit | |
| 1918 prima intentio, quam Deus principaliter attendit. Si autem prima | |
| 1919 intentio desit, oratio nec meritoria est nec impetrativa, <i>illam | |
| 1920 enim orationem Deus non audit cui ille qui orat non intendit</i>, | |
| 1921 ut Gregorius dicit. Tertius autem effectus orationis est quem | |
| 1922 praesentialiter efficit, scilicet quaedam spiritualis refectio | |
| 1923 mentis. Et ad hoc de necessitate requiritur in oratione attentio. | |
| 1924 Unde dicitur I Cor. XIV, <i>si orem lingua, mens mea sine fructu | |
| 1925 est</i>. Sciendum tamen quod est triplex attentio quae orationi | |
| 1926 vocali potest adhiberi. Una quidem qua attenditur ad verba, ne quis | |
| 1927 in eis erret. Secunda qua attenditur ad sensum verborum. Tertia qua | |
| 1928 attenditur ad finem orationis, scilicet ad Deum et ad rem pro qua | |
| 1929 oratur, quae quidem est maxime necessaria. Et hanc etiam possunt | |
| 1930 habere idiotae. Et quandoque intantum abundat haec intentio, qua | |
| 1931 mens fertur in Deum, ut etiam omnium aliorum mens obliviscatur, | |
| 1932 sicut dicit Hugo de sancto Victore.</p> | |
| 1933 <p title="II-II q. 83 a. 13 ad 1"><a name="42573"><span class= | |
| 1934 "ref">[42573] IIª-IIae q. 83 a. 13 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 1935 ergo dicendum quod in spiritu et veritate orat qui ex instinctu | |
| 1936 spiritus ad orandum accedit, etiam si ex aliqua infirmitate mens | |
| 1937 postmodum evagetur.</p> | |
| 1938 <p title="II-II q. 83 a. 13 ad 2"><a name="42574"><span class= | |
| 1939 "ref">[42574] IIª-IIae q. 83 a. 13 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 1940 dicendum quod mens humana, propter infirmitatem naturae, diu in | |
| 1941 alto stare non potest, pondere enim infirmitatis humanae deprimitur | |
| 1942 anima ad inferiora. Et ideo contingit quod quando mens orantis | |
| 1943 ascendit in Deum per contemplationem, subito evagetur ex quadam | |
| 1944 infirmitate.</p> | |
| 1945 <p title="II-II q. 83 a. 13 ad 3"><a name="42575"><span class= | |
| 1946 "ref">[42575] IIª-IIae q. 83 a. 13 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 1947 dicendum quod si quis ex proposito in oratione mente evagetur, hoc | |
| 1948 peccatum est, et impedit orationis fructum. Et contra hoc | |
| 1949 Augustinus dicit, in regula, <i>Psalmis et hymnis cum oratis Deum, | |
| 1950 hoc versetur in corde quod profertur in ore</i>. Evagatio vero | |
| 1951 mentis quae fit praeter propositum, orationis fructum non tollit. | |
| 1952 Unde Basilius dicit, <i>si vero, debilitatus a peccato, fixe nequis | |
| 1953 orare, quantumcumque potes teipsum cohibeas, et Deus ignoscit, eo | |
| 1954 quod non ex negligentia, sed ex fragilitate non potes, ut oportet, | |
| 1955 assistere coram eo</i>.</p> | |
| 1956 <br /> | |
| 1957 <div class="E">Articulus 14</div> | |
| 1958 <p title="II-II q. 83 a. 14 arg. 1"><a name="42576"><span class= | |
| 1959 "ref">[42576] IIª-IIae q. 83 a. 14 arg. 1</span></a> Ad | |
| 1960 quartumdecimum sic proceditur. Videtur quod oratio non debeat esse | |
| 1961 diuturna. Dicitur enim Matth. VI, <i>orantes nolite multum | |
| 1962 loqui</i>. Sed oportet multum loqui diu orantem, praesertim si | |
| 1963 oratio sit vocalis. Ergo non debet esse oratio diuturna.</p> | |
| 1964 <p title="II-II q. 83 a. 14 arg. 2"><a name="42577"><span class= | |
| 1965 "ref">[42577] IIª-IIae q. 83 a. 14 arg. 2</span></a> | |
| 1966 Praeterea, oratio est explicativa desiderii. Sed desiderium tanto | |
| 1967 est sanctius quanto magis ad unum restringitur, secundum illud | |
| 1968 Psalm., <i>unam petii a domino, hanc requiram</i>. Ergo et oratio | |
| 1969 tanto est Deo acceptior quanto est brevior.</p> | |
| 1970 <p title="II-II q. 83 a. 14 arg. 3"><a name="42578"><span class= | |
| 1971 "ref">[42578] IIª-IIae q. 83 a. 14 arg. 3</span></a> | |
| 1972 Praeterea, illicitum videtur esse quod homo transgreditur terminos | |
| 1973 a Deo praefixos, praecipue in his quae pertinent ad cultum divinum, | |
| 1974 secundum illud Exod. XIX, <i>contestare populum, ne forte velit | |
| 1975 transcendere propositos terminos ad videndum dominum, et pereat ex | |
| 1976 eis plurima multitudo</i>. Sed a Deo praefixus est nobis terminus | |
| 1977 orandi per institutionem orationis dominicae, ut patet Matth. VI. | |
| 1978 Ergo non licet ultra orationem protendere.</p> | |
| 1979 <p title="II-II q. 83 a. 14 s. c."><a name="42579"><span class= | |
| 1980 "ref">[42579] IIª-IIae q. 83 a. 14 s. c.</span></a> Sed | |
| 1981 contra, videtur quod continue sit orandum. Quia dominus dicit, Luc. | |
| 1982 XVIII, <i>oportet semper orare, et non deficere</i>. Et I ad Thess. | |
| 1983 V, <i>sine intermissione orate</i>.</p> | |
| 1984 <p title="II-II q. 83 a. 14 co."><a name="42580"><span class= | |
| 1985 "ref">[42580] IIª-IIae q. 83 a. 14 co.</span></a> Respondeo | |
| 1986 dicendum quod de oratione dupliciter loqui possumus, uno modo, | |
| 1987 secundum seipsam; alio modo, secundum causam suam. Causa autem | |
| 1988 orationis est desiderium caritatis, ex quo procedere debet oratio. | |
| 1989 Quod quidem in nobis debet esse continuum vel actu vel virtute, | |
| 1990 manet enim virtus huius desiderii in omnibus quae ex caritate | |
| 1991 facimus; omnia autem debemus in gloriam Dei facere, ut dicitur I ad | |
| 1992 Cor. X. Et secundum hoc oratio debet esse continua. Unde Augustinus | |
| 1993 dicit, ad Probam, <i>in ipsa fide, spe et caritate continuato | |
| 1994 desiderio semper oramus</i>. Sed ipsa oratio secundum se | |
| 1995 considerata non potest esse assidua, quia oportet aliis operibus | |
| 1996 occupari. Sed, sicut Augustinus ibidem dicit, <i>ideo per certa | |
| 1997 intervalla horarum et temporum etiam verbis rogamus Deum, ut illis | |
| 1998 rerum signis nosipsos admoneamus; quantumque in hoc desiderio | |
| 1999 profecerimus, nobis ipsis innotescamus; et ad hoc agendum nosipsos | |
| 2000 acrius excitemus</i>. Uniuscuiusque autem rei quantitas debet esse | |
| 2001 proportionata fini, sicut quantitas potionis sanitati. Unde et | |
| 2002 conveniens est ut oratio tantum duret quantum est utile ad | |
| 2003 excitandum interioris desiderii fervorem. Cum vero hanc mensuram | |
| 2004 excedit, ita quod sine taedio durare non possit, non est ulterius | |
| 2005 oratio protendenda. Unde Augustinus dicit, ad Probam, <i>dicuntur | |
| 2006 fratres in Aegypto crebras quidem habere orationes, sed eas tamen | |
| 2007 brevissimas, et raptim quodammodo iaculatas, ne illa vigilanter | |
| 2008 erecta, quae oranti plurimum necessaria est, per productiores moras | |
| 2009 evanescat atque hebetetur intentio. Ac per hoc etiam ipsi satis | |
| 2010 ostendunt hanc intentionem, sicut non esse obtundendam si perdurare | |
| 2011 non potest, ita, si perduraverit, non cito esse rumpendam</i>. Et | |
| 2012 sicut hoc est attendendum in oratione singulari per comparationem | |
| 2013 ad intentionem orantis, ita etiam in oratione communi per | |
| 2014 comparationem ad populi devotionem.</p> | |
| 2015 <p title="II-II q. 83 a. 14 ad 1"><a name="42581"><span class= | |
| 2016 "ref">[42581] IIª-IIae q. 83 a. 14 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 2017 ergo dicendum quod, sicut Augustinus dicit, ad Probam, <i>non est | |
| 2018 hoc orare in multiloquio, si diutius oretur. Aliud est sermo | |
| 2019 multus; aliud diuturnus affectus. Nam et de ipso domino scriptum | |
| 2020 est quod pernoctaverit in orando, et quod prolixius oraverit, ut | |
| 2021 nobis praeberet exemplum</i>. Et postea subdit, <i>absit ab | |
| 2022 oratione multa locutio, sed non desit multa precatio, si fervens | |
| 2023 perseverat intentio. Nam multum loqui est in orando rem necessariam | |
| 2024 superfluis agere verbis. Plerumque autem hoc negotium plus | |
| 2025 gemitibus quam sermonibus agitur</i>.</p> | |
| 2026 <p title="II-II q. 83 a. 14 ad 2"><a name="42582"><span class= | |
| 2027 "ref">[42582] IIª-IIae q. 83 a. 14 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 2028 dicendum quod prolixitas orationis non consistit in hoc quod multa | |
| 2029 petantur, sed in hoc quod affectus continuetur ad unum | |
| 2030 desiderandum.</p> | |
| 2031 <p title="II-II q. 83 a. 14 ad 3"><a name="42583"><span class= | |
| 2032 "ref">[42583] IIª-IIae q. 83 a. 14 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 2033 dicendum quod dominus non instituit hanc orationem ut his solis | |
| 2034 verbis uti debeamus in orando, sed quia ad haec sola impetranda | |
| 2035 debet tendere nostrae orationis intentio, qualitercumque ea | |
| 2036 proferamus vel cogitemus.</p> | |
| 2037 <p title="II-II q. 83 a. 14 ad 4"><a name="42584"><span class= | |
| 2038 "ref">[42584] IIª-IIae q. 83 a. 14 ad 4</span></a> Ad quartum | |
| 2039 dicendum quod aliquis continue orat, vel propter continuitatem | |
| 2040 desiderii, ut dictum est. Vel quia non intermittit quin temporibus | |
| 2041 statutis oret. Vel propter effectum, sive in ipso orante, qui etiam | |
| 2042 post orationem remanet magis devotus; sive etiam in alio, puta cum | |
| 2043 aliquis suis beneficiis provocat alium ut pro se oret, etiam quando | |
| 2044 ipse ab orando quiescit.</p> | |
| 2045 <br /> | |
| 2046 <div class="E">Articulus 15</div> | |
| 2047 <p title="II-II q. 83 a. 15 arg. 1"><a name="42585"><span class= | |
| 2048 "ref">[42585] IIª-IIae q. 83 a. 15 arg. 1</span></a> Ad | |
| 2049 quintumdecimum sic proceditur. Videtur quod oratio non sit | |
| 2050 meritoria. Omne enim meritum procedit a gratia. Sed oratio | |
| 2051 praecedit gratiam, quia etiam ipsa gratia per orationem impetratur, | |
| 2052 secundum illud Luc. XI, <i>pater vester de caelo dabit spiritum | |
| 2053 bonum petentibus se</i>. Ergo oratio non est actus meritorius.</p> | |
| 2054 <p title="II-II q. 83 a. 15 arg. 2"><a name="42586"><span class= | |
| 2055 "ref">[42586] IIª-IIae q. 83 a. 15 arg. 2</span></a> | |
| 2056 Praeterea, si oratio aliquid meretur, maxime videtur mereri illud | |
| 2057 quod orando petitur. Sed hoc non semper meretur, quia multoties | |
| 2058 etiam sanctorum orationes non exaudiuntur; sicut Paulus non est | |
| 2059 exauditus petens removeri a se stimulum carnis. Ergo oratio non est | |
| 2060 actus meritorius.</p> | |
| 2061 <p title="II-II q. 83 a. 15 arg. 3"><a name="42587"><span class= | |
| 2062 "ref">[42587] IIª-IIae q. 83 a. 15 arg. 3</span></a> | |
| 2063 Praeterea, oratio praecipue fidei innititur, secundum illud Iac. I, | |
| 2064 <i>postulet autem in fide, nihil haesitans</i>. Fides autem non | |
| 2065 sufficit ad merendum, ut patet in his qui habent fidem informem. | |
| 2066 Ergo oratio non est actus meritorius.</p> | |
| 2067 <p title="II-II q. 83 a. 15 s. c."><a name="42588"><span class= | |
| 2068 "ref">[42588] IIª-IIae q. 83 a. 15 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 2069 est quod super illud Psalm., <i>oratio mea in sinu meo | |
| 2070 convertetur</i>, dicit Glossa, <i>etsi eis non profuit, ego tamen | |
| 2071 non sum frustratus mea mercede</i>. Merces autem non debetur nisi | |
| 2072 merito. Ergo oratio habet rationem meriti.</p> | |
| 2073 <p title="II-II q. 83 a. 15 co."><a name="42589"><span class= | |
| 2074 "ref">[42589] IIª-IIae q. 83 a. 15 co.</span></a> Respondeo | |
| 2075 dicendum quod, sicut dictum est, oratio, praeter effectum | |
| 2076 spiritualis consolationis quam praesentialiter affert, duplicem | |
| 2077 habet virtutem respectu futuri effectus, scilicet virtutem merendi, | |
| 2078 et virtutem impetrandi. Oratio autem, sicut et quilibet alius actus | |
| 2079 virtutis, habet efficaciam merendi inquantum procedit ex radice | |
| 2080 caritatis, cuius proprium obiectum est bonum aeternum, cuius | |
| 2081 fruitionem meremur. Procedit tamen oratio a caritate mediante | |
| 2082 religione, cuius est actus oratio ut dictum est; concomitantibus | |
| 2083 etiam quibusdam aliis virtutibus quae ad bonitatem orationis | |
| 2084 requiruntur, scilicet humilitate et fide. Ad religionem enim | |
| 2085 pertinet ipsam orationem Deo offerre. Ad caritatem vero pertinet | |
| 2086 desiderium rei cuius complementum oratio petit. Fides autem est | |
| 2087 necessaria ex parte Dei, quem oramus, ut scilicet credamus ab eo | |
| 2088 nos posse obtinere quod petimus. Humilitas autem est necessaria ex | |
| 2089 parte ipsius petentis, qui suam indigentiam recognoscit. Est etiam | |
| 2090 et devotio necessaria, sed haec ad religionem pertinet, cuius est | |
| 2091 primus actus, necessarius ad omnes consequentes, ut supra dictum | |
| 2092 est. Efficaciam autem impetrandi habet ex gratia Dei, quem oramus, | |
| 2093 qui etiam nos ad orandum inducit. Unde Augustinus dicit, in libro | |
| 2094 de Verb. Dom., <i>non nos hortaretur ut peteremus, nisi dare | |
| 2095 vellet</i>. Et Chrysostomus dicit, <i>nunquam oranti beneficia | |
| 2096 denegat qui ut orantes non deficiant sua pietate instigat</i>.</p> | |
| 2097 <p title="II-II q. 83 a. 15 ad 1"><a name="42590"><span class= | |
| 2098 "ref">[42590] IIª-IIae q. 83 a. 15 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 2099 ergo dicendum quod oratio quae est sine gratia gratum faciente | |
| 2100 meritoria non est, sicut nec aliquis alius actus virtuosus. Et | |
| 2101 tamen etiam oratio quae impetrat gratiam gratum facientem procedit | |
| 2102 ex aliqua gratia, quasi ex gratuito dono, quia ipsum orare est | |
| 2103 quoddam donum Dei, ut Augustinus dicit, in libro de | |
| 2104 perseverantia.</p> | |
| 2105 <p title="II-II q. 83 a. 15 ad 2"><a name="42591"><span class= | |
| 2106 "ref">[42591] IIª-IIae q. 83 a. 15 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 2107 dicendum quod ad aliud principaliter respicit meritum orationis | |
| 2108 quandoque quam ad id quod petitur, meritum enim praecipue ordinatur | |
| 2109 ad beatitudinem; sed petitio orationis directe se extendit | |
| 2110 quandoque ad aliqua alia, ut ex dictis patet. Si ergo illud aliud | |
| 2111 quod petit aliquis pro seipso, non sit ei ad beatitudinem utile, | |
| 2112 non meretur illud, sed quandoque hoc petendo et desiderando meritum | |
| 2113 amittit, puta si petat a Deo complementum alicuius peccati, quod | |
| 2114 est non pie orare. Quandoque vero non est necessarium ad salutem, | |
| 2115 nec manifeste saluti contrarium. Et tunc, licet orans possit orando | |
| 2116 mereri vitam aeternam, non tamen meretur illud obtinere quod petit. | |
| 2117 Unde Augustinus dicit, in libro sententiarum prosperi, <i>fideliter | |
| 2118 supplicans Deo pro necessitatibus huius vitae, et misericorditer | |
| 2119 auditur, et misericorditer non auditur. Quid enim infirmo sit utile | |
| 2120 magis novit medicus quam aegrotus</i>. Et propter hoc etiam Paulus | |
| 2121 non est exauditus petens amoveri stimulum carnis, quia non | |
| 2122 expediebat. Si vero id quod petitur sit utile ad beatitudinem | |
| 2123 hominis, quasi pertinens ad eius salutem, meretur illud non solum | |
| 2124 orando, sed etiam alia bona opera faciendo. Et ideo indubitanter | |
| 2125 accipit quod petit, sed quando debet accipere, <i>quaedam enim non | |
| 2126 negantur, sed ut congruo dentur tempore, differuntur</i>, ut | |
| 2127 Augustinus dicit, super Ioan. Quod tamen potest impediri, si in | |
| 2128 petendo non perseveret. Et propter hoc dicit Basilius, <i>ideo | |
| 2129 quandoque petis et non accipis, quia perperam postulasti, vel | |
| 2130 infideliter vel leviter, vel non conferentia tibi, vel | |
| 2131 destitisti</i>. Quia vero homo non potest alii mereri vitam | |
| 2132 aeternam ex condigno, ut supra dictum est; ideo per consequens nec | |
| 2133 ea quae ad vitam aeternam pertinent potest aliquando aliquis ex | |
| 2134 condigno alteri mereri. Et propter hoc non semper ille auditur qui | |
| 2135 pro alio orat, ut supra habitum est. Et ideo ponuntur quatuor | |
| 2136 conditiones, quibus concurrentibus, semper aliquis impetrat quod | |
| 2137 petit, ut scilicet pro se petat, necessaria ad salutem, pie et | |
| 2138 perseveranter.</p> | |
| 2139 <p title="II-II q. 83 a. 15 ad 3"><a name="42592"><span class= | |
| 2140 "ref">[42592] IIª-IIae q. 83 a. 15 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 2141 dicendum quod oratio innititur principaliter fidei non quantum ad | |
| 2142 efficaciam merendi, quia sic innititur principaliter caritati, sed | |
| 2143 quantum ad efficaciam impetrandi. Quia per fidem habet homo | |
| 2144 notitiam omnipotentiae divinae et misericordiae, ex quibus oratio | |
| 2145 impetrat quod petit.</p> | |
| 2146 <br /> | |
| 2147 <div class="E">Articulus 16</div> | |
| 2148 <p title="II-II q. 83 a. 16 arg. 1"><a name="42593"><span class= | |
| 2149 "ref">[42593] IIª-IIae q. 83 a. 16 arg. 1</span></a> Ad | |
| 2150 sextumdecimum sic proceditur. Videtur quod peccatores orando non | |
| 2151 impetrent aliquid a Deo. Dicitur enim Ioan. IX, <i>scimus quia | |
| 2152 peccatores Deus non audit</i>. Quod consonat ei quod dicitur Prov. | |
| 2153 XXVIII, <i>qui declinat aures suas ne audiat legem, oratio eius | |
| 2154 erit execrabilis</i>, oratio autem execrabilis non impetrat aliquid | |
| 2155 a Deo. Ergo peccatores non impetrant aliquid a Deo.</p> | |
| 2156 <p title="II-II q. 83 a. 16 arg. 2"><a name="42594"><span class= | |
| 2157 "ref">[42594] IIª-IIae q. 83 a. 16 arg. 2</span></a> | |
| 2158 Praeterea, iusti impetrant a Deo illud quod merentur, ut supra | |
| 2159 habitum est. Sed peccatores nihil possunt mereri, quia gratia | |
| 2160 carent, et etiam caritate, quae est virtus pietatis, ut dicit | |
| 2161 Glossa, II ad Tim. III, super illud, <i>habentes quidem speciem | |
| 2162 pietatis, virtutem autem eius abnegantes</i>; et ita non pie orant, | |
| 2163 quod requiritur ad hoc quod oratio impetret, ut supra dictum est. | |
| 2164 Ergo peccatores nihil impetrant orando.</p> | |
| 2165 <p title="II-II q. 83 a. 16 arg. 3"><a name="42595"><span class= | |
| 2166 "ref">[42595] IIª-IIae q. 83 a. 16 arg. 3</span></a> | |
| 2167 Praeterea, Chrysostomus dicit, super Matth., <i>pater non libenter | |
| 2168 exaudit orationem quam filius non dictavit</i>. Sed in oratione | |
| 2169 quam Christus dictavit dicitur, <i>dimitte nobis debita nostra, | |
| 2170 sicut et nos dimittimus debitoribus nostris</i>, quod peccatores | |
| 2171 non faciunt. Ergo vel mentiuntur hoc dicentes, et sic non sunt | |
| 2172 exauditione digni, vel, si non dicant, non exaudiuntur, quia formam | |
| 2173 orandi a Christo institutam non servant.</p> | |
| 2174 <p title="II-II q. 83 a. 16 s. c."><a name="42596"><span class= | |
| 2175 "ref">[42596] IIª-IIae q. 83 a. 16 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 2176 est quod Augustinus dicit, super Ioan., <i>si peccatores non | |
| 2177 exaudiret Deus, frustra publicanus dixisset, domine, propitius esto | |
| 2178 mihi peccatori</i>. Et Chrysostomus dicit, super Matth., <i>omnis | |
| 2179 qui petit accipit, idest, sive iustus sit sive peccator</i>.</p> | |
| 2180 <p title="II-II q. 83 a. 16 co."><a name="42597"><span class= | |
| 2181 "ref">[42597] IIª-IIae q. 83 a. 16 co.</span></a> Respondeo | |
| 2182 dicendum quod in peccatore duo sunt consideranda, scilicet natura, | |
| 2183 quam diligit Deus; et culpa, quam odit. Si ergo peccator orando | |
| 2184 aliquid petit inquantum peccator, idest secundum desiderium | |
| 2185 peccati, hoc a Deo non auditur ex misericordia, sed quandoque | |
| 2186 auditur ad vindictam, dum Deus permittit peccatorem adhuc amplius | |
| 2187 ruere in peccata, Deus enim quaedam negat propitius quae concedit | |
| 2188 iratus, ut Augustinus dicit. Orationem vero peccatoris ex bono | |
| 2189 naturae desiderio procedentem Deus audit, non quasi ex iustitia, | |
| 2190 quia peccator hoc non meretur, sed ex pura misericordia, observatis | |
| 2191 tamen quatuor praemissis conditionibus, ut scilicet pro se petat, | |
| 2192 necessaria ad salutem, pie et perseveranter.</p> | |
| 2193 <p title="II-II q. 83 a. 16 ad 1"><a name="42598"><span class= | |
| 2194 "ref">[42598] IIª-IIae q. 83 a. 16 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 2195 ergo dicendum quod, sicut Augustinus dicit, super Ioan., illud | |
| 2196 verbum est caeci adhuc inuncti, idest nondum perfecte illuminati. | |
| 2197 Et ideo non est ratum. Quamvis possit verificari si intelligatur de | |
| 2198 peccatore inquantum est peccator. Per quem etiam modum oratio eius | |
| 2199 dicitur execrabilis.</p> | |
| 2200 <p title="II-II q. 83 a. 16 ad 2"><a name="42599"><span class= | |
| 2201 "ref">[42599] IIª-IIae q. 83 a. 16 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 2202 dicendum quod peccator non potest pie orare quasi eius oratio ex | |
| 2203 habitu virtutis informetur. Potest tamen eius oratio esse pia | |
| 2204 quantum ad hoc quod petit aliquid ad pietatem pertinens, sicut ille | |
| 2205 qui non habet habitum iustitiae, potest aliquid iustum velle, ut ex | |
| 2206 supradictis patet. Et quamvis eius oratio non sit meritoria, potest | |
| 2207 tamen esse impetrativa, quia meritum innititur iustitiae, sed | |
| 2208 impetratio gratiae.</p> | |
| 2209 <p title="II-II q. 83 a. 16 ad 3"><a name="42600"><span class= | |
| 2210 "ref">[42600] IIª-IIae q. 83 a. 16 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 2211 dicendum quod, sicut dictum est, oratio dominica profertur ex | |
| 2212 persona communi totius Ecclesiae. Et ideo si aliquis nolens | |
| 2213 dimittere debita proximo dicat orationem dominicam, non mentitur, | |
| 2214 quamvis hoc quod dicit non sit verum quantum ad suam personam, est | |
| 2215 enim verum quantum ad personam Ecclesiae. Extra quam est merito, et | |
| 2216 ideo fructu orationis caret. Quandoque tamen aliqui peccatores | |
| 2217 parati sunt debitoribus suis remittere. Et ideo ipsi orantes | |
| 2218 exaudiuntur, secundum illud Eccli. XXVIII, <i>relinque proximo tuo | |
| 2219 nocenti te, et tunc deprecanti tibi peccata solventur</i>.</p> | |
| 2220 <br /> | |
| 2221 <div class="E">Articulus 17</div> | |
| 2222 <p title="II-II q. 83 a. 17 arg. 1"><a name="42601"><span class= | |
| 2223 "ref">[42601] IIª-IIae q. 83 a. 17 arg. 1</span></a> Ad | |
| 2224 septimumdecimum sic proceditur. Videtur quod inconvenienter | |
| 2225 dicantur esse orationis partes obsecrationes, orationes, | |
| 2226 postulationes, gratiarum actiones. Obsecratio enim videtur esse | |
| 2227 quaedam adiuratio. Sed, sicut Origenes dicit, super Matth., <i>non | |
| 2228 oportet ut vir qui vult secundum Evangelium vivere, adiuret alium, | |
| 2229 si enim iurare non licet, nec adiurare</i>. Ergo inconvenienter | |
| 2230 ponitur obsecratio orationis pars.</p> | |
| 2231 <p title="II-II q. 83 a. 17 arg. 2"><a name="42602"><span class= | |
| 2232 "ref">[42602] IIª-IIae q. 83 a. 17 arg. 2</span></a> | |
| 2233 Praeterea, oratio, secundum Damascenum, est petitio decentium a | |
| 2234 Deo. Inconvenienter ergo orationes contra postulationes | |
| 2235 dividuntur.</p> | |
| 2236 <p title="II-II q. 83 a. 17 arg. 3"><a name="42603"><span class= | |
| 2237 "ref">[42603] IIª-IIae q. 83 a. 17 arg. 3</span></a> | |
| 2238 Praeterea, gratiarum actiones pertinent ad praeterita, alia vero ad | |
| 2239 futura. Sed praeterita sunt priora futuris. Inconvenienter ergo | |
| 2240 gratiarum actiones post alia ponuntur.</p> | |
| 2241 <p title="II-II q. 83 a. 17 s. c."><a name="42604"><span class= | |
| 2242 "ref">[42604] IIª-IIae q. 83 a. 17 s. c.</span></a> In | |
| 2243 contrarium est auctoritas apostoli, I ad Tim. II.</p> | |
| 2244 <p title="II-II q. 83 a. 17 co."><a name="42605"><span class= | |
| 2245 "ref">[42605] IIª-IIae q. 83 a. 17 co.</span></a> Respondeo | |
| 2246 dicendum quod ad orationem tria requiruntur. Quorum primum est ut | |
| 2247 orans accedat ad Deum, quem orat. Quod significatur nomine | |
| 2248 orationis, quia oratio est ascensus intellectus in Deum. Secundo, | |
| 2249 requiritur petitio, quae significatur nomine postulationis, sive | |
| 2250 petitio proponatur determinate, quod quidem nominant quidam proprie | |
| 2251 postulationem; sive indeterminate, ut cum quis petit iuvari a Deo, | |
| 2252 quod nominant supplicationem; sive solum factum narretur, secundum | |
| 2253 illud Ioan. XI, <i>ecce, quem amas infirmatur</i>, quod vocant | |
| 2254 insinuationem. Tertio, requiritur ratio impetrandi quod petitur. Et | |
| 2255 hoc vel ex parte Dei, vel ex parte petentis. Ratio quidem | |
| 2256 impetrandi ex parte Dei est eius sanctitas, propter quam petimus | |
| 2257 exaudiri, secundum illud Dan. IX, <i>propter temetipsum inclina, | |
| 2258 Deus meus, aurem tuam</i>. Et ad hoc pertinet obsecratio, quae est | |
| 2259 per sacra contestatio, sicut cum dicimus, per nativitatem tuam, | |
| 2260 libera nos, domine. Ratio vero impetrandi ex parte petentis est | |
| 2261 gratiarum actio, quia de acceptis beneficiis gratias agentes, | |
| 2262 meremur accipere potiora, ut in collecta dicitur. Et ideo dicit | |
| 2263 Glossa, I ad Tim. II, quod <i>in Missa obsecrationes sunt quae | |
| 2264 praecedunt consecrationem</i>, in quibus quaedam sacra | |
| 2265 commemorantur; orationes sunt in ipsa consecratione, in qua mens | |
| 2266 maxime debet elevari in Deum; postulationes autem <i>sunt in | |
| 2267 sequentibus petitionibus; gratiarum actiones in fine</i>. In | |
| 2268 pluribus etiam Ecclesiae collectis haec quatuor possunt attendi. | |
| 2269 Sicut in collecta Trinitatis, quod dicitur, omnipotens, sempiterne | |
| 2270 Deus, pertinet ad orationis ascensum in Deum; quod dicitur, qui | |
| 2271 dedisti famulis tuis etc., pertinet ad gratiarum actionem; quod | |
| 2272 dicitur, praesta, quaesumus etc., pertinet ad postulationem; quod | |
| 2273 in fine ponitur, per dominum nostrum etc., pertinet ad | |
| 2274 obsecrationem. In collationibus autem patrum dicitur quod | |
| 2275 <i>obsecratio est imploratio pro peccatis; oratio, cum aliquid Deo | |
| 2276 vovemus; postulatio, cum pro aliis petimus</i>. Sed primum melius | |
| 2277 est.</p> | |
| 2278 <p title="II-II q. 83 a. 17 ad 1"><a name="42606"><span class= | |
| 2279 "ref">[42606] IIª-IIae q. 83 a. 17 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 2280 ergo dicendum quod obsecratio non est adiuratio ad compellendum, | |
| 2281 quae prohibetur, sed ad misericordiam implorandum.</p> | |
| 2282 <p title="II-II q. 83 a. 17 ad 2"><a name="42607"><span class= | |
| 2283 "ref">[42607] IIª-IIae q. 83 a. 17 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 2284 dicendum quod oratio communiter sumpta includit omnia quae hic | |
| 2285 dicuntur. Sed secundum quod contra alia dividitur, importat proprie | |
| 2286 ascensum in Deum.</p> | |
| 2287 <p title="II-II q. 83 a. 17 ad 3"><a name="42608"><span class= | |
| 2288 "ref">[42608] IIª-IIae q. 83 a. 17 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 2289 dicendum quod in diversis praeterita praecedunt futura, sed aliquid | |
| 2290 unum et idem prius est futurum quam sit praeteritum. Et ideo | |
| 2291 gratiarum actio de aliis beneficiis praecedit postulationem aliorum | |
| 2292 beneficiorum, sed idem beneficium prius postulatur, et ultimo, cum | |
| 2293 acceptum fuerit, de eo gratiae aguntur. Postulationem autem | |
| 2294 praecedit oratio, per quam acceditur ad eum a quo petimus. | |
| 2295 Orationem autem praecedit obsecratio, quia ex consideratione | |
| 2296 divinae bonitatis ad eum audemus accedere.</p> | |
| 2297 <br /> | |
| 2298 <div class="D">Quaestio 84</div> | |
| 2299 <div class="G">Prooemium</div> | |
| 2300 <p title="II-II q. 84 pr."><a name="42609"><span class= | |
| 2301 "ref">[42609] IIª-IIae q. 84 pr.</span></a> Deinde | |
| 2302 considerandum est de exterioribus actibus latriae. Et primo, de | |
| 2303 adoratione, per quam aliquis suum corpus ad Deum venerandum | |
| 2304 exhibet; secundo, de illis actibus quibus aliquid de rebus | |
| 2305 exterioribus Deo offertur; tertio, de actibus quibus ea quae Dei | |
| 2306 sunt assumuntur. Circa primum quaeruntur tria. Primo, utrum | |
| 2307 adoratio sit actus latriae. Secundo, utrum adoratio importet actum | |
| 2308 interiorem, vel exteriorem. Tertio, utrum adoratio requirat | |
| 2309 determinationem loci.</p> | |
| 2310 <br /> | |
| 2311 <div class="E">Articulus 1</div> | |
| 2312 <p title="II-II q. 84 a. 1 arg. 1"><a name="42610"><span class= | |
| 2313 "ref">[42610] IIª-IIae q. 84 a. 1 arg. 1</span></a> Ad primum | |
| 2314 sic proceditur. Videtur quod adoratio non sit actus latriae sive | |
| 2315 religionis. Cultus enim religionis soli Deo debetur. Sed adoratio | |
| 2316 non debetur soli Deo, legitur enim Gen. XVIII quod Abraham adoravit | |
| 2317 Angelos; et III Reg. I dicitur quod Nathan propheta, ingressus ad | |
| 2318 regem David, adoravit eum pronus in terram. Ergo adoratio non est | |
| 2319 actus religionis.</p> | |
| 2320 <p title="II-II q. 84 a. 1 arg. 2"><a name="42611"><span class= | |
| 2321 "ref">[42611] IIª-IIae q. 84 a. 1 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 2322 religionis cultus debetur Deo prout in ipso beatificamur, ut patet | |
| 2323 per Augustinum, in X de Civ. Dei. Sed adoratio debetur ei ratione | |
| 2324 maiestatis, quia super illud Psalm., <i>adorate dominum in atrio | |
| 2325 sancto eius</i>, dicit Glossa, <i>de his atriis venitur in atrium | |
| 2326 ubi maiestas adoratur</i>. Ergo adoratio non est actus latriae.</p> | |
| 2327 <p title="II-II q. 84 a. 1 arg. 3"><a name="42612"><span class= | |
| 2328 "ref">[42612] IIª-IIae q. 84 a. 1 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 2329 unius religionis cultus tribus personis debetur. Non autem una | |
| 2330 adoratione adoramus tres personas, sed ad invocationem trium | |
| 2331 personarum singulariter genu flectimus. Ergo adoratio non est actus | |
| 2332 latriae.</p> | |
| 2333 <p title="II-II q. 84 a. 1 s. c."><a name="42613"><span class= | |
| 2334 "ref">[42613] IIª-IIae q. 84 a. 1 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 2335 est quod Matth. IV inducitur, <i>dominum Deum tuum adorabis, et | |
| 2336 illi soli servies</i>.</p> | |
| 2337 <p title="II-II q. 84 a. 1 co."><a name="42614"><span class= | |
| 2338 "ref">[42614] IIª-IIae q. 84 a. 1 co.</span></a> Respondeo | |
| 2339 dicendum quod adoratio ordinatur in reverentiam eius qui adoratur. | |
| 2340 Manifestum est autem ex dictis quod religionis proprium est | |
| 2341 reverentiam Deo exhibere. Unde adoratio qua Deus adoratur est | |
| 2342 religionis actus.</p> | |
| 2343 <p title="II-II q. 84 a. 1 ad 1"><a name="42615"><span class= | |
| 2344 "ref">[42615] IIª-IIae q. 84 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 2345 ergo dicendum quod Deo debetur reverentia propter eius | |
| 2346 excellentiam, quae aliquibus creaturis communicatur non secundum | |
| 2347 aequalitatem, sed secundum quandam participationem. Et ideo alia | |
| 2348 veneratione veneramur Deum, quod pertinet ad latriam, et alia | |
| 2349 veneratione quasdam excellentes creaturas, quod pertinet ad duliam, | |
| 2350 de qua post dicetur. Et quia ea quae exterius aguntur signa sunt | |
| 2351 interioris reverentiae, quaedam exteriora ad reverentiam | |
| 2352 pertinentia exhibentur excellentibus creaturis, inter quae maximum | |
| 2353 est adoratio, sed aliquid est quod soli Deo exhibetur, scilicet | |
| 2354 sacrificium. Unde Augustinus dicit, in X de Civ. Dei, <i>multa de | |
| 2355 cultu divino usurpata sunt quae honoribus deferrentur humanis, sive | |
| 2356 humilitate nimia sive adulatione pestifera, ita tamen ut quibus ea | |
| 2357 deferrentur, homines haberentur, qui dicuntur colendi et venerandi; | |
| 2358 si autem multum eis additur, et adorandi. Quis vero sacrificandum | |
| 2359 censuit nisi ei quem Deum aut scivit, aut putavit, aut finxit?</i> | |
| 2360 Secundum reverentiam igitur quae creaturae excellenti debetur, | |
| 2361 Nathan adoravit David. Secundum autem reverentiam quae Deo debetur, | |
| 2362 Mardochaeus noluit adorare Aman, <i>timens ne honorem Dei | |
| 2363 transferret ad hominem</i>, ut dicitur Esther XIII. Et similiter | |
| 2364 secundum reverentiam debitam creaturae excellenti, Abraham adoravit | |
| 2365 Angelos; et etiam Iosue, ut legitur Iosue V. Quamvis possit | |
| 2366 intelligi quod adoraverint adoratione latriae Deum, qui in persona | |
| 2367 Angeli apparebat et loquebatur. Secundum autem reverentiam quae | |
| 2368 debetur Deo, prohibitus est Ioannes Angelum adorare, Apoc. ult. Tum | |
| 2369 ad ostendendum dignitatem hominis, quam adeptus est per Christum, | |
| 2370 ut Angelis aequetur, unde ibi subditur, conservus tuus sum et | |
| 2371 fratrum tuorum. Tum etiam ad excludendum idololatriae occasionem, | |
| 2372 unde subditur, Deum adora.</p> | |
| 2373 <p title="II-II q. 84 a. 1 ad 2"><a name="42616"><span class= | |
| 2374 "ref">[42616] IIª-IIae q. 84 a. 1 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 2375 dicendum quod sub maiestate divina intelligitur omnis Dei | |
| 2376 excellentia, ad quam pertinet quod in ipso, sicut in summo bono, | |
| 2377 beatificamur.</p> | |
| 2378 <p title="II-II q. 84 a. 1 ad 3"><a name="42617"><span class= | |
| 2379 "ref">[42617] IIª-IIae q. 84 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 2380 dicendum quod quia una est excellentia trium personarum, unus honor | |
| 2381 et reverentia eis debetur, et per consequens una adoratio. In cuius | |
| 2382 figuram, cum legatur de Abraham, Gen. XVIII, quod tres viri ei | |
| 2383 apparuerunt, adorans unum alloquitur. Dicens, domine, si inveni | |
| 2384 gratiam et cetera. Trina autem genuflexio signum est ternarii | |
| 2385 personarum, non autem diversitatis adorationum.</p> | |
| 2386 <br /> | |
| 2387 <div class="E">Articulus 2</div> | |
| 2388 <p title="II-II q. 84 a. 2 arg. 1"><a name="42618"><span class= | |
| 2389 "ref">[42618] IIª-IIae q. 84 a. 2 arg. 1</span></a> Ad | |
| 2390 secundum sic proceditur. Videtur quod adoratio non importet actum | |
| 2391 corporalem. Dicitur enim Ioan. IV, <i>veri adoratores adorabunt | |
| 2392 patrem in spiritu et veritate</i>. Sed id quod fit in spiritu non | |
| 2393 pertinet ad corporalem actum. Ergo adoratio non importat corporalem | |
| 2394 actum.</p> | |
| 2395 <p title="II-II q. 84 a. 2 arg. 2"><a name="42619"><span class= | |
| 2396 "ref">[42619] IIª-IIae q. 84 a. 2 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 2397 nomen adorationis ab oratione sumitur. Sed oratio principaliter | |
| 2398 consistit in interiori actu, secundum illud I ad Cor. XIV, <i>orabo | |
| 2399 spiritu, orabo et mente</i>. Ergo adoratio maxime importat | |
| 2400 spiritualem actum.</p> | |
| 2401 <p title="II-II q. 84 a. 2 arg. 3"><a name="42620"><span class= | |
| 2402 "ref">[42620] IIª-IIae q. 84 a. 2 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 2403 corporales actus ad sensibilem cognitionem pertinent. Deum autem | |
| 2404 non attingimus sensu corporis, sed mentis. Ergo adoratio non | |
| 2405 importat corporalem actum.</p> | |
| 2406 <p title="II-II q. 84 a. 2 s. c."><a name="42621"><span class= | |
| 2407 "ref">[42621] IIª-IIae q. 84 a. 2 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 2408 est quod super illud Exod. XX, non adorabis ea, neque coles, dicit | |
| 2409 Glossa, nec affectu colas, nec specie adores.</p> | |
| 2410 <p title="II-II q. 84 a. 2 co."><a name="42622"><span class= | |
| 2411 "ref">[42622] IIª-IIae q. 84 a. 2 co.</span></a> Respondeo | |
| 2412 dicendum quod, sicut Damascenus dicit, in IV libro, <i>quia ex | |
