Mercurial > hg > Aquinas
annotate summa/latin/sth2055.html @ 28:544e12f679ad
convert to xml
| author | ht |
|---|---|
| date | Tue, 24 Nov 2009 19:27:32 +0000 |
| parents | 4006eb4882de |
| children | d777cc3962f2 |
| rev | line source |
|---|---|
| 28 | 1 <!DOCTYPE html PUBLIC "-//W3C//DTD XHTML 1.0 Transitional//EN" |
| 2 "http://www.w3.org/TR/xhtml1/DTD/xhtml1-transitional.dtd"> | |
| 3 <html lang="LA" xmlns="http://www.w3.org/1999/xhtml" xml:lang="LA"> | |
| 4 <head> | |
| 5 <meta name="generator" content= | |
| 6 "HTML Tidy for Windows (vers 1st February 2005), see www.w3.org" /> | |
| 7 <meta http-equiv="Content-Type" content= | |
| 8 "text/html; charset=us-ascii" /> | |
| 9 <meta http-equiv="Content-Style-Type" content="text/css" /> | |
| 10 <meta http-equiv="Content-Script-Type" content="text/javascript" /> | |
| 11 <meta name="keywords" content= | |
| 12 "Thomas de Aquino, Summa Theologiae, Corpus Thomisticum" /> | |
| 13 <meta name="language" content="Latin" /> | |
| 14 <meta name="security" content="public" /> | |
| 15 <meta name="owner" content="ealarcon@unav.es" /> | |
| 16 <meta name="author" content="Enrique Alarcón" /> | |
| 17 <meta name="abstract" content="" /> | |
| 18 <link rel="stylesheet" media="screen" href="vscreen.css" type= | |
| 19 "text/css" /> | |
| 20 <link rel="stylesheet" media="print" href="vprint.css" type= | |
| 21 "text/css" /> | |
| 22 <title>Thomas de Aquino, Summa Theologiae, Iª-IIae q. | |
| 23 55-70</title> | |
| 24 </head> | |
| 25 <body> | |
| 26 <a href="http://www.corpusthomisticum.org/"></a> | |
| 27 <div class="tres">CORPUS THOMISTICUM</div> | |
| 28 <div class="uno">Sancti Thomae de Aquino</div> | |
| 29 <div class="uno">Summa Theologiae</div> | |
| 30 <div class="dos">prima pars secundae partis a quaestione LV ad | |
| 31 quaestionem LXX</div> | |
| 32 <br /> | |
| 33 <div class="centro"> | |
| 34 <table align="center" summary="Imago"> | |
| 35 <tr> | |
| 36 <th><img src="icons/fugit190.jpg" width="275" height="190" border= | |
| 37 "0" alt= | |
| 38 "Thomas de Aquino a Filippino Lippi depictus (Cappella Carafa, S. Maria sopra Minerva, Roma)" | |
| 39 align="middle" /></th> | |
| 40 </tr> | |
| 41 </table> | |
| 42 <br /> | |
| 43 <span class="tres">Textum Leoninum Romae 1891 editum<br /> | |
| 44 ac automato translatum a Roberto Busa SJ in taenias | |
| 45 magneticas<br /> | |
| 46 denuo recognovit Enrique Alarcón atque instruxit<br /> | |
| 47 <br /></span><br /> | |
| 48 <hr /> | |
| 49 <br /> | |
| 50 <p><a href="sth2049.html"><img src="icons/ageretro.gif" width="19" | |
| 51 height="19" align="middle" border="0" alt="age retro" /></a> | |
| 52 <a href="sth2071.html"><img src="icons/ageultra.gif" width="19" | |
| 53 height="19" align="middle" border="0" alt="age ultra" /></a></p> | |
| 54 <script language="JavaScript" type="text/javascript"> | |
| 55 //<![CDATA[ | |
|
26
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
56 <!-- |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
57 // original code by Bill Trefzger 12/12/96; revised by Enrique Alarcon 12/9/2000 |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
58 function go(){if(document.selecter.select1.options[document.selecter.select1.selectedIndex].value !="none"){location=document.selecter.select1.options[document.selecter.select1.selectedIndex].value}} |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
59 document.write('<FORM NAME="selecter"><SELECT NAME="select1">'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
60 document.write('<OPTION VALUE="none">INDEX'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
61 document.write('<OPTION VALUE="none">------------------------------------------------'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
62 document.write('<OPTION VALUE="index.html">Corpus Thomisticum'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
63 document.write('<OPTION VALUE="iopera.html">Opera omnia'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
64 document.write('<OPTION VALUE="zbiblia.html">Bibliographia Thomistica'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
65 document.write('<OPTION VALUE="none">------------------------------------------------'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
66 document.write('<OPTION VALUE="#35787">Iª-IIae q. 55 pr.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
67 document.write('<OPTION VALUE="#35788">Iª-IIae q. 55 a. 1 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
68 document.write('<OPTION VALUE="#35789">Iª-IIae q. 55 a. 1 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
69 document.write('<OPTION VALUE="#35790">Iª-IIae q. 55 a. 1 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
70 document.write('<OPTION VALUE="#35791">Iª-IIae q. 55 a. 1 arg. 4'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
71 document.write('<OPTION VALUE="#35792">Iª-IIae q. 55 a. 1 arg. 5'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
72 document.write('<OPTION VALUE="#35793">Iª-IIae q. 55 a. 1 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
73 document.write('<OPTION VALUE="#35794">Iª-IIae q. 55 a. 1 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
74 document.write('<OPTION VALUE="#35795">Iª-IIae q. 55 a. 1 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
75 document.write('<OPTION VALUE="#35796">Iª-IIae q. 55 a. 1 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
76 document.write('<OPTION VALUE="#35797">Iª-IIae q. 55 a. 1 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
77 document.write('<OPTION VALUE="#35798">Iª-IIae q. 55 a. 1 ad 4'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
78 document.write('<OPTION VALUE="#35799">Iª-IIae q. 55 a. 1 ad 5'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
79 document.write('<OPTION VALUE="#35800">Iª-IIae q. 55 a. 2 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
80 document.write('<OPTION VALUE="#35801">Iª-IIae q. 55 a. 2 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
81 document.write('<OPTION VALUE="#35802">Iª-IIae q. 55 a. 2 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
82 document.write('<OPTION VALUE="#35803">Iª-IIae q. 55 a. 2 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
83 document.write('<OPTION VALUE="#35804">Iª-IIae q. 55 a. 2 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
84 document.write('<OPTION VALUE="#35805">Iª-IIae q. 55 a. 2 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
85 document.write('<OPTION VALUE="#35806">Iª-IIae q. 55 a. 2 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
86 document.write('<OPTION VALUE="#35807">Iª-IIae q. 55 a. 2 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
87 document.write('<OPTION VALUE="#35808">Iª-IIae q. 55 a. 3 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
88 document.write('<OPTION VALUE="#35809">Iª-IIae q. 55 a. 3 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
89 document.write('<OPTION VALUE="#35810">Iª-IIae q. 55 a. 3 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
90 document.write('<OPTION VALUE="#35811">Iª-IIae q. 55 a. 3 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
91 document.write('<OPTION VALUE="#35812">Iª-IIae q. 55 a. 3 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
92 document.write('<OPTION VALUE="#35813">Iª-IIae q. 55 a. 3 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
93 document.write('<OPTION VALUE="#35814">Iª-IIae q. 55 a. 3 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
94 document.write('<OPTION VALUE="#35815">Iª-IIae q. 55 a. 3 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
95 document.write('<OPTION VALUE="#35816">Iª-IIae q. 55 a. 4 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
96 document.write('<OPTION VALUE="#35817">Iª-IIae q. 55 a. 4 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
97 document.write('<OPTION VALUE="#35818">Iª-IIae q. 55 a. 4 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
98 document.write('<OPTION VALUE="#35819">Iª-IIae q. 55 a. 4 arg. 4'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
99 document.write('<OPTION VALUE="#35820">Iª-IIae q. 55 a. 4 arg. 5'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
100 document.write('<OPTION VALUE="#35821">Iª-IIae q. 55 a. 4 arg. 6'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
101 document.write('<OPTION VALUE="#35822">Iª-IIae q. 55 a. 4 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
102 document.write('<OPTION VALUE="#35823">Iª-IIae q. 55 a. 4 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
103 document.write('<OPTION VALUE="#35824">Iª-IIae q. 55 a. 4 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
104 document.write('<OPTION VALUE="#35825">Iª-IIae q. 55 a. 4 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
105 document.write('<OPTION VALUE="#35826">Iª-IIae q. 55 a. 4 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
106 document.write('<OPTION VALUE="#35827">Iª-IIae q. 55 a. 4 ad 4'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
107 document.write('<OPTION VALUE="#35828">Iª-IIae q. 55 a. 4 ad 5'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
108 document.write('<OPTION VALUE="#35829">Iª-IIae q. 55 a. 4 ad 6'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
109 document.write('<OPTION VALUE="#35830">Iª-IIae q. 56 pr.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
110 document.write('<OPTION VALUE="#35831">Iª-IIae q. 56 a. 1 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
111 document.write('<OPTION VALUE="#35832">Iª-IIae q. 56 a. 1 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
112 document.write('<OPTION VALUE="#35833">Iª-IIae q. 56 a. 1 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
113 document.write('<OPTION VALUE="#35834">Iª-IIae q. 56 a. 1 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
114 document.write('<OPTION VALUE="#35835">Iª-IIae q. 56 a. 1 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
115 document.write('<OPTION VALUE="#35836">Iª-IIae q. 56 a. 1 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
116 document.write('<OPTION VALUE="#35837">Iª-IIae q. 56 a. 1 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
117 document.write('<OPTION VALUE="#35838">Iª-IIae q. 56 a. 1 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
118 document.write('<OPTION VALUE="#35839">Iª-IIae q. 56 a. 2 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
119 document.write('<OPTION VALUE="#35840">Iª-IIae q. 56 a. 2 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
120 document.write('<OPTION VALUE="#35841">Iª-IIae q. 56 a. 2 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
121 document.write('<OPTION VALUE="#35842">Iª-IIae q. 56 a. 2 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
122 document.write('<OPTION VALUE="#35843">Iª-IIae q. 56 a. 2 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
123 document.write('<OPTION VALUE="#35844">Iª-IIae q. 56 a. 2 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
124 document.write('<OPTION VALUE="#35845">Iª-IIae q. 56 a. 2 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
125 document.write('<OPTION VALUE="#35846">Iª-IIae q. 56 a. 2 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
126 document.write('<OPTION VALUE="#35847">Iª-IIae q. 56 a. 3 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
127 document.write('<OPTION VALUE="#35848">Iª-IIae q. 56 a. 3 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
128 document.write('<OPTION VALUE="#35849">Iª-IIae q. 56 a. 3 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
129 document.write('<OPTION VALUE="#35850">Iª-IIae q. 56 a. 3 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
130 document.write('<OPTION VALUE="#35851">Iª-IIae q. 56 a. 3 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
131 document.write('<OPTION VALUE="#35852">Iª-IIae q. 56 a. 3 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
132 document.write('<OPTION VALUE="#35853">Iª-IIae q. 56 a. 3 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
133 document.write('<OPTION VALUE="#35854">Iª-IIae q. 56 a. 3 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
134 document.write('<OPTION VALUE="#35855">Iª-IIae q. 56 a. 4 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
135 document.write('<OPTION VALUE="#35856">Iª-IIae q. 56 a. 4 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
136 document.write('<OPTION VALUE="#35857">Iª-IIae q. 56 a. 4 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
137 document.write('<OPTION VALUE="#35858">Iª-IIae q. 56 a. 4 arg. 4'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
138 document.write('<OPTION VALUE="#35859">Iª-IIae q. 56 a. 4 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
139 document.write('<OPTION VALUE="#35860">Iª-IIae q. 56 a. 4 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
140 document.write('<OPTION VALUE="#35861">Iª-IIae q. 56 a. 4 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
141 document.write('<OPTION VALUE="#35862">Iª-IIae q. 56 a. 4 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
142 document.write('<OPTION VALUE="#35863">Iª-IIae q. 56 a. 4 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
143 document.write('<OPTION VALUE="#35864">Iª-IIae q. 56 a. 4 ad 4'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
144 document.write('<OPTION VALUE="#35865">Iª-IIae q. 56 a. 5 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
145 document.write('<OPTION VALUE="#35866">Iª-IIae q. 56 a. 5 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
146 document.write('<OPTION VALUE="#35867">Iª-IIae q. 56 a. 5 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
147 document.write('<OPTION VALUE="#35868">Iª-IIae q. 56 a. 5 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
148 document.write('<OPTION VALUE="#35869">Iª-IIae q. 56 a. 5 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
149 document.write('<OPTION VALUE="#35870">Iª-IIae q. 56 a. 5 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
150 document.write('<OPTION VALUE="#35871">Iª-IIae q. 56 a. 5 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
151 document.write('<OPTION VALUE="#35872">Iª-IIae q. 56 a. 5 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
152 document.write('<OPTION VALUE="#35873">Iª-IIae q. 56 a. 6 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
153 document.write('<OPTION VALUE="#35874">Iª-IIae q. 56 a. 6 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
154 document.write('<OPTION VALUE="#35875">Iª-IIae q. 56 a. 6 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
155 document.write('<OPTION VALUE="#35876">Iª-IIae q. 56 a. 6 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
156 document.write('<OPTION VALUE="#35877">Iª-IIae q. 56 a. 6 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
157 document.write('<OPTION VALUE="#35878">Iª-IIae q. 56 a. 6 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
158 document.write('<OPTION VALUE="#35879">Iª-IIae q. 56 a. 6 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
159 document.write('<OPTION VALUE="#35880">Iª-IIae q. 56 a. 6 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
160 document.write('<OPTION VALUE="#35881">Iª-IIae q. 57 pr.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
161 document.write('<OPTION VALUE="#35882">Iª-IIae q. 57 a. 1 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
162 document.write('<OPTION VALUE="#35883">Iª-IIae q. 57 a. 1 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
163 document.write('<OPTION VALUE="#35884">Iª-IIae q. 57 a. 1 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
164 document.write('<OPTION VALUE="#35885">Iª-IIae q. 57 a. 1 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
165 document.write('<OPTION VALUE="#35886">Iª-IIae q. 57 a. 1 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
166 document.write('<OPTION VALUE="#35887">Iª-IIae q. 57 a. 1 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
167 document.write('<OPTION VALUE="#35888">Iª-IIae q. 57 a. 1 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
168 document.write('<OPTION VALUE="#35889">Iª-IIae q. 57 a. 1 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
169 document.write('<OPTION VALUE="#35890">Iª-IIae q. 57 a. 2 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
170 document.write('<OPTION VALUE="#35891">Iª-IIae q. 57 a. 2 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
171 document.write('<OPTION VALUE="#35892">Iª-IIae q. 57 a. 2 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
172 document.write('<OPTION VALUE="#35893">Iª-IIae q. 57 a. 2 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
173 document.write('<OPTION VALUE="#35894">Iª-IIae q. 57 a. 2 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
174 document.write('<OPTION VALUE="#35895">Iª-IIae q. 57 a. 2 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
175 document.write('<OPTION VALUE="#35896">Iª-IIae q. 57 a. 2 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
176 document.write('<OPTION VALUE="#35897">Iª-IIae q. 57 a. 2 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
177 document.write('<OPTION VALUE="#35898">Iª-IIae q. 57 a. 3 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
178 document.write('<OPTION VALUE="#35899">Iª-IIae q. 57 a. 3 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
179 document.write('<OPTION VALUE="#35900">Iª-IIae q. 57 a. 3 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
180 document.write('<OPTION VALUE="#35901">Iª-IIae q. 57 a. 3 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
181 document.write('<OPTION VALUE="#35902">Iª-IIae q. 57 a. 3 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
182 document.write('<OPTION VALUE="#35903">Iª-IIae q. 57 a. 3 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
183 document.write('<OPTION VALUE="#35904">Iª-IIae q. 57 a. 3 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
184 document.write('<OPTION VALUE="#35905">Iª-IIae q. 57 a. 3 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
185 document.write('<OPTION VALUE="#35906">Iª-IIae q. 57 a. 4 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
186 document.write('<OPTION VALUE="#35907">Iª-IIae q. 57 a. 4 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
187 document.write('<OPTION VALUE="#35908">Iª-IIae q. 57 a. 4 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
188 document.write('<OPTION VALUE="#35909">Iª-IIae q. 57 a. 4 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
189 document.write('<OPTION VALUE="#35910">Iª-IIae q. 57 a. 4 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
190 document.write('<OPTION VALUE="#35911">Iª-IIae q. 57 a. 4 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
191 document.write('<OPTION VALUE="#35912">Iª-IIae q. 57 a. 4 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
192 document.write('<OPTION VALUE="#35913">Iª-IIae q. 57 a. 4 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
193 document.write('<OPTION VALUE="#35914">Iª-IIae q. 57 a. 5 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
194 document.write('<OPTION VALUE="#35915">Iª-IIae q. 57 a. 5 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
195 document.write('<OPTION VALUE="#35916">Iª-IIae q. 57 a. 5 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
196 document.write('<OPTION VALUE="#35917">Iª-IIae q. 57 a. 5 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
197 document.write('<OPTION VALUE="#35918">Iª-IIae q. 57 a. 5 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
198 document.write('<OPTION VALUE="#35919">Iª-IIae q. 57 a. 5 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
199 document.write('<OPTION VALUE="#35920">Iª-IIae q. 57 a. 5 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
200 document.write('<OPTION VALUE="#35921">Iª-IIae q. 57 a. 5 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
201 document.write('<OPTION VALUE="#35922">Iª-IIae q. 57 a. 6 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
202 document.write('<OPTION VALUE="#35923">Iª-IIae q. 57 a. 6 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
203 document.write('<OPTION VALUE="#35924">Iª-IIae q. 57 a. 6 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
204 document.write('<OPTION VALUE="#35925">Iª-IIae q. 57 a. 6 arg. 4'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
205 document.write('<OPTION VALUE="#35926">Iª-IIae q. 57 a. 6 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
206 document.write('<OPTION VALUE="#35927">Iª-IIae q. 57 a. 6 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
207 document.write('<OPTION VALUE="#35928">Iª-IIae q. 57 a. 6 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
208 document.write('<OPTION VALUE="#35929">Iª-IIae q. 57 a. 6 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
209 document.write('<OPTION VALUE="#35930">Iª-IIae q. 57 a. 6 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
210 document.write('<OPTION VALUE="#35931">Iª-IIae q. 57 a. 6 ad 4'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
211 document.write('<OPTION VALUE="#35932">Iª-IIae q. 58 pr.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
212 document.write('<OPTION VALUE="#35933">Iª-IIae q. 58 a. 1 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
213 document.write('<OPTION VALUE="#35934">Iª-IIae q. 58 a. 1 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
214 document.write('<OPTION VALUE="#35935">Iª-IIae q. 58 a. 1 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
215 document.write('<OPTION VALUE="#35936">Iª-IIae q. 58 a. 1 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
216 document.write('<OPTION VALUE="#35937">Iª-IIae q. 58 a. 1 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
217 document.write('<OPTION VALUE="#35938">Iª-IIae q. 58 a. 1 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
218 document.write('<OPTION VALUE="#35939">Iª-IIae q. 58 a. 1 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
219 document.write('<OPTION VALUE="#35940">Iª-IIae q. 58 a. 1 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
220 document.write('<OPTION VALUE="#35941">Iª-IIae q. 58 a. 2 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
221 document.write('<OPTION VALUE="#35942">Iª-IIae q. 58 a. 2 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
222 document.write('<OPTION VALUE="#35943">Iª-IIae q. 58 a. 2 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
223 document.write('<OPTION VALUE="#35944">Iª-IIae q. 58 a. 2 arg. 4'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
224 document.write('<OPTION VALUE="#35945">Iª-IIae q. 58 a. 2 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
225 document.write('<OPTION VALUE="#35946">Iª-IIae q. 58 a. 2 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
226 document.write('<OPTION VALUE="#35947">Iª-IIae q. 58 a. 2 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
227 document.write('<OPTION VALUE="#35948">Iª-IIae q. 58 a. 2 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
228 document.write('<OPTION VALUE="#35949">Iª-IIae q. 58 a. 2 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
229 document.write('<OPTION VALUE="#35950">Iª-IIae q. 58 a. 2 ad 4'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
230 document.write('<OPTION VALUE="#35951">Iª-IIae q. 58 a. 3 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
231 document.write('<OPTION VALUE="#35952">Iª-IIae q. 58 a. 3 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
232 document.write('<OPTION VALUE="#35953">Iª-IIae q. 58 a. 3 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
233 document.write('<OPTION VALUE="#35954">Iª-IIae q. 58 a. 3 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
234 document.write('<OPTION VALUE="#35955">Iª-IIae q. 58 a. 3 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
235 document.write('<OPTION VALUE="#35956">Iª-IIae q. 58 a. 3 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
236 document.write('<OPTION VALUE="#35957">Iª-IIae q. 58 a. 3 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
237 document.write('<OPTION VALUE="#35958">Iª-IIae q. 58 a. 3 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
238 document.write('<OPTION VALUE="#35959">Iª-IIae q. 58 a. 4 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
239 document.write('<OPTION VALUE="#35960">Iª-IIae q. 58 a. 4 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
240 document.write('<OPTION VALUE="#35961">Iª-IIae q. 58 a. 4 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
241 document.write('<OPTION VALUE="#35962">Iª-IIae q. 58 a. 4 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
242 document.write('<OPTION VALUE="#35963">Iª-IIae q. 58 a. 4 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
243 document.write('<OPTION VALUE="#35964">Iª-IIae q. 58 a. 4 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
244 document.write('<OPTION VALUE="#35965">Iª-IIae q. 58 a. 4 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
245 document.write('<OPTION VALUE="#35966">Iª-IIae q. 58 a. 4 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
246 document.write('<OPTION VALUE="#35967">Iª-IIae q. 58 a. 5 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
247 document.write('<OPTION VALUE="#35968">Iª-IIae q. 58 a. 5 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
248 document.write('<OPTION VALUE="#35969">Iª-IIae q. 58 a. 5 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
249 document.write('<OPTION VALUE="#35970">Iª-IIae q. 58 a. 5 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
250 document.write('<OPTION VALUE="#35971">Iª-IIae q. 58 a. 5 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
251 document.write('<OPTION VALUE="#35972">Iª-IIae q. 58 a. 5 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
252 document.write('<OPTION VALUE="#35973">Iª-IIae q. 58 a. 5 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
253 document.write('<OPTION VALUE="#35974">Iª-IIae q. 58 a. 5 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
254 document.write('<OPTION VALUE="#35975">Iª-IIae q. 59 pr.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
255 document.write('<OPTION VALUE="#35976">Iª-IIae q. 59 a. 1 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
256 document.write('<OPTION VALUE="#35977">Iª-IIae q. 59 a. 1 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
257 document.write('<OPTION VALUE="#35978">Iª-IIae q. 59 a. 1 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
258 document.write('<OPTION VALUE="#35979">Iª-IIae q. 59 a. 1 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
259 document.write('<OPTION VALUE="#35980">Iª-IIae q. 59 a. 1 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
260 document.write('<OPTION VALUE="#35981">Iª-IIae q. 59 a. 1 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
261 document.write('<OPTION VALUE="#35982">Iª-IIae q. 59 a. 1 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
262 document.write('<OPTION VALUE="#35983">Iª-IIae q. 59 a. 1 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
263 document.write('<OPTION VALUE="#35984">Iª-IIae q. 59 a. 2 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
264 document.write('<OPTION VALUE="#35985">Iª-IIae q. 59 a. 2 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
265 document.write('<OPTION VALUE="#35986">Iª-IIae q. 59 a. 2 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
266 document.write('<OPTION VALUE="#35987">Iª-IIae q. 59 a. 2 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
267 document.write('<OPTION VALUE="#35988">Iª-IIae q. 59 a. 2 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
268 document.write('<OPTION VALUE="#35989">Iª-IIae q. 59 a. 2 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
269 document.write('<OPTION VALUE="#35990">Iª-IIae q. 59 a. 2 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
270 document.write('<OPTION VALUE="#35991">Iª-IIae q. 59 a. 2 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
271 document.write('<OPTION VALUE="#35992">Iª-IIae q. 59 a. 3 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
272 document.write('<OPTION VALUE="#35993">Iª-IIae q. 59 a. 3 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
273 document.write('<OPTION VALUE="#35994">Iª-IIae q. 59 a. 3 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
274 document.write('<OPTION VALUE="#35995">Iª-IIae q. 59 a. 3 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
275 document.write('<OPTION VALUE="#35996">Iª-IIae q. 59 a. 3 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
276 document.write('<OPTION VALUE="#35997">Iª-IIae q. 59 a. 3 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
277 document.write('<OPTION VALUE="#35998">Iª-IIae q. 59 a. 3 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
278 document.write('<OPTION VALUE="#35999">Iª-IIae q. 59 a. 3 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
279 document.write('<OPTION VALUE="#36000">Iª-IIae q. 59 a. 4 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
280 document.write('<OPTION VALUE="#36001">Iª-IIae q. 59 a. 4 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
281 document.write('<OPTION VALUE="#36002">Iª-IIae q. 59 a. 4 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
282 document.write('<OPTION VALUE="#36003">Iª-IIae q. 59 a. 4 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
283 document.write('<OPTION VALUE="#36004">Iª-IIae q. 59 a. 4 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
284 document.write('<OPTION VALUE="#36005">Iª-IIae q. 59 a. 4 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
285 document.write('<OPTION VALUE="#36006">Iª-IIae q. 59 a. 4 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
286 document.write('<OPTION VALUE="#36007">Iª-IIae q. 59 a. 4 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
287 document.write('<OPTION VALUE="#36008">Iª-IIae q. 59 a. 5 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
288 document.write('<OPTION VALUE="#36009">Iª-IIae q. 59 a. 5 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
289 document.write('<OPTION VALUE="#36010">Iª-IIae q. 59 a. 5 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
290 document.write('<OPTION VALUE="#36011">Iª-IIae q. 59 a. 5 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
291 document.write('<OPTION VALUE="#36012">Iª-IIae q. 59 a. 5 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
292 document.write('<OPTION VALUE="#36013">Iª-IIae q. 59 a. 5 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
293 document.write('<OPTION VALUE="#36014">Iª-IIae q. 59 a. 5 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
294 document.write('<OPTION VALUE="#36015">Iª-IIae q. 59 a. 5 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
295 document.write('<OPTION VALUE="#36016">Iª-IIae q. 60 pr.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
296 document.write('<OPTION VALUE="#36017">Iª-IIae q. 60 a. 1 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
297 document.write('<OPTION VALUE="#36018">Iª-IIae q. 60 a. 1 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
298 document.write('<OPTION VALUE="#36019">Iª-IIae q. 60 a. 1 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
299 document.write('<OPTION VALUE="#36020">Iª-IIae q. 60 a. 1 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
300 document.write('<OPTION VALUE="#36021">Iª-IIae q. 60 a. 1 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
301 document.write('<OPTION VALUE="#36022">Iª-IIae q. 60 a. 1 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
302 document.write('<OPTION VALUE="#36023">Iª-IIae q. 60 a. 1 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
303 document.write('<OPTION VALUE="#36024">Iª-IIae q. 60 a. 1 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
304 document.write('<OPTION VALUE="#36025">Iª-IIae q. 60 a. 2 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
305 document.write('<OPTION VALUE="#36026">Iª-IIae q. 60 a. 2 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
306 document.write('<OPTION VALUE="#36027">Iª-IIae q. 60 a. 2 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
307 document.write('<OPTION VALUE="#36028">Iª-IIae q. 60 a. 2 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
308 document.write('<OPTION VALUE="#36029">Iª-IIae q. 60 a. 2 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
309 document.write('<OPTION VALUE="#36030">Iª-IIae q. 60 a. 2 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
310 document.write('<OPTION VALUE="#36031">Iª-IIae q. 60 a. 3 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
311 document.write('<OPTION VALUE="#36032">Iª-IIae q. 60 a. 3 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
312 document.write('<OPTION VALUE="#36033">Iª-IIae q. 60 a. 3 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
313 document.write('<OPTION VALUE="#36034">Iª-IIae q. 60 a. 3 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
314 document.write('<OPTION VALUE="#36035">Iª-IIae q. 60 a. 3 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
315 document.write('<OPTION VALUE="#36036">Iª-IIae q. 60 a. 3 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
316 document.write('<OPTION VALUE="#36037">Iª-IIae q. 60 a. 3 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
317 document.write('<OPTION VALUE="#36038">Iª-IIae q. 60 a. 3 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
318 document.write('<OPTION VALUE="#36039">Iª-IIae q. 60 a. 4 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
319 document.write('<OPTION VALUE="#36040">Iª-IIae q. 60 a. 4 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
320 document.write('<OPTION VALUE="#36041">Iª-IIae q. 60 a. 4 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
321 document.write('<OPTION VALUE="#36042">Iª-IIae q. 60 a. 4 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
322 document.write('<OPTION VALUE="#36043">Iª-IIae q. 60 a. 4 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
323 document.write('<OPTION VALUE="#36044">Iª-IIae q. 60 a. 4 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
324 document.write('<OPTION VALUE="#36045">Iª-IIae q. 60 a. 4 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
325 document.write('<OPTION VALUE="#36046">Iª-IIae q. 60 a. 4 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
326 document.write('<OPTION VALUE="#36047">Iª-IIae q. 60 a. 5 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
327 document.write('<OPTION VALUE="#36048">Iª-IIae q. 60 a. 5 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
328 document.write('<OPTION VALUE="#36049">Iª-IIae q. 60 a. 5 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
329 document.write('<OPTION VALUE="#36050">Iª-IIae q. 60 a. 5 arg. 4'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
330 document.write('<OPTION VALUE="#36051">Iª-IIae q. 60 a. 5 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
331 document.write('<OPTION VALUE="#36052">Iª-IIae q. 60 a. 5 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
332 document.write('<OPTION VALUE="#36053">Iª-IIae q. 60 a. 5 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
333 document.write('<OPTION VALUE="#36054">Iª-IIae q. 60 a. 5 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
334 document.write('<OPTION VALUE="#36055">Iª-IIae q. 60 a. 5 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
335 document.write('<OPTION VALUE="#36056">Iª-IIae q. 60 a. 5 ad 4'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
336 document.write('<OPTION VALUE="#36057">Iª-IIae q. 61 pr.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
337 document.write('<OPTION VALUE="#36058">Iª-IIae q. 61 a. 1 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
338 document.write('<OPTION VALUE="#36059">Iª-IIae q. 61 a. 1 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
339 document.write('<OPTION VALUE="#36060">Iª-IIae q. 61 a. 1 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
340 document.write('<OPTION VALUE="#36061">Iª-IIae q. 61 a. 1 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
341 document.write('<OPTION VALUE="#36062">Iª-IIae q. 61 a. 1 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
342 document.write('<OPTION VALUE="#36063">Iª-IIae q. 61 a. 1 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
343 document.write('<OPTION VALUE="#36064">Iª-IIae q. 61 a. 1 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
344 document.write('<OPTION VALUE="#36065">Iª-IIae q. 61 a. 1 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
345 document.write('<OPTION VALUE="#36066">Iª-IIae q. 61 a. 2 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
346 document.write('<OPTION VALUE="#36067">Iª-IIae q. 61 a. 2 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
347 document.write('<OPTION VALUE="#36068">Iª-IIae q. 61 a. 2 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
348 document.write('<OPTION VALUE="#36069">Iª-IIae q. 61 a. 2 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
349 document.write('<OPTION VALUE="#36070">Iª-IIae q. 61 a. 2 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
350 document.write('<OPTION VALUE="#36071">Iª-IIae q. 61 a. 2 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
351 document.write('<OPTION VALUE="#36072">Iª-IIae q. 61 a. 2 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
352 document.write('<OPTION VALUE="#36073">Iª-IIae q. 61 a. 2 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
353 document.write('<OPTION VALUE="#36074">Iª-IIae q. 61 a. 3 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
354 document.write('<OPTION VALUE="#36075">Iª-IIae q. 61 a. 3 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
355 document.write('<OPTION VALUE="#36076">Iª-IIae q. 61 a. 3 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
356 document.write('<OPTION VALUE="#36077">Iª-IIae q. 61 a. 3 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
357 document.write('<OPTION VALUE="#36078">Iª-IIae q. 61 a. 3 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
358 document.write('<OPTION VALUE="#36079">Iª-IIae q. 61 a. 3 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
359 document.write('<OPTION VALUE="#36080">Iª-IIae q. 61 a. 4 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
360 document.write('<OPTION VALUE="#36081">Iª-IIae q. 61 a. 4 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
361 document.write('<OPTION VALUE="#36082">Iª-IIae q. 61 a. 4 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
362 document.write('<OPTION VALUE="#36083">Iª-IIae q. 61 a. 4 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
363 document.write('<OPTION VALUE="#36084">Iª-IIae q. 61 a. 4 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
364 document.write('<OPTION VALUE="#36085">Iª-IIae q. 61 a. 4 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
365 document.write('<OPTION VALUE="#36086">Iª-IIae q. 61 a. 4 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
366 document.write('<OPTION VALUE="#36087">Iª-IIae q. 61 a. 4 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
367 document.write('<OPTION VALUE="#36088">Iª-IIae q. 61 a. 5 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
368 document.write('<OPTION VALUE="#36089">Iª-IIae q. 61 a. 5 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
369 document.write('<OPTION VALUE="#36090">Iª-IIae q. 61 a. 5 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
370 document.write('<OPTION VALUE="#36091">Iª-IIae q. 61 a. 5 arg. 4'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
371 document.write('<OPTION VALUE="#36092">Iª-IIae q. 61 a. 5 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
372 document.write('<OPTION VALUE="#36093">Iª-IIae q. 61 a. 5 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
373 document.write('<OPTION VALUE="#36094">Iª-IIae q. 61 a. 5 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
374 document.write('<OPTION VALUE="#36095">Iª-IIae q. 61 a. 5 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
375 document.write('<OPTION VALUE="#36096">Iª-IIae q. 61 a. 5 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
376 document.write('<OPTION VALUE="#36097">Iª-IIae q. 61 a. 5 ad 4'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
377 document.write('<OPTION VALUE="#36098">Iª-IIae q. 62 pr.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
378 document.write('<OPTION VALUE="#36099">Iª-IIae q. 62 a. 1 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
379 document.write('<OPTION VALUE="#36100">Iª-IIae q. 62 a. 1 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
380 document.write('<OPTION VALUE="#36101">Iª-IIae q. 62 a. 1 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
381 document.write('<OPTION VALUE="#36102">Iª-IIae q. 62 a. 1 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
382 document.write('<OPTION VALUE="#36103">Iª-IIae q. 62 a. 1 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
383 document.write('<OPTION VALUE="#36104">Iª-IIae q. 62 a. 1 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
384 document.write('<OPTION VALUE="#36105">Iª-IIae q. 62 a. 1 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
385 document.write('<OPTION VALUE="#36106">Iª-IIae q. 62 a. 1 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
386 document.write('<OPTION VALUE="#36107">Iª-IIae q. 62 a. 2 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
387 document.write('<OPTION VALUE="#36108">Iª-IIae q. 62 a. 2 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
388 document.write('<OPTION VALUE="#36109">Iª-IIae q. 62 a. 2 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
389 document.write('<OPTION VALUE="#36110">Iª-IIae q. 62 a. 2 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
390 document.write('<OPTION VALUE="#36111">Iª-IIae q. 62 a. 2 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
391 document.write('<OPTION VALUE="#36112">Iª-IIae q. 62 a. 2 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
392 document.write('<OPTION VALUE="#36113">Iª-IIae q. 62 a. 2 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
393 document.write('<OPTION VALUE="#36114">Iª-IIae q. 62 a. 2 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
394 document.write('<OPTION VALUE="#36115">Iª-IIae q. 62 a. 3 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
395 document.write('<OPTION VALUE="#36116">Iª-IIae q. 62 a. 3 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
396 document.write('<OPTION VALUE="#36117">Iª-IIae q. 62 a. 3 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
397 document.write('<OPTION VALUE="#36118">Iª-IIae q. 62 a. 3 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
398 document.write('<OPTION VALUE="#36119">Iª-IIae q. 62 a. 3 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
399 document.write('<OPTION VALUE="#36120">Iª-IIae q. 62 a. 3 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
400 document.write('<OPTION VALUE="#36121">Iª-IIae q. 62 a. 3 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
401 document.write('<OPTION VALUE="#36122">Iª-IIae q. 62 a. 3 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
402 document.write('<OPTION VALUE="#36123">Iª-IIae q. 62 a. 4 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
403 document.write('<OPTION VALUE="#36124">Iª-IIae q. 62 a. 4 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
404 document.write('<OPTION VALUE="#36125">Iª-IIae q. 62 a. 4 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
405 document.write('<OPTION VALUE="#36126">Iª-IIae q. 62 a. 4 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
406 document.write('<OPTION VALUE="#36127">Iª-IIae q. 62 a. 4 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
407 document.write('<OPTION VALUE="#36128">Iª-IIae q. 62 a. 4 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
408 document.write('<OPTION VALUE="#36129">Iª-IIae q. 62 a. 4 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
409 document.write('<OPTION VALUE="#36130">Iª-IIae q. 62 a. 4 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
410 document.write('<OPTION VALUE="#36131">Iª-IIae q. 63 pr.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
411 document.write('<OPTION VALUE="#36132">Iª-IIae q. 63 a. 1 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
412 document.write('<OPTION VALUE="#36133">Iª-IIae q. 63 a. 1 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
413 document.write('<OPTION VALUE="#36134">Iª-IIae q. 63 a. 1 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
414 document.write('<OPTION VALUE="#36135">Iª-IIae q. 63 a. 1 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
415 document.write('<OPTION VALUE="#36136">Iª-IIae q. 63 a. 1 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
416 document.write('<OPTION VALUE="#36137">Iª-IIae q. 63 a. 1 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
417 document.write('<OPTION VALUE="#36138">Iª-IIae q. 63 a. 2 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
418 document.write('<OPTION VALUE="#36139">Iª-IIae q. 63 a. 2 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
419 document.write('<OPTION VALUE="#36140">Iª-IIae q. 63 a. 2 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
420 document.write('<OPTION VALUE="#36141">Iª-IIae q. 63 a. 2 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
421 document.write('<OPTION VALUE="#36142">Iª-IIae q. 63 a. 2 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
422 document.write('<OPTION VALUE="#36143">Iª-IIae q. 63 a. 2 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
423 document.write('<OPTION VALUE="#36144">Iª-IIae q. 63 a. 2 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
424 document.write('<OPTION VALUE="#36145">Iª-IIae q. 63 a. 2 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