| 2413 duplici natura compositi sumus, intellectuali scilicet et | |
| 2414 sensibili, duplicem adorationem Deo offerimus</i>, scilicet | |
| 2415 spiritualem, quae consistit in interiori mentis devotione; et | |
| 2416 corporalem, quae consistit in exteriori corporis humiliatione. Et | |
| 2417 quia in omnibus actibus latriae id quod est exterius refertur ad id | |
| 2418 quod est interius sicut ad principalius, ideo ipsa exterior | |
| 2419 adoratio fit propter interiorem, ut videlicet per signa humilitatis | |
| 2420 quae corporaliter exhibemus, excitetur noster affectus ad | |
| 2421 subiiciendum se Deo; quia connaturale est nobis ut per sensibilia | |
| 2422 ad intelligibilia procedamus.</p> | |
| 2423 <p title="II-II q. 84 a. 2 ad 1"><a name="42623"><span class= | |
| 2424 "ref">[42623] IIª-IIae q. 84 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 2425 ergo dicendum quod etiam adoratio corporalis in spiritu fit, | |
| 2426 inquantum ex spirituali devotione procedit, et ad eam | |
| 2427 ordinatur.</p> | |
| 2428 <p title="II-II q. 84 a. 2 ad 2"><a name="42624"><span class= | |
| 2429 "ref">[42624] IIª-IIae q. 84 a. 2 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 2430 dicendum quod sicut oratio primordialiter quidem est in mente, | |
| 2431 secundario autem verbis exprimitur, ut supra dictum est; ita etiam | |
| 2432 adoratio principaliter quidem in interiori Dei reverentia | |
| 2433 consistit, secundario autem in quibusdam corporalibus humilitatis | |
| 2434 signis, sicut genu flectimus nostram infirmitatem significantes in | |
| 2435 comparatione ad Deum; prosternimus autem nos quasi profitentes nos | |
| 2436 nihil esse ex nobis.</p> | |
| 2437 <p title="II-II q. 84 a. 2 ad 3"><a name="42625"><span class= | |
| 2438 "ref">[42625] IIª-IIae q. 84 a. 2 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 2439 dicendum quod etsi per sensum Deum attingere non possumus, per | |
| 2440 sensibilia tamen signa mens nostra provocatur ut tendat in | |
| 2441 Deum.</p> | |
| 2442 <br /> | |
| 2443 <div class="E">Articulus 3</div> | |
| 2444 <p title="II-II q. 84 a. 3 arg. 1"><a name="42626"><span class= | |
| 2445 "ref">[42626] IIª-IIae q. 84 a. 3 arg. 1</span></a> Ad tertium | |
| 2446 sic proceditur. Videtur quod adoratio non requirat determinatum | |
| 2447 locum. Dicitur enim Ioan. IV, <i>venit hora quando neque in monte | |
| 2448 hoc, neque in Ierosolymis adorabitis patrem</i>. Eadem autem ratio | |
| 2449 videtur esse et de aliis locis. Ergo determinatus locus non | |
| 2450 requiritur ad adorandum.</p> | |
| 2451 <p title="II-II q. 84 a. 3 arg. 2"><a name="42627"><span class= | |
| 2452 "ref">[42627] IIª-IIae q. 84 a. 3 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 2453 adoratio exterior ordinatur ad interiorem. Sed interior adoratio | |
| 2454 fit ad Deum ut ubique existentem. Ergo exterior adoratio non | |
| 2455 requirit determinatum locum.</p> | |
| 2456 <p title="II-II q. 84 a. 3 arg. 3"><a name="42628"><span class= | |
| 2457 "ref">[42628] IIª-IIae q. 84 a. 3 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 2458 idem Deus est qui in novo et veteri testamento adoratur. Sed in | |
| 2459 veteri testamento fiebat adoratio ad occidentem, nam ostium | |
| 2460 tabernaculi respiciebat ad orientem, ut habetur Exod. XXVI. Ergo, | |
| 2461 eadem ratione, etiam nunc debemus adorare ad occidentem, si aliquis | |
| 2462 locus determinatus requiritur ad adorandum.</p> | |
| 2463 <p title="II-II q. 84 a. 3 s. c."><a name="42629"><span class= | |
| 2464 "ref">[42629] IIª-IIae q. 84 a. 3 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 2465 est quod dicitur Isaiae LVI, et inducitur Ioan. II, <i>domus mea | |
| 2466 domus orationis vocabitur</i>.</p> | |
| 2467 <p title="II-II q. 84 a. 3 co."><a name="42630"><span class= | |
| 2468 "ref">[42630] IIª-IIae q. 84 a. 3 co.</span></a> Respondeo | |
| 2469 dicendum quod, sicut dictum est, in adoratione principalior est | |
| 2470 interior devotio mentis, secundarium autem est quod pertinet | |
| 2471 exterius ad corporalia signa. Mens autem interius apprehendit Deum | |
| 2472 quasi non comprehensum aliquo loco, sed corporalia signa necesse | |
| 2473 est quod in determinato loco et situ sint. Et ideo determinatio | |
| 2474 loci non requiritur ad adorationem principaliter, quasi sit de | |
| 2475 necessitate ipsius, sed secundum quandam decentiam, sicut et alia | |
| 2476 corporalia signa.</p> | |
| 2477 <p title="II-II q. 84 a. 3 ad 1"><a name="42631"><span class= | |
| 2478 "ref">[42631] IIª-IIae q. 84 a. 3 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 2479 ergo dicendum quod dominus per illa verba praenuntiat cessationem | |
| 2480 adorationis tam secundum ritum Iudaeorum adorantium in Ierusalem, | |
| 2481 quam etiam secundum ritum Samaritanorum adorantium in monte | |
| 2482 Garizim. Uterque enim ritus cessavit veniente spirituali Evangelii | |
| 2483 veritate, secundum quam in omni loco Deo sacrificatur, ut dicitur | |
| 2484 Malach. I.</p> | |
| 2485 <p title="II-II q. 84 a. 3 ad 2"><a name="42632"><span class= | |
| 2486 "ref">[42632] IIª-IIae q. 84 a. 3 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 2487 dicendum quod determinatus locus eligitur ad adorandum, non propter | |
| 2488 Deum, qui adoratur, quasi loco concludatur, sed propter ipsos | |
| 2489 adorantes. Et hoc triplici ratione. Primo quidem, propter loci | |
| 2490 consecrationem, ex qua spiritualem devotionem concipiunt orantes, | |
| 2491 ut magis exaudiantur, sicut patet ex adoratione Salomonis, III Reg. | |
| 2492 VIII. Secundo, propter sacra mysteria et alia sanctitatis signa | |
| 2493 quae ibi continentur. Tertio, propter concursum multorum | |
| 2494 adorantium, ex quo fit oratio magis exaudibilis, secundum illud | |
| 2495 Matth. XVIII, <i>ubi sunt duo vel tres congregati in nomine meo, | |
| 2496 ibi sum ego in medio eorum</i>.</p> | |
| 2497 <p title="II-II q. 84 a. 3 ad 3"><a name="42633"><span class= | |
| 2498 "ref">[42633] IIª-IIae q. 84 a. 3 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 2499 dicendum quod secundum quandam decentiam adoramus versus orientem. | |
| 2500 Primo quidem, propter divinae maiestatis indicium quod nobis | |
| 2501 manifestatur in motu caeli, qui est ab oriente secundo, propter | |
| 2502 Paradisum in oriente constitutum, ut legitur Gen. II, secundum | |
| 2503 litteram Septuaginta, quasi quaeramus ad Paradisum redire. Tertio, | |
| 2504 propter Christum, qui est lux mundi et oriens nominatur, Zach. VI; | |
| 2505 et qui ascendit super caelum caeli ad orientem; et ab oriente etiam | |
| 2506 expectatur venturus, secundum illud Matth. XXIV, <i>sicut fulgur | |
| 2507 exit ab oriente et paret usque ad occidentem, ita erit adventus | |
| 2508 filii hominis</i>.</p> | |
| 2509 <br /> | |
| 2510 <div class="D">Quaestio 85</div> | |
| 2511 <div class="G">Prooemium</div> | |
| 2512 <p title="II-II q. 85 pr."><a name="42634"><span class= | |
| 2513 "ref">[42634] IIª-IIae q. 85 pr.</span></a> Deinde | |
| 2514 considerandum est de actibus quibus aliquae res exteriores Deo | |
| 2515 offeruntur. Circa quos occurrit duplex consideratio, primo quidem, | |
| 2516 de his quae Deo a fidelibus dantur; secundo, de votis, quibus ei | |
| 2517 aliqua promittuntur. Circa primum, considerandum est de | |
| 2518 sacrificiis, oblationibus, primitiis et decimis. Circa sacrificia | |
| 2519 quaeruntur quatuor. Primo, utrum offerre Deo sacrificium sit de | |
| 2520 lege naturae. Secundo, utrum soli Deo sit sacrificium offerendum. | |
| 2521 Tertio, utrum offerre sacrificium sit specialis actus virtutis. | |
| 2522 Quarto, utrum omnes teneantur ad sacrificium offerendum.</p> | |
| 2523 <br /> | |
| 2524 <div class="E">Articulus 1</div> | |
| 2525 <p title="II-II q. 85 a. 1 arg. 1"><a name="42635"><span class= | |
| 2526 "ref">[42635] IIª-IIae q. 85 a. 1 arg. 1</span></a> Ad primum | |
| 2527 sic proceditur. Videtur quod offerre sacrificium Deo non sit de | |
| 2528 lege naturae. Ea enim quae sunt iuris naturalis communia sunt apud | |
| 2529 omnes. Non autem hoc contingit circa sacrificia, nam quidam | |
| 2530 leguntur obtulisse in sacrificium panem et vinum, sicut de | |
| 2531 Melchisedech dicitur, Gen. XIV; et quidam haec, quidam illa | |
| 2532 animalia. Ergo oblatio sacrificiorum non est de iure naturali.</p> | |
| 2533 <p title="II-II q. 85 a. 1 arg. 2"><a name="42636"><span class= | |
| 2534 "ref">[42636] IIª-IIae q. 85 a. 1 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 2535 ea quae sunt iuris naturalis omnes iusti servaverunt. Sed non | |
| 2536 legitur de Isaac quod sacrificium obtulerit, neque etiam de Adam, | |
| 2537 de quo tamen dicitur, Sap. X, quod sapientia eduxit eum a delicto | |
| 2538 suo. Ergo oblatio sacrificii non est de iure naturali.</p> | |
| 2539 <p title="II-II q. 85 a. 1 arg. 3"><a name="42637"><span class= | |
| 2540 "ref">[42637] IIª-IIae q. 85 a. 1 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 2541 Augustinus dicit, X de Civ. Dei, quod sacrificia in quadam | |
| 2542 significantia offeruntur. Voces autem, quae sunt praecipua inter | |
| 2543 signa, sicut idem dicit, in libro de Doct. Christ., non significant | |
| 2544 naturaliter, sed ad placitum, secundum philosophum. Ergo sacrificia | |
| 2545 non sunt de lege naturali.</p> | |
| 2546 <p title="II-II q. 85 a. 1 s. c."><a name="42638"><span class= | |
| 2547 "ref">[42638] IIª-IIae q. 85 a. 1 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 2548 est quod in qualibet aetate, et apud quaslibet hominum nationes, | |
| 2549 semper fuit aliqua sacrificiorum oblatio. Quod autem est apud | |
| 2550 omnes, videtur naturale esse. Ergo et oblatio sacrificii est de | |
| 2551 iure naturali.</p> | |
| 2552 <p title="II-II q. 85 a. 1 co."><a name="42639"><span class= | |
| 2553 "ref">[42639] IIª-IIae q. 85 a. 1 co.</span></a> Respondeo | |
| 2554 dicendum quod naturalis ratio dictat homini quod alicui superiori | |
| 2555 subdatur, propter defectus quos in seipso sentit, in quibus ab | |
| 2556 aliquo superiori eget adiuvari et dirigi. Et quidquid illud sit, | |
| 2557 hoc est quod apud omnes dicitur Deus. Sicut autem in rebus | |
| 2558 naturalibus naturaliter inferiora superioribus subduntur, ita etiam | |
| 2559 naturalis ratio dictat homini secundum naturalem inclinationem ut | |
| 2560 ei quod est supra hominem subiectionem et honorem exhibeat secundum | |
| 2561 suum modum. Est autem modus conveniens homini ut sensibilibus | |
| 2562 signis utatur ad aliqua exprimenda, quia ex sensibilibus | |
| 2563 cognitionem accipit. Et ideo ex naturali ratione procedit quod homo | |
| 2564 quibusdam sensibilibus rebus utatur offerens eas Deo, in signum | |
| 2565 debitae subiectionis et honoris, secundum similitudinem eorum qui | |
| 2566 dominis suis aliqua offerunt in recognitionem dominii. Hoc autem | |
| 2567 pertinet ad rationem sacrificii. Et ideo oblatio sacrificii | |
| 2568 pertinet ad ius naturale.</p> | |
| 2569 <p title="II-II q. 85 a. 1 ad 1"><a name="42640"><span class= | |
| 2570 "ref">[42640] IIª-IIae q. 85 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 2571 ergo dicendum quod, sicut supra dictum est, aliqua in communi sunt | |
| 2572 de iure naturali quorum determinationes sunt de iure positivo, | |
| 2573 sicut quod malefactores puniantur habet lex naturalis, sed quod | |
| 2574 tali poena vel tali puniantur est ex institutione divina vel | |
| 2575 humana. Similiter etiam oblatio sacrificii in communi est de lege | |
| 2576 naturae, et ideo in hoc omnes conveniunt. Sed determinatio | |
| 2577 sacrificiorum est ex institutione humana vel divina, et ideo in hoc | |
| 2578 differunt.</p> | |
| 2579 <p title="II-II q. 85 a. 1 ad 2"><a name="42641"><span class= | |
| 2580 "ref">[42641] IIª-IIae q. 85 a. 1 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 2581 dicendum quod Adam et Isaac, sicut et alii iusti, Deo sacrificium | |
| 2582 obtulerunt secundum sui temporis congruentiam, ut patet per | |
| 2583 Gregorium, qui dicit quod apud antiquos per sacrificiorum | |
| 2584 oblationes remittebatur pueris originale peccatum. Non tamen de | |
| 2585 omnibus iustorum sacrificiis fit mentio in Scriptura, sed solum de | |
| 2586 illis circa quae aliquid speciale accidit. Potest tamen esse ratio | |
| 2587 quare Adam non legitur sacrificium obtulisse, ne, quia in ipso | |
| 2588 notatur origo peccati, simul etiam in eo sanctificationis origo | |
| 2589 significaretur. Isaac vero significavit Christum inquantum ipse | |
| 2590 oblatus est in sacrificium. Unde non oportebat ut significaret | |
| 2591 quasi sacrificium offerens.</p> | |
| 2592 <p title="II-II q. 85 a. 1 ad 3"><a name="42642"><span class= | |
| 2593 "ref">[42642] IIª-IIae q. 85 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 2594 dicendum quod significare conceptus suos est homini naturale, sed | |
| 2595 determinatio signorum est secundum humanum placitum.</p> | |
| 2596 <br /> | |
| 2597 <div class="E">Articulus 2</div> | |
| 2598 <p title="II-II q. 85 a. 2 arg. 1"><a name="42643"><span class= | |
| 2599 "ref">[42643] IIª-IIae q. 85 a. 2 arg. 1</span></a> Ad | |
| 2600 secundum sic proceditur. Videtur quod non soli summo Deo sit | |
| 2601 sacrificium offerendum. Cum enim sacrificium Deo offerri debeat, | |
| 2602 videtur quod omnibus illis sit sacrificium offerendum qui | |
| 2603 divinitatis consortes fiunt. Sed etiam sancti homines efficiuntur | |
| 2604 divinae naturae consortes, ut dicitur II Petri I, unde et de eis in | |
| 2605 Psalm. dicitur, ego dixi, dii estis. Angeli etiam filii Dei | |
| 2606 nominantur, ut patet Iob I. Ergo omnibus his debet sacrificium | |
| 2607 offerri.</p> | |
| 2608 <p title="II-II q. 85 a. 2 arg. 2"><a name="42644"><span class= | |
| 2609 "ref">[42644] IIª-IIae q. 85 a. 2 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 2610 quanto aliquis maior est, tanto ei maior honor debet exhiberi. Sed | |
| 2611 Angeli et sancti sunt multo maiores quibuscumque terrenis | |
| 2612 principibus, quibus tamen eorum subditi multo maiorem honorem | |
| 2613 impendunt, se coram eis prosternentes et munera offerentes, quam | |
| 2614 sit oblatio alicuius animalis vel rei alterius in sacrificium. Ergo | |
| 2615 multo magis Angelis et sanctis potest sacrificium offerri.</p> | |
| 2616 <p title="II-II q. 85 a. 2 arg. 3"><a name="42645"><span class= | |
| 2617 "ref">[42645] IIª-IIae q. 85 a. 2 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 2618 templa et altaria instituuntur ad sacrificia offerenda. Sed templa | |
| 2619 et altaria instituuntur Angelis et sanctis. Ergo etiam sacrificia | |
| 2620 possunt eis offerri.</p> | |
| 2621 <p title="II-II q. 85 a. 2 s. c."><a name="42646"><span class= | |
| 2622 "ref">[42646] IIª-IIae q. 85 a. 2 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 2623 est quod dicitur Exod. XXII, <i>qui immolat diis, occidetur, | |
| 2624 praeter domino soli</i>.</p> | |
| 2625 <p title="II-II q. 85 a. 2 co."><a name="42647"><span class= | |
| 2626 "ref">[42647] IIª-IIae q. 85 a. 2 co.</span></a> Respondeo | |
| 2627 dicendum quod, sicut dictum est, oblatio sacrificii fit ad aliquid | |
| 2628 significandum. Significat autem sacrificium quod offertur exterius, | |
| 2629 interius spirituale sacrificium, quo anima seipsam offert Deo, | |
| 2630 secundum illud Psalm., sacrificium Deo spiritus contribulatus, | |
| 2631 quia, sicut supra dictum est, exteriores actus religionis ad | |
| 2632 interiores ordinantur. Anima autem se offert Deo in sacrificium | |
| 2633 sicut principio suae creationis et sicut fini suae beatificationis. | |
| 2634 Secundum autem veram fidem solus Deus est creator animarum | |
| 2635 nostrarum, ut in primo habitum est. In solo etiam eo animae nostrae | |
| 2636 beatitudo consistit, ut supra dictum est. Et ideo sicut soli Deo | |
| 2637 summo debemus sacrificium spirituale offerre, ita etiam soli ei | |
| 2638 debemus offerre exteriora sacrificia, sicut etiam, <i>orantes atque | |
| 2639 laudantes, ad eum dirigimus significantes voces cui res ipsas in | |
| 2640 corde quas significamus, offerimus</i>, ut Augustinus dicit, X de | |
| 2641 Civ. Dei. Hoc etiam videmus in omni republica observari, quod | |
| 2642 summum rectorem aliquo signo singulari honorant, quod cuicumque | |
| 2643 alteri deferretur, esset crimen laesae maiestatis. Et ideo in lege | |
| 2644 divina statuitur poena mortis his qui divinum honorem aliis | |
| 2645 exhibent.</p> | |
| 2646 <p title="II-II q. 85 a. 2 ad 1"><a name="42648"><span class= | |
| 2647 "ref">[42648] IIª-IIae q. 85 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 2648 ergo dicendum quod nomen divinitatis communicatur aliquibus non per | |
| 2649 aequalitatem, sed per participationem. Et ideo nec aequalis honor | |
| 2650 eis debetur.</p> | |
| 2651 <p title="II-II q. 85 a. 2 ad 2"><a name="42649"><span class= | |
| 2652 "ref">[42649] IIª-IIae q. 85 a. 2 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 2653 dicendum quod in oblatione sacrificii non pensatur pretium occisi | |
| 2654 pecoris, sed significatio, qua hoc fit in honorem summi rectoris | |
| 2655 totius universi. Unde, sicut Augustinus dicit, X de Civ. Dei, | |
| 2656 <i>Daemones non cadaverinis nidoribus, sed divinis honoribus | |
| 2657 gaudent</i>.</p> | |
| 2658 <p title="II-II q. 85 a. 2 ad 3"><a name="42650"><span class= | |
| 2659 "ref">[42650] IIª-IIae q. 85 a. 2 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 2660 dicendum quod, sicut Augustinus dicit, VIII de Civ. Dei, <i>non | |
| 2661 constituimus martyribus templa, sacerdotia, quoniam non ipsi, sed | |
| 2662 Deus eorum nobis est Deus. Unde sacerdos non dicit, offero tibi | |
| 2663 sacrificium, Petre, vel Paule. Sed Deo de illorum victoriis gratias | |
| 2664 agimus, et nos ad imitationem eorum adhortamur</i>.</p> | |
| 2665 <br /> | |
| 2666 <div class="E">Articulus 3</div> | |
| 2667 <p title="II-II q. 85 a. 3 arg. 1"><a name="42651"><span class= | |
| 2668 "ref">[42651] IIª-IIae q. 85 a. 3 arg. 1</span></a> Ad tertium | |
| 2669 sic proceditur. Videtur quod oblatio sacrificii non sit specialis | |
| 2670 actus virtutis. Dicit enim Augustinus, X de Civ. Dei, <i>verum | |
| 2671 sacrificium est omne opus quod agitur ut sancta societate | |
| 2672 inhaereamus Deo</i>. Sed omne opus bonum non est specialis actus | |
| 2673 alicuius determinatae virtutis. Ergo oblatio sacrificii non est | |
| 2674 specialis actus determinatae virtutis.</p> | |
| 2675 <p title="II-II q. 85 a. 3 arg. 2"><a name="42652"><span class= | |
| 2676 "ref">[42652] IIª-IIae q. 85 a. 3 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 2677 maceratio corporis quae fit per ieiunium, pertinet ad abstinentiam; | |
| 2678 quae autem fit per continentiam, pertinet ad castitatem; quae autem | |
| 2679 est in martyrio, pertinet ad fortitudinem. Quae omnia videntur | |
| 2680 comprehendi sub sacrificii oblatione, secundum illud Rom. XII, | |
| 2681 exhibeatis corpora vestra hostiam viventem. Dicit etiam apostolus, | |
| 2682 ad Heb. ult., beneficentiae et communionis <i>nolite oblivisci, | |
| 2683 talibus enim hostiis promeretur Deus</i>, beneficentia autem et | |
| 2684 communio pertinent ad caritatem, misericordiam et liberalitatem. | |
| 2685 Ergo sacrificii oblatio non est specialis actus determinatae | |
| 2686 virtutis.</p> | |
| 2687 <p title="II-II q. 85 a. 3 arg. 3"><a name="42653"><span class= | |
| 2688 "ref">[42653] IIª-IIae q. 85 a. 3 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 2689 sacrificium videtur quod Deo exhibetur. Sed multa sunt quae Deo | |
| 2690 exhibentur, sicut devotio, oratio, decimae, primitiae, oblationes | |
| 2691 et holocausta. Ergo sacrificium non videtur esse aliquis specialis | |
| 2692 actus determinatae virtutis.</p> | |
| 2693 <p title="II-II q. 85 a. 3 s. c."><a name="42654"><span class= | |
| 2694 "ref">[42654] IIª-IIae q. 85 a. 3 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 2695 est quod in lege specialia praecepta de sacrificiis dantur, ut | |
| 2696 patet in principio Levitici.</p> | |
| 2697 <p title="II-II q. 85 a. 3 co."><a name="42655"><span class= | |
| 2698 "ref">[42655] IIª-IIae q. 85 a. 3 co.</span></a> Respondeo | |
| 2699 dicendum quod, sicut supra habitum est, quando actus unius virtutis | |
| 2700 ordinatur ad finem alterius virtutis, participat quodammodo speciem | |
| 2701 eius, sicut cum quis furatur ut fornicetur, ipsum furtum accipit | |
| 2702 quodammodo fornicationis deformitatem, ita quod si etiam alias non | |
| 2703 esset peccatum, ex hoc iam peccatum esset quod ad fornicationem | |
| 2704 ordinatur. Sic igitur sacrificium est quidam specialis actus laudem | |
| 2705 habens ex hoc quod in divinam reverentiam fit. Propter quod ad | |
| 2706 determinatam virtutem pertinet, scilicet ad religionem. Contingit | |
| 2707 autem etiam ea quae secundum alias virtutes fiunt, in divinam | |
| 2708 reverentiam ordinari, puta cum aliquis eleemosynam facit de rebus | |
| 2709 propriis propter Deum, vel cum aliquis proprium corpus alicui | |
| 2710 afflictioni subiicit propter divinam reverentiam. Et secundum hoc | |
| 2711 etiam actus aliarum virtutum sacrificia dici possunt. Sunt tamen | |
| 2712 quidam actus qui non habent ex alio laudem nisi quia fiunt propter | |
| 2713 reverentiam divinam. Et isti actus proprie sacrificia dicuntur, et | |
| 2714 pertinent ad virtutem religionis.</p> | |
| 2715 <p title="II-II q. 85 a. 3 ad 1"><a name="42656"><span class= | |
| 2716 "ref">[42656] IIª-IIae q. 85 a. 3 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 2717 ergo dicendum quod hoc ipsum quod Deo quadam spirituali societate | |
| 2718 volumus inhaerere, ad divinam reverentiam pertinet. Et ideo | |
| 2719 cuiuscumque virtutis actus rationem sacrificii accipit ex hoc quod | |
| 2720 agitur ut sancta societate Deo inhaereamus.</p> | |
| 2721 <p title="II-II q. 85 a. 3 ad 2"><a name="42657"><span class= | |
| 2722 "ref">[42657] IIª-IIae q. 85 a. 3 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 2723 dicendum quod triplex est hominis bonum. Primum quidem est bonum | |
| 2724 animae, quod Deo offertur interiori quodam sacrificio per | |
| 2725 devotionem et orationem et alios huiusmodi interiores actus. Et hoc | |
| 2726 est principale sacrificium. Secundum est bonum corporis, quod Deo | |
| 2727 quodammodo offertur per martyrium, et abstinentiam seu | |
| 2728 continentiam. Tertium est bonum exteriorum rerum, de quo | |
| 2729 sacrificium offertur Deo, directe quidem, quando immediate res | |
| 2730 nostras Deo offerimus; mediate autem, quando eas communicamus | |
| 2731 proximis propter Deum.</p> | |
| 2732 <p title="II-II q. 85 a. 3 ad 3"><a name="42658"><span class= | |
| 2733 "ref">[42658] IIª-IIae q. 85 a. 3 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 2734 dicendum quod sacrificia proprie dicuntur quando circa res Deo | |
| 2735 oblatas aliquid fit, sicut quod animalia occidebantur, quod panis | |
| 2736 frangitur et comeditur et benedicitur. Et hoc ipsum nomen sonat, | |
| 2737 nam sacrificium dicitur ex hoc quod homo facit aliquid sacrum. | |
| 2738 Oblatio autem directe dicitur cum Deo aliquid offertur, etiam si | |
| 2739 nihil circa ipsum fiat, sicut dicuntur offerri denarii vel panes in | |
| 2740 altari, circa quos nihil fit. Unde omne sacrificium est oblatio, | |
| 2741 sed non convertitur. Primitiae autem oblationes sunt, quia Deo | |
| 2742 offerebantur, ut legitur Deut. XXVI, non autem sunt sacrificia, | |
| 2743 quia nihil sacrum circa eas fiebat. Decimae autem, proprie | |
| 2744 loquendo, non sunt neque sacrificia neque oblationes, quia non | |
| 2745 immediate Deo, sed ministris divini cultus exhibentur.</p> | |
| 2746 <br /> | |
| 2747 <div class="E">Articulus 4</div> | |
| 2748 <p title="II-II q. 85 a. 4 arg. 1"><a name="42659"><span class= | |
| 2749 "ref">[42659] IIª-IIae q. 85 a. 4 arg. 1</span></a> Ad quartum | |
| 2750 sic proceditur. Videtur quod non omnes teneantur ad sacrificia | |
| 2751 offerenda. Dicit enim apostolus, Rom. III, <i>quaecumque lex | |
| 2752 loquitur, his qui sunt in lege loquitur</i>. Sed lex de sacrificiis | |
| 2753 non fuit omnibus data, sed soli populo Hebraeorum. Ergo non omnes | |
| 2754 ad sacrificia tenebantur.</p> | |
| 2755 <p title="II-II q. 85 a. 4 arg. 2"><a name="42660"><span class= | |
| 2756 "ref">[42660] IIª-IIae q. 85 a. 4 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 2757 sacrificia Deo offeruntur ad aliquid significandum. Sed non est | |
| 2758 omnium huiusmodi significationes intelligere. Ergo non omnes | |
| 2759 tenentur ad sacrificia offerenda.</p> | |
| 2760 <p title="II-II q. 85 a. 4 arg. 3"><a name="42661"><span class= | |
| 2761 "ref">[42661] IIª-IIae q. 85 a. 4 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 2762 ex hoc sacerdotes dicuntur quod Deo sacrificium offerunt. Sed non | |
| 2763 omnes sunt sacerdotes. Ergo non omnes tenentur ad sacrificia | |
| 2764 offerenda.</p> | |
| 2765 <p title="II-II q. 85 a. 4 s. c."><a name="42662"><span class= | |
| 2766 "ref">[42662] IIª-IIae q. 85 a. 4 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 2767 est quod sacrificium offerre est de lege naturae, ut supra habitum | |
| 2768 est. Ad ea autem quae sunt legis naturae omnes tenentur. Ergo omnes | |
| 2769 tenentur ad sacrificium Deo offerendum.</p> | |
| 2770 <p title="II-II q. 85 a. 4 co."><a name="42663"><span class= | |
| 2771 "ref">[42663] IIª-IIae q. 85 a. 4 co.</span></a> Respondeo | |
| 2772 dicendum quod duplex est sacrificium, sicut dictum est. Quorum | |
| 2773 primum et principale est sacrificium interius, ad quod omnes | |
| 2774 tenentur, omnes enim tenentur Deo devotam mentem offerre. Aliud | |
| 2775 autem est sacrificium exterius. Quod in duo dividitur. Nam quoddam | |
| 2776 est quod ex hoc solum laudem habet quod Deo aliquid exterius | |
| 2777 offertur in protestationem divinae subiectionis. Et ad hoc aliter | |
| 2778 tenentur illi qui sunt sub lege nova vel veteri, aliter illi qui | |
| 2779 non sunt sub lege. Nam illi qui sunt sub lege, tenentur ad | |
| 2780 determinata sacrificia offerenda secundum legis praecepta. Illi | |
| 2781 vero qui non erant sub lege, tenebantur ad aliqua exterius facienda | |
| 2782 in honorem divinum, secundum condecentiam ad eos inter quos | |
| 2783 habitabant, non autem determinate ad haec vel ad illa. Aliud vero | |
| 2784 est exterius sacrificium quando actus exteriores aliarum virtutum | |
| 2785 in divinam reverentiam assumuntur. Quorum quidam cadunt sub | |
| 2786 praecepto, ad quos omnes tenentur, quidam vero sunt | |
| 2787 supererogationis, ad quos non omnes tenentur.</p> | |
| 2788 <p title="II-II q. 85 a. 4 ad 1"><a name="42664"><span class= | |
| 2789 "ref">[42664] IIª-IIae q. 85 a. 4 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 2790 ergo dicendum quod ad illa determinata sacrificia quae in lege | |
| 2791 erant praecepta, non omnes tenebantur, tenebantur tamen ad aliqua | |
| 2792 sacrificia interiora vel exteriora, ut dictum est.</p> | |
| 2793 <p title="II-II q. 85 a. 4 ad 2"><a name="42665"><span class= | |
| 2794 "ref">[42665] IIª-IIae q. 85 a. 4 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 2795 dicendum quod quamvis non omnes sciant explicite virtutem | |
| 2796 sacrificiorum, sciunt tamen implicite, sicut et habent fidem | |
| 2797 implicitam, ut supra habitum est.</p> | |
| 2798 <p title="II-II q. 85 a. 4 ad 3"><a name="42666"><span class= | |
| 2799 "ref">[42666] IIª-IIae q. 85 a. 4 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 2800 dicendum quod sacerdotes offerunt sacrificia quae sunt specialiter | |
| 2801 ordinata ad cultum divinum, non solum pro se, sed etiam pro aliis. | |
| 2802 Quaedam vero sunt alia sacrificia quae quilibet potest pro se Deo | |
| 2803 offerre, ut ex supradictis patet.</p> | |
| 2804 <br /> | |
| 2805 <div class="D">Quaestio 86</div> | |
| 2806 <div class="G">Prooemium</div> | |
| 2807 <p title="II-II q. 86 pr."><a name="42667"><span class= | |
| 2808 "ref">[42667] IIª-IIae q. 86 pr.</span></a> Deinde | |
| 2809 considerandum est de oblationibus et primitiis. Et circa hoc | |
| 2810 quaeruntur quatuor. Primo, utrum aliquae oblationes sint de | |
| 2811 necessitate praecepti. Secundo, quibus oblationes debeantur. | |
| 2812 Tertio, de quibus rebus fieri debeant. Quarto, specialiter de | |
| 2813 oblationibus primitiarum, utrum ad eas homines ex necessitate | |
| 2814 teneantur.</p> | |
| 2815 <br /> | |
| 2816 <div class="E">Articulus 1</div> | |
| 2817 <p title="II-II q. 86 a. 1 arg. 1"><a name="42668"><span class= | |
| 2818 "ref">[42668] IIª-IIae q. 86 a. 1 arg. 1</span></a> Ad primum | |
| 2819 sic proceditur. Videtur quod homines non teneantur ad oblationes ex | |
| 2820 necessitate praecepti. Non enim homines tempore Evangelii tenentur | |
| 2821 ad observanda caeremonialia praecepta veteris legis, ut supra | |
| 2822 habitum est. Sed oblationes offerre ponitur inter caeremonialia | |
| 2823 praecepta veteris legis, dicitur enim Exod. XXIII, <i>tribus | |
| 2824 vicibus per singulos annos mihi festa celebrabitis</i>, et postea | |
| 2825 subditur, <i>non apparebis in conspectu meo vacuus</i>. Ergo ad | |
| 2826 oblationes non tenentur nunc homines ex necessitate praecepti.</p> | |
| 2827 <p title="II-II q. 86 a. 1 arg. 2"><a name="42669"><span class= | |
| 2828 "ref">[42669] IIª-IIae q. 86 a. 1 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 2829 oblationes, antequam fiant, in voluntate hominis consistunt, ut | |
| 2830 videtur per hoc quod dominus dicit, Matth. V, <i>si offers munus | |
| 2831 tuum ad altare</i>, quasi hoc arbitrio offerentium relinquatur. | |
| 2832 Postquam autem oblationes sunt factae, non restat locus iterato eas | |
| 2833 offerendi. Ergo nullo modo aliquis ex necessitate praecepti ad | |
| 2834 oblationes tenetur.</p> | |
| 2835 <p title="II-II q. 86 a. 1 arg. 3"><a name="42670"><span class= | |
| 2836 "ref">[42670] IIª-IIae q. 86 a. 1 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 2837 quicumque aliquid tenetur reddere Ecclesiae, si non reddat, potest | |
| 2838 ad id compelli per subtractionem ecclesiasticorum sacramentorum. | |
| 2839 Sed illicitum videtur his qui offerre noluerint ecclesiastica | |
| 2840 sacramenta denegare, secundum illud decretum sextae synodi quod | |
| 2841 habetur I, qu. I, <i>nullus qui sacram communionem dispensat, a | |
| 2842 percipiente gratiam aliquid exigat, si vero exegerit, | |
| 2843 deponatur</i>. Ergo non tenentur homines ex necessitate ad | |
| 2844 oblationes.</p> | |
| 2845 <p title="II-II q. 86 a. 1 s. c."><a name="42671"><span class= | |
| 2846 "ref">[42671] IIª-IIae q. 86 a. 1 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 2847 est quod Gregorius dicit, <i>omnis Christianus procuret ad Missarum | |
| 2848 solemnia aliquid Deo offerre</i>.</p> | |
| 2849 <p title="II-II q. 86 a. 1 co."><a name="42672"><span class= | |
| 2850 "ref">[42672] IIª-IIae q. 86 a. 1 co.</span></a> Respondeo | |
| 2851 dicendum quod, sicut dictum est, nomen oblationis commune est ad | |
| 2852 omnes res quae in cultum Dei exhibentur. Ita quod si aliquid | |
| 2853 exhibeatur in cultum divinum quasi in aliquod sacrum quod inde | |
| 2854 fieri debeat consumendum, et oblatio est et sacrificium, unde | |
| 2855 dicitur Exod. XXIX, <i>offeres totum arietem in incensum super | |
| 2856 altare, oblatio est domino, odor suavissimus victimae Dei</i>; et | |
| 2857 Levit. II dicitur, <i>anima cum obtulerit oblationem sacrificii | |
| 2858 domino, simila erit eius oblatio</i>. Si vero sic exhibeatur ut | |
| 2859 integrum maneat, divino cultui deputandum vel in usus ministrorum | |
| 2860 expendendum, erit oblatio et non sacrificium. Huiusmodi ergo | |
| 2861 oblationes de sui ratione habent quod voluntarie offerantur, | |
| 2862 secundum illud Exod. XXV, <i>ab homine qui offert ultroneus, | |
| 2863 accipietis eas</i>. Potest tamen contingere quod aliquis ad | |
| 2864 oblationes teneatur quadruplici ratione. Primo quidem, ex | |
| 2865 praecedenti conventione, sicut cum alicui conceditur aliquis fundus | |
| 2866 Ecclesiae, ut certis temporibus certas oblationes faciat. Quod | |
| 2867 tamen habet rationem census. Secundo, propter praecedentem | |
| 2868 deputationem sive promissionem, sicut cum aliquis offert donationem | |
| 2869 inter vivos vel cum relinquit in testamento Ecclesiae aliquam rem, | |
| 2870 mobilem vel immobilem, in posterum solvendam. Tertio modo, propter | |
| 2871 Ecclesiae necessitatem, puta si ministri Ecclesiae non haberent | |
| 2872 unde sustentarentur. Quarto modo, propter consuetudinem, tenentur | |
| 2873 enim fideles in aliquibus solemnitatibus ad aliquas oblationes | |
| 2874 consuetas. Tamen in his duobus ultimis casibus remanet oblatio | |
| 2875 quodammodo voluntaria, scilicet quantum ad quantitatem vel speciem | |
| 2876 rei oblatae.</p> | |
| 2877 <p title="II-II q. 86 a. 1 ad 1"><a name="42673"><span class= | |
| 2878 "ref">[42673] IIª-IIae q. 86 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 2879 ergo dicendum quod in nova lege homines non tenentur ad oblationem | |
| 2880 causa solemnitatum legalium, ut in Exodo dicitur, sed ex quibusdam | |
| 2881 aliis causis, ut dictum est.</p> | |
| 2882 <p title="II-II q. 86 a. 1 ad 2"><a name="42674"><span class= | |
| 2883 "ref">[42674] IIª-IIae q. 86 a. 1 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 2884 dicendum quod ad oblationes faciendas tenentur aliqui et antequam | |
| 2885 fiant, sicut in primo et tertio et quarto modo, et etiam postquam | |
| 2886 eas fecerint per deputationem sive promissionem; tenentur enim | |
| 2887 realiter exhibere quod est Ecclesiae per modum deputationis | |
| 2888 oblatum.</p> | |
| 2889 <p title="II-II q. 86 a. 1 ad 3"><a name="42675"><span class= | |
| 2890 "ref">[42675] IIª-IIae q. 86 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 2891 dicendum quod illi qui debitas oblationes non reddunt possunt | |
| 2892 puniri per subtractionem sacramentorum, non per ipsum sacerdotem | |
| 2893 cui sunt oblationes faciendae, ne videatur pro sacramentorum | |
| 2894 exhibitione aliquid exigere, sed per superiorem aliquem.</p> | |
| 2895 <br /> | |
| 2896 <div class="E">Articulus 2</div> | |
| 2897 <p title="II-II q. 86 a. 2 arg. 1"><a name="42676"><span class= | |
| 2898 "ref">[42676] IIª-IIae q. 86 a. 2 arg. 1</span></a> Ad | |
| 2899 secundum sic proceditur. Videtur quod oblationes non solum | |
| 2900 sacerdotibus debeantur. Inter oblationes enim praecipue videmus | |
| 2901 esse quae hostiarum sacrificiis deputantur. Sed ea quae pauperibus | |
| 2902 dantur in Scripturis hostiae dicuntur, secundum illud Heb. ult., | |
| 2903 <i>beneficentiae et communionis nolite oblivisci, talibus enim | |
| 2904 hostiis promeretur Deus</i>. Ergo multo magis oblationes pauperibus | |
| 2905 debentur.</p> | |
| 2906 <p title="II-II q. 86 a. 2 arg. 2"><a name="42677"><span class= | |
| 2907 "ref">[42677] IIª-IIae q. 86 a. 2 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 2908 in multis parochiis monachi de oblationibus partem habent. Alia | |
| 2909 autem est causa clericorum, alia monachorum, ut Hieronymus dicit. | |
| 2910 Ergo non solum sacerdotibus oblationes debentur.</p> | |
| 2911 <p title="II-II q. 86 a. 2 arg. 3"><a name="42678"><span class= | |
| 2912 "ref">[42678] IIª-IIae q. 86 a. 2 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 2913 laici de voluntate Ecclesiae emunt oblationes, ut panes et | |