425 document.write('<OPTION VALUE="#36146">Iª-IIae q. 63 a. 3 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
426 document.write('<OPTION VALUE="#36147">Iª-IIae q. 63 a. 3 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
427 document.write('<OPTION VALUE="#36148">Iª-IIae q. 63 a. 3 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
428 document.write('<OPTION VALUE="#36149">Iª-IIae q. 63 a. 3 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
429 document.write('<OPTION VALUE="#36150">Iª-IIae q. 63 a. 3 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
430 document.write('<OPTION VALUE="#36151">Iª-IIae q. 63 a. 3 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
431 document.write('<OPTION VALUE="#36152">Iª-IIae q. 63 a. 3 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
432 document.write('<OPTION VALUE="#36153">Iª-IIae q. 63 a. 3 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
433 document.write('<OPTION VALUE="#36154">Iª-IIae q. 63 a. 4 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
434 document.write('<OPTION VALUE="#36155">Iª-IIae q. 63 a. 4 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
435 document.write('<OPTION VALUE="#36156">Iª-IIae q. 63 a. 4 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
436 document.write('<OPTION VALUE="#36157">Iª-IIae q. 63 a. 4 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
437 document.write('<OPTION VALUE="#36158">Iª-IIae q. 63 a. 4 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
438 document.write('<OPTION VALUE="#36159">Iª-IIae q. 63 a. 4 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
439 document.write('<OPTION VALUE="#36160">Iª-IIae q. 63 a. 4 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
440 document.write('<OPTION VALUE="#36161">Iª-IIae q. 63 a. 4 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
441 document.write('<OPTION VALUE="#36162">Iª-IIae q. 64 pr.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
442 document.write('<OPTION VALUE="#36163">Iª-IIae q. 64 a. 1 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
443 document.write('<OPTION VALUE="#36164">Iª-IIae q. 64 a. 1 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
444 document.write('<OPTION VALUE="#36165">Iª-IIae q. 64 a. 1 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
445 document.write('<OPTION VALUE="#36166">Iª-IIae q. 64 a. 1 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
446 document.write('<OPTION VALUE="#36167">Iª-IIae q. 64 a. 1 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
447 document.write('<OPTION VALUE="#36168">Iª-IIae q. 64 a. 1 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
448 document.write('<OPTION VALUE="#36169">Iª-IIae q. 64 a. 1 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
449 document.write('<OPTION VALUE="#36170">Iª-IIae q. 64 a. 1 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
450 document.write('<OPTION VALUE="#36171">Iª-IIae q. 64 a. 2 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
451 document.write('<OPTION VALUE="#36172">Iª-IIae q. 64 a. 2 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
452 document.write('<OPTION VALUE="#36173">Iª-IIae q. 64 a. 2 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
453 document.write('<OPTION VALUE="#36174">Iª-IIae q. 64 a. 2 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
454 document.write('<OPTION VALUE="#36175">Iª-IIae q. 64 a. 2 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
455 document.write('<OPTION VALUE="#36176">Iª-IIae q. 64 a. 2 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
456 document.write('<OPTION VALUE="#36177">Iª-IIae q. 64 a. 3 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
457 document.write('<OPTION VALUE="#36178">Iª-IIae q. 64 a. 3 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
458 document.write('<OPTION VALUE="#36179">Iª-IIae q. 64 a. 3 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
459 document.write('<OPTION VALUE="#36180">Iª-IIae q. 64 a. 3 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
460 document.write('<OPTION VALUE="#36181">Iª-IIae q. 64 a. 3 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
461 document.write('<OPTION VALUE="#36182">Iª-IIae q. 64 a. 3 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
462 document.write('<OPTION VALUE="#36183">Iª-IIae q. 64 a. 3 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
463 document.write('<OPTION VALUE="#36184">Iª-IIae q. 64 a. 3 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
464 document.write('<OPTION VALUE="#36185">Iª-IIae q. 64 a. 4 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
465 document.write('<OPTION VALUE="#36186">Iª-IIae q. 64 a. 4 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
466 document.write('<OPTION VALUE="#36187">Iª-IIae q. 64 a. 4 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
467 document.write('<OPTION VALUE="#36188">Iª-IIae q. 64 a. 4 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
468 document.write('<OPTION VALUE="#36189">Iª-IIae q. 64 a. 4 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
469 document.write('<OPTION VALUE="#36190">Iª-IIae q. 64 a. 4 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
470 document.write('<OPTION VALUE="#36191">Iª-IIae q. 64 a. 4 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
471 document.write('<OPTION VALUE="#36192">Iª-IIae q. 64 a. 4 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
472 document.write('<OPTION VALUE="#36193">Iª-IIae q. 65 pr.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
473 document.write('<OPTION VALUE="#36194">Iª-IIae q. 65 a. 1 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
474 document.write('<OPTION VALUE="#36195">Iª-IIae q. 65 a. 1 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
475 document.write('<OPTION VALUE="#36196">Iª-IIae q. 65 a. 1 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
476 document.write('<OPTION VALUE="#36197">Iª-IIae q. 65 a. 1 arg. 4'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
477 document.write('<OPTION VALUE="#36198">Iª-IIae q. 65 a. 1 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
478 document.write('<OPTION VALUE="#36199">Iª-IIae q. 65 a. 1 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
479 document.write('<OPTION VALUE="#36200">Iª-IIae q. 65 a. 1 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
480 document.write('<OPTION VALUE="#36201">Iª-IIae q. 65 a. 1 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
481 document.write('<OPTION VALUE="#36202">Iª-IIae q. 65 a. 1 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
482 document.write('<OPTION VALUE="#36203">Iª-IIae q. 65 a. 1 ad 4'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
483 document.write('<OPTION VALUE="#36204">Iª-IIae q. 65 a. 2 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
484 document.write('<OPTION VALUE="#36205">Iª-IIae q. 65 a. 2 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
485 document.write('<OPTION VALUE="#36206">Iª-IIae q. 65 a. 2 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
486 document.write('<OPTION VALUE="#36207">Iª-IIae q. 65 a. 2 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
487 document.write('<OPTION VALUE="#36208">Iª-IIae q. 65 a. 2 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
488 document.write('<OPTION VALUE="#36209">Iª-IIae q. 65 a. 2 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
489 document.write('<OPTION VALUE="#36210">Iª-IIae q. 65 a. 2 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
490 document.write('<OPTION VALUE="#36211">Iª-IIae q. 65 a. 2 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
491 document.write('<OPTION VALUE="#36212">Iª-IIae q. 65 a. 3 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
492 document.write('<OPTION VALUE="#36213">Iª-IIae q. 65 a. 3 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
493 document.write('<OPTION VALUE="#36214">Iª-IIae q. 65 a. 3 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
494 document.write('<OPTION VALUE="#36215">Iª-IIae q. 65 a. 3 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
495 document.write('<OPTION VALUE="#36216">Iª-IIae q. 65 a. 3 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
496 document.write('<OPTION VALUE="#36217">Iª-IIae q. 65 a. 3 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
497 document.write('<OPTION VALUE="#36218">Iª-IIae q. 65 a. 3 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
498 document.write('<OPTION VALUE="#36219">Iª-IIae q. 65 a. 3 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
499 document.write('<OPTION VALUE="#36220">Iª-IIae q. 65 a. 4 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
500 document.write('<OPTION VALUE="#36221">Iª-IIae q. 65 a. 4 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
501 document.write('<OPTION VALUE="#36222">Iª-IIae q. 65 a. 4 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
502 document.write('<OPTION VALUE="#36223">Iª-IIae q. 65 a. 4 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
503 document.write('<OPTION VALUE="#36224">Iª-IIae q. 65 a. 4 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
504 document.write('<OPTION VALUE="#36225">Iª-IIae q. 65 a. 4 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
505 document.write('<OPTION VALUE="#36226">Iª-IIae q. 65 a. 4 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
506 document.write('<OPTION VALUE="#36227">Iª-IIae q. 65 a. 4 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
507 document.write('<OPTION VALUE="#36228">Iª-IIae q. 65 a. 5 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
508 document.write('<OPTION VALUE="#36229">Iª-IIae q. 65 a. 5 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
509 document.write('<OPTION VALUE="#36230">Iª-IIae q. 65 a. 5 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
510 document.write('<OPTION VALUE="#36231">Iª-IIae q. 65 a. 5 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
511 document.write('<OPTION VALUE="#36232">Iª-IIae q. 65 a. 5 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
512 document.write('<OPTION VALUE="#36233">Iª-IIae q. 65 a. 5 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
513 document.write('<OPTION VALUE="#36234">Iª-IIae q. 65 a. 5 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
514 document.write('<OPTION VALUE="#36235">Iª-IIae q. 65 a. 5 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
515 document.write('<OPTION VALUE="#36236">Iª-IIae q. 66 pr.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
516 document.write('<OPTION VALUE="#36237">Iª-IIae q. 66 a. 1 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
517 document.write('<OPTION VALUE="#36238">Iª-IIae q. 66 a. 1 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
518 document.write('<OPTION VALUE="#36239">Iª-IIae q. 66 a. 1 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
519 document.write('<OPTION VALUE="#36240">Iª-IIae q. 66 a. 1 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
520 document.write('<OPTION VALUE="#36241">Iª-IIae q. 66 a. 1 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
521 document.write('<OPTION VALUE="#36242">Iª-IIae q. 66 a. 1 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
522 document.write('<OPTION VALUE="#36243">Iª-IIae q. 66 a. 1 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
523 document.write('<OPTION VALUE="#36244">Iª-IIae q. 66 a. 1 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
524 document.write('<OPTION VALUE="#36245">Iª-IIae q. 66 a. 2 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
525 document.write('<OPTION VALUE="#36246">Iª-IIae q. 66 a. 2 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
526 document.write('<OPTION VALUE="#36247">Iª-IIae q. 66 a. 2 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
527 document.write('<OPTION VALUE="#36248">Iª-IIae q. 66 a. 2 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
528 document.write('<OPTION VALUE="#36249">Iª-IIae q. 66 a. 2 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
529 document.write('<OPTION VALUE="#36250">Iª-IIae q. 66 a. 2 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
530 document.write('<OPTION VALUE="#36251">Iª-IIae q. 66 a. 2 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
531 document.write('<OPTION VALUE="#36252">Iª-IIae q. 66 a. 2 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
532 document.write('<OPTION VALUE="#36253">Iª-IIae q. 66 a. 3 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
533 document.write('<OPTION VALUE="#36254">Iª-IIae q. 66 a. 3 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
534 document.write('<OPTION VALUE="#36255">Iª-IIae q. 66 a. 3 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
535 document.write('<OPTION VALUE="#36256">Iª-IIae q. 66 a. 3 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
536 document.write('<OPTION VALUE="#36257">Iª-IIae q. 66 a. 3 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
537 document.write('<OPTION VALUE="#36258">Iª-IIae q. 66 a. 3 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
538 document.write('<OPTION VALUE="#36259">Iª-IIae q. 66 a. 3 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
539 document.write('<OPTION VALUE="#36260">Iª-IIae q. 66 a. 3 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
540 document.write('<OPTION VALUE="#36261">Iª-IIae q. 66 a. 4 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
541 document.write('<OPTION VALUE="#36262">Iª-IIae q. 66 a. 4 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
542 document.write('<OPTION VALUE="#36263">Iª-IIae q. 66 a. 4 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
543 document.write('<OPTION VALUE="#36264">Iª-IIae q. 66 a. 4 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
544 document.write('<OPTION VALUE="#36265">Iª-IIae q. 66 a. 4 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
545 document.write('<OPTION VALUE="#36266">Iª-IIae q. 66 a. 4 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
546 document.write('<OPTION VALUE="#36267">Iª-IIae q. 66 a. 4 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
547 document.write('<OPTION VALUE="#36268">Iª-IIae q. 66 a. 4 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
548 document.write('<OPTION VALUE="#36269">Iª-IIae q. 66 a. 5 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
549 document.write('<OPTION VALUE="#36270">Iª-IIae q. 66 a. 5 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
550 document.write('<OPTION VALUE="#36271">Iª-IIae q. 66 a. 5 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
551 document.write('<OPTION VALUE="#36272">Iª-IIae q. 66 a. 5 arg. 4'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
552 document.write('<OPTION VALUE="#36273">Iª-IIae q. 66 a. 5 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
553 document.write('<OPTION VALUE="#36274">Iª-IIae q. 66 a. 5 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
554 document.write('<OPTION VALUE="#36275">Iª-IIae q. 66 a. 5 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
555 document.write('<OPTION VALUE="#36276">Iª-IIae q. 66 a. 5 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
556 document.write('<OPTION VALUE="#36277">Iª-IIae q. 66 a. 5 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
557 document.write('<OPTION VALUE="#36278">Iª-IIae q. 66 a. 5 ad 4'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
558 document.write('<OPTION VALUE="#36279">Iª-IIae q. 66 a. 6 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
559 document.write('<OPTION VALUE="#36280">Iª-IIae q. 66 a. 6 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
560 document.write('<OPTION VALUE="#36281">Iª-IIae q. 66 a. 6 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
561 document.write('<OPTION VALUE="#36282">Iª-IIae q. 66 a. 6 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
562 document.write('<OPTION VALUE="#36283">Iª-IIae q. 66 a. 6 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
563 document.write('<OPTION VALUE="#36284">Iª-IIae q. 66 a. 6 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
564 document.write('<OPTION VALUE="#36285">Iª-IIae q. 66 a. 6 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
565 document.write('<OPTION VALUE="#36286">Iª-IIae q. 66 a. 6 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
566 document.write('<OPTION VALUE="#36287">Iª-IIae q. 67 pr.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
567 document.write('<OPTION VALUE="#36288">Iª-IIae q. 67 a. 1 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
568 document.write('<OPTION VALUE="#36289">Iª-IIae q. 67 a. 1 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
569 document.write('<OPTION VALUE="#36290">Iª-IIae q. 67 a. 1 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
570 document.write('<OPTION VALUE="#36291">Iª-IIae q. 67 a. 1 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
571 document.write('<OPTION VALUE="#36292">Iª-IIae q. 67 a. 1 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
572 document.write('<OPTION VALUE="#36293">Iª-IIae q. 67 a. 1 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
573 document.write('<OPTION VALUE="#36294">Iª-IIae q. 67 a. 1 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
574 document.write('<OPTION VALUE="#36295">Iª-IIae q. 67 a. 1 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
575 document.write('<OPTION VALUE="#36296">Iª-IIae q. 67 a. 2 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
576 document.write('<OPTION VALUE="#36297">Iª-IIae q. 67 a. 2 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
577 document.write('<OPTION VALUE="#36298">Iª-IIae q. 67 a. 2 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
578 document.write('<OPTION VALUE="#36299">Iª-IIae q. 67 a. 2 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
579 document.write('<OPTION VALUE="#36300">Iª-IIae q. 67 a. 2 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
580 document.write('<OPTION VALUE="#36301">Iª-IIae q. 67 a. 2 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
581 document.write('<OPTION VALUE="#36302">Iª-IIae q. 67 a. 2 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
582 document.write('<OPTION VALUE="#36303">Iª-IIae q. 67 a. 2 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
583 document.write('<OPTION VALUE="#36304">Iª-IIae q. 67 a. 3 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
584 document.write('<OPTION VALUE="#36305">Iª-IIae q. 67 a. 3 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
585 document.write('<OPTION VALUE="#36306">Iª-IIae q. 67 a. 3 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
586 document.write('<OPTION VALUE="#36307">Iª-IIae q. 67 a. 3 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
587 document.write('<OPTION VALUE="#36308">Iª-IIae q. 67 a. 3 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
588 document.write('<OPTION VALUE="#36309">Iª-IIae q. 67 a. 3 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
589 document.write('<OPTION VALUE="#36310">Iª-IIae q. 67 a. 3 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
590 document.write('<OPTION VALUE="#36311">Iª-IIae q. 67 a. 3 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
591 document.write('<OPTION VALUE="#36312">Iª-IIae q. 67 a. 4 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
592 document.write('<OPTION VALUE="#36313">Iª-IIae q. 67 a. 4 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
593 document.write('<OPTION VALUE="#36314">Iª-IIae q. 67 a. 4 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
594 document.write('<OPTION VALUE="#36315">Iª-IIae q. 67 a. 4 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
595 document.write('<OPTION VALUE="#36316">Iª-IIae q. 67 a. 4 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
596 document.write('<OPTION VALUE="#36317">Iª-IIae q. 67 a. 4 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
597 document.write('<OPTION VALUE="#36318">Iª-IIae q. 67 a. 4 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
598 document.write('<OPTION VALUE="#36319">Iª-IIae q. 67 a. 4 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
599 document.write('<OPTION VALUE="#36320">Iª-IIae q. 67 a. 5 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
600 document.write('<OPTION VALUE="#36321">Iª-IIae q. 67 a. 5 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
601 document.write('<OPTION VALUE="#36322">Iª-IIae q. 67 a. 5 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
602 document.write('<OPTION VALUE="#36323">Iª-IIae q. 67 a. 5 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
603 document.write('<OPTION VALUE="#36324">Iª-IIae q. 67 a. 5 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
604 document.write('<OPTION VALUE="#36325">Iª-IIae q. 67 a. 5 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
605 document.write('<OPTION VALUE="#36326">Iª-IIae q. 67 a. 5 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
606 document.write('<OPTION VALUE="#36327">Iª-IIae q. 67 a. 5 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
607 document.write('<OPTION VALUE="#36328">Iª-IIae q. 67 a. 6 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
608 document.write('<OPTION VALUE="#36329">Iª-IIae q. 67 a. 6 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
609 document.write('<OPTION VALUE="#36330">Iª-IIae q. 67 a. 6 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
610 document.write('<OPTION VALUE="#36331">Iª-IIae q. 67 a. 6 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
611 document.write('<OPTION VALUE="#36332">Iª-IIae q. 67 a. 6 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
612 document.write('<OPTION VALUE="#36333">Iª-IIae q. 67 a. 6 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
613 document.write('<OPTION VALUE="#36334">Iª-IIae q. 67 a. 6 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
614 document.write('<OPTION VALUE="#36335">Iª-IIae q. 67 a. 6 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
615 document.write('<OPTION VALUE="#36336">Iª-IIae q. 68 pr.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
616 document.write('<OPTION VALUE="#36337">Iª-IIae q. 68 a. 1 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
617 document.write('<OPTION VALUE="#36338">Iª-IIae q. 68 a. 1 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
618 document.write('<OPTION VALUE="#36339">Iª-IIae q. 68 a. 1 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
619 document.write('<OPTION VALUE="#36340">Iª-IIae q. 68 a. 1 arg. 4'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
620 document.write('<OPTION VALUE="#36341">Iª-IIae q. 68 a. 1 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
621 document.write('<OPTION VALUE="#36342">Iª-IIae q. 68 a. 1 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
622 document.write('<OPTION VALUE="#36343">Iª-IIae q. 68 a. 1 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
623 document.write('<OPTION VALUE="#36344">Iª-IIae q. 68 a. 1 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
624 document.write('<OPTION VALUE="#36345">Iª-IIae q. 68 a. 1 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
625 document.write('<OPTION VALUE="#36346">Iª-IIae q. 68 a. 1 ad 4'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
626 document.write('<OPTION VALUE="#36347">Iª-IIae q. 68 a. 2 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
627 document.write('<OPTION VALUE="#36348">Iª-IIae q. 68 a. 2 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
628 document.write('<OPTION VALUE="#36349">Iª-IIae q. 68 a. 2 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
629 document.write('<OPTION VALUE="#36350">Iª-IIae q. 68 a. 2 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
630 document.write('<OPTION VALUE="#36351">Iª-IIae q. 68 a. 2 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
631 document.write('<OPTION VALUE="#36352">Iª-IIae q. 68 a. 2 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
632 document.write('<OPTION VALUE="#36353">Iª-IIae q. 68 a. 2 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
633 document.write('<OPTION VALUE="#36354">Iª-IIae q. 68 a. 2 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
634 document.write('<OPTION VALUE="#36355">Iª-IIae q. 68 a. 3 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
635 document.write('<OPTION VALUE="#36356">Iª-IIae q. 68 a. 3 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
636 document.write('<OPTION VALUE="#36357">Iª-IIae q. 68 a. 3 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
637 document.write('<OPTION VALUE="#36358">Iª-IIae q. 68 a. 3 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
638 document.write('<OPTION VALUE="#36359">Iª-IIae q. 68 a. 3 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
639 document.write('<OPTION VALUE="#36360">Iª-IIae q. 68 a. 3 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
640 document.write('<OPTION VALUE="#36361">Iª-IIae q. 68 a. 3 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
641 document.write('<OPTION VALUE="#36362">Iª-IIae q. 68 a. 3 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
642 document.write('<OPTION VALUE="#36363">Iª-IIae q. 68 a. 4 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
643 document.write('<OPTION VALUE="#36364">Iª-IIae q. 68 a. 4 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
644 document.write('<OPTION VALUE="#36365">Iª-IIae q. 68 a. 4 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
645 document.write('<OPTION VALUE="#36366">Iª-IIae q. 68 a. 4 arg. 4'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
646 document.write('<OPTION VALUE="#36367">Iª-IIae q. 68 a. 4 arg. 5'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
647 document.write('<OPTION VALUE="#36368">Iª-IIae q. 68 a. 4 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
648 document.write('<OPTION VALUE="#36369">Iª-IIae q. 68 a. 4 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
649 document.write('<OPTION VALUE="#36370">Iª-IIae q. 68 a. 4 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
650 document.write('<OPTION VALUE="#36371">Iª-IIae q. 68 a. 4 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
651 document.write('<OPTION VALUE="#36372">Iª-IIae q. 68 a. 4 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
652 document.write('<OPTION VALUE="#36373">Iª-IIae q. 68 a. 4 ad 4'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
653 document.write('<OPTION VALUE="#36374">Iª-IIae q. 68 a. 4 ad 5'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
654 document.write('<OPTION VALUE="#36375">Iª-IIae q. 68 a. 5 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
655 document.write('<OPTION VALUE="#36376">Iª-IIae q. 68 a. 5 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
656 document.write('<OPTION VALUE="#36377">Iª-IIae q. 68 a. 5 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
657 document.write('<OPTION VALUE="#36378">Iª-IIae q. 68 a. 5 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
658 document.write('<OPTION VALUE="#36379">Iª-IIae q. 68 a. 5 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
659 document.write('<OPTION VALUE="#36380">Iª-IIae q. 68 a. 5 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
660 document.write('<OPTION VALUE="#36381">Iª-IIae q. 68 a. 5 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
661 document.write('<OPTION VALUE="#36382">Iª-IIae q. 68 a. 5 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
662 document.write('<OPTION VALUE="#36383">Iª-IIae q. 68 a. 6 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
663 document.write('<OPTION VALUE="#36384">Iª-IIae q. 68 a. 6 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
664 document.write('<OPTION VALUE="#36385">Iª-IIae q. 68 a. 6 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
665 document.write('<OPTION VALUE="#36386">Iª-IIae q. 68 a. 6 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
666 document.write('<OPTION VALUE="#36387">Iª-IIae q. 68 a. 6 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
667 document.write('<OPTION VALUE="#36388">Iª-IIae q. 68 a. 6 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
668 document.write('<OPTION VALUE="#36389">Iª-IIae q. 68 a. 6 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
669 document.write('<OPTION VALUE="#36390">Iª-IIae q. 68 a. 6 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
670 document.write('<OPTION VALUE="#36391">Iª-IIae q. 68 a. 7 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
671 document.write('<OPTION VALUE="#36392">Iª-IIae q. 68 a. 7 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
672 document.write('<OPTION VALUE="#36393">Iª-IIae q. 68 a. 7 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
673 document.write('<OPTION VALUE="#36394">Iª-IIae q. 68 a. 7 arg. 4'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
674 document.write('<OPTION VALUE="#36395">Iª-IIae q. 68 a. 7 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
675 document.write('<OPTION VALUE="#36396">Iª-IIae q. 68 a. 7 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
676 document.write('<OPTION VALUE="#36397">Iª-IIae q. 68 a. 7 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
677 document.write('<OPTION VALUE="#36398">Iª-IIae q. 68 a. 7 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
678 document.write('<OPTION VALUE="#36399">Iª-IIae q. 68 a. 7 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
679 document.write('<OPTION VALUE="#36400">Iª-IIae q. 68 a. 7 ad 4'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
680 document.write('<OPTION VALUE="#36401">Iª-IIae q. 68 a. 8 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
681 document.write('<OPTION VALUE="#36402">Iª-IIae q. 68 a. 8 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
682 document.write('<OPTION VALUE="#36403">Iª-IIae q. 68 a. 8 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
683 document.write('<OPTION VALUE="#36404">Iª-IIae q. 68 a. 8 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
684 document.write('<OPTION VALUE="#36405">Iª-IIae q. 68 a. 8 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
685 document.write('<OPTION VALUE="#36406">Iª-IIae q. 68 a. 8 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
686 document.write('<OPTION VALUE="#36407">Iª-IIae q. 68 a. 8 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
687 document.write('<OPTION VALUE="#36408">Iª-IIae q. 68 a. 8 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
688 document.write('<OPTION VALUE="#36409">Iª-IIae q. 69 pr.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
689 document.write('<OPTION VALUE="#36410">Iª-IIae q. 69 a. 1 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
690 document.write('<OPTION VALUE="#36411">Iª-IIae q. 69 a. 1 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
691 document.write('<OPTION VALUE="#36412">Iª-IIae q. 69 a. 1 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
692 document.write('<OPTION VALUE="#36413">Iª-IIae q. 69 a. 1 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
693 document.write('<OPTION VALUE="#36414">Iª-IIae q. 69 a. 1 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
694 document.write('<OPTION VALUE="#36415">Iª-IIae q. 69 a. 1 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
695 document.write('<OPTION VALUE="#36416">Iª-IIae q. 69 a. 1 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
696 document.write('<OPTION VALUE="#36417">Iª-IIae q. 69 a. 1 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
697 document.write('<OPTION VALUE="#36418">Iª-IIae q. 69 a. 2 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
698 document.write('<OPTION VALUE="#36419">Iª-IIae q. 69 a. 2 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
699 document.write('<OPTION VALUE="#36420">Iª-IIae q. 69 a. 2 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
700 document.write('<OPTION VALUE="#36421">Iª-IIae q. 69 a. 2 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
701 document.write('<OPTION VALUE="#36422">Iª-IIae q. 69 a. 2 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
702 document.write('<OPTION VALUE="#36423">Iª-IIae q. 69 a. 2 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
703 document.write('<OPTION VALUE="#36424">Iª-IIae q. 69 a. 2 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
704 document.write('<OPTION VALUE="#36425">Iª-IIae q. 69 a. 2 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
705 document.write('<OPTION VALUE="#36426">Iª-IIae q. 69 a. 3 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
706 document.write('<OPTION VALUE="#36427">Iª-IIae q. 69 a. 3 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
707 document.write('<OPTION VALUE="#36428">Iª-IIae q. 69 a. 3 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
708 document.write('<OPTION VALUE="#36429">Iª-IIae q. 69 a. 3 arg. 4'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
709 document.write('<OPTION VALUE="#36430">Iª-IIae q. 69 a. 3 s. c. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
710 document.write('<OPTION VALUE="#36431">Iª-IIae q. 69 a. 3 s. c. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
711 document.write('<OPTION VALUE="#36432">Iª-IIae q. 69 a. 3 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
712 document.write('<OPTION VALUE="#36433">Iª-IIae q. 69 a. 3 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
713 document.write('<OPTION VALUE="#36434">Iª-IIae q. 69 a. 3 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
714 document.write('<OPTION VALUE="#36435">Iª-IIae q. 69 a. 3 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
715 document.write('<OPTION VALUE="#36436">Iª-IIae q. 69 a. 3 ad 4'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
716 document.write('<OPTION VALUE="#36437">Iª-IIae q. 69 a. 3 ad 5'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
717 document.write('<OPTION VALUE="#36438">Iª-IIae q. 69 a. 3 ad 6'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
718 document.write('<OPTION VALUE="#36439">Iª-IIae q. 69 a. 4 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
719 document.write('<OPTION VALUE="#36440">Iª-IIae q. 69 a. 4 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
720 document.write('<OPTION VALUE="#36441">Iª-IIae q. 69 a. 4 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
721 document.write('<OPTION VALUE="#36442">Iª-IIae q. 69 a. 4 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
722 document.write('<OPTION VALUE="#36443">Iª-IIae q. 69 a. 4 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
723 document.write('<OPTION VALUE="#36444">Iª-IIae q. 69 a. 4 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
724 document.write('<OPTION VALUE="#36445">Iª-IIae q. 69 a. 4 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
725 document.write('<OPTION VALUE="#36446">Iª-IIae q. 69 a. 4 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
726 document.write('<OPTION VALUE="#36447">Iª-IIae q. 70 pr.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
727 document.write('<OPTION VALUE="#36448">Iª-IIae q. 70 a. 1 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
728 document.write('<OPTION VALUE="#36449">Iª-IIae q. 70 a. 1 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
729 document.write('<OPTION VALUE="#36450">Iª-IIae q. 70 a. 1 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
730 document.write('<OPTION VALUE="#36451">Iª-IIae q. 70 a. 1 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
731 document.write('<OPTION VALUE="#36452">Iª-IIae q. 70 a. 1 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
732 document.write('<OPTION VALUE="#36453">Iª-IIae q. 70 a. 1 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
733 document.write('<OPTION VALUE="#36454">Iª-IIae q. 70 a. 1 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
734 document.write('<OPTION VALUE="#36455">Iª-IIae q. 70 a. 1 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
735 document.write('<OPTION VALUE="#36456">Iª-IIae q. 70 a. 2 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
736 document.write('<OPTION VALUE="#36457">Iª-IIae q. 70 a. 2 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
737 document.write('<OPTION VALUE="#36458">Iª-IIae q. 70 a. 2 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
738 document.write('<OPTION VALUE="#36459">Iª-IIae q. 70 a. 2 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
739 document.write('<OPTION VALUE="#36460">Iª-IIae q. 70 a. 2 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
740 document.write('<OPTION VALUE="#36461">Iª-IIae q. 70 a. 2 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
741 document.write('<OPTION VALUE="#36462">Iª-IIae q. 70 a. 2 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
742 document.write('<OPTION VALUE="#36463">Iª-IIae q. 70 a. 2 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
743 document.write('<OPTION VALUE="#36464">Iª-IIae q. 70 a. 3 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
744 document.write('<OPTION VALUE="#36465">Iª-IIae q. 70 a. 3 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
745 document.write('<OPTION VALUE="#36466">Iª-IIae q. 70 a. 3 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
746 document.write('<OPTION VALUE="#36467">Iª-IIae q. 70 a. 3 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
747 document.write('<OPTION VALUE="#36468">Iª-IIae q. 70 a. 3 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
748 document.write('<OPTION VALUE="#36469">Iª-IIae q. 70 a. 3 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
749 document.write('<OPTION VALUE="#36470">Iª-IIae q. 70 a. 3 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
750 document.write('<OPTION VALUE="#36471">Iª-IIae q. 70 a. 3 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
751 document.write('<OPTION VALUE="#36472">Iª-IIae q. 70 a. 3 ad 4'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
752 document.write('<OPTION VALUE="#36473">Iª-IIae q. 70 a. 4 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
753 document.write('<OPTION VALUE="#36474">Iª-IIae q. 70 a. 4 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
754 document.write('<OPTION VALUE="#36475">Iª-IIae q. 70 a. 4 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
755 document.write('<OPTION VALUE="#36476">Iª-IIae q. 70 a. 4 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
756 document.write('<OPTION VALUE="#36477">Iª-IIae q. 70 a. 4 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
757 document.write('<OPTION VALUE="#36478">Iª-IIae q. 70 a. 4 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
758 document.write('<OPTION VALUE="#36479">Iª-IIae q. 70 a. 4 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
759 document.write('<OPTION VALUE="#36480">Iª-IIae q. 70 a. 4 ad 3'); |
| 28 | 760 document.write('<\/SELECT>'); |
|
26
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
761 document.write('<BR><BR>'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
762 document.write('<INPUT TYPE="button" VALUE="Agedum" ONCLICK="go()">'); |
| 28 | 763 document.write('<\/FORM>'); |
|
26
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
764 // --> |
| 28 | 765 //]]> |
| 766 </script><br /> | |
| 767 <hr /> | |
| 768 <br /></div> | |
| 769 <div class="D">Quaestio 55</div> | |
| 770 <div class="G">Prooemium</div> | |
| 771 <p title="I-II q. 55 pr."><a name="35787"><span class="ref">[35787] | |
| 772 Iª-IIae q. 55 pr.</span></a> Consequenter considerandum est de | |
| 773 habitibus in speciali. Et quia habitus, ut dictum est, | |
| 774 distinguuntur per bonum et malum, primo dicendum est de habitibus | |
| 775 bonis, qui sunt virtutes et alia eis adiuncta, scilicet dona, | |
| 776 beatitudines et fructus; secundo, de habitibus malis, scilicet de | |
| 777 vitiis et peccatis. Circa virtutes autem quinque consideranda sunt, | |
| 778 primo, de essentia virtutis; secundo, de subiecto eius; tertio, de | |
| 779 divisione virtutum; quarto, de causa virtutis; quinto, de quibusdam | |
| 780 proprietatibus virtutis. Circa primum quaeruntur quatuor. Primo, | |
| 781 utrum virtus humana sit habitus. Secundo, utrum sit habitus | |
| 782 operativus. Tertio, utrum sit habitus bonus. Quarto, de definitione | |
| 783 virtutis.</p> | |
| 784 <br /> | |
| 785 <div class="E">Articulus 1</div> | |
| 786 <p title="I-II q. 55 a. 1 arg. 1"><a name="35788"><span class= | |
| 787 "ref">[35788] Iª-IIae q. 55 a. 1 arg. 1</span></a> Ad primum | |
| 788 sic proceditur. Videtur quod virtus humana non sit habitus. Virtus | |
| 789 enim est <i>ultimum potentiae</i>, ut dicitur in I de caelo. Sed | |
| 790 ultimum uniuscuiusque reducitur ad genus illud cuius est ultimum, | |
| 791 sicut punctum ad genus lineae. Ergo virtus reducitur ad genus | |
| 792 potentiae, et non ad genus habitus.</p> | |
| 793 <p title="I-II q. 55 a. 1 arg. 2"><a name="35789"><span class= | |
| 794 "ref">[35789] Iª-IIae q. 55 a. 1 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 795 Augustinus dicit, in II de libero Arbit., quod <i>virtus est bonus | |
| 796 usus liberi arbitrii</i>. Sed usus liberi arbitrii est actus. Ergo | |
| 797 virtus non est habitus, sed actus.</p> | |
| 798 <p title="I-II q. 55 a. 1 arg. 3"><a name="35790"><span class= | |
| 799 "ref">[35790] Iª-IIae q. 55 a. 1 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 800 habitibus non meremur, sed actibus, alioquin homo mereretur | |
| 801 continue, etiam dormiendo. Sed virtutibus meremur. Ergo virtutes | |
| 802 non sunt habitus, sed actus.</p> | |
| 803 <p title="I-II q. 55 a. 1 arg. 4"><a name="35791"><span class= | |
| 804 "ref">[35791] Iª-IIae q. 55 a. 1 arg. 4</span></a> Praeterea, | |
| 805 Augustinus dicit, in libro de moribus Eccles., quod <i>virtus est | |
| 806 ordo amoris</i>. Et in libro octoginta trium quaest., dicit quod | |
| 807 <i>ordinatio quae virtus vocatur, est fruendis frui, et utendis | |
| 808 uti</i>. Ordo autem, seu ordinatio, nominat vel actum, vel | |
| 809 relationem. Ergo virtus non est habitus, sed actus vel relatio.</p> | |
| 810 <p title="I-II q. 55 a. 1 arg. 5"><a name="35792"><span class= | |
| 811 "ref">[35792] Iª-IIae q. 55 a. 1 arg. 5</span></a> Praeterea, | |
| 812 sicut inveniuntur virtutes humanae, ita et virtutes naturales. Sed | |
| 813 virtutes naturales non sunt habitus, sed potentiae quaedam. Ergo | |
| 814 etiam neque virtutes humanae.</p> | |
| 815 <p title="I-II q. 55 a. 1 s. c."><a name="35793"><span class= | |
| 816 "ref">[35793] Iª-IIae q. 55 a. 1 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 817 est quod philosophus, in libro Praedicament., scientiam et virtutem | |
| 818 ponit esse habitus.</p> | |
| 819 <p title="I-II q. 55 a. 1 co."><a name="35794"><span class= | |
| 820 "ref">[35794] Iª-IIae q. 55 a. 1 co.</span></a> Respondeo | |
| 821 dicendum quod virtus nominat quandam potentiae perfectionem. | |
| 822 Uniuscuiusque autem perfectio praecipue consideratur in ordine ad | |
| 823 suum finem. Finis autem potentiae actus est. Unde potentia dicitur | |
| 824 esse perfecta, secundum quod determinatur ad suum actum. Sunt autem | |
| 825 quaedam potentiae quae secundum seipsas sunt determinatae ad suos | |
| 826 actus; sicut potentiae naturales activae. Et ideo huiusmodi | |
| 827 potentiae naturales secundum seipsas dicuntur virtutes. Potentiae | |
| 828 autem rationales, quae sunt propriae hominis, non sunt determinatae | |
| 829 ad unum, sed se habent indeterminate ad multa, determinantur autem | |
| 830 ad actus per habitus, sicut ex supradictis patet. Et ideo virtutes | |
| 831 humanae habitus sunt.</p> | |
| 832 <p title="I-II q. 55 a. 1 ad 1"><a name="35795"><span class= | |
| 833 "ref">[35795] Iª-IIae q. 55 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 834 ergo dicendum quod quandoque virtus dicitur id ad quod est virtus, | |
| 835 scilicet vel obiectum virtutis, vel actus eius, sicut fides dicitur | |
| 836 quandoque id quod creditur, quandoque vero ipsum credere, quandoque | |
| 837 autem ipse habitus quo creditur. Unde quando dicitur quod virtus | |
| 838 est ultimum potentiae, sumitur virtus pro obiecto virtutis. Id enim | |
| 839 in quod ultimo potentia potest, est id ad quod dicitur virtus rei, | |
| 840 sicut si aliquis potest ferre centum libras et non plus, virtus | |
| 841 eius consideratur secundum centum libras, non autem secundum | |
| 842 sexaginta. Obiectio autem procedebat ac si essentialiter virtus | |
| 843 esset ultimum potentiae.</p> | |
| 844 <p title="I-II q. 55 a. 1 ad 2"><a name="35796"><span class= | |
| 845 "ref">[35796] Iª-IIae q. 55 a. 1 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 846 dicendum quod bonus usus liberi arbitrii dicitur esse virtus, | |
| 847 secundum eandem rationem, quia scilicet est id ad quod ordinatur | |
| 848 virtus sicut ad proprium actum. Nihil est enim aliud actus virtutis | |
| 849 quam bonus usus liberi arbitrii.</p> | |
| 850 <p title="I-II q. 55 a. 1 ad 3"><a name="35797"><span class= | |
| 851 "ref">[35797] Iª-IIae q. 55 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 852 dicendum quod aliquo dicimur mereri dupliciter. Uno modo, sicut | |
| 853 ipso merito, eo modo quo dicimur currere cursu, et hoc modo meremur | |
| 854 actibus. Alio modo dicimur mereri aliquo sicut principio merendi, | |
| 855 sicut dicimur currere potentia motiva, et sic dicimur mereri | |
| 856 virtutibus et habitibus.</p> | |
| 857 <p title="I-II q. 55 a. 1 ad 4"><a name="35798"><span class= | |
| 858 "ref">[35798] Iª-IIae q. 55 a. 1 ad 4</span></a> Ad quartum | |
| 859 dicendum quod virtus dicitur ordo vel ordinatio amoris, sicut id ad | |
| 860 quod est virtus, per virtutem enim ordinatur amor in nobis.</p> | |
| 861 <p title="I-II q. 55 a. 1 ad 5"><a name="35799"><span class= | |
| 862 "ref">[35799] Iª-IIae q. 55 a. 1 ad 5</span></a> Ad quintum | |
| 863 dicendum quod potentiae naturales sunt de se determinatae ad unum, | |
| 864 non autem potentiae rationales. Et ideo non est simile, ut dictum | |
| 865 est.</p> | |
| 866 <br /> | |
| 867 <div class="E">Articulus 2</div> | |
| 868 <p title="I-II q. 55 a. 2 arg. 1"><a name="35800"><span class= | |
| 869 "ref">[35800] Iª-IIae q. 55 a. 2 arg. 1</span></a> Ad secundum | |
| 870 sic proceditur. Videtur quod non sit de ratione virtutis humanae | |
| 871 quod sit habitus operativus. Dicit enim Tullius, in IV de Tuscul. | |
| 872 quaest., quod sicut est sanitas et pulchritudo corporis, ita est | |
| 873 virtus animae. Sed sanitas et pulchritudo non sunt habitus | |
| 874 operativi. Ergo neque etiam virtus.</p> | |
| 875 <p title="I-II q. 55 a. 2 arg. 2"><a name="35801"><span class= | |
| 876 "ref">[35801] Iª-IIae q. 55 a. 2 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 877 in rebus naturalibus invenitur virtus non solum ad agere, sed etiam | |
| 878 ad esse, ut patet per philosophum, in I de caelo, quod quaedam | |
| 879 habent virtutem ut sint semper, quaedam vero non ad hoc quod sint | |
| 880 semper, sed aliquo tempore determinato. Sed sicut se habet virtus | |
| 881 naturalis in rebus naturalibus, ita se habet virtus humana in | |
| 882 rationalibus. Ergo etiam virtus humana non solum est ad agere, sed | |
| 883 etiam ad esse.</p> | |
| 884 <p title="I-II q. 55 a. 2 arg. 3"><a name="35802"><span class= | |
| 885 "ref">[35802] Iª-IIae q. 55 a. 2 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 886 philosophus dicit, in VII Physic., quod virtus est dispositio | |
| 887 perfecti ad optimum. Optimum autem ad quod hominem oportet disponi | |
| 888 per virtutem, est ipse Deus, ut probat Augustinus in libro II de | |
| 889 moribus Eccles.; ad quem disponitur anima per assimilationem ad | |
| 890 ipsum. Ergo videtur quod virtus dicatur qualitas quaedam animae in | |
| 891 ordine ad Deum, tanquam assimilativa ad ipsum, non autem in ordine | |
| 892 ad operationem. Non igitur est habitus operativus.</p> | |
| 893 <p title="I-II q. 55 a. 2 s. c."><a name="35803"><span class= | |
| 894 "ref">[35803] Iª-IIae q. 55 a. 2 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 895 est quod philosophus dicit, in II Ethic., quod <i>virtus | |
| 896 uniuscuiusque rei est quae opus eius bonum reddit</i>.</p> | |
| 897 <p title="I-II q. 55 a. 2 co."><a name="35804"><span class= | |
| 898 "ref">[35804] Iª-IIae q. 55 a. 2 co.</span></a> Respondeo | |
| 899 dicendum quod virtus, ex ipsa ratione nominis, importat quandam | |
| 900 perfectionem potentiae, ut supra dictum est. Unde, cum duplex sit | |
| 901 potentia, scilicet potentia ad esse et potentia ad agere, utriusque | |
| 902 potentiae perfectio virtus vocatur. Sed potentia ad esse se tenet | |
| 903 ex parte materiae, quae est ens in potentia, potentia autem ad | |
| 904 agere se tenet ex parte formae, quae est principium agendi, eo quod | |
| 905 unumquodque agit inquantum est actu. In constitutione autem | |
| 906 hominis, corpus se habet sicut materia, anima vero sicut forma. Et | |
| 907 quantum quidem ad corpus, homo communicat cum aliis animalibus; et | |
| 908 similiter quantum ad vires quae sunt animae et corpori communes; | |
| 909 solae autem illae vires quae sunt propriae animae, scilicet | |
| 910 rationales, sunt hominis tantum. Et ideo virtus humana, de qua | |
| 911 loquimur, non potest pertinere ad corpus; sed pertinet tantum ad id | |
| 912 quod est proprium animae. Unde virtus humana non importat ordinem | |
| 913 ad esse, sed magis ad agere. Et ideo de ratione virtutis humanae | |
| 914 est quod sit habitus operativus.</p> | |
| 915 <p title="I-II q. 55 a. 2 ad 1"><a name="35805"><span class= | |
| 916 "ref">[35805] Iª-IIae q. 55 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 917 ergo dicendum quod modus actionis sequitur dispositionem agentis, | |
| 918 unumquodque enim quale est, talia operatur. Et ideo, cum virtus sit | |
| 919 principium aliqualis operationis, oportet quod in operante | |
| 920 praeexistat secundum virtutem aliqua conformis dispositio. Facit | |
| 921 autem virtus operationem ordinatam. Et ideo ipsa virtus est quaedam | |
| 922 dispositio ordinata in anima, secundum scilicet quod potentiae | |
| 923 animae ordinantur aliqualiter ad invicem, et ad id quod est extra. | |
| 924 Et ideo virtus, inquantum est conveniens dispositio animae, | |
| 925 assimilatur sanitati et pulchritudini, quae sunt debitae | |
| 926 dispositiones corporis. Sed per hoc non excluditur quin virtus | |
| 927 etiam sit operationis principium.</p> | |
| 928 <p title="I-II q. 55 a. 2 ad 2"><a name="35806"><span class= | |
| 929 "ref">[35806] Iª-IIae q. 55 a. 2 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 930 dicendum quod virtus quae est ad esse, non est propria hominis, sed | |
| 931 solum virtus quae est ad opera rationis, quae sunt propria | |
| 932 hominis.</p> | |
| 933 <p title="I-II q. 55 a. 2 ad 3"><a name="35807"><span class= | |
| 934 "ref">[35807] Iª-IIae q. 55 a. 2 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 935 dicendum quod, cum Dei substantia sit eius actio, summa assimilatio | |
| 936 hominis ad Deum est secundum aliquam operationem. Unde, sicut supra | |
| 937 dictum est, felicitas sive beatitudo, per quam homo maxime Deo | |
| 938 conformatur, quae est finis humanae vitae, in operatione | |
| 939 consistit.</p> | |
| 940 <br /> | |
| 941 <div class="E">Articulus 3</div> | |
| 942 <p title="I-II q. 55 a. 3 arg. 1"><a name="35808"><span class= | |
| 943 "ref">[35808] Iª-IIae q. 55 a. 3 arg. 1</span></a> Ad tertium | |
| 944 sic proceditur. Videtur quod non sit de ratione virtutis quod sit | |
| 945 habitus bonus. Peccatum enim in malo semper sumitur. Sed etiam | |
| 946 peccati est aliqua virtus; secundum illud I ad Cor. XV, <i>virtus | |
| 947 peccati lex</i>. Ergo virtus non semper est habitus bonus.</p> | |
| 948 <p title="I-II q. 55 a. 3 arg. 2"><a name="35809"><span class= | |
| 949 "ref">[35809] Iª-IIae q. 55 a. 3 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 950 virtus potentiae respondet. Sed potentia non solum se habet ad | |
| 951 bonum, sed etiam ad malum; secundum illud Isaiae V, <i>vae, qui | |
| 952 potentes estis ad bibendum vinum, et viri fortes ad miscendam | |
| 953 ebrietatem</i>. Ergo etiam virtus se habet et ad bonum et ad | |
| 954 malum.</p> | |
| 955 <p title="I-II q. 55 a. 3 arg. 3"><a name="35810"><span class= | |
| 956 "ref">[35810] Iª-IIae q. 55 a. 3 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 957 secundum apostolum, II ad Cor. XII, virtus in infirmitate | |
| 958 perficitur. Sed infirmitas est quoddam malum. Ergo virtus non solum | |
| 959 se habet ad bonum, sed etiam ad malum.</p> | |
| 960 <p title="I-II q. 55 a. 3 s. c."><a name="35811"><span class= | |
| 961 "ref">[35811] Iª-IIae q. 55 a. 3 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 962 est quod Augustinus dicit, in libro de moribus Eccles., <i>nemo | |
| 963 autem dubitaverit quod virtus animam facit optimam</i>. Et | |
| 964 philosophus dicit, in II Ethic., quod <i>virtus est quae bonum | |
| 965 facit habentem, et opus eius bonum reddit</i>.</p> | |
| 966 <p title="I-II q. 55 a. 3 co."><a name="35812"><span class= | |
| 967 "ref">[35812] Iª-IIae q. 55 a. 3 co.</span></a> Respondeo | |
| 968 dicendum quod, sicut supra dictum est, virtus importat perfectionem | |
| 969 potentiae, unde virtus cuiuslibet rei determinatur ad ultimum in | |
| 970 quod res potest, ut dicitur in I de caelo. Ultimum autem in quod | |
| 971 unaquaeque potentia potest, oportet quod sit bonum, nam omne malum | |
| 972 defectum quendam importat; unde Dionysius dicit, in IV cap. de Div. | |
| 973 Nom., quod omne malum est infirmum. Et propter hoc oportet quod | |
| 974 virtus cuiuslibet rei dicatur in ordine ad bonum. Unde virtus | |
| 975 humana, quae est habitus operativus, est bonus habitus, et boni | |
| 976 operativus.</p> | |
| 977 <p title="I-II q. 55 a. 3 ad 1"><a name="35813"><span class= | |
| 978 "ref">[35813] Iª-IIae q. 55 a. 3 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 979 ergo dicendum quod sicut perfectum, ita et bonum dicitur | |
| 980 metaphorice in malis, dicitur enim et perfectus fur sive latro, et | |
| 981 bonus fur sive latro; ut patet per philosophum, in V Metaphys. | |
| 982 Secundum hoc ergo, etiam virtus metaphorice in malis dicitur. Et | |
| 983 sic virtus peccati dicitur lex, inquantum scilicet per legem | |
| 984 occasionaliter est peccatum augmentatum, et quasi ad maximum suum | |
| 985 posse pervenit.</p> | |
| 986 <p title="I-II q. 55 a. 3 ad 2"><a name="35814"><span class= | |
| 987 "ref">[35814] Iª-IIae q. 55 a. 3 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 988 dicendum quod malum ebrietatis et nimiae potationis, consistit in | |
| 989 defectu ordinis rationis. Contingit autem, cum defectu rationis, | |
| 990 esse aliquam potentiam inferiorem perfectam ad id quod est sui | |
| 991 generis, etiam cum repugnantia vel cum defectu rationis. Perfectio | |
| 992 autem talis potentiae, cum sit cum defectu rationis, non posset | |
| 993 dici virtus humana.</p> | |
| 994 <p title="I-II q. 55 a. 3 ad 3"><a name="35815"><span class= | |
| 995 "ref">[35815] Iª-IIae q. 55 a. 3 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 996 dicendum quod tanto ratio perfectior esse ostenditur, quanto | |
| 997 infirmitates corporis et inferiorum partium magis potest vincere | |
| 998 seu tolerare. Et ideo virtus humana, quae rationi attribuitur, in | |
| 999 infirmitate perfici dicitur, non quidem rationis, sed in | |
| 1000 infirmitate corporis et inferiorum partium.</p> | |
| 1001 <br /> | |
| 1002 <div class="E">Articulus 4</div> | |
| 1003 <p title="I-II q. 55 a. 4 arg. 1"><a name="35816"><span class= | |
| 1004 "ref">[35816] Iª-IIae q. 55 a. 4 arg. 1</span></a> Ad quartum | |
| 1005 sic proceditur. Videtur quod non sit conveniens definitio virtutis | |
| 1006 quae solet assignari, scilicet, virtus est bona qualitas mentis, | |
| 1007 qua recte vivitur, qua nullus male utitur, quam Deus in nobis sine | |
| 1008 nobis operatur. Virtus enim est bonitas hominis, ipsa enim est quae | |
| 1009 bonum facit habentem. Sed bonitas non videtur esse bona, sicut nec | |
| 1010 albedo est alba. Igitur inconvenienter dicitur quod virtus est bona | |
| 1011 qualitas.</p> | |
| 1012 <p title="I-II q. 55 a. 4 arg. 2"><a name="35817"><span class= | |
| 1013 "ref">[35817] Iª-IIae q. 55 a. 4 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 1014 nulla differentia est communior suo genere, cum sit generis | |
| 1015 divisiva. Sed bonum est communius quam qualitas, convertitur enim | |
| 1016 cum ente. Ergo bonum non debet poni in definitione virtutis, ut | |
| 1017 differentia qualitatis.</p> | |
| 1018 <p title="I-II q. 55 a. 4 arg. 3"><a name="35818"><span class= | |
| 1019 "ref">[35818] Iª-IIae q. 55 a. 4 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 1020 sicut Augustinus dicit, in XII de Trin., <i>ubi primo occurrit | |
| 1021 aliquid quod non sit nobis pecoribusque commune, illud ad mentem | |
| 1022 pertinet</i>. Sed quaedam virtutes sunt etiam irrationabilium | |
| 1023 partium; ut philosophus dicit, in III Ethic. Non ergo omnis virtus | |
| 1024 est bona qualitas mentis.</p> | |
| 1025 <p title="I-II q. 55 a. 4 arg. 4"><a name="35819"><span class= | |
| 1026 "ref">[35819] Iª-IIae q. 55 a. 4 arg. 4</span></a> Praeterea, | |
| 1027 rectitudo videtur ad iustitiam pertinere, unde idem dicuntur recti, | |
| 1028 et iusti. Sed iustitia est species virtutis. Inconvenienter ergo | |
| 1029 ponitur rectum in definitione virtutis, cum dicitur, qua recte | |
| 1030 vivitur.</p> | |
| 1031 <p title="I-II q. 55 a. 4 arg. 5"><a name="35820"><span class= | |
| 1032 "ref">[35820] Iª-IIae q. 55 a. 4 arg. 5</span></a> Praeterea, | |
| 1033 quicumque superbit de aliquo, male utitur eo. Sed multi superbiunt | |
| 1034 de virtute, dicit enim Augustinus, in regula, <i>quod superbia | |
| 1035 etiam bonis operibus insidiatur, ut pereant</i>. Falsum est ergo | |
| 1036 quod nemo virtute male utatur.</p> | |
| 1037 <p title="I-II q. 55 a. 4 arg. 6"><a name="35821"><span class= | |
| 1038 "ref">[35821] Iª-IIae q. 55 a. 4 arg. 6</span></a> Praeterea, | |
| 1039 homo per virtutem iustificatur. Sed Augustinus dicit, super illud | |
| 1040 Ioan., <i>maiora horum faciet, qui creavit te sine te, non | |
| 1041 iustificabit te sine te</i>. Inconvenienter ergo dicitur quod | |
| 1042 virtutem Deus in nobis sine nobis operatur.</p> | |
| 1043 <p title="I-II q. 55 a. 4 s. c."><a name="35822"><span class= | |
| 1044 "ref">[35822] Iª-IIae q. 55 a. 4 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 1045 est auctoritas Augustini, ex cuius verbis praedicta definitio | |
| 1046 colligitur, et praecipue in II de libero arbitrio.</p> | |
| 1047 <p title="I-II q. 55 a. 4 co."><a name="35823"><span class= | |
| 1048 "ref">[35823] Iª-IIae q. 55 a. 4 co.</span></a> Respondeo | |
| 1049 dicendum quod ista definitio perfecte complectitur totam rationem | |
| 1050 virtutis. Perfecta enim ratio uniuscuiusque rei colligitur ex | |
| 1051 omnibus causis eius. Comprehendit autem praedicta definitio omnes | |
| 1052 causas virtutis. Causa namque formalis virtutis, sicut et | |
| 1053 cuiuslibet rei, accipitur ex eius genere et differentia, cum | |
| 1054 dicitur qualitas bona, genus enim virtutis qualitas est, | |
| 1055 differentia autem bonum. Esset tamen convenientior definitio, si | |
| 1056 loco qualitatis habitus poneretur, qui est genus propinquum. Virtus | |
| 1057 autem non habet materiam ex qua, sicut nec alia accidentia, sed | |
| 1058 habet materiam circa quam; et materiam in qua, scilicet subiectum. | |
| 1059 Materia autem circa quam est obiectum virtutis; quod non potuit in | |
| 1060 praedicta definitione poni, eo quod per obiectum determinatur | |
| 1061 virtus ad speciem; hic autem assignatur definitio virtutis in | |
| 1062 communi. Unde ponitur subiectum loco causae materialis, cum dicitur | |
| 1063 quod est bona qualitas mentis. Finis autem virtutis, cum sit | |
| 1064 habitus operativus, est ipsa operatio. Sed notandum quod habituum | |
| 1065 operativorum aliqui sunt semper ad malum, sicut habitus vitiosi; | |
| 1066 aliqui vero quandoque ad bonum, et quandoque ad malum, sicut opinio | |
| 1067 se habet ad verum et ad falsum; virtus autem est habitus semper se | |
| 1068 habens ad bonum. Et ideo, ut discernatur virtus ab his quae semper | |
| 1069 se habent ad malum, dicitur, qua recte vivitur, ut autem | |
| 1070 discernatur ab his quae se habent quandoque ad bonum, quandoque ad | |
| 1071 malum, dicitur, qua nullus male utitur. Causa autem efficiens | |
| 1072 virtutis infusae, de qua definitio datur, Deus est. Propter quod | |
| 1073 dicitur, quam Deus in nobis sine nobis operatur. Quae quidem | |
| 1074 particula si auferatur, reliquum definitionis erit commune omnibus | |
| 1075 virtutibus, et acquisitis et infusis.</p> | |
| 1076 <p title="I-II q. 55 a. 4 ad 1"><a name="35824"><span class= | |
| 1077 "ref">[35824] Iª-IIae q. 55 a. 4 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 1078 ergo dicendum quod id quod primo cadit in intellectu, est ens, unde | |
| 1079 unicuique apprehenso a nobis attribuimus quod sit ens; et per | |
| 1080 consequens quod sit unum et bonum, quae convertuntur cum ente. Unde | |
| 1081 dicimus quod essentia est ens et una et bona; et quod unitas est | |
| 1082 ens et una et bona; et similiter de bonitate. Non autem hoc habet | |
| 1083 locum in specialibus formis, sicut est albedo et sanitas, non enim | |
| 1084 omne quod apprehendimus, sub ratione albi et sani apprehendimus. | |
| 1085 Sed tamen considerandum quod sicut accidentia et formae non | |
| 1086 subsistentes dicuntur entia, non quia ipsa habeant esse, sed quia | |
| 1087 eis aliquid est; ita etiam dicuntur bona vel una, non quidem aliqua | |
| 1088 alia bonitate vel unitate, sed quia eis est aliquid bonum vel unum. | |
| 1089 Sic igitur et virtus dicitur bona, quia ea aliquid est bonum.</p> | |
| 1090 <p title="I-II q. 55 a. 4 ad 2"><a name="35825"><span class= | |
| 1091 "ref">[35825] Iª-IIae q. 55 a. 4 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 1092 dicendum quod bonum quod ponitur in definitione virtutis, non est | |
| 1093 bonum commune, quod convertitur cum ente, et est in plus quam | |
| 1094 qualitas, sed est bonum rationis, secundum quod Dionysius dicit, in | |
| 1095 IV cap. de Div. Nom., <i>quod bonum animae est secundum rationem | |
| 1096 esse</i>.</p> | |
| 1097 <p title="I-II q. 55 a. 4 ad 3"><a name="35826"><span class= | |
| 1098 "ref">[35826] Iª-IIae q. 55 a. 4 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 1099 dicendum quod virtus non potest esse in irrationali parte animae, | |
| 1100 nisi inquantum participat rationem, ut dicitur in I Ethic. Et ideo | |
| 1101 ratio, sive mens, est proprium subiectum virtutis humanae.</p> | |
| 1102 <p title="I-II q. 55 a. 4 ad 4"><a name="35827"><span class= | |
| 1103 "ref">[35827] Iª-IIae q. 55 a. 4 ad 4</span></a> Ad quartum | |
| 1104 dicendum quod iustitiae est propria rectitudo quae constituitur | |
| 1105 circa res exteriores quae in usum hominis veniunt, quae sunt | |
| 1106 propria materia iustitiae, ut infra patebit. Sed rectitudo quae | |
| 1107 importat ordinem ad finem debitum et ad legem divinam, quae est | |
| 1108 regula voluntatis humanae, ut supra dictum est, communis est omni | |
| 1109 virtuti.</p> | |
| 1110 <p title="I-II q. 55 a. 4 ad 5"><a name="35828"><span class= | |
| 1111 "ref">[35828] Iª-IIae q. 55 a. 4 ad 5</span></a> Ad quintum | |
| 1112 dicendum quod virtute potest aliquis male uti tanquam obiecto, puta | |
| 1113 cum male sentit de virtute, cum odit eam, vel superbit de ea, non | |
| 1114 autem tanquam principio usus, ita scilicet quod malus sit actus | |
| 1115 virtutis.</p> | |
| 1116 <p title="I-II q. 55 a. 4 ad 6"><a name="35829"><span class= | |
| 1117 "ref">[35829] Iª-IIae q. 55 a. 4 ad 6</span></a> Ad sextum | |
| 1118 dicendum quod virtus infusa causatur in nobis a Deo sine nobis | |
| 1119 agentibus, non tamen sine nobis consentientibus. Et sic est | |
| 1120 intelligendum quod dicitur, quam Deus in nobis sine nobis operatur. | |
| 1121 Quae vero per nos aguntur, Deus in nobis causat non sine nobis | |
| 1122 agentibus, ipse enim operatur in omni voluntate et natura.</p> | |
| 1123 <br /> | |
| 1124 <div class="D">Quaestio 56</div> | |
| 1125 <div class="G">Prooemium</div> | |
| 1126 <p title="I-II q. 56 pr."><a name="35830"><span class="ref">[35830] | |
| 1127 Iª-IIae q. 56 pr.</span></a> Deinde considerandum est de | |
| 1128 subiecto virtutis. Et circa hoc quaeruntur sex. Primo, utrum virtus | |
| 1129 sit in potentia animae sicut in subiecto. Secundo, utrum una virtus | |
| 1130 possit esse in pluribus potentiis. Tertio, utrum intellectus possit | |
| 1131 esse subiectum virtutis. Quarto, utrum irascibilis et | |
| 1132 concupiscibilis. Quinto, utrum vires apprehensivae sensitivae. | |
| 1133 Sexto, utrum voluntas.</p> | |
| 1134 <br /> | |
| 1135 <div class="E">Articulus 1</div> | |
| 1136 <p title="I-II q. 56 a. 1 arg. 1"><a name="35831"><span class= | |
| 1137 "ref">[35831] Iª-IIae q. 56 a. 1 arg. 1</span></a> Ad primum | |
| 1138 sic proceditur. Videtur quod virtus non sit in potentia animae | |
| 1139 sicut in subiecto. Dicit enim Augustinus, in II de Lib. Arbit., | |
| 1140 quod virtus est qua recte vivitur. Vivere autem non est per | |
| 1141 potentiam animae, sed per eius essentiam. Ergo virtus non est in | |
| 1142 potentia animae, sed in eius essentia.</p> | |
| 1143 <p title="I-II q. 56 a. 1 arg. 2"><a name="35832"><span class= | |
| 1144 "ref">[35832] Iª-IIae q. 56 a. 1 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 1145 philosophus dicit, in II Ethic., <i>virtus est quae bonum facit | |
| 1146 habentem, et opus eius bonum reddit</i>. Sed sicut opus | |
| 1147 constituitur per potentiam, ita habens virtutem constituitur per | |
| 1148 essentiam animae. Ergo virtus non magis pertinet ad potentiam | |
| 1149 animae, quam ad eius essentiam.</p> | |
| 1150 <p title="I-II q. 56 a. 1 arg. 3"><a name="35833"><span class= | |
| 1151 "ref">[35833] Iª-IIae q. 56 a. 1 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 1152 potentia est in secunda specie qualitatis. Virtus autem est quaedam | |
| 1153 qualitas, ut supra dictum est. Qualitatis autem non est qualitas. | |
| 1154 Ergo virtus non est in potentia animae sicut in subiecto.</p> | |
| 1155 <p title="I-II q. 56 a. 1 s. c."><a name="35834"><span class= | |
| 1156 "ref">[35834] Iª-IIae q. 56 a. 1 s. c.</span></a> Sed contra, | |
| 1157 virtus est ultimum potentiae, ut dicitur in I de caelo. Sed ultimum | |
| 1158 est in eo cuius est ultimum. Ergo virtus est in potentia | |
| 1159 animae.</p> | |
| 1160 <p title="I-II q. 56 a. 1 co."><a name="35835"><span class= | |
| 1161 "ref">[35835] Iª-IIae q. 56 a. 1 co.</span></a> Respondeo | |
| 1162 dicendum quod virtutem pertinere ad potentiam animae, ex tribus | |
| 1163 potest esse manifestum. Primo quidem, ex ipsa ratione virtutis, | |
| 1164 quae importat perfectionem potentiae, perfectio autem est in eo | |
| 1165 cuius est perfectio. Secundo, ex hoc quod est habitus operativus, | |
| 1166 ut supra dictum est, omnis autem operatio est ab anima per aliquam | |
| 1167 potentiam. Tertio, ex hoc quod disponit ad optimum, optimum autem | |
| 1168 est finis, qui vel est operatio rei, vel aliquid consecutum per | |
| 1169 operationem a potentia egredientem. Unde virtus humana est in | |
| 1170 potentia animae sicut in subiecto.</p> | |
| 1171 <p title="I-II q. 56 a. 1 ad 1"><a name="35836"><span class= | |
| 1172 "ref">[35836] Iª-IIae q. 56 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 1173 ergo dicendum quod vivere dupliciter sumitur. Quandoque enim | |
| 1174 dicitur vivere ipsum esse viventis, et sic pertinet ad essentiam | |
| 1175 animae, quae est viventi essendi principium. Alio modo vivere | |
| 1176 dicitur operatio viventis, et sic virtute recte vivitur, inquantum | |
| 1177 per eam aliquis recte operatur.</p> | |
| 1178 <p title="I-II q. 56 a. 1 ad 2"><a name="35837"><span class= | |
| 1179 "ref">[35837] Iª-IIae q. 56 a. 1 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 1180 dicendum quod bonum vel est finis, vel in ordine ad finem dicitur. | |
| 1181 Et ideo, cum bonum operantis consistat in operatione, hoc etiam | |
| 1182 ipsum quod virtus facit operantem bonum, refertur ad operationem, | |
| 1183 et per consequens ad potentiam.</p> | |
| 1184 <p title="I-II q. 56 a. 1 ad 3"><a name="35838"><span class= | |
| 1185 "ref">[35838] Iª-IIae q. 56 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 1186 dicendum quod unum accidens dicitur esse in alio sicut in subiecto, | |
| 1187 non quia accidens per seipsum possit sustentare aliud accidens, sed | |
| 1188 quia unum accidens inhaeret substantiae mediante alio accidente, ut | |
| 1189 color corpori mediante superficie; unde superficies dicitur esse | |
| 1190 subiectum coloris. Et eo modo potentia animae dicitur esse | |
| 1191 subiectum virtutis.</p> | |
| 1192 <br /> | |
| 1193 <div class="E">Articulus 2</div> | |
| 1194 <p title="I-II q. 56 a. 2 arg. 1"><a name="35839"><span class= | |
| 1195 "ref">[35839] Iª-IIae q. 56 a. 2 arg. 1</span></a> Ad secundum | |
| 1196 sic proceditur. Videtur quod una virtus possit esse in duabus | |
| 1197 potentiis. Habitus enim cognoscuntur per actus. Sed unus actus | |
| 1198 progreditur diversimode a diversis potentiis, sicut ambulatio | |
| 1199 procedit a ratione ut a dirigente, a voluntate sicut a movente, et | |
| 1200 a potentia motiva sicut ab exequente. Ergo etiam unus habitus | |
| 1201 virtutis potest esse in pluribus potentiis.</p> | |
| 1202 <p title="I-II q. 56 a. 2 arg. 2"><a name="35840"><span class= | |
| 1203 "ref">[35840] Iª-IIae q. 56 a. 2 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 1204 philosophus dicit, in II Ethic., quod ad virtutem tria requiruntur, | |
| 1205 scilicet scire, velle et immobiliter operari. Sed scire pertinet ad | |
| 1206 intellectum, velle ad voluntatem. Ergo virtus potest esse in | |
| 1207 pluribus potentiis.</p> | |
| 1208 <p title="I-II q. 56 a. 2 arg. 3"><a name="35841"><span class= | |
| 1209 "ref">[35841] Iª-IIae q. 56 a. 2 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 1210 prudentia est in ratione, cum sit recta ratio agibilium, ut dicitur | |
| 1211 in VI Ethic. Est etiam in voluntate, quia non potest esse cum | |
| 1212 voluntate perversa, ut in eodem libro dicitur. Ergo una virtus | |
| 1213 potest esse in duabus potentiis.</p> | |
| 1214 <p title="I-II q. 56 a. 2 s. c."><a name="35842"><span class= | |
| 1215 "ref">[35842] Iª-IIae q. 56 a. 2 s. c.</span></a> Sed contra, | |
| 1216 virtus est in potentia animae sicut in subiecto. Sed idem accidens | |
| 1217 non potest esse in pluribus subiectis. Ergo una virtus non potest | |
| 1218 esse in pluribus potentiis animae.</p> | |
| 1219 <p title="I-II q. 56 a. 2 co."><a name="35843"><span class= | |
| 1220 "ref">[35843] Iª-IIae q. 56 a. 2 co.</span></a> Respondeo | |
| 1221 dicendum quod aliquid esse in duobus, contingit dupliciter. Uno | |
| 1222 modo, sic quod ex aequo sit in utroque. Et sic impossibile est unam | |
| 1223 virtutem esse in duabus potentiis, quia diversitas potentiarum | |
| 1224 attenditur secundum generales conditiones obiectorum, diversitas | |
| 1225 autem habituum secundum speciales; unde ubicumque est diversitas | |
| 1226 potentiarum, est diversitas habituum, sed non convertitur. Alio | |
| 1227 modo potest esse aliquid in duobus vel pluribus, non ex aequo, sed | |
| 1228 ordine quodam. Et sic una virtus pertinere potest ad plures | |
| 1229 potentias; ita quod in una sit principaliter, et se extendat ad | |
| 1230 alias per modum diffusionis, vel per modum dispositionis; secundum | |
| 1231 quod una potentia movetur ab alia, et secundum quod una potentia | |
| 1232 accipit ab alia.</p> | |
| 1233 <p title="I-II q. 56 a. 2 ad 1"><a name="35844"><span class= | |
| 1234 "ref">[35844] Iª-IIae q. 56 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 1235 ergo dicendum quod idem actus non potest aequaliter, et eodem | |
| 1236 ordine, pertinere ad diversas potentias, sed secundum diversas | |
| 1237 rationes, et diverso ordine.</p> | |
| 1238 <p title="I-II q. 56 a. 2 ad 2"><a name="35845"><span class= | |
| 1239 "ref">[35845] Iª-IIae q. 56 a. 2 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 1240 dicendum quod scire praeexigitur ad virtutem moralem, inquantum | |
| 1241 virtus moralis operatur secundum rationem rectam. Sed essentialiter | |
| 1242 in appetendo virtus moralis consistit.</p> | |
| 1243 <p title="I-II q. 56 a. 2 ad 3"><a name="35846"><span class= | |
| 1244 "ref">[35846] Iª-IIae q. 56 a. 2 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 1245 dicendum quod prudentia realiter est in ratione sicut in subiecto, | |
| 1246 sed praesupponit rectitudinem voluntatis sicut principium, ut infra | |
| 1247 dicetur.</p> | |
| 1248 <br /> | |
| 1249 <div class="E">Articulus 3</div> | |
| 1250 <p title="I-II q. 56 a. 3 arg. 1"><a name="35847"><span class= | |
| 1251 "ref">[35847] Iª-IIae q. 56 a. 3 arg. 1</span></a> Ad tertium | |
| 1252 sic proceditur. Videtur quod intellectus non sit subiectum | |
| 1253 virtutis. Dicit enim Augustinus, in libro de moribus Eccles., quod | |
| 1254 omnis virtus est amor. Subiectum autem amoris non est intellectus, | |
| 1255 sed solum vis appetitiva. Ergo nulla virtus est in intellectu.</p> | |
| 1256 <p title="I-II q. 56 a. 3 arg. 2"><a name="35848"><span class= | |
| 1257 "ref">[35848] Iª-IIae q. 56 a. 3 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 1258 virtus ordinatur ad bonum, sicut ex supradictis patet. Bonum autem | |
| 1259 non est obiectum intellectus, sed appetitivae virtutis. Ergo | |
| 1260 subiectum virtutis non est intellectus, sed appetitiva virtus.</p> | |
| 1261 <p title="I-II q. 56 a. 3 arg. 3"><a name="35849"><span class= | |
| 1262 "ref">[35849] Iª-IIae q. 56 a. 3 arg. 3</span></a> | |
| 1263 <i>Praeterea, virtus est quae bonum facit habentem</i>, ut | |
| 1264 philosophus dicit. Sed habitus perficiens intellectum non facit | |
| 1265 bonum habentem, non enim propter scientiam vel artem dicitur homo | |
| 1266 bonus. Ergo intellectus non est subiectum virtutis.</p> | |
| 1267 <p title="I-II q. 56 a. 3 s. c."><a name="35850"><span class= | |
| 1268 "ref">[35850] Iª-IIae q. 56 a. 3 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 1269 est quod mens maxime dicitur intellectus. Subiectum autem virtutis | |
| 1270 est mens; ut patet ex definitione virtutis supra inducta. Ergo | |
| 1271 intellectus est subiectum virtutis.</p> | |
| 1272 <p title="I-II q. 56 a. 3 co."><a name="35851"><span class= | |
| 1273 "ref">[35851] Iª-IIae q. 56 a. 3 co.</span></a> Respondeo | |
| 1274 dicendum quod, sicut supra dictum est, virtus est habitus quo quis | |
| 1275 bene operatur. Dupliciter autem habitus aliquis ordinatur ad bonum | |
| 1276 actum. Uno modo, inquantum per huiusmodi habitum acquiritur homini | |
| 1277 facultas ad bonum actum, sicut per habitum grammaticae habet homo | |
| 1278 facultatem recte loquendi. Non tamen grammatica facit ut homo | |
| 1279 semper recte loquatur, potest enim grammaticus barbarizare aut | |
| 1280 soloecismum facere. Et eadem ratio est in aliis scientiis et | |
| 1281 artibus. Alio modo, aliquis habitus non solum facit facultatem | |
| 1282 agendi, sed etiam facit quod aliquis recte facultate utatur, sicut | |
| 1283 iustitia non solum facit quod homo sit promptae voluntatis ad iusta | |
| 1284 operandum, sed etiam facit ut iuste operetur. Et quia bonum, sicut | |
| 1285 et ens, non dicitur simpliciter aliquid secundum id quod est in | |
| 1286 potentia, sed secundum id quod est in actu; ideo ab huiusmodi | |
| 1287 habitibus simpliciter dicitur homo bonum operari, et esse bonus, | |
| 1288 puta quia est iustus vel temperatus; et eadem ratio est de | |
| 1289 similibus. Et quia virtus est quae bonum facit habentem, et opus | |
| 1290 eius bonum reddit, huiusmodi habitus simpliciter dicuntur virtutes, | |
| 1291 quia reddunt bonum opus in actu, et simpliciter faciunt bonum | |
| 1292 habentem. Primi vero habitus non simpliciter dicuntur virtutes, | |
| 1293 quia non reddunt bonum opus nisi in quadam facultate, nec | |
| 1294 simpliciter faciunt bonum habentem. Non enim dicitur simpliciter | |
| 1295 aliquis homo bonus, ex hoc quod est sciens vel artifex, sed dicitur | |
| 1296 bonus solum secundum quid, puta bonus grammaticus, aut bonus faber. | |
| 1297 Et propter hoc, plerumque scientia et ars contra virtutem | |
| 1298 dividitur, quandoque autem virtutes dicuntur, ut patet in VI Ethic. | |
| 1299 Subiectum igitur habitus qui secundum quid dicitur virtus, potest | |
| 1300 esse intellectus, non solum practicus, sed etiam intellectus | |
| 1301 speculativus, absque omni ordine ad voluntatem, sic enim | |
| 1302 philosophus, in VI Ethic., scientiam, sapientiam et intellectum, et | |
| 1303 etiam artem, ponit esse intellectuales virtutes. Subiectum vero | |
| 1304 habitus qui simpliciter dicitur virtus, non potest esse nisi | |
| 1305 voluntas; vel aliqua potentia secundum quod est mota a voluntate. | |
| 1306 Cuius ratio est, quia voluntas movet omnes alias potentias quae | |
| 1307 aliqualiter sunt rationales, ad suos actus, ut supra habitum est, | |
| 1308 et ideo quod homo actu bene agat, contingit ex hoc quod homo habet | |
| 1309 bonam voluntatem. Unde virtus quae facit bene agere in actu, non | |
| 1310 solum in facultate, oportet quod vel sit in ipsa voluntate; vel in | |
| 1311 aliqua potentia secundum quod est a voluntate mota. Contingit autem | |
| 1312 intellectum a voluntate moveri, sicut et alias potentias, | |
| 1313 considerat enim aliquis aliquid actu, eo quod vult. Et ideo | |
| 1314 intellectus, secundum quod habet ordinem ad voluntatem, potest esse | |
| 1315 subiectum virtutis simpliciter dictae. Et hoc modo intellectus | |
| 1316 speculativus, vel ratio, est subiectum fidei, movetur enim | |
| 1317 intellectus ad assentiendum his quae sunt fidei, ex imperio | |
| 1318 voluntatis; nullus enim credit nisi volens. Intellectus vero | |
| 1319 practicus est subiectum prudentiae. Cum enim prudentia sit recta | |
| 1320 ratio agibilium, requiritur ad prudentiam quod homo se bene habeat | |
| 1321 ad principia huius rationis agendorum, quae sunt fines; ad quos | |
| 1322 bene se habet homo per rectitudinem voluntatis, sicut ad principia | |
| 1323 speculabilium per naturale lumen intellectus agentis. Et ideo sicut | |
| 1324 subiectum scientiae, quae est ratio recta speculabilium, est | |
| 1325 intellectus speculativus in ordine ad intellectum agentem; ita | |
| 1326 subiectum prudentiae est intellectus practicus in ordine ad | |
| 1327 voluntatem rectam.</p> | |
| 1328 <p title="I-II q. 56 a. 3 ad 1"><a name="35852"><span class= | |
| 1329 "ref">[35852] Iª-IIae q. 56 a. 3 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 1330 ergo dicendum quod verbum Augustini intelligendum est de virtute | |
| 1331 simpliciter dicta non quod omnis talis virtus sit simpliciter amor; | |
| 1332 sed quia dependet aliqualiter ab amore, inquantum dependet a | |
| 1333 voluntate, cuius prima affectio est amor, ut supra dictum est.</p> | |
| 1334 <p title="I-II q. 56 a. 3 ad 2"><a name="35853"><span class= | |
| 1335 "ref">[35853] Iª-IIae q. 56 a. 3 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 1336 dicendum quod bonum uniuscuiusque est finis eius, et ideo, cum | |
| 1337 verum sit finis intellectus, cognoscere verum est bonus actus | |
| 1338 intellectus. Unde habitus perficiens intellectum ad verum | |
| 1339 cognoscendum, vel in speculativis vel in practicis, dicitur | |
| 1340 virtus.</p> | |
| 1341 <p title="I-II q. 56 a. 3 ad 3"><a name="35854"><span class= | |
| 1342 "ref">[35854] Iª-IIae q. 56 a. 3 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 1343 dicendum quod ratio illa procedit de virtute simpliciter dicta.</p> | |
| 1344 <br /> | |
| 1345 <div class="E">Articulus 4</div> | |
| 1346 <p title="I-II q. 56 a. 4 arg. 1"><a name="35855"><span class= | |
| 1347 "ref">[35855] Iª-IIae q. 56 a. 4 arg. 1</span></a> Ad quartum | |
| 1348 sic proceditur. Videtur quod irascibilis et concupiscibilis non | |
| 1349 possint esse subiectum virtutis. Huiusmodi enim vires sunt communes | |
| 1350 nobis et brutis. Sed nunc loquimur de virtute secundum quod est | |
| 1351 propria homini, sic enim dicitur virtus humana. Non igitur humanae | |
| 1352 virtutis potest esse subiectum irascibilis et concupiscibilis, quae | |
| 1353 sunt partes appetitus sensitivi, ut in primo dictum est.</p> | |
| 1354 <p title="I-II q. 56 a. 4 arg. 2"><a name="35856"><span class= | |
| 1355 "ref">[35856] Iª-IIae q. 56 a. 4 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 1356 appetitus sensitivus est vis utens organo corporali. Sed bonum | |
| 1357 virtutis non potest esse in corpore hominis, dicit enim apostolus, | |
| 1358 Rom. VII, <i>scio quod non habitat in carne mea bonum</i>. Ergo | |
| 1359 appetitus sensitivus non potest esse subiectum virtutis.</p> | |
| 1360 <p title="I-II q. 56 a. 4 arg. 3"><a name="35857"><span class= | |
| 1361 "ref">[35857] Iª-IIae q. 56 a. 4 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 1362 Augustinus probat, in libro de moribus Eccles., quod virtus non est | |
| 1363 in corpore, sed in anima, eo quod per animam corpus regitur, unde | |
| 1364 quod aliquis corpore bene utatur, totum refertur ad animam; | |
| 1365 <i>sicut si mihi auriga obtemperans, equos quibus praeest, recte | |
| 1366 regit, hoc totum mihi debetur</i>. Sed sicut anima regit corpus, | |
| 1367 ita etiam ratio regit appetitum sensitivum. Ergo totum rationali | |
| 1368 parti debetur, quod irascibilis et concupiscibilis recte regantur. | |
| 1369 Sed virtus est qua recte vivitur, ut supra dictum est. Virtus | |
| 1370 igitur non est in irascibili et concupiscibili, sed solum in parte | |
| 1371 rationali.</p> | |
| 1372 <p title="I-II q. 56 a. 4 arg. 4"><a name="35858"><span class= | |
| 1373 "ref">[35858] Iª-IIae q. 56 a. 4 arg. 4</span></a> Praeterea, | |
| 1374 principalis actus virtutis moralis est electio, ut dicitur in VIII | |
| 1375 Ethic. Sed electio non est actus irascibilis et concupiscibilis, | |
| 1376 sed rationis, ut supra dictum est. Ergo virtus moralis non est in | |
| 1377 irascibili et concupiscibili, sed in ratione.</p> | |
| 1378 <p title="I-II q. 56 a. 4 s. c."><a name="35859"><span class= | |
| 1379 "ref">[35859] Iª-IIae q. 56 a. 4 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 1380 est quod fortitudo ponitur esse in irascibili, temperantia autem in | |
| 1381 concupiscibili. Unde philosophus dicit, in III Ethic., quod <i>hae | |
| 1382 virtutes sunt irrationabilium partium</i>.</p> | |
| 1383 <p title="I-II q. 56 a. 4 co."><a name="35860"><span class= | |
| 1384 "ref">[35860] Iª-IIae q. 56 a. 4 co.</span></a> Respondeo | |
| 1385 dicendum quod irascibilis et concupiscibilis dupliciter considerari | |
| 1386 possunt. Uno modo secundum se, inquantum sunt partes appetitus | |
| 1387 sensitivi. Et hoc modo, non competit eis quod sint subiectum | |
| 1388 virtutis. Alio modo possunt considerari inquantum participant | |
| 1389 rationem, per hoc quod natae sunt rationi obedire. Et sic | |
| 1390 irascibilis vel concupiscibilis potest esse subiectum virtutis | |
| 1391 humanae, sic enim est principium humani actus, inquantum participat | |
| 1392 rationem. Et in his potentiis necesse est ponere virtutes. Quod | |
| 1393 enim in irascibili et concupiscibili sint aliquae virtutes, patet. | |
| 1394 Actus enim qui progreditur ab una potentia secundum quod est ab | |
| 1395 alia mota, non potest esse perfectus, nisi utraque potentia sit | |
| 1396 bene disposita ad actum, sicut actus artificis non potest esse | |
| 1397 congruus, nisi et artifex sit bene dispositus ad agendum, et etiam | |
| 1398 ipsum instrumentum. In his igitur circa quae operatur irascibilis | |
| 1399 et concupiscibilis secundum quod sunt a ratione motae, necesse est | |
| 1400 ut aliquis habitus perficiens ad bene agendum sit non solum in | |
| 1401 ratione, sed etiam in irascibili et concupiscibili. Et quia bona | |
| 1402 dispositio potentiae moventis motae, attenditur secundum | |
| 1403 conformitatem ad potentiam moventem; ideo virtus quae est in | |
| 1404 irascibili et concupiscibili, nihil aliud est quam quaedam | |
| 1405 habitualis conformitas istarum potentiarum ad rationem.</p> | |
| 1406 <p title="I-II q. 56 a. 4 ad 1"><a name="35861"><span class= | |
| 1407 "ref">[35861] Iª-IIae q. 56 a. 4 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 1408 ergo dicendum quod irascibilis et concupiscibilis secundum se | |
| 1409 consideratae, prout sunt partes appetitus sensitivi, communes sunt | |
| 1410 nobis et brutis. Sed secundum quod sunt rationales per | |
| 1411 participationem, ut obedientes rationi, sic sunt propriae hominis. | |
| 1412 Et hoc modo possunt esse subiectum virtutis humanae.</p> | |
| 1413 <p title="I-II q. 56 a. 4 ad 2"><a name="35862"><span class= | |
| 1414 "ref">[35862] Iª-IIae q. 56 a. 4 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 1415 dicendum quod, sicut caro hominis ex se quidem non habet bonum | |
| 1416 virtutis, fit tamen instrumentum virtuosi actus, inquantum, movente | |
| 1417 ratione, membra nostra exhibemus ad serviendum iustitiae, ita etiam | |
| 1418 irascibilis et concupiscibilis ex se quidem non habent bonum | |
| 1419 virtutis sed magis infectionem fomitis; inquantum vero conformantur | |
| 1420 rationi, sic in eis adgeneratur bonum virtutis moralis.</p> | |
| 1421 <p title="I-II q. 56 a. 4 ad 3"><a name="35863"><span class= | |
| 1422 "ref">[35863] Iª-IIae q. 56 a. 4 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 1423 dicendum quod alia ratione regitur corpus ab anima, et irascibilis | |
| 1424 et concupiscibilis a ratione. Corpus enim ad nutum obedit animae | |
| 1425 absque contradictione, in his in quibus natum est ab anima moveri, | |
| 1426 unde philosophus dicit, in I Polit., quod anima regit corpus | |
| 1427 despotico principatu, idest sicut dominus servum. Et ideo totus | |
| 1428 motus corporis refertur ad animam. Et propter hoc in corpore non | |
| 1429 est virtus, sed solum in anima. Sed irascibilis et concupiscibilis | |
| 1430 non ad nutum obediunt rationi, sed habent proprios motus suos, | |
| 1431 quibus interdum rationi repugnant, unde in eodem libro philosophus | |
| 1432 dicit quod ratio regit irascibilem et concupiscibilem principatu | |
| 1433 politico, quo scilicet reguntur liberi, qui habent in aliquibus | |
| 1434 propriam voluntatem. Et propter hoc etiam oportet in irascibili et | |
| 1435 concupiscibili esse aliquas virtutes, quibus bene disponantur ad | |
| 1436 actum.</p> | |
| 1437 <p title="I-II q. 56 a. 4 ad 4"><a name="35864"><span class= | |
| 1438 "ref">[35864] Iª-IIae q. 56 a. 4 ad 4</span></a> Ad quartum | |
| 1439 dicendum quod in electione duo sunt, scilicet intentio finis, quae | |
| 1440 pertinet ad virtutem moralem; et praeacceptio eius quod est ad | |
| 1441 finem, quod pertinet ad prudentiam; ut dicitur in VI Ethic. Quod | |
| 1442 autem habeat rectam intentionem finis circa passiones animae, hoc | |
| 1443 contingit ex bona dispositione irascibilis et concupiscibilis. Et | |
| 1444 ideo virtutes morales circa passiones, sunt in irascibili et | |
| 1445 concupiscibili, sed prudentia est in ratione.</p> | |
| 1446 <br /> | |
| 1447 <div class="E">Articulus 5</div> | |
| 1448 <p title="I-II q. 56 a. 5 arg. 1"><a name="35865"><span class= | |
| 1449 "ref">[35865] Iª-IIae q. 56 a. 5 arg. 1</span></a> Ad quintum | |
| 1450 sic proceditur. Videtur quod in viribus sensitivis apprehensivis | |
| 1451 interius, possit esse aliqua virtus. Appetitus enim sensitivus | |
| 1452 potest esse subiectum virtutis, inquantum obedit rationi. Sed vires | |
| 1453 sensitivae apprehensivae interius, rationi obediunt, ad imperium | |
| 1454 enim rationis operatur et imaginativa et cogitativa et memorativa. | |
| 1455 Ergo in his viribus potest esse virtus.</p> | |
| 1456 <p title="I-II q. 56 a. 5 arg. 2"><a name="35866"><span class= | |
| 1457 "ref">[35866] Iª-IIae q. 56 a. 5 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 1458 sicut appetitus rationalis, qui est voluntas, in suo actu potest | |
| 1459 impediri, vel etiam adiuvari, per appetitum sensitivum; ita etiam | |
| 1460 intellectus vel ratio potest impediri, vel etiam iuvari, per vires | |
| 1461 praedictas. Sicut ergo in viribus sensitivis appetitivis potest | |
| 1462 esse virtus, ita etiam in apprehensivis.</p> | |
| 1463 <p title="I-II q. 56 a. 5 arg. 3"><a name="35867"><span class= | |
| 1464 "ref">[35867] Iª-IIae q. 56 a. 5 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 1465 prudentia est quaedam virtus, cuius partem ponit Tullius memoriam, | |
| 1466 in sua rhetorica. Ergo etiam in vi memorativa potest esse aliqua | |
| 1467 virtus. Et eadem ratione, in aliis interioribus apprehensivis | |
| 1468 viribus.</p> | |
| 1469 <p title="I-II q. 56 a. 5 s. c."><a name="35868"><span class= | |
| 1470 "ref">[35868] Iª-IIae q. 56 a. 5 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 1471 est quod omnes virtutes vel sunt intellectuales, vel morales, ut | |
| 1472 dicitur in II Ethic. Morales autem virtutes omnes sunt in parte | |
| 1473 appetitiva, intellectuales autem in intellectu vel ratione, sicut | |
| 1474 patet in VI Ethic. Nulla ergo virtus est in viribus sensitivis | |
| 1475 apprehensivis interius.</p> | |
| 1476 <p title="I-II q. 56 a. 5 co."><a name="35869"><span class= | |
| 1477 "ref">[35869] Iª-IIae q. 56 a. 5 co.</span></a> Respondeo | |
| 1478 dicendum quod in viribus sensitivis apprehensivis interius, | |
| 1479 ponuntur aliqui habitus. Quod patet ex hoc praecipue quod | |
| 1480 philosophus dicit, in libro de memoria, <i>quod in memorando unum | |
| 1481 post aliud, operatur consuetudo, quae est quasi quaedam natura</i>, | |
| 1482 nihil autem est aliud habitus consuetudinalis quam habitudo | |
| 1483 acquisita per consuetudinem, quae est in modum naturae. Unde de | |
| 1484 virtute dicit Tullius, in sua rhetorica, quod est <i>habitus in | |
| 1485 modum naturae, rationi consentaneus</i>. In homine tamen id quod ex | |
| 1486 consuetudine acquiritur in memoria, et in aliis viribus sensitivis | |
| 1487 apprehensivis, non est habitus per se; sed aliquid annexum | |
| 1488 habitibus intellectivae partis, ut supra dictum est. Sed tamen si | |
| 1489 qui sunt habitus in talibus viribus, virtutes dici non possunt. | |
| 1490 Virtus enim est habitus perfectus, quo non contingit nisi bonum | |
| 1491 operari, unde oportet quod virtus sit in illa potentia quae est | |
| 1492 consummativa boni operis. Cognitio autem veri non consummatur in | |
| 1493 viribus sensitivis apprehensivis; sed huiusmodi vires sunt quasi | |
| 1494 praeparatoriae ad cognitionem intellectivam. Et ideo in huiusmodi | |
| 1495 viribus non sunt virtutes, quibus cognoscitur verum; sed magis in | |
| 1496 intellectu vel ratione.</p> | |
| 1497 <p title="I-II q. 56 a. 5 ad 1"><a name="35870"><span class= | |
| 1498 "ref">[35870] Iª-IIae q. 56 a. 5 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 1499 ergo dicendum quod appetitus sensitivus se habet ad voluntatem, | |
| 1500 quae est appetitus rationis, sicut motus ab eo. Et ideo opus | |
| 1501 appetitivae virtutis consummatur in appetitu sensitivo. Et propter | |
| 1502 hoc, appetitus sensitivus est subiectum virtutis. Virtutes autem | |
| 1503 sensitivae apprehensivae magis se habent ut moventes respectu | |
| 1504 intellectus, eo quod phantasmata se habent ad animam intellectivam, | |