| 2914 huiusmodi. Sed non nisi ut haec in suos usus convertant. Ergo | |
| 2915 oblationes possunt etiam ad laicos pertinere.</p> | |
| 2916 <p title="II-II q. 86 a. 2 s. c."><a name="42679"><span class= | |
| 2917 "ref">[42679] IIª-IIae q. 86 a. 2 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 2918 est quod dicit canon Damasi Papae, et habetur X, qu. I, | |
| 2919 <i>oblationes quae intra sanctam Ecclesiam offeruntur, tantummodo | |
| 2920 sacerdotibus, qui quotidie domino servire videntur, licet comedere | |
| 2921 et bibere. Quia in veteri testamento prohibuit dominus panes | |
| 2922 sanctos comedere filiis Israel, nisi tantummodo Aaron et filiis | |
| 2923 eius</i>.</p> | |
| 2924 <p title="II-II q. 86 a. 2 co."><a name="42680"><span class= | |
| 2925 "ref">[42680] IIª-IIae q. 86 a. 2 co.</span></a> Respondeo | |
| 2926 dicendum quod sacerdos quodammodo constituitur sequester et medius | |
| 2927 inter populum et Deum, sicut de Moyse legitur Deut. V. Et ideo ad | |
| 2928 eum pertinet divina dogmata et sacramenta exhibere populo, et | |
| 2929 iterum ea quae sunt populi, puta preces et sacrificia et | |
| 2930 oblationes, per eum domino debent exhiberi; secundum illud | |
| 2931 apostoli, ad Heb. V, <i>omnis pontifex ex hominibus assumptus pro | |
| 2932 hominibus constituitur in his quae sunt ad Deum, ut offerat dona et | |
| 2933 sacrificia pro peccatis</i>. Et ideo oblationes quae a populo Deo | |
| 2934 exhibentur ad sacerdotes pertinent, non solum ut eas in suos usus | |
| 2935 convertant, verum etiam ut fideliter eas dispensent, partim quidem | |
| 2936 expendendo eas in his quae pertinent ad cultum divinum; partim vero | |
| 2937 in his quae pertinent ad proprium victum, quia qui altari | |
| 2938 deserviunt cum altari participantur, ut dicitur I ad Cor. IX; | |
| 2939 partim etiam in usus pauperum, qui sunt, quantum fieri potest, de | |
| 2940 rebus Ecclesiae sustentandi; quia et dominus in usum pauperum | |
| 2941 loculos habebat, ut Hieronymus dicit, super Matth.</p> | |
| 2942 <p title="II-II q. 86 a. 2 ad 1"><a name="42681"><span class= | |
| 2943 "ref">[42681] IIª-IIae q. 86 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 2944 ergo dicendum quod ea quae pauperibus dantur, sicut non proprie | |
| 2945 sunt sacrificia, dicuntur tamen sacrificia inquantum eis dantur | |
| 2946 propter Deum, ita etiam secundum eandem rationem oblationes dici | |
| 2947 possunt, tamen non proprie, quia non immediate Deo offeruntur. | |
| 2948 Oblationes vero proprie dictae in usum pauperum cedunt non per | |
| 2949 dispensationem offerentium, sed per dispensationem sacerdotum.</p> | |
| 2950 <p title="II-II q. 86 a. 2 ad 2"><a name="42682"><span class= | |
| 2951 "ref">[42682] IIª-IIae q. 86 a. 2 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 2952 dicendum quod monachi sive alii religiosi possunt oblationes | |
| 2953 recipere tripliciter. Uno modo, sicut pauperes, per dispensationem | |
| 2954 sacerdotis vel ordinationem Ecclesiae. Alio modo, si sint ministri | |
| 2955 altaris. Et tunc possunt accipere oblationes sponte oblatas. | |
| 2956 Tertio, si parochiae sint eorum. Et tunc ex debito possunt | |
| 2957 accipere, tanquam Ecclesiae rectores.</p> | |
| 2958 <p title="II-II q. 86 a. 2 ad 3"><a name="42683"><span class= | |
| 2959 "ref">[42683] IIª-IIae q. 86 a. 2 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 2960 dicendum quod oblationes, postquam fuerint consecratae, non possunt | |
| 2961 cedere in usum laicorum, sicut vasa et vestimenta sacra. Et hoc | |
| 2962 modo intelligitur dictum Damasi Papae. Illa vero quae non sunt | |
| 2963 consecrata, possunt in usum laicorum cedere ex dispensatione | |
| 2964 sacerdotum, sive per modum donationis sive per modum | |
| 2965 venditionis.</p> | |
| 2966 <br /> | |
| 2967 <div class="E">Articulus 3</div> | |
| 2968 <p title="II-II q. 86 a. 3 arg. 1"><a name="42684"><span class= | |
| 2969 "ref">[42684] IIª-IIae q. 86 a. 3 arg. 1</span></a> Ad tertium | |
| 2970 sic proceditur. Videtur quod non possit homo oblationes facere de | |
| 2971 omnibus rebus licite possessis. Quia secundum iura humana, | |
| 2972 <i>turpiter facit meretrix in hoc quod est meretrix, non tamen | |
| 2973 turpiter accipit</i>, et ita licite possidet. Sed non licet de eo | |
| 2974 facere oblationem, secundum illud Deut. XXIII, <i>non offeres | |
| 2975 mercedem prostibuli in domo domini Dei tui</i>. Ergo non licet | |
| 2976 facere oblationem de omnibus licite possessis.</p> | |
| 2977 <p title="II-II q. 86 a. 3 arg. 2"><a name="42685"><span class= | |
| 2978 "ref">[42685] IIª-IIae q. 86 a. 3 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 2979 ibidem prohibetur quod pretium canis non offeratur in domo Dei. Sed | |
| 2980 manifestum est quod pretium canis iuste venditi iuste possidetur. | |
| 2981 Ergo non licet de omnibus iuste possessis oblationem facere.</p> | |
| 2982 <p title="II-II q. 86 a. 3 arg. 3"><a name="42686"><span class= | |
| 2983 "ref">[42686] IIª-IIae q. 86 a. 3 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 2984 Malach. I dicitur, <i>si offeratur claudum et languidum, nonne | |
| 2985 malum est?</i> Sed claudum et languidum est animal iuste possessum. | |
| 2986 Ergo videtur quod non de omni iuste possesso possit oblatio | |
| 2987 fieri.</p> | |
| 2988 <p title="II-II q. 86 a. 3 s. c."><a name="42687"><span class= | |
| 2989 "ref">[42687] IIª-IIae q. 86 a. 3 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 2990 est quod dicitur Prov. III, <i>honora dominum de tua | |
| 2991 substantia</i>. Ad substantiam autem hominis pertinet quidquid | |
| 2992 iuste possidet. Ergo de omnibus iuste possessis potest oblatio | |
| 2993 fieri.</p> | |
| 2994 <p title="II-II q. 86 a. 3 co."><a name="42688"><span class= | |
| 2995 "ref">[42688] IIª-IIae q. 86 a. 3 co.</span></a> Respondeo | |
| 2996 dicendum quod, sicut Augustinus dicit, in libro de Verb. Dom., | |
| 2997 <i>si depraedareris aliquem invalidum et de spoliis eius dares | |
| 2998 alicui iudici si pro te iudicaret, tanta vis est iustitiae ut et | |
| 2999 tibi displiceret. Non est talis Deus tuus qualis non debes esse nec | |
| 3000 tu</i>. Et ideo dicitur Eccli. XXXIV, <i>immolantis ex iniquo | |
| 3001 oblatio est maculata</i>. Unde patet quod de iniuste acquisitis et | |
| 3002 possessis non potest oblatio fieri. In veteri autem lege, in qua | |
| 3003 figurae serviebatur, quaedam propter significationem reputabantur | |
| 3004 immunda, quae offerre non licebat. Sed in nova lege omnis creatura | |
| 3005 Dei reputatur munda, ut dicitur ad Tit. I. Et ideo, quantum est de | |
| 3006 se, de quolibet licite possesso potest oblatio fieri. Per accidens | |
| 3007 tamen contingit quod de aliquo licite possesso oblatio fieri non | |
| 3008 potest, puta si vergat in detrimentum alterius, ut si filius | |
| 3009 aliquis offerat Deo id unde debet patrem nutrire, quod dominus | |
| 3010 improbat Matth. XV; vel propter scandalum, vel propter contemptum, | |
| 3011 vel aliquid aliud huiusmodi.</p> | |
| 3012 <p title="II-II q. 86 a. 3 ad 1"><a name="42689"><span class= | |
| 3013 "ref">[42689] IIª-IIae q. 86 a. 3 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 3014 ergo dicendum quod in veteri lege prohibebatur oblatio de mercede | |
| 3015 prostibuli propter immunditiam. In nova autem lege propter | |
| 3016 scandalum, ne videatur Ecclesia favere peccato, si de lucro peccati | |
| 3017 oblationem recipiat.</p> | |
| 3018 <p title="II-II q. 86 a. 3 ad 2"><a name="42690"><span class= | |
| 3019 "ref">[42690] IIª-IIae q. 86 a. 3 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 3020 dicendum quod canis secundum legem reputabatur animal immundum. | |
| 3021 Alia tamen animalia immunda redimebantur, et eorum pretium poterat | |
| 3022 offerri, secundum illud Levit. ult., <i>si immundum animal est, | |
| 3023 redimet qui obtulerit</i>. Sed canis nec offerebatur nec | |
| 3024 redimebatur, tum quia idololatrae canibus utebantur in sacrificiis | |
| 3025 idolorum; tum etiam quia significant rapacitatem, de qua non potest | |
| 3026 fieri oblatio. Sed haec prohibitio cessat in nova lege.</p> | |
| 3027 <p title="II-II q. 86 a. 3 ad 3"><a name="42691"><span class= | |
| 3028 "ref">[42691] IIª-IIae q. 86 a. 3 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 3029 dicendum quod oblatio animalis caeci vel claudi reddebatur illicita | |
| 3030 tripliciter. Uno modo, ratione eius ad quod offerebatur. Unde | |
| 3031 dicitur Malach. I, <i>si offeratis caecum ad immolandum, nonne | |
| 3032 malum est?</i> Sacrificia autem oportebat esse immaculata. Secundo, | |
| 3033 ex contemptu. Unde ibidem subditur, <i>vos polluistis nomen meum in | |
| 3034 eo quod dicitis, mensa domini contaminata est, et quod superponitur | |
| 3035 contemptibile est</i>. Tertio modo, ex voto praecedenti, ex quo | |
| 3036 obligatur homo ut integrum reddat quod voverat. Unde ibidem | |
| 3037 subditur, <i>maledictus dolosus qui habet in grege suo masculum, et | |
| 3038 votum faciens immolat debile domino</i>. Et eaedem causae manent in | |
| 3039 lege nova. Quibus tamen cessantibus, non est illicitum.</p> | |
| 3040 <br /> | |
| 3041 <div class="E">Articulus 4</div> | |
| 3042 <p title="II-II q. 86 a. 4 arg. 1"><a name="42692"><span class= | |
| 3043 "ref">[42692] IIª-IIae q. 86 a. 4 arg. 1</span></a> Ad quartum | |
| 3044 sic proceditur. Videtur quod ad primitias solvendas homines non | |
| 3045 teneantur. Quia Exod. XIII, data lege primogenitorum, subditur, | |
| 3046 <i>erit quasi signum in manu tua</i>, et ita videtur esse | |
| 3047 praeceptum caeremoniale. Sed praecepta caeremonialia non sunt | |
| 3048 servanda in lege nova. Ergo neque primitiae sunt solvendae.</p> | |
| 3049 <p title="II-II q. 86 a. 4 arg. 2"><a name="42693"><span class= | |
| 3050 "ref">[42693] IIª-IIae q. 86 a. 4 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 3051 primitiae offerebantur domino pro speciali beneficio illi populo | |
| 3052 exhibito, unde dicitur Deut. XXVI, <i>tolles de cunctis frugibus | |
| 3053 tuis primitias, accedesque ad sacerdotem qui fuerit in diebus | |
| 3054 illis, et dices ad eum, profiteor hodie coram domino Deo tuo quod | |
| 3055 ingressus sum terram pro qua iuravit patribus nostris ut daret eam | |
| 3056 nobis</i>. Ergo aliae nationes non tenentur ad primitias | |
| 3057 solvendas.</p> | |
| 3058 <p title="II-II q. 86 a. 4 arg. 3"><a name="42694"><span class= | |
| 3059 "ref">[42694] IIª-IIae q. 86 a. 4 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 3060 illud ad quod aliquis tenetur debet esse determinatum. Sed non | |
| 3061 invenitur nec in nova lege nec in veteri determinata quantitas | |
| 3062 primitiarum. Ergo ad eas solvendas non tenentur homines ex | |
| 3063 necessitate.</p> | |
| 3064 <p title="II-II q. 86 a. 4 s. c."><a name="42695"><span class= | |
| 3065 "ref">[42695] IIª-IIae q. 86 a. 4 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 3066 est quod dicitur XVI, qu. VII, <i>oportet decimas et primitias, | |
| 3067 quas iure sacerdotum esse sancimus, ab omni populo | |
| 3068 accipere</i>.</p> | |
| 3069 <p title="II-II q. 86 a. 4 co."><a name="42696"><span class= | |
| 3070 "ref">[42696] IIª-IIae q. 86 a. 4 co.</span></a> Respondeo | |
| 3071 dicendum quod primitiae ad quoddam genus oblationum pertinent, quia | |
| 3072 Deo exhibentur cum quadam professione, ut habetur Deut. XXVI. Unde | |
| 3073 et ibidem subditur, suscipiens sacerdos cartallum, scilicet | |
| 3074 primitiarum, de manu eius qui defert primitias, et ponet ante | |
| 3075 altare domini Dei tui; et postea mandatur ei quod dicat, idcirco | |
| 3076 <i>nunc offero primitias frugum terrae, quas dominus dedit | |
| 3077 mihi</i>. Offerebantur autem primitiae ex speciali causa, scilicet | |
| 3078 in recognitionem divini beneficii, quasi aliquis profiteatur se a | |
| 3079 Deo fructus terrae percipere, et ideo se teneri ad aliquid de | |
| 3080 huiusmodi Deo exhibendum, secundum illud I Paral. ult., <i>quae de | |
| 3081 manu tua accepimus, dedimus tibi</i>. Et quia Deo debemus exhibere | |
| 3082 id quod praecipuum est, ideo primitias, quasi praecipuum aliquid de | |
| 3083 fructibus terrae, praeceptum fuit Deo offerre. Et quia sacerdos | |
| 3084 constituitur populo in his quae sunt ad Deum, ideo primitiae a | |
| 3085 populo oblatae in usum sacerdotum cedebant, unde dicitur Num. | |
| 3086 XVIII, <i>locutus est dominus ad Aaron, ecce, dedi tibi custodiam | |
| 3087 primitiarum mearum</i>. Pertinet autem ad ius naturale ut homo ex | |
| 3088 rebus sibi datis a Deo aliquid exhibeat ad eius honorem. Sed quod | |
| 3089 talibus personis exhibeatur, aut de primis fructibus, aut in tali | |
| 3090 quantitate, hoc quidem fuit in veteri lege iure divino | |
| 3091 determinatum, in nova autem lege definitur per determinationem | |
| 3092 Ecclesiae, ex qua homines obligantur ut primitias solvant secundum | |
| 3093 consuetudinem patriae et indigentiam ministrorum Ecclesiae.</p> | |
| 3094 <p title="II-II q. 86 a. 4 ad 1"><a name="42697"><span class= | |
| 3095 "ref">[42697] IIª-IIae q. 86 a. 4 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 3096 ergo dicendum quod caeremonialia proprie erant in signum futuri, et | |
| 3097 ideo ad praesentiam veritatis significatae cessaverunt. Oblatio | |
| 3098 autem primitiarum fuit in signum praeteriti beneficii, ex quo etiam | |
| 3099 debitum recognitionis causatur secundum dictamen rationis | |
| 3100 naturalis. Et ideo in generali huiusmodi obligatio manet.</p> | |
| 3101 <p title="II-II q. 86 a. 4 ad 2"><a name="42698"><span class= | |
| 3102 "ref">[42698] IIª-IIae q. 86 a. 4 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 3103 dicendum quod primitiae offerebantur in veteri lege non solum | |
| 3104 propter beneficium terrae promissionis datae a Deo, sed etiam | |
| 3105 propter beneficium fructuum terrae a Deo datorum. Unde dicitur | |
| 3106 Deut. XXVI, <i>offero primitias frugum terrae, quas dominus Deus | |
| 3107 dedit mihi</i>. Et haec secunda causa apud omnes est communis. | |
| 3108 Potest etiam dici quod sicut speciali quodam beneficio terram | |
| 3109 promissionis contulit Deus, ita generali beneficio toti humano | |
| 3110 generi contulit terrae dominium, secundum illud Psalm., <i>terram | |
| 3111 dedit filiis hominum</i>.</p> | |
| 3112 <p title="II-II q. 86 a. 4 ad 3"><a name="42699"><span class= | |
| 3113 "ref">[42699] IIª-IIae q. 86 a. 4 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 3114 dicendum quod, sicut Hieronymus dicit, <i>ex maiorum traditione | |
| 3115 introductum est quod qui plurimum, quadragesimam partem dabant | |
| 3116 sacerdotibus loco primitiarum; qui minimum, sexagesimam</i>. Unde | |
| 3117 videtur quod inter hos terminos sint primitiae offerendae, secundum | |
| 3118 consuetudinem patriae. Rationabiliter tamen primitiarum quantitas | |
| 3119 non fuit determinata in lege, quia, sicut dictum est, primitiae | |
| 3120 dantur per modum oblationis, de cuius ratione est quod sint | |
| 3121 voluntariae.</p> | |
| 3122 <br /> | |
| 3123 <div class="D">Quaestio 87</div> | |
| 3124 <div class="G">Prooemium</div> | |
| 3125 <p title="II-II q. 87 pr."><a name="42700"><span class= | |
| 3126 "ref">[42700] IIª-IIae q. 87 pr.</span></a> Deinde | |
| 3127 considerandum est de decimis. Et circa hoc quaeruntur quatuor. | |
| 3128 Primo, utrum homines teneantur ad solvendas decimas ex necessitate | |
| 3129 praecepti. Secundo, de quibus rebus sint decimae dandae. Tertio, | |
| 3130 quibus debeant dari. Quarto, quibus competat eas dare.</p> | |
| 3131 <br /> | |
| 3132 <div class="E">Articulus 1</div> | |
| 3133 <p title="II-II q. 87 a. 1 arg. 1"><a name="42701"><span class= | |
| 3134 "ref">[42701] IIª-IIae q. 87 a. 1 arg. 1</span></a> Ad primum | |
| 3135 sic proceditur. Videtur quod homines non teneantur dare decimas ex | |
| 3136 necessitate praecepti. Praeceptum enim de solutione decimarum in | |
| 3137 lege veteri datur, ut patet Levit. XXVII, <i>omnes decimae terrae, | |
| 3138 sive de frugibus sive de pomis arborum, domini sunt</i>; et infra, | |
| 3139 <i>omnium decimarum ovis et bovis et caprae, quae sub pastoris | |
| 3140 virga transeunt, quidquid decimum venerit, sanctificabitur | |
| 3141 domino</i>. Non autem potest computari hoc inter praecepta moralia, | |
| 3142 quia ratio naturalis non magis dictat quod decima pars debeat magis | |
| 3143 dari quam nona vel undecima. Ergo vel est praeceptum iudiciale, vel | |
| 3144 caeremoniale. Sed sicut supra habitum est, tempore gratiae non | |
| 3145 obligantur homines neque ad praecepta caeremonialia neque ad | |
| 3146 iudicialia veteris legis. Ergo homines nunc non obligantur ad | |
| 3147 solutionem decimarum.</p> | |
| 3148 <p title="II-II q. 87 a. 1 arg. 2"><a name="42702"><span class= | |
| 3149 "ref">[42702] IIª-IIae q. 87 a. 1 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 3150 illa sola homines observare tenentur tempore gratiae quae a Christo | |
| 3151 per apostolos sunt mandata, secundum illud Matth. ult., <i>docentes | |
| 3152 eos servare omnia quaecumque mandavi vobis</i>; et Paulus dicit, | |
| 3153 Act. XX, <i>non enim subterfugi quominus annuntiarem vobis omne | |
| 3154 consilium Dei</i>. Sed neque in doctrina Christi neque in doctrina | |
| 3155 apostolorum aliquid continetur de solutione decimarum, nam quod | |
| 3156 dominus de decimis dicit, Matth. XXIII, haec oportuit facere, ad | |
| 3157 tempus praeteritum legalis observantiae referendum videtur; ut | |
| 3158 dicit Hilarius, super Matth., <i>decimatio illa olerum, quae in | |
| 3159 praefigurationem futurorum erat utilis, non debebat omitti</i>. | |
| 3160 Ergo homines tempore gratiae non tenentur ad decimarum | |
| 3161 solutionem.</p> | |
| 3162 <p title="II-II q. 87 a. 1 arg. 3"><a name="42703"><span class= | |
| 3163 "ref">[42703] IIª-IIae q. 87 a. 1 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 3164 homines tempore gratiae non magis tenentur ad observantiam legalium | |
| 3165 quam ante legem. Sed ante legem non dabantur decimae ex praecepto, | |
| 3166 sed solum ex voto, legitur enim Gen. XXVIII quod Iacob <i>vovit | |
| 3167 votum dicens, si fuerit Deus mecum et custodierit me in via qua | |
| 3168 ambulo, etc., cunctorum quae dederis mihi decimas offeram tibi</i>. | |
| 3169 Ergo etiam neque tempore gratiae tenentur homines ad decimarum | |
| 3170 solutionem.</p> | |
| 3171 <p title="II-II q. 87 a. 1 arg. 4"><a name="42704"><span class= | |
| 3172 "ref">[42704] IIª-IIae q. 87 a. 1 arg. 4</span></a> Praeterea, | |
| 3173 in veteri lege tenebantur homines ad triplices decimas solvendas. | |
| 3174 Quarum quasdam solvebant Levitis, dicitur enim Num. XVIII, | |
| 3175 <i>Levitae decimarum oblatione contenti erunt, quas in usus eorum | |
| 3176 et necessaria separavi</i>. Erant quoque et aliae decimae, de | |
| 3177 quibus legitur Deut. XIV, <i>decimam partem separabis de cunctis | |
| 3178 fructibus tuis qui nascuntur in terra per annos singulos, et | |
| 3179 comedes in conspectu domini Dei tui in loco quem elegerit Deus</i>. | |
| 3180 Erant quoque et aliae decimae, de quibus ibidem subditur, <i>anno | |
| 3181 tertio separabis aliam decimam ex omnibus quae nascuntur tibi eo | |
| 3182 tempore, et repones intra ianuas tuas, venietque Levites, qui aliam | |
| 3183 non habet partem neque possessionem tecum, et peregrinus ac | |
| 3184 pupillus et vidua qui intra portas tuas sunt, et comedent et | |
| 3185 saturabuntur</i>. Sed ad secundas et tertias decimas homines non | |
| 3186 tenentur tempore gratiae. Ergo neque ad primas.</p> | |
| 3187 <p title="II-II q. 87 a. 1 arg. 5"><a name="42705"><span class= | |
| 3188 "ref">[42705] IIª-IIae q. 87 a. 1 arg. 5</span></a> Praeterea, | |
| 3189 quod sine determinatione temporis debetur, nisi statim solvatur, | |
| 3190 obligat ad peccatum. Si ergo homines tempore gratiae obligarentur | |
| 3191 ex necessitate praecepti ad decimas solvendas, in terris in quibus | |
| 3192 decimae non solvuntur omnes essent in peccato mortali, et per | |
| 3193 consequens etiam ministri Ecclesiae dissimulando, quod videtur | |
| 3194 inconveniens. Non ergo homines tempore gratiae ex necessitate | |
| 3195 tenentur ad solutionem decimarum.</p> | |
| 3196 <p title="II-II q. 87 a. 1 s. c."><a name="42706"><span class= | |
| 3197 "ref">[42706] IIª-IIae q. 87 a. 1 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 3198 est quod Augustinus dicit, et habetur XVI, qu. I, <i>decimae ex | |
| 3199 debito requiruntur, et qui eas dare noluerint, res alienas | |
| 3200 invadunt</i>.</p> | |
| 3201 <p title="II-II q. 87 a. 1 co."><a name="42707"><span class= | |
| 3202 "ref">[42707] IIª-IIae q. 87 a. 1 co.</span></a> Respondeo | |
| 3203 dicendum quod decimae in veteri lege dabantur ad sustentationem | |
| 3204 ministrorum Dei, unde dicitur Malach. III, <i>inferte omnem | |
| 3205 decimationem in horreum meum, ut sit cibus in domo mea</i>. Unde | |
| 3206 praeceptum de solutione decimarum partim quidem erat morale, | |
| 3207 inditum naturali rationi, partim autem erat iudiciale, ex divina | |
| 3208 institutione robur habens. Quod enim eis qui divino cultui | |
| 3209 ministrabant ad salutem populi totius, populus necessaria victus | |
| 3210 ministraret, ratio naturalis dictat, sicut et his qui communi | |
| 3211 utilitati invigilant, scilicet principibus et militibus et aliis | |
| 3212 huiusmodi, stipendia victus debentur a populo. Unde et apostolus | |
| 3213 hoc probat, I ad Cor. IX, per humanas consuetudines, dicens, | |
| 3214 <i>quis militat suis stipendiis unquam? Quis plantat vineam et de | |
| 3215 fructibus eius non edit?</i> Sed determinatio certae partis | |
| 3216 exhibendae ministris divini cultus non est de iure naturali, sed | |
| 3217 est introducta institutione divina secundum conditionem illius | |
| 3218 populi cui lex dabatur; qui cum in duodecim tribus esset divisus, | |
| 3219 duodecima tribus, scilicet levitica, quae tota erat divinis | |
| 3220 ministeriis mancipata, possessiones non habebat, unde convenienter | |
| 3221 institutum est ut reliquae undecim tribus decimam partem suorum | |
| 3222 proventuum Levitis darent, ut honorabilius viverent, et quia etiam | |
| 3223 aliqui per negligentiam erant transgressores futuri unde quantum ad | |
| 3224 determinationem decimae partis, erat iudiciale, sicut et alia multa | |
| 3225 specialiter in illo populo instituta erant ad aequalitatem inter | |
| 3226 homines ad invicem conservandam secundum populi illius conditionem, | |
| 3227 quae iudicialia praecepta dicuntur; licet ex consequenti aliquid | |
| 3228 significarent in futurum, sicut et omnia eorum facta, secundum | |
| 3229 illud I ad Cor. X, omnia in figuram contingebant illis; in quo | |
| 3230 conveniebant cum caeremonialibus praeceptis, quae principaliter | |
| 3231 instituta erant ad significandum aliquid futurum. Unde et | |
| 3232 praeceptum de decimis persolvendis hic significat aliquid in | |
| 3233 futurum, qui enim decimam dat, quae est perfectionis signum (eo | |
| 3234 quod denarius est quodammodo numerus perfectus, quasi primus limes | |
| 3235 numerorum, ultra quem numerum non procedunt, sed reiterantur ab | |
| 3236 uno), novem sibi partibus reservatis, protestatur quasi in quodam | |
| 3237 signo ad se pertinere imperfectionem, perfectionem vero, quae erat | |
| 3238 futura per Christum, esse expectandam a Deo. Nec tamen propter hoc | |
| 3239 est caeremoniale praeceptum, sed iudiciale, ut dictum est. Est | |
| 3240 autem haec differentia inter caeremonialia et iudicialia legis | |
| 3241 praecepta, ut supra diximus, quod caeremonialia illicitum est | |
| 3242 observare tempore legis novae, iudicialia vero, etsi non obligent | |
| 3243 tempore gratiae, tamen possunt observari absque peccato, et ad | |
| 3244 eorum observantiam aliqui obligantur si statuatur auctoritate eorum | |
| 3245 quorum est condere legem. Sicut praeceptum iudiciale veteris legis | |
| 3246 est quod <i>qui furatus fuerit ovem, reddat quatuor oves</i>, ut | |
| 3247 legitur Exod. XXII, quod, si ab aliquo rege statuatur, tenentur | |
| 3248 eius subditi observare. Ita etiam determinatio decimae partis | |
| 3249 solvendae est auctoritate Ecclesiae tempore novae legis instituta | |
| 3250 secundum quandam humanitatem, ut scilicet non minus populus novae | |
| 3251 legis ministris novi testamenti exhiberet quam populus veteris | |
| 3252 legis ministris veteris testamenti exhibebat; cum tamen populus | |
| 3253 novae legis ad maiora obligetur, secundum illud Matth. V, <i>nisi | |
| 3254 abundaverit iustitia vestra plus quam Scribarum et Pharisaeorum, | |
| 3255 non intrabitis in regnum caelorum</i>; et cum ministri novi | |
| 3256 testamenti sint maioris dignitatis quam ministri veteris | |
| 3257 testamenti, ut probat apostolus, II ad Cor. III. Sic ergo patet | |
| 3258 quod ad solutionem decimarum homines tenentur, partim quidem ex | |
| 3259 iure naturali, partim etiam ex institutione Ecclesiae, quae tamen, | |
| 3260 pensatis opportunitatibus temporum et personarum, posset aliam | |
| 3261 partem determinare solvendam.</p> | |
| 3262 <p title="II-II q. 87 a. 1 ad 1"><a name="42708"><span class= | |
| 3263 "ref">[42708] IIª-IIae q. 87 a. 1 ad 1</span></a> Et per hoc | |
| 3264 patet responsio ad primum.</p> | |
| 3265 <p title="II-II q. 87 a. 1 ad 2"><a name="42709"><span class= | |
| 3266 "ref">[42709] IIª-IIae q. 87 a. 1 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 3267 dicendum quod praeceptum de solutione decimarum, quantum ad id quod | |
| 3268 erat morale, datum est in Evangelio a domino ubi dicit, Matth. X, | |
| 3269 dignus est operarius mercede sua; et etiam ab apostolo, ut patet I | |
| 3270 ad Cor. IX. Sed determinatio certae partis est reservata | |
| 3271 ordinationi Ecclesiae.</p> | |
| 3272 <p title="II-II q. 87 a. 1 ad 3"><a name="42710"><span class= | |
| 3273 "ref">[42710] IIª-IIae q. 87 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 3274 dicendum quod ante tempus veteris legis non erant determinati | |
| 3275 ministri divini cultus, sed dicitur quod primogeniti erant | |
| 3276 sacerdotes, qui duplicem portionem accipiebant. Et ideo etiam non | |
| 3277 erat determinata aliqua pars exhibenda ministris divini cultus, sed | |
| 3278 ubi aliquis occurrebat, unusquisque dabat ei propria sponte quod | |
| 3279 sibi videbatur. Sicut Abraham quodam prophetico instinctu dedit | |
| 3280 decimas Melchisedech, sacerdoti Dei summi, ut dicitur Gen. XIV. Et | |
| 3281 similiter etiam Iacob decimas vovit se daturum, quamvis non | |
| 3282 videatur decimas vovisse quasi aliquibus ministris exhibendas, sed | |
| 3283 in divinum cultum, puta ad sacrificiorum consummationem; unde | |
| 3284 signanter dicit, decimas offeram tibi.</p> | |
| 3285 <p title="II-II q. 87 a. 1 ad 4"><a name="42711"><span class= | |
| 3286 "ref">[42711] IIª-IIae q. 87 a. 1 ad 4</span></a> Ad quartum | |
| 3287 dicendum quod secundae decimae, quae reservabantur ad sacrificia | |
| 3288 offerenda, locum in nova lege non habent, cessantibus legalibus | |
| 3289 victimis. Tertiae vero decimae, quas cum pauperibus comedere | |
| 3290 debebant, in nova lege augentur, per hoc quod dominus non solum | |
| 3291 decimam partem, sed omnia superflua pauperibus iubet exhiberi, | |
| 3292 secundum illud Luc. XI, <i>quod superest, date eleemosynam</i>. | |
| 3293 Ipsae etiam decimae quae ministris Ecclesiae dantur, per eos debent | |
| 3294 in usus pauperum dispensari.</p> | |
| 3295 <p title="II-II q. 87 a. 1 ad 5"><a name="42712"><span class= | |
| 3296 "ref">[42712] IIª-IIae q. 87 a. 1 ad 5</span></a> Ad quintum | |
| 3297 dicendum quod ministri Ecclesiae maiorem curam debent habere | |
| 3298 spiritualium bonorum in populo promovendorum quam temporalium | |
| 3299 colligendorum. Et ideo apostolus noluit uti potestate sibi a domino | |
| 3300 tradita, ut scilicet acciperet stipendia victus ab his quibus | |
| 3301 Evangelium praedicabat, ne daretur aliquod impedimentum Evangelio | |
| 3302 Christi. Nec tamen peccabant illi qui ei non subveniebant, alioquin | |
| 3303 apostolus eos corrigere non omisisset. Et similiter laudabiliter | |
| 3304 ministri Ecclesiae decimas Ecclesiae non requirunt, ubi sine | |
| 3305 scandalo requiri non possent, propter dissuetudinem vel propter | |
| 3306 aliquam aliam causam. Nec tamen sunt in statu damnationis qui non | |
| 3307 solvunt, in locis illis in quibus Ecclesia non petit, nisi forte | |
| 3308 propter obstinationem animi, habentes voluntatem non solvendi etiam | |
| 3309 si ab eis peterentur.</p> | |
| 3310 <br /> | |
| 3311 <div class="E">Articulus 2</div> | |
| 3312 <p title="II-II q. 87 a. 2 arg. 1"><a name="42713"><span class= | |
| 3313 "ref">[42713] IIª-IIae q. 87 a. 2 arg. 1</span></a> Ad | |
| 3314 secundum sic proceditur. Videtur quod non de omnibus teneantur | |
| 3315 homines decimas dare. Solutio enim decimarum videtur esse ex veteri | |
| 3316 lege introducta. Sed in veteri lege nullum praeceptum datur de | |
| 3317 personalibus decimis, quae scilicet solvuntur de his quae aliquis | |
| 3318 acquirit ex proprio actu, puta de mercationibus vel de militia. | |
| 3319 Ergo de talibus decimas solvere nullus tenetur.</p> | |
| 3320 <p title="II-II q. 87 a. 2 arg. 2"><a name="42714"><span class= | |
| 3321 "ref">[42714] IIª-IIae q. 87 a. 2 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 3322 de male acquisitis non debet fieri oblatio, ut supra dictum est. | |
| 3323 Sed oblationes, quae immediate Deo exhibentur, videntur magis | |
| 3324 pertinere ad divinum cultum quam decimae, quae exhibentur | |
| 3325 ministris. Ergo etiam nec decimae de male acquisitis sunt | |
| 3326 solvendae.</p> | |
| 3327 <p title="II-II q. 87 a. 2 arg. 3"><a name="42715"><span class= | |
| 3328 "ref">[42715] IIª-IIae q. 87 a. 2 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 3329 Levit. ult. non mandatur solvi decima nisi <i>de frugibus et pomis | |
| 3330 arborum, et animalibus quae transeunt sub virga pastoris</i>. Sed | |
| 3331 praeter haec sunt quaedam alia minuta quae homini proveniunt, sicut | |
| 3332 herbae quae nascuntur in horto, et alia huiusmodi. Ergo nec de | |
| 3333 illis homo decimas dare tenetur.</p> | |
| 3334 <p title="II-II q. 87 a. 2 arg. 4"><a name="42716"><span class= | |
| 3335 "ref">[42716] IIª-IIae q. 87 a. 2 arg. 4</span></a> Praeterea, | |
| 3336 homo non potest solvere nisi id quod est in eius potestate. Sed non | |
| 3337 omnia quae proveniunt homini de fructibus agrorum aut animalium | |
| 3338 remanent in eius potestate, quia quaedam aliquando subtrahuntur per | |
| 3339 furtum vel rapinam; quaedam vero quandoque in alium transferuntur | |
| 3340 per venditionem; quaedam etiam aliis debentur, sicut principibus | |
| 3341 debentur tributa et operariis debentur mercedes. Ergo de his non | |
| 3342 tenetur aliquis decimas dare.</p> | |
| 3343 <p title="II-II q. 87 a. 2 s. c."><a name="42717"><span class= | |
| 3344 "ref">[42717] IIª-IIae q. 87 a. 2 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 3345 est quod dicitur Gen. XXVIII, cunctorum quae dederis mihi decimas | |
| 3346 offeram tibi. Sed omnia quae homo habet sunt ei data divinitus. | |
| 3347 Ergo de omnibus debet decimas dare.</p> | |
| 3348 <p title="II-II q. 87 a. 2 co."><a name="42718"><span class= | |
| 3349 "ref">[42718] IIª-IIae q. 87 a. 2 co.</span></a> Respondeo | |
| 3350 dicendum quod de unaquaque re praecipue est iudicandum secundum | |
| 3351 eius radicem. Radix autem solutionis decimarum est debitum quo | |
| 3352 seminantibus spiritualia debentur carnalia, secundum illud | |
| 3353 apostoli, I ad Cor. IX, <i>si nos vobis spiritualia seminavimus, | |
| 3354 magnum est si carnalia vestra metamus?</i> Super hoc enim debitum | |
| 3355 fundavit Ecclesia determinationem solutionis decimarum. Omnia autem | |
| 3356 quaecumque homo possidet sub carnalibus continentur. Et ideo de | |
| 3357 omnibus possessis decimae sunt solvendae.</p> | |
| 3358 <p title="II-II q. 87 a. 2 ad 1"><a name="42719"><span class= | |
| 3359 "ref">[42719] IIª-IIae q. 87 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 3360 ergo dicendum quod specialis ratio fuit quare in veteri lege non | |
| 3361 fuit datum praeceptum de personalibus decimis, secundum conditionem | |
| 3362 populi illius, quia omnes aliae tribus certas possessiones | |
| 3363 habebant, de quibus poterant sufficienter providere Levitis, qui | |
| 3364 carebant possessionibus; non autem interdicebatur eis quin de aliis | |
| 3365 operibus honestis lucrarentur, sicut et alii Iudaei. Sed populus | |
| 3366 novae legis est ubique per mundum diffusus, quorum plurimi | |
| 3367 possessiones non habent, sed de aliquibus negotiis vivunt, qui | |
| 3368 nihil conferrent ad subsidium ministrorum Dei, si de eorum negotiis | |
| 3369 decimas non solverent. Ministris etiam novae legis arctius | |
| 3370 interdicitur ne se ingerant negotiis lucrativis, secundum illud II | |
| 3371 ad Tim. II, <i>nemo militans Deo implicat se saecularibus | |
| 3372 negotiis</i>. Et ideo in nova lege tenentur homines ad decimas | |
| 3373 personales, secundum consuetudinem patriae et indigentiam | |
| 3374 ministrorum. Unde Augustinus dicit, et habetur XVI qu. I, cap. | |
| 3375 decimae, <i>de militia, de negotio et de artificio redde | |
| 3376 decimas</i>.</p> | |
| 3377 <p title="II-II q. 87 a. 2 ad 2"><a name="42720"><span class= | |
| 3378 "ref">[42720] IIª-IIae q. 87 a. 2 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 3379 dicendum quod aliqua male acquiruntur dupliciter. Uno modo, quia | |
| 3380 ipsa acquisitio est iniusta, puta quae acquiruntur per rapinam aut | |
| 3381 usuram, quae homo tenetur restituere, non autem de eis decimas | |
| 3382 dare. Tamen si ager aliquis sit emptus de usura, de fructu eius | |
| 3383 tenetur usurarius decimas dare, quia fructus illi non sunt ex | |
| 3384 usura, sed ex Dei munere. Quaedam vero dicuntur male acquisita quia | |
| 3385 acquiruntur ex turpi causa, sicut de meretricio, de histrionatu, et | |
| 3386 aliis huiusmodi, quae non tenentur restituere. Unde de talibus | |
| 3387 tenentur decimas dare secundum modum aliarum personalium decimarum. | |
| 3388 Tamen Ecclesia non debet eas recipere quandiu sunt in peccato, ne | |
| 3389 videatur eorum peccatis communicare, sed postquam poenituerint, | |
| 3390 possunt ab eis de his recipi decimae.</p> | |
| 3391 <p title="II-II q. 87 a. 2 ad 3"><a name="42721"><span class= | |
| 3392 "ref">[42721] IIª-IIae q. 87 a. 2 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 3393 dicendum quod ea quae ordinantur in finem sunt iudicanda secundum | |
| 3394 quod competunt fini. Decimarum autem solutio est debita non propter | |
| 3395 se, sed propter ministros, quorum honestati non convenit ut etiam | |
| 3396 minima exacta diligentia requirant, hoc enim in vitium computatur, | |
| 3397 ut patet per philosophum, in IV Ethic. Et ideo lex vetus non | |
| 3398 determinavit ut de huiusmodi minutis rebus decimae dentur, sed | |
| 3399 relinquit hoc arbitrio dare volentium, quia minima quasi nihil | |
| 3400 computantur. Unde Pharisaei, quasi perfectam legis iustitiam sibi | |
| 3401 adscribentes, etiam de his minutis decimas solvebant. Nec de hoc | |
| 3402 reprehenduntur a domino, sed solum de hoc quod maiora, idest | |
| 3403 spiritualia praecepta, contemnebant. Magis autem de hoc eos | |
| 3404 secundum se commendabiles esse ostendit, dicens, haec oportuit | |
| 3405 facere, scilicet tempore legis, ut Chrysostomus exponit. Quod etiam | |
| 3406 videtur magis in quandam decentiam sonare quam in obligationem. | |
| 3407 Unde et nunc de huiusmodi minutis non tenentur homines decimas | |
| 3408 dare, nisi forte propter consuetudinem patriae.</p> | |
| 3409 <p title="II-II q. 87 a. 2 ad 4"><a name="42722"><span class= | |
| 3410 "ref">[42722] IIª-IIae q. 87 a. 2 ad 4</span></a> Ad quartum | |
| 3411 dicendum quod de his quae furto vel rapina tolluntur ille a quo | |
| 3412 auferuntur decimas solvere non tenetur antequam recuperet, nisi | |
| 3413 forte propter culpam vel negligentiam suam damnum incurrerit; quia | |
| 3414 ex hoc Ecclesia non debet damnificari. Si vero vendat triticum non | |
| 3415 decimatum, potest Ecclesia decimas exigere et ab emptore, quia | |
| 3416 habet rem Ecclesiae debitam; et a venditore, qui, quantum est de | |
| 3417 se, fraudavit Ecclesiam. Uno tamen solvente, alius non tenetur. | |
| 3418 Debentur autem decimae de fructibus terrae inquantum proveniunt ex | |
| 3419 divino munere. Et ideo decimae non cadunt sub tributo, nec etiam | |
| 3420 sunt obnoxiae mercedi operariorum. Et ideo non debent prius deduci | |
| 3421 tributa et pretium operariorum quam solvantur decimae, sed ante | |
| 3422 omnia debent decimae solvi ex integris fructibus.</p> | |
| 3423 <br /> | |
| 3424 <div class="E">Articulus 3</div> | |
| 3425 <p title="II-II q. 87 a. 3 arg. 1"><a name="42723"><span class= | |
| 3426 "ref">[42723] IIª-IIae q. 87 a. 3 arg. 1</span></a> Ad tertium | |
| 3427 sic proceditur. Videtur quod decimae non sint clericis dandae. | |
| 3428 Levitis enim in veteri testamento decimae dabantur quia non | |
| 3429 habebant aliquam partem in possessionibus populi, ut habetur Num. | |
| 3430 XVIII. Sed clerici in novo testamento habent possessiones, et | |
| 3431 patrimoniales interdum, et ecclesiasticas. Recipiunt insuper | |
| 3432 primitias, et oblationes pro vivis et mortuis. Superfluum igitur | |
| 3433 est quod eis decimae dentur.</p> | |
| 3434 <p title="II-II q. 87 a. 3 arg. 2"><a name="42724"><span class= | |
| 3435 "ref">[42724] IIª-IIae q. 87 a. 3 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 3436 contingit quandoque quod aliquis habet domicilium in una parochia, | |
| 3437 et colit agros in alia; vel aliquis pastor ducit gregem per unam | |
| 3438 partem anni in terminis unius parochiae, et alia parte anni in | |
| 3439 terminis alterius; vel habet ovile in una parochia, et pascit oves | |
| 3440 in alia, in quibus et similibus casibus non videtur posse distingui | |
| 3441 quibus clericis sint decimae solvendae. Ergo non videtur quod | |
| 3442 aliquibus clericis determinate sint solvendae decimae.</p> | |
| 3443 <p title="II-II q. 87 a. 3 arg. 3"><a name="42725"><span class= | |
| 3444 "ref">[42725] IIª-IIae q. 87 a. 3 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 3445 generalis consuetudo habet in quibusdam terris quod milites decimas | |
| 3446 ab Ecclesia in feudum tenent. Religiosi etiam quidam decimas | |
| 3447 accipiunt. Non ergo videtur quod solum clericis curam animarum | |
| 3448 habentibus decimae debentur.</p> | |
| 3449 <p title="II-II q. 87 a. 3 s. c."><a name="42726"><span class= | |
| 3450 "ref">[42726] IIª-IIae q. 87 a. 3 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 3451 est quod dicitur Num. XVIII, <i>filiis levi dedi omnes decimas | |
| 3452 Israel in possessionem, pro ministerio quo serviunt mihi in | |
| 3453 tabernaculo</i>. Sed filiis levi succedunt clerici in novo | |
| 3454 testamento. Ergo solis clericis decimae debentur.</p> | |
| 3455 <p title="II-II q. 87 a. 3 co."><a name="42727"><span class= | |
| 3456 "ref">[42727] IIª-IIae q. 87 a. 3 co.</span></a> Respondeo | |
| 3457 dicendum quod circa decimas duo sunt consideranda, scilicet ipsum | |
| 3458 ius accipiendi decimas; et ipsae res quae nomine decimae dantur. | |
| 3459 Ius autem accipiendi decimas spirituale est, consequitur enim illud | |
| 3460 debitum quo ministris altaris debentur sumptus de ministerio, et | |
| 3461 quo seminantibus spiritualia debentur temporalia; quod ad solos | |
| 3462 clericos pertinet habentes curam animarum. Et ideo eis solum | |
| 3463 competit hoc ius habere. Res autem quae nomine decimarum dantur, | |
| 3464 corporales sunt. Unde possunt in usum quorumlibet cedere. Et sic | |
| 3465 possunt etiam ad laicos pervenire.</p> | |
| 3466 <p title="II-II q. 87 a. 3 ad 1"><a name="42728"><span class= | |
| 3467 "ref">[42728] IIª-IIae q. 87 a. 3 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 3468 ergo dicendum quod in veteri lege, sicut dictum est, speciales | |
| 3469 quaedam decimae deputabantur subventioni pauperum. Sed in nova lege | |
| 3470 decimae clericis dantur non solum propter sui sustentationem, sed | |
| 3471 etiam ut ex eis subveniant pauperibus. Et ideo non superfluunt, sed | |
| 3472 ad hoc necessariae sunt et possessiones ecclesiasticae et | |
| 3473 oblationes et primitiae, simul cum decimis.</p> | |
| 3474 <p title="II-II q. 87 a. 3 ad 2"><a name="42729"><span class= | |
| 3475 "ref">[42729] IIª-IIae q. 87 a. 3 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 3476 dicendum quod decimae personales debentur Ecclesiae in cuius | |
| 3477 parochia homo habitat. Decimae vero praediales rationabiliter magis | |
| 3478 videntur pertinere ad Ecclesiam in cuius terminis praedia sita | |
| 3479 sunt. Tamen iura determinant quod in hoc servetur consuetudo diu | |
| 3480 obtenta. Pastor autem qui diversis temporibus in duabus parochiis | |
| 3481 gregem pascit, debet proportionaliter utrique Ecclesiae decimas | |
| 3482 solvere. Et quia ex pascuis fructus gregis proveniunt, magis | |
| 3483 debetur decima gregis Ecclesiae in cuius territorio grex pascitur, | |
| 3484 quam illi in cuius territorio ovile locatur.</p> | |
| 3485 <p title="II-II q. 87 a. 3 ad 3"><a name="42730"><span class= | |
| 3486 "ref">[42730] IIª-IIae q. 87 a. 3 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 3487 dicendum quod sicut res nomine decimae acceptas potest Ecclesia | |
| 3488 alicui laico tradere, ita etiam potest ei concedere ut dandas | |
| 3489 decimas ipsi accipiant, iure accipiendi ministris Ecclesiae | |
| 3490 reservato, sive pro necessitate Ecclesiae, sicut quibusdam | |
| 3491 militibus decimae dicuntur in feudum per Ecclesiam concessae; sive | |
| 3492 etiam ad subventionem pauperum, sicut quibusdam religiosis laicis | |
| 3493 vel non habentibus curam animarum aliquae decimae sunt concessae | |
| 3494 per modum eleemosynae. Quibusdam tamen religiosis competit accipere | |
| 3495 decimas ex eo quod habent curam animarum.</p> | |
| 3496 <br /> | |
| 3497 <div class="E">Articulus 4</div> | |
| 3498 <p title="II-II q. 87 a. 4 arg. 1"><a name="42731"><span class= | |
| 3499 "ref">[42731] IIª-IIae q. 87 a. 4 arg. 1</span></a> Ad quartum | |
| 3500 sic proceditur. Videtur quod etiam clerici teneantur decimas dare. | |
| 3501 Quia de iure communi Ecclesia parochialis debet recipere decimas | |
| 3502 praediorum quae in territorio eius sunt. Contingit autem quandoque | |
| 3503 quod clerici habent in territorio alicuius parochialis Ecclesiae | |
| 3504 aliqua praedia propria. Vel etiam aliqua alia Ecclesia habet ibi | |
| 3505 possessiones ecclesiasticas. Ergo videtur quod clerici teneantur | |
| 3506 dare praediales decimas.</p> | |
| 3507 <p title="II-II q. 87 a. 4 arg. 2"><a name="42732"><span class= | |
| 3508 "ref">[42732] IIª-IIae q. 87 a. 4 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 3509 aliqui religiosi sunt clerici. Qui tamen tenentur dare decimas | |
| 3510 Ecclesiis ratione praediorum quae etiam manibus propriis excolunt. | |
| 3511 Ergo videtur quod clerici non sint immunes a solutione | |
| 3512 decimarum.</p> | |
| 3513 <p title="II-II q. 87 a. 4 arg. 3"><a name="42733"><span class= | |
| 3514 "ref">[42733] IIª-IIae q. 87 a. 4 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 3515 sicut Num. XVIII praecipitur quod Levitae a populo decimas | |
| 3516 accipiant, ita etiam praecipitur quod ipsi dent decimas summo | |
| 3517 sacerdoti. Ergo, qua ratione laici debent dare decimas clericis, | |
| 3518 eadem ratione clerici debent dare decimas summo pontifici.</p> | |
| 3519 <p title="II-II q. 87 a. 4 arg. 4"><a name="42734"><span class= | |
| 3520 "ref">[42734] IIª-IIae q. 87 a. 4 arg. 4</span></a> Praeterea, | |
| 3521 sicut decimae debent cedere in sustentationem clericorum, ita etiam | |
| 3522 debent cedere in subventionem pauperum. Si ergo clerici excusantur | |
| 3523 a solutione decimarum, pari ratione excusantur et pauperes. Hoc | |
| 3524 autem est falsum. Ergo et primum.</p> | |
| 3525 <p title="II-II q. 87 a. 4 s. c."><a name="42735"><span class= | |
| 3526 "ref">[42735] IIª-IIae q. 87 a. 4 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 3527 est quod dicit decretalis paschalis Papae, <i>novum genus | |
| 3528 exactionis est ut clerici a clericis decimas exigant</i>.</p> | |
| 3529 <p title="II-II q. 87 a. 4 co."><a name="42736"><span class= | |
| 3530 "ref">[42736] IIª-IIae q. 87 a. 4 co.</span></a> Respondeo | |
| 3531 dicendum quod idem non potest esse causa dandi et recipiendi, sicut | |
| 3532 nec causa agendi et patiendi, contingit autem ex diversis causis, | |
| 3533 et respectu diversorum, eundem esse dantem et recipientem, sicut | |
| 3534 agentem et patientem. Clericis autem inquantum sunt ministri | |
| 3535 altaris spiritualia populo seminantes, decimae a fidelibus | |
| 3536 debentur. Unde tales clerici, inquantum clerici sunt, idest | |
| 3537 inquantum possessiones habent ecclesiasticas, decimas solvere non | |
| 3538 tenentur. Ex alia vero causa, scilicet propter hoc quod possident | |
| 3539 proprio iure, vel ex successione parentum, vel ex emptione, vel | |
| 3540 quocumque huiusmodi modo, sunt ad decimas solvendas obligati.</p> | |
| 3541 <p title="II-II q. 87 a. 4 ad 1"><a name="42737"><span class= | |
| 3542 "ref">[42737] IIª-IIae q. 87 a. 4 ad 1</span></a> Unde patet | |
| 3543 responsio ad primum. Quia clerici de propriis praediis tenentur | |
| 3544 solvere decimas parochiali Ecclesiae sicut et alii, etiam si ipsi | |
| 3545 sint eiusdem Ecclesiae clerici, quia aliud est habere aliquid ut | |
| 3546 proprium, aliud ut commune. Praedia vero Ecclesiae non sunt ad | |
| 3547 decimas solvendas obligata, etiam si sint infra terminos alterius | |
| 3548 parochiae.</p> | |
| 3549 <p title="II-II q. 87 a. 4 ad 2"><a name="42738"><span class= | |
| 3550 "ref">[42738] IIª-IIae q. 87 a. 4 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 3551 dicendum quod religiosi qui sunt clerici, si habeant curam animarum | |
| 3552 spiritualia populo dispensantes, non tenentur decimas dare, sed | |
| 3553 possunt eas recipere. De aliis vero religiosis, etiam si sint | |
| 3554 clerici, qui non dispensant populo spiritualia, est alia ratio. | |
| 3555 Ipsi enim tenentur de iure communi decimas dare, habent tamen | |
| 3556 aliquam immunitatem secundum diversas concessiones eis a sede | |
| 3557 apostolica factas.</p> | |
| 3558 <p title="II-II q. 87 a. 4 ad 3"><a name="42739"><span class= | |
| 3559 "ref">[42739] IIª-IIae q. 87 a. 4 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 3560 dicendum quod in veteri lege primitiae debebantur sacerdotibus, | |
| 3561 decimae autem Levitis, et quia sub sacerdotibus Levitae erant, | |
| 3562 dominus mandavit ut ipsi, loco primitiarum, solverent summo | |
| 3563 sacerdoti decimam decimae. Unde nunc, eadem ratione, tenentur | |
| 3564 clerici summo pontifici decimam dare, si exigeret. Naturalis enim | |
| 3565 ratio dictat ut illi qui habet curam de communi multitudinis statu, | |
| 3566 provideatur unde possit exequi ea quae pertinent ad communem | |
| 3567 salutem.</p> | |
| 3568 <p title="II-II q. 87 a. 4 ad 4"><a name="42740"><span class= | |
| 3569 "ref">[42740] IIª-IIae q. 87 a. 4 ad 4</span></a> Ad quartum | |
| 3570 dicendum quod decimae debent cedere in subventionem pauperum per | |
| 3571 dispensationem clericorum. Et ideo pauperes non habent causam | |
| 3572 accipiendi decimas, sed tenentur eas dare.</p> | |
| 3573 <br /> | |
| 3574 <div class="D">Quaestio 88</div> | |
| 3575 <div class="G">Prooemium</div> | |
| 3576 <p title="II-II q. 88 pr."><a name="42741"><span class= | |
| 3577 "ref">[42741] IIª-IIae q. 88 pr.</span></a> Deinde | |
| 3578 considerandum est de voto, per quod aliquid Deo promittitur. Et | |
| 3579 circa hoc quaeruntur duodecim. Primo, quid sit votum. Secundo, quid | |
| 3580 cadat sub voto. Tertio, de obligatione voti. Quarto, de utilitate | |
| 3581 vovendi. Quinto, cuius virtutis sit actus. Sexto, utrum magis | |
| 3582 meritorium sit facere aliquid ex voto quam sine voto. Septimo, de | |
| 3583 solemnitate voti. Octavo, utrum possint vovere qui sunt potestati | |
| 3584 alterius subiecti. Nono, utrum pueri possint voto obligari ad | |
| 3585 religionis ingressum. Decimo, utrum votum sit dispensabile vel | |
| 3586 commutabile. Undecimo, utrum in solemni voto continentiae possit | |
| 3587 dispensari. Duodecimo, utrum requiratur in dispensatione voti | |
| 3588 superioris auctoritas.</p> | |
| 3589 <br /> | |
| 3590 <div class="E">Articulus 1</div> | |
| 3591 <p title="II-II q. 88 a. 1 arg. 1"><a name="42742"><span class= | |
| 3592 "ref">[42742] IIª-IIae q. 88 a. 1 arg. 1</span></a> Ad primum | |
| 3593 sic proceditur. Videtur quod votum consistat in solo proposito | |
| 3594 voluntatis. Quia secundum quosdam, <i>votum est conceptio boni | |
| 3595 propositi, animi deliberatione firmata, qua quis ad aliquid | |
| 3596 faciendum vel non faciendum se Deo obligat</i>. Sed conceptio boni | |
| 3597 propositi, cum omnibus quae adduntur, potest in solo motu | |
| 3598 voluntatis consistere. Ergo votum in solo proposito voluntatis | |
| 3599 consistit.</p> | |
| 3600 <p title="II-II q. 88 a. 1 arg. 2"><a name="42743"><span class= | |
| 3601 "ref">[42743] IIª-IIae q. 88 a. 1 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 3602 ipsum nomen voti videtur a voluntate assumptum, dicitur enim | |
| 3603 aliquis proprio voto facere quae voluntarie facit. Sed propositum | |
| 3604 est actus voluntatis, promissio autem rationis. Ergo votum in solo | |
| 3605 actu voluntatis consistit.</p> | |
| 3606 <p title="II-II q. 88 a. 1 arg. 3"><a name="42744"><span class= | |
| 3607 "ref">[42744] IIª-IIae q. 88 a. 1 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 3608 dominus dicit, Luc. IX, <i>nemo mittens manum ad aratrum et | |
| 3609 aspiciens retro aptus est regno Dei</i>. Sed aliquis ex hoc ipso | |
| 3610 quod habet propositum bene faciendi mittit manum ad aratrum. Ergo, | |
| 3611 si aspiciat retro, desistens a bono proposito, non est aptus regno | |
| 3612 Dei. Ex solo igitur bono proposito aliquis obligatur apud Deum, | |
| 3613 etiam nulla promissione facta. Et ita videtur quod in solo | |
| 3614 proposito voluntatis votum consistat.</p> | |
| 3615 <p title="II-II q. 88 a. 1 s. c."><a name="42745"><span class= | |
| 3616 "ref">[42745] IIª-IIae q. 88 a. 1 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 3617 est quod dicitur Eccle. V, <i>si quid vovisti Deo, ne moreris | |
| 3618 reddere, displicet enim ei infidelis et stulta promissio</i>. Ergo | |
| 3619 vovere est promittere, et votum est promissio.</p> | |
| 3620 <p title="II-II q. 88 a. 1 co."><a name="42746"><span class= | |
| 3621 "ref">[42746] IIª-IIae q. 88 a. 1 co.</span></a> Respondeo | |
| 3622 dicendum quod votum quandam obligationem importat ad aliquid | |
| 3623 faciendum vel dimittendum. Obligat autem homo se homini ad aliquid | |
| 3624 per modum promissionis, quae est rationis actus, ad quam pertinet | |
| 3625 ordinare, sicut enim homo imperando vel deprecando ordinat | |
| 3626 quodammodo quid sibi ab aliis fiat, ita promittendo ordinat quid | |
| 3627 ipse pro alio facere debeat. Sed promissio quae ab homine fit | |
| 3628 homini, non potest fieri nisi per verba vel quaecumque exteriora | |
| 3629 signa. Deo autem potest fieri promissio per solam interiorem | |
| 3630 cogitationem, quia ut dicitur I Reg. XVI, <i>homines vident ea quae | |
| 3631 parent, sed Deus intuetur cor</i>. Exprimuntur tamen quandoque | |
| 3632 verba exteriora vel ad sui ipsius excitationem, sicut circa | |
| 3633 orationem dictum est, vel ad alios contestandum, ut non solum | |
| 3634 desistat a fractione voti propter timorem Dei, sed etiam propter | |
| 3635 reverentiam hominum. Promissio autem procedit ex proposito | |
| 3636 faciendi. Propositum autem aliquam deliberationem praeexigit, cum | |
| 3637 sit actus voluntatis deliberatae. Sic igitur ad votum tria ex | |
| 3638 necessitate requiruntur, primo quidem, deliberatio; secundo, | |
| 3639 propositum voluntatis; tertio, promissio, in qua perficitur ratio | |
| 3640 voti. Superadduntur vero quandoque et alia duo, ad quandam voti | |
| 3641 confirmationem, scilicet pronuntiatio oris, secundum illud Psalm., | |
| 3642 <i>reddam tibi vota mea, quae distinxerunt labia mea</i>; et iterum | |
| 3643 testimonium aliorum. Unde Magister dicit, XXXVIII dist. IV Lib. | |
| 3644 Sent., quod votum est testificatio quaedam promissionis spontaneae, | |
| 3645 quae Deo et de his quae sunt Dei fieri debet, quamvis testificatio | |
| 3646 possit ad interiorem testificationem proprie referri.</p> | |
| 3647 <p title="II-II q. 88 a. 1 ad 1"><a name="42747"><span class= | |
| 3648 "ref">[42747] IIª-IIae q. 88 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 3649 ergo dicendum quod conceptio boni propositi non firmatur ex animi | |
| 3650 deliberatione nisi promissione deliberationem consequente.</p> | |
| 3651 <p title="II-II q. 88 a. 1 ad 2"><a name="42748"><span class= | |
| 3652 "ref">[42748] IIª-IIae q. 88 a. 1 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 3653 dicendum quod voluntas movet rationem ad promittendum aliquid circa | |
| 3654 ea quae eius voluntati subduntur. Et pro tanto votum a voluntate | |
| 3655 accepit nomen quasi a primo movente.</p> | |
| 3656 <p title="II-II q. 88 a. 1 ad 3"><a name="42749"><span class= | |
| 3657 "ref">[42749] IIª-IIae q. 88 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 3658 dicendum quod ille qui mittit manum ad aratrum iam facit aliquid. | |
| 3659 Sed ille qui solum proponit nondum aliquid facit. Sed quando | |
| 3660 promittit, iam incipit se exhibere ad faciendum, licet nondum | |
| 3661 impleat quod promittit, sicut ille qui ponit manum ad aratrum | |
| 3662 nondum arat, iam tamen apponit manum ad arandum.</p> | |
| 3663 <br /> | |
| 3664 <div class="E">Articulus 2</div> | |
| 3665 <p title="II-II q. 88 a. 2 arg. 1"><a name="42750"><span class= | |
| 3666 "ref">[42750] IIª-IIae q. 88 a. 2 arg. 1</span></a> Ad | |
| 3667 secundum sic proceditur. Videtur quod votum non semper debeat fieri | |
| 3668 de meliori bono. Dicitur enim melius bonum quod ad supererogationem | |
| 3669 pertinet. Sed votum non solum fit de his quae sunt | |
| 3670 supererogationis, sed etiam de his quae pertinent ad salutem. Nam | |
| 3671 et <i>in Baptismo vovent homines abrenuntiare Diabolo et pompis | |
| 3672 eius, et fidem servare</i>, ut dicit Glossa, super illud Psalm., | |
| 3673 <i>vovete et reddite domino Deo vestro</i>. Iacob etiam vovit quod | |
| 3674 esset ei dominus in Deum, ut habetur Gen. XXVIII, hoc autem est | |
| 3675 maxime de necessitate salutis. Ergo votum non solum fit de meliori | |
| 3676 bono.</p> | |
| 3677 <p title="II-II q. 88 a. 2 arg. 2"><a name="42751"><span class= | |
| 3678 "ref">[42751] IIª-IIae q. 88 a. 2 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 3679 Iephte in catalogo sanctorum ponitur, ut patet Heb. XI. Sed ipse | |
| 3680 filiam innocentem occidit propter votum, ut habetur Iudic. XI. Cum | |
| 3681 igitur occisio innocentis non sit melius bonum, sed sit secundum se | |
| 3682 illicitum, videtur quod votum fieri possit non solum de meliori | |
| 3683 bono, sed etiam de illicitis.</p> | |
| 3684 <p title="II-II q. 88 a. 2 arg. 3"><a name="42752"><span class= | |
| 3685 "ref">[42752] IIª-IIae q. 88 a. 2 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 3686 ea quae redundant in detrimentum personae, vel quae ad nihil sunt | |
| 3687 utilia, non habent rationem melioris boni. Sed quandoque fiunt | |
| 3688 aliqua vota de immoderatis vigiliis et ieiuniis, quae vergunt in | |
| 3689 periculum personae. Quandoque etiam fiunt aliqua vota de aliquibus | |
| 3690 indifferentibus et ad nihil valentibus. Ergo non semper votum est | |
| 3691 melioris boni.</p> | |
| 3692 <p title="II-II q. 88 a. 2 s. c."><a name="42753"><span class= | |
| 3693 "ref">[42753] IIª-IIae q. 88 a. 2 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 3694 est quod dicitur Deut. XXIII, <i>si nolueris polliceri, absque | |
| 3695 peccato eris</i>.</p> | |
| 3696 <p title="II-II q. 88 a. 2 co."><a name="42754"><span class= | |
| 3697 "ref">[42754] IIª-IIae q. 88 a. 2 co.</span></a> Respondeo | |
| 3698 dicendum quod, sicut dictum est, votum est promissio Deo facta. | |
| 3699 Promissio autem est alicuius quod quis pro aliquo voluntarie facit. | |
| 3700 Non enim esset promissio, sed comminatio, si quis diceret se contra | |
| 3701 aliquem facturum. Similiter vana esset promissio si aliquis alicui | |
| 3702 promitteret id quod ei non esset acceptum. Et ideo, cum omne | |
| 3703 peccatum sit contra Deum; nec aliquod opus sit Deo acceptum nisi | |
| 3704 sit virtuosum, consequens est quod de nullo illicito, nec de aliquo | |
| 3705 indifferenti debeat fieri votum, sed solum de aliquo actu virtutis. | |
| 3706 Sed quia votum promissionem voluntariam importat, necessitas autem | |
| 3707 voluntatem excludit, id quod est absolute necessarium esse vel non | |
| 3708 esse nullo modo cadit sub voto, stultum enim esset si quis voveret | |
| 3709 se esse moriturum, vel se non esse volaturum. Illud vero quod non | |
| 3710 habet absolutam necessitatem, sed necessitatem finis, puta quia | |
| 3711 sine eo non potest esse salus, cadit quidem sub voto inquantum | |
| 3712 voluntarie fit, non autem inquantum est necessitatis. Illud autem | |
| 3713 quod neque cadit sub necessitate absoluta neque sub necessitate | |
| 3714 finis, omnino est voluntarium. Et ideo hoc propriissime cadit sub | |
| 3715 voto. Hoc autem dicitur esse maius bonum in comparatione ad bonum | |
| 3716 quod communiter est de necessitate salutis. Et ideo, proprie | |
| 3717 loquendo, votum dicitur esse de bono meliori.</p> | |
| 3718 <p title="II-II q. 88 a. 2 ad 1"><a name="42755"><span class= | |
| 3719 "ref">[42755] IIª-IIae q. 88 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 3720 ergo dicendum quod hoc modo sub voto baptizatorum cadit | |
| 3721 abrenuntiare pompis Diaboli et fidem Christi servare, quia | |
| 3722 voluntarie fit, licet sit de necessitate salutis. Et similiter | |
| 3723 potest dici de voto Iacob. Quamvis etiam possit intelligi quod | |
| 3724 Iacob vovit se habere dominum in Deum per specialem cultum, ad quem | |
| 3725 non tenebatur, sicut per decimarum oblationem, et alia huiusmodi | |
| 3726 quae ibi subduntur.</p> | |
| 3727 <p title="II-II q. 88 a. 2 ad 2"><a name="42756"><span class= | |
| 3728 "ref">[42756] IIª-IIae q. 88 a. 2 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 3729 dicendum quod quaedam sunt quae in omnem eventum sunt bona, sicut | |
| 3730 opera virtutis et alia quae absolute possunt cadere sub voto. | |
| 3731 Quaedam vero in omnem eventum sunt mala, sicut ea quae secundum se | |
| 3732 sunt peccata. Et haec nullo modo possunt sub voto cadere. Quaedam | |
| 3733 vero sunt quidem in se considerata bona, et secundum hoc possunt | |
| 3734 cadere sub voto, possunt tamen habere malum eventum, in quo non | |
| 3735 sunt observanda. Et sic accidit in voto Iephte, qui ut dicitur | |
| 3736 Iudic. XI, <i>votum vovit domino, dicens, si tradideris filios | |
| 3737 Ammon in manus meas, quicumque primus egressus fuerit de foribus | |
| 3738 domus meae mihique occurrerit revertenti in pace, eum offeram | |
| 3739 holocaustum domino</i>. Hoc enim poterat malum eventum habere, si | |
| 3740 occurreret ei aliquod animal non immolativum, sicut asinus vel | |
| 3741 homo, quod et accidit. Unde, ut Hieronymus dicit, in vovendo fuit | |
| 3742 stultus, quia discretionem non adhibuit, et in reddendo impius. | |
| 3743 Praemittitur tamen ibidem quod factus est super eum spiritus | |
| 3744 domini, quia fides et devotio ipsius, ex qua motus est ad vovendum, | |
| 3745 fuit a spiritu sancto. Propter quod ponitur in catalogo sanctorum, | |
| 3746 et propter victoriam quam obtinuit; et quia probabile est eum | |
| 3747 poenituisse de facto iniquo, quod tamen aliquod bonum | |
| 3748 figurabat.</p> | |
| 3749 <p title="II-II q. 88 a. 2 ad 3"><a name="42757"><span class= | |
| 3750 "ref">[42757] IIª-IIae q. 88 a. 2 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 3751 dicendum quod maceratio proprii corporis, puta per vigilias et | |
| 3752 ieiunia, non est Deo accepta nisi inquantum est opus virtutis, quod | |
| 3753 quidem est inquantum cum debita discretione fit, ut scilicet | |
| 3754 concupiscentia refrenetur et natura non nimis gravetur. Et sub tali | |
| 3755 tenore possunt huiusmodi sub voto cadere. Propter quod et | |
| 3756 apostolus, Rom. XII, postquam dixerat, <i>exhibeatis corpora vestra | |
| 3757 hostiam viventem, sanctam, Deo placentem</i>, addidit, | |
| 3758 <i>rationabile obsequium vestrum</i>. Sed quia in his quae ad | |
| 3759 seipsum pertinent de facili fallitur homo in iudicando, talia vota | |
| 3760 congruentius secundum arbitrium superioris sunt vel servanda vel | |
| 3761 praetermittenda. Ita tamen quod si ex observatione talis voti | |
| 3762 magnum et manifestum gravamen sentiret, et non esset facultas ad | |
| 3763 superiorem recurrendi, non debet homo tale votum servare. Vota vero | |
| 3764 quae sunt de rebus vanis et inutilibus sunt magis deridenda quam | |
| 3765 servanda.</p> | |
| 3766 <br /> | |
| 3767 <div class="E">Articulus 3</div> | |
| 3768 <p title="II-II q. 88 a. 3 arg. 1"><a name="42758"><span class= | |
| 3769 "ref">[42758] IIª-IIae q. 88 a. 3 arg. 1</span></a> Ad tertium | |
| 3770 sic proceditur. Videtur quod non omne votum obliget ad sui | |
| 3771 observationem. Homo enim magis indiget his quae per alium hominem | |
| 3772 fiunt quam Deus, qui bonorum nostrorum non eget. Sed promissio | |
| 3773 simplex homini facta non obligat ad servandum, secundum | |
| 3774 institutionem legis humanae, quod videtur esse institutum propter | |
| 3775 mutabilitatem humanae voluntatis. Ergo multo minus simplex | |
| 3776 promissio Deo facta, quae dicitur votum, obligat ad | |
| 3777 observandum.</p> | |
| 3778 <p title="II-II q. 88 a. 3 arg. 2"><a name="42759"><span class= | |
| 3779 "ref">[42759] IIª-IIae q. 88 a. 3 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 3780 nullus obligatur ad impossibile. Sed quandoque illud quod quis | |
| 3781 vovit fit ei impossibile, vel quia dependet ex alieno arbitrio, | |
| 3782 sicut cum quis vovet aliquod monasterium intrare cuius monachi eum | |
| 3783 nolunt recipere; vel propter emergentem defectum, sicut mulier quae | |
| 3784 vovit virginitatem servare et postea corrumpitur, vel vir qui vovet | |
| 3785 pecuniam dare et postea amittit pecuniam. Ergo non semper votum est | |
| 3786 obligatorium.</p> | |
| 3787 <p title="II-II q. 88 a. 3 arg. 3"><a name="42760"><span class= | |
| 3788 "ref">[42760] IIª-IIae q. 88 a. 3 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 3789 illud ad cuius solutionem est aliquis obligatus, statim solvere | |
| 3790 tenetur. Sed aliquis non statim solvere tenetur illud quod vovit, | |
| 3791 praecipue cum sub conditione futura vovet. Ergo votum non semper | |
| 3792 est obligatorium.</p> | |
| 3793 <p title="II-II q. 88 a. 3 s. c."><a name="42761"><span class= | |
| 3794 "ref">[42761] IIª-IIae q. 88 a. 3 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 3795 est quod dicitur Eccle. V, <i>quodcumque voveris, redde. Multoque | |
| 3796 melius est non vovere quam post votum promissa non reddere</i>.</p> | |
| 3797 <p title="II-II q. 88 a. 3 co."><a name="42762"><span class= | |
| 3798 "ref">[42762] IIª-IIae q. 88 a. 3 co.</span></a> Respondeo | |
| 3799 dicendum quod ad fidelitatem hominis pertinet ut solvat id quod | |
| 3800 promisit, unde secundum Augustinum, fides dicitur ex hoc quod fiunt | |
| 3801 dicta. Maxime autem debet homo Deo fidelitatem, tum ratione | |
| 3802 dominii; tum etiam ratione beneficii suscepti. Et ideo maxime | |
| 3803 obligatur homo ad hoc quod impleat vota Deo facta, hoc enim | |
| 3804 pertinet ad fidelitatem quam homo debet Deo, fractio autem voti est | |
| 3805 quaedam infidelitatis species. Unde Salomon rationem assignat quare | |
| 3806 sint vota reddenda. Quia displicet Deo infidelis promissio.</p> | |
| 3807 <p title="II-II q. 88 a. 3 ad 1"><a name="42763"><span class= | |
| 3808 "ref">[42763] IIª-IIae q. 88 a. 3 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 3809 ergo dicendum quod secundum honestatem ex qualibet promissione homo | |
| 3810 homini obligatur, et haec est obligatio iuris naturalis. Sed ad hoc | |
| 3811 quod aliquis obligetur ex aliqua promissione obligatione civili, | |
| 3812 quaedam alia requiruntur. Deus autem etsi bonis nostris non egeat, | |
| 3813 ei tamen maxime obligamur. Et ita votum ei factum est maxime | |
| 3814 obligatorium.</p> | |
| 3815 <p title="II-II q. 88 a. 3 ad 2"><a name="42764"><span class= | |
| 3816 "ref">[42764] IIª-IIae q. 88 a. 3 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 3817 dicendum quod si illud quod quis vovit ex quacumque causa | |
| 3818 impossibile reddatur, debet homo facere quod in se est, ut saltem | |
| 3819 habeat promptam voluntatem faciendi quod potest. Unde ille qui | |
| 3820 vovit monasterium aliquod intrare debet dare operam quam potest ut | |
| 3821 ibi recipiatur. Et si quidem intentio sua fuit se obligare ad | |
| 3822 religionis ingressum principaliter, et ex consequenti elegit hanc | |
| 3823 religionem vel hunc locum quasi sibi magis congruentem, tenetur, si | |
| 3824 non potest ibi recipi, aliam religionem intrare. Si autem | |
| 3825 principaliter intendit se obligare ad hanc religionem vel ad hunc | |
| 3826 locum, propter specialem complacentiam huius religionis vel loci, | |
| 3827 non tenetur aliam religionem intrare si illi eum recipere nolunt. | |
| 3828 Si vero incidit in impossibilitatem implendi votum ex propria | |
| 3829 culpa, tenetur insuper de propria culpa praeterita poenitentiam | |
| 3830 agere. Sicut mulier quae vovit virginitatem, si postea corrumpatur, | |
| 3831 non solum debet servare quod potest, scilicet perpetuam | |
| 3832 continentiam, sed etiam de eo quod admisit peccando poenitere.</p> | |
| 3833 <p title="II-II q. 88 a. 3 ad 3"><a name="42765"><span class= | |
| 3834 "ref">[42765] IIª-IIae q. 88 a. 3 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 3835 dicendum quod obligatio voti ex propria voluntate et intentione | |
| 3836 causatur, unde dicitur Deut. XXIII, quod <i>semel egressum est de | |
| 3837 labiis tuis, observabis, et facies sicut promisisti domino Deo tuo, | |
| 3838 et propria voluntate et ore tuo locutus es</i>. Et ideo si in | |
| 3839 intentione et voluntate voventis est obligare se ad statim | |
| 3840 solvendum, tenetur statim solvere. Si autem ad certum tempus, vel | |
| 3841 sub certa conditione, non tenetur statim solvere. Sed nec debet | |
| 3842 tardare ultra quam intendit se obligare, dicitur enim ibidem, | |
| 3843 <i>cum votum voveris domino Deo tuo, non tardabis reddere, quia | |
| 3844 requiret illud dominus Deus tuus; et si moratus fueris, reputabitur | |
| 3845 tibi in peccatum</i>.</p> | |
| 3846 <br /> | |
| 3847 <div class="E">Articulus 4</div> | |
| 3848 <p title="II-II q. 88 a. 4 arg. 1"><a name="42766"><span class= | |
| 3849 "ref">[42766] IIª-IIae q. 88 a. 4 arg. 1</span></a> Ad quartum | |
| 3850 sic proceditur. Videtur quod non expediat aliquid vovere. Non enim | |
| 3851 alicui expedit ut privet se bono quod ei Deus donavit. Sed libertas | |
| 3852 est unum de maximis bonis quae homini Deus dedit, qua videtur | |
| 3853 privari per necessitatem quam votum imponit. Ergo non videtur | |
| 3854 expediens homini quod aliquid voveat.</p> | |
| 3855 <p title="II-II q. 88 a. 4 arg. 2"><a name="42767"><span class= | |
| 3856 "ref">[42767] IIª-IIae q. 88 a. 4 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 3857 nullus debet se periculis iniicere. Sed quicumque vovet se periculo | |
| 3858 iniicit, quia quod ante votum sine periculo poterat praeteriri, si | |
| 3859 non servetur post votum, periculosum est. Unde Augustinus dicit, in | |
| 3860 epistola ad Armentarium et Paulinam, <i>quia iam vovisti, iam te | |
| 3861 obstrinxisti, aliud tibi facere non licet. Non talis eris si non | |
| 3862 feceris quod vovisti, qualis mansisses si nihil tale vovisses. | |
| 3863 Minor enim tunc esses, non peior. Modo autem, tanto, quod absit, | |
| 3864 miserior si fidem Deo fregeris, quanto beatior si persolveris</i>. | |
| 3865 Ergo non expedit aliquid vovere.</p> | |
| 3866 <p title="II-II q. 88 a. 4 arg. 3"><a name="42768"><span class= | |
| 3867 "ref">[42768] IIª-IIae q. 88 a. 4 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 3868 apostolus dicit, I ad Cor. IV, <i>imitatores mei estote, sicut et | |
| 3869 ego Christi</i>. Sed non legitur neque Christum aliquid vovisse, | |
| 3870 nec apostolos. Ergo videtur quod non expediat aliquid vovere.</p> | |
| 3871 <p title="II-II q. 88 a. 4 s. c."><a name="42769"><span class= | |
| 3872 "ref">[42769] IIª-IIae q. 88 a. 4 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 3873 est quod dicitur in Psalm., <i>vovete et reddite domino Deo | |
| 3874 vestro</i>.</p> | |
| 3875 <p title="II-II q. 88 a. 4 co."><a name="42770"><span class= | |
| 3876 "ref">[42770] IIª-IIae q. 88 a. 4 co.</span></a> Respondeo | |
| 3877 dicendum quod, sicut dictum est, votum est promissio Deo facta. | |
| 3878 Alia autem ratione promittitur aliquid homini, et alia ratione Deo. | |
| 3879 Homini quidem promittimus aliquid propter eius utilitatem, cui | |
| 3880 utile est et quod ei aliquid exhibeamus, et quod eum de futura | |
| 3881 exhibitione prius certificemus. Sed promissionem Deo facimus non | |
| 3882 propter eius utilitatem, sed propter nostram. Unde Augustinus | |
| 3883 dicit, in praedicta epistola, <i>benignus exactor est, non egenus, | |
| 3884 et qui non crescat ex redditis, sed in se crescere faciat | |
| 3885 redditores</i>. Et sicut id quod damus Deo non est ei utile, sed | |
| 3886 nobis, quia quod ei redditur reddenti additur, ut Augustinus ibidem | |
| 3887 dicit; ita etiam promissio qua Deo aliquid vovemus, non cedit in | |
| 3888 eius utilitatem, qui a nobis certificari non indiget; sed ad | |
| 3889 utilitatem nostram, inquantum vovendo voluntatem nostram | |
| 3890 immobiliter firmamus ad id quod expedit facere. Et ideo expediens | |
| 3891 est vovere.</p> | |
| 3892 <p title="II-II q. 88 a. 4 ad 1"><a name="42771"><span class= | |
| 3893 "ref">[42771] IIª-IIae q. 88 a. 4 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 3894 ergo dicendum quod sicut non posse peccare non diminuit libertatem, | |
| 3895 ita etiam necessitas firmatae voluntatis in bonum non diminuit | |
| 3896 libertatem, ut patet in Deo et in beatis. Et talis est necessitas | |