| 1505 sicut colores ad visum, ut dicitur in III de anima. Et ideo opus | |
| 1506 cognitionis in intellectu terminatur. Et propter hoc, virtutes | |
| 1507 cognoscitivae sunt in ipso intellectu vel ratione.</p> | |
| 1508 <p title="I-II q. 56 a. 5 ad 2"><a name="35871"><span class= | |
| 1509 "ref">[35871] Iª-IIae q. 56 a. 5 ad 2</span></a> Et per hoc | |
| 1510 patet solutio ad secundum.</p> | |
| 1511 <p title="I-II q. 56 a. 5 ad 3"><a name="35872"><span class= | |
| 1512 "ref">[35872] Iª-IIae q. 56 a. 5 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 1513 dicendum quod memoria non ponitur pars prudentiae, sicut species | |
| 1514 est pars generis, quasi ipsa memoria sit quaedam virtus per se, sed | |
| 1515 quia unum eorum quae requiruntur ad prudentiam, est bonitas | |
| 1516 memoriae; ut sic quodammodo se habeat per modum partis | |
| 1517 integralis.</p> | |
| 1518 <br /> | |
| 1519 <div class="E">Articulus 6</div> | |
| 1520 <p title="I-II q. 56 a. 6 arg. 1"><a name="35873"><span class= | |
| 1521 "ref">[35873] Iª-IIae q. 56 a. 6 arg. 1</span></a> Ad sextum | |
| 1522 sic proceditur. Videtur quod voluntas non sit subiectum alicuius | |
| 1523 virtutis. Ad id enim quod convenit potentiae ex ipsa ratione | |
| 1524 potentiae, non requiritur aliquis habitus. Sed de ipsa ratione | |
| 1525 voluntatis, cum sit in ratione, secundum philosophum in III de | |
| 1526 anima, est quod tendat in id quod est bonum secundum rationem, ad | |
| 1527 quod ordinatur omnis virtus, quia unumquodque naturaliter appetit | |
| 1528 proprium bonum, <i>virtus enim est habitus per modum naturae, | |
| 1529 consentaneus rationi</i>, ut Tullius dicit in sua rhetorica. Ergo | |
| 1530 voluntas non est subiectum virtutis.</p> | |
| 1531 <p title="I-II q. 56 a. 6 arg. 2"><a name="35874"><span class= | |
| 1532 "ref">[35874] Iª-IIae q. 56 a. 6 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 1533 omnis virtus aut est intellectualis, aut moralis, ut dicitur in I | |
| 1534 et II Ethic. Sed virtus intellectualis est, sicut in subiecto, in | |
| 1535 intellectu et ratione, non autem in voluntate, virtus autem moralis | |
| 1536 est, sicut in subiecto, in irascibili et concupiscibili, quae sunt | |
| 1537 rationales per participationem. Ergo nulla virtus est in voluntate | |
| 1538 sicut in subiecto.</p> | |
| 1539 <p title="I-II q. 56 a. 6 arg. 3"><a name="35875"><span class= | |
| 1540 "ref">[35875] Iª-IIae q. 56 a. 6 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 1541 omnes actus humani, ad quos virtutes ordinantur, sunt voluntarii. | |
| 1542 Si igitur respectu aliquorum humanorum actuum sit aliqua virtus in | |
| 1543 voluntate, pari ratione respectu omnium actuum humanorum erit | |
| 1544 virtus in voluntate. Aut ergo in nulla alia potentia erit aliqua | |
| 1545 virtus, aut ad eundem actum ordinabuntur duae virtutes, quod | |
| 1546 videtur inconveniens. Voluntas ergo non potest esse subiectum | |
| 1547 virtutis.</p> | |
| 1548 <p title="I-II q. 56 a. 6 s. c."><a name="35876"><span class= | |
| 1549 "ref">[35876] Iª-IIae q. 56 a. 6 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 1550 est quod maior perfectio requiritur in movente quam in moto. Sed | |
| 1551 voluntas movet irascibilem et concupiscibilem. Multo ergo magis | |
| 1552 debet esse virtus in voluntate, quam in irascibili et | |
| 1553 concupiscibili.</p> | |
| 1554 <p title="I-II q. 56 a. 6 co."><a name="35877"><span class= | |
| 1555 "ref">[35877] Iª-IIae q. 56 a. 6 co.</span></a> Respondeo | |
| 1556 dicendum quod, cum per habitum perficiatur potentia ad agendum, ibi | |
| 1557 indiget potentia habitu perficiente ad bene agendum, qui quidem | |
| 1558 habitus est virtus, ubi ad hoc non sufficit propria ratio | |
| 1559 potentiae. Omnis autem potentiae propria ratio attenditur in ordine | |
| 1560 ad obiectum. Unde cum, sicut dictum est, obiectum voluntati sit | |
| 1561 bonum rationis voluntati proportionatum, quantum ad hoc non indiget | |
| 1562 voluntas virtute perficiente. Sed si quod bonum immineat homini | |
| 1563 volendum, quod excedat proportionem volentis; sive quantum ad totam | |
| 1564 speciem humanam, sicut bonum divinum, quod transcendit limites | |
| 1565 humanae naturae, sive quantum ad individuum, sicut bonum proximi; | |
| 1566 ibi voluntas indiget virtute. Et ideo huiusmodi virtutes quae | |
| 1567 ordinant affectum hominis in Deum vel in proximum, sunt in | |
| 1568 voluntate sicut in subiecto; ut caritas, iustitia et huiusmodi.</p> | |
| 1569 <p title="I-II q. 56 a. 6 ad 1"><a name="35878"><span class= | |
| 1570 "ref">[35878] Iª-IIae q. 56 a. 6 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 1571 ergo dicendum quod ratio illa habet locum de virtute quae ordinat | |
| 1572 ad bonum proprium ipsius volentis, sicut temperantia et fortitudo, | |
| 1573 quae sunt circa passiones humanas et alia huiusmodi, ut ex dictis | |
| 1574 patet.</p> | |
| 1575 <p title="I-II q. 56 a. 6 ad 2"><a name="35879"><span class= | |
| 1576 "ref">[35879] Iª-IIae q. 56 a. 6 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 1577 dicendum quod rationale per participationem non solum est | |
| 1578 irascibilis et concupiscibilis; sed omnino, idest universaliter, | |
| 1579 appetitivum, ut dicitur in I Ethic. Sub appetitivo autem | |
| 1580 comprehenditur voluntas. Et ideo, si qua virtus est in voluntate, | |
| 1581 erit moralis, nisi sit theologica, ut infra patebit.</p> | |
| 1582 <p title="I-II q. 56 a. 6 ad 3"><a name="35880"><span class= | |
| 1583 "ref">[35880] Iª-IIae q. 56 a. 6 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 1584 dicendum quod quaedam virtutes ordinantur ad bonum passionis | |
| 1585 moderatae, quod est proprium huius vel illius hominis, et in | |
| 1586 talibus non est necessarium quod sit aliqua virtus in voluntate, | |
| 1587 cum ad hoc sufficiat natura potentiae, ut dictum est. Sed hoc solum | |
| 1588 necessarium est in illis virtutibus quae ordinantur ad aliquod | |
| 1589 bonum extrinsecum.</p> | |
| 1590 <br /> | |
| 1591 <div class="D">Quaestio 57</div> | |
| 1592 <div class="G">Prooemium</div> | |
| 1593 <p title="I-II q. 57 pr."><a name="35881"><span class="ref">[35881] | |
| 1594 Iª-IIae q. 57 pr.</span></a> Deinde considerandum est de | |
| 1595 distinctione virtutum. Et primo, quantum ad virtutes | |
| 1596 intellectuales; secundo, quantum ad morales; tertio, quantum ad | |
| 1597 theologicas. Circa primum quaeruntur sex. Primo, utrum habitus | |
| 1598 intellectuales speculativi sint virtutes. Secundo, utrum sint tres, | |
| 1599 scilicet sapientia, scientia et intellectus. Tertio, utrum habitus | |
| 1600 intellectualis qui est ars, sit virtus. Quarto, utrum prudentia sit | |
| 1601 virtus distincta ab arte. Quinto, utrum prudentia sit virtus | |
| 1602 necessaria homini. Sexto, utrum eubulia, synesis et gnome sint | |
| 1603 virtutes adiunctae prudentiae.</p> | |
| 1604 <br /> | |
| 1605 <div class="E">Articulus 1</div> | |
| 1606 <p title="I-II q. 57 a. 1 arg. 1"><a name="35882"><span class= | |
| 1607 "ref">[35882] Iª-IIae q. 57 a. 1 arg. 1</span></a> Ad primum | |
| 1608 sic proceditur. Videtur quod habitus intellectuales speculativi non | |
| 1609 sint virtutes. Virtus enim est habitus operativus, ut supra dictum | |
| 1610 est. Sed habitus speculativi non sunt operativi, distinguitur enim | |
| 1611 speculativum a practico, idest operativo. Ergo habitus | |
| 1612 intellectuales speculativi non sunt virtutes.</p> | |
| 1613 <p title="I-II q. 57 a. 1 arg. 2"><a name="35883"><span class= | |
| 1614 "ref">[35883] Iª-IIae q. 57 a. 1 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 1615 virtus est eorum per quae fit homo felix sive beatus, eo quod | |
| 1616 felicitas est virtutis praemium, ut dicitur in I Ethic. Sed habitus | |
| 1617 intellectuales non considerant actus humanos, aut alia bona humana, | |
| 1618 per quae homo beatitudinem adipiscitur, sed magis res naturales et | |
| 1619 divinas. Ergo huiusmodi habitus virtutes dici non possunt.</p> | |
| 1620 <p title="I-II q. 57 a. 1 arg. 3"><a name="35884"><span class= | |
| 1621 "ref">[35884] Iª-IIae q. 57 a. 1 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 1622 scientia est habitus speculativus. Sed scientia et virtus | |
| 1623 distinguuntur sicut diversa genera non subalternatim posita; ut | |
| 1624 patet per philosophum, in IV Topic. Ergo habitus speculativi non | |
| 1625 sunt virtutes.</p> | |
| 1626 <p title="I-II q. 57 a. 1 s. c."><a name="35885"><span class= | |
| 1627 "ref">[35885] Iª-IIae q. 57 a. 1 s. c.</span></a> Sed contra, | |
| 1628 soli habitus speculativi considerant necessaria quae impossibile | |
| 1629 est aliter se habere. Sed philosophus ponit, in VI Ethic., quasdam | |
| 1630 virtutes intellectuales in parte animae quae considerat necessaria | |
| 1631 quae non possunt aliter se habere. Ergo habitus intellectuales | |
| 1632 speculativi sunt virtutes.</p> | |
| 1633 <p title="I-II q. 57 a. 1 co."><a name="35886"><span class= | |
| 1634 "ref">[35886] Iª-IIae q. 57 a. 1 co.</span></a> Respondeo | |
| 1635 dicendum quod, cum omnis virtus dicatur in ordine ad bonum, sicut | |
| 1636 supra dictum est, duplici ratione aliquis habitus dicitur virtus, | |
| 1637 ut supra dictum est, uno modo, quia facit facultatem bene operandi; | |
| 1638 alio modo, quia cum facultate, facit etiam usum bonum. Et hoc, | |
| 1639 sicut supra dictum est, pertinet solum ad illos habitus qui | |
| 1640 respiciunt partem appetitivam, eo quod vis appetitiva animae est | |
| 1641 quae facit uti omnibus potentiis et habitibus. Cum igitur habitus | |
| 1642 intellectuales speculativi non perficiant partem appetitivam, nec | |
| 1643 aliquo modo ipsam respiciant, sed solam intellectivam; possunt | |
| 1644 quidem dici virtutes inquantum faciunt facultatem bonae | |
| 1645 operationis, quae est consideratio veri (hoc enim est bonum opus | |
| 1646 intellectus), non tamen dicuntur virtutes secundo modo, quasi | |
| 1647 facientes bene uti potentia seu habitu. Ex hoc enim quod aliquis | |
| 1648 habet habitum scientiae speculativae, non inclinatur ad utendum, | |
| 1649 sed fit potens speculari verum in his quorum habet scientiam, sed | |
| 1650 quod utatur scientia habita, hoc est movente voluntate. Et ideo | |
| 1651 virtus quae perficit voluntatem, ut caritas vel iustitia, facit | |
| 1652 etiam bene uti huiusmodi speculativis habitibus. Et secundum hoc | |
| 1653 etiam, in actibus horum habituum potest esse meritum, si ex | |
| 1654 caritate fiant, sicut Gregorius dicit, in VI Moral., quod | |
| 1655 <i>contemplativa est maioris meriti quam activa</i>.</p> | |
| 1656 <p title="I-II q. 57 a. 1 ad 1"><a name="35887"><span class= | |
| 1657 "ref">[35887] Iª-IIae q. 57 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 1658 ergo dicendum quod duplex est opus, scilicet exterius, et interius. | |
| 1659 Practicum ergo, vel operativum, quod dividitur contra speculativum, | |
| 1660 sumitur ab opere exteriori, ad quod non habet ordinem habitus | |
| 1661 speculativus. Sed tamen habet ordinem ad interius opus intellectus, | |
| 1662 quod est speculari verum. Et secundum hoc est habitus | |
| 1663 operativus.</p> | |
| 1664 <p title="I-II q. 57 a. 1 ad 2"><a name="35888"><span class= | |
| 1665 "ref">[35888] Iª-IIae q. 57 a. 1 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 1666 dicendum quod virtus est aliquorum dupliciter. Uno modo, sicut | |
| 1667 obiectorum. Et sic huiusmodi virtutes speculativae non sunt eorum | |
| 1668 per quae homo fit beatus; nisi forte secundum quod ly per dicit | |
| 1669 causam efficientem vel obiectum completae beatitudinis, quod est | |
| 1670 Deus, quod est summum speculabile. Alio modo dicitur virtus esse | |
| 1671 aliquorum sicut actuum. Et hoc modo virtutes intellectuales sunt | |
| 1672 eorum per quae homo fit beatus. Tum quia actus harum virtutum | |
| 1673 possunt esse meritorii, sicut dictum est. Tum etiam quia sunt | |
| 1674 quaedam inchoatio perfectae beatitudinis, quae in contemplatione | |
| 1675 veri consistit, sicut supra dictum est.</p> | |
| 1676 <p title="I-II q. 57 a. 1 ad 3"><a name="35889"><span class= | |
| 1677 "ref">[35889] Iª-IIae q. 57 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 1678 dicendum quod scientia dividitur contra virtutem secundo modo | |
| 1679 dictam, quae pertinet ad vim appetitivam.</p> | |
| 1680 <br /> | |
| 1681 <div class="E">Articulus 2</div> | |
| 1682 <p title="I-II q. 57 a. 2 arg. 1"><a name="35890"><span class= | |
| 1683 "ref">[35890] Iª-IIae q. 57 a. 2 arg. 1</span></a> Ad secundum | |
| 1684 sic proceditur. Videtur quod inconvenienter distinguantur tres | |
| 1685 virtutes intellectuales speculativae, scilicet sapientia, scientia | |
| 1686 et intellectus. Species enim non debet condividi generi. Sed | |
| 1687 sapientia est quaedam scientia, ut dicitur in VI Ethic. Ergo | |
| 1688 sapientia non debet condividi scientiae, in numero virtutum | |
| 1689 intellectualium.</p> | |
| 1690 <p title="I-II q. 57 a. 2 arg. 2"><a name="35891"><span class= | |
| 1691 "ref">[35891] Iª-IIae q. 57 a. 2 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 1692 in distinctione potentiarum, habituum et actuum, quae attenditur | |
| 1693 secundum obiecta, attenditur principaliter distinctio quae est | |
| 1694 secundum rationem formalem obiectorum, ut ex supradictis patet. Non | |
| 1695 ergo diversi habitus debent distingui secundum materiale obiectum; | |
| 1696 sed secundum rationem formalem illius obiecti. Sed principium | |
| 1697 demonstrationis est ratio sciendi conclusiones. Non ergo | |
| 1698 intellectus principiorum debet poni habitus alius, aut alia virtus, | |
| 1699 a scientia conclusionum.</p> | |
| 1700 <p title="I-II q. 57 a. 2 arg. 3"><a name="35892"><span class= | |
| 1701 "ref">[35892] Iª-IIae q. 57 a. 2 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 1702 virtus intellectualis dicitur quae est in ipso rationali per | |
| 1703 essentiam. Sed ratio, etiam speculativa, sicut ratiocinatur | |
| 1704 syllogizando demonstrative; ita etiam ratiocinatur syllogizando | |
| 1705 dialectice. Ergo sicut scientia, quae causatur ex syllogismo | |
| 1706 demonstrativo, ponitur virtus intellectualis speculativa; ita etiam | |
| 1707 et opinio.</p> | |
| 1708 <p title="I-II q. 57 a. 2 s. c."><a name="35893"><span class= | |
| 1709 "ref">[35893] Iª-IIae q. 57 a. 2 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 1710 est quod philosophus, VI Ethic., ponit has solum tres virtutes | |
| 1711 intellectuales speculativas, scilicet sapientiam, scientiam et | |
| 1712 intellectum.</p> | |
| 1713 <p title="I-II q. 57 a. 2 co."><a name="35894"><span class= | |
| 1714 "ref">[35894] Iª-IIae q. 57 a. 2 co.</span></a> Respondeo | |
| 1715 dicendum quod, sicut iam dictum est, virtus intellectualis | |
| 1716 speculativa est per quam intellectus speculativus perficitur ad | |
| 1717 considerandum verum, hoc enim est bonum opus eius. Verum autem est | |
| 1718 dupliciter considerabile, uno modo, sicut per se notum; alio modo, | |
| 1719 sicut per aliud notum. Quod autem est per se notum, se habet ut | |
| 1720 principium; et percipitur statim ab intellectu. Et ideo habitus | |
| 1721 perficiens intellectum ad huiusmodi veri considerationem, vocatur | |
| 1722 intellectus, qui est habitus principiorum. Verum autem quod est per | |
| 1723 aliud notum, non statim percipitur ab intellectu, sed per | |
| 1724 inquisitionem rationis, et se habet in ratione termini. Quod quidem | |
| 1725 potest esse dupliciter, uno modo, ut sit ultimum in aliquo genere; | |
| 1726 alio modo, ut sit ultimum respectu totius cognitionis humanae. | |
| 1727 <i>Et quia ea quae sunt posterius nota quoad nos, sunt priora et | |
| 1728 magis nota secundum naturam</i>, ut dicitur in I Physic.; ideo id | |
| 1729 quod est ultimum respectu totius cognitionis humanae, est id quod | |
| 1730 est primum et maxime cognoscibile secundum naturam. Et circa | |
| 1731 huiusmodi est sapientia, quae considerat altissimas causas, ut | |
| 1732 dicitur in I Metaphys. Unde convenienter iudicat et ordinat de | |
| 1733 omnibus, quia iudicium perfectum et universale haberi non potest | |
| 1734 nisi per resolutionem ad primas causas. Ad id vero quod est ultimum | |
| 1735 in hoc vel in illo genere cognoscibilium, perficit intellectum | |
| 1736 scientia. Et ideo secundum diversa genera scibilium, sunt diversi | |
| 1737 habitus scientiarum, cum tamen sapientia non sit nisi una.</p> | |
| 1738 <p title="I-II q. 57 a. 2 ad 1"><a name="35895"><span class= | |
| 1739 "ref">[35895] Iª-IIae q. 57 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 1740 ergo dicendum quod sapientia est quaedam scientia, inquantum habet | |
| 1741 id quod est commune omnibus scientiis, ut scilicet ex principiis | |
| 1742 conclusiones demonstret. Sed quia habet aliquid proprium supra | |
| 1743 alias scientias, inquantum scilicet de omnibus iudicat; et non | |
| 1744 solum quantum ad conclusiones, sed etiam quantum ad prima | |
| 1745 principia, ideo habet rationem perfectioris virtutis quam | |
| 1746 scientia.</p> | |
| 1747 <p title="I-II q. 57 a. 2 ad 2"><a name="35896"><span class= | |
| 1748 "ref">[35896] Iª-IIae q. 57 a. 2 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 1749 dicendum quod quando ratio obiecti sub uno actu refertur ad | |
| 1750 potentiam vel habitum, tunc non distinguuntur habitus vel potentiae | |
| 1751 penes rationem obiecti et obiectum materiale, sicut ad eandem | |
| 1752 potentiam visivam pertinet videre colorem, et lumen, quod est ratio | |
| 1753 videndi colorem et simul cum ipso videtur. Principia vero | |
| 1754 demonstrationis possunt seorsum considerari, absque hoc quod | |
| 1755 considerentur conclusiones. Possunt etiam considerari simul cum | |
| 1756 conclusionibus, prout principia in conclusiones deducuntur. | |
| 1757 Considerare ergo hoc secundo modo principia, pertinet ad scientiam, | |
| 1758 quae considerat etiam conclusiones, sed considerare principia | |
| 1759 secundum seipsa, pertinet ad intellectum. Unde, si quis recte | |
| 1760 consideret, istae tres virtutes non ex aequo distinguuntur ab | |
| 1761 invicem, sed ordine quodam; sicut accidit in totis potentialibus, | |
| 1762 quorum una pars est perfectior altera, sicut anima rationalis est | |
| 1763 perfectior quam sensibilis, et sensibilis quam vegetabilis. Hoc | |
| 1764 enim modo, scientia dependet ab intellectu sicut a principaliori. | |
| 1765 Et utrumque dependet a sapientia sicut a principalissimo, quae sub | |
| 1766 se continet et intellectum et scientiam, ut de conclusionibus | |
| 1767 scientiarum diiudicans, et de principiis earundem.</p> | |
| 1768 <p title="I-II q. 57 a. 2 ad 3"><a name="35897"><span class= | |
| 1769 "ref">[35897] Iª-IIae q. 57 a. 2 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 1770 dicendum quod, sicut supra dictum est, habitus virtutis determinate | |
| 1771 se habet ad bonum, nullo autem modo ad malum. Bonum autem | |
| 1772 intellectus est verum, malum autem eius est falsum. Unde soli illi | |
| 1773 habitus virtutes intellectuales dicuntur, quibus semper dicitur | |
| 1774 verum, et nunquam falsum. Opinio vero et suspicio possunt esse veri | |
| 1775 et falsi. Et ideo non sunt intellectuales virtutes, ut dicitur in | |
| 1776 VI Ethic.</p> | |
| 1777 <br /> | |
| 1778 <div class="E">Articulus 3</div> | |
| 1779 <p title="I-II q. 57 a. 3 arg. 1"><a name="35898"><span class= | |
| 1780 "ref">[35898] Iª-IIae q. 57 a. 3 arg. 1</span></a> Ad tertium | |
| 1781 sic proceditur. Videtur quod ars non sit virtus intellectualis. | |
| 1782 Dicit enim Augustinus, in libro de libero arbitrio, quod virtute | |
| 1783 nullus male utitur. Sed arte aliquis male utitur, potest enim | |
| 1784 aliquis artifex, secundum scientiam artis suae, male operari. Ergo | |
| 1785 ars non est virtus.</p> | |
| 1786 <p title="I-II q. 57 a. 3 arg. 2"><a name="35899"><span class= | |
| 1787 "ref">[35899] Iª-IIae q. 57 a. 3 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 1788 virtutis non est virtus. Artis autem est aliqua virtus, ut dicitur | |
| 1789 in VI Ethic. Ergo ars non est virtus.</p> | |
| 1790 <p title="I-II q. 57 a. 3 arg. 3"><a name="35900"><span class= | |
| 1791 "ref">[35900] Iª-IIae q. 57 a. 3 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 1792 artes liberales sunt excellentiores quam artes mechanicae. Sed | |
| 1793 sicut artes mechanicae sunt practicae, ita artes liberales sunt | |
| 1794 speculativae. Ergo si ars esset virtus intellectualis, deberet | |
| 1795 virtutibus speculativis annumerari.</p> | |
| 1796 <p title="I-II q. 57 a. 3 s. c."><a name="35901"><span class= | |
| 1797 "ref">[35901] Iª-IIae q. 57 a. 3 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 1798 est quod philosophus, in VI Ethic., ponit artem esse virtutem; nec | |
| 1799 tamen connumerat eam virtutibus speculativis, quarum subiectum | |
| 1800 ponit scientificam partem animae.</p> | |
| 1801 <p title="I-II q. 57 a. 3 co."><a name="35902"><span class= | |
| 1802 "ref">[35902] Iª-IIae q. 57 a. 3 co.</span></a> Respondeo | |
| 1803 dicendum quod ars nihil aliud est quam ratio recta aliquorum operum | |
| 1804 faciendorum. Quorum tamen bonum non consistit in eo quod appetitus | |
| 1805 humanus aliquo modo se habet, sed in eo quod ipsum opus quod fit, | |
| 1806 in se bonum est. Non enim pertinet ad laudem artificis, inquantum | |
| 1807 artifex est, qua voluntate opus faciat; sed quale sit opus quod | |
| 1808 facit. Sic igitur ars, proprie loquendo, habitus operativus est. Et | |
| 1809 tamen in aliquo convenit cum habitibus speculativis, quia etiam ad | |
| 1810 ipsos habitus speculativos pertinet qualiter se habeat res quam | |
| 1811 considerant, non autem qualiter se habeat appetitus humanus ad | |
| 1812 illas. Dummodo enim verum geometra demonstret, non refert qualiter | |
| 1813 se habeat secundum appetitivam partem, utrum sit laetus vel iratus, | |
| 1814 sicut nec in artifice refert, ut dictum est. Et ideo eo modo ars | |
| 1815 habet rationem virtutis, sicut et habitus speculativi, inquantum | |
| 1816 scilicet nec ars, nec habitus speculativus, faciunt bonum opus | |
| 1817 quantum ad usum, quod est proprium virtutis perficientis appetitum; | |
| 1818 sed solum quantum ad facultatem bene agendi.</p> | |
| 1819 <p title="I-II q. 57 a. 3 ad 1"><a name="35903"><span class= | |
| 1820 "ref">[35903] Iª-IIae q. 57 a. 3 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 1821 ergo dicendum quod, cum aliquis habens artem operatur malum | |
| 1822 artificium, hoc non est opus artis, immo est contra artem, sicut | |
| 1823 etiam cum aliquis sciens verum mentitur, hoc quod dicit non est | |
| 1824 secundum scientiam, sed contra scientiam. Unde sicut scientia se | |
| 1825 habet semper ad bonum, ut dictum est, ita et ars, et secundum hoc | |
| 1826 dicitur virtus. In hoc tamen deficit a perfecta ratione virtutis, | |
| 1827 quia non facit ipsum bonum usum, sed ad hoc aliquid aliud | |
| 1828 requiritur, quamvis bonus usus sine arte esse non possit.</p> | |
| 1829 <p title="I-II q. 57 a. 3 ad 2"><a name="35904"><span class= | |
| 1830 "ref">[35904] Iª-IIae q. 57 a. 3 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 1831 dicendum quod, quia ad hoc ut homo bene utatur arte quam habet, | |
| 1832 requiritur bona voluntas, quae perficitur per virtutem moralem; | |
| 1833 ideo philosophus dicit quod artis est virtus, scilicet moralis, | |
| 1834 inquantum ad bonum usum eius aliqua virtus moralis requiritur. | |
| 1835 Manifestum est enim quod artifex per iustitiam, quae facit | |
| 1836 voluntatem rectam, inclinatur ut opus fidele faciat.</p> | |
| 1837 <p title="I-II q. 57 a. 3 ad 3"><a name="35905"><span class= | |
| 1838 "ref">[35905] Iª-IIae q. 57 a. 3 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 1839 dicendum quod etiam in ipsis speculabilibus est aliquid per modum | |
| 1840 cuiusdam operis, puta constructio syllogismi aut orationis congruae | |
| 1841 aut opus numerandi vel mensurandi. Et ideo quicumque ad huiusmodi | |
| 1842 opera rationis habitus speculativi ordinantur, dicuntur per quandam | |
| 1843 similitudinem artes, sed liberales; ad differentiam illarum artium | |
| 1844 quae ordinantur ad opera per corpus exercita, quae sunt quodammodo | |
| 1845 serviles, inquantum corpus serviliter subditur animae, et homo | |
| 1846 secundum animam est liber. Illae vero scientiae quae ad nullum | |
| 1847 huiusmodi opus ordinantur, simpliciter scientiae dicuntur, non | |
| 1848 autem artes. Nec oportet, si liberales artes sunt nobiliores, quod | |
| 1849 magis eis conveniat ratio artis.</p> | |
| 1850 <br /> | |
| 1851 <div class="E">Articulus 4</div> | |
| 1852 <p title="I-II q. 57 a. 4 arg. 1"><a name="35906"><span class= | |
| 1853 "ref">[35906] Iª-IIae q. 57 a. 4 arg. 1</span></a> Ad quartum | |
| 1854 sic proceditur. Videtur quod prudentia non sit alia virtus ab arte. | |
| 1855 Ars enim est ratio recta aliquorum operum. Sed diversa genera | |
| 1856 operum non faciunt ut aliquid amittat rationem artis, sunt enim | |
| 1857 diversae artes circa opera valde diversa. Cum igitur etiam | |
| 1858 prudentia sit quaedam ratio recta operum, videtur quod etiam ipsa | |
| 1859 debeat dici ars.</p> | |
| 1860 <p title="I-II q. 57 a. 4 arg. 2"><a name="35907"><span class= | |
| 1861 "ref">[35907] Iª-IIae q. 57 a. 4 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 1862 prudentia magis convenit cum arte quam habitus speculativi, | |
| 1863 utrumque enim eorum est circa contingens aliter se habere, ut | |
| 1864 dicitur in VI Ethic. Sed quidam habitus speculativi dicuntur artes. | |
| 1865 Ergo multo magis prudentia debet dici ars.</p> | |
| 1866 <p title="I-II q. 57 a. 4 arg. 3"><a name="35908"><span class= | |
| 1867 "ref">[35908] Iª-IIae q. 57 a. 4 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 1868 ad prudentiam pertinet bene consiliari, ut dicitur in VI Ethic. Sed | |
| 1869 etiam in quibusdam artibus consiliari contingit, ut dicitur in III | |
| 1870 Ethic., sicut in arte militari, et gubernativa, et medicinali. Ergo | |
| 1871 prudentia ab arte non distinguitur.</p> | |
| 1872 <p title="I-II q. 57 a. 4 s. c."><a name="35909"><span class= | |
| 1873 "ref">[35909] Iª-IIae q. 57 a. 4 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 1874 est quod philosophus distinguit prudentiam ab arte, in VI | |
| 1875 Ethic.</p> | |
| 1876 <p title="I-II q. 57 a. 4 co."><a name="35910"><span class= | |
| 1877 "ref">[35910] Iª-IIae q. 57 a. 4 co.</span></a> Respondeo | |
| 1878 dicendum quod ubi invenitur diversa ratio virtutis, ibi oportet | |
| 1879 virtutes distingui. Dictum est autem supra quod aliquis habitus | |
| 1880 habet rationem virtutis ex hoc solum quod facit facultatem boni | |
| 1881 operis, aliquis autem ex hoc quod facit non solum facultatem boni | |
| 1882 operis, sed etiam usum. Ars autem facit solum facultatem boni | |
| 1883 operis, quia non respicit appetitum. Prudentia autem non solum | |
| 1884 facit boni operis facultatem, sed etiam usum, respicit enim | |
| 1885 appetitum, tanquam praesupponens rectitudinem appetitus. Cuius | |
| 1886 differentiae ratio est, quia ars est recta ratio factibilium; | |
| 1887 prudentia vero est recta ratio agibilium. Differt autem facere et | |
| 1888 agere quia, ut dicitur in IX Metaphys., factio est actus transiens | |
| 1889 in exteriorem materiam, sicut aedificare, secare, et huiusmodi; | |
| 1890 agere autem est actus permanens in ipso agente, sicut videre, | |
| 1891 velle, et huiusmodi. Sic igitur hoc modo se habet prudentia ad | |
| 1892 huiusmodi actus humanos, qui sunt usus potentiarum et habituum, | |
| 1893 sicut se habet ars ad exteriores factiones, quia utraque est | |
| 1894 perfecta ratio respectu illorum ad quae comparatur. Perfectio autem | |
| 1895 et rectitudo rationis in speculativis, dependet ex principiis, ex | |
| 1896 quibus ratio syllogizat, sicut dictum est quod scientia dependet ab | |
| 1897 intellectu, qui est habitus principiorum, et praesupponit ipsum. In | |
| 1898 humanis autem actibus se habent fines sicut principia in | |
| 1899 speculativis, ut dicitur in VII Ethic. Et ideo ad prudentiam, quae | |
| 1900 est recta ratio agibilium, requiritur quod homo sit bene dispositus | |
| 1901 circa fines, quod quidem est per appetitum rectum. Et ideo ad | |
| 1902 prudentiam requiritur moralis virtus, per quam fit appetitus | |
| 1903 rectus. Bonum autem artificialium non est bonum appetitus humani, | |
| 1904 sed bonum ipsorum operum artificialium, et ideo ars non | |
| 1905 praesupponit appetitum rectum. Et inde est quod magis laudatur | |
| 1906 artifex qui volens peccat, quam qui peccat nolens; magis autem | |
| 1907 contra prudentiam est quod aliquis peccet volens, quam nolens, quia | |
| 1908 rectitudo voluntatis est de ratione prudentiae, non autem de | |
| 1909 ratione artis. Sic igitur patet quod prudentia est virtus distincta | |
| 1910 ab arte.</p> | |
| 1911 <p title="I-II q. 57 a. 4 ad 1"><a name="35911"><span class= | |
| 1912 "ref">[35911] Iª-IIae q. 57 a. 4 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 1913 ergo dicendum quod diversa genera artificialium omnia sunt extra | |
| 1914 hominem, et ideo non diversificatur ratio virtutis. Sed prudentia | |
| 1915 est recta ratio ipsorum actuum humanorum, unde diversificatur ratio | |
| 1916 virtutis, ut dictum est.</p> | |
| 1917 <p title="I-II q. 57 a. 4 ad 2"><a name="35912"><span class= | |
| 1918 "ref">[35912] Iª-IIae q. 57 a. 4 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 1919 dicendum quod prudentia magis convenit cum arte quam habitus | |
| 1920 speculativi, quantum ad subiectum et materiam, utrumque enim est in | |
| 1921 opinativa parte animae, et circa contingens aliter se habere. Sed | |
| 1922 ars magis convenit cum habitibus speculativis in ratione virtutis, | |
| 1923 quam cum prudentia, ut ex dictis patet.</p> | |
| 1924 <p title="I-II q. 57 a. 4 ad 3"><a name="35913"><span class= | |
| 1925 "ref">[35913] Iª-IIae q. 57 a. 4 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 1926 dicendum quod prudentia est bene consiliativa de his quae pertinent | |
| 1927 ad totam vitam hominis, et ad ultimum finem vitae humanae. Sed in | |
| 1928 artibus aliquibus est consilium de his quae pertinent ad fines | |
| 1929 proprios illarum artium. Unde aliqui, inquantum sunt bene | |
| 1930 consiliativi in rebus bellicis vel nauticis, dicuntur prudentes | |
| 1931 duces vel gubernatores, non autem prudentes simpliciter, sed illi | |
| 1932 solum qui bene consiliantur de his quae conferunt ad totam | |
| 1933 vitam.</p> | |
| 1934 <br /> | |
| 1935 <div class="E">Articulus 5</div> | |
| 1936 <p title="I-II q. 57 a. 5 arg. 1"><a name="35914"><span class= | |
| 1937 "ref">[35914] Iª-IIae q. 57 a. 5 arg. 1</span></a> Ad quintum | |
| 1938 sic proceditur. Videtur quod prudentia non sit virtus necessaria ad | |
| 1939 bene vivendum. Sicut enim se habet ars ad factibilia, quorum est | |
| 1940 ratio recta; ita se habet prudentia ad agibilia, secundum quae vita | |
| 1941 hominis consideratur, est enim eorum recta ratio prudentia, ut | |
| 1942 dicitur in VI Ethic. Sed ars non est necessaria in rebus | |
| 1943 factibilibus nisi ad hoc quod fiant, non autem postquam sunt | |
| 1944 factae. Ergo nec prudentia est necessaria homini ad bene vivendum, | |
| 1945 postquam est virtuosus, sed forte solum quantum ad hoc quod | |
| 1946 virtuosus fiat.</p> | |
| 1947 <p title="I-II q. 57 a. 5 arg. 2"><a name="35915"><span class= | |
| 1948 "ref">[35915] Iª-IIae q. 57 a. 5 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 1949 prudentia est per quam recte consiliamur, ut dicitur in VI Ethic. | |
| 1950 Sed homo potest ex bono consilio agere non solum proprio, sed etiam | |
| 1951 alieno. Ergo non est necessarium ad bene vivendum quod ipse homo | |
| 1952 habeat prudentiam; sed sufficit quod prudentum consilia | |
| 1953 sequatur.</p> | |
| 1954 <p title="I-II q. 57 a. 5 arg. 3"><a name="35916"><span class= | |
| 1955 "ref">[35916] Iª-IIae q. 57 a. 5 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 1956 virtus intellectualis est secundum quam contingit semper dicere | |
| 1957 verum, et nunquam falsum. Sed hoc non videtur contingere secundum | |
| 1958 prudentiam, non enim est humanum quod in consiliando de agendis | |
| 1959 nunquam erretur; cum humana agibilia sint contingentia aliter se | |
| 1960 habere. Unde dicitur Sap. IX, <i>cogitationes mortalium timidae, et | |
| 1961 incertae providentiae nostrae</i>. Ergo videtur quod prudentia non | |
| 1962 debeat poni intellectualis virtus.</p> | |
| 1963 <p title="I-II q. 57 a. 5 s. c."><a name="35917"><span class= | |
| 1964 "ref">[35917] Iª-IIae q. 57 a. 5 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 1965 est quod Sap. VIII, connumeratur aliis virtutibus necessariis ad | |
| 1966 vitam humanam, cum dicitur de divina sapientia, <i>sobrietatem et | |
| 1967 prudentiam docet, iustitiam et virtutem, quibus utilius nihil est | |
| 1968 in vita hominibus</i>.</p> | |
| 1969 <p title="I-II q. 57 a. 5 co."><a name="35918"><span class= | |
| 1970 "ref">[35918] Iª-IIae q. 57 a. 5 co.</span></a> Respondeo | |
| 1971 dicendum quod prudentia est virtus maxime necessaria ad vitam | |
| 1972 humanam. Bene enim vivere consistit in bene operari. Ad hoc autem | |
| 1973 quod aliquis bene operetur, non solum requiritur quid faciat, sed | |
| 1974 etiam quomodo faciat; ut scilicet secundum electionem rectam | |
| 1975 operetur, non solum ex impetu aut passione. Cum autem electio sit | |
| 1976 eorum quae sunt ad finem, rectitudo electionis duo requirit, | |
| 1977 scilicet debitum finem; et id quod convenienter ordinatur ad | |
| 1978 debitum finem. Ad debitum autem finem homo convenienter disponitur | |
| 1979 per virtutem quae perficit partem animae appetitivam, cuius | |
| 1980 obiectum est bonum et finis. Ad id autem quod convenienter in finem | |
| 1981 debitum ordinatur, oportet quod homo directe disponatur per habitum | |
| 1982 rationis, quia consiliari et eligere, quae sunt eorum quae sunt ad | |
| 1983 finem, sunt actus rationis. Et ideo necesse est in ratione esse | |
| 1984 aliquam virtutem intellectualem, per quam perficiatur ratio ad hoc | |
| 1985 quod convenienter se habeat ad ea quae sunt ad finem. Et haec | |
| 1986 virtus est prudentia. Unde prudentia est virtus necessaria ad bene | |
| 1987 vivendum.</p> | |
| 1988 <p title="I-II q. 57 a. 5 ad 1"><a name="35919"><span class= | |
| 1989 "ref">[35919] Iª-IIae q. 57 a. 5 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 1990 ergo dicendum quod bonum artis consideratur non in ipso artifice, | |
| 1991 sed magis in ipso artificiato, cum ars sit ratio recta factibilium, | |
| 1992 factio enim, in exteriorem materiam transiens, non est perfectio | |
| 1993 facientis, sed facti, sicut motus est actus mobilis; ars autem | |
| 1994 circa factibilia est. Sed prudentiae bonum attenditur in ipso | |
| 1995 agente, cuius perfectio est ipsum agere, est enim prudentia recta | |
| 1996 ratio agibilium, ut dictum est. Et ideo ad artem non requiritur | |
| 1997 quod artifex bene operetur, sed quod bonum opus faciat. | |
| 1998 Requireretur autem magis quod ipsum artificiatum bene operaretur, | |
| 1999 sicut quod cultellus bene incideret, vel serra bene secaret; si | |
| 2000 proprie horum esset agere, et non magis agi, quia non habent | |
| 2001 dominium sui actus. Et ideo ars non est necessaria ad bene vivendum | |
| 2002 ipsi artificis; sed solum ad faciendum artificiatum bonum, et ad | |
| 2003 conservandum ipsum. Prudentia autem est necessaria homini ad bene | |
| 2004 vivendum, non solum ad hoc quod fiat bonus.</p> | |
| 2005 <p title="I-II q. 57 a. 5 ad 2"><a name="35920"><span class= | |
| 2006 "ref">[35920] Iª-IIae q. 57 a. 5 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 2007 dicendum quod, cum homo bonum operatur non secundum propriam | |
| 2008 rationem, sed motus ex consilio alterius; nondum est omnino | |
| 2009 perfecta operatio ipsius, quantum ad rationem dirigentem, et | |
| 2010 quantum ad appetitum moventem. Unde si bonum operetur, non tamen | |
| 2011 simpliciter bene; quod est bene vivere.</p> | |
| 2012 <p title="I-II q. 57 a. 5 ad 3"><a name="35921"><span class= | |
| 2013 "ref">[35921] Iª-IIae q. 57 a. 5 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 2014 dicendum quod verum intellectus practici aliter accipitur quam | |
| 2015 verum intellectus speculativi, ut dicitur in VI Ethic. Nam verum | |
| 2016 intellectus speculativi accipitur per conformitatem intellectus ad | |
| 2017 rem. Et quia intellectus non potest infallibiliter conformari rebus | |
| 2018 in contingentibus, sed solum in necessariis; ideo nullus habitus | |
| 2019 speculativus contingentium est intellectualis virtus, sed solum est | |
| 2020 circa necessaria. Verum autem intellectus practici accipitur per | |
| 2021 conformitatem ad appetitum rectum. Quae quidem conformitas in | |
| 2022 necessariis locum non habet, quae voluntate humana non fiunt, sed | |
| 2023 solum in contingentibus quae possunt a nobis fieri, sive sint | |
| 2024 agibilia interiora, sive factibilia exteriora. Et ideo circa sola | |
| 2025 contingentia ponitur virtus intellectus practici, circa factibilia | |
| 2026 quidem, ars; circa agibilia vero prudentia.</p> | |
| 2027 <br /> | |
| 2028 <div class="E">Articulus 6</div> | |
| 2029 <p title="I-II q. 57 a. 6 arg. 1"><a name="35922"><span class= | |
| 2030 "ref">[35922] Iª-IIae q. 57 a. 6 arg. 1</span></a> Ad sextum | |
| 2031 sic proceditur. Videtur quod inconvenienter adiungantur prudentiae | |
| 2032 eubulia, synesis et gnome. Eubulia enim est habitus quo bene | |
| 2033 consiliamur, ut dicitur in VI Ethic. Sed bene consiliari pertinet | |
| 2034 ad prudentiam, ut in eodem libro dicitur. Ergo eubulia non est | |
| 2035 virtus adiuncta prudentiae, sed magis est ipsa prudentia.</p> | |
| 2036 <p title="I-II q. 57 a. 6 arg. 2"><a name="35923"><span class= | |
| 2037 "ref">[35923] Iª-IIae q. 57 a. 6 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 2038 ad superiorem pertinet de inferioribus iudicare. Illa ergo virtus | |
| 2039 videtur suprema, cuius est actus iudicium. Sed synesis est bene | |
| 2040 iudicativa. Ergo synesis non est virtus adiuncta prudentiae, sed | |
| 2041 magis ipsa est principalis.</p> | |
| 2042 <p title="I-II q. 57 a. 6 arg. 3"><a name="35924"><span class= | |
| 2043 "ref">[35924] Iª-IIae q. 57 a. 6 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 2044 sicut diversa sunt ea de quibus est iudicandum, ita etiam diversa | |
| 2045 sunt ea de quibus est consiliandum. Sed circa omnia consiliabilia | |
| 2046 ponitur una virtus, scilicet eubulia. Ergo ad bene iudicandum de | |
| 2047 agendis, non oportet ponere, praeter synesim, aliam virtutem, | |
| 2048 scilicet gnomen.</p> | |
| 2049 <p title="I-II q. 57 a. 6 arg. 4"><a name="35925"><span class= | |
| 2050 "ref">[35925] Iª-IIae q. 57 a. 6 arg. 4</span></a> Praeterea, | |
| 2051 Tullius ponit, in sua rhetorica, tres alias partes prudentiae, | |
| 2052 scilicet memoriam praeteritorum, intelligentiam praesentium, et | |
| 2053 providentiam futurorum. Macrobius etiam ponit, super somnium | |
| 2054 Scipionis, quasdam alias partes prudentiae, scilicet cautionem, | |
| 2055 docilitatem, et alia huiusmodi. Non videntur igitur solae huiusmodi | |
| 2056 virtutes prudentiae adiungi.</p> | |
| 2057 <p title="I-II q. 57 a. 6 s. c."><a name="35926"><span class= | |
| 2058 "ref">[35926] Iª-IIae q. 57 a. 6 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 2059 est auctoritas philosophi, in VI Ethic., qui has tres virtutes | |
| 2060 ponit prudentiae adiunctas.</p> | |
| 2061 <p title="I-II q. 57 a. 6 co."><a name="35927"><span class= | |
| 2062 "ref">[35927] Iª-IIae q. 57 a. 6 co.</span></a> Respondeo | |
| 2063 dicendum quod in omnibus potentiis ordinatis illa est principalior, | |
| 2064 quae ad principaliorem actum ordinatur. Circa agibilia autem humana | |
| 2065 tres actus rationis inveniuntur, quorum primus est consiliari, | |
| 2066 secundus iudicare, tertius est praecipere. Primi autem duo | |
| 2067 respondent actibus intellectus speculativi qui sunt inquirere et | |
| 2068 iudicare, nam consilium inquisitio quaedam est. Sed tertius actus | |
| 2069 proprius est practici intellectus, inquantum est operativus, non | |
| 2070 enim ratio habet praecipere ea quae per hominem fieri non possunt. | |
| 2071 Manifestum est autem quod in his quae per hominem fiunt, | |
| 2072 principalis actus est praecipere, ad quem alii ordinantur. Et ideo | |
| 2073 virtuti quae est bene praeceptiva, scilicet prudentiae, tanquam | |
| 2074 principaliori, adiunguntur tanquam secundariae, eubulia, quae est | |
| 2075 bene consiliativa, et synesis et gnome, quae sunt partes | |
| 2076 iudicativae; de quarum distinctione dicetur.</p> | |
| 2077 <p title="I-II q. 57 a. 6 ad 1"><a name="35928"><span class= | |
| 2078 "ref">[35928] Iª-IIae q. 57 a. 6 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 2079 ergo dicendum quod prudentia est bene consiliativa, non quasi bene | |
| 2080 consiliari sit immediate actus eius, sed quia hunc actum perficit | |
| 2081 mediante virtute sibi subiecta, quae est eubulia.</p> | |
| 2082 <p title="I-II q. 57 a. 6 ad 2"><a name="35929"><span class= | |
| 2083 "ref">[35929] Iª-IIae q. 57 a. 6 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 2084 dicendum quod iudicium in agendis ad aliquid ulterius ordinatur, | |
| 2085 contingit enim aliquem bene iudicare de aliquo agendo, et tamen non | |
| 2086 recte exequi. Sed ultimum complementum est, quando ratio iam bene | |
| 2087 praecipit de agendis.</p> | |
| 2088 <p title="I-II q. 57 a. 6 ad 3"><a name="35930"><span class= | |
| 2089 "ref">[35930] Iª-IIae q. 57 a. 6 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 2090 dicendum quod iudicium de unaquaque re fit per propria principia | |
| 2091 eius. Inquisitio autem nondum est per propria principia, quia his | |
| 2092 habitis, non esset opus inquisitione, sed iam res esset inventa. Et | |
| 2093 ideo una sola virtus ordinatur ad bene consiliandum, duae autem | |
| 2094 virtutes ad bene iudicandum, quia distinctio non est in communibus | |
| 2095 principiis, sed in propriis. Unde et in speculativis una est | |
| 2096 dialectica inquisitiva de omnibus, scientiae autem demonstrativae, | |
| 2097 quae sunt iudicativae, sunt diversae de diversis. Distinguuntur | |
| 2098 autem synesis et gnome secundum diversas regulas quibus iudicatur, | |
| 2099 nam synesis est iudicativa de agendis secundum communem legem; | |
| 2100 gnome autem secundum ipsam rationem naturalem, in his in quibus | |
| 2101 deficit lex communis; sicut plenius infra patebit.</p> | |
| 2102 <p title="I-II q. 57 a. 6 ad 4"><a name="35931"><span class= | |
| 2103 "ref">[35931] Iª-IIae q. 57 a. 6 ad 4</span></a> Ad quartum | |
| 2104 dicendum quod memoria, intelligentia et providentia, similiter | |
| 2105 etiam cautio et docilitas, et alia huiusmodi, non sunt virtutes | |
| 2106 diversae a prudentia, sed quodammodo comparantur ad ipsam sicut | |
| 2107 partes integrales, inquantum omnia ista requiruntur ad perfectionem | |
| 2108 prudentiae. Sunt etiam et quaedam partes subiectivae, seu species | |
| 2109 prudentiae, sicut oeconomica, regnativa, et huiusmodi. Sed | |
| 2110 praedicta tria sunt quasi partes potentiales prudentiae, quia | |
| 2111 ordinantur sicut secundarium ad principale. Et de his infra | |
| 2112 dicetur.</p> | |
| 2113 <br /> | |
| 2114 <div class="D">Quaestio 58</div> | |
| 2115 <div class="G">Prooemium</div> | |
| 2116 <p title="I-II q. 58 pr."><a name="35932"><span class="ref">[35932] | |
| 2117 Iª-IIae q. 58 pr.</span></a> Deinde considerandum est de | |
| 2118 virtutibus moralibus. Et primo, de distinctione earum a virtutibus | |
| 2119 intellectualibus; secundo, de distinctione earum ab invicem, | |
| 2120 secundum propriam materiam; tertio, de distinctione principalium, | |
| 2121 vel cardinalium, ab aliis. Circa primum quaeruntur quinque. Primo, | |
| 2122 utrum omnis virtus sit virtus moralis. Secundo, utrum virtus | |
| 2123 moralis distinguatur ab intellectuali. Tertio, utrum sufficienter | |
| 2124 dividatur virtus per intellectualem et moralem. Quarto, utrum | |
| 2125 moralis virtus possit esse sine intellectuali. Quinto, utrum e | |
| 2126 converso, intellectualis virtus possit esse sine morali.</p> | |
| 2127 <br /> | |
| 2128 <div class="E">Articulus 1</div> | |
| 2129 <p title="I-II q. 58 a. 1 arg. 1"><a name="35933"><span class= | |
| 2130 "ref">[35933] Iª-IIae q. 58 a. 1 arg. 1</span></a> Ad primum | |
| 2131 sic proceditur. Videtur quod omnis virtus sit moralis. Virtus enim | |
| 2132 moralis dicitur a more, idest consuetudine. Sed omnium virtutum | |
| 2133 actus consuescere possumus. Ergo omnis virtus est moralis.</p> | |
| 2134 <p title="I-II q. 58 a. 1 arg. 2"><a name="35934"><span class= | |
| 2135 "ref">[35934] Iª-IIae q. 58 a. 1 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 2136 philosophus dicit, in II Ethic., quod <i>virtus moralis est habitus | |
| 2137 electivus in medietate rationis consistens</i>. Sed omnis virtus | |
| 2138 videtur esse habitus electivus, quia actus cuiuslibet virtutis | |
| 2139 possumus ex electione facere. Omnis etiam virtus aliqualiter in | |
| 2140 medio rationis consistit, ut infra patebit. Ergo omnis virtus est | |
| 2141 moralis.</p> | |
| 2142 <p title="I-II q. 58 a. 1 arg. 3"><a name="35935"><span class= | |
| 2143 "ref">[35935] Iª-IIae q. 58 a. 1 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 2144 Tullius dicit, in sua rhetorica, quod <i>virtus est habitus in | |
| 2145 modum naturae, rationi consentaneus</i>. Sed cum omnis virtus | |
| 2146 humana ordinetur ad bonum hominis, oportet quod sit consentanea | |