| 3897 voti, similitudinem quandam habens cum confirmatione beatorum. Unde | |
| 3898 Augustinus in eadem epistola dicit quod <i>felix necessitas est | |
| 3899 quae in meliora compellit</i>.</p> | |
| 3900 <p title="II-II q. 88 a. 4 ad 2"><a name="42772"><span class= | |
| 3901 "ref">[42772] IIª-IIae q. 88 a. 4 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 3902 dicendum quod quando periculum nascitur ex ipso facto, tunc illud | |
| 3903 factum non est expediens, puta quod aliquis per pontem ruinosum | |
| 3904 transeat fluvium. Sed si periculum immineat ex hoc quod homo | |
| 3905 deficit ab illo facto, non desinit propter hoc esse expediens, | |
| 3906 sicut expediens est ascendere equum, quamvis periculum immineat | |
| 3907 cadenti de equo. Alioquin oporteret ab omnibus bonis cessare quae | |
| 3908 per accidens ex aliquo eventu possunt esse periculosa. Unde dicitur | |
| 3909 Eccle. XI, <i>qui observat ventum non seminat, et qui considerat | |
| 3910 nubes nunquam metet</i>. Periculum autem voventi non imminet ex | |
| 3911 ipso voto, sed ex culpa hominis, qui voluntatem mutat transgrediens | |
| 3912 votum. Unde Augustinus dicit in eadem epistola, <i>non te vovisse | |
| 3913 poeniteat. Immo gaude iam tibi sic non licere quod cum tuo | |
| 3914 detrimento licuisset</i>.</p> | |
| 3915 <p title="II-II q. 88 a. 4 ad 3"><a name="42773"><span class= | |
| 3916 "ref">[42773] IIª-IIae q. 88 a. 4 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 3917 dicendum quod Christo secundum se non competebat vovere. Tum quia | |
| 3918 Deus erat. Tum etiam quia, inquantum homo, habebat firmatam | |
| 3919 voluntatem in bono, quasi comprehensor existens. Quamvis per | |
| 3920 quandam similitudinem ex persona eius dicatur in Psalm., secundum | |
| 3921 Glossam, <i>vota mea reddam in conspectu timentium eum</i>, | |
| 3922 loquitur autem pro corpore suo, quod est Ecclesia. Apostoli autem | |
| 3923 intelliguntur vovisse pertinentia ad perfectionis statum quando | |
| 3924 Christum, relictis omnibus, sunt secuti.</p> | |
| 3925 <br /> | |
| 3926 <div class="E">Articulus 5</div> | |
| 3927 <p title="II-II q. 88 a. 5 arg. 1"><a name="42774"><span class= | |
| 3928 "ref">[42774] IIª-IIae q. 88 a. 5 arg. 1</span></a> Ad quintum | |
| 3929 sic proceditur. Videtur quod votum non sit actus latriae sive | |
| 3930 religionis. Omne enim opus virtutis cadit sub voto. Sed ad eandem | |
| 3931 virtutem pertinere videtur promittere aliquid et facere illud. Ergo | |
| 3932 votum pertinet ad quamlibet virtutem, et non specialiter ad | |
| 3933 religionem.</p> | |
| 3934 <p title="II-II q. 88 a. 5 arg. 2"><a name="42775"><span class= | |
| 3935 "ref">[42775] IIª-IIae q. 88 a. 5 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 3936 secundum Tullium, ad religionem pertinet cultum et caeremoniam Deo | |
| 3937 offerre. Sed ille qui vovet nondum aliquid Deo offert, sed solum | |
| 3938 promittit. Ergo votum non est actus religionis.</p> | |
| 3939 <p title="II-II q. 88 a. 5 arg. 3"><a name="42776"><span class= | |
| 3940 "ref">[42776] IIª-IIae q. 88 a. 5 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 3941 cultus religionis non debet exhiberi nisi Deo. Sed votum non solum | |
| 3942 fit Deo, sed etiam sanctis et praelatis, quibus religiosi | |
| 3943 profitentes obedientiam vovent. Ergo votum non est religionis | |
| 3944 actus.</p> | |
| 3945 <p title="II-II q. 88 a. 5 s. c."><a name="42777"><span class= | |
| 3946 "ref">[42777] IIª-IIae q. 88 a. 5 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 3947 est quod dicitur Isaiae XIX, <i>colent eum in hostiis et muneribus, | |
| 3948 et vota vovebunt domino et solvent</i>. Sed colere Deum est proprie | |
| 3949 religionis sive latriae. Ergo votum est actus latriae sive | |
| 3950 religionis.</p> | |
| 3951 <p title="II-II q. 88 a. 5 co."><a name="42778"><span class= | |
| 3952 "ref">[42778] IIª-IIae q. 88 a. 5 co.</span></a> Respondeo | |
| 3953 dicendum quod, sicut supra dictum est, omne opus virtutis ad | |
| 3954 religionem seu latriam pertinet per modum imperii, secundum quod ad | |
| 3955 divinam reverentiam ordinatur, quod est proprius finis latriae. | |
| 3956 Ordinare autem alios actus in manifestum est autem ex praedictis | |
| 3957 quod votum est quaedam imperatas. Et ideo ipsa ordinatio actuum | |
| 3958 cuiuscumque virtutis in servitium Dei est proprius actus latriae. | |
| 3959 Manifestum est autem ex praedictis quod votum est quaedam promissio | |
| 3960 Deo facta, et quod promissio nihil est aliud quam ordinatio quaedam | |
| 3961 eius quod promittitur in eum cui promittitur. Unde votum est | |
| 3962 ordinatio quaedam eorum quae quis vovet in divinum cultum seu | |
| 3963 obsequium. Et sic patet quod vovere proprie est actus latriae seu | |
| 3964 religionis.</p> | |
| 3965 <p title="II-II q. 88 a. 5 ad 1"><a name="42779"><span class= | |
| 3966 "ref">[42779] IIª-IIae q. 88 a. 5 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 3967 ergo dicendum quod illud quod cadit sub voto quandoque quidem est | |
| 3968 actus alterius virtutis, sicut ieiunare, continentiam servare; | |
| 3969 quandoque vero est actus religionis, sicut sacrificium offerre vel | |
| 3970 orare. Utrorumque tamen promissio Deo facta ad religionem pertinet, | |
| 3971 ratione iam dicta. Unde patet quod votorum quoddam pertinet ad | |
| 3972 religionem ratione solius promissionis Deo factae, quae est | |
| 3973 essentia voti, quandoque etiam ratione rei promissae, quae est voti | |
| 3974 materia.</p> | |
| 3975 <p title="II-II q. 88 a. 5 ad 2"><a name="42780"><span class= | |
| 3976 "ref">[42780] IIª-IIae q. 88 a. 5 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 3977 dicendum quod ille qui promittit, inquantum se obligat ad dandum, | |
| 3978 iam quodammodo dat, sicut dicitur fieri aliquid cum fit causa eius, | |
| 3979 quia effectus virtute continetur in causa. Et inde est quod non | |
| 3980 solum danti, sed etiam promittenti gratiae aguntur.</p> | |
| 3981 <p title="II-II q. 88 a. 5 ad 3"><a name="42781"><span class= | |
| 3982 "ref">[42781] IIª-IIae q. 88 a. 5 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 3983 dicendum quod votum soli Deo fit, sed promissio potest etiam fieri | |
| 3984 homini, et ipsa promissio boni quae fit homini potest cadere sub | |
| 3985 voto, inquantum est quoddam opus virtuosum. Et per hunc modum | |
| 3986 intelligendum est votum quo quis vovet aliquid sanctis vel | |
| 3987 praelatis, ut ipsa promissio facta sanctis vel praelatis cadat sub | |
| 3988 voto materialiter, inquantum scilicet homo vovet Deo se impleturum | |
| 3989 quod sanctis vel praelatis promittit.</p> | |
| 3990 <br /> | |
| 3991 <div class="E">Articulus 6</div> | |
| 3992 <p title="II-II q. 88 a. 6 arg. 1"><a name="42782"><span class= | |
| 3993 "ref">[42782] IIª-IIae q. 88 a. 6 arg. 1</span></a> Ad sextum | |
| 3994 sic proceditur. Videtur quod magis sit laudabile et meritorium | |
| 3995 facere aliquid sine voto quam cum voto. Dicit enim prosper, in II | |
| 3996 de vita Contempl., sic <i>abstinere vel ieiunare debemus ut non nos | |
| 3997 necessitati ieiunandi subdamus, ne iam non devoti, sed inviti rem | |
| 3998 voluntariam faciamus</i>. Sed ille qui vovet ieiunium subdit se | |
| 3999 necessitati ieiunandi. Ergo melius esset si ieiunaret sine | |
| 4000 voto.</p> | |
| 4001 <p title="II-II q. 88 a. 6 arg. 2"><a name="42783"><span class= | |
| 4002 "ref">[42783] IIª-IIae q. 88 a. 6 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 4003 apostolus dicit, II Cor. IX, <i>unusquisque prout destinavit in | |
| 4004 corde suo, non ex tristitia aut ex necessitate, hilarem enim | |
| 4005 datorem diligit Deus</i>. Sed quidam ea quae vovent ex tristitia | |
| 4006 faciunt, et hoc videtur procedere ex necessitate quam votum | |
| 4007 imponit, quia necessitas contristans est, ut dicitur V Metaphys. | |
| 4008 Ergo melius est aliquid facere sine voto quam cum voto.</p> | |
| 4009 <p title="II-II q. 88 a. 6 arg. 3"><a name="42784"><span class= | |
| 4010 "ref">[42784] IIª-IIae q. 88 a. 6 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 4011 votum necessarium est ad hoc quod firmetur voluntas hominis ad rem | |
| 4012 quam vovet, ut supra habitum est. Sed non magis potest firmari | |
| 4013 voluntas ad aliquid faciendum quam cum actu facit illud. Ergo non | |
| 4014 melius est facere aliquid cum voto quam sine voto.</p> | |
| 4015 <p title="II-II q. 88 a. 6 s. c."><a name="42785"><span class= | |
| 4016 "ref">[42785] IIª-IIae q. 88 a. 6 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 4017 est quod super illud Psalm., vovete et reddite, dicit Glossa, | |
| 4018 vovere voluntati consulitur. Sed consilium non est nisi de meliori | |
| 4019 bono. Ergo melius est facere aliquod melius opus ex voto quam sine | |
| 4020 voto, quia qui facit sine voto, implet tantum unum consilium, | |
| 4021 scilicet de faciendo; qui autem facit cum voto, implet duo | |
| 4022 consilia, scilicet et vovendo et faciendo.</p> | |
| 4023 <p title="II-II q. 88 a. 6 co."><a name="42786"><span class= | |
| 4024 "ref">[42786] IIª-IIae q. 88 a. 6 co.</span></a> Respondeo | |
| 4025 dicendum quod triplici ratione facere idem opus cum voto est melius | |
| 4026 et magis meritorium quam facere sine voto. Primo quidem, quia | |
| 4027 vovere, sicut dictum est, est actus latriae, quae est praecipua | |
| 4028 inter virtutes morales. Nobilioris autem virtutis est opus melius | |
| 4029 et magis meritorium. Unde actus inferioris virtutis est melior et | |
| 4030 magis meritorius ex hoc quod imperatur a superiori virtute, cuius | |
| 4031 actus fit per imperium, sicut actus fidei vel spei melior est si | |
| 4032 imperetur a caritate. Et ideo actus aliarum virtutum moralium, puta | |
| 4033 ieiunare, quod est actus abstinentiae, et continere, quod est actus | |
| 4034 castitatis, sunt meliora et magis meritoria si fiant ex voto, quia | |
| 4035 sic iam pertinent ad divinum cultum, quasi quaedam Dei sacrificia. | |
| 4036 Unde Augustinus dicit, in libro de virginitate, quod <i>neque ipsa | |
| 4037 virginitas quia virginitas est, sed quia Deo dicata est, honoratur; | |
| 4038 quam fovet et servat continentia pietatis</i>. Secundo, quia ille | |
| 4039 qui vovet aliquid et facit, plus se Deo subiicit quam ille qui | |
| 4040 solum facit. Subiicit enim se Deo non solum quantum ad actum sed | |
| 4041 etiam quantum ad potestatem, quia de cetero, non potest aliud | |
| 4042 facere, sicut plus daret homini qui daret ei arborem cum fructibus | |
| 4043 quam qui daret ei fructus tantum, ut dicit Anselmus, in libro de | |
| 4044 Similitud. Et inde est quod etiam promittentibus gratiae aguntur, | |
| 4045 ut dictum est. Tertio, quia per votum immobiliter voluntas firmatur | |
| 4046 in bonum. Facere autem aliquid ex voluntate firmata in bonum | |
| 4047 pertinet ad perfectionem virtutis, ut patet per philosophum, in II | |
| 4048 Ethic., sicut etiam peccare mente obstinata aggravat peccatum, et | |
| 4049 dicitur peccatum in spiritum sanctum, ut supra dictum est.</p> | |
| 4050 <p title="II-II q. 88 a. 6 ad 1"><a name="42787"><span class= | |
| 4051 "ref">[42787] IIª-IIae q. 88 a. 6 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 4052 ergo dicendum quod auctoritas illa est intelligenda de necessitate | |
| 4053 coactionis, quae involuntarium causat et devotionem excludit. Unde | |
| 4054 signanter dicit, <i>ne iam non devoti, sed inviti rem voluntariam | |
| 4055 faciamus</i>. Necessitas autem voti est per immutabilitatem | |
| 4056 voluntatis, unde et voluntatem confirmat et devotionem auget. Et | |
| 4057 ideo ratio non sequitur.</p> | |
| 4058 <p title="II-II q. 88 a. 6 ad 2"><a name="42788"><span class= | |
| 4059 "ref">[42788] IIª-IIae q. 88 a. 6 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 4060 dicendum quod necessitas coactionis, inquantum est contraria | |
| 4061 voluntati, tristitiam causat, secundum philosophum. Necessitas | |
| 4062 autem voti in his qui sunt bene dispositi, inquantum voluntatem | |
| 4063 confirmat, non causat tristitiam, sed gaudium. Unde Augustinus | |
| 4064 dicit, in epistola ad Armentarium et Paulinam, <i>non te vovisse | |
| 4065 poeniteat, immo gaude iam tibi sic non licere quod cum tuo | |
| 4066 detrimento licuisset</i>. Si tamen ipsum opus, secundum se | |
| 4067 consideratum, triste et involuntarium redderetur post votum, dum | |
| 4068 tamen remaneat voluntas votum implendi, adhuc est magis meritorium | |
| 4069 quam si fieret sine voto, quia impletio voti est actus religionis, | |
| 4070 quae est potior virtus quam abstinentia, cuius actus est | |
| 4071 ieiunare.</p> | |
| 4072 <p title="II-II q. 88 a. 6 ad 3"><a name="42789"><span class= | |
| 4073 "ref">[42789] IIª-IIae q. 88 a. 6 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 4074 dicendum quod ille qui facit aliquid sine voto habet immobilem | |
| 4075 voluntatem respectu illius operis singularis quod facit, et tunc | |
| 4076 quando facit, non autem manet voluntas eius omnino firmata in | |
| 4077 futurum, sicut voventis, qui suam voluntatem obligavit ad aliquid | |
| 4078 faciendum et antequam faceret illud singulare opus, et fortasse ad | |
| 4079 pluries faciendum.</p> | |
| 4080 <br /> | |
| 4081 <div class="E">Articulus 7</div> | |
| 4082 <p title="II-II q. 88 a. 7 arg. 1"><a name="42790"><span class= | |
| 4083 "ref">[42790] IIª-IIae q. 88 a. 7 arg. 1</span></a> Ad | |
| 4084 septimum sic proceditur. Videtur quod votum non solemnizetur per | |
| 4085 susceptionem sacri ordinis, et per professionem ad certam regulam. | |
| 4086 Votum enim, ut dictum est, promissio Deo facta est. Ea vero quae | |
| 4087 exterius aguntur ad solemnitatem pertinentia non videntur ordinari | |
| 4088 ad Deum, sed ad homines. Ergo per accidens se habent ad votum. Non | |
| 4089 ergo solemnitas talis est propria conditio voti.</p> | |
| 4090 <p title="II-II q. 88 a. 7 arg. 2"><a name="42791"><span class= | |
| 4091 "ref">[42791] IIª-IIae q. 88 a. 7 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 4092 illud quod pertinet ad conditionem alicuius rei, videtur posse | |
| 4093 competere omnibus illis in quibus res illa invenitur. Sed multa | |
| 4094 possunt sub voto cadere quae non pertinent neque ad sacrum ordinem, | |
| 4095 neque pertinent ad aliquam certam regulam, sicut cum quis vovet | |
| 4096 peregrinationem, aut aliquid huiusmodi. Ergo solemnitas quae fit in | |
| 4097 susceptione sacri ordinis vel in promissione certae regulae, non | |
| 4098 pertinet ad conditionem voti.</p> | |
| 4099 <p title="II-II q. 88 a. 7 arg. 3"><a name="42792"><span class= | |
| 4100 "ref">[42792] IIª-IIae q. 88 a. 7 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 4101 votum solemne idem videtur esse quod votum publicum. Sed multa alia | |
| 4102 vota possunt fieri in publico quam votum quod emittitur in | |
| 4103 susceptione sacri ordinis vel professione certae regulae, et | |
| 4104 huiusmodi etiam vota possunt fieri in occulto. Ergo non solum | |
| 4105 huiusmodi vota sunt solemnia.</p> | |
| 4106 <p title="II-II q. 88 a. 7 s. c."><a name="42793"><span class= | |
| 4107 "ref">[42793] IIª-IIae q. 88 a. 7 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 4108 est quod solum huiusmodi vota impediunt matrimonium contrahendum et | |
| 4109 dirimunt iam contractum; quod est effectus voti solemnis, ut infra | |
| 4110 dicetur in tertia huius operis parte.</p> | |
| 4111 <p title="II-II q. 88 a. 7 co."><a name="42794"><span class= | |
| 4112 "ref">[42794] IIª-IIae q. 88 a. 7 co.</span></a> Respondeo | |
| 4113 dicendum quod unicuique rei solemnitas adhibetur secundum illius | |
| 4114 rei conditionem, sicut alia est solemnitas novae militiae, scilicet | |
| 4115 in quodam apparatu equorum et armorum et concursu militum; et alia | |
| 4116 solemnitas nuptiarum, quae consistit in apparatu sponsi et sponsae | |
| 4117 et conventu propinquorum. Votum autem est promissio Deo facta. Unde | |
| 4118 solemnitas voti attenditur secundum aliquid spirituale, quod ad | |
| 4119 Deum pertineat, idest secundum aliquam spiritualem benedictionem | |
| 4120 vel consecrationem, quae ex institutione apostolorum adhibetur in | |
| 4121 professione certae regulae, secundo gradu post sacri ordinis | |
| 4122 susceptionem, ut Dionysius dicit, VI cap. Eccles. Hier. Et huius | |
| 4123 ratio est quia solemnitates non consueverunt adhiberi nisi quando | |
| 4124 aliquis totaliter mancipatur alicui rei, non enim solemnitas | |
| 4125 nuptialis adhibetur nisi in celebratione matrimonii, quando uterque | |
| 4126 coniugum sui corporis potestatem alteri tradit. Et similiter voti | |
| 4127 solemnitas adhibetur quando aliquis per susceptionem sacri ordinis | |
| 4128 divino ministerio applicatur; et in professione certae regulae, | |
| 4129 quando per abrenuntiationem saeculi et propriae voluntatis aliquis | |
| 4130 statum perfectionis assumit.</p> | |
| 4131 <p title="II-II q. 88 a. 7 ad 1"><a name="42795"><span class= | |
| 4132 "ref">[42795] IIª-IIae q. 88 a. 7 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 4133 ergo dicendum quod huiusmodi solemnitas pertinet non solum ad | |
| 4134 homines, sed ad Deum, inquantum habet aliquam spiritualem | |
| 4135 consecrationem seu benedictionem, cuius Deus est auctor, etsi homo | |
| 4136 sit minister, secundum illud Num. VI, <i>invocabunt nomen meum | |
| 4137 super filios Israel, et ego benedicam eis</i>. Et ideo votum | |
| 4138 solemne habet fortiorem obligationem apud Deum quam votum simplex; | |
| 4139 et gravius peccat qui illud transgreditur. Quod autem dicitur quod | |
| 4140 votum simplex non minus obligat apud Deum quam solemne, | |
| 4141 intelligendum est quantum ad hoc quod utriusque transgressor peccat | |
| 4142 mortaliter.</p> | |
| 4143 <p title="II-II q. 88 a. 7 ad 2"><a name="42796"><span class= | |
| 4144 "ref">[42796] IIª-IIae q. 88 a. 7 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 4145 dicendum quod particularibus actibus non consuevit solemnitas | |
| 4146 adhiberi, sed assumptioni novi status, ut dictum est. Et ideo cum | |
| 4147 quis vovet aliqua particularia opera, sicut aliquam peregrinationem | |
| 4148 vel aliquod speciale ieiunium, tali voto non congruit solemnitas, | |
| 4149 sed solum voto quo aliquis totaliter se subiicit divino ministerio | |
| 4150 seu famulatui; in quo tamen voto, quasi universali, multa | |
| 4151 particularia opera comprehenduntur.</p> | |
| 4152 <p title="II-II q. 88 a. 7 ad 3"><a name="42797"><span class= | |
| 4153 "ref">[42797] IIª-IIae q. 88 a. 7 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 4154 dicendum quod vota ex hoc quod fiunt in publico possunt habere | |
| 4155 quandam solemnitatem humanam, non autem solemnitatem spiritualem et | |
| 4156 divinam, sicut habent vota praemissa, etiam si coram paucis fiant. | |
| 4157 Unde aliud est votum esse publicum, et aliud esse solemne.</p> | |
| 4158 <br /> | |
| 4159 <div class="E">Articulus 8</div> | |
| 4160 <p title="II-II q. 88 a. 8 arg. 1"><a name="42798"><span class= | |
| 4161 "ref">[42798] IIª-IIae q. 88 a. 8 arg. 1</span></a> Ad octavum | |
| 4162 sic proceditur. Videtur quod illi qui sunt alterius potestati | |
| 4163 subiecti non impediantur a vovendo. Minus enim vinculum superatur a | |
| 4164 maiori. Sed obligatio qua quis subiicitur homini est minus vinculum | |
| 4165 quam votum, per quod aliquis obligatur Deo. Ergo illi qui sunt | |
| 4166 alienae potestati subiecti non impediuntur a vovendo.</p> | |
| 4167 <p title="II-II q. 88 a. 8 arg. 2"><a name="42799"><span class= | |
| 4168 "ref">[42799] IIª-IIae q. 88 a. 8 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 4169 filii sunt in potestate patris. Sed filii possunt profiteri in | |
| 4170 aliqua religione etiam sine voluntate parentum. Ergo non impeditur | |
| 4171 aliquis a vovendo per hoc quod est subiectus potestati | |
| 4172 alterius.</p> | |
| 4173 <p title="II-II q. 88 a. 8 arg. 3"><a name="42800"><span class= | |
| 4174 "ref">[42800] IIª-IIae q. 88 a. 8 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 4175 maius est facere quam promittere. Sed religiosi qui sunt sub | |
| 4176 potestate praelatorum possunt aliqua facere sine licentia suorum | |
| 4177 praelatorum, puta dicere aliquos Psalmos, vel facere aliquas | |
| 4178 abstinentias. Ergo videtur quod multo magis possunt huiusmodi | |
| 4179 vovendo Deo promittere.</p> | |
| 4180 <p title="II-II q. 88 a. 8 arg. 4"><a name="42801"><span class= | |
| 4181 "ref">[42801] IIª-IIae q. 88 a. 8 arg. 4</span></a> Praeterea, | |
| 4182 quicumque facit quod de iure facere non potest, peccat. Sed subditi | |
| 4183 non peccant vovendo, quia hoc nunquam invenitur prohibitum. Ergo | |
| 4184 videtur quod de iure possunt vovere.</p> | |
| 4185 <p title="II-II q. 88 a. 8 s. c."><a name="42802"><span class= | |
| 4186 "ref">[42802] IIª-IIae q. 88 a. 8 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 4187 est quod Num. XXX mandatur quod, <i>si mulier in domo patris sui, | |
| 4188 et adhuc in puellari aetate, aliquid voverit</i>, non tenetur rea | |
| 4189 voti nisi pater eius consenserit. Et idem dicit de muliere habente | |
| 4190 virum. Ergo, pari ratione, nec aliae personae alterius potestati | |
| 4191 subiectae possunt se voto obligare.</p> | |
| 4192 <p title="II-II q. 88 a. 8 co."><a name="42803"><span class= | |
| 4193 "ref">[42803] IIª-IIae q. 88 a. 8 co.</span></a> Respondeo | |
| 4194 dicendum quod, sicut supra dictum est, votum est promissio quaedam | |
| 4195 Deo facta. Nullus autem potest per promissionem se firmiter | |
| 4196 obligare ad id quod est in potestate alterius, sed solum ad id quod | |
| 4197 est omnino in sua potestate. Quicumque autem est subiectus alicui, | |
| 4198 quantum ad id in quo est subiectus, non est suae potestatis facere | |
| 4199 quod vult, sed dependet ex voluntate alterius. Et ideo non potest | |
| 4200 se per votum firmiter obligare, in his in quibus alteri subiicitur, | |
| 4201 sine consensu sui superioris.</p> | |
| 4202 <p title="II-II q. 88 a. 8 ad 1"><a name="42804"><span class= | |
| 4203 "ref">[42804] IIª-IIae q. 88 a. 8 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 4204 ergo dicendum quod sub promissione Deo facta non cadit nisi quod | |
| 4205 est virtuosum, ut supra dictum est. Est autem contra virtutem ut id | |
| 4206 quod est alterius homo offerat Deo, ut supra dictum est. Et ideo | |
| 4207 non potest omnino salvari ratio voti, cum quis in potestate | |
| 4208 constitutus vovet id quod est in potestate alterius, nisi sub | |
| 4209 conditione si ille ad cuius potestatem pertinet non | |
| 4210 contradicat.</p> | |
| 4211 <p title="II-II q. 88 a. 8 ad 2"><a name="42805"><span class= | |
| 4212 "ref">[42805] IIª-IIae q. 88 a. 8 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 4213 dicendum quod ex quo homo venit ad annos pubertatis, si sit liberae | |
| 4214 conditionis, est suae potestatis quantum ad ea quae pertinent ad | |
| 4215 suam personam, puta quod obliget se religioni per votum, vel quod | |
| 4216 matrimonium contrahat. Non autem est suae potestatis quantum ad | |
| 4217 dispensationem domesticam. Unde circa hoc non potest aliquid vovere | |
| 4218 quod sit ratum, sine consensu patris. Servus autem, quia est in | |
| 4219 potestate domini etiam quantum ad personales operationes, non | |
| 4220 potest se voto obligare ad religionem, per quam ab obsequio domini | |
| 4221 sui abstraheretur.</p> | |
| 4222 <p title="II-II q. 88 a. 8 ad 3"><a name="42806"><span class= | |
| 4223 "ref">[42806] IIª-IIae q. 88 a. 8 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 4224 dicendum quod religiosus subditus est praelato quantum ad suas | |
| 4225 operationes secundum professionem regulae. Et ideo etiam si aliquis | |
| 4226 ad horam aliquid facere possit quando ad alia non occupatur a | |
| 4227 praelato, quia tamen nullum tempus est exceptum in quo praelatus | |
| 4228 non possit eum circa aliquid occupare, nullum votum religiosi est | |
| 4229 firmum nisi sit de consensu praelati. Sicut nec votum puellae | |
| 4230 existentis in domo, nisi sit de consensu patris, nec uxoris, nisi | |
| 4231 de consensu viri.</p> | |
| 4232 <p title="II-II q. 88 a. 8 ad 4"><a name="42807"><span class= | |
| 4233 "ref">[42807] IIª-IIae q. 88 a. 8 ad 4</span></a> Ad quartum | |
| 4234 dicendum quod licet votum eorum qui sunt alterius potestati | |
| 4235 subiecti non sit firmum sine consensu eorum quibus subiiciuntur, | |
| 4236 non tamen peccant vovendo, quia in eorum voto intelligitur debita | |
| 4237 conditio, scilicet si suis superioribus placuerit, vel non | |
| 4238 renitantur.</p> | |
| 4239 <br /> | |
| 4240 <div class="E">Articulus 9</div> | |
| 4241 <p title="II-II q. 88 a. 9 arg. 1"><a name="42808"><span class= | |
| 4242 "ref">[42808] IIª-IIae q. 88 a. 9 arg. 1</span></a> Ad nonum | |
| 4243 sic proceditur. Videtur quod pueri non possint voto se obligare ad | |
| 4244 religionis ingressum. Cum enim ad votum requiratur animi | |
| 4245 deliberatio, non competit vovere nisi illis qui habent usum | |
| 4246 rationis. Sed hoc deficit in pueris, sicut et in amentibus vel | |
| 4247 furiosis. Sicut ergo amentes et furiosi non possunt se ad aliquid | |
| 4248 voto adstringere, ita etiam nec pueri, ut videtur, possunt se voto | |
| 4249 obligare religioni.</p> | |
| 4250 <p title="II-II q. 88 a. 9 arg. 2"><a name="42809"><span class= | |
| 4251 "ref">[42809] IIª-IIae q. 88 a. 9 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 4252 illud quod rite potest ab aliquo fieri, non potest ab alio | |
| 4253 irritari. Sed votum religionis a puero vel puella factum ante annos | |
| 4254 pubertatis potest a parentibus revocari, vel a tutore, ut habetur | |
| 4255 XX, qu. II, cap. puella. Ergo videtur quod puer vel puella, ante | |
| 4256 quatuordecim annos, non possit rite vovere.</p> | |
| 4257 <p title="II-II q. 88 a. 9 arg. 3"><a name="42810"><span class= | |
| 4258 "ref">[42810] IIª-IIae q. 88 a. 9 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 4259 religionem intrantibus annus probationis conceditur, secundum | |
| 4260 regulam beati Benedicti et secundum statutum Innocentii IV, ad hoc | |
| 4261 quod probatio obligationem voti praecedat. Ergo illicitum videtur | |
| 4262 esse quod pueri voto obligentur ad religionem ante probationis | |
| 4263 annum.</p> | |
| 4264 <p title="II-II q. 88 a. 9 s. c."><a name="42811"><span class= | |
| 4265 "ref">[42811] IIª-IIae q. 88 a. 9 s. c.</span></a> Sed contra, | |
| 4266 illud quod non est rite factum non est validum, etiam si a nullo | |
| 4267 revocetur. Sed votum puellae, etiam ante annos pubertatis emissum, | |
| 4268 validum est si infra annum a parentibus non revocetur, ut habetur | |
| 4269 XX, qu. II, cap. puella. Ergo licite et rite possunt pueri voto | |
| 4270 obligari ad religionem, etiam ante annos pubertatis.</p> | |
| 4271 <p title="II-II q. 88 a. 9 co."><a name="42812"><span class= | |
| 4272 "ref">[42812] IIª-IIae q. 88 a. 9 co.</span></a> Respondeo | |
| 4273 dicendum quod, sicut ex praedictis patet, duplex est votum, | |
| 4274 scilicet simplex, et solemne. Et quia solemnitas voti in quadam | |
| 4275 spirituali benedictione et consecratione consistit, ut dictum est, | |
| 4276 quae fit per ministerium Ecclesiae; ideo solemnizatio voti sub | |
| 4277 dispensatione Ecclesiae cadit. Votum autem simplex efficaciam habet | |
| 4278 ex deliberatione animi, qua quis se obligare intendit. Quod autem | |
| 4279 talis obligatio robur non habeat, dupliciter potest contingere. Uno | |
| 4280 quidem modo, propter defectum rationis, sicut patet in furiosis et | |
| 4281 amentibus, qui se voto non possunt obligare ad aliquid, dum sunt in | |
| 4282 furia vel amentia. Alio modo, quia ille qui vovet est alterius | |
| 4283 potestati subiectus, ut supra dictum est. Et ista duo concurrunt in | |
| 4284 pueris ante annos pubertatis, quia et patiuntur rationis defectum, | |
| 4285 ut in pluribus; et sunt naturaliter sub cura parentum, vel tutorum, | |
| 4286 qui sunt eis loco parentum. Et ideo eorum vota ex duplici causa | |
| 4287 robur non habent. Contingit tamen, propter naturae dispositionem, | |
| 4288 quae legibus humanis non subditur, in aliquibus, licet paucis, | |
| 4289 accelerari rationis usum, qui ob hoc dicuntur doli capaces. Nec | |
| 4290 tamen propter hoc in aliquo eximuntur a cura parentum, quae | |
| 4291 subiacet legi humanae respicienti ad id quod frequentius accidit. | |
| 4292 Est ergo dicendum quod si puer vel puella, ante pubertatis annos, | |
| 4293 nondum habeat usum rationis, nullo modo potest se ad aliquid voto | |
| 4294 obligare. Si vero ante annos pubertatis attigerit usum rationis, | |
| 4295 potest quidem, quantum in ipso est, se obligare, sed votum eius | |
| 4296 potest irritari per parentes, quorum curae remanet adhuc subiectus. | |
| 4297 Quantumcumque tamen sit doli capax, ante annos pubertatis non | |
| 4298 potest obligari voto solemni religionis, propter Ecclesiae | |
| 4299 statutum, quod respicit id quod in pluribus accidit. Post annos | |
| 4300 autem pubertatis, possunt iam se voto religionis obligare, vel | |
| 4301 simplici vel solemni, absque voluntate parentum.</p> | |
| 4302 <p title="II-II q. 88 a. 9 ad 1"><a name="42813"><span class= | |
| 4303 "ref">[42813] IIª-IIae q. 88 a. 9 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 4304 ergo dicendum quod ratio illa procedit de pueris qui nondum | |
| 4305 attigerunt usum rationis, quorum vota sunt invalida, ut dictum | |
| 4306 est.</p> | |
| 4307 <p title="II-II q. 88 a. 9 ad 2"><a name="42814"><span class= | |
| 4308 "ref">[42814] IIª-IIae q. 88 a. 9 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 4309 dicendum quod vota eorum qui sunt in potestate aliorum habent | |
| 4310 conditionem implicitam, scilicet si non revocentur a superiori, ex | |
| 4311 qua licita redduntur, et valida si conditio extat, ut dictum | |
| 4312 est.</p> | |
| 4313 <p title="II-II q. 88 a. 9 ad 3"><a name="42815"><span class= | |
| 4314 "ref">[42815] IIª-IIae q. 88 a. 9 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 4315 dicendum quod ratio illa procedit de voto solemni quod fit per | |
| 4316 professionem.</p> | |
| 4317 <br /> | |
| 4318 <div class="E">Articulus 10</div> | |
| 4319 <p title="II-II q. 88 a. 10 arg. 1"><a name="42816"><span class= | |
| 4320 "ref">[42816] IIª-IIae q. 88 a. 10 arg. 1</span></a> Ad | |
| 4321 decimum sic proceditur. Videtur quod in voto dispensari non possit. | |
| 4322 Minus enim est commutari votum quam in eo dispensari. Sed votum non | |
| 4323 potest commutari, dicitur enim Levit. XXVII, <i>animal quod | |
| 4324 immolari potest domino, si quis voverit, sanctum erit, et mutari | |
| 4325 non poterit, nec melius malo nec peius bono</i>. Ergo multo minus | |
| 4326 potest dispensari in voto.</p> | |
| 4327 <p title="II-II q. 88 a. 10 arg. 2"><a name="42817"><span class= | |
| 4328 "ref">[42817] IIª-IIae q. 88 a. 10 arg. 2</span></a> | |
| 4329 Praeterea, in his quae sunt de lege naturae et in praeceptis | |
| 4330 divinis non potest per hominem dispensari, et praecipue in | |
| 4331 praeceptis primae tabulae, quae ordinantur directe ad dilectionem | |
| 4332 Dei, quae est ultimus praeceptorum finis. Sed implere votum est de | |
| 4333 lege naturae; et est etiam praeceptum legis divinae, ut ex supra | |
| 4334 dictis patet; et pertinet ad praecepta primae tabulae, cum sit | |
| 4335 actus latriae. Ergo in voto dispensari non potest.</p> | |
| 4336 <p title="II-II q. 88 a. 10 arg. 3"><a name="42818"><span class= | |
| 4337 "ref">[42818] IIª-IIae q. 88 a. 10 arg. 3</span></a> | |
| 4338 Praeterea, obligatio voti fundatur super fidelitatem quam homo | |
| 4339 debet Deo, ut dictum est. Sed in hac nullus potest dispensare. Ergo | |
| 4340 nec in voto.</p> | |
| 4341 <p title="II-II q. 88 a. 10 s. c."><a name="42819"><span class= | |
| 4342 "ref">[42819] IIª-IIae q. 88 a. 10 s. c.</span></a> Sed | |
| 4343 contra, maioris firmitatis esse videtur quod procedit ex communi | |
| 4344 voluntate quam quod procedit ex singulari voluntate alicuius | |
| 4345 personae. Sed in lege, quae habet robur ex communi voluntate, | |
| 4346 potest per hominem dispensari. Ergo videtur quod etiam in voto per | |
| 4347 hominem dispensari possit.</p> | |
| 4348 <p title="II-II q. 88 a. 10 co."><a name="42820"><span class= | |
| 4349 "ref">[42820] IIª-IIae q. 88 a. 10 co.</span></a> Respondeo | |
| 4350 dicendum quod dispensatio voti intelligenda est ad modum | |
| 4351 dispensationis quae fit in observantia alicuius legis. Quia, ut | |
| 4352 supra dictum est, lex ponitur respiciendo ad id quod est ut in | |
| 4353 pluribus bonum, sed quia contingit huiusmodi in aliquo casu non | |
| 4354 esse bonum, oportuit per aliquem determinari in illo particulari | |
| 4355 casu legem non esse servandam. Et hoc proprie est dispensare in | |
| 4356 lege, nam dispensatio videtur importare commensuratam quandam | |
| 4357 distributionem vel applicationem communis alicuius ad ea quae sub | |
| 4358 ipso continentur, per quem modum dicitur aliquis dispensare cibum | |
| 4359 familiae. Similiter autem ille qui vovet quodammodo sibi statuit | |
| 4360 legem, obligans se ad aliquid quod est secundum se et in pluribus | |
| 4361 bonum. Potest tamen contingere quod in aliquo casu sit vel | |
| 4362 simpliciter malum, vel inutile, vel maioris boni impeditivum, quod | |
| 4363 est contra rationem eius quod cadit sub voto, ut ex praedictis | |
| 4364 patet. Et ideo necesse est quod determinetur in tali casu votum non | |
| 4365 esse servandum. Et si quidem absolute determinetur aliquod votum | |
| 4366 non esse servandum, dicitur esse dispensatio voti. Si autem pro hoc | |
| 4367 quod servandum erat aliquid aliud imponatur, dicitur commutatio | |
| 4368 voti. Unde minus est votum commutare quam in voto dispensare. | |
| 4369 Utrumque tamen in potestate Ecclesiae consistit.</p> | |
| 4370 <p title="II-II q. 88 a. 10 ad 1"><a name="42821"><span class= | |
| 4371 "ref">[42821] IIª-IIae q. 88 a. 10 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 4372 ergo dicendum quod animal quod immolari poterat, ex hoc ipso quod | |
| 4373 vovebatur, sanctum reputabatur, quasi divino cultui mancipatum, et | |
| 4374 haec erat ratio quare non poterat commutari; sicut nec modo posset | |
| 4375 aliquis rem quam vovit, iam consecratam, puta calicem vel domum, | |
| 4376 commutare in melius vel in peius. Animal autem quod non poterat | |
| 4377 sanctificari quia non erat immolatitium, redimi poterat et debebat, | |
| 4378 sicut ibidem lex dicit. Et ita etiam nunc commutari possunt vota si | |
| 4379 consecratio non interveniat.</p> | |
| 4380 <p title="II-II q. 88 a. 10 ad 2"><a name="42822"><span class= | |
| 4381 "ref">[42822] IIª-IIae q. 88 a. 10 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 4382 dicendum quod sicut ex iure naturali et praecepto divino tenetur | |
| 4383 homo implere votum, ita etiam tenetur ex eisdem obedire superiorum | |
| 4384 legi vel mandato. Et tamen cum dispensatur in aliqua lege humana, | |
| 4385 non fit ut legi humanae non obediatur, quod est contra legem | |
| 4386 naturae et mandatum divinum, sed fit ut hoc quod erat lex, non sit | |
| 4387 lex in hoc casu. Ita etiam auctoritate superioris dispensantis fit | |
| 4388 ut hoc quod continebatur sub voto, non contineatur, inquantum | |
| 4389 determinatur in hoc casu hoc non esse congruam materiam voti. Et | |
| 4390 ideo cum praelatus Ecclesiae dispensat in voto, non dispensat in | |
| 4391 praecepto iuris naturalis vel divini, sed determinat id quod | |
| 4392 cadebat sub obligatione deliberationis humanae, quae non potuit | |
| 4393 omnia circumspicere.</p> | |
| 4394 <p title="II-II q. 88 a. 10 ad 3"><a name="42823"><span class= | |
| 4395 "ref">[42823] IIª-IIae q. 88 a. 10 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 4396 dicendum quod ad fidelitatem Deo debitam non pertinet quod homo | |
| 4397 faciat id quod ad vovendum est malum, vel inutile, vel maioris boni | |
| 4398 impeditivum, ad quod tendit voti dispensatio. Et ideo dispensatio | |
| 4399 voti non est contra fidelitatem Deo debitam.</p> | |
| 4400 <br /> | |
| 4401 <div class="E">Articulus 11</div> | |
| 4402 <p title="II-II q. 88 a. 11 arg. 1"><a name="42824"><span class= | |
| 4403 "ref">[42824] IIª-IIae q. 88 a. 11 arg. 1</span></a> Ad | |
| 4404 undecimum sic proceditur. Videtur quod in voto solemni continentiae | |
| 4405 possit fieri dispensatio. Una enim ratio dispensandi in voto est si | |
| 4406 sit impeditivum melioris boni, sicut dictum est. Sed votum | |
| 4407 continentiae, etiam si sit solemne, potest esse impeditivum | |
| 4408 melioris boni, nam bonum commune est divinius quam bonum unius; | |
| 4409 potest autem per continentiam alicuius impediri bonum totius | |
| 4410 multitudinis, puta si quando per contractum matrimonii aliquarum | |
| 4411 personarum quae continentiam voverunt, posset pax patriae | |
| 4412 procurari. Ergo videtur quod in solemni voto continentiae possit | |
| 4413 dispensari.</p> | |
| 4414 <p title="II-II q. 88 a. 11 arg. 2"><a name="42825"><span class= | |
| 4415 "ref">[42825] IIª-IIae q. 88 a. 11 arg. 2</span></a> | |
| 4416 Praeterea, latria est nobilior virtus quam castitas. Sed si quis | |
| 4417 voveat aliquem actum latriae, puta offerre Deo sacrificium, potest | |
| 4418 in illo voto dispensari. Ergo multo magis potest dispensari in voto | |
| 4419 continentiae, quod est de actu castitatis.</p> | |
| 4420 <p title="II-II q. 88 a. 11 arg. 3"><a name="42826"><span class= | |
| 4421 "ref">[42826] IIª-IIae q. 88 a. 11 arg. 3</span></a> | |
| 4422 Praeterea, sicut votum abstinentiae observatum potest vergere in | |
| 4423 periculum personae, ita etiam observatio voti continentiae. Sed in | |
| 4424 voto abstinentiae, si vergat in corporale periculum voventis, | |
| 4425 potest fieri dispensatio. Ergo etiam, pari ratione, in voto | |
| 4426 continentiae potest dispensari.</p> | |
| 4427 <p title="II-II q. 88 a. 11 arg. 4"><a name="42827"><span class= | |
| 4428 "ref">[42827] IIª-IIae q. 88 a. 11 arg. 4</span></a> | |
| 4429 Praeterea, sicut sub professione religionis, ex qua votum | |
| 4430 solemnizatur, continetur votum continentiae, ita etiam et votum | |
| 4431 paupertatis et obedientiae. Sed in voto paupertatis et obedientiae | |
| 4432 potest dispensari, sicut patet in illis qui post professionem ad | |
| 4433 episcopatum assumuntur. Ergo videtur quod in solemni voto | |
| 4434 continentiae possit dispensari.</p> | |
| 4435 <p title="II-II q. 88 a. 11 s. c. 1"><a name="42828"><span class= | |
| 4436 "ref">[42828] IIª-IIae q. 88 a. 11 s. c. 1</span></a> Sed | |
| 4437 contra est quod dicitur Eccli. XXVI, <i>omnis ponderatio non est | |
| 4438 digna animae continentis</i>.</p> | |
| 4439 <p title="II-II q. 88 a. 11 s. c. 2"><a name="42829"><span class= | |
| 4440 "ref">[42829] IIª-IIae q. 88 a. 11 s. c. 2</span></a> | |
| 4441 Praeterea, extra, de statu Monach., in fine illius decretalis, cum | |
| 4442 ad monasterium, dicitur, abdicatio proprietatis, <i>sicut etiam | |
| 4443 custodia castitatis, adeo est annexa regulae monachali ut contra | |
| 4444 eam nec summus pontifex possit indulgere</i>.</p> | |
| 4445 <p title="II-II q. 88 a. 11 co."><a name="42830"><span class= | |
| 4446 "ref">[42830] IIª-IIae q. 88 a. 11 co.</span></a> Respondeo | |
| 4447 dicendum quod in solemni voto continentiae tria possunt | |
| 4448 considerari, primo quidem, materia voti, scilicet ipsa continentia; | |
| 4449 secundo, perpetuitas voti, cum scilicet aliquis voto se adstringit | |
| 4450 ad perpetuam observantiam continentiae; tertio, ipsa solemnitas | |
| 4451 voti. Dicunt ergo quidam quod votum solemne est indispensabile | |
| 4452 ratione ipsius continentiae, quae non recipit condignam | |
| 4453 recompensationem, ut patet ex auctoritate inducta. Cuius rationem | |
| 4454 quidam assignant quia per continentiam homo triumphat de domestico | |
| 4455 inimico, vel quia per continentiam homo perfecte conformatur | |
| 4456 Christo, secundum puritatem animae et corporis. Sed hoc non videtur | |
| 4457 efficaciter dici. Quia bona animae, utpote contemplatio et oratio, | |
| 4458 sunt multo meliora bonis corporis, et magis nos Deo conformant, et | |
| 4459 tamen potest dispensari in voto orationis vel contemplationis. Unde | |
| 4460 non videtur esse ratio quare non possit dispensari in voto | |
| 4461 continentiae, si respiciatur absolute ad ipsam continentiae | |
| 4462 dignitatem. Praesertim cum apostolus, I ad Cor. VII, ad | |
| 4463 continentiam inducat propter contemplationem, dicens quod mulier | |
| 4464 innupta cogitat quae Dei sunt, finis autem potior est his quae sunt | |
| 4465 ad finem. Et ideo alii rationem huius assignant ex perpetuitate et | |
| 4466 universalitate huius voti. Dicunt enim quod votum continentiae non | |
| 4467 potest praetermitti nisi per id quod est omnino contrarium, quod | |
| 4468 nunquam licet in aliquo voto. Sed hoc est manifeste falsum. Quia | |
| 4469 sicut uti carnali copula est continentiae contrarium, ita comedere | |
| 4470 carnes vel bibere vinum est contrarium abstinentiae a talibus, et | |
| 4471 tamen in huiusmodi votis potest dispensari. Et ideo aliis videtur | |
| 4472 quod in voto solemni continentiae possit dispensari propter aliquam | |
| 4473 communem utilitatem seu necessitatem, ut patet in exemplo praemisso | |
| 4474 de pacificatione terrarum ex aliquo matrimonio contrahendo. Sed | |
| 4475 quia decretalis inducta expresse dicit quod nec summus pontifex | |
| 4476 potest contra custodiam castitatis monacho licentiam dare, ideo | |
| 4477 aliter videtur dicendum, quod, sicut supra dictum est, et habetur | |
| 4478 Levit. ult., illud quod semel sanctificatum est domino, non potest | |
| 4479 in alios usus commutari. Non autem potest facere aliquis Ecclesiae | |
| 4480 praelatus ut id quod est sanctificatum sanctificationem amittat, | |
| 4481 etiam in rebus inanimatis, puta quod calix consecratus desinat esse | |
| 4482 consecratus, si maneat integer. Unde multo minus hoc potest facere | |
| 4483 aliquis praelatus, ut homo Deo consecratus, quandiu vivit, | |
| 4484 consecratus esse desistat. Solemnitas autem voti consistit in | |
| 4485 quadam consecratione seu benedictione voventis, ut dictum est. Et | |
| 4486 ideo non potest fieri per aliquem praelatum Ecclesiae quod ille qui | |
| 4487 votum solemne emisit desistat ab eo ad quod est consecratus, puta | |
| 4488 quod ille qui est sacerdos non sit sacerdos, licet possit praelatus | |
| 4489 ob aliquam causam executionem ordinis inhibere. Et simili ratione, | |
| 4490 Papa non potest facere quod ille qui est professus religionem non | |
| 4491 sit religiosus, licet quidam iuristae ignoranter contrarium dicant. | |
| 4492 Est ergo considerandum utrum continentia sit essentialiter annexa | |
| 4493 ei ad quod votum solemnizatur, quia si non est ei essentialiter | |
| 4494 annexa, potest manere solemnitas consecrationis sine debito | |
| 4495 continentiae; quod non potest contingere si sit essentialiter | |
| 4496 annexum ei ad quod votum solemnizatur. Non est autem essentialiter | |
| 4497 annexum debitum continentiae ordini sacro, sed ex statuto | |
| 4498 Ecclesiae. Unde videtur quod per Ecclesiam possit dispensari in | |
| 4499 voto continentiae solemnizato per susceptionem sacri ordinis. Est | |
| 4500 autem debitum continentiae essentiale statui religionis, per quem | |
| 4501 homo abrenuntiat saeculo, totaliter Dei servitio mancipatus; quod | |
| 4502 non potest simul stare cum matrimonio, in quo incumbit necessitas | |
| 4503 procurandae uxoris et prolis et familiae, et rerum quae ad hoc | |
| 4504 requiruntur. Unde apostolus dicit, I ad Cor. VII, quod <i>qui est | |
| 4505 cum uxore sollicitus est quae sunt mundi, quomodo placeat uxori, et | |
| 4506 divisus est</i>. Unde nomen monachi ab unitate sumitur, per | |
| 4507 oppositum ad divisionem praedictam. Et ideo in voto solemnizato per | |
| 4508 professionem religionis non potest per Ecclesiam dispensari, et | |
| 4509 rationem assignat decretalis, quia castitas est annexa regulae | |
| 4510 monachali.</p> | |
| 4511 <p title="II-II q. 88 a. 11 ad 1"><a name="42831"><span class= | |
| 4512 "ref">[42831] IIª-IIae q. 88 a. 11 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 4513 ergo dicendum quod periculis rerum humanarum est obviandum per res | |
| 4514 humanas, non autem per hoc quod res divinae convertantur in usum | |
| 4515 humanum. Professi autem religionem mortui sunt mundo et vivunt Deo. | |
| 4516 Unde non sunt revocandi ad vitam humanam occasione cuiuscumque | |
| 4517 eventus.</p> | |
| 4518 <p title="II-II q. 88 a. 11 ad 2"><a name="42832"><span class= | |
| 4519 "ref">[42832] IIª-IIae q. 88 a. 11 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 4520 dicendum quod in voto temporalis continentiae dispensari potest, | |
| 4521 sicut et in voto temporalis orationis vel temporalis abstinentiae. | |
| 4522 Sed quod in voto continentiae per professionem solemnizato non | |
| 4523 possit dispensari, hoc non est inquantum est actus castitatis, sed | |
| 4524 inquantum incipit ad latriam pertinere per professionem | |
| 4525 religionis.</p> | |
| 4526 <p title="II-II q. 88 a. 11 ad 3"><a name="42833"><span class= | |
| 4527 "ref">[42833] IIª-IIae q. 88 a. 11 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 4528 dicendum quod cibus directe ordinatur ad conservationem personae, | |
| 4529 et ideo abstinentia cibi directe potest vergere in periculum | |
| 4530 personae. Unde ex hac ratione recipit votum abstinentiae | |
| 4531 dispensationem. Sed coitus non ordinatur directe ad conservationem | |
| 4532 personae, sed ad conservationem speciei. Unde nec directe | |
| 4533 abstinentia coitus per continentiam vergit in periculum personae. | |
| 4534 Sed si per accidens ex ea aliquod periculum personale accidat, | |
| 4535 potest aliter subveniri, scilicet per abstinentiam, vel alia | |
| 4536 corporalia remedia.</p> | |
| 4537 <p title="II-II q. 88 a. 11 ad 4"><a name="42834"><span class= | |
| 4538 "ref">[42834] IIª-IIae q. 88 a. 11 ad 4</span></a> Ad quartum | |
| 4539 dicendum quod religiosus qui fit episcopus, sicut non absolvitur a | |
| 4540 voto continentiae, ita nec a voto paupertatis, quia nihil debet | |
| 4541 habere tanquam proprium, sed sicut dispensator communium bonorum | |
| 4542 Ecclesiae. Similiter etiam non absolvitur a voto obedientiae, sed | |
| 4543 per accidens obedire non tenetur, si superiorem non habeat, sicut | |
| 4544 et abbas monasterii, qui tamen non est a voto obedientiae | |
| 4545 absolutus.</p> | |
| 4546 <p title="II-II q. 88 a. 11 ad 5"><a name="42835"><span class= | |
| 4547 "ref">[42835] IIª-IIae q. 88 a. 11 ad 5</span></a> Auctoritas | |
| 4548 vero Ecclesiastici quae in contrarium obiicitur, intelligenda est | |
| 4549 quantum ad hoc quod nec fecunditas carnis, nec aliquod corporale | |
| 4550 bonum est comparandum continentiae, quae inter bona animae | |
| 4551 computatur, ut Augustinus dicit, in libro de sancta virginitate. | |
| 4552 Unde signanter dicitur, animae continentis, non, carnis | |
| 4553 continentis.</p> | |
| 4554 <br /> | |
| 4555 <div class="E">Articulus 12</div> | |
| 4556 <p title="II-II q. 88 a. 12 arg. 1"><a name="42836"><span class= | |
| 4557 "ref">[42836] IIª-IIae q. 88 a. 12 arg. 1</span></a> Ad | |
| 4558 duodecimum sic proceditur. Videtur quod ad commutationem vel | |
| 4559 dispensationem voti non requiratur praelati auctoritas. Aliquis | |
| 4560 enim potest intrare religionem absque auctoritate alicuius | |
| 4561 superioris praelati. Sed per introitum religionis absolvitur homo a | |
| 4562 votis in saeculo factis, etiam a voto terrae sanctae. Ergo voti | |
| 4563 commutatio vel dispensatio potest esse absque auctoritate | |
| 4564 superioris praelati.</p> | |
| 4565 <p title="II-II q. 88 a. 12 arg. 2"><a name="42837"><span class= | |
| 4566 "ref">[42837] IIª-IIae q. 88 a. 12 arg. 2</span></a> | |
| 4567 Praeterea, dispensatio voti in hoc consistere videtur quod | |
| 4568 determinatur in quo casu votum non sit observandum. Sed si | |
| 4569 praelatus male determinet, non videtur esse vovens absolutus a | |
| 4570 voto, quia nullus praelatus potest dispensare contra praeceptum | |
| 4571 divinum de implendo voto, ut dictum est. Similiter etiam si aliquis | |
| 4572 propria auctoritate recte determinet in quo casu votum non sit | |
| 4573 implendum, non videtur voto teneri, quia votum non obligat in casu | |
| 4574 in quo habet peiorem eventum, ut dictum est. Ergo dispensatio voti | |
| 4575 non requirit auctoritatem alicuius praelati.</p> | |
| 4576 <p title="II-II q. 88 a. 12 arg. 3"><a name="42838"><span class= | |
| 4577 "ref">[42838] IIª-IIae q. 88 a. 12 arg. 3</span></a> | |
| 4578 Praeterea, si dispensare in voto pertinet ad potestatem | |
| 4579 praelatorum, pari ratione pertineret ad omnes. Sed non pertinet ad | |
| 4580 omnes dispensare in quolibet voto. Ergo non pertinet ad potestatem | |
| 4581 praelatorum dispensatio voti.</p> | |
| 4582 <p title="II-II q. 88 a. 12 s. c."><a name="42839"><span class= | |
| 4583 "ref">[42839] IIª-IIae q. 88 a. 12 s. c.</span></a> Sed | |
| 4584 contra, sicut lex obligat ad aliquid faciendum, ita et votum. Sed | |
| 4585 ad dispensandum in praecepto legis requiritur superioris | |
| 4586 auctoritas, ut supra dictum est. Ergo, pari ratione, etiam in | |
| 4587 dispensatione voti.</p> | |
| 4588 <p title="II-II q. 88 a. 12 co."><a name="42840"><span class= | |
| 4589 "ref">[42840] IIª-IIae q. 88 a. 12 co.</span></a> Respondeo | |
| 4590 dicendum quod, sicut supra dictum est, votum est promissio Deo | |
| 4591 facta de aliquo quod sit Deo acceptum. Quid sit autem in aliqua | |
| 4592 promissione acceptum ei cui promittitur, ex eius pendet arbitrio. | |
| 4593 Praelatus autem in Ecclesia gerit vicem Dei. Et ideo in | |
| 4594 commutatione vel dispensatione votorum requiritur praelati | |
| 4595 auctoritas, quae in persona Dei determinat quid sit Deo acceptum, | |
| 4596 secundum illud II ad Cor. II, <i>nam et ego propter vos donavi in | |
| 4597 persona Christi</i>. Et signanter dicit, propter vos, quia omnis | |
| 4598 dispensatio petita a praelato debet fieri ad honorem Christi, in | |
| 4599 cuius persona dispensat; vel ad utilitatem Ecclesiae, quae est eius | |
| 4600 corpus.</p> | |
| 4601 <p title="II-II q. 88 a. 12 ad 1"><a name="42841"><span class= | |
| 4602 "ref">[42841] IIª-IIae q. 88 a. 12 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 4603 ergo dicendum quod omnia alia vota sunt quorundam particularium | |
| 4604 operum, sed per religionem homo totam vitam suam Dei obsequio | |
| 4605 deputat. Particulare autem in universali includitur. Et ideo | |
| 4606 decretalis dicit quod <i>reus fracti voti non habetur qui temporale | |
| 4607 obsequium in perpetuam religionis observantiam commutat</i>. Nec | |
| 4608 tamen in religionem ingrediens tenetur implere vota vel ieiuniorum | |
| 4609 vel orationum vel aliorum huiusmodi, quae existens in saeculo | |
| 4610 fecit, quia religionem ingrediens moritur priori vitae; et etiam | |
| 4611 singulares observantiae religioni non competunt; et religionis onus | |
| 4612 satis hominem onerat, ut alia superaddere non oporteat.</p> | |
| 4613 <p title="II-II q. 88 a. 12 ad 2"><a name="42842"><span class= | |
| 4614 "ref">[42842] IIª-IIae q. 88 a. 12 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 4615 dicendum quod quidam dixerunt quod praelati possunt in votis pro | |
| 4616 libito dispensare, quia in quolibet voto includitur conditionaliter | |
| 4617 voluntas praelati superioris, sicut supra dictum est quod in votis | |
| 4618 subditorum, puta servi vel filii, intelligitur conditio, si | |
| 4619 placuerit patri vel domino, vel, si non renitantur. Et sic subditus | |
| 4620 absque omni remorsu conscientiae posset votum praetermittere, | |
| 4621 quandocumque sibi a praelato diceretur. Sed praedicta positio falso | |
| 4622 innititur. Quia cum potestas praelati spiritualis, qui non est | |
| 4623 dominus sed dispensator, sit <i>in aedificationem data, et non in | |
| 4624 destructionem</i>, ut patet II ad Cor. X; sicut praelatus non | |
| 4625 potest imperare ea quae secundum se Deo displicent, scilicet | |
| 4626 peccata, ita non potest prohibere ea quae secundum se Deo placent, | |
| 4627 scilicet virtutis opera. Et ideo absolute potest homo ea vovere. Ad | |
| 4628 praelatum tamen pertinet diiudicare quid sit magis virtuosum et Deo | |
| 4629 magis acceptum. Et ideo in manifestis dispensatio praelati non | |
| 4630 excusaret a culpa, puta si praelatus dispensaret cum aliquo super | |
| 4631 voto de ingressu religionis, nulla apparenti causa obstante. Si | |
| 4632 autem esset causa apparens, per quam saltem in dubium verteretur, | |
| 4633 posset stare iudicio praelati dispensantis vel commutantis. Non | |
| 4634 tamen iudicio proprio, quia ipse non gerit vicem Dei, nisi forte in | |
| 4635 casu in quo id quod vovit esset manifeste illicitum, et non posset | |
| 4636 opportune ad superiorem recurrere.</p> | |
| 4637 <p title="II-II q. 88 a. 12 ad 3"><a name="42843"><span class= | |
| 4638 "ref">[42843] IIª-IIae q. 88 a. 12 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 4639 dicendum quod quia summus pontifex gerit plenarie vicem Christi in | |
| 4640 tota Ecclesia, ipse habet plenitudinem potestatis dispensandi in | |
| 4641 omnibus dispensabilibus votis. Aliis autem inferioribus praelatis | |
| 4642 committitur dispensatio in votis quae communiter fiunt et indigent | |
| 4643 frequenti dispensatione, ut habeant de facili homines ad quem | |
| 4644 recurrant, sicut sunt vota peregrinationum et ieiuniorum et aliorum | |
| 4645 huiusmodi. Vota vero maiora, puta continentiae et peregrinationis | |
| 4646 terrae sanctae, reservantur summo pontifici.</p> | |
| 4647 <br /> | |
| 4648 <div class="D">Quaestio 89</div> | |
| 4649 <div class="G">Prooemium</div> | |
| 4650 <p title="II-II q. 89 pr."><a name="42844"><span class= | |
| 4651 "ref">[42844] IIª-IIae q. 89 pr.</span></a> Deinde | |
| 4652 considerandum est de actibus exterioribus latriae quibus aliquid | |
| 4653 divinum ab hominibus assumitur, quod est vel sacramentum aliquod, | |
| 4654 vel ipsum nomen divinum. Sed de sacramenti assumptione locus erit | |
| 4655 tractandi in tertia huius operis parte. De assumptione autem | |
| 4656 nominis divini nunc agendum est. Assumitur autem divinum nomen ab | |
| 4657 homine tripliciter, uno modo, per modum iuramenti, ad propria verba | |
| 4658 confirmanda; alio modo, per modum adiurationis, ad alios | |
| 4659 inducendum; tertio modo, per modum invocationis, ad orandum vel | |
| 4660 laudandum. Primo ergo de iuramento agendum est. Circa quod | |
| 4661 quaeruntur decem. Primo, quid sit iuramentum. Secundo, utrum sit | |
| 4662 licitum. Tertio, qui sint comites iuramenti. Quarto, cuius virtutis | |
| 4663 sit actus. Quinto, utrum sit appetendum et frequentandum, tanquam | |
| 4664 utile et bonum. Sexto, utrum liceat iurare per creaturam. Septimo, | |
| 4665 utrum iuramentum sit obligatorium. Octavo, quae sit maior | |
| 4666 obligatio, utrum iuramenti vel voti. Nono, utrum in iuramento | |
| 4667 possit dispensari. Decimo, quibus et quando liceat iurare.</p> | |
| 4668 <br /> | |
| 4669 <div class="E">Articulus 1</div> | |
| 4670 <p title="II-II q. 89 a. 1 arg. 1"><a name="42845"><span class= | |
| 4671 "ref">[42845] IIª-IIae q. 89 a. 1 arg. 1</span></a> Ad primum | |
| 4672 sic proceditur. Videtur quod iurare non sit testem Deum invocare. | |
| 4673 Quicumque enim inducit auctoritatem sacrae Scripturae inducit Deum | |
| 4674 in testimonium, cuius verba proponuntur in sacra Scriptura. Si ergo | |
| 4675 iurare est testem Deum invocare, quicumque inducit auctoritatem | |
| 4676 sacrae Scripturae iuraret. Hoc autem est falsum. Ergo et | |
| 4677 primum.</p> | |
| 4678 <p title="II-II q. 89 a. 1 arg. 2"><a name="42846"><span class= | |
| 4679 "ref">[42846] IIª-IIae q. 89 a. 1 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 4680 ex hoc quod aliquis inducit aliquem in testem, nihil ei reddit. Sed | |
| 4681 ille qui per Deum iurat aliquid Deo reddit, dicitur enim Matth. V, | |
| 4682 <i>reddes domino iuramenta tua</i>; et Augustinus dicit quod iurare | |
| 4683 est ius veritatis Deo reddere. Ergo iurare non est Deum testem | |
| 4684 invocare.</p> | |
| 4685 <p title="II-II q. 89 a. 1 arg. 3"><a name="42847"><span class= | |
| 4686 "ref">[42847] IIª-IIae q. 89 a. 1 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 4687 aliud est officium iudicis, et aliud testis, ut ex supradictis | |
| 4688 patet. Sed quandoque iurando implorat homo divinum iudicium, | |
| 4689 secundum illud Psalm., <i>si reddidi retribuentibus mihi mala, | |
| 4690 decidam merito ab inimicis meis inanis</i>. Ergo iurare non est | |
| 4691 testem Deum invocare.</p> | |
| 4692 <p title="II-II q. 89 a. 1 s. c."><a name="42848"><span class= | |
| 4693 "ref">[42848] IIª-IIae q. 89 a. 1 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 4694 est quod Augustinus dicit, in quodam sermone de periurio, <i>quid | |
| 4695 est, per Deum, nisi, testis est Deus?</i></p> | |
| 4696 <p title="II-II q. 89 a. 1 co."><a name="42849"><span class= | |
| 4697 "ref">[42849] IIª-IIae q. 89 a. 1 co.</span></a> Respondeo | |
| 4698 dicendum quod, sicut apostolus dicit, ad Heb. VI, iuramentum ad | |
| 4699 confirmationem ordinatur. Confirmatio autem in scibilibus per | |
| 4700 rationem fit, quae procedit ex aliquibus naturaliter notis, quae | |
| 4701 sunt infallibiliter vera. Sed particularia facta contingentia | |
| 4702 hominum non possunt per rationem necessariam confirmari. Et ideo ea | |
| 4703 quae de his dicuntur solent confirmari per testes. Sed humanum | |
| 4704 testimonium non est sufficiens ad huiusmodi confirmandum, propter | |
| 4705 duo. Primo quidem, propter defectum veritatis humanae, quia plurimi | |
| 4706 in mendacium labuntur, secundum illud Psalm., <i>os eorum locutum | |
| 4707 est mendacium</i>. Secundo, propter defectum cognitionis, quia | |
| 4708 homines non possunt cognoscere neque futura, neque cordium occulta, | |
| 4709 vel etiam absentia; de quibus tamen homines loquuntur, et expedit | |
| 4710 rebus humanis ut certitudo aliqua de his habeatur. Et ideo | |
| 4711 necessarium fuit recurrere ad divinum testimonium, quia Deus neque | |
| 4712 mentiri potest, neque eum aliquid latet. Assumere autem Deum in | |
| 4713 testem dicitur iurare, quia quasi pro iure introductum est ut quod | |
| 4714 sub invocatione divini testimonii dicitur pro vero habeatur. | |
| 4715 Divinum autem testimonium quandoque inducitur ad asserendum | |
| 4716 praesentia vel praeterita, et hoc dicitur iuramentum assertorium. | |
| 4717 Quandoque autem inducitur divinum testimonium ad confirmandum | |
| 4718 aliquid futurum, et hoc dicitur iuramentum promissorium. Ad ea vero | |
| 4719 quae sunt necessaria et per rationem investiganda non inducitur | |
| 4720 iuramentum, derisibile enim videretur si quis in disputatione | |
| 4721 alicuius scientiae vellet propositum per iuramentum probare.</p> | |
| 4722 <p title="II-II q. 89 a. 1 ad 1"><a name="42850"><span class= | |
| 4723 "ref">[42850] IIª-IIae q. 89 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 4724 ergo dicendum quod aliud est testimonio Dei uti iam dato, quod fit | |
| 4725 cum aliquis auctoritatem sacrae Scripturae inducit, et aliud est | |
| 4726 testimonium Dei implorare ut exhibendum, quod fit in iuramento.</p> | |
| 4727 <p title="II-II q. 89 a. 1 ad 2"><a name="42851"><span class= | |
| 4728 "ref">[42851] IIª-IIae q. 89 a. 1 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 4729 dicendum quod dicitur aliquis reddere iuramenta Deo ex hoc quod | |
| 4730 implet illud quod iurat. Vel quia in hoc ipso quod invocat Deum | |
| 4731 testem, recognoscit eum habere omnium cognitionem et infallibilem | |
| 4732 veritatem.</p> | |
| 4733 <p title="II-II q. 89 a. 1 ad 3"><a name="42852"><span class= | |
| 4734 "ref">[42852] IIª-IIae q. 89 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 4735 dicendum quod alicuius testimonium invocatur ad hoc quod testis | |
| 4736 invocatus veritatem manifestet circa ea quae dicuntur. Deus autem | |
| 4737 manifestat an verum sit quod dicitur, dupliciter. Uno modo, | |
| 4738 simpliciter revelando veritatem, vel per internam inspirationem; | |
| 4739 vel etiam per facti denudationem, dum scilicet producit in publicum | |
| 4740 ea quae erant occulta. Alio modo, per poenam mentientis, et tunc | |
| 4741 simul est iudex et testis, dum puniendo mendacem manifestat | |
| 4742 mendacium. Et ideo duplex est modus iurandi. Unus quidem per | |
| 4743 simplicem Dei contestationem, sicut cum aliquis dicit, est mihi | |
| 4744 Deus testis; vel, coram Deo loquor; vel, per Deum, quod idem est, | |
| 4745 ut dicit Augustinus. Alius modus iurandi est per execrationem, dum | |
| 4746 scilicet aliquis se, vel aliquid ad se pertinens, ad poenam obligat | |
| 4747 nisi sit verum quod dicitur.</p> | |
| 4748 <br /> | |
| 4749 <div class="E">Articulus 2</div> | |
| 4750 <p title="II-II q. 89 a. 2 arg. 1"><a name="42853"><span class= | |
| 4751 "ref">[42853] IIª-IIae q. 89 a. 2 arg. 1</span></a> Ad | |
| 4752 secundum sic proceditur. Videtur quod non sit licitum iurare. Nihil | |
| 4753 enim quod prohibetur in lege divina est licitum. Sed iuramentum | |
| 4754 prohibetur Matth. V, <i>ego dico vobis, non iurare omnino</i>, et | |
| 4755 Iac. V dicitur, <i>ante omnia, fratres mei, nolite iurare</i>. Ergo | |
| 4756 iuramentum est illicitum.</p> | |
| 4757 <p title="II-II q. 89 a. 2 arg. 2"><a name="42854"><span class= | |
| 4758 "ref">[42854] IIª-IIae q. 89 a. 2 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 4759 id quod est a malo videtur esse illicitum, quia, ut dicitur Matth. | |
| 4760 VII, non potest arbor mala fructus bonos facere. Sed iuramentum est | |
| 4761 a malo, dicitur enim Matth. V, <i>sit autem sermo vester, est, est; | |
| 4762 non, non. Quod autem his abundantius est a malo est</i>. Ergo | |
| 4763 iuramentum videtur esse illicitum.</p> | |
| 4764 <p title="II-II q. 89 a. 2 arg. 3"><a name="42855"><span class= | |
| 4765 "ref">[42855] IIª-IIae q. 89 a. 2 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 4766 exquirere signum divinae providentiae est tentare Deum, quod est | |
| 4767 omnino illicitum, secundum illud Deut. VI, <i>non tentabis dominum | |
| 4768 Deum tuum</i>. Sed ille qui iurat videtur exquirere signum divinae | |
| 4769 providentiae, dum petit divinum testimonium, quod est per aliquem | |
| 4770 evidentem effectum. Ergo videtur quod iuramentum sit omnino | |
| 4771 illicitum.</p> | |
| 4772 <p title="II-II q. 89 a. 2 s. c."><a name="42856"><span class= | |
| 4773 "ref">[42856] IIª-IIae q. 89 a. 2 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 4774 est quod dicitur Deut. VI, <i>dominum Deum tuum timebis, et per | |
| 4775 nomen eius iurabis</i>.</p> | |
| 4776 <p title="II-II q. 89 a. 2 co."><a name="42857"><span class= | |
| 4777 "ref">[42857] IIª-IIae q. 89 a. 2 co.</span></a> Respondeo | |
| 4778 dicendum quod nihil prohibet aliquid esse secundum se bonum quod | |
| 4779 tamen cedit in malum eius qui non utitur eo convenienter, sicut | |
| 4780 sumere Eucharistiam est bonum, et tamen qui indigne sumit sibi | |
| 4781 iudicium manducat et bibit, ut dicitur I ad Cor. XI. Sic ergo in | |
| 4782 proposito dicendum est quod iuramentum secundum se est licitum et | |
| 4783 honestum. Quod patet ex origine et ex fine. Ex origine quidem, quia | |
| 4784 iuramentum est introductum ex fide qua homines credunt Deum habere | |
| 4785 infallibilem veritatem et universalem omnium cognitionem et | |
| 4786 provisionem. Ex fine autem, quia iuramentum inducitur ad | |
| 4787 iustificandum homines, et ad finiendum controversias, ut dicitur ad | |
| 4788 Heb. VI. Sed iuramentum cedit in malum alicui ex eo quod male | |
| 4789 utitur eo, idest sine necessitate et cautela debita. Videtur enim | |
| 4790 parvam reverentiam habere ad Deum qui eum ex levi causa testem | |
| 4791 inducit, quod non praesumeret etiam de aliquo viro honesto. Imminet | |
| 4792 etiam periculum periurii, quia de facili homo in verbo delinquit, | |
| 4793 secundum illud Iac. III, <i>si quis in verbo non offendit, hic | |
| 4794 perfectus est vir</i>. Unde et Eccli. XXIII dicitur, <i>iurationi | |
| 4795 non assuescat os tuum, multi enim casus in illa</i>.</p> | |
| 4796 <p title="II-II q. 89 a. 2 ad 1"><a name="42858"><span class= | |
| 4797 "ref">[42858] IIª-IIae q. 89 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 4798 ergo dicendum quod Hieronymus, super Matth., dicit, <i>considera | |
| 4799 quod salvator non per Deum iurare prohibuerit, sed per caelum et | |
| 4800 terram. Hanc enim per elementa iurandi pessimam consuetudinem | |
| 4801 habere Iudaei noscuntur</i>. Se ista responsio non sufficit, quia | |
| 4802 Iacobus addit, <i>neque per aliud quodcumque iuramentum</i>. Et | |
| 4803 ideo dicendum est quod, sicut Augustinus dicit, in libro de | |
| 4804 mendacio, quod <i>apostolus, in epistolis suis iurans, ostendit | |
| 4805 quomodo accipiendum esset quod dictum est, dico vobis non iurare | |
| 4806 omnino, ne scilicet iurando ad facilitatem iurandi veniatur, ex | |
| 4807 facilitate iurandi ad consuetudinem, a consuetudine in periurium | |
| 4808 decidatur. Et ideo non invenitur iurasse nisi scribens, ubi | |
| 4809 consideratio cautior non habet linguam praecipitem</i>.</p> | |
| 4810 <p title="II-II q. 89 a. 2 ad 2"><a name="42859"><span class= | |
| 4811 "ref">[42859] IIª-IIae q. 89 a. 2 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 4812 dicendum quod, sicut Augustinus dicit, in libro de Serm. Dom. in | |
| 4813 monte, <i>si iurare cogeris, scias de necessitate venire | |
| 4814 infirmitatis eorum quibus aliquid suades, quae utique infirmitas | |
| 4815 malum est. Itaque non dixit, quod amplius est malum est; tu enim | |
| 4816 non malum facis qui bene uteris iuratione, ut alteri persuadeas | |
| 4817 quod utiliter persuades, sed, a malo est illius cuius infirmitate | |
| 4818 iurare cogeris</i>.</p> | |
| 4819 <p title="II-II q. 89 a. 2 ad 3"><a name="42860"><span class= | |
| 4820 "ref">[42860] IIª-IIae q. 89 a. 2 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 4821 dicendum quod ille qui iurat non tentat Deum, quia non implorat | |
| 4822 divinum auxilium absque utilitate et necessitate; et praeterea non | |
| 4823 exponit se alicui periculo si Deus testimonium adhibere noluerit in | |
| 4824 praesenti. Adhibebit autem pro certo testimonium in futuro, quando | |
| 4825 <i>illuminabit abscondita tenebrarum et manifestabit consilia | |
| 4826 cordium</i>, ut dicitur I ad Cor. IV. Et illud testimonium nulli | |
| 4827 iuranti deficiet, vel pro eo vel contra eum.</p> | |
| 4828 <br /> | |
| 4829 <div class="E">Articulus 3</div> | |
| 4830 <p title="II-II q. 89 a. 3 arg. 1"><a name="42861"><span class= | |
| 4831 "ref">[42861] IIª-IIae q. 89 a. 3 arg. 1</span></a> Ad tertium | |
| 4832 sic proceditur. Videtur quod inconvenienter ponantur tres comites | |
| 4833 iuramenti iustitia, iudicium et veritas. Ea enim quorum unum | |
| 4834 includitur in altero non sunt connumeranda tanquam diversa. Sed | |
| 4835 horum trium unum includitur in altero, quia veritas pars iustitiae | |
| 4836 est, secundum Tullium; iudicium autem est actus iustitiae, ut supra | |
| 4837 habitum est. Ergo inconvenienter numerantur tres comites | |
| 4838 iuramenti.</p> | |
| 4839 <p title="II-II q. 89 a. 3 arg. 2"><a name="42862"><span class= | |
| 4840 "ref">[42862] IIª-IIae q. 89 a. 3 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 4841 multa alia requiruntur ad iuramentum, scilicet devotio, et fides, | |
| 4842 per quam credamus Deum omnia scire et mentiri non posse. Ergo | |
| 4843 videtur quod insufficienter enumerentur tres comites iuramenti.</p> | |
| 4844 <p title="II-II q. 89 a. 3 arg. 3"><a name="42863"><span class= | |
| 4845 "ref">[42863] IIª-IIae q. 89 a. 3 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 4846 haec tria in quolibet opere humano inquirenda sunt, nihil enim | |
| 4847 debet fieri contra iustitiam aut veritatem, aut sine iudicio, | |
| 4848 secundum illud I ad Tim. V, <i>nihil facias sine praeiudicio</i>, | |
| 4849 idest sine praecedenti iudicio. Ergo haec tria non magis debent | |
| 4850 associari iuramento quam aliis humanis actibus.</p> | |
| 4851 <p title="II-II q. 89 a. 3 s. c."><a name="42864"><span class= | |
| 4852 "ref">[42864] IIª-IIae q. 89 a. 3 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 4853 est quod dicitur Ierem. IV, <i>iurabis, vivit dominus, in veritate, | |
| 4854 in iudicio et in iustitia</i>, quod exponens Hieronymus dicit, | |
| 4855 <i>animadvertendum est quod iusiurandum hos habet comites, scilicet | |
| 4856 veritatem, iudicium et iustitiam</i>.</p> | |
| 4857 <p title="II-II q. 89 a. 3 co."><a name="42865"><span class= | |
| 4858 "ref">[42865] IIª-IIae q. 89 a. 3 co.</span></a> Respondeo | |
| 4859 dicendum quod, sicut supra dictum est, iuramentum non est bonum | |
| 4860 nisi ei qui bene utitur iuramento. Ad bonum autem usum iuramenti | |
| 4861 duo requiruntur. Primo quidem, quod aliquis non leviter, sed ex | |
| 4862 necessaria causa et discrete iuret. Et quantum ad hoc, requiritur | |
| 4863 iudicium, scilicet discretionis ex parte iurantis. Secundo, quantum | |
| 4864 ad id quod per iuramentum confirmatur, ut scilicet neque sit | |
| 4865 falsum, neque sit aliquid illicitum. Et quantum ad hoc, requiritur | |
| 4866 veritas, per quam aliquis iuramento confirmat quod verum est; et | |
| 4867 iustitia, per quam confirmat quod licitum est. Iudicio autem caret | |
| 4868 iuramentum incautum; veritate autem iuramentum mendax; iustitia | |
| 4869 autem iuramentum iniquum sive illicitum.</p> | |
| 4870 <p title="II-II q. 89 a. 3 ad 1"><a name="42866"><span class= | |
| 4871 "ref">[42866] IIª-IIae q. 89 a. 3 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 4872 ergo dicendum quod iudicium non sumitur hic pro executione | |
| 4873 iustitiae, sed pro iudicio discretionis, ut dictum est. Neque etiam | |
| 4874 veritas hic accipitur secundum quod est pars iustitiae, sed | |
| 4875 secundum quod est quaedam conditio locutionis.</p> | |
| 4876 <p title="II-II q. 89 a. 3 ad 2"><a name="42867"><span class= | |
| 4877 "ref">[42867] IIª-IIae q. 89 a. 3 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 4878 dicendum quod et devotio et fides, et omnia huiusmodi quae | |
| 4879 exiguntur ad debitum modum iurandi, intelliguntur in iudicio. Alia | |
| 4880 enim duo pertinent ad rem de qua iuratur, ut dictum est. Quamvis | |
| 4881 posset dici quod iustitia pertinet ad causam pro qua iuratur.</p> | |
| 4882 <p title="II-II q. 89 a. 3 ad 3"><a name="42868"><span class= | |