| 2147 rationi, cum bonum hominis sit secundum rationem esse, ut Dionysius | |
| 2148 dicit. Ergo omnis virtus est moralis.</p> | |
| 2149 <p title="I-II q. 58 a. 1 s. c."><a name="35936"><span class= | |
| 2150 "ref">[35936] Iª-IIae q. 58 a. 1 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 2151 est quod philosophus dicit, in I Ethic., <i>dicentes de moribus, | |
| 2152 non dicimus quoniam sapiens vel intelligens; sed quoniam mitis vel | |
| 2153 sobrius</i>. Sic igitur sapientia et intellectus non sunt morales. | |
| 2154 Quae tamen sunt virtutes, sicut supra dictum est. Non ergo omnis | |
| 2155 virtus est moralis.</p> | |
| 2156 <p title="I-II q. 58 a. 1 co."><a name="35937"><span class= | |
| 2157 "ref">[35937] Iª-IIae q. 58 a. 1 co.</span></a> Respondeo | |
| 2158 dicendum quod ad huius evidentiam, considerare oportet quid sit | |
| 2159 mos, sic enim scire poterimus quid sit moralis virtus. Mos autem | |
| 2160 duo significat. Quandoque enim significat consuetudinem, sicut | |
| 2161 dicitur Act. XV, <i>nisi circumcidamini secundum morem Moysi, non | |
| 2162 poteritis salvi fieri</i>. Quandoque vero significat inclinationem | |
| 2163 quandam naturalem, vel quasi naturalem, ad aliquid agendum, unde | |
| 2164 etiam et brutorum animalium dicuntur aliqui mores; unde dicitur II | |
| 2165 Machab. XI, quod <i>leonum more irruentes in hostes, prostraverunt | |
| 2166 eos</i>. Et sic accipitur mos in Psalmo LXVII, ubi dicitur, <i>qui | |
| 2167 habitare facit unius moris in domo</i>. Et hae quidem duae | |
| 2168 significationes in nullo distinguuntur, apud Latinos, quantum ad | |
| 2169 vocem. In Graeco autem distinguuntur, nam ethos, quod apud nos | |
| 2170 morem significat, quandoque habet primam longam, et scribitur per | |
| 2171 eta, Graecam litteram; quandoque habet primam correptam, et | |
| 2172 scribitur per epsilon. Dicitur autem virtus moralis a more, | |
| 2173 secundum quod mos significat quandam inclinationem naturalem, vel | |
| 2174 quasi naturalem, ad aliquid agendum. Et huic significationi moris | |
| 2175 propinqua est alia significatio, qua significat consuetudinem, nam | |
| 2176 consuetudo quodammodo vertitur in naturam, et facit inclinationem | |
| 2177 similem naturali. Manifestum est autem quod inclinatio ad actum | |
| 2178 proprie convenit appetitivae virtuti, cuius est movere omnes | |
| 2179 potentias ad agendum, ut ex supradictis patet. Et ideo non omnis | |
| 2180 virtus dicitur moralis, sed solum illa quae est in vi | |
| 2181 appetitiva.</p> | |
| 2182 <p title="I-II q. 58 a. 1 ad 1"><a name="35938"><span class= | |
| 2183 "ref">[35938] Iª-IIae q. 58 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 2184 ergo dicendum quod obiectio illa procedit de more, secundum quod | |
| 2185 significat consuetudinem.</p> | |
| 2186 <p title="I-II q. 58 a. 1 ad 2"><a name="35939"><span class= | |
| 2187 "ref">[35939] Iª-IIae q. 58 a. 1 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 2188 dicendum quod omnis actus virtutis potest ex electione agi, sed | |
| 2189 electionem rectam agit sola virtus quae est in appetitiva parte | |
| 2190 animae, dictum est enim supra quod eligere est actus appetitivae | |
| 2191 partis. Unde habitus electivus, qui scilicet est electionis | |
| 2192 principium, est solum ille qui perficit vim appetitivam, quamvis | |
| 2193 etiam aliorum habituum actus sub electione cadere possint.</p> | |
| 2194 <p title="I-II q. 58 a. 1 ad 3"><a name="35940"><span class= | |
| 2195 "ref">[35940] Iª-IIae q. 58 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 2196 dicendum quod natura est principium motus, sicut dicitur in II | |
| 2197 Physic. Movere autem ad agendum proprium est appetitivae partis. Et | |
| 2198 ideo assimilari naturae in consentiendo rationi, est proprium | |
| 2199 virtutum quae sunt in vi appetitiva.</p> | |
| 2200 <br /> | |
| 2201 <div class="E">Articulus 2</div> | |
| 2202 <p title="I-II q. 58 a. 2 arg. 1"><a name="35941"><span class= | |
| 2203 "ref">[35941] Iª-IIae q. 58 a. 2 arg. 1</span></a> Ad secundum | |
| 2204 sic proceditur. Videtur quod virtus moralis ab intellectuali non | |
| 2205 distinguatur. Dicit enim Augustinus, in libro de Civ. Dei, quod | |
| 2206 <i>virtus est ars recte vivendi</i>. Sed ars est virtus | |
| 2207 intellectualis. Ergo virtus moralis ab intellectuali non | |
| 2208 differt.</p> | |
| 2209 <p title="I-II q. 58 a. 2 arg. 2"><a name="35942"><span class= | |
| 2210 "ref">[35942] Iª-IIae q. 58 a. 2 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 2211 plerique in definitione virtutum moralium ponunt scientiam, sicut | |
| 2212 quidam definiunt quod perseverantia est scientia vel habitus eorum | |
| 2213 quibus est immanendum vel non immanendum; et sanctitas est scientia | |
| 2214 faciens fideles et servantes quae ad Deum iusta. Scientia autem est | |
| 2215 virtus intellectualis. Ergo virtus moralis non debet distingui ab | |
| 2216 intellectuali.</p> | |
| 2217 <p title="I-II q. 58 a. 2 arg. 3"><a name="35943"><span class= | |
| 2218 "ref">[35943] Iª-IIae q. 58 a. 2 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 2219 Augustinus dicit, in I Soliloq., quod <i>virtus est recta et | |
| 2220 perfecta ratio</i>. Sed hoc pertinet ad virtutem intellectualem, ut | |
| 2221 patet in VI Ethic. ergo virtus moralis non est distincta ab | |
| 2222 intellectuali.</p> | |
| 2223 <p title="I-II q. 58 a. 2 arg. 4"><a name="35944"><span class= | |
| 2224 "ref">[35944] Iª-IIae q. 58 a. 2 arg. 4</span></a> Praeterea, | |
| 2225 nihil distinguitur ab eo quod in eius definitione ponitur. Sed | |
| 2226 virtus intellectualis ponitur in definitione virtutis moralis, | |
| 2227 dicit enim philosophus, in II Ethic., quod <i>virtus moralis est | |
| 2228 habitus electivus existens in medietate determinata ratione, prout | |
| 2229 sapiens determinabit</i>. Huiusmodi autem recta ratio determinans | |
| 2230 medium virtutis moralis, pertinet ad virtutem intellectualem, ut | |
| 2231 dicitur in VI Ethic. Ergo virtus moralis non distinguitur ab | |
| 2232 intellectuali.</p> | |
| 2233 <p title="I-II q. 58 a. 2 s. c."><a name="35945"><span class= | |
| 2234 "ref">[35945] Iª-IIae q. 58 a. 2 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 2235 est quod dicitur in I Ethic., <i>determinatur virtus secundum | |
| 2236 differentiam hanc, dicimus enim harum has quidem intellectuales, | |
| 2237 has vero morales</i>.</p> | |
| 2238 <p title="I-II q. 58 a. 2 co."><a name="35946"><span class= | |
| 2239 "ref">[35946] Iª-IIae q. 58 a. 2 co.</span></a> Respondeo | |
| 2240 dicendum quod omnium humanorum operum principium primum ratio est, | |
| 2241 et quaecumque alia principia humanorum operum inveniantur, | |
| 2242 quodammodo rationi obediunt; diversimode tamen. Nam quaedam rationi | |
| 2243 obediunt omnino ad nutum, absque omni contradictione, sicut | |
| 2244 corporis membra, si fuerint in sua natura consistentia; statim enim | |
| 2245 ad imperium rationis, manus aut pes movetur ad opus. Unde | |
| 2246 philosophus dicit, in I Polit., quod anima regit corpus despotico | |
| 2247 principatu, idest sicut dominus servum, qui ius contradicendi non | |
| 2248 habet. Posuerunt igitur quidam quod omnia principia activa quae | |
| 2249 sunt in homine, hoc modo se habent ad rationem. Quod quidem si | |
| 2250 verum esset, sufficeret quod ratio esset perfecta, ad bene agendum. | |
| 2251 Unde, cum virtus sit habitus quo perficimur ad bene agendum, | |
| 2252 sequeretur quod in sola ratione esset, et sic nulla virtus esset | |
| 2253 nisi intellectualis. Et haec fuit opinio Socratis, qui dixit omnes | |
| 2254 virtutes esse prudentias, ut dicitur in VI Ethic. Unde ponebat quod | |
| 2255 homo, scientia in eo existente, peccare non poterat; sed quicumque | |
| 2256 peccabat, peccabat propter ignorantiam. Hoc autem procedit ex | |
| 2257 suppositione falsi. Pars enim appetitiva obedit rationi non omnino | |
| 2258 ad nutum, sed cum aliqua contradictione, unde philosophus dicit, in | |
| 2259 I Polit., quod ratio imperat appetitivae principatu politico, quo | |
| 2260 scilicet aliquis praeest liberis, qui habent ius in aliquo | |
| 2261 contradicendi. Unde Augustinus dicit, super Psalm., quod | |
| 2262 <i>interdum praecedit intellectus, et sequitur tardus aut nullus | |
| 2263 affectus</i>, intantum quod quandoque passionibus vel habitibus | |
| 2264 appetitivae partis hoc agitur, ut usus rationis in particulari | |
| 2265 impediatur. Et secundum hoc, aliqualiter verum est quod Socrates | |
| 2266 dixit, quod scientia praesente, non peccatur, si tamen hoc | |
| 2267 extendatur usque ad usum rationis in particulari eligibili. Sic | |
| 2268 igitur ad hoc quod homo bene agat, requiritur quod non solum ratio | |
| 2269 sit bene disposita per habitum virtutis intellectualis; sed etiam | |
| 2270 quod vis appetitiva sit bene disposita per habitum virtutis | |
| 2271 moralis. Sicut igitur appetitus distinguitur a ratione, ita virtus | |
| 2272 moralis distinguitur ab intellectuali. Unde sicut appetitus est | |
| 2273 principium humani actus secundum quod participat aliqualiter | |
| 2274 rationem, ita habitus moralis habet rationem virtutis humanae, | |
| 2275 inquantum rationi conformatur.</p> | |
| 2276 <p title="I-II q. 58 a. 2 ad 1"><a name="35947"><span class= | |
| 2277 "ref">[35947] Iª-IIae q. 58 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 2278 ergo dicendum quod Augustinus communiter accipit artem, pro | |
| 2279 qualibet recta ratione. Et sic sub arte includitur etiam prudentia, | |
| 2280 quae ita est recta ratio agibilium, sicut ars est recta ratio | |
| 2281 factibilium. Et secundum hoc, quod dicit quod virtus est ars recte | |
| 2282 vivendi, essentialiter convenit prudentiae, participative autem | |
| 2283 aliis virtutibus, prout secundum prudentiam diriguntur.</p> | |
| 2284 <p title="I-II q. 58 a. 2 ad 2"><a name="35948"><span class= | |
| 2285 "ref">[35948] Iª-IIae q. 58 a. 2 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 2286 dicendum quod tales definitiones, a quibuscumque inveniantur datae, | |
| 2287 processerunt ex opinione Socratica, et sunt exponendae eo modo quo | |
| 2288 de arte praedictum est.</p> | |
| 2289 <p title="I-II q. 58 a. 2 ad 3"><a name="35949"><span class= | |
| 2290 "ref">[35949] Iª-IIae q. 58 a. 2 ad 3</span></a> Et similiter | |
| 2291 dicendum est ad tertium.</p> | |
| 2292 <p title="I-II q. 58 a. 2 ad 4"><a name="35950"><span class= | |
| 2293 "ref">[35950] Iª-IIae q. 58 a. 2 ad 4</span></a> Ad quartum | |
| 2294 dicendum quod recta ratio, quae est secundum prudentiam, ponitur in | |
| 2295 definitione virtutis moralis, non tanquam pars essentiae eius, sed | |
| 2296 sicut quiddam participatum in omnibus virtutibus moralibus, | |
| 2297 inquantum prudentia dirigit omnes virtutes morales.</p> | |
| 2298 <br /> | |
| 2299 <div class="E">Articulus 3</div> | |
| 2300 <p title="I-II q. 58 a. 3 arg. 1"><a name="35951"><span class= | |
| 2301 "ref">[35951] Iª-IIae q. 58 a. 3 arg. 1</span></a> Ad tertium | |
| 2302 sic proceditur. Videtur quod virtus humana non sufficienter | |
| 2303 dividatur per virtutem moralem et intellectualem. Prudentia enim | |
| 2304 videtur esse aliquid medium inter virtutem moralem et | |
| 2305 intellectualem, connumeratur enim virtutibus intellectualibus in VI | |
| 2306 Ethic.; et etiam ab omnibus communiter connumeratur inter quatuor | |
| 2307 virtutes cardinales, quae sunt morales, ut infra patebit. Non ergo | |
| 2308 sufficienter dividitur virtus per intellectualem et moralem, sicut | |
| 2309 per immediata.</p> | |
| 2310 <p title="I-II q. 58 a. 3 arg. 2"><a name="35952"><span class= | |
| 2311 "ref">[35952] Iª-IIae q. 58 a. 3 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 2312 continentia et perseverantia, et etiam patientia, non computantur | |
| 2313 inter virtutes intellectuales. Nec etiam sunt virtutes morales, | |
| 2314 quia non tenent medium in passionibus, sed abundant in eis | |
| 2315 passiones. Non ergo sufficienter dividitur virtus per | |
| 2316 intellectuales et morales.</p> | |
| 2317 <p title="I-II q. 58 a. 3 arg. 3"><a name="35953"><span class= | |
| 2318 "ref">[35953] Iª-IIae q. 58 a. 3 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 2319 fides, spes et caritas quaedam virtutes sunt. Non tamen sunt | |
| 2320 virtutes intellectuales, hae enim solum sunt quinque, scilicet | |
| 2321 scientia, sapientia, intellectus, prudentia et ars, ut dictum est. | |
| 2322 Nec etiam sunt virtutes morales, quia non sunt circa passiones, | |
| 2323 circa quas maxime est moralis virtus. Ergo virtus non sufficienter | |
| 2324 dividitur per intellectuales et morales.</p> | |
| 2325 <p title="I-II q. 58 a. 3 s. c."><a name="35954"><span class= | |
| 2326 "ref">[35954] Iª-IIae q. 58 a. 3 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 2327 est quod philosophus dicit, in II Ethic., <i>duplicem esse | |
| 2328 virtutem, hanc quidem intellectualem, illam autem moralem</i>.</p> | |
| 2329 <p title="I-II q. 58 a. 3 co."><a name="35955"><span class= | |
| 2330 "ref">[35955] Iª-IIae q. 58 a. 3 co.</span></a> Respondeo | |
| 2331 dicendum quod virtus humana est quidam habitus perficiens hominem | |
| 2332 ad bene operandum. Principium autem humanorum actuum in homine non | |
| 2333 est nisi duplex, scilicet intellectus sive ratio, et appetitus, | |
| 2334 haec enim sunt duo moventia in homine, ut dicitur in III de anima. | |
| 2335 Unde omnis virtus humana oportet quod sit perfectiva alicuius | |
| 2336 istorum principiorum. Si quidem igitur sit perfectiva intellectus | |
| 2337 speculativi vel practici ad bonum hominis actum, erit virtus | |
| 2338 intellectualis, si autem sit perfectiva appetitivae partis, erit | |
| 2339 virtus moralis. Unde relinquitur quod omnis virtus humana vel est | |
| 2340 intellectualis vel moralis.</p> | |
| 2341 <p title="I-II q. 58 a. 3 ad 1"><a name="35956"><span class= | |
| 2342 "ref">[35956] Iª-IIae q. 58 a. 3 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 2343 ergo dicendum quod prudentia, secundum essentiam suam, est | |
| 2344 intellectualis virtus. Sed secundum materiam, convenit cum | |
| 2345 virtutibus moralibus, est enim recta ratio agibilium, ut supra | |
| 2346 dictum est. Et secundum hoc, virtutibus moralibus connumeratur.</p> | |
| 2347 <p title="I-II q. 58 a. 3 ad 2"><a name="35957"><span class= | |
| 2348 "ref">[35957] Iª-IIae q. 58 a. 3 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 2349 dicendum quod continentia et perseverantia non sunt perfectiones | |
| 2350 appetitivae virtutis sensitivae. Quod ex hoc patet, quod in | |
| 2351 continente et perseverante superabundant inordinatae passiones, | |
| 2352 quod non esset, si appetitus sensitivus esset perfectus aliquo | |
| 2353 habitu conformante ipsum rationi. Est autem continentia, seu | |
| 2354 perseverantia, perfectio rationalis partis, quae se tenet contra | |
| 2355 passiones ne deducatur. Deficit tamen a ratione virtutis, quia | |
| 2356 virtus intellectiva quae facit rationem se bene habere circa | |
| 2357 moralia, praesupponit appetitum rectum finis, ut recte se habeat | |
| 2358 circa principia, idest fines, ex quibus ratiocinatur; quod | |
| 2359 continenti et perseveranti deest. Neque etiam potest esse perfecta | |
| 2360 operatio quae a duabus potentiis procedit, nisi utraque potentia | |
| 2361 perficiatur per debitum habitum, sicut non sequitur perfecta actio | |
| 2362 alicuius agentis per instrumentum, si instrumentum non sit bene | |
| 2363 dispositum, quantumcumque principale agens sit perfectum. Unde si | |
| 2364 appetitus sensitivus, quem movet rationalis pars, non sit | |
| 2365 perfectus; quantumcumque rationalis pars sit perfecta, actio | |
| 2366 consequens non erit perfecta. Unde nec principium actionis erit | |
| 2367 virtus. Et propter hoc, continentia a delectationibus, et | |
| 2368 perseverantia a tristitiis, non sunt virtutes, sed aliquid minus | |
| 2369 virtute, ut philosophus dicit, in VII Ethic.</p> | |
| 2370 <p title="I-II q. 58 a. 3 ad 3"><a name="35958"><span class= | |
| 2371 "ref">[35958] Iª-IIae q. 58 a. 3 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 2372 dicendum quod fides, spes et caritas sunt supra virtutes humanas, | |
| 2373 sunt enim virtutes hominis prout est factus particeps divinae | |
| 2374 gratiae.</p> | |
| 2375 <br /> | |
| 2376 <div class="E">Articulus 4</div> | |
| 2377 <p title="I-II q. 58 a. 4 arg. 1"><a name="35959"><span class= | |
| 2378 "ref">[35959] Iª-IIae q. 58 a. 4 arg. 1</span></a> Ad quartum | |
| 2379 sic proceditur. Videtur quod virtus moralis possit esse sine | |
| 2380 intellectuali. <i>Virtus enim moralis</i>, ut dicit Tullius, <i>est | |
| 2381 habitus in modum naturae, rationi consentaneus</i>. Sed natura etsi | |
| 2382 consentiat alicui superiori rationi moventi, non tamen oportet quod | |
| 2383 illa ratio naturae coniungatur in eodem, sicut patet in rebus | |
| 2384 naturalibus cognitione carentibus. Ergo potest esse in homine | |
| 2385 virtus moralis in modum naturae, inclinans ad consentiendum | |
| 2386 rationi, quamvis illius hominis ratio non sit perfecta per virtutem | |
| 2387 intellectualem.</p> | |
| 2388 <p title="I-II q. 58 a. 4 arg. 2"><a name="35960"><span class= | |
| 2389 "ref">[35960] Iª-IIae q. 58 a. 4 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 2390 per virtutem intellectualem homo consequitur rationis usum | |
| 2391 perfectum. Sed quandoque contingit quod aliqui in quibus non multum | |
| 2392 viget usus rationis, sunt virtuosi et Deo accepti. Ergo videtur | |
| 2393 quod virtus moralis possit esse sine virtute intellectuali.</p> | |
| 2394 <p title="I-II q. 58 a. 4 arg. 3"><a name="35961"><span class= | |
| 2395 "ref">[35961] Iª-IIae q. 58 a. 4 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 2396 virtus moralis facit inclinationem ad bene operandum. Sed quidam | |
| 2397 habent naturalem inclinationem ad bene operandum, etiam absque | |
| 2398 rationis iudicio. Ergo virtutes morales possunt esse sine | |
| 2399 intellectuali.</p> | |
| 2400 <p title="I-II q. 58 a. 4 s. c."><a name="35962"><span class= | |
| 2401 "ref">[35962] Iª-IIae q. 58 a. 4 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 2402 est quod Gregorius dicit, in XXII Moral., quod <i>ceterae virtutes, | |
| 2403 nisi ea quae appetunt, prudenter agant, virtutes esse nequaquam | |
| 2404 possunt</i>. Sed prudentia est virtus intellectualis, ut supra | |
| 2405 dictum est. Ergo virtutes morales non possunt esse sine | |
| 2406 intellectualibus.</p> | |
| 2407 <p title="I-II q. 58 a. 4 co."><a name="35963"><span class= | |
| 2408 "ref">[35963] Iª-IIae q. 58 a. 4 co.</span></a> Respondeo | |
| 2409 dicendum quod virtus moralis potest quidem esse sine quibusdam | |
| 2410 intellectualibus virtutibus, sicut sine sapientia, scientia et | |
| 2411 arte, non autem potest esse sine intellectu et prudentia. Sine | |
| 2412 prudentia quidem esse non potest moralis virtus, quia moralis | |
| 2413 virtus est habitus electivus, idest faciens bonam electionem. Ad | |
| 2414 hoc autem quod electio sit bona, duo requiruntur. Primo, ut sit | |
| 2415 debita intentio finis, et hoc fit per virtutem moralem, quae vim | |
| 2416 appetitivam inclinat ad bonum conveniens rationi, quod est finis | |
| 2417 debitus. Secundo, ut homo recte accipiat ea quae sunt ad finem, et | |
| 2418 hoc non potest esse nisi per rationem recte consiliantem, | |
| 2419 iudicantem et praecipientem; quod pertinet ad prudentiam et ad | |
| 2420 virtutes sibi annexas, ut supra dictum est. Unde virtus moralis | |
| 2421 sine prudentia esse non potest. Et per consequens nec sine | |
| 2422 intellectu. Per intellectum enim cognoscuntur principia naturaliter | |
| 2423 nota, tam in speculativis quam in operativis. Unde sicut recta | |
| 2424 ratio in speculativis, inquantum procedit ex principiis naturaliter | |
| 2425 cognitis, praesupponit intellectum principiorum; ita etiam | |
| 2426 prudentia, quae est recta ratio agibilium.</p> | |
| 2427 <p title="I-II q. 58 a. 4 ad 1"><a name="35964"><span class= | |
| 2428 "ref">[35964] Iª-IIae q. 58 a. 4 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 2429 ergo dicendum quod inclinatio naturae in rebus carentibus ratione, | |
| 2430 est absque electione, et ideo talis inclinatio non requirit ex | |
| 2431 necessitate rationem. Sed inclinatio virtutis moralis est cum | |
| 2432 electione, et ideo ad suam perfectionem indiget quod sit ratio | |
| 2433 perfecta per virtutem intellectualem.</p> | |
| 2434 <p title="I-II q. 58 a. 4 ad 2"><a name="35965"><span class= | |
| 2435 "ref">[35965] Iª-IIae q. 58 a. 4 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 2436 dicendum quod in virtuoso non oportet quod vigeat usus rationis | |
| 2437 quantum ad omnia, sed solum quantum ad ea quae sunt agenda secundum | |
| 2438 virtutem. Et sic usus rationis viget in omnibus virtuosis. Unde | |
| 2439 etiam qui videntur simplices, eo quod carent mundana astutia, | |
| 2440 possunt esse prudentes; secundum illud Matth. X, <i>estote | |
| 2441 prudentes sicut serpentes, et simplices sicut columbae</i>.</p> | |
| 2442 <p title="I-II q. 58 a. 4 ad 3"><a name="35966"><span class= | |
| 2443 "ref">[35966] Iª-IIae q. 58 a. 4 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 2444 dicendum quod naturalis inclinatio ad bonum virtutis, est quaedam | |
| 2445 inchoatio virtutis, non autem est virtus perfecta. Huiusmodi enim | |
| 2446 inclinatio, quanto est fortior, tanto potest esse periculosior, | |
| 2447 nisi recta ratio adiungatur, per quam fiat recta electio eorum quae | |
| 2448 conveniunt ad debitum finem, sicut equus currens, si sit caecus, | |
| 2449 tanto fortius impingit et laeditur, quanto fortius currit. Et ideo, | |
| 2450 etsi virtus moralis non sit ratio recta, ut Socrates dicebat; non | |
| 2451 tamen solum est secundum rationem rectam, inquantum inclinat ad id | |
| 2452 quod est secundum rationem rectam, ut Platonici posuerunt; sed | |
| 2453 etiam oportet quod sit cum ratione recta, ut Aristoteles dicit, in | |
| 2454 VI Ethic.</p> | |
| 2455 <br /> | |
| 2456 <div class="E">Articulus 5</div> | |
| 2457 <p title="I-II q. 58 a. 5 arg. 1"><a name="35967"><span class= | |
| 2458 "ref">[35967] Iª-IIae q. 58 a. 5 arg. 1</span></a> Ad quintum | |
| 2459 sic proceditur. Videtur quod virtus intellectualis possit esse sine | |
| 2460 virtute morali. Perfectio enim prioris non dependet a perfectione | |
| 2461 posterioris. Sed ratio est prior appetitu sensitivo, et movens | |
| 2462 ipsum. Ergo virtus intellectualis quae est perfectio rationis, non | |
| 2463 dependet a virtute morali, quae est perfectio appetitivae partis. | |
| 2464 Potest ergo esse sine ea.</p> | |
| 2465 <p title="I-II q. 58 a. 5 arg. 2"><a name="35968"><span class= | |
| 2466 "ref">[35968] Iª-IIae q. 58 a. 5 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 2467 moralia sunt materia prudentiae, sicut factibilia sunt materia | |
| 2468 artis. Sed ars potest esse sine propria materia, sicut faber sine | |
| 2469 ferro. Ergo et prudentia potest esse sine virtutibus moralibus, | |
| 2470 quae tamen inter omnes intellectuales virtutes, maxime moralibus | |
| 2471 coniuncta videtur.</p> | |
| 2472 <p title="I-II q. 58 a. 5 arg. 3"><a name="35969"><span class= | |
| 2473 "ref">[35969] Iª-IIae q. 58 a. 5 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 2474 prudentia est virtus bene consiliativa, ut dicitur in VI Ethic. Sed | |
| 2475 multi bene consiliantur, quibus tamen virtutes morales desunt. Ergo | |
| 2476 prudentia potest esse sine virtute morali.</p> | |
| 2477 <p title="I-II q. 58 a. 5 s. c."><a name="35970"><span class= | |
| 2478 "ref">[35970] Iª-IIae q. 58 a. 5 s. c.</span></a> Sed contra, | |
| 2479 velle malum facere opponitur directe virtuti morali; non autem | |
| 2480 opponitur alicui quod sine virtute morali esse potest. Opponitur | |
| 2481 autem prudentiae quod volens peccet, ut dicitur in VI Ethic. Non | |
| 2482 ergo prudentia potest esse sine virtute morali.</p> | |
| 2483 <p title="I-II q. 58 a. 5 co."><a name="35971"><span class= | |
| 2484 "ref">[35971] Iª-IIae q. 58 a. 5 co.</span></a> Respondeo | |
| 2485 dicendum quod aliae virtutes intellectuales sine virtute morali | |
| 2486 esse possunt, sed prudentia sine virtute morali esse non potest. | |
| 2487 Cuius ratio est, quia prudentia est recta ratio agibilium; non | |
| 2488 autem solum in universali, sed etiam in particulari, in quibus sunt | |
| 2489 actiones. Recta autem ratio praeexigit principia ex quibus ratio | |
| 2490 procedit. Oportet autem rationem circa particularia procedere non | |
| 2491 solum ex principiis universalibus, sed etiam ex principiis | |
| 2492 particularibus. Circa principia quidem universalia agibilium, homo | |
| 2493 recte se habet per naturalem intellectum principiorum, per quem | |
| 2494 homo cognoscit quod nullum malum est agendum; vel etiam per aliquam | |
| 2495 scientiam practicam. Sed hoc non sufficit ad recte ratiocinandum | |
| 2496 circa particularia. Contingit enim quandoque quod huiusmodi | |
| 2497 universale principium cognitum per intellectum vel scientiam, | |
| 2498 corrumpitur in particulari per aliquam passionem, sicut | |
| 2499 concupiscenti, quando concupiscentia vincit, videtur hoc esse bonum | |
| 2500 quod concupiscit, licet sit contra universale iudicium rationis. Et | |
| 2501 ideo, sicut homo disponitur ad recte se habendum circa principia | |
| 2502 universalia, per intellectum naturalem vel per habitum scientiae; | |
| 2503 ita ad hoc quod recte se habeat circa principia particularia | |
| 2504 agibilium, quae sunt fines, oportet quod perficiatur per aliquos | |
| 2505 habitus secundum quos fiat quodammodo homini connaturale recte | |
| 2506 iudicare de fine. Et hoc fit per virtutem moralem, virtuosus enim | |
| 2507 recte iudicat de fine virtutis, <i>quia qualis unusquisque est, | |
| 2508 talis finis videtur ei</i>, ut dicitur in III Ethic. Et ideo ad | |
| 2509 rectam rationem agibilium, quae est prudentia, requiritur quod homo | |
| 2510 habeat virtutem moralem.</p> | |
| 2511 <p title="I-II q. 58 a. 5 ad 1"><a name="35972"><span class= | |
| 2512 "ref">[35972] Iª-IIae q. 58 a. 5 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 2513 ergo dicendum quod ratio, secundum quod est apprehensiva finis, | |
| 2514 praecedit appetitum finis, sed appetitus finis praecedit rationem | |
| 2515 ratiocinantem ad eligendum ea quae sunt ad finem, quod pertinet ad | |
| 2516 prudentiam. Sicut etiam in speculativis, intellectus principiorum | |
| 2517 est principium rationis syllogizantis.</p> | |
| 2518 <p title="I-II q. 58 a. 5 ad 2"><a name="35973"><span class= | |
| 2519 "ref">[35973] Iª-IIae q. 58 a. 5 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 2520 dicendum quod principia artificialium non diiudicantur a nobis bene | |
| 2521 vel male secundum dispositionem appetitus nostri, sicut fines, qui | |
| 2522 sunt moralium principia, sed solum per considerationem rationis. Et | |
| 2523 ideo ars non requirit virtutem perficientem appetitum, sicut | |
| 2524 requirit prudentia.</p> | |
| 2525 <p title="I-II q. 58 a. 5 ad 3"><a name="35974"><span class= | |
| 2526 "ref">[35974] Iª-IIae q. 58 a. 5 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 2527 dicendum quod prudentia non solum est bene consiliativa, sed etiam | |
| 2528 bene iudicativa et bene praeceptiva. Quod esse non potest, nisi | |
| 2529 removeatur impedimentum passionum corrumpentium iudicium et | |
| 2530 praeceptum prudentiae; et hoc per virtutem moralem.</p> | |
| 2531 <br /> | |
| 2532 <div class="D">Quaestio 59</div> | |
| 2533 <div class="G">Prooemium</div> | |
| 2534 <p title="I-II q. 59 pr."><a name="35975"><span class="ref">[35975] | |
| 2535 Iª-IIae q. 59 pr.</span></a> Deinde considerandum est de | |
| 2536 distinctione moralium virtutum ad invicem. Et quia virtutes morales | |
| 2537 quae sunt circa passiones, distinguuntur secundum diversitatem | |
| 2538 passionum, oportet primo considerare comparationem virtutis ad | |
| 2539 passionem; secundo, distinctionem moralium virtutum secundum | |
| 2540 passiones. Circa primum quaeruntur quinque. Primo, utrum virtus | |
| 2541 moralis sit passio. Secundo, utrum virtus moralis possit esse cum | |
| 2542 passione. Tertio, utrum possit esse cum tristitia. Quarto, utrum | |
| 2543 omnis virtus moralis sit circa passionem. Quinto, utrum aliqua | |
| 2544 virtus moralis possit esse sine passione.</p> | |
| 2545 <br /> | |
| 2546 <div class="E">Articulus 1</div> | |
| 2547 <p title="I-II q. 59 a. 1 arg. 1"><a name="35976"><span class= | |
| 2548 "ref">[35976] Iª-IIae q. 59 a. 1 arg. 1</span></a> Ad primum | |
| 2549 sic proceditur. Videtur quod virtus moralis sit passio. Medium enim | |
| 2550 est eiusdem generis cum extremis. Sed virtus moralis est medium | |
| 2551 inter passiones. Ergo virtus moralis est passio.</p> | |
| 2552 <p title="I-II q. 59 a. 1 arg. 2"><a name="35977"><span class= | |
| 2553 "ref">[35977] Iª-IIae q. 59 a. 1 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 2554 virtus et vitium, cum sint contraria, sunt in eodem genere. Sed | |
| 2555 quaedam passiones vitia esse dicuntur, ut invidia et ira. Ergo | |
| 2556 etiam quaedam passiones sunt virtutes.</p> | |
| 2557 <p title="I-II q. 59 a. 1 arg. 3"><a name="35978"><span class= | |
| 2558 "ref">[35978] Iª-IIae q. 59 a. 1 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 2559 misericordia quaedam passio est, est enim tristitia de alienis | |
| 2560 malis, ut supra dictum est. <i>Hanc autem Cicero, locutor egregius, | |
| 2561 non dubitavit appellare virtutem</i>; ut Augustinus dicit, in IX de | |
| 2562 Civ. Dei. Ergo passio potest esse virtus moralis.</p> | |
| 2563 <p title="I-II q. 59 a. 1 s. c."><a name="35979"><span class= | |
| 2564 "ref">[35979] Iª-IIae q. 59 a. 1 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 2565 est quod dicitur in II Ethic., quod <i>passiones neque virtutes | |
| 2566 sunt neque malitiae</i>.</p> | |
| 2567 <p title="I-II q. 59 a. 1 co."><a name="35980"><span class= | |
| 2568 "ref">[35980] Iª-IIae q. 59 a. 1 co.</span></a> Respondeo | |
| 2569 dicendum quod virtus moralis non potest esse passio. Et hoc patet | |
| 2570 triplici ratione. Primo quidem, quia passio est motus quidam | |
| 2571 appetitus sensitivi, ut supra dictum est. Virtus autem moralis non | |
| 2572 est motus aliquis, sed magis principium appetitivi motus, habitus | |
| 2573 quidam existens. Secundo quia passiones ex seipsis non habent | |
| 2574 rationem boni vel mali. Bonum enim vel malum hominis est secundum | |
| 2575 rationem, unde passiones, secundum se consideratae, se habent et ad | |
| 2576 bonum et ad malum, secundum quod possunt convenire rationi vel non | |
| 2577 convenire. Nihil autem tale potest esse virtus, cum virtus solum ad | |
| 2578 bonum se habeat, ut supra dictum est. Tertio quia, dato quod aliqua | |
| 2579 passio se habeat solum ad bonum, vel solum ad malum, secundum | |
| 2580 aliquem modum; tamen motus passionis, inquantum passio est, | |
| 2581 principium habet in ipso appetitu, et terminum in ratione, in cuius | |
| 2582 conformitatem appetitus tendit. Motus autem virtutis est e | |
| 2583 converso, principium habens in ratione et terminum in appetitu, | |
| 2584 secundum quod a ratione movetur. Unde in definitione virtutis | |
| 2585 moralis dicitur, in II Ethic., <i>quod est habitus electivus in | |
| 2586 medietate consistens determinata ratione, prout sapiens | |
| 2587 determinabit</i>.</p> | |
| 2588 <p title="I-II q. 59 a. 1 ad 1"><a name="35981"><span class= | |
| 2589 "ref">[35981] Iª-IIae q. 59 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 2590 ergo dicendum quod virtus, secundum suam essentiam, non est medium | |
| 2591 inter passiones, sed secundum suum effectum, quia scilicet inter | |
| 2592 passiones medium constituit.</p> | |
| 2593 <p title="I-II q. 59 a. 1 ad 2"><a name="35982"><span class= | |
| 2594 "ref">[35982] Iª-IIae q. 59 a. 1 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 2595 dicendum quod, si vitium dicatur habitus secundum quem quis male | |
| 2596 operatur, manifestum est quod nulla passio est vitium. Si vero | |
| 2597 dicatur vitium peccatum, quod est actus vitiosus, sic nihil | |
| 2598 prohibet passionem esse vitium, et e contrario concurrere ad actum | |
| 2599 virtutis; secundum quod passio vel contrariatur rationi, vel | |
| 2600 sequitur actum rationis.</p> | |
| 2601 <p title="I-II q. 59 a. 1 ad 3"><a name="35983"><span class= | |
| 2602 "ref">[35983] Iª-IIae q. 59 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 2603 dicendum quod misericordia dicitur esse virtus, idest virtutis | |
| 2604 actus, secundum quod <i>motus ille animi rationi servit, quando | |
| 2605 scilicet ita praebetur misericordia, ut iustitia conservetur, sive | |
| 2606 cum indigenti tribuitur, sive cum ignoscitur poenitenti</i>, ut | |
| 2607 Augustinus dicit ibidem. Si tamen misericordia dicatur aliquis | |
| 2608 habitus quo homo perficitur ad rationabiliter miserendum, nihil | |
| 2609 prohibet misericordiam sic dictam esse virtutem. Et eadem est ratio | |
| 2610 de similibus passionibus.</p> | |
| 2611 <br /> | |
| 2612 <div class="E">Articulus 2</div> | |
| 2613 <p title="I-II q. 59 a. 2 arg. 1"><a name="35984"><span class= | |
| 2614 "ref">[35984] Iª-IIae q. 59 a. 2 arg. 1</span></a> Ad secundum | |
| 2615 sic proceditur. Videtur quod virtus moralis cum passione esse non | |
| 2616 possit. Dicit enim philosophus, in IV Topic., quod <i>mitis est qui | |
| 2617 non patitur, patiens autem qui patitur et non deducitur</i>. Et | |
| 2618 eadem ratio est de omnibus virtutibus moralibus. Ergo omnis virtus | |
| 2619 moralis est sine passione.</p> | |
| 2620 <p title="I-II q. 59 a. 2 arg. 2"><a name="35985"><span class= | |
| 2621 "ref">[35985] Iª-IIae q. 59 a. 2 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 2622 virtus est quaedam recta habitudo animae, sicut sanitas corporis, | |
| 2623 ut dicitur in VII Physic., unde virtus quaedam sanitas animae esse | |
| 2624 videtur, ut Tullius dicit, in IV de Tuscul. quaest. Passiones autem | |
| 2625 animae dicuntur morbi quidam animae, ut in eodem libro Tullius | |
| 2626 dicit. Sanitas autem non compatitur secum morbum. Ergo neque virtus | |
| 2627 compatitur animae passionem.</p> | |
| 2628 <p title="I-II q. 59 a. 2 arg. 3"><a name="35986"><span class= | |
| 2629 "ref">[35986] Iª-IIae q. 59 a. 2 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 2630 virtus moralis requirit perfectum usum rationis etiam in | |
| 2631 particularibus. Sed hoc impeditur per passiones, dicit enim | |
| 2632 philosophus, in VI Ethic., quod <i>delectationes corrumpunt | |
| 2633 existimationem prudentiae</i>; et Sallustius dicit, in Catilinario, | |
| 2634 quod non facile verum perspicit animus, ubi illa officiunt, | |
| 2635 scilicet animi passiones. Virtus ergo moralis non potest esse cum | |
| 2636 passione.</p> | |
| 2637 <p title="I-II q. 59 a. 2 s. c."><a name="35987"><span class= | |
| 2638 "ref">[35987] Iª-IIae q. 59 a. 2 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 2639 est quod Augustinus dicit, in XIV de Civ. Dei, <i>si perversa est | |
| 2640 voluntas, perversos habebit hos motus</i>, scilicet passionum, si | |
| 2641 autem recta est, <i>non solum inculpabiles, verum etiam laudabiles | |
| 2642 erunt</i>. Sed nullum laudabile excluditur per virtutem moralem. | |
| 2643 Virtus ergo moralis non excludit passiones, sed potest esse cum | |
| 2644 ipsis.</p> | |
| 2645 <p title="I-II q. 59 a. 2 co."><a name="35988"><span class= | |
| 2646 "ref">[35988] Iª-IIae q. 59 a. 2 co.</span></a> Respondeo | |
| 2647 dicendum quod circa hoc fuit discordia inter Stoicos et | |
| 2648 Peripateticos, sicut Augustinus dicit, IX de Civ. Dei. Stoici enim | |
| 2649 posuerunt quod passiones animae non possunt esse in sapiente, sive | |
| 2650 virtuoso, Peripatetici vero, quorum sectam Aristoteles instituit, | |
| 2651 ut Augustinus dicit in IX de Civ. Dei, posuerunt quod passiones | |
| 2652 simul cum virtute morali esse possunt, sed ad medium reductae. Haec | |
| 2653 autem diversitas, sicut Augustinus ibidem dicit, magis erat | |
| 2654 secundum verba, quam secundum eorum sententias. Quia enim Stoici | |
| 2655 non distinguebant inter appetitum intellectivum, qui est voluntas, | |
| 2656 et inter appetitum sensitivum, qui per irascibilem et | |
| 2657 concupiscibilem dividitur; non distinguebant in hoc passiones | |
| 2658 animae ab aliis affectionibus humanis, quod passiones animae sint | |
| 2659 motus appetitus sensitivi, aliae vero affectiones, quae non sunt | |
| 2660 passiones animae, sunt motus appetitus intellectivi, qui dicitur | |
| 2661 voluntas, sicut Peripatetici distinxerunt, sed solum quantum ad hoc | |
| 2662 quod passiones esse dicebant quascumque affectiones rationi | |
| 2663 repugnantes. Quae si ex deliberatione oriantur, in sapiente, seu in | |
| 2664 virtuoso, esse non possunt. Si autem subito oriantur, hoc in | |
| 2665 virtuoso potest accidere, <i>eo quod animi visa quae appellant | |
| 2666 phantasias, non est in potestate nostra utrum aliquando incidant | |
| 2667 animo; et cum veniunt ex terribilibus rebus, necesse est ut | |
| 2668 sapientis animum moveant, ita ut paulisper vel pavescat metu, vel | |
| 2669 tristitia contrahatur, tanquam his passionibus praevenientibus | |
| 2670 rationis officium; nec tamen approbant ista, eisque | |
| 2671 consentiunt</i>; ut Augustinus narrat in IX de Civ. Dei, ab Agellio | |
| 2672 dictum. Sic igitur, si passiones dicantur inordinatae affectiones, | |
| 2673 non possunt esse in virtuoso, ita quod post deliberationem eis | |
| 2674 consentiatur; ut Stoici posuerunt. Si vero passiones dicantur | |
| 2675 quicumque motus appetitus sensitivi, sic possunt esse in virtuoso, | |
| 2676 secundum quod sunt a ratione ordinati. Unde Aristoteles dicit, in | |
| 2677 II Ethic., quod <i>non bene quidam determinant virtutes | |
| 2678 impassibilitates quasdam et quietes, quoniam simpliciter | |
| 2679 dicunt</i>, sed deberent dicere quod sunt quietes a passionibus | |
| 2680 quae sunt ut non oportet, et quando non oportet.</p> | |
| 2681 <p title="I-II q. 59 a. 2 ad 1"><a name="35989"><span class= | |
| 2682 "ref">[35989] Iª-IIae q. 59 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 2683 ergo dicendum quod philosophus exemplum illud inducit, sicut et | |
| 2684 multa alia in libris logicalibus, non secundum opinionem propriam, | |
| 2685 sed secundum opinionem aliorum. Haec autem fuit opinio Stoicorum, | |
| 2686 quod virtutes essent sine passionibus animae. Quam opinionem | |
| 2687 philosophus excludit in II Ethic., dicens virtutes non esse | |
| 2688 impassibilitates. Potest tamen dici quod, cum dicitur quod mitis | |
| 2689 non patitur, intelligendum est secundum passionem inordinatam.</p> | |
| 2690 <p title="I-II q. 59 a. 2 ad 2"><a name="35990"><span class= | |
| 2691 "ref">[35990] Iª-IIae q. 59 a. 2 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 2692 dicendum quod ratio illa, et omnes similes quas Tullius ad hoc | |
| 2693 inducit in IV libro de Tuscul. quaest., procedit de passionibus | |
| 2694 secundum quod significant inordinatas affectiones.</p> | |
| 2695 <p title="I-II q. 59 a. 2 ad 3"><a name="35991"><span class= | |
| 2696 "ref">[35991] Iª-IIae q. 59 a. 2 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 2697 dicendum quod passio praeveniens iudicium rationis, si in animo | |
| 2698 praevaleat ut ei consentiatur, impedit consilium et iudicium | |
| 2699 rationis. Si vero sequatur, quasi ex ratione imperata, adiuvat ad | |
| 2700 exequendum imperium rationis.</p> | |
| 2701 <br /> | |
| 2702 <div class="E">Articulus 3</div> | |
| 2703 <p title="I-II q. 59 a. 3 arg. 1"><a name="35992"><span class= | |
| 2704 "ref">[35992] Iª-IIae q. 59 a. 3 arg. 1</span></a> Ad tertium | |
| 2705 sic proceditur. Videtur quod virtus cum tristitia esse non possit. | |
| 2706 Virtutes enim sunt sapientiae effectus, secundum illud Sap. VIII, | |
| 2707 sobrietatem et iustitiam docet, scilicet divina sapientia, | |
| 2708 prudentiam et virtutem. Sed sapientiae convictus non habet | |
| 2709 amaritudinem, ut postea subditur. Ergo nec virtutes cum tristitia | |
| 2710 esse possunt.</p> | |
| 2711 <p title="I-II q. 59 a. 3 arg. 2"><a name="35993"><span class= | |
| 2712 "ref">[35993] Iª-IIae q. 59 a. 3 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 2713 tristitia est impedimentum operationis; ut patet per philosophum, | |
| 2714 in VII et X Ethic. Sed impedimentum bonae operationis repugnat | |
| 2715 virtuti. Ergo tristitia repugnat virtuti.</p> | |
| 2716 <p title="I-II q. 59 a. 3 arg. 3"><a name="35994"><span class= | |
| 2717 "ref">[35994] Iª-IIae q. 59 a. 3 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 2718 tristitia est quaedam animi aegritudo; ut Tullius eam vocat, in III | |
| 2719 de Tuscul. quaest. Sed aegritudo animae contrariatur virtuti, quae | |
| 2720 est bona animae habitudo. Ergo tristitia contrariatur virtuti, nec | |
| 2721 potest simul esse cum ea.</p> | |
| 2722 <p title="I-II q. 59 a. 3 s. c."><a name="35995"><span class= | |
| 2723 "ref">[35995] Iª-IIae q. 59 a. 3 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 2724 est quod Christus fuit perfectus virtute. Sed in eo fuit tristitia, | |
| 2725 dicit enim, ut habetur Matth. XXVI, <i>tristis est anima mea usque | |
| 2726 ad mortem</i>. Ergo tristitia potest esse cum virtute.</p> | |
| 2727 <p title="I-II q. 59 a. 3 co."><a name="35996"><span class= | |
| 2728 "ref">[35996] Iª-IIae q. 59 a. 3 co.</span></a> Respondeo | |
| 2729 dicendum quod sicut dicit Augustinus, XIV de Civ. Dei, <i>Stoici | |
| 2730 voluerunt, pro tribus perturbationibus, in animo sapientis esse | |
| 2731 tres eupathias, idest tres bonas passiones, pro cupiditate scilicet | |
| 2732 voluntatem; pro laetitia, gaudium; pro metu, cautionem</i>. Pro | |
| 2733 tristitia vero, negaverunt posse aliquid esse in animo sapientis, | |
| 2734 duplici ratione. Primo quidem, quia tristitia est de malo quod iam | |
| 2735 accidit. Nullum autem malum aestimant posse accidere sapienti, | |
| 2736 crediderunt enim quod, sicut solum hominis bonum est virtus, bona | |
| 2737 autem corporalia nulla bona hominis sunt; ita solum inhonestum est | |
| 2738 hominis malum, quod in virtuoso esse non potest. Sed hoc | |
| 2739 irrationabiliter dicitur. Cum enim homo sit ex anima et corpore | |
| 2740 compositus, id quod confert ad vitam corporis conservandam, aliquod | |
| 2741 bonum hominis est, non tamen maximum, quia eo potest homo male uti. | |
| 2742 Unde et malum huic bono contrarium in sapiente esse potest, et | |
| 2743 tristitiam moderatam inducere. Praeterea, etsi virtuosus sine gravi | |
| 2744 peccato esse possit, nullus tamen invenitur qui absque levibus | |
| 2745 peccatis vitam ducat, secundum illud I Ioan. I, <i>si dixerimus | |
| 2746 quia peccatum non habemus, nos ipsos seducimus</i>. Tertio, quia | |
| 2747 virtuosus, etsi peccatum non habeat, forte quandoque habuit. Et de | |
| 2748 hoc laudabiliter dolet; secundum illud II ad Cor. VII, <i>quae | |
| 2749 secundum Deum est tristitia, poenitentiam in salutem stabilem | |
| 2750 operatur</i>. Quarto, quia potest etiam dolere laudabiliter de | |
| 2751 peccato alterius. Unde eo modo quo virtus moralis compatitur alias | |
| 2752 passiones ratione moderatas, compatitur etiam tristitiam. Secundo, | |
| 2753 movebantur ex hoc, quod tristitia est de praesenti malo, timor | |
| 2754 autem de malo futuro, sicut delectatio de bono praesenti, | |
| 2755 desiderium vero de bono futuro. Potest autem hoc ad virtutem | |
| 2756 pertinere, quod aliquis bono habito fruatur, vel non habitum habere | |
| 2757 desideret, vel quod etiam malum futurum caveat. Sed quod malo | |
| 2758 praesenti animus hominis substernatur, quod fit per tristitiam, | |
| 2759 omnino videtur contrarium rationi, unde cum virtute esse non | |
| 2760 potest. Sed hoc irrationabiliter dicitur. Est enim aliquod malum | |
| 2761 quod potest esse virtuoso praesens, ut dictum est. Quod quidem | |
| 2762 malum ratio detestatur. Unde appetitus sensitivus in hoc sequitur | |
| 2763 detestationem rationis, quod de huiusmodi malo tristatur, moderate | |
| 2764 tamen, secundum rationis iudicium. Hoc autem pertinet ad virtutem, | |
| 2765 ut appetitus sensitivus rationi conformetur, ut dictum est. Unde ad | |
| 2766 virtutem pertinet quod tristetur moderate in quibus tristandum est, | |
| 2767 sicut etiam philosophus dicit in II Ethic. Et hoc etiam utile est | |
| 2768 ad fugiendum mala. Sicut enim bona propter delectationem promptius | |
| 2769 quaeruntur, ita mala propter tristitiam fortius fugiuntur. Sic | |
| 2770 igitur dicendum est quod tristitia de his quae conveniunt virtuti, | |
| 2771 non potest simul esse cum virtute, quia virtus in propriis | |
| 2772 delectatur. Sed de his quae quocumque modo repugnant virtuti, | |
| 2773 virtus moderate tristatur.</p> | |
| 2774 <p title="I-II q. 59 a. 3 ad 1"><a name="35997"><span class= | |
| 2775 "ref">[35997] Iª-IIae q. 59 a. 3 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 2776 ergo dicendum quod ex illa auctoritate habetur quod de sapientia | |
| 2777 sapiens non tristetur. Tristatur tamen de his quae sunt impeditiva | |
| 2778 sapientiae. Et ideo in beatis, in quibus nullum impedimentum | |
| 2779 sapientiae esse potest, tristitia locum non habet.</p> | |
| 2780 <p title="I-II q. 59 a. 3 ad 2"><a name="35998"><span class= | |
| 2781 "ref">[35998] Iª-IIae q. 59 a. 3 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 2782 dicendum quod tristitia impedit operationem de qua tristamur, sed | |
| 2783 adiuvat ad ea promptius exequenda per quae tristitia fugitur.</p> | |
| 2784 <p title="I-II q. 59 a. 3 ad 3"><a name="35999"><span class= | |