| 4883 "ref">[42868] IIª-IIae q. 89 a. 3 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 4884 dicendum quod in iuramento est magnum periculum, tum propter Dei | |
| 4885 magnitudinem, cuius testimonium invocatur; tum etiam propter | |
| 4886 labilitatem linguae humanae, cuius verba iuramento confirmantur. Et | |
| 4887 ideo huiusmodi magis requiruntur ad iuramentum quam ad alios | |
| 4888 humanos actus.</p> | |
| 4889 <br /> | |
| 4890 <div class="E">Articulus 4</div> | |
| 4891 <p title="II-II q. 89 a. 4 arg. 1"><a name="42869"><span class= | |
| 4892 "ref">[42869] IIª-IIae q. 89 a. 4 arg. 1</span></a> Ad quartum | |
| 4893 sic proceditur. Videtur quod iuramentum non sit actus religionis | |
| 4894 sive latriae. Actus enim latriae sunt circa aliqua sacra et divina. | |
| 4895 Sed iuramenta adhibentur circa controversias humanas, ut apostolus | |
| 4896 dicit, ad Heb. VI. Ergo iurare non est actus religionis seu | |
| 4897 latriae.</p> | |
| 4898 <p title="II-II q. 89 a. 4 arg. 2"><a name="42870"><span class= | |
| 4899 "ref">[42870] IIª-IIae q. 89 a. 4 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 4900 ad religionem pertinet cultum Deo offerre, ut Tullius dicit. Sed | |
| 4901 ille qui iurat nihil Deo offert, sed Deum inducit in testem. Ergo | |
| 4902 iurare non est actus religionis.</p> | |
| 4903 <p title="II-II q. 89 a. 4 arg. 3"><a name="42871"><span class= | |
| 4904 "ref">[42871] IIª-IIae q. 89 a. 4 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 4905 finis religionis seu latriae est reverentiam Deo exhibere. Hoc | |
| 4906 autem non est finis iuramenti, sed potius aliquod verbum | |
| 4907 confirmare. Ergo iurare non est actus religionis.</p> | |
| 4908 <p title="II-II q. 89 a. 4 s. c."><a name="42872"><span class= | |
| 4909 "ref">[42872] IIª-IIae q. 89 a. 4 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 4910 est quod dicitur Deut. VI, <i>dominum Deum tuum timebis, et ipsi | |
| 4911 soli servies, ac per nomen illius iurabis</i>. Loquitur autem ibi | |
| 4912 de servitute latriae. Ergo iurare est actus latriae.</p> | |
| 4913 <p title="II-II q. 89 a. 4 co."><a name="42873"><span class= | |
| 4914 "ref">[42873] IIª-IIae q. 89 a. 4 co.</span></a> Respondeo | |
| 4915 dicendum quod, sicut ex dictis patet, ille qui iurat invocat | |
| 4916 divinum testimonium ad confirmandum ea quae dicit. Nihil autem | |
| 4917 confirmatur nisi per aliquid quod certius est et potius. Et ideo in | |
| 4918 hoc ipso quod homo per Deum iurat, profitetur Deum potiorem, utpote | |
| 4919 cuius veritas est indefectibilis et cognitio universalis, et sic | |
| 4920 aliquo modo Deo reverentiam exhibet. Unde et apostolus dicit, ad | |
| 4921 Heb. VI, quod <i>homines per maiores se iurant</i>. Et Hieronymus | |
| 4922 dicit, super Matth., quod <i>qui iurat, aut veneratur aut diligit | |
| 4923 eum per quem iurat</i>. Philosophus etiam dicit, in I Metaphys., | |
| 4924 quod iuramentum est honorabilissimum. Exhibere autem reverentiam | |
| 4925 Deo pertinet ad religionem sive latriam. Unde manifestum est quod | |
| 4926 iuramentum est actus religionis sive latriae.</p> | |
| 4927 <p title="II-II q. 89 a. 4 ad 1"><a name="42874"><span class= | |
| 4928 "ref">[42874] IIª-IIae q. 89 a. 4 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 4929 ergo dicendum quod in iuramento duo considerantur, scilicet | |
| 4930 testimonium quod inducitur, et hoc est divinum; et id super quo | |
| 4931 inducitur testimonium, vel quod facit necessitatem testimonium | |
| 4932 inducendi, et hoc est humanum. Pertinet ergo iuramentum ad | |
| 4933 religionem ratione primi, non autem ratione secundi.</p> | |
| 4934 <p title="II-II q. 89 a. 4 ad 2"><a name="42875"><span class= | |
| 4935 "ref">[42875] IIª-IIae q. 89 a. 4 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 4936 dicendum quod in hoc ipso quod aliquis assumit Deum in testem per | |
| 4937 modum iuramenti, profitetur eum maiorem, quod pertinet ad Dei | |
| 4938 reverentiam. Et sic aliquid offert Deo, scilicet reverentiam et | |
| 4939 honorem.</p> | |
| 4940 <p title="II-II q. 89 a. 4 ad 3"><a name="42876"><span class= | |
| 4941 "ref">[42876] IIª-IIae q. 89 a. 4 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 4942 dicendum quod omnia quae facimus debemus in Dei reverentiam facere. | |
| 4943 Et ideo nihil prohibet si in hoc ipso quod intendimus hominem | |
| 4944 certificare, Deo reverentiam exhibeamus. Sic enim debemus aliquid | |
| 4945 in Dei reverentiam facere ut ex hoc utilitas proximis proveniat, | |
| 4946 quia etiam Deus operatur ad suam gloriam et nostram utilitatem.</p> | |
| 4947 <br /> | |
| 4948 <div class="E">Articulus 5</div> | |
| 4949 <p title="II-II q. 89 a. 5 arg. 1"><a name="42877"><span class= | |
| 4950 "ref">[42877] IIª-IIae q. 89 a. 5 arg. 1</span></a> Ad quintum | |
| 4951 sic proceditur. Videtur quod iuramentum sit appetendum et | |
| 4952 frequentandum, tanquam utile et bonum. Sicut enim votum est actus | |
| 4953 latriae, ita et iuramentum. Sed facere aliquid ex voto est | |
| 4954 laudabilius et magis meritorium quia votum est actus latriae, ut | |
| 4955 supra dictum est. Ergo, pari ratione, facere vel dicere aliquid cum | |
| 4956 iuramento est laudabilius. Et sic iuramentum est appetendum tanquam | |
| 4957 per se bonum.</p> | |
| 4958 <p title="II-II q. 89 a. 5 arg. 2"><a name="42878"><span class= | |
| 4959 "ref">[42878] IIª-IIae q. 89 a. 5 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 4960 Hieronymus dicit, super Matth., quod <i>qui iurat, veneratur aut | |
| 4961 diligit eum per quem iurat</i>. Sed venerari aut diligere Deum est | |
| 4962 appetendum tanquam per se bonum. Ergo et iuramentum.</p> | |
| 4963 <p title="II-II q. 89 a. 5 arg. 3"><a name="42879"><span class= | |
| 4964 "ref">[42879] IIª-IIae q. 89 a. 5 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 4965 iuramentum ordinatur ad confirmationem seu certificationem. Sed | |
| 4966 quod homo suum dictum confirmet, bonum est. Ergo iuramentum est | |
| 4967 appetendum tanquam bonum.</p> | |
| 4968 <p title="II-II q. 89 a. 5 s. c."><a name="42880"><span class= | |
| 4969 "ref">[42880] IIª-IIae q. 89 a. 5 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 4970 est quod dicitur Eccli. XXIII, <i>vir multum iurans replebitur | |
| 4971 iniquitate</i>. Et Augustinus dicit, in libro de mendacio, quod | |
| 4972 praeceptum domini de prohibitione iuramenti <i>ad hoc positum est | |
| 4973 ut, quantum in te est, non affectes, non, quasi pro bono, cum | |
| 4974 aliqua delectatione appetas iusiurandum</i>.</p> | |
| 4975 <p title="II-II q. 89 a. 5 co."><a name="42881"><span class= | |
| 4976 "ref">[42881] IIª-IIae q. 89 a. 5 co.</span></a> Respondeo | |
| 4977 dicendum quod id quod non quaeritur nisi ad subveniendum alicui | |
| 4978 defectui, non numeratur inter ea quae sunt per se appetenda, sed | |
| 4979 inter ea quae sunt necessaria, sicut patet de medicina, quae | |
| 4980 quaeritur ad subveniendum infirmitati. Iuramentum autem quaeritur | |
| 4981 ad subveniendum alicui defectui, quo scilicet unus homo alteri | |
| 4982 discredit. Et ideo iuramentum est habendum non inter ea quae sunt | |
| 4983 per se appetenda, sed inter ea quae sunt huic vitae necessaria, | |
| 4984 quibus indebite utitur quicumque eis utitur ultra terminos | |
| 4985 necessitatis. Unde Augustinus dicit, in libro de Serm. Dom. in | |
| 4986 monte, <i>qui intelligit non in bonis, idest per se appetendis, sed | |
| 4987 in necessariis iurationem habendam, refrenat se quantum potest, ut | |
| 4988 non ea utatur nisi necessitas cogat</i>.</p> | |
| 4989 <p title="II-II q. 89 a. 5 ad 1"><a name="42882"><span class= | |
| 4990 "ref">[42882] IIª-IIae q. 89 a. 5 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 4991 ergo dicendum quod alia ratio est de voto, et de iuramento. Nam per | |
| 4992 votum aliquid in Dei reverentiam ordinamus, unde ex hoc ipso fit | |
| 4993 religionis actus. Sed in iuramento e converso reverentia divini | |
| 4994 nominis assumitur ad promissi confirmationem. Et ideo illud quod | |
| 4995 iuramento confirmatur non propter hoc fit religionis actus, quia | |
| 4996 secundum finem morales actus species sortiuntur.</p> | |
| 4997 <p title="II-II q. 89 a. 5 ad 2"><a name="42883"><span class= | |
| 4998 "ref">[42883] IIª-IIae q. 89 a. 5 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 4999 dicendum quod ille qui iurat utitur quidem veneratione aut | |
| 5000 dilectione eius per quem iurat, non autem ordinat iuramentum ad | |
| 5001 venerandum aut diligendum eum per quem iurat, sed ad aliquid aliud | |
| 5002 quod est necessarium praesenti vitae.</p> | |
| 5003 <p title="II-II q. 89 a. 5 ad 3"><a name="42884"><span class= | |
| 5004 "ref">[42884] IIª-IIae q. 89 a. 5 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 5005 dicendum quod sicut medicina est utilis ad sanandum, et tamen | |
| 5006 quanto est virtuosior, tanto maius nocumentum inducit si non debite | |
| 5007 sumatur; ita etiam iuramentum utile quidem est ad confirmationem, | |
| 5008 tamen quanto est magis venerandum, tanto est magis periculosum nisi | |
| 5009 debite inducatur. Quia, ut dicitur Eccli. XXIII, si frustraverit, | |
| 5010 idest deceperit fratrem, delictum illius supra ipsum erit; et si | |
| 5011 dissimulaverit, quasi per simulationem iurando falsum, delinquit | |
| 5012 dupliciter (quia scilicet simulata aequitas est duplex iniquitas); | |
| 5013 et si in vanum iuraverit, idest sine debita causa et necessitate, | |
| 5014 non iustificabitur.</p> | |
| 5015 <br /> | |
| 5016 <div class="E">Articulus 6</div> | |
| 5017 <p title="II-II q. 89 a. 6 arg. 1"><a name="42885"><span class= | |
| 5018 "ref">[42885] IIª-IIae q. 89 a. 6 arg. 1</span></a> Ad sextum | |
| 5019 sic proceditur. Videtur quod non liceat per creaturas iurare. | |
| 5020 Dicitur enim Matth. V, <i>ego dico vobis, non iurare omnino, neque | |
| 5021 per caelum, neque per terram, neque per Ierosolymam, neque per | |
| 5022 caput tuum</i>, quod exponens Hieronymus dicit, <i>considera quod | |
| 5023 hic salvator non per Deum iurare prohibuerit, sed per caelum et | |
| 5024 terram,</i> et cetera.</p> | |
| 5025 <p title="II-II q. 89 a. 6 arg. 2"><a name="42886"><span class= | |
| 5026 "ref">[42886] IIª-IIae q. 89 a. 6 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 5027 poena non debetur nisi culpae. Sed iuranti per creaturas adhibetur | |
| 5028 poena, dicitur enim XXII, qu. I, <i>clericum per creaturam iurantem | |
| 5029 acerrime obiurgandum, si perstiterit in vitio, excommunicandum | |
| 5030 placuit</i>. Ergo illicitum est per creaturas iurare.</p> | |
| 5031 <p title="II-II q. 89 a. 6 arg. 3"><a name="42887"><span class= | |
| 5032 "ref">[42887] IIª-IIae q. 89 a. 6 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 5033 iuramentum est actus latriae, sicut dictum est. Sed cultus latriae | |
| 5034 non debetur alicui creaturae, ut patet Rom. I. Ergo non licet | |
| 5035 iurare per aliquam creaturam.</p> | |
| 5036 <p title="II-II q. 89 a. 6 s. c."><a name="42888"><span class= | |
| 5037 "ref">[42888] IIª-IIae q. 89 a. 6 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 5038 est quod Ioseph iuravit per salutem Pharaonis, ut legitur Gen. | |
| 5039 XLII. Ex consuetudine etiam iuratur per Evangelium, et per | |
| 5040 reliquias, et per sanctos.</p> | |
| 5041 <p title="II-II q. 89 a. 6 co."><a name="42889"><span class= | |
| 5042 "ref">[42889] IIª-IIae q. 89 a. 6 co.</span></a> Respondeo | |
| 5043 dicendum quod, sicut supra dictum est, duplex est iuramentum. Unum | |
| 5044 quidem quod fit per simplicem contestationem, inquantum scilicet | |
| 5045 Dei testimonium invocatur. Et hoc iuramentum innititur divinae | |
| 5046 veritati, sicut et fides. Fides autem est per se quidem et | |
| 5047 principaliter de Deo, qui est ipsa veritas; secundario autem de | |
| 5048 creaturis, in quibus veritas Dei relucet, ut supra habitum est. Et | |
| 5049 similiter iuramentum principaliter refertur ad ipsum Deum, cuius | |
| 5050 testimonium invocatur, secundario autem assumuntur ad iuramentum | |
| 5051 aliquae creaturae non secundum se, sed inquantum in eis divina | |
| 5052 veritas manifestatur; sicut iuramus per Evangelium, idest per Deum, | |
| 5053 cuius veritas in Evangelio manifestatur; et per sanctos, qui hanc | |
| 5054 veritatem crediderunt et observaverunt. Alius autem modus iurandi | |
| 5055 est per execrationem. Et in hoc iuramento inducitur creatura aliqua | |
| 5056 ut in qua divinum iudicium exerceatur. Et sic solet homo iurare per | |
| 5057 caput suum, vel per filium suum, aut per aliquam aliam rem quam | |
| 5058 diligit. Sicut et apostolus iuravit, II ad Cor. I, dicens, <i>ego | |
| 5059 testem Deum invoco in animam meam</i>. Quod autem Ioseph per | |
| 5060 salutem Pharaonis iuravit, utroque modo potest intelligi, vel per | |
| 5061 modum execrationis, quasi salutem Pharaonis obligaverit Deo; vel | |
| 5062 per modum contestationis, quasi contestando veritatem divinae | |
| 5063 iustitiae, ad cuius executionem principes terrae constituuntur.</p> | |
| 5064 <p title="II-II q. 89 a. 6 ad 1"><a name="42890"><span class= | |
| 5065 "ref">[42890] IIª-IIae q. 89 a. 6 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 5066 ergo dicendum quod dominus prohibuit iurare per creaturas ita quod | |
| 5067 eis adhibeatur reverentia divina. Unde Hieronymus ibidem subdit | |
| 5068 quod Iudaei, per Angelos, et cetera huiusmodi, iurantes, creaturas | |
| 5069 venerabantur Dei honore. Et eadem ratione punitur secundum canones | |
| 5070 clericus per creaturam iurans, quod ad blasphemiam infidelitatis | |
| 5071 pertinet. Unde in sequenti capitulo dicitur, <i>si quis per | |
| 5072 capillum Dei vel caput iuraverit, vel alio modo blasphemia contra | |
| 5073 Deum usus fuerit, si in ecclesiastico ordine est, | |
| 5074 deponatur</i>.</p> | |
| 5075 <p title="II-II q. 89 a. 6 ad 2"><a name="42891"><span class= | |
| 5076 "ref">[42891] IIª-IIae q. 89 a. 6 ad 2</span></a> Et per hoc | |
| 5077 patet responsio ad secundum.</p> | |
| 5078 <p title="II-II q. 89 a. 6 ad 3"><a name="42892"><span class= | |
| 5079 "ref">[42892] IIª-IIae q. 89 a. 6 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 5080 dicendum quod cultus latriae adhibetur ei cuius testimonium iurando | |
| 5081 invocatur. Et ideo praecipitur Exod. XXIII, per nomen externorum | |
| 5082 deorum non iurabitis. Non autem exhibetur cultus latriae creaturis | |
| 5083 quae in iuramento assumuntur secundum modos praedictos.</p> | |
| 5084 <br /> | |
| 5085 <div class="E">Articulus 7</div> | |
| 5086 <p title="II-II q. 89 a. 7 arg. 1"><a name="42893"><span class= | |
| 5087 "ref">[42893] IIª-IIae q. 89 a. 7 arg. 1</span></a> Ad | |
| 5088 septimum sic proceditur. Videtur quod iuramentum non habeat vim | |
| 5089 obligandi. Inducitur enim iuramentum ad confirmandum veritatem eius | |
| 5090 quod dicitur. Sed quando aliquis dicit aliquid de futuro, verum | |
| 5091 dicit etiam si non eveniat quod dicit, sicut Paulus, quamvis non | |
| 5092 iverit Corinthum, sicut dixerat, non tamen est mentitus, ut patet | |
| 5093 II Cor. I. Ergo videtur quod iuramentum non sit obligatorium.</p> | |
| 5094 <p title="II-II q. 89 a. 7 arg. 2"><a name="42894"><span class= | |
| 5095 "ref">[42894] IIª-IIae q. 89 a. 7 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 5096 virtus non est virtuti contraria, ut dicitur in praedicamentis. Sed | |
| 5097 iuramentum est actus virtutis, ut dictum est. Quandoque autem esset | |
| 5098 contra virtutem, aut in aliquod eius impedimentum, si quis servaret | |
| 5099 id quod iuravit, sicut cum aliquis iurat se facere aliquod | |
| 5100 peccatum, vel cum iurat desistere ab aliquo opere virtutis. Ergo | |
| 5101 iuramentum non semper est obligatorium.</p> | |
| 5102 <p title="II-II q. 89 a. 7 arg. 3"><a name="42895"><span class= | |
| 5103 "ref">[42895] IIª-IIae q. 89 a. 7 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 5104 quandoque aliquis invitus compellitur ad hoc quod sub iuramento | |
| 5105 aliquid promittat. Sed <i>tales a iuramenti nexibus sunt per | |
| 5106 Romanos pontifices absoluti</i>, ut habetur extra, de iureiurando, | |
| 5107 cap. verum in ea quaestione et cetera. Ergo iuramentum non semper | |
| 5108 est obligatorium.</p> | |
| 5109 <p title="II-II q. 89 a. 7 arg. 4"><a name="42896"><span class= | |
| 5110 "ref">[42896] IIª-IIae q. 89 a. 7 arg. 4</span></a> Praeterea, | |
| 5111 nullus potest obligari ad duo opposita. Sed quandoque oppositum est | |
| 5112 quod intendit iurans, et quod intendit ille cui iuramentum | |
| 5113 praestatur. Ergo iuramentum non potest semper esse | |
| 5114 obligatorium.</p> | |
| 5115 <p title="II-II q. 89 a. 7 s. c."><a name="42897"><span class= | |
| 5116 "ref">[42897] IIª-IIae q. 89 a. 7 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 5117 est quod dicitur Matth. V, <i>reddes domino iuramenta tua</i>.</p> | |
| 5118 <p title="II-II q. 89 a. 7 co."><a name="42898"><span class= | |
| 5119 "ref">[42898] IIª-IIae q. 89 a. 7 co.</span></a> Respondeo | |
| 5120 dicendum quod obligatio refertur ad aliquid quod est faciendum vel | |
| 5121 dimittendum. Unde non videtur respicere iuramentum assertorium, | |
| 5122 quod est de praesenti vel de praeterito; neque etiam iuramentum de | |
| 5123 his quae sunt per alias causas fienda, sicut si quis iuramento | |
| 5124 assereret quod cras pluvia esset futura; sed solum in his quae sunt | |
| 5125 fienda per illum qui iurat. Sicut autem iuramentum assertorium, | |
| 5126 quod est de praeterito vel de praesenti, debet habere veritatem, | |
| 5127 ita etiam et iuramentum de his quae sunt fienda a nobis in futurum. | |
| 5128 Et ideo utrumque iuramentum habet quandam obligationem, diversimode | |
| 5129 tamen. Quia in iuramento quod est de praeterito vel praesenti, | |
| 5130 obligatio est non respectu rei quae iam fuit vel est, sed respectu | |
| 5131 ipsius actus iurandi, ut scilicet iuret id quod iam verum est vel | |
| 5132 fuit. Sed in iuramento quod praestatur de his quae sunt fienda a | |
| 5133 nobis, obligatio cadit e converso super rem quam aliquis iuramento | |
| 5134 firmavit. Tenetur enim aliquis ut faciat verum esse id quod | |
| 5135 iuravit, alioquin deest veritas iuramento. Si autem est talis res | |
| 5136 quae in eius potestate non fuit, deest iuramento discretionis | |
| 5137 iudicium, nisi forte quod erat ei possibile quando iuravit, ei | |
| 5138 reddatur impossibile per aliquem eventum; puta cum aliquis iuravit | |
| 5139 se pecuniam soluturum, quae ei postmodum vi vel furto subtrahitur. | |
| 5140 Tunc enim videtur excusatus esse a faciendo quod iuravit, licet | |
| 5141 teneatur facere quod in se est, sicut etiam supra circa | |
| 5142 obligationem voti diximus. Si vero sit quidem possibile fieri, sed | |
| 5143 fieri non debeat, vel quia est per se malum, vel quia est boni | |
| 5144 impeditivum, tunc iuramento deest iustitia. Et ideo iuramentum non | |
| 5145 est servandum in eo casu quo est peccatum vel boni impeditivum, | |
| 5146 secundum enim utrumque horum vergit in deteriorem exitum. Sic ergo | |
| 5147 dicendum est quod quicumque iurat aliquid se facturum, obligatur ad | |
| 5148 id faciendum, ad hoc quod veritas impleatur, si tamen alii duo | |
| 5149 comites adsint, scilicet iudicium et iustitia.</p> | |
| 5150 <p title="II-II q. 89 a. 7 ad 1"><a name="42899"><span class= | |
| 5151 "ref">[42899] IIª-IIae q. 89 a. 7 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 5152 ergo dicendum quod aliud est de simplici verbo, aliud de iuramento, | |
| 5153 in quo divinum testimonium imploratur. Sufficit enim ad veritatem | |
| 5154 verbi quod aliquis dicat id quod proponit se facturum, quia hoc iam | |
| 5155 verum est in sua causa, scilicet in proposito facientis. Sed | |
| 5156 iuramentum adhiberi non debet nisi in re de qua aliquis firmiter | |
| 5157 certus est. Et ideo si iuramentum adhibeatur, propter reverentiam | |
| 5158 divini testimonii quod invocatur, obligatur homo ut faciat esse | |
| 5159 verum id quod iuravit, secundum suam possibilitatem, nisi in | |
| 5160 deteriorem exitum vergat, ut dictum est.</p> | |
| 5161 <p title="II-II q. 89 a. 7 ad 2"><a name="42900"><span class= | |
| 5162 "ref">[42900] IIª-IIae q. 89 a. 7 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 5163 dicendum quod iuramentum potest vergere in deteriorem exitum | |
| 5164 dupliciter. Uno modo, quia ab ipso principio habet peiorem exitum. | |
| 5165 Vel quia est secundum se malum, sicut cum aliquis iurat se | |
| 5166 adulterium patraturum. Sive quia est maioris boni impeditivum, puta | |
| 5167 cum aliquis iurat se non intraturum religionem, vel quod non fiet | |
| 5168 clericus, aut quod non accipiet praelationem in casu in quo expedit | |
| 5169 eum accipere, vel si quid aliud est huiusmodi. Huiusmodi enim | |
| 5170 iuramentum a principio est illicitum, differenter tamen. Quia si | |
| 5171 quis iuret se facturum aliquod peccatum, et peccat iurando, et | |
| 5172 peccat iuramentum servando. Si quis autem iurat se non facturum | |
| 5173 aliquod melius bonum, quod tamen facere non tenetur, peccat quidem | |
| 5174 iurando, inquantum ponit obicem spiritui sancto, qui est boni | |
| 5175 propositi inspirator, non tamen peccat iuramentum servando, sed | |
| 5176 multo melius facit si non servet. Alio modo vergit in deteriorem | |
| 5177 exitum propter aliquid quod de novo emerserat, quod fuit | |
| 5178 impraemeditatum, sicut patet in iuramento Herodis, qui iuravit | |
| 5179 puellae saltanti se daturum quod petisset. Hoc enim iuramentum | |
| 5180 poterat esse a principio licitum, intellecta debita conditione, | |
| 5181 scilicet si peteret quod dare deceret, sed impletio iuramenti fuit | |
| 5182 illicita. Unde Ambrosius dicit, in I de officiis, <i>est contra | |
| 5183 officium nonnunquam promissum solvere sacramentum, sicut Herodes, | |
| 5184 qui necem Ioannis praestavit ne promissum negaret</i>.</p> | |
| 5185 <p title="II-II q. 89 a. 7 ad 3"><a name="42901"><span class= | |
| 5186 "ref">[42901] IIª-IIae q. 89 a. 7 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 5187 dicendum quod in iuramento quod quis coactus facit, duplex est | |
| 5188 obligatio. Una quidem qua obligatur homini cui aliquid promittit. | |
| 5189 Et talis obligatio tollitur per coactionem, quia ille qui vim | |
| 5190 intulit hoc meretur, ut ei promissum non servetur. Alia autem est | |
| 5191 obligatio qua quis Deo obligatur ut impleat quod per nomen eius | |
| 5192 promisit. Et talis obligatio non tollitur in foro conscientiae, | |
| 5193 quia magis debet damnum temporale sustinere quam iuramentum | |
| 5194 violare. Potest tamen repetere in iudicio quod solvit, vel praelato | |
| 5195 denuntiare, non obstante si contrarium iuravit, quia tale | |
| 5196 iuramentum vergeret in deteriorem exitum, esset enim contra | |
| 5197 iustitiam publicam. Romani autem pontifices ab huiusmodi iuramentis | |
| 5198 homines absolverunt non quasi decernentes huiusmodi iuramenta non | |
| 5199 esse obligatoria, sed quasi huiusmodi obligationes ex iusta causa | |
| 5200 relaxantes.</p> | |
| 5201 <p title="II-II q. 89 a. 7 ad 4"><a name="42902"><span class= | |
| 5202 "ref">[42902] IIª-IIae q. 89 a. 7 ad 4</span></a> Ad quartum | |
| 5203 dicendum quod quando non est eadem iurantis intentio et eius cui | |
| 5204 iurat, si hoc provenit ex dolo iurantis, debet iuramentum servari | |
| 5205 secundum sanum intellectum eius cui iuramentum praestatur. Unde | |
| 5206 Isidorus dicit, <i>quacumque arte verborum quis iuret, Deus tamen, | |
| 5207 qui conscientiae testis est, ita hoc accipit sicut ille cui iuratur | |
| 5208 intelligit</i>. Et quod hoc intelligatur de doloso iuramento, patet | |
| 5209 per id quod subditur, dupliciter reus fit <i>qui et nomen Dei in | |
| 5210 vanum assumit, et proximum dolo capit</i>. Si autem iurans dolum | |
| 5211 non adhibeat, obligatur secundum intentionem iurantis. Unde | |
| 5212 Gregorius dicit, XXVI Moral., <i>humanae aures talia verba nostra | |
| 5213 iudicant qualia foris sonant, divina vero iudicia talia foris | |
| 5214 audiunt qualia ex intimis proferuntur</i>.</p> | |
| 5215 <br /> | |
| 5216 <div class="E">Articulus 8</div> | |
| 5217 <p title="II-II q. 89 a. 8 arg. 1"><a name="42903"><span class= | |
| 5218 "ref">[42903] IIª-IIae q. 89 a. 8 arg. 1</span></a> Ad octavum | |
| 5219 sic proceditur. Videtur quod maior sit obligatio iuramenti quam | |
| 5220 voti. Votum enim est simplex promissio. Sed iuramentum supra | |
| 5221 promissionem adhibet divinum testimonium. Ergo maior est obligatio | |
| 5222 iuramenti quam voti.</p> | |
| 5223 <p title="II-II q. 89 a. 8 arg. 2"><a name="42904"><span class= | |
| 5224 "ref">[42904] IIª-IIae q. 89 a. 8 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 5225 debilius solet per fortius confirmari. Sed votum interdum | |
| 5226 confirmatur iuramento. Ergo iuramentum est fortius quam votum.</p> | |
| 5227 <p title="II-II q. 89 a. 8 arg. 3"><a name="42905"><span class= | |
| 5228 "ref">[42905] IIª-IIae q. 89 a. 8 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 5229 obligatio voti causatur ex animi deliberatione, ut supra dictum | |
| 5230 est. Obligatio autem iuramenti causatur ex divina veritate, cuius | |
| 5231 testimonium invocatur. Cum ergo veritas Dei excedat deliberationem | |
| 5232 humanam, videtur quod obligatio iuramenti sit fortior quam | |
| 5233 obligatio voti.</p> | |
| 5234 <p title="II-II q. 89 a. 8 s. c."><a name="42906"><span class= | |
| 5235 "ref">[42906] IIª-IIae q. 89 a. 8 s. c.</span></a> Sed contra, | |
| 5236 per votum obligatur aliquis Deo, per iuramentum obligatur interdum | |
| 5237 homini. Magis autem obligatur homo Deo quam homini. Ergo maior est | |
| 5238 obligatio voti quam iuramenti.</p> | |
| 5239 <p title="II-II q. 89 a. 8 co."><a name="42907"><span class= | |
| 5240 "ref">[42907] IIª-IIae q. 89 a. 8 co.</span></a> Respondeo | |
| 5241 dicendum quod utraque obligatio, scilicet voti et iuramenti, | |
| 5242 causatur ex aliquo divino, aliter tamen et aliter. Nam obligatio | |
| 5243 voti causatur ex fidelitate quam Deo debemus, ut scilicet ei | |
| 5244 promissum solvamus. Obligatio autem iuramenti causatur ex | |
| 5245 reverentia quam debemus ei, ex qua tenemur quod verificemus id quod | |
| 5246 per nomen eius promittimus. Omnis autem infidelitas irreverentiam | |
| 5247 continet, sed non convertitur, videtur enim infidelitas subiecti ad | |
| 5248 dominum esse maxima irreverentia. Et ideo votum ex ratione sua | |
| 5249 magis est obligatorium quam iuramentum.</p> | |
| 5250 <p title="II-II q. 89 a. 8 ad 1"><a name="42908"><span class= | |
| 5251 "ref">[42908] IIª-IIae q. 89 a. 8 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 5252 ergo dicendum quod votum est promissio non quaecumque, sed Deo | |
| 5253 facta, cui infidelem esse gravissimum est.</p> | |
| 5254 <p title="II-II q. 89 a. 8 ad 2"><a name="42909"><span class= | |
| 5255 "ref">[42909] IIª-IIae q. 89 a. 8 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 5256 dicendum quod iuramentum non adhibetur voto quasi aliquid firmius, | |
| 5257 sed ut per duas res immobiles maior firmitas adhibeatur.</p> | |
| 5258 <p title="II-II q. 89 a. 8 ad 3"><a name="42910"><span class= | |
| 5259 "ref">[42910] IIª-IIae q. 89 a. 8 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 5260 dicendum quod deliberatio animi dat firmitatem voto quantum ex | |
| 5261 parte voventis est. Habet tamen maiorem firmitatis causam ex parte | |
| 5262 Dei, cui votum offertur.</p> | |
| 5263 <br /> | |
| 5264 <div class="E">Articulus 9</div> | |
| 5265 <p title="II-II q. 89 a. 9 arg. 1"><a name="42911"><span class= | |
| 5266 "ref">[42911] IIª-IIae q. 89 a. 9 arg. 1</span></a> Ad nonum | |
| 5267 sic proceditur. Videtur quod nullus possit dispensare in iuramento. | |
| 5268 Sicut enim veritas requiritur ad iuramentum assertorium, quod est | |
| 5269 de praeterito vel praesenti, ita ad iuramentum promissorium, quod | |
| 5270 est de futuro. Sed nullus potest cum aliquo dispensare quod de | |
| 5271 praeteritis vel praesentibus iuret contra veritatem. Ergo etiam | |
| 5272 nullus potest dispensare quod non faciat aliquis esse verum id quod | |
| 5273 cum iuramento in futurum promisit.</p> | |
| 5274 <p title="II-II q. 89 a. 9 arg. 2"><a name="42912"><span class= | |
| 5275 "ref">[42912] IIª-IIae q. 89 a. 9 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 5276 iuramentum promissorium inducitur ad utilitatem eius cui fit | |
| 5277 promissio. Sed ille, ut videtur, non potest relaxare, quia est | |
| 5278 contra divinam reverentiam. Ergo multo minus per aliquem potest | |
| 5279 super hoc dispensari.</p> | |
| 5280 <p title="II-II q. 89 a. 9 arg. 3"><a name="42913"><span class= | |
| 5281 "ref">[42913] IIª-IIae q. 89 a. 9 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 5282 in voto quilibet episcopus potest dispensare, exceptis quibusdam | |
| 5283 votis quae soli Papae reservantur, ut supra habitum est. Ergo, pari | |
| 5284 ratione, in iuramento, si esset dispensabile, quilibet episcopus | |
| 5285 posset dispensare. Quod tamen videtur esse contra iura. Non ergo | |
| 5286 videtur quod in iuramento possit dispensari.</p> | |
| 5287 <p title="II-II q. 89 a. 9 s. c."><a name="42914"><span class= | |
| 5288 "ref">[42914] IIª-IIae q. 89 a. 9 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 5289 est quod votum est maioris obligationis quam iuramentum, ut supra | |
| 5290 dictum est. Sed in voto potest dispensari. Ergo in iuramento.</p> | |
| 5291 <p title="II-II q. 89 a. 9 co."><a name="42915"><span class= | |
| 5292 "ref">[42915] IIª-IIae q. 89 a. 9 co.</span></a> Respondeo | |
| 5293 dicendum quod, sicut supra dictum est, necessitas dispensationis | |
| 5294 tam in lege quam in voto est propter hoc quod id quod in se, vel | |
| 5295 universaliter consideratum, est utile et honestum, secundum aliquem | |
| 5296 particularem eventum potest esse inhonestum et nocivum, quod non | |
| 5297 potest cadere nec sub lege nec sub voto. Quod autem aliquid sit | |
| 5298 inhonestum vel noxium, repugnat his quae debent attendi in | |
| 5299 iuramento, nam si sit inhonestum, repugnat iustitiae; si sit | |
| 5300 noxium, repugnat iudicio. Et ideo, pari ratione, etiam in iuramento | |
| 5301 dispensari potest.</p> | |
| 5302 <p title="II-II q. 89 a. 9 ad 1"><a name="42916"><span class= | |
| 5303 "ref">[42916] IIª-IIae q. 89 a. 9 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 5304 ergo dicendum quod dispensatio quae fit in iuramento non se | |
| 5305 extendit ad hoc quod aliquid contra iuramentum fiat, hoc enim est | |
| 5306 impossibile, cum observatio iuramenti cadat sub praecepto divino, | |
| 5307 quod est indispensabile. Sed ad hoc se extendit dispensatio | |
| 5308 iuramenti ut id quod sub iuramento cadebat, sub iuramento non | |
| 5309 cadat, quasi non existens debita materia iuramenti, sicut et de | |
| 5310 voto supra diximus. Materia autem iuramenti assertorii, quod est de | |
| 5311 praeterito vel praesenti, in quandam necessitatem iam transiit, et | |
| 5312 immutabilis facta est, et ideo dispensatio non referretur ad | |
| 5313 materiam, sed referretur ad ipsum actum iuramenti; unde talis | |
| 5314 dispensatio directe esset contra praeceptum divinum. Sed materia | |
| 5315 iuramenti promissorii est aliquid futurum, quod variari potest, ita | |
| 5316 scilicet quod in aliquo eventu potest esse illicitum vel nocivum, | |
| 5317 et per consequens non esse debita materia iuramenti. Et ideo | |
| 5318 dispensari potest in iuramento promissorio, quia talis dispensatio | |
| 5319 respicit materiam iuramenti, et non contrariatur praecepto divino | |
| 5320 de iuramenti observatione.</p> | |
| 5321 <p title="II-II q. 89 a. 9 ad 2"><a name="42917"><span class= | |
| 5322 "ref">[42917] IIª-IIae q. 89 a. 9 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 5323 dicendum quod homo potest alteri promittere aliquid sub iuramento | |
| 5324 dupliciter. Uno modo, quasi pertinens ad utilitatem ipsius, puta si | |
| 5325 sub iuramento promittat se serviturum ei, vel pecuniam daturum. Et | |
| 5326 a tali promissione potest absolvere ille cui promissio facta est, | |
| 5327 intelligitur enim iam ei solvisse promissum quando facit de eo | |
| 5328 secundum eius voluntatem. Alio modo promittit aliquis alteri quod | |
| 5329 pertinet ad honorem Dei vel utilitatem aliorum, puta si aliquis | |
| 5330 iuramento promittat alicui se intraturum religionem, vel aliquod | |
| 5331 opus pietatis facturum. Et tunc ille cui promittitur non potest | |
| 5332 absolvere promittentem, quia promissio non est facta ei | |
| 5333 principaliter, sed Deo, nisi forte sit interposita conditio, | |
| 5334 scilicet, si illi videbitur cui promittit, vel aliquid aliud | |
| 5335 tale.</p> | |
| 5336 <p title="II-II q. 89 a. 9 ad 3"><a name="42918"><span class= | |
| 5337 "ref">[42918] IIª-IIae q. 89 a. 9 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 5338 dicendum quod quandoque illud quod cadit sub iuramento promissorio | |
| 5339 est manifeste repugnans iustitiae, vel quia est peccatum, sicut cum | |
| 5340 aliquis iurat se facturum homicidium; vel quia est maioris boni | |
| 5341 impeditivum, sicut cum aliquis iurat se non intraturum religionem. | |
| 5342 Et tale iuramentum dispensatione non indiget, sed in primo casu | |
| 5343 tenetur aliquis tale iuramentum non servare; in secundo autem casu | |
| 5344 licitum est et servare et non servare, ut supra dictum est. | |
| 5345 Quandoque vero aliquid sub iuramento promittitur de quo dubium est | |
| 5346 utrum sit licitum vel illicitum, proficuum vel nocivum, aut | |
| 5347 simpliciter aut in aliquo casu. Et in hoc potest quilibet episcopus | |
| 5348 dispensare quandoque vero sub iuramento promittitur aliquid quod | |
| 5349 est manifeste licitum et utile. Et in tali iuramento non videtur | |
| 5350 habere locum dispensatio, sed commutatio, si aliquid melius | |
| 5351 faciendum occurrat ad communem utilitatem, quod maxime videtur | |
| 5352 pertinere ad potestatem Papae, qui habet curam universalis | |
| 5353 Ecclesiae; vel etiam absoluta relaxatio, quod etiam ad Papam | |
| 5354 pertinet, in omnibus generaliter quae ad dispensationem rerum | |
| 5355 ecclesiasticarum pertinent, super quas habet plenitudinem | |
| 5356 potestatis; sicut et ad unumquemque pertinet irritare iuramentum | |
| 5357 quod a sibi subditis factum est circa ea quae eius potestati | |
| 5358 subduntur; sicut pater potest irritare iuramentum puellae et vir | |
| 5359 uxoris, ut dicitur Num. XXX, sicut et supra de voto dictum est.</p> | |
| 5360 <br /> | |
| 5361 <div class="E">Articulus 10</div> | |
| 5362 <p title="II-II q. 89 a. 10 arg. 1"><a name="42919"><span class= | |
| 5363 "ref">[42919] IIª-IIae q. 89 a. 10 arg. 1</span></a> Ad | |
| 5364 decimum sic proceditur. Videtur quod iuramentum non impediatur per | |
| 5365 aliquam conditionem personae vel temporis. Iuramentum enim ad | |
| 5366 confirmationem inducitur, ut patet per apostolum, ad Heb. VI. Sed | |
| 5367 cuilibet convenit confirmare dictum suum, et quolibet tempore. Ergo | |
| 5368 videtur quod iuramentum non impediatur propter aliquam conditionem | |
| 5369 personae vel temporis.</p> | |
| 5370 <p title="II-II q. 89 a. 10 arg. 2"><a name="42920"><span class= | |
| 5371 "ref">[42920] IIª-IIae q. 89 a. 10 arg. 2</span></a> | |
| 5372 Praeterea, maius est iurare per Deum quam per Evangelia, unde | |