| 2785 "ref">[35999] Iª-IIae q. 59 a. 3 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 2786 dicendum quod tristitia immoderata est animae aegritudo, tristitia | |
| 2787 autem moderata ad bonam habitudinem animae pertinet, secundum | |
| 2788 statum praesentis vitae.</p> | |
| 2789 <br /> | |
| 2790 <div class="E">Articulus 4</div> | |
| 2791 <p title="I-II q. 59 a. 4 arg. 1"><a name="36000"><span class= | |
| 2792 "ref">[36000] Iª-IIae q. 59 a. 4 arg. 1</span></a> Ad quartum | |
| 2793 sic proceditur. Videtur quod omnis virtus moralis sit circa | |
| 2794 passiones. Dicit enim philosophus, in II Ethic., quod <i>circa | |
| 2795 voluptates et tristitias est moralis virtus</i>. Sed delectatio et | |
| 2796 tristitia sunt passiones, ut supra dictum est. Ergo omnis virtus | |
| 2797 moralis est circa passiones.</p> | |
| 2798 <p title="I-II q. 59 a. 4 arg. 2"><a name="36001"><span class= | |
| 2799 "ref">[36001] Iª-IIae q. 59 a. 4 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 2800 rationale per participationem est subiectum moralium virtutum, ut | |
| 2801 dicitur in I Ethic. Sed huiusmodi pars animae est in qua sunt | |
| 2802 passiones, ut supra dictum est. Ergo omnis virtus moralis est circa | |
| 2803 passiones.</p> | |
| 2804 <p title="I-II q. 59 a. 4 arg. 3"><a name="36002"><span class= | |
| 2805 "ref">[36002] Iª-IIae q. 59 a. 4 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 2806 in omni virtute morali est invenire aliquam passionem. Aut ergo | |
| 2807 omnes sunt circa passiones, aut nulla. Sed aliquae sunt circa | |
| 2808 passiones, ut fortitudo et temperantia, ut dicitur in III Ethic. | |
| 2809 Ergo omnes virtutes morales sunt circa passiones.</p> | |
| 2810 <p title="I-II q. 59 a. 4 s. c."><a name="36003"><span class= | |
| 2811 "ref">[36003] Iª-IIae q. 59 a. 4 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 2812 est quod iustitia, quae est virtus moralis, non est circa | |
| 2813 passiones, ut dicitur in V Ethic.</p> | |
| 2814 <p title="I-II q. 59 a. 4 co."><a name="36004"><span class= | |
| 2815 "ref">[36004] Iª-IIae q. 59 a. 4 co.</span></a> Respondeo | |
| 2816 dicendum quod virtus moralis perficit appetitivam partem animae | |
| 2817 ordinando ipsam in bonum rationis. Est autem rationis bonum id quod | |
| 2818 est secundum rationem moderatum seu ordinatum. Unde circa omne id | |
| 2819 quod contingit ratione ordinari et moderari, contingit esse | |
| 2820 virtutem moralem. Ratio autem ordinat non solum passiones appetitus | |
| 2821 sensitivi; sed etiam ordinat operationes appetitus intellectivi, | |
| 2822 qui est voluntas, quae non est subiectum passionis, ut supra dictum | |
| 2823 est. Et ideo non omnis virtus moralis est circa passiones; sed | |
| 2824 quaedam circa passiones, quaedam circa operationes.</p> | |
| 2825 <p title="I-II q. 59 a. 4 ad 1"><a name="36005"><span class= | |
| 2826 "ref">[36005] Iª-IIae q. 59 a. 4 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 2827 ergo dicendum quod non omnis virtus moralis est circa delectationes | |
| 2828 et tristitias sicut circa propriam materiam, sed sicut circa | |
| 2829 aliquid consequens proprium actum. Omnis enim virtuosus delectatur | |
| 2830 in actu virtutis, et tristatur in contrario. Unde philosophus post | |
| 2831 praemissa verba subdit quod, <i>si virtutes sunt circa actus et | |
| 2832 passiones; omni autem passioni et omni actui sequitur delectatio et | |
| 2833 tristitia; propter hoc virtus erit circa delectationes et | |
| 2834 tristitias</i>, scilicet sicut circa aliquid consequens.</p> | |
| 2835 <p title="I-II q. 59 a. 4 ad 2"><a name="36006"><span class= | |
| 2836 "ref">[36006] Iª-IIae q. 59 a. 4 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 2837 dicendum quod rationale per participationem non solum est appetitus | |
| 2838 sensitivus, qui est subiectum passionum; sed etiam voluntas, in qua | |
| 2839 non sunt passiones, ut dictum est.</p> | |
| 2840 <p title="I-II q. 59 a. 4 ad 3"><a name="36007"><span class= | |
| 2841 "ref">[36007] Iª-IIae q. 59 a. 4 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 2842 dicendum quod in quibusdam virtutibus sunt passiones sicut propria | |
| 2843 materia, in quibusdam autem non. Unde non est eadem ratio de | |
| 2844 omnibus, ut infra ostendetur.</p> | |
| 2845 <br /> | |
| 2846 <div class="E">Articulus 5</div> | |
| 2847 <p title="I-II q. 59 a. 5 arg. 1"><a name="36008"><span class= | |
| 2848 "ref">[36008] Iª-IIae q. 59 a. 5 arg. 1</span></a> Ad quintum | |
| 2849 sic proceditur. Videtur quod virtus moralis possit esse absque | |
| 2850 passione. Quanto enim virtus moralis est perfectior, tanto magis | |
| 2851 superat passiones. Ergo in suo perfectissimo esse, est omnino | |
| 2852 absque passionibus.</p> | |
| 2853 <p title="I-II q. 59 a. 5 arg. 2"><a name="36009"><span class= | |
| 2854 "ref">[36009] Iª-IIae q. 59 a. 5 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 2855 tunc unumquodque est perfectum, quando est remotum a suo contrario, | |
| 2856 et ab his quae ad contrarium inclinant. Sed passiones inclinant ad | |
| 2857 peccatum, quod virtuti contrariatur, unde Rom. VII, nominantur | |
| 2858 passiones peccatorum. Ergo perfecta virtus est omnino absque | |
| 2859 passione.</p> | |
| 2860 <p title="I-II q. 59 a. 5 arg. 3"><a name="36010"><span class= | |
| 2861 "ref">[36010] Iª-IIae q. 59 a. 5 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 2862 secundum virtutem Deo conformamur; ut patet per Augustinum, in | |
| 2863 libro de moribus Eccles. Sed Deus omnia operatur sine passione. | |
| 2864 Ergo virtus perfectissima est absque omni passione.</p> | |
| 2865 <p title="I-II q. 59 a. 5 s. c."><a name="36011"><span class= | |
| 2866 "ref">[36011] Iª-IIae q. 59 a. 5 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 2867 est quod nullus iustus est qui non gaudet iusta operatione, ut | |
| 2868 dicitur in I Ethic. Sed gaudium est passio. Ergo iustitia non | |
| 2869 potest esse sine passione. Et multo minus aliae virtutes.</p> | |
| 2870 <p title="I-II q. 59 a. 5 co."><a name="36012"><span class= | |
| 2871 "ref">[36012] Iª-IIae q. 59 a. 5 co.</span></a> Respondeo | |
| 2872 dicendum quod, si passiones dicamus inordinatas affectiones, sicut | |
| 2873 Stoici posuerunt; sic manifestum est quod virtus perfecta est sine | |
| 2874 passionibus. Si vero passiones dicamus omnes motus appetitus | |
| 2875 sensitivi, sic planum est quod virtutes morales quae sunt circa | |
| 2876 passiones sicut circa propriam materiam, sine passionibus esse non | |
| 2877 possunt. Cuius ratio est, quia secundum hoc, sequeretur quod virtus | |
| 2878 moralis faceret appetitum sensitivum omnino otiosum. Non autem ad | |
| 2879 virtutem pertinet quod ea quae sunt subiecta rationi, a propriis | |
| 2880 actibus vacent, sed quod exequantur imperium rationis, proprios | |
| 2881 actus agendo. Unde sicut virtus membra corporis ordinat ad actus | |
| 2882 exteriores debitos, ita appetitum sensitivum ad motus proprios | |
| 2883 ordinatos. Virtutes vero morales quae non sunt circa passiones, sed | |
| 2884 circa operationes, possunt esse sine passionibus (et huiusmodi | |
| 2885 virtus est iustitia), quia per eas applicatur voluntas ad proprium | |
| 2886 actum, qui non est passio. Sed tamen ad actum iustitiae sequitur | |
| 2887 gaudium, ad minus in voluntate, quod non est passio. Et si hoc | |
| 2888 gaudium multiplicetur per iustitiae perfectionem, fiet gaudii | |
| 2889 redundantia usque ad appetitum sensitivum; secundum quod vires | |
| 2890 inferiores sequuntur motum superiorum, ut supra dictum est. Et sic | |
| 2891 per redundantiam huiusmodi, quanto virtus fuerit perfectior, tanto | |
| 2892 magis passionem causat.</p> | |
| 2893 <p title="I-II q. 59 a. 5 ad 1"><a name="36013"><span class= | |
| 2894 "ref">[36013] Iª-IIae q. 59 a. 5 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 2895 ergo dicendum quod virtus passiones inordinatas superat, moderatas | |
| 2896 autem producit.</p> | |
| 2897 <p title="I-II q. 59 a. 5 ad 2"><a name="36014"><span class= | |
| 2898 "ref">[36014] Iª-IIae q. 59 a. 5 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 2899 dicendum quod passiones inordinatae inducunt ad peccandum, non | |
| 2900 autem si sunt moderatae.</p> | |
| 2901 <p title="I-II q. 59 a. 5 ad 3"><a name="36015"><span class= | |
| 2902 "ref">[36015] Iª-IIae q. 59 a. 5 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 2903 dicendum quod bonum in unoquoque consideratur secundum conditionem | |
| 2904 suae naturae. In Deo autem et Angelis non est appetitus sensitivus, | |
| 2905 sicut est in homine. Et ideo bona operatio Dei et Angeli est omnino | |
| 2906 sine passione, sicut et sine corpore, bona autem operatio hominis | |
| 2907 est cum passione, sicut et cum corporis ministerio.</p> | |
| 2908 <br /> | |
| 2909 <div class="D">Quaestio 60</div> | |
| 2910 <div class="G">Prooemium</div> | |
| 2911 <p title="I-II q. 60 pr."><a name="36016"><span class="ref">[36016] | |
| 2912 Iª-IIae q. 60 pr.</span></a> Deinde considerandum est de | |
| 2913 distinctione virtutum moralium ad invicem. Et circa hoc quaeruntur | |
| 2914 quinque. Primo, utrum sit tantum una virtus moralis. Secundo, utrum | |
| 2915 distinguantur virtutes morales quae sunt circa operationes, ab his | |
| 2916 quae sunt circa passiones. Tertio, utrum circa operationes sit una | |
| 2917 tantum moralis virtus. Quarto, utrum circa diversas passiones sint | |
| 2918 diversae morales virtutes. Quinto, utrum virtutes morales | |
| 2919 distinguantur secundum diversa obiecta passionum.</p> | |
| 2920 <br /> | |
| 2921 <div class="E">Articulus 1</div> | |
| 2922 <p title="I-II q. 60 a. 1 arg. 1"><a name="36017"><span class= | |
| 2923 "ref">[36017] Iª-IIae q. 60 a. 1 arg. 1</span></a> Ad primum | |
| 2924 sic proceditur. Videtur quod sit una tantum moralis virtus. Sicut | |
| 2925 enim in actibus moralibus directio pertinet ad rationem, quae est | |
| 2926 subiectum intellectualium virtutum; ita inclinatio pertinet ad vim | |
| 2927 appetitivam, quae est subiectum moralium virtutum. Sed una est | |
| 2928 intellectualis virtus dirigens in omnibus moralibus actibus, | |
| 2929 scilicet prudentia. Ergo etiam una tantum est moralis virtus | |
| 2930 inclinans in omnibus moralibus actibus.</p> | |
| 2931 <p title="I-II q. 60 a. 1 arg. 2"><a name="36018"><span class= | |
| 2932 "ref">[36018] Iª-IIae q. 60 a. 1 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 2933 habitus non distinguuntur secundum materialia obiecta, sed secundum | |
| 2934 formales rationes obiectorum. Formalis autem ratio boni ad quod | |
| 2935 ordinatur virtus moralis, est unum, scilicet modus rationis. Ergo | |
| 2936 videtur quod sit una tantum moralis virtus.</p> | |
| 2937 <p title="I-II q. 60 a. 1 arg. 3"><a name="36019"><span class= | |
| 2938 "ref">[36019] Iª-IIae q. 60 a. 1 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 2939 moralia recipiunt speciem a fine, ut supra dictum est. Sed finis | |
| 2940 omnium virtutum moralium communis est unus, scilicet felicitas; | |
| 2941 proprii autem et propinqui sunt infiniti. Non sunt autem infinitae | |
| 2942 virtutes morales. Ergo videtur quod sit una tantum.</p> | |
| 2943 <p title="I-II q. 60 a. 1 s. c."><a name="36020"><span class= | |
| 2944 "ref">[36020] Iª-IIae q. 60 a. 1 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 2945 est quod unus habitus non potest esse in diversis potentiis, ut | |
| 2946 supra dictum est. Sed subiectum virtutum moralium est pars | |
| 2947 appetitiva animae, quae per diversas potentias distinguitur, ut in | |
| 2948 primo dictum est. Ergo non potest esse una tantum virtus | |
| 2949 moralis.</p> | |
| 2950 <p title="I-II q. 60 a. 1 co."><a name="36021"><span class= | |
| 2951 "ref">[36021] Iª-IIae q. 60 a. 1 co.</span></a> Respondeo | |
| 2952 dicendum quod, sicut supra dictum est, virtutes morales sunt | |
| 2953 habitus quidam appetitivae partis. Habitus autem specie differunt | |
| 2954 secundum speciales differentias obiectorum, ut supra dictum est. | |
| 2955 Species autem obiecti appetibilis, sicut et cuiuslibet rei, | |
| 2956 attenditur secundum formam specificam, quae est ab agente. Est | |
| 2957 autem considerandum quod materia patientis se habet ad agens | |
| 2958 dupliciter. Quandoque enim recipit formam agentis secundum eandem | |
| 2959 rationem, prout est in agente, sicut est in omnibus agentibus | |
| 2960 univocis. Et sic necesse est quod, si agens est unum specie, quod | |
| 2961 materia recipiat formam unius speciei, sicut ab igne non generatur | |
| 2962 univoce nisi aliquid existens in specie ignis. Aliquando vero | |
| 2963 materia recipit formam ab agente non secundum eandem rationem, | |
| 2964 prout est in agente, sicut patet in generantibus non univocis, ut | |
| 2965 animal generatur a sole. Et tunc formae receptae in materia ab | |
| 2966 eodem agente, non sunt unius speciei sed diversificantur secundum | |
| 2967 diversam proportionem materiae ad recipiendum influxum agentis, | |
| 2968 sicut videmus quod ab una actione solis generantur per | |
| 2969 putrefactionem animalia diversarum specierum secundum diversam | |
| 2970 proportionem materiae. Manifestum est autem quod in moralibus ratio | |
| 2971 est sicut imperans et movens; vis autem appetitiva est sicut | |
| 2972 imperata et mota. Non autem appetitus recipit impressionem rationis | |
| 2973 quasi univoce, quia non fit rationale per essentiam, sed per | |
| 2974 participationem, ut dicitur in I Ethic. Unde appetibilia secundum | |
| 2975 motionem rationis constituuntur in diversis speciebus, secundum | |
| 2976 quod diversimode se habent ad rationem. Et ita sequitur quod | |
| 2977 virtutes morales sint diversae secundum speciem, et non una | |
| 2978 tantum.</p> | |
| 2979 <p title="I-II q. 60 a. 1 ad 1"><a name="36022"><span class= | |
| 2980 "ref">[36022] Iª-IIae q. 60 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 2981 ergo dicendum quod obiectum rationis est verum. Est autem eadem | |
| 2982 ratio veri in omnibus moralibus, quae sunt contingentia agibilia. | |
| 2983 Unde est una sola virtus in eis dirigens, scilicet prudentia. | |
| 2984 Obiectum autem appetitivae virtutis est bonum appetibile. Cuius est | |
| 2985 diversa ratio, secundum diversam habitudinem ad rationem | |
| 2986 dirigentem.</p> | |
| 2987 <p title="I-II q. 60 a. 1 ad 2"><a name="36023"><span class= | |
| 2988 "ref">[36023] Iª-IIae q. 60 a. 1 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 2989 dicendum quod illud formale est unum genere, propter unitatem | |
| 2990 agentis. Sed diversificatur specie, propter diversas habitudines | |
| 2991 recipientium, ut supra dictum est.</p> | |
| 2992 <p title="I-II q. 60 a. 1 ad 3"><a name="36024"><span class= | |
| 2993 "ref">[36024] Iª-IIae q. 60 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 2994 dicendum quod moralia non habent speciem a fine ultimo sed a | |
| 2995 finibus proximis, qui quidem, etsi infiniti sint numero, non tamen | |
| 2996 infiniti sunt specie.</p> | |
| 2997 <br /> | |
| 2998 <div class="E">Articulus 2</div> | |
| 2999 <p title="I-II q. 60 a. 2 arg. 1"><a name="36025"><span class= | |
| 3000 "ref">[36025] Iª-IIae q. 60 a. 2 arg. 1</span></a> Ad secundum | |
| 3001 sic proceditur. Videtur quod virtutes morales non distinguantur ab | |
| 3002 invicem per hoc quod quaedam sunt circa operationes, quaedam circa | |
| 3003 passiones. Dicit enim philosophus, in II Ethic., quod virtus | |
| 3004 moralis est circa delectationes et tristitias optimorum operativa. | |
| 3005 Sed voluptates et tristitiae sunt passiones quaedam, ut supra | |
| 3006 dictum est. Ergo eadem virtus quae est circa passiones, est etiam | |
| 3007 circa operationes, utpote operativa existens.</p> | |
| 3008 <p title="I-II q. 60 a. 2 arg. 2"><a name="36026"><span class= | |
| 3009 "ref">[36026] Iª-IIae q. 60 a. 2 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 3010 passiones sunt principia exteriorum operationum. Si ergo aliquae | |
| 3011 virtutes rectificant passiones, oportet quod etiam per consequens | |
| 3012 rectificent operationes. Eaedem ergo virtutes morales sunt circa | |
| 3013 passiones et operationes.</p> | |
| 3014 <p title="I-II q. 60 a. 2 arg. 3"><a name="36027"><span class= | |
| 3015 "ref">[36027] Iª-IIae q. 60 a. 2 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 3016 ad omnem operationem exteriorem movetur appetitus sensitivus bene | |
| 3017 vel male. Sed motus appetitus sensitivi sunt passiones. Ergo eaedem | |
| 3018 virtutes quae sunt circa operationes, sunt circa passiones.</p> | |
| 3019 <p title="I-II q. 60 a. 2 s. c."><a name="36028"><span class= | |
| 3020 "ref">[36028] Iª-IIae q. 60 a. 2 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 3021 est quod philosophus ponit iustitiam circa operationes; | |
| 3022 temperantiam autem et fortitudinem et mansuetudinem, circa | |
| 3023 passiones quasdam.</p> | |
| 3024 <p title="I-II q. 60 a. 2 co."><a name="36029"><span class= | |
| 3025 "ref">[36029] Iª-IIae q. 60 a. 2 co.</span></a> Respondeo | |
| 3026 dicendum quod operatio et passio dupliciter potest comparari ad | |
| 3027 virtutem. Uno modo, sicut effectus. Et hoc modo, omnis moralis | |
| 3028 virtus habet aliquas operationes bonas, quarum est productiva; et | |
| 3029 delectationem aliquam vel tristitiam, quae sunt passiones, ut supra | |
| 3030 dictum est. Alio modo potest comparari operatio ad virtutem | |
| 3031 moralem, sicut materia circa quam est. Et secundum hoc, oportet | |
| 3032 alias esse virtutes morales circa operationes, et alias circa | |
| 3033 passiones. Cuius ratio est, quia bonum et malum in quibusdam | |
| 3034 operationibus attenditur secundum seipsas, qualitercumque homo | |
| 3035 afficiatur ad eas, inquantum scilicet bonum in eis et malum | |
| 3036 accipitur secundum rationem commensurationis ad alterum. Et in | |
| 3037 talibus oportet quod sit aliqua virtus directiva operationum | |
| 3038 secundum seipsas, sicut sunt emptio et venditio, et omnes huiusmodi | |
| 3039 operationes in quibus attenditur ratio debiti vel indebiti ad | |
| 3040 alterum. Et propter hoc, iustitia et partes eius proprie sunt circa | |
| 3041 operationes sicut circa propriam materiam. In quibusdam vero | |
| 3042 operationibus bonum et malum attenditur solum secundum | |
| 3043 commensurationem ad operantem. Et ideo oportet in his bonum et | |
| 3044 malum considerari, secundum quod homo bene vel male afficitur circa | |
| 3045 huiusmodi. Et propter hoc, oportet quod virtutes in talibus sint | |
| 3046 principaliter circa interiores affectiones, quae dicuntur animae | |
| 3047 passiones, sicut patet de temperantia, fortitudine et aliis | |
| 3048 huiusmodi. Contingit autem quod in operationibus quae sunt ad | |
| 3049 alterum, praetermittatur bonum virtutis propter inordinatam animi | |
| 3050 passionem. Et tunc, inquantum corrumpitur commensuratio exterioris | |
| 3051 operationis, est corruptio iustitiae, inquantum autem corrumpitur | |
| 3052 commensuratio interiorum passionum, est corruptio alicuius alterius | |
| 3053 virtutis. Sicut cum propter iram aliquis alium percutit, in ipsa | |
| 3054 percussione indebita corrumpitur iustitia, in immoderantia vero | |
| 3055 irae corrumpitur mansuetudo. Et idem patet in aliis.</p> | |
| 3056 <p title="I-II q. 60 a. 2 ad 1"><a name="36030"><span class= | |
| 3057 "ref">[36030] Iª-IIae q. 60 a. 2 ad 1</span></a> Et per hoc | |
| 3058 patet responsio ad obiecta. Nam prima ratio procedit de operatione, | |
| 3059 secundum quod est effectus virtutis. Aliae vero duae rationes | |
| 3060 procedunt ex hoc, quod ad idem concurrunt operatio et passio. Sed | |
| 3061 in quibusdam virtus est principaliter circa operationem, in | |
| 3062 quibusdam circa passionem, ratione praedicta.</p> | |
| 3063 <br /> | |
| 3064 <div class="E">Articulus 3</div> | |
| 3065 <p title="I-II q. 60 a. 3 arg. 1"><a name="36031"><span class= | |
| 3066 "ref">[36031] Iª-IIae q. 60 a. 3 arg. 1</span></a> Ad tertium | |
| 3067 sic proceditur. Videtur quod sit una tantum virtus moralis circa | |
| 3068 operationes. Rectitudo enim omnium operationum exteriorum videtur | |
| 3069 ad iustitiam pertinere. Sed iustitia est una virtus. Ergo una sola | |
| 3070 virtus est circa operationes.</p> | |
| 3071 <p title="I-II q. 60 a. 3 arg. 2"><a name="36032"><span class= | |
| 3072 "ref">[36032] Iª-IIae q. 60 a. 3 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 3073 operationes maxime differentes esse videntur quae ordinantur ad | |
| 3074 bonum unius, et quae ordinantur ad bonum multitudinis. Sed ista | |
| 3075 diversitas non diversificat virtutes morales, dicit enim | |
| 3076 philosophus, in V Ethic., quod iustitia legalis, quae ordinat actus | |
| 3077 hominum ad commune bonum, non est aliud a virtute quae ordinat | |
| 3078 actus hominis ad unum tantum, nisi secundum rationem. Ergo | |
| 3079 diversitas operationum non causat diversitatem virtutum | |
| 3080 moralium.</p> | |
| 3081 <p title="I-II q. 60 a. 3 arg. 3"><a name="36033"><span class= | |
| 3082 "ref">[36033] Iª-IIae q. 60 a. 3 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 3083 si sunt diversae virtutes morales circa diversas operationes, | |
| 3084 oporteret quod secundum diversitatem operationum, esset diversitas | |
| 3085 virtutum moralium. Sed hoc patet esse falsum, nam ad iustitiam | |
| 3086 pertinet in diversis generibus commutationum rectitudinem statuere, | |
| 3087 et etiam in distributionibus, ut patet in V Ethic. Non ergo | |
| 3088 diversae virtutes sunt diversarum operationum.</p> | |
| 3089 <p title="I-II q. 60 a. 3 s. c."><a name="36034"><span class= | |
| 3090 "ref">[36034] Iª-IIae q. 60 a. 3 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 3091 est quod religio est alia virtus a pietate, quarum tamen utraque | |
| 3092 est circa operationes quasdam.</p> | |
| 3093 <p title="I-II q. 60 a. 3 co."><a name="36035"><span class= | |
| 3094 "ref">[36035] Iª-IIae q. 60 a. 3 co.</span></a> Respondeo | |
| 3095 dicendum quod omnes virtutes morales quae sunt circa operationes, | |
| 3096 conveniunt in quadam generali ratione iustitiae, quae attenditur | |
| 3097 secundum debitum ad alterum, distinguuntur autem secundum diversas | |
| 3098 speciales rationes. Cuius ratio est quia in operationibus | |
| 3099 exterioribus ordo rationis instituitur sicut dictum est, non | |
| 3100 secundum proportionem ad affectionem hominis, sed secundum ipsam | |
| 3101 convenientiam rei in seipsa; secundum quam convenientiam accipitur | |
| 3102 ratio debiti, ex quo constituitur ratio iustitiae, ad iustitiam | |
| 3103 enim pertinere videtur ut quis debitum reddat. Unde omnes huiusmodi | |
| 3104 virtutes quae sunt circa operationes, habent aliquo modo rationem | |
| 3105 iustitiae. Sed debitum non est unius rationis in omnibus, aliter | |
| 3106 enim debetur aliquid aequali, aliter superiori, aliter minori; et | |
| 3107 aliter ex pacto, vel ex promisso, vel ex beneficio suscepto. Et | |
| 3108 secundum has diversas rationes debiti, sumuntur diversae virtutes, | |
| 3109 puta religio est per quam redditur debitum Deo; pietas est per quam | |
| 3110 redditur debitum parentibus vel patriae; gratia est per quam | |
| 3111 redditur debitum benefactoribus; et sic de aliis.</p> | |
| 3112 <p title="I-II q. 60 a. 3 ad 1"><a name="36036"><span class= | |
| 3113 "ref">[36036] Iª-IIae q. 60 a. 3 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 3114 ergo dicendum quod iustitia proprie dicta est una specialis virtus, | |
| 3115 quae attendit perfectam rationem debiti, quod secundum | |
| 3116 aequivalentiam potest restitui. Dicitur tamen et ampliato nomine | |
| 3117 iustitia, secundum quamcumque debiti redditionem. Et sic non est | |
| 3118 una specialis virtus.</p> | |
| 3119 <p title="I-II q. 60 a. 3 ad 2"><a name="36037"><span class= | |
| 3120 "ref">[36037] Iª-IIae q. 60 a. 3 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 3121 dicendum quod iustitia quae intendit bonum commune, est alia virtus | |
| 3122 a iustitia quae ordinatur ad bonum privatum alicuius, unde et ius | |
| 3123 commune distinguitur a iure privato; et Tullius ponit unam | |
| 3124 specialem virtutem, pietatem, quae ordinat ad bonum patriae. Sed | |
| 3125 iustitia ordinans hominem ad bonum commune, est generalis per | |
| 3126 imperium, quia omnes actus virtutum ordinat ad finem suum, scilicet | |
| 3127 ad bonum commune. Virtus autem secundum quod a tali iustitia | |
| 3128 imperatur, etiam iustitiae nomen accipit. Et sic virtus a iustitia | |
| 3129 legali non differt nisi ratione, sicut sola ratione differt virtus | |
| 3130 operans secundum seipsam, et virtus operans ad imperium | |
| 3131 alterius.</p> | |
| 3132 <p title="I-II q. 60 a. 3 ad 3"><a name="36038"><span class= | |
| 3133 "ref">[36038] Iª-IIae q. 60 a. 3 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 3134 dicendum quod in omnibus operationibus ad iustitiam specialem | |
| 3135 pertinentibus, est eadem ratio debiti. Et ideo est eadem virtus | |
| 3136 iustitiae, praecipue quantum ad commutationes. Forte enim | |
| 3137 distributiva est alterius speciei a commutativa, sed de hoc infra | |
| 3138 quaeretur.</p> | |
| 3139 <br /> | |
| 3140 <div class="E">Articulus 4</div> | |
| 3141 <p title="I-II q. 60 a. 4 arg. 1"><a name="36039"><span class= | |
| 3142 "ref">[36039] Iª-IIae q. 60 a. 4 arg. 1</span></a> Ad quartum | |
| 3143 sic proceditur. Videtur quod circa diversas passiones non sint | |
| 3144 diversae virtutes morales. Eorum enim quae conveniunt in principio | |
| 3145 et fine, unus est habitus, sicut patet maxime in scientiis. Sed | |
| 3146 omnium passionum unum est principium, scilicet amor; et omnes ad | |
| 3147 eundem finem terminantur, scilicet ad delectationem vel tristitiam; | |
| 3148 ut supra habitum est. Ergo circa omnes passiones est una tantum | |
| 3149 moralis virtus.</p> | |
| 3150 <p title="I-II q. 60 a. 4 arg. 2"><a name="36040"><span class= | |
| 3151 "ref">[36040] Iª-IIae q. 60 a. 4 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 3152 si circa diversas passiones essent diversae virtutes morales, | |
| 3153 sequeretur quod tot essent virtutes morales quot passiones. Sed hoc | |
| 3154 patet esse falsum, quia circa oppositas passiones est una et eadem | |
| 3155 virtus moralis, sicut fortitudo circa timores et audacias, | |
| 3156 temperantia circa delectationes et tristitias. Non ergo oportet | |
| 3157 quod circa diversas passiones sint diversae virtutes morales.</p> | |
| 3158 <p title="I-II q. 60 a. 4 arg. 3"><a name="36041"><span class= | |
| 3159 "ref">[36041] Iª-IIae q. 60 a. 4 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 3160 amor, concupiscentia et delectatio sunt passiones specie | |
| 3161 differentes, ut supra habitum est. Sed circa omnes has est una | |
| 3162 virtus, scilicet temperantia. Ergo virtutes morales non sunt | |
| 3163 diversae circa diversas passiones.</p> | |
| 3164 <p title="I-II q. 60 a. 4 s. c."><a name="36042"><span class= | |
| 3165 "ref">[36042] Iª-IIae q. 60 a. 4 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 3166 est quod fortitudo est circa timores et audacias; temperantia circa | |
| 3167 concupiscentias; mansuetudo circa iras; ut dicitur in III et IV | |
| 3168 Ethic.</p> | |
| 3169 <p title="I-II q. 60 a. 4 co."><a name="36043"><span class= | |
| 3170 "ref">[36043] Iª-IIae q. 60 a. 4 co.</span></a> Respondeo | |
| 3171 dicendum quod non potest dici quod circa omnes passiones sit una | |
| 3172 sola virtus moralis, sunt enim quaedam passiones ad diversas | |
| 3173 potentias pertinentes; aliae namque pertinent ad irascibilem, aliae | |
| 3174 ad concupiscibilem, ut supra dictum est. Nec tamen oportet quod | |
| 3175 omnis diversitas passionum sufficiat ad virtutes morales | |
| 3176 diversificandas. Primo quidem, quia quaedam passiones sunt quae | |
| 3177 sibi opponuntur secundum contrarietatem, sicut gaudium et | |
| 3178 tristitia, timor et audacia, et alia huiusmodi. Et circa huiusmodi | |
| 3179 passiones sic oppositas, oportet esse unam et eandem virtutem. Cum | |
| 3180 enim virtus moralis in quadam medietate consistat, medium in | |
| 3181 contrariis passionibus secundum eandem rationem instituitur, sicut | |
| 3182 et in naturalibus idem est medium inter contraria, ut inter album | |
| 3183 et nigrum. Secundo, quia diversae passiones inveniuntur secundum | |
| 3184 eundem modum rationi repugnantes, puta secundum impulsum ad id quod | |
| 3185 est contra rationem; vel secundum retractionem ab eo quod est | |
| 3186 secundum rationem. Et ideo diversae passiones concupiscibilis non | |
| 3187 pertinent ad diversas virtutes morales, quia earum motus secundum | |
| 3188 quendam ordinem se invicem consequuntur, utpote ad idem ordinati, | |
| 3189 scilicet ad consequendum bonum, vel ad fugiendum malum; sicut ex | |
| 3190 amore procedit concupiscentia, et ex concupiscentia pervenitur ad | |
| 3191 delectationem. Et eadem ratio est de oppositis, quia ex odio | |
| 3192 sequitur fuga vel abominatio, quae perducit ad tristitiam. Sed | |
| 3193 passiones irascibilis non sunt unius ordinis, sed ad diversa | |
| 3194 ordinantur, nam audacia et timor ordinantur ad aliquod magnum | |
| 3195 periculum; spes et desperatio ad aliquod bonum arduum; ira autem ad | |
| 3196 superandum aliquod contrarium quod nocumentum intulit. Et ideo | |
| 3197 circa has passiones diversae virtutes ordinantur, utpote | |
| 3198 temperantia circa passiones concupiscibilis; fortitudo circa | |
| 3199 timores et audacias; magnanimitas circa spem et desperationem; | |
| 3200 mansuetudo circa iras.</p> | |
| 3201 <p title="I-II q. 60 a. 4 ad 1"><a name="36044"><span class= | |
| 3202 "ref">[36044] Iª-IIae q. 60 a. 4 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 3203 ergo dicendum quod omnes passiones conveniunt in uno principio et | |
| 3204 fine communi, non autem in uno proprio principio seu fine. Unde hoc | |
| 3205 non sufficit ad unitatem virtutis moralis.</p> | |
| 3206 <p title="I-II q. 60 a. 4 ad 2"><a name="36045"><span class= | |
| 3207 "ref">[36045] Iª-IIae q. 60 a. 4 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 3208 dicendum quod, sicut in naturalibus idem est principium quo | |
| 3209 receditur ab uno principio, et acceditur ad aliud; et in | |
| 3210 rationalibus est eadem ratio contrariorum, ita etiam virtus | |
| 3211 moralis, quae in modum naturae rationi consentit, est eadem | |
| 3212 contrariarum passionum.</p> | |
| 3213 <p title="I-II q. 60 a. 4 ad 3"><a name="36046"><span class= | |
| 3214 "ref">[36046] Iª-IIae q. 60 a. 4 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 3215 dicendum quod illae tres passiones ad idem obiectum ordinantur | |
| 3216 secundum quendam ordinem, ut dictum est. Et ideo ad eandem virtutem | |
| 3217 moralem pertinent.</p> | |
| 3218 <br /> | |
| 3219 <div class="E">Articulus 5</div> | |
| 3220 <p title="I-II q. 60 a. 5 arg. 1"><a name="36047"><span class= | |
| 3221 "ref">[36047] Iª-IIae q. 60 a. 5 arg. 1</span></a> Ad quintum | |
| 3222 sic proceditur. Videtur quod virtutes morales non distinguantur | |
| 3223 secundum obiecta passionum. Sicut enim sunt obiecta passionum, ita | |
| 3224 sunt obiecta operationum. Sed virtutes morales quae sunt circa | |
| 3225 operationes, non distinguuntur secundum obiecta operationum, ad | |
| 3226 eandem enim virtutem iustitiae pertinet emere vel vendere domum, et | |
| 3227 equum. Ergo etiam nec virtutes morales quae sunt circa passiones, | |
| 3228 diversificantur per obiecta passionum.</p> | |
| 3229 <p title="I-II q. 60 a. 5 arg. 2"><a name="36048"><span class= | |
| 3230 "ref">[36048] Iª-IIae q. 60 a. 5 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 3231 passiones sunt quidam actus vel motus appetitus sensitivi. Sed | |
| 3232 maior diversitas requiritur ad diversitatem habituum, quam ad | |
| 3233 diversitatem actuum. Diversa igitur obiecta quae non diversificant | |
| 3234 speciem passionis, non diversificabunt speciem virtutis moralis. | |
| 3235 Ita scilicet quod de omnibus delectabilibus erit una virtus | |
| 3236 moralis, et similiter est de aliis.</p> | |
| 3237 <p title="I-II q. 60 a. 5 arg. 3"><a name="36049"><span class= | |
| 3238 "ref">[36049] Iª-IIae q. 60 a. 5 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 3239 magis et minus non diversificant speciem. Sed diversa delectabilia | |
| 3240 non differunt nisi secundum magis et minus. Ergo omnia delectabilia | |
| 3241 pertinent ad unam speciem virtutis. Et eadem ratione, omnia | |
| 3242 terribilia, et similiter de aliis. Non ergo virtus moralis | |
| 3243 distinguitur secundum obiecta passionum.</p> | |
| 3244 <p title="I-II q. 60 a. 5 arg. 4"><a name="36050"><span class= | |
| 3245 "ref">[36050] Iª-IIae q. 60 a. 5 arg. 4</span></a> Praeterea, | |
| 3246 sicut virtus est operativa boni, ita est impeditiva mali. Sed circa | |
| 3247 concupiscentias bonorum sunt diversae virtutes, sicut temperantia | |
| 3248 circa concupiscentias delectationum tactus, et eutrapelia circa | |
| 3249 delectationes ludi. Ergo etiam circa timores malorum debent esse | |
| 3250 diversae virtutes.</p> | |
| 3251 <p title="I-II q. 60 a. 5 s. c."><a name="36051"><span class= | |
| 3252 "ref">[36051] Iª-IIae q. 60 a. 5 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 3253 est quod castitas est circa delectabilia venereorum; abstinentia | |
| 3254 vero est circa delectabilia ciborum; et eutrapelia circa | |
| 3255 delectabilia ludorum.</p> | |
| 3256 <p title="I-II q. 60 a. 5 co."><a name="36052"><span class= | |
| 3257 "ref">[36052] Iª-IIae q. 60 a. 5 co.</span></a> Respondeo | |
| 3258 dicendum quod perfectio virtutis ex ratione dependet, perfectio | |
| 3259 autem passionis, ex ipso appetitu sensitivo. Unde oportet quod | |
| 3260 virtutes diversificentur secundum ordinem ad rationem, passiones | |
| 3261 autem, secundum ordinem ad appetitum. Obiecta igitur passionum, | |
| 3262 secundum quod diversimode comparantur ad appetitum sensitivum, | |
| 3263 causant diversas passionum species, secundum vero quod comparantur | |
| 3264 ad rationem, causant diversas species virtutum. Non est autem idem | |
| 3265 motus rationis, et appetitus sensitivi. Unde nihil prohibet aliquam | |
| 3266 differentiam obiectorum causare diversitatem passionum, quae non | |
| 3267 causat diversitatem virtutum, sicut quando una virtus est circa | |
| 3268 multas passiones, ut dictum est, et aliquam etiam differentiam | |
| 3269 obiectorum causare diversitatem virtutum, quae non causat | |
| 3270 diversitatem passionum, cum circa unam passionem, puta | |
| 3271 delectationem, diversae virtutes ordinentur. Et quia diversae | |
| 3272 passiones ad diversas potentias pertinentes, semper pertinent ad | |
| 3273 diversas virtutes, ut dictum est; ideo diversitas obiectorum quae | |
| 3274 respicit diversitatem potentiarum, semper diversificat species | |
| 3275 virtutum; puta quod aliquid sit bonum absolute, et aliquid bonum | |
| 3276 cum aliqua arduitate. Et quia ordine quodam ratio inferiores | |
| 3277 hominis partes regit, et etiam se ad exteriora extendit; ideo etiam | |
| 3278 secundum quod unum obiectum passionis apprehenditur sensu vel | |
| 3279 imaginatione, aut etiam ratione; et secundum etiam quod pertinet ad | |
| 3280 animam, corpus, vel exteriores res; diversam habitudinem habet ad | |
| 3281 rationem; et per consequens natum est diversificare virtutes. Bonum | |
| 3282 igitur hominis, quod est obiectum amoris, concupiscentiae et | |
| 3283 delectationis, potest accipi vel ad sensum corporis pertinens; vel | |
| 3284 ad interiorem animae apprehensionem. Et hoc, sive ordinetur ad | |
| 3285 bonum hominis in seipso, vel quantum ad corpus vel quantum ad | |
| 3286 animam; sive ordinetur ad bonum hominis in ordine ad alios. Et | |
| 3287 omnis talis diversitas, propter diversum ordinem ad rationem, | |
| 3288 diversificat virtutem. Sic igitur si consideretur aliquod bonum, si | |
| 3289 quidem sit per sensum tactus apprehensum, et ad consistentiam | |
| 3290 humanae vitae pertinens in individuo vel in specie, sicut sunt | |
| 3291 delectabilia ciborum et venereorum; erit pertinens ad virtutem | |
| 3292 temperantiae. Delectationes autem aliorum sensuum, cum non sint | |
| 3293 vehementes, non praestant aliquam difficultatem rationi, et ideo | |
| 3294 circa eas non ponitur aliqua virtus, quae est circa difficile, | |
| 3295 sicut et ars, ut dicitur in II Ethic. Bonum autem non sensu, sed | |
| 3296 interiori virtute apprehensum, ad ipsum hominem pertinens secundum | |
| 3297 seipsum, est sicut pecunia et honor; quorum pecunia ordinabilis est | |
| 3298 de se ad bonum corporis; honor autem consistit in apprehensione | |
| 3299 animae. Et haec quidem bona considerari possunt vel absolute, | |
| 3300 secundum quod pertinent ad concupiscibilem; vel cum arduitate | |
| 3301 quadam, secundum quod pertinent ad irascibilem. Quae quidem | |
| 3302 distinctio non habet locum in bonis quae delectant tactum, quia | |
| 3303 huiusmodi sunt quaedam infima, et competunt homini secundum quod | |
| 3304 convenit cum brutis. Circa bonum igitur pecuniae absolute sumptum, | |
| 3305 secundum quod est obiectum concupiscentiae vel delectationis aut | |
| 3306 amoris, est liberalitas. Circa bonum autem huiusmodi cum arduitate | |
| 3307 sumptum, secundum quod est obiectum spei, est magnificentia. Circa | |
| 3308 bonum vero quod est honor, si quidem sit absolute sumptum, secundum | |
| 3309 quod est obiectum amoris, sic est quaedam virtus quae vocatur | |
| 3310 philotimia, idest amor honoris. Si vero cum arduitate consideretur, | |
| 3311 secundum quod est obiectum spei, sic est magnanimitas. Unde | |
| 3312 liberalitas et philotimia videntur esse in concupiscibili, | |
| 3313 magnificentia vero et magnanimitas in irascibili. Bonum vero | |
| 3314 hominis in ordine ad alium, non videtur arduitatem habere, sed | |
| 3315 accipitur ut absolute sumptum, prout est obiectum passionum | |
| 3316 concupiscibilis. Quod quidem bonum potest esse alicui delectabile | |
| 3317 secundum quod praebet se alteri vel in his quae serio fiunt, idest | |
| 3318 in actionibus per rationem ordinatis ad debitum finem; vel in his | |
| 3319 quae fiunt ludo, idest in actionibus ordinatis ad delectationem | |
| 3320 tantum, quae non eodem modo se habent ad rationem sicut prima. In | |
| 3321 seriis autem se exhibet aliquis alteri dupliciter. Uno modo, ut | |
| 3322 delectabilem decentibus verbis et factis, et hoc pertinet ad | |
| 3323 quandam virtutem quam Aristoteles nominat amicitiam; et potest dici | |
| 3324 affabilitas. Alio modo praebet se aliquis alteri ut manifestum, per | |
| 3325 dicta et facta, et hoc pertinet ad aliam virtutem, quam nominat | |
| 3326 veritatem. Manifestatio enim propinquius accedit ad rationem quam | |
| 3327 delectatio; et seria quam iocosa. Unde et circa delectationes | |
| 3328 ludorum est alia virtus, quam philosophus eutrapeliam nominat. Sic | |
| 3329 igitur patet quod, secundum Aristotelem, sunt decem virtutes | |
| 3330 morales circa passiones, scilicet fortitudo, temperantia, | |
| 3331 liberalitas, magnificentia, magnanimitas, philotimia, mansuetudo, | |
| 3332 amicitia, veritas et eutrapelia. Et distinguuntur secundum diversas | |
| 3333 materias vel secundum diversas passiones; vel secundum diversa | |
| 3334 obiecta. Si igitur addatur iustitia, quae est circa operationes, | |
| 3335 erunt omnes undecim.</p> | |
| 3336 <p title="I-II q. 60 a. 5 ad 1"><a name="36053"><span class= | |
| 3337 "ref">[36053] Iª-IIae q. 60 a. 5 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 3338 ergo dicendum quod omnia obiecta eiusdem operationis secundum | |
| 3339 speciem, eandem habitudinem habent ad rationem; non autem omnia | |
| 3340 obiecta eiusdem passionis secundum speciem, quia operationes non | |
| 3341 repugnant rationi, sicut passiones.</p> | |
| 3342 <p title="I-II q. 60 a. 5 ad 2"><a name="36054"><span class= | |
| 3343 "ref">[36054] Iª-IIae q. 60 a. 5 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 3344 dicendum quod alia ratione diversificantur passiones, et alia | |
| 3345 virtutes, sicut dictum est.</p> | |
| 3346 <p title="I-II q. 60 a. 5 ad 3"><a name="36055"><span class= | |
| 3347 "ref">[36055] Iª-IIae q. 60 a. 5 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 3348 dicendum quod magis et minus non diversificant speciem, nisi | |
| 3349 propter diversam habitudinem ad rationem.</p> | |
| 3350 <p title="I-II q. 60 a. 5 ad 4"><a name="36056"><span class= | |
| 3351 "ref">[36056] Iª-IIae q. 60 a. 5 ad 4</span></a> Ad quartum | |
| 3352 dicendum quod bonum fortius est ad movendum quam malum quia malum | |
| 3353 non agit nisi virtute boni, ut Dionysius dicit, IV cap. de Div. | |
| 3354 Nom. Unde malum non facit difficultatem rationi quae requirat | |
| 3355 virtutem, nisi sit excellens, quod videtur esse unum in uno genere | |
| 3356 passionis. Unde circa iras non ponitur nisi una virtus, scilicet | |
| 3357 mansuetudo, et similiter circa audacias una sola, scilicet | |
| 3358 fortitudo. Sed bonum ingerit difficultatem, quae requirit virtutem, | |
| 3359 etiam si non sit excellens in genere talis passionis. Et ideo circa | |
| 3360 concupiscentias ponuntur diversae virtutes morales, ut dictum | |
| 3361 est.</p> | |
| 3362 <br /> | |
| 3363 <div class="D">Quaestio 61</div> | |
| 3364 <div class="G">Prooemium</div> | |
| 3365 <p title="I-II q. 61 pr."><a name="36057"><span class="ref">[36057] | |
| 3366 Iª-IIae q. 61 pr.</span></a> Deinde considerandum est de | |
| 3367 virtutibus cardinalibus. Et circa hoc quaeruntur quinque. Primo, | |
| 3368 utrum virtutes morales debeant dici cardinales, vel principales. | |
| 3369 Secundo, de numero earum. Tertio, quae sint. Quarto, utrum | |
| 3370 differant ab invicem. Quinto, utrum dividantur convenienter in | |
| 3371 virtutes politicas, et purgatorias, et purgati animi, et | |
| 3372 exemplares.</p> | |
| 3373 <br /> | |
| 3374 <div class="E">Articulus 1</div> | |
| 3375 <p title="I-II q. 61 a. 1 arg. 1"><a name="36058"><span class= | |
| 3376 "ref">[36058] Iª-IIae q. 61 a. 1 arg. 1</span></a> Ad primum | |
| 3377 sic proceditur. Videtur quod virtutes morales non debeant dici | |
| 3378 cardinales, seu principales. Quae enim ex opposito dividuntur, sunt | |
| 3379 simul natura, ut dicitur in praedicamentis, et sic unum non est | |
| 3380 altero principalius. Sed omnes virtutes ex opposito dividunt genus | |
| 3381 virtutis. Ergo nullae earum debent dici principales.</p> | |
| 3382 <p title="I-II q. 61 a. 1 arg. 2"><a name="36059"><span class= | |
| 3383 "ref">[36059] Iª-IIae q. 61 a. 1 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 3384 finis principalior est his quae sunt ad finem. Sed virtutes | |
| 3385 theologicae sunt circa finem, virtutes autem morales circa ea quae | |
| 3386 sunt ad finem. Ergo virtutes morales non debent dici principales, | |
| 3387 seu cardinales; sed magis theologicae.</p> | |
| 3388 <p title="I-II q. 61 a. 1 arg. 3"><a name="36060"><span class= | |
| 3389 "ref">[36060] Iª-IIae q. 61 a. 1 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 3390 principalius est quod est per essentiam, quam quod est per | |
| 3391 participationem. Sed virtutes intellectuales pertinent ad rationale | |
| 3392 per essentiam, virtutes autem morales ad rationale per | |
| 3393 participationem, ut supra dictum est. Ergo virtutes morales non | |
| 3394 sunt principales, sed magis virtutes intellectuales.</p> | |
| 3395 <p title="I-II q. 61 a. 1 s. c."><a name="36061"><span class= | |
| 3396 "ref">[36061] Iª-IIae q. 61 a. 1 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 3397 est quod Ambrosius dicit, super Lucam, exponens illud, <i>beati | |
| 3398 pauperes spiritu, scimus virtutes esse quatuor cardinales, scilicet | |
| 3399 temperantiam, iustitiam, prudentiam, fortitudinem</i>. Hae autem | |
| 3400 sunt virtutes morales. Ergo virtutes morales sunt cardinales.</p> | |
| 3401 <p title="I-II q. 61 a. 1 co."><a name="36062"><span class= | |
| 3402 "ref">[36062] Iª-IIae q. 61 a. 1 co.</span></a> Respondeo | |
| 3403 dicendum quod, cum simpliciter de virtute loquimur, intelligimur | |
| 3404 loqui de virtute humana. Virtus autem humana, ut supra dictum est, | |
| 3405 secundum perfectam rationem virtutis dicitur, quae requirit | |
| 3406 rectitudinem appetitus, huiusmodi enim virtus non solum facit | |
| 3407 facultatem bene agendi, sed ipsum etiam usum boni operis causat. | |
| 3408 Sed secundum imperfectam rationem virtutis dicitur virtus quae non | |
| 3409 requirit rectitudinem appetitus, quia solum facit facultatem bene | |
| 3410 agendi, non autem causat boni operis usum. Constat autem quod | |
| 3411 perfectum est principalius imperfecto. Et ideo virtutes quae | |
| 3412 continent rectitudinem appetitus, dicuntur principales. Huiusmodi | |
| 3413 autem sunt virtutes morales; et inter intellectuales, sola | |
| 3414 prudentia, quae etiam quodammodo moralis est, secundum materiam, ut | |
| 3415 ex supradictis patet, unde convenienter inter virtutes morales | |
| 3416 ponuntur illae quae dicuntur principales, seu cardinales.</p> | |
| 3417 <p title="I-II q. 61 a. 1 ad 1"><a name="36063"><span class= | |
| 3418 "ref">[36063] Iª-IIae q. 61 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 3419 ergo dicendum quod, quando genus univocum dividitur in suas | |
| 3420 species, tunc partes divisionis ex aequo se habent secundum | |
| 3421 rationem generis; licet secundum naturam rei, una species sit | |
| 3422 principalior et perfectior alia, sicut homo aliis animalibus. Sed | |
| 3423 quando est divisio alicuius analogi, quod dicitur de pluribus | |
| 3424 secundum prius et posterius; tunc nihil prohibet unum esse | |
| 3425 principalius altero, etiam secundum communem rationem; sicut | |
| 3426 substantia principalius dicitur ens quam accidens. Et talis est | |
| 3427 divisio virtutum in diversa genera virtutum, eo quod bonum rationis | |
| 3428 non secundum eundem ordinem invenitur in omnibus.</p> | |
| 3429 <p title="I-II q. 61 a. 1 ad 2"><a name="36064"><span class= | |
| 3430 "ref">[36064] Iª-IIae q. 61 a. 1 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 3431 dicendum quod virtutes theologicae sunt supra hominem, ut supra | |
| 3432 dictum est. Unde non proprie dicuntur virtutes humanae, sed | |
| 3433 superhumanae, vel divinae.</p> | |
| 3434 <p title="I-II q. 61 a. 1 ad 3"><a name="36065"><span class= | |
| 3435 "ref">[36065] Iª-IIae q. 61 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 3436 dicendum, quod aliae virtutes intellectuales a prudentia, etsi sint | |
| 3437 principaliores quam morales quantum ad subiectum; non tamen sunt | |
| 3438 principaliores quantum ad rationem virtutis, quae respicit bonum, | |
| 3439 quod est obiectum appetitus.</p> | |
| 3440 <br /> | |
| 3441 <div class="E">Articulus 2</div> | |
| 3442 <p title="I-II q. 61 a. 2 arg. 1"><a name="36066"><span class= | |
| 3443 "ref">[36066] Iª-IIae q. 61 a. 2 arg. 1</span></a> Ad secundum | |
| 3444 sic proceditur. Videtur quod non sint quatuor virtutes cardinales. | |
| 3445 Prudentia enim est directiva aliarum virtutum moralium, ut ex | |
| 3446 supradictis patet. Sed id quod est directivum aliorum, principalius | |
| 3447 est. Ergo prudentia sola est virtus principalis.</p> | |
| 3448 <p title="I-II q. 61 a. 2 arg. 2"><a name="36067"><span class= | |
| 3449 "ref">[36067] Iª-IIae q. 61 a. 2 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 3450 virtutes principales sunt aliquo modo morales. Sed ad operationes | |
| 3451 morales ordinamur per rationem practicam, et appetitum rectum, ut | |
| 3452 dicitur in VI Ethic. Ergo solae duae virtutes cardinales sunt.</p> | |
| 3453 <p title="I-II q. 61 a. 2 arg. 3"><a name="36068"><span class= | |
| 3454 "ref">[36068] Iª-IIae q. 61 a. 2 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 3455 inter alias etiam virtutes una est principalior altera. Sed ad hoc | |
| 3456 quod virtus dicatur principalis, non requiritur quod sit | |
| 3457 principalis respectu omnium, sed respectu quarundam. Ergo videtur | |
| 3458 quod sint multo plures principales virtutes.</p> | |
| 3459 <p title="I-II q. 61 a. 2 s. c."><a name="36069"><span class= | |
| 3460 "ref">[36069] Iª-IIae q. 61 a. 2 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 3461 est quod Gregorius dicit, in II Moral., <i>in quatuor virtutibus | |
| 3462 tota boni operis structura consurgit</i>.</p> | |
| 3463 <p title="I-II q. 61 a. 2 co."><a name="36070"><span class= | |
| 3464 "ref">[36070] Iª-IIae q. 61 a. 2 co.</span></a> Respondeo | |
| 3465 dicendum quod numerus aliquorum accipi potest aut secundum | |
| 3466 principia formalia aut secundum subiecta, et utroque modo | |
| 3467 inveniuntur quatuor cardinales virtutes. Principium enim formale | |
| 3468 virtutis de qua nunc loquimur, est rationis bonum. Quod quidem | |
| 3469 dupliciter potest considerari. Uno modo, secundum quod in ipsa | |
| 3470 consideratione rationis consistit. Et sic erit una virtus | |
| 3471 principalis, quae dicitur prudentia. Alio modo, secundum quod circa | |
| 3472 aliquid ponitur rationis ordo. Et hoc vel circa operationes, et sic | |
| 3473 est iustitia, vel circa passiones, et sic necesse est esse duas | |
| 3474 virtutes. Ordinem enim rationis necesse est ponere circa passiones, | |
| 3475 considerata repugnantia ipsarum ad rationem. Quae quidem potest | |
| 3476 esse dupliciter. Uno modo secundum quod passio impellit ad aliquid | |
| 3477 contrarium rationi, et sic necesse est quod passio reprimatur, et | |
| 3478 ab hoc denominatur temperantia. Alio modo, secundum quod passio | |
| 3479 retrahit ab eo quod ratio dictat, sicut timor periculorum vel | |
| 3480 laborum, et sic necesse est quod homo firmetur in eo quod est | |
| 3481 rationis, ne recedat; et ab hoc denominatur fortitudo. Similiter | |
| 3482 secundum subiecta, idem numerus invenitur. Quadruplex enim | |
| 3483 invenitur subiectum huius virtutis de qua nunc loquimur, scilicet | |
| 3484 rationale per essentiam, quod prudentia perficit; et rationale per | |
| 3485 participationem, quod dividitur in tria; idest in voluntatem, quae | |
| 3486 est subiectum iustitiae; et in concupiscibilem, quae est subiectum | |
| 3487 temperantiae; et in irascibilem, quae est subiectum | |
| 3488 fortitudinis.</p> | |
| 3489 <p title="I-II q. 61 a. 2 ad 1"><a name="36071"><span class= | |
| 3490 "ref">[36071] Iª-IIae q. 61 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 3491 ergo dicendum quod prudentia est simpliciter principalior omnibus. | |
| 3492 Sed aliae ponuntur principales unaquaeque in suo genere.</p> | |
| 3493 <p title="I-II q. 61 a. 2 ad 2"><a name="36072"><span class= | |
| 3494 "ref">[36072] Iª-IIae q. 61 a. 2 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 3495 dicendum quod rationale per participationem dividitur in tria, ut | |
| 3496 dictum est.</p> | |
| 3497 <p title="I-II q. 61 a. 2 ad 3"><a name="36073"><span class= | |
| 3498 "ref">[36073] Iª-IIae q. 61 a. 2 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 3499 dicendum quod omnes aliae virtutes, quarum una est principalior | |
| 3500 alia, reducuntur ad praedictas quatuor, et quantum ad subiectum, et | |
| 3501 quantum ad rationes formales.</p> | |
| 3502 <br /> | |
| 3503 <div class="E">Articulus 3</div> | |
| 3504 <p title="I-II q. 61 a. 3 arg. 1"><a name="36074"><span class= | |
| 3505 "ref">[36074] Iª-IIae q. 61 a. 3 arg. 1</span></a> Ad tertium | |
| 3506 sic proceditur. Videtur quod aliae virtutes debeant dici magis | |
| 3507 principales quam istae. Id enim quod est maximum in unoquoque | |
| 3508 genere, videtur esse principalius. Sed magnanimitas operatur magnum | |
| 3509 in omnibus virtutibus, ut dicitur in IV Ethic. Ergo magnanimitas | |
| 3510 maxime debet dici principalis virtus.</p> | |
| 3511 <p title="I-II q. 61 a. 3 arg. 2"><a name="36075"><span class= | |
| 3512 "ref">[36075] Iª-IIae q. 61 a. 3 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 3513 illud per quod aliae virtutes firmantur, videtur esse maxime | |
| 3514 principalis virtus. Sed humilitas est huiusmodi, dicit enim | |
| 3515 Gregorius quod <i>qui ceteras virtutes sine humilitate congregat, | |
| 3516 quasi paleas in ventum portat</i>. Ergo humilitas videtur esse | |
| 3517 maxime principalis.</p> | |
| 3518 <p title="I-II q. 61 a. 3 arg. 3"><a name="36076"><span class= | |
| 3519 "ref">[36076] Iª-IIae q. 61 a. 3 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 3520 illud videtur esse principale, quod est perfectissimum. Sed hoc | |
| 3521 pertinet ad patientiam; secundum illud Iacobi I, <i>patientia opus | |
| 3522 perfectum habet</i>. Ergo patientia debet poni principalis.</p> | |
| 3523 <p title="I-II q. 61 a. 3 s. c."><a name="36077"><span class= | |
| 3524 "ref">[36077] Iª-IIae q. 61 a. 3 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 3525 est quod Tullius, in sua rhetorica, ad has quatuor omnes alias | |
| 3526 reducit.</p> | |
| 3527 <p title="I-II q. 61 a. 3 co."><a name="36078"><span class= | |
| 3528 "ref">[36078] Iª-IIae q. 61 a. 3 co.</span></a> Respondeo | |
| 3529 dicendum quod sicut supra dictum est, huiusmodi quatuor virtutes | |
| 3530 cardinales accipiuntur secundum quatuor formales rationes virtutis | |
| 3531 de qua loquimur. Quae quidem in aliquibus actibus vel passionibus | |
| 3532 principaliter inveniuntur. Sicut bonum consistens in consideratione | |
| 3533 rationis, principaliter invenitur in ipso rationis imperio; non | |
| 3534 autem in consilio, neque in iudicio, ut supra dictum est. Similiter | |
| 3535 autem bonum rationis prout ponitur in operationibus secundum | |
| 3536 rationem recti et debiti, principaliter invenitur in | |
| 3537 commutationibus vel distributionibus quae sunt ad alterum cum | |
| 3538 aequalitate. Bonum autem refraenandi passiones principaliter | |
| 3539 invenitur in passionibus quas maxime difficile est reprimere, | |
| 3540 scilicet in delectationibus tactus. Bonum autem firmitatis ad | |
| 3541 standum in bono rationis contra impetum passionum, praecipue | |
| 3542 invenitur in periculis mortis, contra quae difficillimum est stare. | |
| 3543 Sic igitur praedictas quatuor virtutes dupliciter considerare | |
| 3544 possumus. Uno modo, secundum communes rationes formales. Et | |
| 3545 secundum hoc, dicuntur principales, quasi generales ad omnes | |
| 3546 virtutes, utputa quod omnis virtus quae facit bonum in | |
| 3547 consideratione rationis, dicatur prudentia; et quod omnis virtus | |
| 3548 quae facit bonum debiti et recti in operationibus, dicatur | |
| 3549 iustitia; et omnis virtus quae cohibet passiones et deprimit, | |
| 3550 dicatur temperantia; et omnis virtus quae facit firmitatem animi | |
| 3551 contra quascumque passiones, dicatur fortitudo. Et sic multi | |
| 3552 loquuntur de istis virtutibus, tam sacri doctores quam etiam | |
| 3553 philosophi. Et sic aliae virtutes sub ipsis continentur unde | |
| 3554 cessant omnes obiectiones. Alio vero modo possunt accipi, secundum | |
| 3555 quod istae virtutes denominantur ab eo quod est praecipuum in | |
| 3556 unaquaque materia. Et sic sunt speciales virtutes, contra alias | |
| 3557 divisae. Dicuntur tamen principales respectu aliarum, propter | |
| 3558 principalitatem materiae, puta quod prudentia dicatur quae | |
| 3559 praeceptiva est; iustitia, quae est circa actiones debitas inter | |
| 3560 aequales; temperantia, quae reprimit concupiscentias delectationum | |
| 3561 tactus; fortitudo, quae firmat contra pericula mortis.</p> | |
| 3562 <p title="I-II q. 61 a. 3 ad 1"><a name="36079"><span class= | |
| 3563 "ref">[36079] Iª-IIae q. 61 a. 3 ad 1</span></a> Et sic etiam | |
| 3564 cessant obiectiones, quia aliae virtutes possunt habere aliquas | |
| 3565 alias principalitates, sed istae dicuntur principales ratione | |
| 3566 materiae, ut supra dictum est.</p> | |
| 3567 <br /> | |
| 3568 <div class="E">Articulus 4</div> | |
| 3569 <p title="I-II q. 61 a. 4 arg. 1"><a name="36080"><span class= | |
| 3570 "ref">[36080] Iª-IIae q. 61 a. 4 arg. 1</span></a> Ad quartum | |
| 3571 sic proceditur. Videtur quod quatuor praedictae virtutes non sint | |
| 3572 diversae virtutes, et ab invicem distinctae. Dicit enim Gregorius, | |
| 3573 in XXII Moral., <i>prudentia vera non est, quae iusta, temperans et | |
| 3574 fortis non est; nec perfecta temperantia, quae fortis, iusta et | |
| 3575 prudens non est; nec fortitudo integra, quae prudens, temperans et | |
| 3576 iusta non est; nec vera iustitia, quae prudens, fortis et temperans | |
| 3577 non est</i>. Hoc autem non contingeret, si praedictae quatuor | |
| 3578 virtutes essent ab invicem distinctae, diversae enim species | |
| 3579 eiusdem generis non denominant se invicem. Ergo praedictae virtutes | |
| 3580 non sunt ab invicem distinctae.</p> | |
| 3581 <p title="I-II q. 61 a. 4 arg. 2"><a name="36081"><span class= | |
| 3582 "ref">[36081] Iª-IIae q. 61 a. 4 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 3583 eorum quae ab invicem sunt distincta, quod est unius, non | |
| 3584 attribuitur alteri. Sed illud quod est temperantiae, attribuitur | |
| 3585 fortitudini, dicit enim Ambrosius, in I libro de Offic., <i>iure ea | |
| 3586 fortitudo vocatur, quando unusquisque seipsum vincit, nullis | |
| 3587 illecebris emollitur atque inflectitur</i>. De temperantia etiam | |
| 3588 dicit quod modum vel ordinem servat <i>omnium quae vel agenda vel | |
| 3589 dicenda arbitramur</i>. Ergo videtur quod huiusmodi virtutes non | |
| 3590 sunt ab invicem distinctae.</p> | |
| 3591 <p title="I-II q. 61 a. 4 arg. 3"><a name="36082"><span class= | |
| 3592 "ref">[36082] Iª-IIae q. 61 a. 4 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 3593 philosophus dicit, in II Ethic., quod ad virtutem haec requiruntur, | |
| 3594 <i>primum quidem, si sciens; deinde, si eligens, et eligens propter | |
| 3595 hoc; tertium autem, si firme et immobiliter habeat et operetur</i>. | |
| 3596 Sed horum primum videtur ad prudentiam pertinere, quae est recta | |
| 3597 ratio agibilium; secundum, scilicet eligere, ad temperantiam, ut | |
| 3598 aliquis non ex passione, sed ex electione agat, passionibus | |
| 3599 refraenatis; tertium, ut aliquis propter debitum finem operetur, | |
| 3600 rectitudinem quandam continet, quae videtur ad iustitiam pertinere | |
| 3601 aliud, scilicet firmitas et immobilitas, pertinet ad fortitudinem. | |
| 3602 Ergo quaelibet harum virtutum est generalis ad omnes virtutes. Ergo | |
| 3603 non distinguuntur ad invicem.</p> | |
| 3604 <p title="I-II q. 61 a. 4 s. c."><a name="36083"><span class= | |
| 3605 "ref">[36083] Iª-IIae q. 61 a. 4 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 3606 est quod Augustinus dicit, in libro de moribus Eccles., quod | |
| 3607 <i>quadripartita dicitur virtus, ex ipsius amoris vario | |
| 3608 affectu</i>, et subiungit de praedictis quatuor virtutibus. | |
| 3609 Praedictae ergo quatuor virtutes sunt ab invicem distinctae.</p> | |
| 3610 <p title="I-II q. 61 a. 4 co."><a name="36084"><span class= | |
| 3611 "ref">[36084] Iª-IIae q. 61 a. 4 co.</span></a> Respondeo | |
| 3612 dicendum quod, sicut supra dictum est, praedictae quatuor virtutes | |
| 3613 dupliciter a diversis accipiuntur. Quidam enim accipiunt eas, prout | |
| 3614 significant quasdam generales conditiones humani animi, quae | |
| 3615 inveniuntur in omnibus virtutibus, ita scilicet quod prudentia | |
| 3616 nihil sit aliud quam quaedam rectitudo discretionis in quibuscumque | |
| 3617 actibus vel materiis; iustitia vero sit quaedam rectitudo animi, | |
| 3618 per quam homo operatur quod debet in quacumque materia; temperantia | |
| 3619 vero sit quaedam dispositio animi quae modum quibuscumque | |
| 3620 passionibus vel operationibus imponit, ne ultra debitum efferantur; | |
| 3621 fortitudo vero sit quaedam dispositio animae per quam firmetur in | |
| 3622 eo quod est secundum rationem, contra quoscumque impetus passionum | |
| 3623 vel operationum labores. Haec autem quatuor sic distincta, non | |
| 3624 important diversitatem habituum virtuosorum quantum ad iustitiam, | |
| 3625 temperantiam et fortitudinem. Cuilibet enim virtuti morali, ex hoc | |
| 3626 quod est habitus, convenit quaedam firmitas, ut a contrario non | |
| 3627 moveatur, quod dictum est ad fortitudinem pertinere. Ex hoc vero | |
| 3628 quod est virtus, habet quod ordinetur ad bonum, in quo importatur | |
| 3629 ratio recti vel debiti, quod dicebatur ad iustitiam pertinere. In | |
| 3630 hoc vero quod est virtus moralis rationem participans, habet quod | |
| 3631 modum rationis in omnibus servet, et ultra se non extendat, quod | |
| 3632 dicebatur pertinere ad temperantiam. Solum autem hoc quod est | |
| 3633 discretionem habere, quod attribuebatur prudentiae, videtur | |
| 3634 distingui ab aliis tribus, inquantum hoc est ipsius rationis per | |
| 3635 essentiam; alia vero tria important quandam participationem | |
| 3636 rationis, per modum applicationis cuiusdam ad passiones vel | |
| 3637 operationes. Sic igitur, secundum praedicta, prudentia quidem esset | |
| 3638 virtus distincta ab aliis tribus, sed aliae tres non essent | |
| 3639 virtutes distinctae ab invicem; manifestum est enim quod una et | |
| 3640 eadem virtus et est habitus, et est virtus, et est moralis. Alii | |
| 3641 vero, et melius, accipiunt has quatuor virtutes secundum quod | |
| 3642 determinantur ad materias speciales; unaquaeque quidem illarum ad | |
| 3643 unam materiam, in qua principaliter laudatur illa generalis | |
| 3644 conditio a qua nomen virtutis accipitur, ut supra dictum est. Et | |
| 3645 secundum hoc, manifestum est quod praedictae virtutes sunt diversi | |
| 3646 habitus, secundum diversitatem obiectorum distincti.</p> | |
| 3647 <p title="I-II q. 61 a. 4 ad 1"><a name="36085"><span class= | |
| 3648 "ref">[36085] Iª-IIae q. 61 a. 4 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 3649 ergo dicendum quod Gregorius loquitur de praedictis quatuor | |
| 3650 virtutibus secundum primam acceptionem. Vel potest dici quod istae | |
| 3651 quatuor virtutes denominantur ab invicem per redundantiam quandam. | |
| 3652 Id enim quod est prudentiae, redundat in alias virtutes, inquantum | |
| 3653 a prudentia diriguntur. Unaquaeque vero aliarum redundat in alias | |
| 3654 ea ratione, quod qui potest quod est difficilius, potest et id quod | |
| 3655 minus est difficile. Unde qui potest refraenare concupiscentias | |
| 3656 delectabilium secundum tactum, ne modum excedant, quod est | |
| 3657 difficillimum; ex hoc ipso redditur habilior ut refraenet audaciam | |
| 3658 in periculis mortis, ne ultra modum procedat, quod est longe | |
| 3659 facilius; et secundum hoc, fortitudo dicitur temperata. Temperantia | |
| 3660 etiam dicitur fortis, ex redundantia fortitudinis in temperantiam, | |
| 3661 inquantum scilicet ille qui per fortitudinem habet animum firmum | |
| 3662 contra pericula mortis, quod est difficillimum, est habilior ut | |
| 3663 retineat animi firmitatem contra impetus delectationum; quia, ut | |
| 3664 dicit Tullius in I de Offic., <i>non est consentaneum ut qui metu | |
| 3665 non frangitur, cupiditate frangatur; nec qui invictum se a labore | |
| 3666 praestiterit, vinci a voluptate</i>.</p> | |
| 3667 <p title="I-II q. 61 a. 4 ad 2"><a name="36086"><span class= | |
| 3668 "ref">[36086] Iª-IIae q. 61 a. 4 ad 2</span></a> Et per hoc | |
| 3669 etiam patet responsio ad secundum. Sic enim temperantia in omnibus | |
| 3670 modum servat, et fortitudo contra illecebras voluptatum animum | |
| 3671 servat inflexum, vel inquantum istae virtutes denominant quasdam | |
| 3672 generales conditiones virtutum; vel per redundantiam | |
| 3673 praedictam.</p> | |
| 3674 <p title="I-II q. 61 a. 4 ad 3"><a name="36087"><span class= | |
| 3675 "ref">[36087] Iª-IIae q. 61 a. 4 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 3676 dicendum quod illae quatuor generales virtutum conditiones quas | |
| 3677 ponit philosophus, non sunt propriae praedictis virtutibus. Sed | |
| 3678 possunt eis appropriari, secundum modum iam dictum.</p> | |
| 3679 <br /> | |
| 3680 <div class="E">Articulus 5</div> | |
| 3681 <p title="I-II q. 61 a. 5 arg. 1"><a name="36088"><span class= | |
| 3682 "ref">[36088] Iª-IIae q. 61 a. 5 arg. 1</span></a> Ad quintum | |
| 3683 sic proceditur. Videtur quod inconvenienter huiusmodi quatuor | |
| 3684 virtutes dividantur in virtutes exemplares, purgati animi, | |
| 3685 purgatorias, et politicas. Ut enim Macrobius dicit, in I super | |
| 3686 somnium Scipionis, <i>virtutes exemplares sunt quae in ipsa divina | |
| 3687 mente consistunt</i>. Sed philosophus, in X Ethic., dicit quod | |
| 3688 <i>ridiculum est Deo iustitiam, fortitudinem, temperantiam et | |
| 3689 prudentiam attribuere</i>. Ergo virtutes huiusmodi non possunt esse | |
| 3690 exemplares.</p> | |
| 3691 <p title="I-II q. 61 a. 5 arg. 2"><a name="36089"><span class= | |
| 3692 "ref">[36089] Iª-IIae q. 61 a. 5 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 3693 virtutes purgati animi dicuntur quae sunt absque passionibus, dicit | |
| 3694 enim ibidem Macrobius quod <i>temperantiae purgati animi est | |
| 3695 terrenas cupiditates non reprimere, sed penitus oblivisci; | |
| 3696 fortitudinis autem passiones ignorare, non vincere</i>. Dictum est | |
| 3697 autem supra quod huiusmodi virtutes sine passionibus esse non | |
| 3698 possunt. Ergo huiusmodi virtutes purgati animi esse non | |
| 3699 possunt.</p> | |
| 3700 <p title="I-II q. 61 a. 5 arg. 3"><a name="36090"><span class= | |
| 3701 "ref">[36090] Iª-IIae q. 61 a. 5 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 3702 virtutes purgatorias dicit esse eorum <i>qui quadam humanorum fuga | |
| 3703 solis se inserunt divinis</i>. Sed hoc videtur esse vitiosum, dicit | |
| 3704 enim Tullius, in I de Offic., <i>quod qui despicere se dicunt ea | |
| 3705 quae plerique mirantur imperia et magistratus, his non modo non | |
| 3706 laudi, verum etiam vitio dandum puto</i>. Ergo non sunt aliquae | |
| 3707 virtutes purgatoriae.</p> | |
| 3708 <p title="I-II q. 61 a. 5 arg. 4"><a name="36091"><span class= | |
| 3709 "ref">[36091] Iª-IIae q. 61 a. 5 arg. 4</span></a> Praeterea, | |
| 3710 virtutes politicas esse dicit <i>quibus boni viri reipublicae | |
| 3711 consulunt, urbesque tuentur</i>. Sed ad bonum commune sola iustitia | |
| 3712 legalis ordinatur; ut philosophus dicit, in V Ethic. Ergo aliae | |
| 3713 virtutes non debent dici politicae.</p> | |
| 3714 <p title="I-II q. 61 a. 5 s. c."><a name="36092"><span class= | |
| 3715 "ref">[36092] Iª-IIae q. 61 a. 5 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 3716 est quod Macrobius ibidem dicit, <i>Plotinus, inter philosophiae | |
| 3717 professores cum Platone princeps, quatuor sunt, inquit, quaternarum | |
| 3718 genera virtutum. Ex his primae politicae vocantur; secundae, | |
| 3719 purgatoriae; tertiae autem, iam purgati animi; quartae, | |
| 3720 exemplares</i>.</p> | |
| 3721 <p title="I-II q. 61 a. 5 co."><a name="36093"><span class= | |
| 3722 "ref">[36093] Iª-IIae q. 61 a. 5 co.</span></a> Respondeo | |
| 3723 dicendum quod, sicut Augustinus dicit in libro de moribus Eccles., | |
| 3724 <i>oportet quod anima aliquid sequatur, ad hoc quod ei possit | |
| 3725 virtus innasci, et hoc Deus est, quem si sequimur, bene | |
| 3726 vivimus</i>. Oportet igitur quod exemplar humanae virtutis in Deo | |
| 3727 praeexistat, sicut et in eo praeexistunt omnium rerum rationes. Sic | |
| 3728 igitur virtus potest considerari vel prout est exemplariter in Deo, | |
| 3729 et sic dicuntur virtutes exemplares. Ita scilicet quod ipsa divina | |
| 3730 mens in Deo dicatur prudentia; temperantia vero, conversio divinae | |
| 3731 intentionis ad seipsum, sicut in nobis temperantia dicitur per hoc | |
| 3732 quod concupiscibilis conformatur rationi; fortitudo autem Dei est | |
| 3733 eius immutabilitas; iustitia vero Dei est observatio legis aeternae | |
| 3734 in suis operibus, sicut Plotinus dixit. Et quia homo secundum suam | |
| 3735 naturam est animal politicum, virtutes huiusmodi, prout in homine | |
| 3736 existunt secundum conditionem suae naturae, politicae vocantur, | |
| 3737 prout scilicet homo secundum has virtutes recte se habet in rebus | |
| 3738 humanis gerendis. Secundum quem modum hactenus de his virtutibus | |
| 3739 locuti sumus. Sed quia ad hominem pertinet ut etiam ad divina se | |
| 3740 trahat quantum potest, ut etiam philosophus dicit, in X Ethic.; et | |
| 3741 hoc nobis in sacra Scriptura multipliciter commendatur, ut est | |
| 3742 illud Matth. V, <i>estote perfecti, sicut et pater vester caelestis | |
| 3743 perfectus est</i>, necesse est ponere quasdam virtutes medias inter | |
| 3744 politicas, quae sunt virtutes humanae, et exemplares, quae sunt | |
| 3745 virtutes divinae. Quae quidem virtutes distinguuntur secundum | |
| 3746 diversitatem motus et termini. Ita scilicet quod quaedam sunt | |
| 3747 virtutes transeuntium et in divinam similitudinem tendentium, et | |
| 3748 hae vocantur virtutes purgatoriae. Ita scilicet quod prudentia | |
| 3749 omnia mundana divinorum contemplatione despiciat, omnemque animae | |
| 3750 cogitationem in divina sola dirigat; temperantia vero relinquat, | |
| 3751 inquantum natura patitur, quae corporis usus requirit; fortitudinis | |
| 3752 autem est ut anima non terreatur propter excessum a corpore, et | |
| 3753 accessum ad superna; iustitia vero est ut tota anima consentiat ad | |
| 3754 huius propositi viam. Quaedam vero sunt virtutes iam assequentium | |
| 3755 divinam similitudinem, quae vocantur virtutes iam purgati animi. | |
| 3756 Ita scilicet quod prudentia sola divina intueatur; temperantia | |
| 3757 terrenas cupiditates nesciat; fortitudo passiones ignoret; iustitia | |
| 3758 cum divina mente perpetuo foedere societur, eam scilicet imitando. | |
| 3759 Quas quidem virtutes dicimus esse beatorum, vel aliquorum in hac | |
| 3760 vita perfectissimorum.</p> | |
| 3761 <p title="I-II q. 61 a. 5 ad 1"><a name="36094"><span class= | |
| 3762 "ref">[36094] Iª-IIae q. 61 a. 5 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 3763 ergo dicendum quod philosophus loquitur de his virtutibus secundum | |
| 3764 quod sunt circa res humanas, puta iustitia circa emptiones et | |
| 3765 venditiones, fortitudo circa timores, temperantia circa | |
| 3766 concupiscentias. Sic enim ridiculum est eas Deo attribuere.</p> | |
| 3767 <p title="I-II q. 61 a. 5 ad 2"><a name="36095"><span class= | |
| 3768 "ref">[36095] Iª-IIae q. 61 a. 5 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 3769 dicendum quod virtutes humanae sunt circa passiones, scilicet | |
| 3770 virtutes hominum in hoc mundo conversantium. Sed virtutes eorum qui | |
| 3771 plenam beatitudinem assequuntur, sunt absque passionibus. Unde | |
| 3772 Plotinus dicit quod passiones politicae virtutes molliunt, idest ad | |
| 3773 medium reducunt; secundae, scilicet purgatoriae, auferunt; tertiae, | |
| 3774 quae sunt purgati animi, obliviscuntur; in quartis, scilicet | |
| 3775 exemplaribus, nefas est nominari. Quamvis dici possit quod loquitur | |
| 3776 hic de passionibus secundum quod significant aliquos inordinatos | |
| 3777 motus.</p> | |
| 3778 <p title="I-II q. 61 a. 5 ad 3"><a name="36096"><span class= | |
| 3779 "ref">[36096] Iª-IIae q. 61 a. 5 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 3780 dicendum quod deserere res humanas ubi necessitas imponitur, | |
| 3781 vitiosum est, alias est virtuosum. Unde parum supra Tullius | |
| 3782 praemittit, <i>his forsitan concedendum est rempublicam non | |
| 3783 capessentibus, qui excellenti ingenio doctrinae se dederunt; et his | |
| 3784 qui aut valetudinis imbecillitate, aut aliqua graviori causa | |
| 3785 impediti, a republica recesserunt; cum eius administrandae | |
| 3786 potestatem aliis laudemque concederent</i>. Quod consonat ei quod | |
| 3787 Augustinus dicit, XIX de Civ. Dei, <i>otium sanctum quaerit caritas | |
| 3788 veritatis; negotium iustum suscipit necessitas caritatis. Quam | |
| 3789 sarcinam si nullus imponit, percipiendae atque intuendae vacandum | |
| 3790 est veritati, si autem imponitur, suscipienda est, propter | |
| 3791 caritatis necessitatem</i>.</p> | |
| 3792 <p title="I-II q. 61 a. 5 ad 4"><a name="36097"><span class= | |
| 3793 "ref">[36097] Iª-IIae q. 61 a. 5 ad 4</span></a> Ad quartum | |
| 3794 dicendum quod sola iustitia legalis directe respicit bonum commune, | |
| 3795 sed per imperium omnes alias virtutes ad bonum commune trahit, ut | |
| 3796 in V Ethic. dicit philosophus. Est enim considerandum quod ad | |
| 3797 politicas virtutes, secundum quod hic dicuntur, pertinet non solum | |
| 3798 bene operari ad commune, sed etiam bene operari ad partes communis, | |
| 3799 scilicet ad domum, vel aliquam singularem personam.</p> | |
| 3800 <br /> | |
| 3801 <div class="D">Quaestio 62</div> | |
| 3802 <div class="G">Prooemium</div> | |
| 3803 <p title="I-II q. 62 pr."><a name="36098"><span class="ref">[36098] | |
| 3804 Iª-IIae q. 62 pr.</span></a> Deinde considerandum est de | |
| 3805 virtutibus theologicis. Et circa hoc quaeruntur quatuor. Primo, | |
| 3806 utrum sint aliquae virtutes theologicae. Secundo, utrum virtutes | |
| 3807 theologicae distinguantur ab intellectualibus et moralibus. Tertio, | |
| 3808 quot, et quae sint. Quarto, de ordine earum.</p> | |
| 3809 <br /> | |
| 3810 <div class="E">Articulus 1</div> | |
| 3811 <p title="I-II q. 62 a. 1 arg. 1"><a name="36099"><span class= | |
| 3812 "ref">[36099] Iª-IIae q. 62 a. 1 arg. 1</span></a> Ad primum | |
| 3813 sic proceditur. Videtur quod non sint aliquae virtutes theologicae. | |
| 3814 Ut enim dicitur in VII Physic., <i>virtus est dispositio perfecti | |
| 3815 ad optimum, dico autem perfectum, quod est dispositum secundum | |
| 3816 naturam</i>. Sed id quod est divinum, est supra naturam hominis. | |
| 3817 Ergo virtutes theologicae non sunt virtutes hominis.</p> | |
| 3818 <p title="I-II q. 62 a. 1 arg. 2"><a name="36100"><span class= | |
| 3819 "ref">[36100] Iª-IIae q. 62 a. 1 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 3820 virtutes theologicae dicuntur quasi virtutes divinae. Sed virtutes | |
| 3821 divinae sunt exemplares, ut dictum est, quae quidem non sunt in | |
| 3822 nobis, sed in Deo. Ergo virtutes theologicae non sunt virtutes | |
| 3823 hominis.</p> | |
| 3824 <p title="I-II q. 62 a. 1 arg. 3"><a name="36101"><span class= | |
| 3825 "ref">[36101] Iª-IIae q. 62 a. 1 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 3826 virtutes theologicae dicuntur quibus ordinamur in Deum, qui est | |
| 3827 primum principium et ultimus finis rerum. Sed homo ex ipsa natura | |
| 3828 rationis et voluntatis, habet ordinem ad primum principium et | |
| 3829 ultimum finem. Non ergo requiruntur aliqui habitus virtutum | |
| 3830 theologicarum, quibus ratio et voluntas ordinetur in Deum.</p> | |
| 3831 <p title="I-II q. 62 a. 1 s. c."><a name="36102"><span class= | |
| 3832 "ref">[36102] Iª-IIae q. 62 a. 1 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 3833 est quod praecepta legis sunt de actibus virtutum. Sed de actibus | |
| 3834 fidei, spei et caritatis dantur praecepta in lege divina, dicitur | |
| 3835 enim Eccli. II, qui timetis Deum, credite illi; item, sperate in | |
| 3836 illum; item, diligite illum. Ergo fides, spes et caritas sunt | |
| 3837 virtutes in Deum ordinantes. Sunt ergo theologicae.</p> | |
| 3838 <p title="I-II q. 62 a. 1 co."><a name="36103"><span class= | |
| 3839 "ref">[36103] Iª-IIae q. 62 a. 1 co.</span></a> Respondeo | |
| 3840 dicendum quod per virtutem perficitur homo ad actus quibus in | |
| 3841 beatitudinem ordinatur, ut ex supradictis patet. Est autem duplex | |
| 3842 hominis beatitudo sive felicitas, ut supra dictum est. Una quidem | |
| 3843 proportionata humanae naturae, ad quam scilicet homo pervenire | |
| 3844 potest per principia suae naturae. Alia autem est beatitudo naturam | |
| 3845 hominis excedens, ad quam homo sola divina virtute pervenire | |
| 3846 potest, secundum quandam divinitatis participationem; secundum quod | |
| 3847 dicitur II Petr. I, quod per Christum facti sumus consortes divinae | |
| 3848 naturae. Et quia huiusmodi beatitudo proportionem humanae naturae | |
| 3849 excedit, principia naturalia hominis, ex quibus procedit ad bene | |
| 3850 agendum secundum suam proportionem, non sufficiunt ad ordinandum | |
| 3851 hominem in beatitudinem praedictam. Unde oportet quod superaddantur | |
| 3852 homini divinitus aliqua principia, per quae ita ordinetur ad | |
| 3853 beatitudinem supernaturalem, sicut per principia naturalia | |
| 3854 ordinatur ad finem connaturalem, non tamen absque adiutorio divino. | |
| 3855 Et huiusmodi principia virtutes dicuntur theologicae, tum quia | |
| 3856 habent Deum pro obiecto, inquantum per eas recte ordinamur in Deum; | |
| 3857 tum quia a solo Deo nobis infunduntur; tum quia sola divina | |
| 3858 revelatione, in sacra Scriptura, huiusmodi virtutes traduntur.</p> | |
| 3859 <p title="I-II q. 62 a. 1 ad 1"><a name="36104"><span class= | |
| 3860 "ref">[36104] Iª-IIae q. 62 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 3861 ergo dicendum quod aliqua natura potest attribui alicui rei | |
| 3862 dupliciter. Uno modo, essentialiter, et sic huiusmodi virtutes | |
| 3863 theologicae excedunt hominis naturam. Alio modo, participative, | |
| 3864 sicut lignum ignitum participat naturam ignis, et sic quodammodo | |
| 3865 fit homo particeps divinae naturae, ut dictum est. Et sic istae | |
| 3866 virtutes conveniunt homini secundum naturam participatam.</p> | |
| 3867 <p title="I-II q. 62 a. 1 ad 2"><a name="36105"><span class= | |
| 3868 "ref">[36105] Iª-IIae q. 62 a. 1 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 3869 dicendum quod istae virtutes non dicuntur divinae, sicut quibus | |
| 3870 Deus sit virtuosus, sed sicut quibus nos efficimur virtuosi a Deo, | |
| 3871 et in ordine ad Deum. Unde non sunt exemplares, sed exemplatae.</p> | |
| 3872 <p title="I-II q. 62 a. 1 ad 3"><a name="36106"><span class= | |
| 3873 "ref">[36106] Iª-IIae q. 62 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 3874 dicendum quod ad Deum naturaliter ratio et voluntas ordinatur prout | |
| 3875 est naturae principium et finis, secundum tamen proportionem | |
| 3876 naturae. Sed ad ipsum secundum quod est obiectum beatitudinis | |
| 3877 supernaturalis, ratio et voluntas secundum suam naturam non | |
| 3878 ordinantur sufficienter.</p> | |
| 3879 <br /> | |
| 3880 <div class="E">Articulus 2</div> | |
| 3881 <p title="I-II q. 62 a. 2 arg. 1"><a name="36107"><span class= | |
| 3882 "ref">[36107] Iª-IIae q. 62 a. 2 arg. 1</span></a> Ad secundum | |
| 3883 sic proceditur. Videtur quod virtutes theologicae non distinguantur | |
| 3884 a moralibus et intellectualibus. Virtutes enim theologicae, si sunt | |
| 3885 in anima humana, oportet quod perficiant ipsam vel secundum partem | |
| 3886 intellectivam vel secundum partem appetitivam. Sed virtutes quae | |
| 3887 perficiunt partem intellectivam, dicuntur intellectuales, virtutes | |
| 3888 autem quae perficiunt partem appetitivam, sunt morales. Ergo | |
| 3889 virtutes theologicae non distinguuntur a virtutibus moralibus et | |
| 3890 intellectualibus.</p> | |
| 3891 <p title="I-II q. 62 a. 2 arg. 2"><a name="36108"><span class= | |
| 3892 "ref">[36108] Iª-IIae q. 62 a. 2 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 3893 virtutes theologicae dicuntur quae ordinant nos ad Deum. Sed inter | |
| 3894 intellectuales virtutes est aliqua quae ordinat nos ad Deum, | |
| 3895 scilicet sapientia, quae est de divinis, utpote causam altissimam | |
| 3896 considerans. Ergo virtutes theologicae ab intellectualibus | |
| 3897 virtutibus non distinguuntur.</p> | |
| 3898 <p title="I-II q. 62 a. 2 arg. 3"><a name="36109"><span class= | |
| 3899 "ref">[36109] Iª-IIae q. 62 a. 2 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 3900 Augustinus, in libro de moribus Eccles., manifestat in quatuor | |
| 3901 virtutibus cardinalibus quod sunt ordo amoris. Sed amor est | |
| 3902 caritas, quae ponitur virtus theologica. Ergo virtutes morales non | |
| 3903 distinguuntur a theologicis.</p> | |
| 3904 <p title="I-II q. 62 a. 2 s. c."><a name="36110"><span class= | |
| 3905 "ref">[36110] Iª-IIae q. 62 a. 2 s. c.</span></a> Sed contra, | |
| 3906 id quod est supra naturam hominis, distinguitur ab eo quod est | |
| 3907 secundum naturam hominis. Sed virtutes theologicae sunt super | |
| 3908 naturam hominis, cui secundum naturam conveniunt virtutes | |
| 3909 intellectuales et morales, ut ex supradictis patet. Ergo | |
| 3910 distinguuntur ab invicem.</p> | |
| 3911 <p title="I-II q. 62 a. 2 co."><a name="36111"><span class= | |
| 3912 "ref">[36111] Iª-IIae q. 62 a. 2 co.</span></a> Respondeo | |
| 3913 dicendum quod, sicut supra dictum est, habitus specie distinguuntur | |
| 3914 secundum formalem differentiam obiectorum. Obiectum autem | |
| 3915 theologicarum virtutum est ipse Deus, qui est ultimus rerum finis, | |
| 3916 prout nostrae rationis cognitionem excedit. Obiectum autem virtutum | |
| 3917 intellectualium et moralium est aliquid quod humana ratione | |
| 3918 comprehendi potest. Unde virtutes theologicae specie distinguuntur | |
| 3919 a moralibus et intellectualibus.</p> | |
| 3920 <p title="I-II q. 62 a. 2 ad 1"><a name="36112"><span class= | |
| 3921 "ref">[36112] Iª-IIae q. 62 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 3922 ergo dicendum quod virtutes intellectuales et morales perficiunt | |
| 3923 intellectum et appetitum hominis secundum proportionem naturae | |
| 3924 humanae, sed theologicae supernaturaliter.</p> | |
| 3925 <p title="I-II q. 62 a. 2 ad 2"><a name="36113"><span class= | |
| 3926 "ref">[36113] Iª-IIae q. 62 a. 2 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 3927 dicendum quod sapientia quae a philosopho ponitur intellectualis | |
| 3928 virtus, considerat divina secundum quod sunt investigabilia ratione | |
| 3929 humana. Sed theologica virtus est circa ea secundum quod rationem | |
| 3930 humanam excedunt.</p> | |
| 3931 <p title="I-II q. 62 a. 2 ad 3"><a name="36114"><span class= | |
| 3932 "ref">[36114] Iª-IIae q. 62 a. 2 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 3933 dicendum quod, licet caritas sit amor, non tamen omnis amor est | |
| 3934 caritas. Cum ergo dicitur quod omnis virtus est ordo amoris, potest | |
| 3935 intelligi vel de amore communiter dicto; vel de amore caritatis. Si | |
| 3936 de amore communiter dicto, sic dicitur quaelibet virtus esse ordo | |
| 3937 amoris, inquantum ad quamlibet cardinalium virtutum requiritur | |
| 3938 ordinata affectio, omnis autem affectionis radix et principium est | |
| 3939 amor, ut supra dictum est. Si autem intelligatur de amore | |
| 3940 caritatis, non datur per hoc intelligi quod quaelibet alia virtus | |
| 3941 essentialiter sit caritas, sed quod omnes aliae virtutes | |
| 3942 aliqualiter a caritate dependeant, ut infra patebit.</p> | |
| 3943 <br /> | |
| 3944 <div class="E">Articulus 3</div> | |
| 3945 <p title="I-II q. 62 a. 3 arg. 1"><a name="36115"><span class= | |
| 3946 "ref">[36115] Iª-IIae q. 62 a. 3 arg. 1</span></a> Ad tertium | |
| 3947 sic proceditur. Videtur quod inconvenienter ponantur tres virtutes | |
| 3948 theologicae, fides, spes et caritas. Virtutes enim theologicae se | |
| 3949 habent in ordine ad beatitudinem divinam, sicut inclinatio naturae | |
| 3950 ad finem connaturalem. Sed inter virtutes ordinatas ad finem | |
| 3951 connaturalem, ponitur una sola virtus naturalis, scilicet | |
| 3952 intellectus principiorum. Ergo debet poni una sola virtus | |
| 3953 theologica.</p> | |
| 3954 <p title="I-II q. 62 a. 3 arg. 2"><a name="36116"><span class= | |
| 3955 "ref">[36116] Iª-IIae q. 62 a. 3 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 3956 theologicae virtutes sunt perfectiores virtutibus intellectualibus | |
| 3957 et moralibus. Sed inter intellectuales virtutes fides non ponitur, | |
| 3958 sed est aliquid minus virtute, cum sit cognitio imperfecta. | |
| 3959 Similiter etiam inter virtutes morales non ponitur spes, sed est | |
| 3960 aliquid minus virtute, cum sit passio. Ergo multo minus debent poni | |
| 3961 virtutes theologicae.</p> | |
| 3962 <p title="I-II q. 62 a. 3 arg. 3"><a name="36117"><span class= | |
| 3963 "ref">[36117] Iª-IIae q. 62 a. 3 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 3964 virtutes theologicae ordinant animam hominis ad Deum. Sed ad Deum | |
| 3965 non potest anima hominis ordinari nisi per intellectivam partem, in | |
| 3966 qua est intellectus et voluntas. Ergo non debent esse nisi duae | |
| 3967 virtutes theologicae, una quae perficiat intellectum, alia quae | |
| 3968 perficiat voluntatem.</p> | |
| 3969 <p title="I-II q. 62 a. 3 s. c."><a name="36118"><span class= | |
| 3970 "ref">[36118] Iª-IIae q. 62 a. 3 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 3971 est quod apostolus dicit, I ad Cor. XIII, <i>nunc autem manent | |
| 3972 fides, spes, caritas, tria haec</i>.</p> | |
| 3973 <p title="I-II q. 62 a. 3 co."><a name="36119"><span class= | |
| 3974 "ref">[36119] Iª-IIae q. 62 a. 3 co.</span></a> Respondeo | |
| 3975 dicendum quod, sicut supra dictum est, virtutes theologicae hoc | |
| 3976 modo ordinant hominem ad beatitudinem supernaturalem, sicut per | |
| 3977 naturalem inclinationem ordinatur homo in finem sibi connaturalem. | |
| 3978 Hoc autem contingit secundum duo. Primo quidem, secundum rationem | |
| 3979 vel intellectum, inquantum continet prima principia universalia | |
| 3980 cognita nobis per naturale lumen intellectus, ex quibus procedit | |
| 3981 ratio tam in speculandis quam in agendis. Secundo, per rectitudinem | |
| 3982 voluntatis naturaliter tendentis in bonum rationis. Sed haec duo | |
| 3983 deficiunt ab ordine beatitudinis supernaturalis; secundum illud I | |
| 3984 ad Cor. II, <i>oculus non vidit, et auris non audivit, et in cor | |
| 3985 hominis non ascendit, quae praeparavit Deus diligentibus se</i>. | |
| 3986 Unde oportuit quod quantum ad utrumque, aliquid homini | |
| 3987 supernaturaliter adderetur, ad ordinandum ipsum in finem | |
| 3988 supernaturalem. Et primo quidem, quantum ad intellectum, adduntur | |
| 3989 homini quaedam principia supernaturalia, quae divino lumine | |
| 3990 capiuntur, et haec sunt credibilia, de quibus est fides. Secundo | |
| 3991 vero, voluntas ordinatur in illum finem et quantum ad motum | |
| 3992 intentionis, in ipsum tendentem sicut in id quod est possibile | |
| 3993 consequi, quod pertinet ad spem, et quantum ad unionem quandam | |
| 3994 spiritualem, per quam quodammodo transformatur in illum finem, quod | |
| 3995 fit per caritatem. Appetitus enim uniuscuiusque rei naturaliter | |
| 3996 movetur et tendit in finem sibi connaturalem, et iste motus | |
| 3997 provenit ex quadam conformitate rei ad suum finem.</p> | |
| 3998 <p title="I-II q. 62 a. 3 ad 1"><a name="36120"><span class= | |
| 3999 "ref">[36120] Iª-IIae q. 62 a. 3 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 4000 ergo dicendum quod intellectus indiget speciebus intelligibilibus, | |
| 4001 per quas intelligat, et ideo oportet quod in eo ponatur aliquis | |
| 4002 habitus naturalis superadditus potentiae. Sed ipsa natura | |
| 4003 voluntatis sufficit ad naturalem ordinem in finem, sive quantum ad | |
| 4004 intentionem finis, sive quantum ad conformitatem ad ipsum. Sed in | |
| 4005 ordine ad ea quae supra naturam sunt, ad nihil horum sufficit | |
| 4006 natura potentiae. Et ideo oportet fieri superadditionem habitus | |
| 4007 supernaturalis quantum ad utrumque.</p> | |
| 4008 <p title="I-II q. 62 a. 3 ad 2"><a name="36121"><span class= | |
| 4009 "ref">[36121] Iª-IIae q. 62 a. 3 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 4010 dicendum quod fides et spes imperfectionem quandam important, quia | |
| 4011 fides est de his quae non videntur, et spes de his quae non | |
| 4012 habentur. Unde habere fidem et spem de his quae subduntur humanae | |
| 4013 potestati, deficit a ratione virtutis. Sed habere fidem et spem de | |
| 4014 his quae sunt supra facultatem naturae humanae, excedit omnem | |
| 4015 virtutem homini proportionatam; secundum illud I ad Cor. I, <i>quod | |
| 4016 infirmum est Dei, fortius est hominibus</i>.</p> | |
| 4017 <p title="I-II q. 62 a. 3 ad 3"><a name="36122"><span class= | |
| 4018 "ref">[36122] Iª-IIae q. 62 a. 3 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 4019 dicendum quod ad appetitum duo pertinent, scilicet motus in finem; | |
| 4020 et conformatio ad finem per amorem. Et sic oportet quod in appetitu | |
| 4021 humano duae virtutes theologicae ponantur, scilicet spes et | |
| 4022 caritas.</p> | |
| 4023 <br /> | |
| 4024 <div class="E">Articulus 4</div> | |
| 4025 <p title="I-II q. 62 a. 4 arg. 1"><a name="36123"><span class= | |
| 4026 "ref">[36123] Iª-IIae q. 62 a. 4 arg. 1</span></a> Ad quartum | |
| 4027 sic proceditur. Videtur quod non sit hic ordo theologicarum | |
| 4028 virtutum, quod fides sit prior spe, et spes prior caritate. Radix | |
| 4029 enim est prior eo quod est ex radice. Sed caritas est radix omnium | |
| 4030 virtutum; secundum illud ad Ephes. III, <i>in caritate radicati et | |
| 4031 fundati</i>. Ergo caritas est prior aliis.</p> | |
| 4032 <p title="I-II q. 62 a. 4 arg. 2"><a name="36124"><span class= | |
| 4033 "ref">[36124] Iª-IIae q. 62 a. 4 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 4034 Augustinus dicit, in I de Doct. Christ., <i>non potest aliquis | |
| 4035 diligere quod esse non crediderit. Porro si credit et diligit, bene | |
| 4036 agendo efficit ut etiam speret</i>. Ergo videtur quod fides | |
| 4037 praecedat caritatem, et caritas spem.</p> | |
| 4038 <p title="I-II q. 62 a. 4 arg. 3"><a name="36125"><span class= | |
| 4039 "ref">[36125] Iª-IIae q. 62 a. 4 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 4040 amor est principium omnis affectionis, ut supra dictum est. Sed | |
| 4041 spes nominat quandam affectionem; est enim quaedam passio, ut supra | |
| 4042 dictum est. Ergo caritas, quae est amor, est prior spe.</p> | |
| 4043 <p title="I-II q. 62 a. 4 s. c."><a name="36126"><span class= | |
| 4044 "ref">[36126] Iª-IIae q. 62 a. 4 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 4045 est ordo quo apostolus ista enumerat, dicens, <i>nunc autem manent | |
| 4046 fides, spes, caritas</i>.</p> | |
| 4047 <p title="I-II q. 62 a. 4 co."><a name="36127"><span class= | |
| 4048 "ref">[36127] Iª-IIae q. 62 a. 4 co.</span></a> Respondeo | |
| 4049 dicendum quod duplex est ordo, scilicet generationis, et | |
| 4050 perfectionis. Ordine quidem generationis, quo materia est prior | |
| 4051 forma, et imperfectum perfecto, in uno et eodem; fides praecedit | |
| 4052 spem, et spes caritatem, secundum actus (nam habitus simul | |
| 4053 infunduntur). Non enim potest in aliquid motus appetitivus tendere | |
| 4054 vel sperando vel amando, nisi quod est apprehensum sensu aut | |
| 4055 intellectu. Per fidem autem apprehendit intellectus ea quae sperat | |
| 4056 et amat. Unde oportet quod, ordine generationis, fides praecedat | |
| 4057 spem et caritatem. Similiter autem ex hoc homo aliquid amat, quod | |
| 4058 apprehendit illud ut bonum suum. Per hoc autem quod homo ab aliquo | |
| 4059 sperat se bonum consequi posse, reputat ipsum in quo spem habet, | |
| 4060 quoddam bonum suum. Unde ex hoc ipso quod homo sperat de aliquo, | |
| 4061 procedit ad amandum ipsum. Et sic, ordine generationis, secundum | |
| 4062 actus, spes praecedit caritatem. Ordine vero perfectionis, caritas | |