| 5373 Chrysostomus dicit, <i>si aliqua causa fuerit, modicum videtur | |
| 5374 facere qui iurat per Deum, qui autem iurat per Evangelium, maius | |
| 5375 aliquid fecisse videtur. Quibus dicendum est, stulti, Scripturae | |
| 5376 propter Deum factae sunt, non Deus propter Scripturas</i>. Sed | |
| 5377 cuiuslibet conditionis personae, et quolibet tempore, in communi | |
| 5378 locutione consueverunt iurare per Deum. Ergo multo magis licitum | |
| 5379 est eis iurare per Evangelia.</p> | |
| 5380 <p title="II-II q. 89 a. 10 arg. 3"><a name="42921"><span class= | |
| 5381 "ref">[42921] IIª-IIae q. 89 a. 10 arg. 3</span></a> | |
| 5382 Praeterea, idem non causatur ex contrariis causis, quia contrariae | |
| 5383 causae sunt contrariorum. Sed aliqui excluduntur a iuramento | |
| 5384 propter defectum personae, sicut pueri ante quatuordecim annos, et | |
| 5385 etiam illi qui semel fuerunt periuri. Non ergo videtur quod aliqui | |
| 5386 prohibeantur iurare vel propter dignitatem, sicut clerici; aut | |
| 5387 etiam propter temporis solemnitatem.</p> | |
| 5388 <p title="II-II q. 89 a. 10 arg. 4"><a name="42922"><span class= | |
| 5389 "ref">[42922] IIª-IIae q. 89 a. 10 arg. 4</span></a> | |
| 5390 Praeterea, nullus homo vivens in hoc mundo est tantae dignitatis | |
| 5391 sicut Angeli, dicitur enim Matth. XI quod <i>qui minor est in regno | |
| 5392 caelorum maior est illo</i>, scilicet Ioanne Baptista adhuc in | |
| 5393 mundo vivente. Sed Angelo convenit iurare, dicitur enim Apoc. X | |
| 5394 quod <i>Angelus iuravit per viventem in saecula saeculorum</i>. | |
| 5395 Ergo nullus homo propter dignitatem debet excusari a iuramento.</p> | |
| 5396 <p title="II-II q. 89 a. 10 s. c."><a name="42923"><span class= | |
| 5397 "ref">[42923] IIª-IIae q. 89 a. 10 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 5398 est quod habetur II, qu. V, <i>presbyter, vice iuramenti, per | |
| 5399 sanctam consecrationem interrogetur</i>. Et XXII, qu. V, dicitur, | |
| 5400 <i>nullus ex ecclesiastico ordine cuiquam laico quidquam super | |
| 5401 sancta Evangelia iurare praesumat</i>.</p> | |
| 5402 <p title="II-II q. 89 a. 10 co."><a name="42924"><span class= | |
| 5403 "ref">[42924] IIª-IIae q. 89 a. 10 co.</span></a> Respondeo | |
| 5404 dicendum quod in iuramento duo sunt consideranda. Unum quidem ex | |
| 5405 parte Dei, cuius testimonium inducitur. Et quantum ad hoc, debetur | |
| 5406 iuramento maxima reverentia. Et propter hoc a iuramento excluduntur | |
| 5407 et pueri ante annos pubertatis, qui non coguntur ad iurandum, quia | |
| 5408 nondum habent perfectum usum rationis, quo possint cum reverentia | |
| 5409 debita iuramentum praestare, et iterum periuri, qui ad iuramentum | |
| 5410 non admittuntur, quia ex retroactis praesumitur quod debitam | |
| 5411 reverentiam iuramento non exhibebunt. Et propter hoc etiam, ut | |
| 5412 iuramento debita reverentia exhibeatur, dicitur XXII, qu. V, | |
| 5413 <i>honestum est ut qui in sanctis audet iurare, hoc ieiunus faciat, | |
| 5414 cum omni honestate et timore Dei</i>. Aliud autem est considerandum | |
| 5415 ex parte hominis, cuius dictum iuramento confirmatur. Non enim | |
| 5416 indiget dictum hominis confirmatione nisi quia de eo dubitatur. Hoc | |
| 5417 autem derogat dignitati personae, ut dubitetur de veritate eorum | |
| 5418 quae dicit. Et ideo personis magnae dignitatis non convenit iurare. | |
| 5419 Propter quod dicitur II, qu. V, cap. si quis presbyter, quod | |
| 5420 <i>sacerdotes ex levi causa iurare non debent</i>. Tamen pro aliqua | |
| 5421 necessitate, vel magna utilitate, licitum est eis iurare, et | |
| 5422 praecipue pro spiritualibus negotiis. Pro quibus etiam iuramenta | |
| 5423 competit praestare in solemnibus diebus, quibus est spiritualibus | |
| 5424 rebus vacandum, non autem tunc sunt iuramenta praestanda pro rebus | |
| 5425 temporalibus, nisi forte ex magna necessitate.</p> | |
| 5426 <p title="II-II q. 89 a. 10 ad 1"><a name="42925"><span class= | |
| 5427 "ref">[42925] IIª-IIae q. 89 a. 10 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 5428 ergo dicendum quod quidam sunt qui dictum suum confirmare non | |
| 5429 possunt propter eorum defectum, et quidam sunt quorum dictum adeo | |
| 5430 debet esse certum quod confirmatione non egeat.</p> | |
| 5431 <p title="II-II q. 89 a. 10 ad 2"><a name="42926"><span class= | |
| 5432 "ref">[42926] IIª-IIae q. 89 a. 10 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 5433 dicendum quod iuramentum, secundum se consideratum, tanto sanctius | |
| 5434 est et magis obligat quanto maius est id per quod iuratur, ut | |
| 5435 Augustinus dicit, ad Publicolam. Et secundum hoc, maius est iurare | |
| 5436 per Deum quam per Evangelia. Sed potest esse e converso propter | |
| 5437 modum iurandi, utpote si iuramentum quod fit per Evangelia, fiat | |
| 5438 cum quadam deliberatione et solemnitate; iuramentum autem quod fit | |
| 5439 per Deum, fiat leviter et absque deliberatione.</p> | |
| 5440 <p title="II-II q. 89 a. 10 ad 3"><a name="42927"><span class= | |
| 5441 "ref">[42927] IIª-IIae q. 89 a. 10 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 5442 dicendum quod nihil prohibet aliquid tolli ex contrariis causis per | |
| 5443 modum superabundantiae et defectus. Et hoc modo aliqui impediuntur | |
| 5444 a iuramento quia sunt maioris auctoritatis quam quod eos iurare | |
| 5445 deceat, aliqui vero quia sunt minoris auctoritatis quam quod eorum | |
| 5446 iuramento stetur.</p> | |
| 5447 <p title="II-II q. 89 a. 10 ad 4"><a name="42928"><span class= | |
| 5448 "ref">[42928] IIª-IIae q. 89 a. 10 ad 4</span></a> Ad quartum | |
| 5449 dicendum quod iuramentum Angeli inducitur non propter defectum | |
| 5450 ipsius, quasi non sit eius simplici dicto credendum, sed ad | |
| 5451 ostendendum id quod dicitur ex infallibili Dei dispositione | |
| 5452 procedere. Sicut etiam et Deus aliquando in Scripturis iurans | |
| 5453 inducitur, ad ostendendum immobilitatem eius quod dicitur, sicut | |
| 5454 apostolus dicit, ad Heb. VI.</p> | |
| 5455 <br /> | |
| 5456 <div class="D">Quaestio 90</div> | |
| 5457 <div class="G">Prooemium</div> | |
| 5458 <p title="II-II q. 90 pr."><a name="42929"><span class= | |
| 5459 "ref">[42929] IIª-IIae q. 90 pr.</span></a> Deinde | |
| 5460 considerandum est de assumptione divini nominis per modum | |
| 5461 adiurationis. Et circa hoc quaeruntur tria. Primo, utrum liceat | |
| 5462 adiurare homines. Secundo, utrum liceat adiurare Daemones. Tertio, | |
| 5463 utrum liceat adiurare irrationales creaturas.</p> | |
| 5464 <br /> | |
| 5465 <div class="E">Articulus 1</div> | |
| 5466 <p title="II-II q. 90 a. 1 arg. 1"><a name="42930"><span class= | |
| 5467 "ref">[42930] IIª-IIae q. 90 a. 1 arg. 1</span></a> Ad primum | |
| 5468 sic proceditur. Videtur quod non liceat hominem adiurare. Dicit | |
| 5469 enim Origenes, super Matth., <i>aestimo quoniam non oportet ut vir | |
| 5470 qui vult secundum Evangelium vivere, adiuret alterum. Si enim | |
| 5471 iurare non licet, quantum ad evangelicum Christi mandatum, notum | |
| 5472 est quia nec adiurare alterum licet. Propterea manifestum est | |
| 5473 quoniam princeps sacerdotum Iesum illicite adiuravit per Deum | |
| 5474 vivum</i>.</p> | |
| 5475 <p title="II-II q. 90 a. 1 arg. 2"><a name="42931"><span class= | |
| 5476 "ref">[42931] IIª-IIae q. 90 a. 1 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 5477 quicumque adiurat aliquem, quodammodo ipsum compellit. Sed non | |
| 5478 licet alium invitum cogere. Ergo videtur quod nec liceat aliquem | |
| 5479 adiurare.</p> | |
| 5480 <p title="II-II q. 90 a. 1 arg. 3"><a name="42932"><span class= | |
| 5481 "ref">[42932] IIª-IIae q. 90 a. 1 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 5482 adiurare est aliquem ad iurandum inducere. Sed inducere aliquem ad | |
| 5483 iurandum est superiorum, qui inferioribus iuramenta imponunt. Ergo | |
| 5484 inferiores superiores suos non possunt adiurare.</p> | |
| 5485 <p title="II-II q. 90 a. 1 s. c."><a name="42933"><span class= | |
| 5486 "ref">[42933] IIª-IIae q. 90 a. 1 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 5487 est quod etiam Deum obsecramus per aliqua sacra eum obtestantes. | |
| 5488 Apostolus etiam fideles obsecrat per misericordia Dei, ut patet | |
| 5489 Rom. XII, quod videtur ad quandam adiurationem pertinere. Ergo | |
| 5490 licitum est alios adiurare.</p> | |
| 5491 <p title="II-II q. 90 a. 1 co."><a name="42934"><span class= | |
| 5492 "ref">[42934] IIª-IIae q. 90 a. 1 co.</span></a> Respondeo | |
| 5493 dicendum quod ille qui iurat iuramento promissorio, per reverentiam | |
| 5494 divini nominis, quod ad confirmationem suae promissionis inducit, | |
| 5495 seipsum obligat ad faciendum quod promittit, quod est seipsum | |
| 5496 immobiliter ordinare ad aliquid agendum. Sicut autem homo seipsum | |
| 5497 ordinare potest ad aliquid agendum, ita etiam et alios, superiores | |
| 5498 quidem deprecando, inferiores autem imperando, ut ex supradictis | |
| 5499 patet. Cum igitur utraque ordinatio per aliquod divinum | |
| 5500 confirmatur, est adiuratio. In hoc tamen differt, quod homo est | |
| 5501 suorum actuum dominus, non autem est dominus eorum quae sunt ab | |
| 5502 alio agenda. Et ideo sibi ipsi potest necessitatem imponere per | |
| 5503 divini nominis invocationem, non autem hanc necessitatem potest | |
| 5504 aliis imponere, nisi subditis, quos potest ex debito praestiti | |
| 5505 iuramenti compellere. Si igitur aliquis per invocationem divini | |
| 5506 nominis, vel cuiuscumque rei sacrae, alicui non sibi subdito | |
| 5507 adiurando necessitatem agendi aliquid imponere intendat, sicut | |
| 5508 imponit sibi ipsi iurando, talis adiuratio illicita est, quia | |
| 5509 usurpat potestatem in alium quam non habet. Tamen propter aliquam | |
| 5510 necessitatem superiores suos inferiores tali genere adiurationis | |
| 5511 constringere possunt. Si vero intendat solummodo per reverentiam | |
| 5512 divini nominis, vel alicuius rei sacrae, aliquid ab alio obtinere | |
| 5513 absque necessitatis impositione, talis adiuratio licita est | |
| 5514 respectu quorumlibet.</p> | |
| 5515 <p title="II-II q. 90 a. 1 ad 1"><a name="42935"><span class= | |
| 5516 "ref">[42935] IIª-IIae q. 90 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 5517 ergo dicendum quod Origenes loquitur de adiuratione qua aliquis | |
| 5518 alicui necessitatem imponere intendit, sicut imponit sibi ipsi | |
| 5519 iurando, sic enim princeps sacerdotum praesumpsit dominum Iesum | |
| 5520 Christum adiurare.</p> | |
| 5521 <p title="II-II q. 90 a. 1 ad 2"><a name="42936"><span class= | |
| 5522 "ref">[42936] IIª-IIae q. 90 a. 1 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 5523 dicendum quod illa ratio procedit de adiuratione quae necessitatem | |
| 5524 imponit.</p> | |
| 5525 <p title="II-II q. 90 a. 1 ad 3"><a name="42937"><span class= | |
| 5526 "ref">[42937] IIª-IIae q. 90 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 5527 dicendum quod adiurare non est aliquem ad iurandum inducere, sed | |
| 5528 per quandam similitudinem iuramenti a se inducti, alium ad aliquid | |
| 5529 agendum provocare. Aliter tamen adiuratione utimur ad hominem, et | |
| 5530 aliter ad Deum. Nam adiurando hominis voluntatem per reverentiam | |
| 5531 rei sacrae immutare intendimus, quod quidem non intendimus circa | |
| 5532 Deum, cuius voluntas est immutabilis; sed quod a Deo per aeternam | |
| 5533 eius voluntatem aliquid obtineamus, non est ex meritis nostris, sed | |
| 5534 ex eius bonitate.</p> | |
| 5535 <br /> | |
| 5536 <div class="E">Articulus 2</div> | |
| 5537 <p title="II-II q. 90 a. 2 arg. 1"><a name="42938"><span class= | |
| 5538 "ref">[42938] IIª-IIae q. 90 a. 2 arg. 1</span></a> Ad | |
| 5539 secundum sic proceditur. Videtur quod non liceat Daemones adiurare. | |
| 5540 Dicit enim Origenes, super Matth., <i>non est secundum potestatem | |
| 5541 datam a salvatore adiurare Daemonia, Iudaicum enim est hoc</i>. Non | |
| 5542 autem debemus Iudaeorum ritus imitari, sed potius uti potestate a | |
| 5543 Christo data. Ergo non est licitum Daemones adiurare.</p> | |
| 5544 <p title="II-II q. 90 a. 2 arg. 2"><a name="42939"><span class= | |
| 5545 "ref">[42939] IIª-IIae q. 90 a. 2 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 5546 multi nigromanticis incantationibus Daemones per aliquid divinum | |
| 5547 invocant, quod est adiurare. Si igitur licitum est Daemones | |
| 5548 adiurare, licitum est nigromanticis incantationibus uti. Quod patet | |
| 5549 esse falsum. Ergo et primum.</p> | |
| 5550 <p title="II-II q. 90 a. 2 arg. 3"><a name="42940"><span class= | |
| 5551 "ref">[42940] IIª-IIae q. 90 a. 2 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 5552 quicumque adiurat aliquem, ex hoc ipso aliquam societatem cum ipso | |
| 5553 facit. Sed non licet cum Daemonibus societatem facere, secundum | |
| 5554 illud I Cor. X, <i>nolo vos socios fieri Daemoniorum</i>. Ergo non | |
| 5555 licet Daemones adiurare.</p> | |
| 5556 <p title="II-II q. 90 a. 2 s. c."><a name="42941"><span class= | |
| 5557 "ref">[42941] IIª-IIae q. 90 a. 2 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 5558 est quod dicitur Marc. ult., <i>in nomine meo Daemonia | |
| 5559 eiicient</i>. Sed inducere alium ad aliquid agendum propter nomen | |
| 5560 divinum, hoc est adiurare. Ergo licitum est Daemones adiurare.</p> | |
| 5561 <p title="II-II q. 90 a. 2 co."><a name="42942"><span class= | |
| 5562 "ref">[42942] IIª-IIae q. 90 a. 2 co.</span></a> Respondeo | |
| 5563 dicendum quod, sicut dictum est, duplex est adiurandi modus, unus | |
| 5564 quidem per modum deprecationis vel inductionis ob reverentiam | |
| 5565 alicuius sacri; alius autem per modum compulsionis. Primo autem | |
| 5566 modo non licet Daemones adiurare, quia ille modus adiurandi videtur | |
| 5567 ad quandam benevolentiam vel amicitiam pertinere, qua non licet ad | |
| 5568 Daemones uti. Secundo autem adiurationis modo, qui est per | |
| 5569 compulsionem, licet nobis ad aliquid uti, et ad aliquid non licet. | |
| 5570 Daemones enim in cursu huius vitae nobis adversarii constituuntur, | |
| 5571 non autem eorum actus nostrae dispositioni subduntur, sed | |
| 5572 dispositioni divinae et sanctorum Angelorum; quia, ut Augustinus | |
| 5573 dicit, in III de Trin., <i>spiritus desertor regitur per spiritum | |
| 5574 iustum</i>. Possumus ergo Daemones, adiurando, per virtutem divini | |
| 5575 nominis tanquam inimicos repellere, ne nobis noceant vel | |
| 5576 spiritualiter vel corporaliter, secundum potestatem datam a | |
| 5577 Christo, secundum illud Luc. X, <i>ecce, dedi vobis potestatem | |
| 5578 calcandi supra serpentes et scorpiones, et supra omnem virtutem | |
| 5579 inimici, et nihil vobis nocebit</i>. Non tamen licitum est eos | |
| 5580 adiurare ad aliquid ab eis addiscendum, vel etiam ad aliquid per | |
| 5581 eos obtinendum, quia hoc pertineret ad aliquam societatem cum ipsis | |
| 5582 habendam, nisi forte ex speciali instinctu vel revelatione divina, | |
| 5583 aliqui sancti ad aliquos effectus Daemonum operatione utantur; | |
| 5584 sicut legitur de beato Iacobo quod per Daemones fecit Hermogenem ad | |
| 5585 se adduci.</p> | |
| 5586 <p title="II-II q. 90 a. 2 ad 1"><a name="42943"><span class= | |
| 5587 "ref">[42943] IIª-IIae q. 90 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 5588 ergo dicendum quod Origenes loquitur de adiuratione quae non fit | |
| 5589 protestative per modum compulsionis, sed magis per modum cuiusdam | |
| 5590 benevolae deprecationis.</p> | |
| 5591 <p title="II-II q. 90 a. 2 ad 2"><a name="42944"><span class= | |
| 5592 "ref">[42944] IIª-IIae q. 90 a. 2 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 5593 dicendum quod nigromantici utuntur adiurationibus et invocationibus | |
| 5594 Daemonum ad aliquid ab eis adipiscendum vel addiscendum, et hoc est | |
| 5595 illicitum, ut dictum est. Unde Chrysostomus dicit, Marc. I, | |
| 5596 exponens illud verbum domini, quod spiritui immundo dixit, | |
| 5597 <i>obmutesce, et exi de homine, salutiferum hic nobis dogma datur, | |
| 5598 ne credamus Daemonibus, quantumcumque denuntient veritatem</i>.</p> | |
| 5599 <p title="II-II q. 90 a. 2 ad 3"><a name="42945"><span class= | |
| 5600 "ref">[42945] IIª-IIae q. 90 a. 2 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 5601 dicendum quod ratio illa procedit de adiuratione qua imploratur | |
| 5602 auxilium Daemonum ad aliquid agendum vel cognoscendum, hoc enim | |
| 5603 videtur ad quandam societatem pertinere. Sed quod aliquis adiurando | |
| 5604 Daemones repellat, hoc est ab eorum societate recedere.</p> | |
| 5605 <br /> | |
| 5606 <div class="E">Articulus 3</div> | |
| 5607 <p title="II-II q. 90 a. 3 arg. 1"><a name="42946"><span class= | |
| 5608 "ref">[42946] IIª-IIae q. 90 a. 3 arg. 1</span></a> Ad tertium | |
| 5609 sic proceditur. Videtur quod non liceat adiurare irrationalem | |
| 5610 creaturam. Adiuratio enim fit per locutionem. Sed frustra sermo | |
| 5611 dirigitur ad eum qui non intelligit, qualis est irrationalis | |
| 5612 creatura. Ergo vanum est et illicitum irrationalem creaturam | |
| 5613 adiurare.</p> | |
| 5614 <p title="II-II q. 90 a. 3 arg. 2"><a name="42947"><span class= | |
| 5615 "ref">[42947] IIª-IIae q. 90 a. 3 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 5616 ad eum videtur competere adiuratio ad quem pertinet iuratio. Sed | |
| 5617 iuratio non pertinet ad creaturam irrationalem. Ergo videtur quod | |
| 5618 ad eam non liceat adiuratione uti.</p> | |
| 5619 <p title="II-II q. 90 a. 3 arg. 3"><a name="42948"><span class= | |
| 5620 "ref">[42948] IIª-IIae q. 90 a. 3 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 5621 duplex est adiurationis modus, ut ex supradictis patet. Unus quidem | |
| 5622 per modum deprecationis, quo non possumus uti ad irrationalem | |
| 5623 creaturam, quae non est domina sui actus. Alia autem est adiuratio | |
| 5624 per modum compulsionis, qua etiam, ut videtur, ad eam uti non | |
| 5625 possumus; quia non est nostrum creaturis irrationalibus imperare, | |
| 5626 sed solum illius de quo dicitur, Matth. VIII, quia venti et mare | |
| 5627 obediunt ei. Ergo nullo modo, ut videtur, licet uti adiuratione ad | |
| 5628 irrationales creaturas.</p> | |
| 5629 <p title="II-II q. 90 a. 3 s. c."><a name="42949"><span class= | |
| 5630 "ref">[42949] IIª-IIae q. 90 a. 3 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 5631 est quod Simon et Iudas leguntur adiurasse dracones, et eis | |
| 5632 praecepisse ut in desertum locum discederent.</p> | |
| 5633 <p title="II-II q. 90 a. 3 co."><a name="42950"><span class= | |
| 5634 "ref">[42950] IIª-IIae q. 90 a. 3 co.</span></a> Respondeo | |
| 5635 dicendum quod creaturae irrationales ab alio aguntur ad proprias | |
| 5636 operationes. Eadem autem actio est eius quod agitur et movetur, et | |
| 5637 eius quod agit et movet, sicut motus sagittae est etiam quaedam | |
| 5638 operatio sagittantis. Et ideo operatio irrationalis creaturae non | |
| 5639 solum ipsi attribuitur, sed principaliter Deo, cuius dispositione | |
| 5640 omnia moventur. Pertinet etiam ad Diabolum, qui, permissione | |
| 5641 divina, utitur aliquibus irrationalibus creaturis ad nocendum | |
| 5642 hominibus. Sic ergo adiuratio qua quis utitur ad irrationalem | |
| 5643 creaturam, potest intelligi dupliciter. Uno modo, ut adiuratio | |
| 5644 referatur ad ipsam creaturam irrationalem secundum se. Et sic vanum | |
| 5645 esset irrationalem creaturam adiurare. Alio modo, ut referatur ad | |
| 5646 eum a quo irrationalis creatura agitur et movetur. Et sic | |
| 5647 dupliciter adiuratur irrationalis creatura. Uno quidem modo, per | |
| 5648 modum deprecationis ad Deum directae, quod pertinet ad eos qui | |
| 5649 divina invocatione miracula faciunt. Alio modo, per modum | |
| 5650 compulsionis, quae refertur ad Diabolum, qui in nocumentum nostrum | |
| 5651 utitur irrationabilibus creaturis, et talis est modus adiurandi in | |
| 5652 Ecclesiae exorcismis, per quos Daemonum potestas excluditur ab | |
| 5653 irrationalibus creaturis. Adiurare autem Daemones ab eis auxilium | |
| 5654 implorando, non licet.</p> | |
| 5655 <p title="II-II q. 90 a. 3 ad arg."><a name="42951"><span class= | |
| 5656 "ref">[42951] IIª-IIae q. 90 a. 3 ad arg.</span></a> Et per | |
| 5657 hoc patet responsio ad obiecta.</p> | |
| 5658 <br /> | |
| 5659 <div class="D">Quaestio 91</div> | |
| 5660 <div class="G">Prooemium</div> | |
| 5661 <p title="II-II q. 91 pr."><a name="42952"><span class= | |
| 5662 "ref">[42952] IIª-IIae q. 91 pr.</span></a> Deinde | |
| 5663 considerandum est de assumptione divini nominis ad invocandum per | |
| 5664 orationem vel laudem. Et de oratione quidem iam dictum est. Unde | |
| 5665 nunc de laude restat dicendum. Circa quam quaeruntur duo. Primo, | |
| 5666 utrum Deus sit ore laudandus. Secundo, utrum in laudibus Dei sint | |
| 5667 cantus adhibendi.</p> | |
| 5668 <br /> | |
| 5669 <div class="E">Articulus 1</div> | |
| 5670 <p title="II-II q. 91 a. 1 arg. 1"><a name="42953"><span class= | |
| 5671 "ref">[42953] IIª-IIae q. 91 a. 1 arg. 1</span></a> Ad primum | |
| 5672 sic proceditur. Videtur quod Deus non sit ore laudandus. Dicit enim | |
| 5673 philosophus, in I Ethic., <i>optimorum non est laus, sed maius | |
| 5674 aliquid et melius</i>. Sed Deus est super omnia optima. Ergo Deo | |
| 5675 non debetur laus, sed aliquid maius laude. Unde et Eccli. XLIII | |
| 5676 dicitur quod Deus maior est omni laude.</p> | |
| 5677 <p title="II-II q. 91 a. 1 arg. 2"><a name="42954"><span class= | |
| 5678 "ref">[42954] IIª-IIae q. 91 a. 1 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 5679 laus Dei ad cultum ipsius pertinet, est enim religionis actus. Sed | |
| 5680 Deus mente colitur magis quam ore, unde dominus, Matth. XV, contra | |
| 5681 quosdam inducit illud Isaiae, <i>populus hic labiis me honorat, cor | |
| 5682 autem eorum longe est a me</i>. Ergo laus Dei magis consistit in | |
| 5683 corde quam in ore.</p> | |
| 5684 <p title="II-II q. 91 a. 1 arg. 3"><a name="42955"><span class= | |
| 5685 "ref">[42955] IIª-IIae q. 91 a. 1 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 5686 homines ad hoc ore laudantur ut ad meliora provocentur. Sicut enim | |
| 5687 mali ex suis laudibus superbiunt, ita boni ex suis laudibus ad | |
| 5688 meliora provocantur, unde dicitur Prov. XXVII, <i>quomodo probatur | |
| 5689 in conflatorio argentum, sic probatur homo ore laudantium</i>. Sed | |
| 5690 Deus per verba hominum non provocatur ad meliora, tum quia | |
| 5691 immutabilis est; tum quia summe bonus est, et non habet quo | |
| 5692 crescat. Ergo Deus non est laudandus ore.</p> | |
| 5693 <p title="II-II q. 91 a. 1 s. c."><a name="42956"><span class= | |
| 5694 "ref">[42956] IIª-IIae q. 91 a. 1 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 5695 est quod dicitur in Psalm., <i>labiis exultationis laudabit os | |
| 5696 meum</i>.</p> | |
| 5697 <p title="II-II q. 91 a. 1 co."><a name="42957"><span class= | |
| 5698 "ref">[42957] IIª-IIae q. 91 a. 1 co.</span></a> Respondeo | |
| 5699 dicendum quod verbis alia ratione utimur ad Deum, et alia ratione | |
| 5700 ad hominem. Ad hominem enim utimur verbis ut conceptum nostri | |
| 5701 cordis, quem non potest cognoscere, verbis nostris ei exprimamus. | |
| 5702 Et ideo laude oris ad hominem utimur ut vel ei vel aliis innotescat | |
| 5703 quod bonam opinionem de laudato habemus, ut per hoc et ipsum qui | |
| 5704 laudatur ad meliora provocemus; et alios, apud quos laudatur, in | |
| 5705 bonam opinionem et reverentiam et imitationem ipsius inducamus. Sed | |
| 5706 ad Deum verbis utimur non quidem ut ei, qui est inspector cordium, | |
| 5707 nostros conceptus manifestemus, sed ut nos ipsos et alios audientes | |
| 5708 ad eius reverentiam inducamus. Et ideo necessaria est laus oris, | |
| 5709 non quidem propter Deum, sed propter ipsum laudantem, cuius | |
| 5710 affectus excitatur in Deum ex laude ipsius, secundum illud Psalm., | |
| 5711 <i>sacrificium laudis honorificabit me, et illic iter quo ostendam | |
| 5712 illi salutare Dei</i>. Et inquantum homo per divinam laudem affectu | |
| 5713 ascendit in Deum, intantum per hoc retrahitur ab his quae sunt | |
| 5714 contra Deum, secundum illud Isaiae XLVIII, <i>laude mea infrenabo | |
| 5715 te, ne intereas</i>. Proficit etiam laus oris ad hoc quod aliorum | |
| 5716 affectus provocetur in Deum. Unde dicitur in Psalm., <i>semper laus | |
| 5717 eius in ore meo</i>, et postea subditur, <i>audiant mansueti, et | |
| 5718 laetentur. Magnificate dominum mecum</i>.</p> | |
| 5719 <p title="II-II q. 91 a. 1 ad 1"><a name="42958"><span class= | |
| 5720 "ref">[42958] IIª-IIae q. 91 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 5721 ergo dicendum quod de Deo dupliciter possumus loqui. Uno modo, | |
| 5722 quantum ad eius essentiam. Et sic, cum sit incomprehensibilis et | |
| 5723 ineffabilis, maior est omni laude. Debetur autem ei secundum hanc | |
| 5724 comparationem reverentia et latriae honor. Unde in Psalterio | |
| 5725 Hieronymi dicitur, tibi silet laus, Deus, quantum ad primum; et, | |
| 5726 tibi reddetur votum, quantum ad secundum. Alio modo, secundum | |
| 5727 effectus ipsius, qui in nostram utilitatem ordinantur. Et secundum | |
| 5728 hoc debetur Deo laus. Unde dicitur Isaiae LXIII, <i>miserationum | |
| 5729 domini recordabor, laudem domini super omnibus quae reddidit nobis | |
| 5730 dominus</i>. Et Dionysius dicit, I cap. de Div. Nom., omnem sanctum | |
| 5731 theologorum hymnum, idest divinam laudem, invenies ad bonos | |
| 5732 thearchiae, idest divinitatis, <i>processus manifestative et | |
| 5733 laudative Dei nominationes dividentem</i>.</p> | |
| 5734 <p title="II-II q. 91 a. 1 ad 2"><a name="42959"><span class= | |
| 5735 "ref">[42959] IIª-IIae q. 91 a. 1 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 5736 dicendum quod laus oris inutilis est laudanti si sit sine laude | |
| 5737 cordis, quod loquitur Deo laudem dum magnalia eius operum recogitat | |
| 5738 cum affectu. Valet tamen exterior laus oris ad excitandum | |
| 5739 interiorem affectum laudantis, et ad provocandum alios ad Dei | |
| 5740 laudem, sicut dictum est.</p> | |
| 5741 <p title="II-II q. 91 a. 1 ad 3"><a name="42960"><span class= | |
| 5742 "ref">[42960] IIª-IIae q. 91 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 5743 dicendum quod Deum non laudamus propter utilitatem suam, sed | |
| 5744 propter utilitatem nostram, ut dictum est.</p> | |
| 5745 <br /> | |
| 5746 <div class="E">Articulus 2</div> | |
| 5747 <p title="II-II q. 91 a. 2 arg. 1"><a name="42961"><span class= | |
| 5748 "ref">[42961] IIª-IIae q. 91 a. 2 arg. 1</span></a> Ad | |
| 5749 secundum sic proceditur. Videtur quod cantus non sint assumendi ad | |
| 5750 laudem divinam. Dicit enim apostolus, ad Coloss. III, <i>docentes | |
| 5751 et commonentes vosmetipsos in Psalmis et hymnis et canticis | |
| 5752 spiritualibus</i>. Sed nihil assumere debemus in divinum cultum | |
| 5753 praeter ea quae nobis auctoritate Scripturae traduntur. Ergo | |
| 5754 videtur quod non debemus uti in divinis laudibus canticis | |
| 5755 corporalibus, sed solum spiritualibus.</p> | |
| 5756 <p title="II-II q. 91 a. 2 arg. 2"><a name="42962"><span class= | |
| 5757 "ref">[42962] IIª-IIae q. 91 a. 2 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 5758 Hieronymus, super illud ad Ephes. V, <i>cantantes et psallentes in | |
| 5759 cordibus vestris domino</i>, dicit, <i>audiant haec adolescentuli | |
| 5760 quibus in Ecclesia est psallendi officium, Deo non voce, sed corde | |
| 5761 cantandum, nec in tragoediarum modum guttur et fauces medicamine | |
| 5762 liniendae sunt, ut in Ecclesia theatrales moduli audiantur et | |
| 5763 cantica</i>. Non ergo in laudes Dei sunt cantus assumendi.</p> | |
| 5764 <p title="II-II q. 91 a. 2 arg. 3"><a name="42963"><span class= | |
| 5765 "ref">[42963] IIª-IIae q. 91 a. 2 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 5766 laudare Deum convenit parvis et magnis, secundum illud Apoc. XIX, | |
| 5767 <i>laudem dicite Deo nostro, omnes servi eius et qui timetis illum, | |
| 5768 pusilli et magni</i>. Sed maiores qui sunt in Ecclesia non decet | |
| 5769 cantare, dicit enim Gregorius, et habetur in decretis, dist. XCII, | |
| 5770 cap. <i>in sancta Romana Ecclesia, praesenti decreto constituo ut | |
| 5771 in sede hac sacri altaris ministri cantare non debeant</i>. Ergo | |
| 5772 cantus non conveniunt divinis laudibus.</p> | |
| 5773 <p title="II-II q. 91 a. 2 arg. 4"><a name="42964"><span class= | |
| 5774 "ref">[42964] IIª-IIae q. 91 a. 2 arg. 4</span></a> Praeterea, | |
| 5775 in veteri lege laudabatur Deus in musicis instrumentis et humanis | |
| 5776 cantibus, secundum illud Psalm., <i>confitemini domino in cithara; | |
| 5777 in Psalterio decem chordarum psallite illi; cantate ei canticum | |
| 5778 novum</i>. Sed instrumenta musica, sicut citharas et Psalteria, non | |
| 5779 assumit Ecclesia in divinas laudes, ne videatur iudaizare. Ergo, | |
| 5780 pari ratione, nec cantus in divinas laudes sunt assumendi.</p> | |
| 5781 <p title="II-II q. 91 a. 2 arg. 5"><a name="42965"><span class= | |
| 5782 "ref">[42965] IIª-IIae q. 91 a. 2 arg. 5</span></a> Praeterea, | |
| 5783 principalior est laus mentis quam laus oris. Sed laus mentis | |
| 5784 impeditur per cantus, tum quia cantantium intentio abstrahitur a | |
| 5785 consideratione eorum quae cantant, dum circa cantum student; tum | |
| 5786 etiam quia ea quae cantantur minus ab aliis intelligi possunt quam | |
| 5787 si sine cantu proferrentur. Ergo cantus non sunt divinis laudibus | |
| 5788 adhibendi.</p> | |
| 5789 <p title="II-II q. 91 a. 2 s. c."><a name="42966"><span class= | |
| 5790 "ref">[42966] IIª-IIae q. 91 a. 2 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 5791 est quod beatus Ambrosius in Ecclesia Mediolanensi cantus | |
| 5792 instituit, ut Augustinus refert, in IX Confess.</p> | |
| 5793 <p title="II-II q. 91 a. 2 co."><a name="42967"><span class= | |
| 5794 "ref">[42967] IIª-IIae q. 91 a. 2 co.</span></a> Respondeo | |
| 5795 dicendum quod, sicut dictum est, laus vocalis ad hoc necessaria est | |
| 5796 ut affectus hominis provocetur in Deum. Et ideo quaecumque ad hoc | |
| 5797 utilia esse possunt, in divinas laudes congruenter assumuntur. | |
| 5798 Manifestum est autem quod secundum diversas melodias sonorum animi | |
| 5799 hominum diversimode disponuntur, ut patet per philosophum, in VIII | |
| 5800 Polit., et per Boetium, in prologo musicae. Et ideo salubriter fuit | |
| 5801 institutum ut in divinas laudes cantus assumerentur, ut animi | |
| 5802 infirmorum magis provocarentur ad devotionem. Unde Augustinus | |
| 5803 dicit, in X Confess., <i>adducor cantandi consuetudinem approbare | |
| 5804 in Ecclesia, ut per oblectamenta aurium infirmorum animus in | |
| 5805 affectum pietatis assurgat</i>. Et de seipso dicit, in IX Confess., | |
| 5806 <i>flevi in hymnis et canticis tuis, suave sonantis Ecclesiae tuae | |
| 5807 vocibus commotus acriter</i>.</p> | |
| 5808 <p title="II-II q. 91 a. 2 ad 1"><a name="42968"><span class= | |
| 5809 "ref">[42968] IIª-IIae q. 91 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 5810 ergo dicendum quod cantica spiritualia possunt dici non solum ea | |
| 5811 quae interius canuntur in spiritu, sed etiam ea quae exterius ore | |
| 5812 cantantur, inquantum per huiusmodi cantica spiritualis devotio | |
| 5813 provocatur.</p> | |
| 5814 <p title="II-II q. 91 a. 2 ad 2"><a name="42969"><span class= | |
| 5815 "ref">[42969] IIª-IIae q. 91 a. 2 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 5816 dicendum quod Hieronymus non vituperat simpliciter cantum, sed | |
| 5817 reprehendit eos qui in Ecclesia cantant more theatrico, non propter | |
| 5818 devotionem excitandam, sed propter ostentationem vel delectationem | |
| 5819 provocandam. Unde Augustinus dicit, in X Confess., <i>cum mihi | |
| 5820 accidit ut me amplius cantus quam res quae canitur moveat, | |
| 5821 poenaliter me peccare confiteor, et tunc mallem non audire | |
| 5822 cantantem</i>.</p> | |
| 5823 <p title="II-II q. 91 a. 2 ad 3"><a name="42970"><span class= | |
| 5824 "ref">[42970] IIª-IIae q. 91 a. 2 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 5825 dicendum quod nobilior modus est provocandi homines ad devotionem | |
| 5826 per doctrinam et praedicationem quam per cantum. Et ideo diaconi et | |
| 5827 praelati, quibus competit per praedicationem et doctrinam animos | |
| 5828 hominum provocare in Deum, non debent cantibus insistere, ne per | |
| 5829 hoc a maioribus retrahantur. Unde ibidem Gregorius dicit, | |
| 5830 <i>consuetudo est valde reprehensibilis ut in diaconatus ordine | |
| 5831 constituti modulationi vocis inserviant, quos ad praedicationis | |
| 5832 officium et eleemosynarum studium vacare congruebat</i>.</p> | |
| 5833 <p title="II-II q. 91 a. 2 ad 4"><a name="42971"><span class= | |
| 5834 "ref">[42971] IIª-IIae q. 91 a. 2 ad 4</span></a> Ad quartum | |
| 5835 dicendum quod, sicut philosophus dicit, in VIII Polit., <i>neque | |
| 5836 fistulas ad disciplinam est adducendum, neque aliquod aliud | |
| 5837 artificiale organum, puta citharam et si quid tale alterum est, sed | |
| 5838 quaecumque faciunt auditores bonos</i>. Huiusmodi enim musica | |
| 5839 instrumenta magis animum movent ad delectationem quam per ea | |
| 5840 formetur interius bona dispositio. In veteri autem testamento usus | |
| 5841 erat talium instrumentorum, tum quia populus erat magis durus et | |
| 5842 carnalis, unde erat per huiusmodi instrumenta provocandus, sicut et | |
| 5843 per promissiones terrenas. Tum etiam quia huiusmodi instrumenta | |
| 5844 corporalia aliquid figurabant.</p> | |
| 5845 <p title="II-II q. 91 a. 2 ad 5"><a name="42972"><span class= | |
| 5846 "ref">[42972] IIª-IIae q. 91 a. 2 ad 5</span></a> Ad quintum | |
| 5847 dicendum quod per cantum quo quis studiose ad delectandum utitur, | |
| 5848 abstrahitur animus a consideratione eorum quae cantantur. Sed si | |
| 5849 aliquis cantet propter devotionem, attentius considerat quae | |
| 5850 dicuntur, tum quia diutius moratur super eodem; tum quia, ut | |
| 5851 Augustinus dicit, in X Confess., <i>omnes affectus spiritus nostri | |
| 5852 pro sua diversitate habent proprios modos in voce atque cantu, | |
| 5853 quorum occulta familiaritate excitantur</i>. Et eadem est ratio de | |
| 5854 audientibus, in quibus, etsi aliquando non intelligant quae | |
| 5855 cantantur, intelligunt tamen propter quid cantantur, scilicet ad | |
| 5856 laudem Dei; et hoc sufficit ad devotionem excitandam.</p> | |
| 5857 <div class="centro"><br /> | |
| 5858 <p><a href="sth3081.html"><img src="icons/ageretro.gif" width="19" | |
| 5859 height="19" align="middle" border="0" alt="age retro" /></a> | |
| 5860 <a href="sth3092.html"><img src="icons/ageultra.gif" width="19" | |
| 5861 height="19" align="middle" border="0" alt="age ultra" /></a></p> | |
| 5862 <br /> | |
| 5863 <hr /> | |
| 5864 <br /> | |
| 5865 <address>© 2006 Fundación Tomás de Aquino quoad | |
| 5866 hanc editionem<br /> | |
| 5867 Iura omnia asservantur<br /> | |
| 5868 OCLC nr. <a href="http://worldcatlibraries.org/wcpa/oclc/49644264" | |
| 5869 style="text-decoration=none">49644264</a></address> | |
| 5870 </div> | |
| 5871 </body> | |
| 5872 </html> |