| 4063 praecedit fidem et spem, eo quod tam fides quam spes per caritatem | |
| 4064 formatur, et perfectionem virtutis acquirit. Sic enim caritas est | |
| 4065 mater omnium virtutum et radix, inquantum est omnium virtutum | |
| 4066 forma, ut infra dicetur.</p> | |
| 4067 <p title="I-II q. 62 a. 4 ad 1"><a name="36128"><span class= | |
| 4068 "ref">[36128] Iª-IIae q. 62 a. 4 ad 1</span></a> Et per hoc | |
| 4069 patet responsio ad primum.</p> | |
| 4070 <p title="I-II q. 62 a. 4 ad 2"><a name="36129"><span class= | |
| 4071 "ref">[36129] Iª-IIae q. 62 a. 4 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 4072 dicendum quod Augustinus loquitur de spe qua quis sperat ex meritis | |
| 4073 iam habitis se ad beatitudinem perventurum, quod est spei formatae, | |
| 4074 quae sequitur caritatem. Potest autem aliquis sperare antequam | |
| 4075 habeat caritatem, non ex meritis quae iam habet, sed quae sperat se | |
| 4076 habiturum.</p> | |
| 4077 <p title="I-II q. 62 a. 4 ad 3"><a name="36130"><span class= | |
| 4078 "ref">[36130] Iª-IIae q. 62 a. 4 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 4079 dicendum quod, sicut supra dictum est, cum de passionibus ageretur, | |
| 4080 spes respicit duo. Unum quidem sicut principale obiectum, scilicet | |
| 4081 bonum quod speratur. Et respectu huius, semper amor praecedit spem, | |
| 4082 nunquam enim speratur aliquod bonum nisi desideratum et amatum. | |
| 4083 Respicit etiam spes illum a quo se sperat posse consequi bonum. Et | |
| 4084 respectu huius, primo quidem spes praecedit amorem; quamvis postea | |
| 4085 ex ipso amore spes augeatur. Per hoc enim quod aliquis reputat per | |
| 4086 aliquem se posse consequi aliquod bonum, incipit amare ipsum, et ex | |
| 4087 hoc ipso quod ipsum amat, postea fortius de eo sperat.</p> | |
| 4088 <br /> | |
| 4089 <div class="D">Quaestio 63</div> | |
| 4090 <div class="G">Prooemium</div> | |
| 4091 <p title="I-II q. 63 pr."><a name="36131"><span class="ref">[36131] | |
| 4092 Iª-IIae q. 63 pr.</span></a> Deinde considerandum est de causa | |
| 4093 virtutum. Et circa hoc quaeruntur quatuor. Primo, utrum virtus sit | |
| 4094 in nobis a natura. Secundo, utrum aliqua virtus causetur in nobis | |
| 4095 ex assuetudine operum. Tertio, utrum aliquae virtutes morales sint | |
| 4096 in nobis per infusionem. Quarto, utrum virtus quam acquirimus ex | |
| 4097 assuetudine operum, sit eiusdem speciei cum virtute infusa.</p> | |
| 4098 <br /> | |
| 4099 <div class="E">Articulus 1</div> | |
| 4100 <p title="I-II q. 63 a. 1 arg. 1"><a name="36132"><span class= | |
| 4101 "ref">[36132] Iª-IIae q. 63 a. 1 arg. 1</span></a> Ad primum | |
| 4102 sic proceditur. Videtur quod virtus sit in nobis a natura. Dicit | |
| 4103 enim Damascenus, in III libro, <i>naturales sunt virtutes, et | |
| 4104 aequaliter insunt omnibus</i>. Et Antonius dicit, in sermone ad | |
| 4105 monachos, <i>si naturam voluntas mutaverit, perversitas est; | |
| 4106 conditio servetur, et virtus est</i>. Et Matth. IV, super illud, | |
| 4107 <i>circuibat Iesus</i> etc., dicit Glossa, <i>docet naturales | |
| 4108 iustitias, scilicet castitatem, iustitiam, humilitatem, quas | |
| 4109 naturaliter habet homo</i>.</p> | |
| 4110 <p title="I-II q. 63 a. 1 arg. 2"><a name="36133"><span class= | |
| 4111 "ref">[36133] Iª-IIae q. 63 a. 1 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 4112 bonum virtutis est secundum rationem esse, ut ex dictis patet. Sed | |
| 4113 id quod est secundum rationem, est homini naturale, cum ratio sit | |
| 4114 hominis natura. Ergo virtus inest homini a natura.</p> | |
| 4115 <p title="I-II q. 63 a. 1 arg. 3"><a name="36134"><span class= | |
| 4116 "ref">[36134] Iª-IIae q. 63 a. 1 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 4117 illud dicitur esse nobis naturale, quod nobis a nativitate inest. | |
| 4118 Sed virtutes quibusdam a nativitate insunt, dicitur enim Iob XXXI, | |
| 4119 <i>ab infantia crevit mecum miseratio, et de utero egressa est | |
| 4120 mecum</i>. Ergo virtus inest homini a natura.</p> | |
| 4121 <p title="I-II q. 63 a. 1 s. c."><a name="36135"><span class= | |
| 4122 "ref">[36135] Iª-IIae q. 63 a. 1 s. c.</span></a> Sed contra, | |
| 4123 id quod inest homini a natura, est omnibus hominibus commune, et | |
| 4124 non tollitur per peccatum, quia etiam in Daemonibus bona naturalia | |
| 4125 manent, ut Dionysius dicit, in IV cap. de Div. Nom. Sed virtus non | |
| 4126 inest omnibus hominibus; et abiicitur per peccatum. Ergo non inest | |
| 4127 homini a natura.</p> | |
| 4128 <p title="I-II q. 63 a. 1 co."><a name="36136"><span class= | |
| 4129 "ref">[36136] Iª-IIae q. 63 a. 1 co.</span></a> Respondeo | |
| 4130 dicendum quod circa formas corporales, aliqui dixerunt quod sunt | |
| 4131 totaliter ab intrinseco, sicut ponentes latitationem formarum. | |
| 4132 Aliqui vero, quod totaliter sint ab extrinseco, sicut ponentes | |
| 4133 formas corporales esse ab aliqua causa separata. Aliqui vero, quod | |
| 4134 partim sint ab intrinseco, inquantum scilicet praeexistunt in | |
| 4135 materia in potentia; et partim ab extrinseco, inquantum scilicet | |
| 4136 reducuntur ad actum per agens. Ita etiam circa scientias et | |
| 4137 virtutes, aliqui quidem posuerunt eas totaliter esse ab intrinseco, | |
| 4138 ita scilicet quod omnes virtutes et scientiae naturaliter | |
| 4139 praeexistunt in anima; sed per disciplinam et exercitium | |
| 4140 impedimenta scientiae et virtutis tolluntur, quae adveniunt animae | |
| 4141 ex corporis gravitate; sicut cum ferrum clarificatur per | |
| 4142 limationem. Et haec fuit opinio Platonicorum. Alii vero dixerunt | |
| 4143 quod sunt totaliter ab extrinseco, idest ex influentia | |
| 4144 intelligentiae agentis, ut ponit Avicenna. Alii vero dixerunt quod | |
| 4145 secundum aptitudinem scientiae et virtutes sunt in nobis a natura, | |
| 4146 non autem secundum perfectionem, ut philosophus dicit, in II Ethic. | |
| 4147 Et hoc verius est. Ad cuius manifestationem, oportet considerare | |
| 4148 quod aliquid dicitur alicui homini naturale dupliciter, uno modo, | |
| 4149 ex natura speciei; alio modo, ex natura individui. Et quia | |
| 4150 unumquodque habet speciem secundum suam formam, individuatur vero | |
| 4151 secundum materiam; forma vero hominis est anima rationalis, materia | |
| 4152 vero corpus, id quod convenit homini secundum animam rationalem, | |
| 4153 est ei naturale secundum rationem speciei; id vero quod est ei | |
| 4154 naturale secundum determinatam corporis complexionem, est ei | |
| 4155 naturale secundum naturam individui. Quod enim est naturale homini | |
| 4156 ex parte corporis secundum speciem, quodammodo refertur ad animam, | |
| 4157 inquantum scilicet tale corpus est tali animae proportionatum. | |
| 4158 Utroque autem modo virtus est homini naturalis secundum quandam | |
| 4159 inchoationem. Secundum quidem naturam speciei, inquantum in ratione | |
| 4160 homini insunt naturaliter quaedam principia naturaliter cognita tam | |
| 4161 scibilium quam agendorum, quae sunt quaedam seminalia | |
| 4162 intellectualium virtutum et moralium; et inquantum in voluntate | |
| 4163 inest quidam naturalis appetitus boni quod est secundum rationem. | |
| 4164 Secundum vero naturam individui, inquantum ex corporis dispositione | |
| 4165 aliqui sunt dispositi vel melius vel peius ad quasdam virtutes, | |
| 4166 prout scilicet vires quaedam sensitivae actus sunt quarundam | |
| 4167 partium corporis, ex quarum dispositione adiuvantur vel impediuntur | |
| 4168 huiusmodi vires in suis actibus, et per consequens vires | |
| 4169 rationales, quibus huiusmodi sensitivae vires deserviunt. Et | |
| 4170 secundum hoc, unus homo habet naturalem aptitudinem ad scientiam, | |
| 4171 alius ad fortitudinem, alius ad temperantiam. Et his modis tam | |
| 4172 virtutes intellectuales quam morales, secundum quandam aptitudinis | |
| 4173 inchoationem, sunt in nobis a natura. Non autem consummatio earum. | |
| 4174 Quia natura determinatur ad unum, consummatio autem huiusmodi | |
| 4175 virtutum non est secundum unum modum actionis, sed diversimode, | |
| 4176 secundum diversas materias in quibus virtutes operantur, et | |
| 4177 secundum diversas circumstantias. Sic ergo patet quod virtutes in | |
| 4178 nobis sunt a natura secundum aptitudinem et inchoationem, non autem | |
| 4179 secundum perfectionem, praeter virtutes theologicas, quae sunt | |
| 4180 totaliter ab extrinseco.</p> | |
| 4181 <p title="I-II q. 63 a. 1 ad 1"><a name="36137"><span class= | |
| 4182 "ref">[36137] Iª-IIae q. 63 a. 1 ad 1</span></a> Et per hoc | |
| 4183 patet responsio ad obiecta. Nam primae duae rationes procedunt | |
| 4184 secundum quod seminalia virtutum insunt nobis a natura, inquantum | |
| 4185 rationales sumus. Tertia vero ratio procedit secundum quod ex | |
| 4186 naturali dispositione corporis, quam habet ex nativitate, unus | |
| 4187 habet aptitudinem ad miserendum, alius ad temperate vivendum, alius | |
| 4188 ad aliam virtutem.</p> | |
| 4189 <br /> | |
| 4190 <div class="E">Articulus 2</div> | |
| 4191 <p title="I-II q. 63 a. 2 arg. 1"><a name="36138"><span class= | |
| 4192 "ref">[36138] Iª-IIae q. 63 a. 2 arg. 1</span></a> Ad secundum | |
| 4193 sic proceditur. Videtur quod virtutes in nobis causari non possint | |
| 4194 ex assuetudine operum. Quia super illud Rom. XIV, <i>omne quod non | |
| 4195 est ex fide, peccatum est</i>, dicit Glossa Augustini, <i>omnis | |
| 4196 infidelium vita peccatum est; et nihil est bonum sine summo bono. | |
| 4197 Ubi deest cognitio veritatis, falsa est virtus etiam in optimis | |
| 4198 moribus</i>. Sed fides non potest acquiri ex operibus, sed causatur | |
| 4199 in nobis a Deo; secundum illud Ephes. II, <i>gratia estis salvati | |
| 4200 per fidem</i>. Ergo nulla virtus potest in nobis acquiri ex | |
| 4201 assuetudine operum.</p> | |
| 4202 <p title="I-II q. 63 a. 2 arg. 2"><a name="36139"><span class= | |
| 4203 "ref">[36139] Iª-IIae q. 63 a. 2 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 4204 peccatum, cum contrarietur virtuti, non compatitur secum virtutem. | |
| 4205 Sed homo non potest vitare peccatum nisi per gratiam Dei; secundum | |
| 4206 illud Sap. VIII, <i>didici quod non possum esse aliter continens, | |
| 4207 nisi Deus det</i>. Ergo nec virtutes aliquae possunt in nobis | |
| 4208 causari ex assuetudine operum; sed solum dono Dei.</p> | |
| 4209 <p title="I-II q. 63 a. 2 arg. 3"><a name="36140"><span class= | |
| 4210 "ref">[36140] Iª-IIae q. 63 a. 2 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 4211 actus qui sunt in virtutem, deficiunt a perfectione virtutis. Sed | |
| 4212 effectus non potest esse perfectior causa. Ergo virtus non potest | |
| 4213 causari ex actibus praecedentibus virtutem.</p> | |
| 4214 <p title="I-II q. 63 a. 2 s. c."><a name="36141"><span class= | |
| 4215 "ref">[36141] Iª-IIae q. 63 a. 2 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 4216 est quod Dionysius dicit, IV cap. de Div. Nom., quod bonum est | |
| 4217 virtuosius quam malum. Sed ex malis actibus causantur habitus | |
| 4218 vitiorum. Ergo multo magis ex bonis actibus possunt causari habitus | |
| 4219 virtutum.</p> | |
| 4220 <p title="I-II q. 63 a. 2 co."><a name="36142"><span class= | |
| 4221 "ref">[36142] Iª-IIae q. 63 a. 2 co.</span></a> Respondeo | |
| 4222 dicendum quod de generatione habituum ex actibus, supra in generali | |
| 4223 dictum est. Nunc autem specialiter quantum ad virtutem, | |
| 4224 considerandum est quod sicut supra dictum est, virtus hominis | |
| 4225 perficit ipsum ad bonum. Cum autem ratio boni consistat in modo, | |
| 4226 specie et ordine, ut Augustinus dicit in libro de natura boni; sive | |
| 4227 in numero, pondere et mensura, ut dicitur Sap. XI, oportet quod | |
| 4228 bonum hominis secundum aliquam regulam consideretur. Quae quidem | |
| 4229 est duplex, ut supra dictum est, scilicet ratio humana, et lex | |
| 4230 divina. Et quia lex divina est superior regula, ideo ad plura se | |
| 4231 extendit, ita quod quidquid regulatur ratione humana, regulatur | |
| 4232 etiam lege divina, sed non convertitur. Virtus igitur hominis | |
| 4233 ordinata ad bonum quod modificatur secundum regulam rationis | |
| 4234 humanae, potest ex actibus humanis causari, inquantum huiusmodi | |
| 4235 actus procedunt a ratione, sub cuius potestate et regula tale bonum | |
| 4236 consistit. Virtus vero ordinans hominem ad bonum secundum quod | |
| 4237 modificatur per legem divinam, et non per rationem humanam, non | |
| 4238 potest causari per actus humanos, quorum principium est ratio, sed | |
| 4239 causatur solum in nobis per operationem divinam. Et ideo, huiusmodi | |
| 4240 virtutem definiens, Augustinus posuit in definitione virtutis, quam | |
| 4241 Deus in nobis sine nobis operatur.</p> | |
| 4242 <p title="I-II q. 63 a. 2 ad 1"><a name="36143"><span class= | |
| 4243 "ref">[36143] Iª-IIae q. 63 a. 2 ad 1</span></a> Et de | |
| 4244 huiusmodi etiam virtutibus prima ratio procedit.</p> | |
| 4245 <p title="I-II q. 63 a. 2 ad 2"><a name="36144"><span class= | |
| 4246 "ref">[36144] Iª-IIae q. 63 a. 2 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 4247 dicendum quod virtus divinitus infusa, maxime si in sua perfectione | |
| 4248 consideretur, non compatitur secum aliquod peccatum mortale. Sed | |
| 4249 virtus humanitus acquisita potest secum compati aliquem actum | |
| 4250 peccati, etiam mortalis, quia usus habitus in nobis est nostrae | |
| 4251 voluntati subiectus, ut supra dictum est; non autem per unum actum | |
| 4252 peccati corrumpitur habitus virtutis acquisitae; habitui enim non | |
| 4253 contrariatur directe actus, sed habitus. Et ideo, licet sine gratia | |
| 4254 homo non possit peccatum mortale vitare, ita quod nunquam peccet | |
| 4255 mortaliter; non tamen impeditur quin possit habitum virtutis | |
| 4256 acquirere, per quam a malis operibus abstineat ut in pluribus, et | |
| 4257 praecipue ab his quae sunt valde rationi contraria. Sunt etiam | |
| 4258 quaedam peccata mortalia quae homo sine gratia nullo modo potest | |
| 4259 vitare, quae scilicet directe opponuntur virtutibus theologicis, | |
| 4260 quae ex dono gratiae sunt in nobis. Hoc tamen infra manifestius | |
| 4261 fiet.</p> | |
| 4262 <p title="I-II q. 63 a. 2 ad 3"><a name="36145"><span class= | |
| 4263 "ref">[36145] Iª-IIae q. 63 a. 2 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 4264 dicendum quod, sicut dictum est, virtutum acquisitarum praeexistunt | |
| 4265 in nobis quaedam semina sive principia, secundum naturam. Quae | |
| 4266 quidem principia sunt nobiliora virtutibus eorum virtute | |
| 4267 acquisitis, sicut intellectus principiorum speculabilium est | |
| 4268 nobilior scientia conclusionum; et naturalis rectitudo rationis est | |
| 4269 nobilior rectificatione appetitus quae fit per participationem | |
| 4270 rationis, quae quidem rectificatio pertinet ad virtutem moralem. | |
| 4271 Sic igitur actus humani, inquantum procedunt ex altioribus | |
| 4272 principiis, possunt causare virtutes acquisitas humanas.</p> | |
| 4273 <br /> | |
| 4274 <div class="E">Articulus 3</div> | |
| 4275 <p title="I-II q. 63 a. 3 arg. 1"><a name="36146"><span class= | |
| 4276 "ref">[36146] Iª-IIae q. 63 a. 3 arg. 1</span></a> Ad tertium | |
| 4277 sic proceditur. Videtur quod praeter virtutes theologicas, non sint | |
| 4278 aliae virtutes nobis infusae a Deo. Ea enim quae possunt fieri a | |
| 4279 causis secundis, non fiunt immediate a Deo, nisi forte aliquando | |
| 4280 miraculose, quia, ut Dionysius dicit, lex divinitatis est ultima | |
| 4281 per media adducere. Sed virtutes intellectuales et morales possunt | |
| 4282 in nobis causari per nostros actus, ut dictum est. Non ergo | |
| 4283 convenienter causantur in nobis per infusionem.</p> | |
| 4284 <p title="I-II q. 63 a. 3 arg. 2"><a name="36147"><span class= | |
| 4285 "ref">[36147] Iª-IIae q. 63 a. 3 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 4286 in operibus Dei multo minus est aliquid superfluum quam in operibus | |
| 4287 naturae. Sed ad ordinandum nos in bonum supernaturale, sufficiunt | |
| 4288 virtutes theologicae. Ergo non sunt aliae virtutes supernaturales, | |
| 4289 quas oporteat in nobis causari a Deo.</p> | |
| 4290 <p title="I-II q. 63 a. 3 arg. 3"><a name="36148"><span class= | |
| 4291 "ref">[36148] Iª-IIae q. 63 a. 3 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 4292 natura non facit per duo, quod potest facere per unum, et multo | |
| 4293 minus Deus. Sed Deus inseruit animae nostrae semina virtutum, ut | |
| 4294 dicit Glossa Heb. I. Ergo non oportet quod alias virtutes in nobis | |
| 4295 per infusionem causet.</p> | |
| 4296 <p title="I-II q. 63 a. 3 s. c."><a name="36149"><span class= | |
| 4297 "ref">[36149] Iª-IIae q. 63 a. 3 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 4298 est quod dicitur Sap. VIII, <i>sobrietatem et iustitiam docet, | |
| 4299 prudentiam et virtutem</i>.</p> | |
| 4300 <p title="I-II q. 63 a. 3 co."><a name="36150"><span class= | |
| 4301 "ref">[36150] Iª-IIae q. 63 a. 3 co.</span></a> Respondeo | |
| 4302 dicendum quod oportet effectus esse suis causis et principiis | |
| 4303 proportionatos. Omnes autem virtutes tam intellectuales quam | |
| 4304 morales, quae ex nostris actibus acquiruntur, procedunt ex | |
| 4305 quibusdam naturalibus principiis in nobis praeexistentibus, ut | |
| 4306 supra dictum est. Loco quorum naturalium principiorum, conferuntur | |
| 4307 nobis a Deo virtutes theologicae, quibus ordinamur ad finem | |
| 4308 supernaturalem, sicut supra dictum est. Unde oportet quod his etiam | |
| 4309 virtutibus theologicis proportionaliter respondeant alii habitus | |
| 4310 divinitus causati in nobis, qui sic se habeant ad virtutes | |
| 4311 theologicas sicut se habent virtutes morales et intellectuales ad | |
| 4312 principia naturalia virtutum.</p> | |
| 4313 <p title="I-II q. 63 a. 3 ad 1"><a name="36151"><span class= | |
| 4314 "ref">[36151] Iª-IIae q. 63 a. 3 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 4315 ergo dicendum quod aliquae quidem virtutes morales et | |
| 4316 intellectuales possunt causari in nobis ex nostris actibus, tamen | |
| 4317 illae non sunt proportionatae virtutibus theologicis. Et ideo | |
| 4318 oportet alias, eis proportionatas, immediate a Deo causari.</p> | |
| 4319 <p title="I-II q. 63 a. 3 ad 2"><a name="36152"><span class= | |
| 4320 "ref">[36152] Iª-IIae q. 63 a. 3 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 4321 dicendum quod virtutes theologicae sufficienter nos ordinant in | |
| 4322 finem supernaturalem, secundum quandam inchoationem, quantum | |
| 4323 scilicet ad ipsum Deum immediate. Sed oportet quod per alias | |
| 4324 virtutes infusas perficiatur anima circa alias res, in ordine tamen | |
| 4325 ad Deum.</p> | |
| 4326 <p title="I-II q. 63 a. 3 ad 3"><a name="36153"><span class= | |
| 4327 "ref">[36153] Iª-IIae q. 63 a. 3 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 4328 dicendum quod virtus illorum principiorum naturaliter inditorum, | |
| 4329 non se extendit ultra proportionem naturae. Et ideo in ordine ad | |
| 4330 finem supernaturalem, indiget homo perfici per alia principia | |
| 4331 superaddita.</p> | |
| 4332 <br /> | |
| 4333 <div class="E">Articulus 4</div> | |
| 4334 <p title="I-II q. 63 a. 4 arg. 1"><a name="36154"><span class= | |
| 4335 "ref">[36154] Iª-IIae q. 63 a. 4 arg. 1</span></a> Ad quartum | |
| 4336 sic proceditur. Videtur quod virtutes infusae non sint alterius | |
| 4337 speciei a virtutibus acquisitis. Virtus enim acquisita et virtus | |
| 4338 infusa, secundum praedicta, non videntur differre nisi secundum | |
| 4339 ordinem ad ultimum finem. Sed habitus et actus humani non recipiunt | |
| 4340 speciem ab ultimo fine, sed a proximo. Non ergo virtutes morales | |
| 4341 vel intellectuales infusae differunt specie ab acquisitis.</p> | |
| 4342 <p title="I-II q. 63 a. 4 arg. 2"><a name="36155"><span class= | |
| 4343 "ref">[36155] Iª-IIae q. 63 a. 4 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 4344 habitus per actus cognoscuntur. Sed idem est actus temperantiae | |
| 4345 infusae, et acquisitae, scilicet moderari concupiscentias tactus. | |
| 4346 Ergo non differunt specie.</p> | |
| 4347 <p title="I-II q. 63 a. 4 arg. 3"><a name="36156"><span class= | |
| 4348 "ref">[36156] Iª-IIae q. 63 a. 4 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 4349 virtus acquisita et infusa differunt secundum illud quod est | |
| 4350 immediate a Deo factum, et a creatura. Sed idem est specie homo | |
| 4351 quem Deus formavit, et quem generat natura; et oculus quem caeco | |
| 4352 nato dedit, et quem virtus formativa causat. Ergo videtur quod est | |
| 4353 eadem specie virtus acquisita, et infusa.</p> | |
| 4354 <p title="I-II q. 63 a. 4 s. c."><a name="36157"><span class= | |
| 4355 "ref">[36157] Iª-IIae q. 63 a. 4 s. c.</span></a> Sed contra, | |
| 4356 quaelibet differentia in definitione posita, mutata diversificat | |
| 4357 speciem. Sed in definitione virtutis infusae ponitur, quam Deus in | |
| 4358 nobis sine nobis operatur, ut supra dictum est. Ergo virtus | |
| 4359 acquisita, cui hoc non convenit, non est eiusdem speciei cum | |
| 4360 infusa.</p> | |
| 4361 <p title="I-II q. 63 a. 4 co."><a name="36158"><span class= | |
| 4362 "ref">[36158] Iª-IIae q. 63 a. 4 co.</span></a> Respondeo | |
| 4363 dicendum quod dupliciter habitus distinguuntur specie. Uno modo, | |
| 4364 sicut praedictum est, secundum speciales et formales rationes | |
| 4365 obiectorum. Obiectum autem virtutis cuiuslibet est bonum | |
| 4366 consideratum in materia propria, sicut temperantiae obiectum est | |
| 4367 bonum delectabilium in concupiscentiis tactus. Cuius quidem obiecti | |
| 4368 formalis ratio est a ratione, quae instituit modum in his | |
| 4369 concupiscentiis, materiale autem est id quod est ex parte | |
| 4370 concupiscentiarum. Manifestum est autem quod alterius rationis est | |
| 4371 modus qui imponitur in huiusmodi concupiscentiis secundum regulam | |
| 4372 rationis humanae, et secundum regulam divinam. Puta in sumptione | |
| 4373 ciborum, ratione humana modus statuitur ut non noceat valetudini | |
| 4374 corporis, nec impediat rationis actum, secundum autem regulam legis | |
| 4375 divinae, requiritur quod homo castiget corpus suum, et in | |
| 4376 servitutem redigat, per abstinentiam cibi et potus, et aliorum | |
| 4377 huiusmodi. Unde manifestum est quod temperantia infusa et acquisita | |
| 4378 differunt specie, et eadem ratio est de aliis virtutibus. Alio modo | |
| 4379 habitus distinguuntur specie secundum ea ad quae ordinantur, non | |
| 4380 enim est eadem specie sanitas hominis et equi, propter diversas | |
| 4381 naturas ad quas ordinantur. Et eodem modo dicit philosophus, in III | |
| 4382 Polit., quod diversae sunt virtutes civium, secundum quod bene se | |
| 4383 habent ad diversas politias. Et per hunc etiam modum differunt | |
| 4384 specie virtutes morales infusae, per quas homines bene se habent in | |
| 4385 ordine ad hoc quod sint cives sanctorum et domestici Dei; et aliae | |
| 4386 virtutes acquisitae, secundum quas homo se bene habet in ordine ad | |
| 4387 res humanas.</p> | |
| 4388 <p title="I-II q. 63 a. 4 ad 1"><a name="36159"><span class= | |
| 4389 "ref">[36159] Iª-IIae q. 63 a. 4 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 4390 ergo dicendum quod virtus infusa et acquisita non solum differunt | |
| 4391 secundum ordinem ad ultimum finem; sed etiam secundum ordinem ad | |
| 4392 propria obiecta, ut dictum est.</p> | |
| 4393 <p title="I-II q. 63 a. 4 ad 2"><a name="36160"><span class= | |
| 4394 "ref">[36160] Iª-IIae q. 63 a. 4 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 4395 dicendum quod alia ratione modificat concupiscentias delectabilium | |
| 4396 tactus temperantia acquisita, et temperantia infusa, ut dictum est. | |
| 4397 Unde non habent eundem actum.</p> | |
| 4398 <p title="I-II q. 63 a. 4 ad 3"><a name="36161"><span class= | |
| 4399 "ref">[36161] Iª-IIae q. 63 a. 4 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 4400 dicendum quod oculum caeci nati Deus fecit ad eundem actum ad quem | |
| 4401 formantur alii oculi secundum naturam, et ideo fuit eiusdem | |
| 4402 speciei. Et eadem ratio esset, si Deus vellet miraculose causare in | |
| 4403 homine virtutes quales acquiruntur ex actibus. Sed ita non est in | |
| 4404 proposito, ut dictum est.</p> | |
| 4405 <br /> | |
| 4406 <div class="D">Quaestio 64</div> | |
| 4407 <div class="G">Prooemium</div> | |
| 4408 <p title="I-II q. 64 pr."><a name="36162"><span class="ref">[36162] | |
| 4409 Iª-IIae q. 64 pr.</span></a> Deinde considerandum est de | |
| 4410 proprietatibus virtutum. Et primo quidem, de medio virtutum; | |
| 4411 secundo, de connexione virtutum; tertio, de aequalitate earum; | |
| 4412 quarto, de ipsarum duratione. Circa primum quaeruntur quatuor. | |
| 4413 Primo, utrum virtutes morales sint in medio. Secundo, utrum medium | |
| 4414 virtutis moralis sit medium rei, vel rationis. Tertio, utrum | |
| 4415 intellectuales virtutes consistant in medio. Quarto, utrum virtutes | |
| 4416 theologicae.</p> | |
| 4417 <br /> | |
| 4418 <div class="E">Articulus 1</div> | |
| 4419 <p title="I-II q. 64 a. 1 arg. 1"><a name="36163"><span class= | |
| 4420 "ref">[36163] Iª-IIae q. 64 a. 1 arg. 1</span></a> Ad primum | |
| 4421 sic proceditur. Videtur quod virtus moralis non consistat in medio. | |
| 4422 Ultimum enim repugnat rationi medii. Sed de ratione virtutis est | |
| 4423 ultimum, dicitur enim in I de caelo, quod virtus est ultimum | |
| 4424 potentiae. Ergo virtus moralis non consistit in medio.</p> | |
| 4425 <p title="I-II q. 64 a. 1 arg. 2"><a name="36164"><span class= | |
| 4426 "ref">[36164] Iª-IIae q. 64 a. 1 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 4427 illud quod est maximum, non est medium. Sed quaedam virtutes | |
| 4428 morales tendunt in aliquod maximum, sicut magnanimitas est circa | |
| 4429 maximos honores, et magnificentia circa maximos sumptus, ut dicitur | |
| 4430 in IV Ethic. Ergo non omnis virtus moralis est in medio.</p> | |
| 4431 <p title="I-II q. 64 a. 1 arg. 3"><a name="36165"><span class= | |
| 4432 "ref">[36165] Iª-IIae q. 64 a. 1 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 4433 si de ratione virtutis moralis sit in medio esse, oportet quod | |
| 4434 virtus moralis non perficiatur, sed magis corrumpatur, per hoc quod | |
| 4435 tendit ad extremum. Sed quaedam virtutes morales perficiuntur per | |
| 4436 hoc quod tendunt ad extremum, sicut virginitas, quae abstinet ab | |
| 4437 omni delectabili venereo, et sic tenet extremum, et est | |
| 4438 perfectissima castitas. Et dare omnia pauperibus est perfectissima | |
| 4439 misericordia vel liberalitas. Ergo videtur quod non sit de ratione | |
| 4440 virtutis moralis esse in medio.</p> | |
| 4441 <p title="I-II q. 64 a. 1 s. c."><a name="36166"><span class= | |
| 4442 "ref">[36166] Iª-IIae q. 64 a. 1 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 4443 est quod philosophus dicit, in II Ethic., quod <i>virtus moralis | |
| 4444 est habitus electivus in medietate existens</i>.</p> | |
| 4445 <p title="I-II q. 64 a. 1 co."><a name="36167"><span class= | |
| 4446 "ref">[36167] Iª-IIae q. 64 a. 1 co.</span></a> Respondeo | |
| 4447 dicendum quod, sicut ex supradictis patet, virtus de sui ratione | |
| 4448 ordinat hominem ad bonum. Moralis autem virtus proprie est | |
| 4449 perfectiva appetitivae partis animae circa aliquam determinatam | |
| 4450 materiam. Mensura autem et regula appetitivi motus circa | |
| 4451 appetibilia, est ipsa ratio. Bonum autem cuiuslibet mensurati et | |
| 4452 regulati consistit in hoc quod conformetur suae regulae, sicut | |
| 4453 bonum in artificiatis est ut consequantur regulam artis. Malum | |
| 4454 autem per consequens in huiusmodi est per hoc quod aliquid | |
| 4455 discordat a sua regula vel mensura. Quod quidem contingit vel per | |
| 4456 hoc quod superexcedit mensuram, vel per hoc quod deficit ab ea, | |
| 4457 sicut manifeste apparet in omnibus regulatis et mensuratis. Et ideo | |
| 4458 patet quod bonum virtutis moralis consistit in adaequatione ad | |
| 4459 mensuram rationis. Manifestum est autem quod inter excessum et | |
| 4460 defectum medium est aequalitas sive conformitas. Unde manifeste | |
| 4461 apparet quod virtus moralis in medio consistit.</p> | |
| 4462 <p title="I-II q. 64 a. 1 ad 1"><a name="36168"><span class= | |
| 4463 "ref">[36168] Iª-IIae q. 64 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 4464 ergo dicendum quod virtus moralis bonitatem habet ex regula | |
| 4465 rationis, pro materia autem habet passiones vel operationes. Si | |
| 4466 ergo comparetur virtus moralis ad rationem, sic, secundum id quod | |
| 4467 rationis est, habet rationem extremi unius, quod est conformitas, | |
| 4468 excessus vero et defectus habet rationem alterius extremi, quod est | |
| 4469 difformitas. Si vero consideretur virtus moralis secundum suam | |
| 4470 materiam, sic habet rationem medii, inquantum passionem reducit ad | |
| 4471 regulam rationis. Unde philosophus dicit, in II Ethic., quod virtus | |
| 4472 secundum substantiam medietas est, inquantum regula virtutis | |
| 4473 ponitur circa propriam materiam, secundum optimum autem et bene, | |
| 4474 est extremitas, scilicet secundum conformitatem rationis.</p> | |
| 4475 <p title="I-II q. 64 a. 1 ad 2"><a name="36169"><span class= | |
| 4476 "ref">[36169] Iª-IIae q. 64 a. 1 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 4477 dicendum quod medium et extrema considerantur in actionibus et | |
| 4478 passionibus secundum diversas circumstantias, unde nihil prohibet | |
| 4479 in aliqua virtute esse extremum secundum unam circumstantiam, quod | |
| 4480 tamen est medium secundum alias circumstantias, per conformitatem | |
| 4481 ad rationem. Et sic est in magnificentia et magnanimitate. Nam si | |
| 4482 consideretur quantitas absoluta eius in quod tendit magnificus et | |
| 4483 magnanimus, dicetur extremum et maximum, sed si consideretur hoc | |
| 4484 ipsum per comparationem ad alias circumstantias, sic habet rationem | |
| 4485 medii; quia in hoc tendunt huiusmodi virtutes secundum regulam | |
| 4486 rationis, idest ubi oportet, et quando oportet, et propter quod | |
| 4487 oportet. Excessus autem, si in hoc maximum tendatur quando non | |
| 4488 oportet, vel ubi non oportet, vel propter quod non oportet; | |
| 4489 defectus autem est, si non tendatur in hoc maximum ubi oportet, et | |
| 4490 quando oportet. Et hoc est quod philosophus dicit, in IV Ethic., | |
| 4491 quod <i>magnanimus est quidem magnitudine extremus; eo autem quod | |
| 4492 ut oportet, medius</i>.</p> | |
| 4493 <p title="I-II q. 64 a. 1 ad 3"><a name="36170"><span class= | |
| 4494 "ref">[36170] Iª-IIae q. 64 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 4495 dicendum quod eadem ratio est de virginitate et paupertate, quae | |
| 4496 est de magnanimitate. Abstinet enim virginitas ab omnibus venereis, | |
| 4497 et paupertas ab omnibus divitiis, propter quod oportet, et secundum | |
| 4498 quod oportet; idest secundum mandatum Dei, et propter vitam | |
| 4499 aeternam. Si autem hoc fiat secundum quod non oportet, idest | |
| 4500 secundum aliquam superstitionem illicitam, vel etiam propter inanem | |
| 4501 gloriam; erit superfluum. Si autem non fiat quando oportet, vel | |
| 4502 secundum quod oportet, est vitium per defectum, ut patet in | |
| 4503 transgredientibus votum virginitatis vel paupertatis.</p> | |
| 4504 <br /> | |
| 4505 <div class="E">Articulus 2</div> | |
| 4506 <p title="I-II q. 64 a. 2 arg. 1"><a name="36171"><span class= | |
| 4507 "ref">[36171] Iª-IIae q. 64 a. 2 arg. 1</span></a> Ad secundum | |
| 4508 sic proceditur. Videtur quod medium virtutis moralis non sit medium | |
| 4509 rationis, sed medium rei. Bonum enim virtutis moralis consistit in | |
| 4510 hoc quod est in medio. Bonum autem, ut dicitur in VI Metaphys., est | |
| 4511 in rebus ipsis. Ergo medium virtutis moralis est medium rei.</p> | |
| 4512 <p title="I-II q. 64 a. 2 arg. 2"><a name="36172"><span class= | |
| 4513 "ref">[36172] Iª-IIae q. 64 a. 2 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 4514 ratio est vis apprehensiva. Sed virtus moralis non consistit in | |
| 4515 medio apprehensionum; sed magis in medio operationum et passionum. | |
| 4516 Ergo medium virtutis moralis non est medium rationis, sed medium | |
| 4517 rei.</p> | |
| 4518 <p title="I-II q. 64 a. 2 arg. 3"><a name="36173"><span class= | |
| 4519 "ref">[36173] Iª-IIae q. 64 a. 2 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 4520 medium quod accipitur secundum proportionem arithmeticam vel | |
| 4521 geometricam, est medium rei. Sed tale est medium iustitiae, ut | |
| 4522 dicitur in V Ethic. Ergo medium virtutis moralis non est medium | |
| 4523 rationis, sed rei.</p> | |
| 4524 <p title="I-II q. 64 a. 2 s. c."><a name="36174"><span class= | |
| 4525 "ref">[36174] Iª-IIae q. 64 a. 2 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 4526 est quod philosophus dicit, in II Ethic., quod <i>virtus moralis in | |
| 4527 medio consistit quoad nos, determinata ratione</i>.</p> | |
| 4528 <p title="I-II q. 64 a. 2 co."><a name="36175"><span class= | |
| 4529 "ref">[36175] Iª-IIae q. 64 a. 2 co.</span></a> Respondeo | |
| 4530 dicendum quod medium rationis dupliciter potest intelligi. Uno | |
| 4531 modo, secundum quod medium in ipso actu rationis existit, quasi | |
| 4532 ipse actus rationis ad medium reducatur. Et sic, quia virtus | |
| 4533 moralis non perficit actum rationis, sed actum virtutis | |
| 4534 appetitivae; medium virtutis moralis non est medium rationis. Alio | |
| 4535 modo potest dici medium rationis id quod a ratione ponitur in | |
| 4536 aliqua materia. Et sic omne medium virtutis moralis est medium | |
| 4537 rationis, quia, sicut dictum est, virtus moralis dicitur consistere | |
| 4538 in medio, per conformitatem ad rationem rectam. Sed quandoque | |
| 4539 contingit quod medium rationis est etiam medium rei, et tunc | |
| 4540 oportet quod virtutis moralis medium sit medium rei; sicut est in | |
| 4541 iustitia. Quandoque autem medium rationis non est medium rei, sed | |
| 4542 accipitur per comparationem ad nos, et sic est medium in omnibus | |
| 4543 aliis virtutibus moralibus. Cuius ratio est quia iustitia est circa | |
| 4544 operationes, quae consistunt in rebus exterioribus, in quibus | |
| 4545 rectum institui debet simpliciter et secundum se, ut supra dictum | |
| 4546 est, et ideo medium rationis in iustitia est idem cum medio rei, | |
| 4547 inquantum scilicet iustitia dat unicuique quod debet, et non plus | |
| 4548 nec minus. Aliae vero virtutes morales consistunt circa passiones | |
| 4549 interiores, in quibus non potest rectum constitui eodem modo, | |
| 4550 propter hoc quod homines diversimode se habent ad passiones, et | |
| 4551 ideo oportet quod rectitudo rationis in passionibus instituatur per | |
| 4552 respectum ad nos, qui afficimur secundum passiones.</p> | |
| 4553 <p title="I-II q. 64 a. 2 ad 1"><a name="36176"><span class= | |
| 4554 "ref">[36176] Iª-IIae q. 64 a. 2 ad 1</span></a> Et per hoc | |
| 4555 patet responsio ad obiecta. Nam, primae duae rationes procedunt de | |
| 4556 medio rationis quod scilicet invenitur in ipso actu rationis. | |
| 4557 Tertia vero ratio procedit de medio iustitiae.</p> | |
| 4558 <br /> | |
| 4559 <div class="E">Articulus 3</div> | |
| 4560 <p title="I-II q. 64 a. 3 arg. 1"><a name="36177"><span class= | |
| 4561 "ref">[36177] Iª-IIae q. 64 a. 3 arg. 1</span></a> Ad tertium | |
| 4562 sic proceditur. Videtur quod virtutes intellectuales non consistant | |
| 4563 in medio. Virtutes enim morales consistunt in medio, inquantum | |
| 4564 conformantur regulae rationis. Sed virtutes intellectuales sunt in | |
| 4565 ipsa ratione; et sic non videntur habere superiorem regulam. Ergo | |
| 4566 virtutes intellectuales non consistunt in medio.</p> | |
| 4567 <p title="I-II q. 64 a. 3 arg. 2"><a name="36178"><span class= | |
| 4568 "ref">[36178] Iª-IIae q. 64 a. 3 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 4569 medium virtutis moralis determinatur a virtute intellectuali, | |
| 4570 dicitur enim in II Ethic., quod <i>virtus consistit in medietate | |
| 4571 determinata ratione, prout sapiens determinabit</i>. Si igitur | |
| 4572 virtus intellectualis iterum consistat in medio, oportet quod | |
| 4573 determinetur sibi medium per aliquam aliam virtutem. Et sic | |
| 4574 procedetur in infinitum in virtutibus.</p> | |
| 4575 <p title="I-II q. 64 a. 3 arg. 3"><a name="36179"><span class= | |
| 4576 "ref">[36179] Iª-IIae q. 64 a. 3 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 4577 medium proprie est inter contraria; ut patet per philosophum, in X | |
| 4578 Metaphys. Sed in intellectu non videtur esse aliqua contrarietas, | |
| 4579 cum etiam ipsa contraria, secundum quod sunt in intellectu, non | |
| 4580 sint contraria, sed simul intelligantur, ut album et nigrum, sanum | |
| 4581 et aegrum. Ergo in intellectualibus virtutibus non est medium.</p> | |
| 4582 <p title="I-II q. 64 a. 3 s. c."><a name="36180"><span class= | |
| 4583 "ref">[36180] Iª-IIae q. 64 a. 3 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 4584 est quod ars est virtus intellectualis, ut dicitur in VI Ethic.; et | |
| 4585 tamen artis est aliquod medium, ut dicitur in II Ethic. Ergo etiam | |
| 4586 virtus intellectualis consistit in medio.</p> | |
| 4587 <p title="I-II q. 64 a. 3 co."><a name="36181"><span class= | |
| 4588 "ref">[36181] Iª-IIae q. 64 a. 3 co.</span></a> Respondeo | |
| 4589 dicendum quod bonum alicuius rei consistit in medio, secundum quod | |
| 4590 conformatur regulae vel mensurae quam contingit transcendere et ab | |
| 4591 ea deficere, sicut dictum est. Virtus autem intellectualis | |
| 4592 ordinatur ad bonum, sicut et moralis, ut supra dictum est. Unde | |
| 4593 secundum quod bonum virtutis intellectualis se habet ad mensuram, | |
| 4594 sic se habet ad rationem medii. Bonum autem virtutis intellectualis | |
| 4595 est verum, speculativae quidem virtutis, verum absolute, ut in VI | |
| 4596 Ethic. dicitur; practicae autem virtutis, verum secundum | |
| 4597 conformitatem ad appetitum rectum. Verum autem intellectus nostri | |
| 4598 absolute consideratum, est sicut mensuratum a re, res enim est | |
| 4599 mensura intellectus nostri, ut dicitur in X Metaphys.; ex eo enim | |
| 4600 quod res est vel non est, veritas est in opinione et in oratione. | |
| 4601 Sic igitur bonum virtutis intellectualis speculativae consistit in | |
| 4602 quodam medio, per conformitatem ad ipsam rem, secundum quod dicit | |
| 4603 esse quod est, vel non esse quod non est; in quo ratio veri | |
| 4604 consistit. Excessus autem est secundum affirmationem falsam, per | |
| 4605 quam dicitur esse quod non est, defectus autem accipitur secundum | |
| 4606 negationem falsam, per quam dicitur non esse quod est. Verum autem | |
| 4607 virtutis intellectualis practicae, comparatum quidem ad rem, habet | |
| 4608 rationem mensurati. Et sic eodem modo accipitur medium per | |
| 4609 conformitatem ad rem, in virtutibus intellectualibus practicis, | |
| 4610 sicut in speculativis. Sed respectu appetitus, habet rationem | |
| 4611 regulae et mensurae. Unde idem medium, quod est virtutis moralis, | |
| 4612 etiam est ipsius prudentiae, scilicet rectitudo rationis, sed | |
| 4613 prudentiae quidem est istud medium ut regulantis et mensurantis; | |
| 4614 virtutis autem moralis, ut mensuratae et regulatae. Similiter | |
| 4615 excessus et defectus accipitur diversimode utrobique.</p> | |
| 4616 <p title="I-II q. 64 a. 3 ad 1"><a name="36182"><span class= | |
| 4617 "ref">[36182] Iª-IIae q. 64 a. 3 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 4618 ergo dicendum quod etiam virtus intellectualis habet suam mensuram, | |
| 4619 ut dictum est, et per conformitatem ad ipsam, accipitur in ipsa | |
| 4620 medium.</p> | |
| 4621 <p title="I-II q. 64 a. 3 ad 2"><a name="36183"><span class= | |
| 4622 "ref">[36183] Iª-IIae q. 64 a. 3 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 4623 dicendum quod non est necesse in infinitum procedere in virtutibus, | |
| 4624 quia mensura et regula intellectualis virtutis non est aliquod | |
| 4625 aliud genus virtutis, sed ipsa res.</p> | |
| 4626 <p title="I-II q. 64 a. 3 ad 3"><a name="36184"><span class= | |
| 4627 "ref">[36184] Iª-IIae q. 64 a. 3 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 4628 dicendum quod ipsae res contrariae non habent contrarietatem in | |
| 4629 anima, quia unum est ratio cognoscendi alterum, et tamen in | |
| 4630 intellectu est contrarietas affirmationis et negationis, quae sunt | |
| 4631 contraria, ut dicitur in fine peri hermeneias. Quamvis enim esse et | |
| 4632 non esse non sint contraria, sed contradictorie opposita, si | |
| 4633 considerentur ipsa significata prout sunt in rebus, quia alterum | |
| 4634 est ens, et alterum est pure non ens, tamen si referantur ad actum | |
| 4635 animae, utrumque ponit aliquid. Unde esse et non esse sunt | |
| 4636 contradictoria, sed opinio qua opinamur quod bonum est bonum, est | |
| 4637 contraria opinioni qua opinamur quod bonum non est bonum. Et inter | |
| 4638 huiusmodi contraria medium est virtus intellectualis.</p> | |
| 4639 <br /> | |
| 4640 <div class="E">Articulus 4</div> | |
| 4641 <p title="I-II q. 64 a. 4 arg. 1"><a name="36185"><span class= | |
| 4642 "ref">[36185] Iª-IIae q. 64 a. 4 arg. 1</span></a> Ad quartum | |
| 4643 sic proceditur. Videtur quod virtus theologica consistat in medio. | |
| 4644 Bonum enim aliarum virtutum consistit in medio. Sed virtus | |
| 4645 theologica excedit in bonitate alias virtutes. Ergo virtus | |
| 4646 theologica multo magis est in medio.</p> | |
| 4647 <p title="I-II q. 64 a. 4 arg. 2"><a name="36186"><span class= | |
| 4648 "ref">[36186] Iª-IIae q. 64 a. 4 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 4649 medium virtutis accipitur, moralis quidem secundum quod appetitus | |
| 4650 regulatur per rationem; intellectualis vero secundum quod | |
| 4651 intellectus noster mensuratur a re. Sed virtus theologica et | |
| 4652 perficit intellectum, et appetitum, ut supra dictum est. Ergo etiam | |
| 4653 virtus theologica consistit in medio.</p> | |
| 4654 <p title="I-II q. 64 a. 4 arg. 3"><a name="36187"><span class= | |
| 4655 "ref">[36187] Iª-IIae q. 64 a. 4 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 4656 spes quae est virtus theologica, medium est inter desperationem et | |
| 4657 praesumptionem. Similiter etiam fides incedit media inter | |
| 4658 contrarias haereses, ut Boetius dicit, in libro de duabus naturis, | |
| 4659 quod enim confitemur in Christo unam personam et duas naturas, | |
| 4660 medium est inter haeresim Nestorii, qui dicit duas personas et duas | |
| 4661 naturas; et haeresim Eutychis, qui dicit unam personam et unam | |
| 4662 naturam. Ergo virtus theologica consistit in medio.</p> | |
| 4663 <p title="I-II q. 64 a. 4 s. c."><a name="36188"><span class= | |
| 4664 "ref">[36188] Iª-IIae q. 64 a. 4 s. c.</span></a> Sed contra, | |
| 4665 in omnibus in quibus consistit virtus in medio, contingit peccare | |
| 4666 per excessum, sicut et per defectum. Sed circa Deum, qui est | |
| 4667 obiectum virtutis theologicae, non contingit peccare per excessum, | |
| 4668 dicitur enim Eccli. XLIII, <i>benedicentes Deum, exaltate illum | |
| 4669 quantum potestis, maior enim est omni laude</i>. Ergo virtus | |
| 4670 theologica non consistit in medio.</p> | |
| 4671 <p title="I-II q. 64 a. 4 co."><a name="36189"><span class= | |
| 4672 "ref">[36189] Iª-IIae q. 64 a. 4 co.</span></a> Respondeo | |
| 4673 dicendum quod, sicut dictum est, medium virtutis accipitur per | |
| 4674 conformitatem ad suam regulam vel mensuram, secundum quod contingit | |
| 4675 ipsam transcendere vel ab ea deficere. Virtutis autem theologicae | |
| 4676 duplex potest accipi mensura. Una quidem secundum ipsam rationem | |
| 4677 virtutis. Et sic mensura et regula virtutis theologicae est ipse | |
| 4678 Deus, fides enim nostra regulatur secundum veritatem divinam, | |
| 4679 caritas autem secundum bonitatem eius, spes autem secundum | |
| 4680 magnitudinem omnipotentiae et pietatis eius. Et ista est mensura | |
| 4681 excellens omnem humanam facultatem, unde nunquam potest homo tantum | |
| 4682 diligere Deum quantum diligi debet, nec tantum credere aut sperare | |
| 4683 in ipsum, quantum debet. Unde multo minus potest ibi esse excessus. | |
| 4684 Et sic bonum talis virtutis non consistit in medio, sed tanto est | |
| 4685 melius, quanto magis acceditur ad summum. Alia vero regula vel | |
| 4686 mensura virtutis theologicae est ex parte nostra, quia etsi non | |
| 4687 possumus ferri in Deum quantum debemus, debemus tamen ferri in | |
| 4688 ipsum credendo, sperando et amando, secundum mensuram nostrae | |
| 4689 conditionis. Unde per accidens potest in virtute theologica | |
| 4690 considerari medium et extrema, ex parte nostra.</p> | |
| 4691 <p title="I-II q. 64 a. 4 ad 1"><a name="36190"><span class= | |
| 4692 "ref">[36190] Iª-IIae q. 64 a. 4 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 4693 ergo dicendum quod bonum virtutum intellectualium et moralium | |
| 4694 consistit in medio per conformitatem ad regulam vel mensuram quam | |
| 4695 transcendere contingit. Quod non est in virtutibus theologicis, per | |
| 4696 se loquendo, ut dictum est.</p> | |
| 4697 <p title="I-II q. 64 a. 4 ad 2"><a name="36191"><span class= | |
| 4698 "ref">[36191] Iª-IIae q. 64 a. 4 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 4699 dicendum quod virtutes morales et intellectuales perficiunt | |
| 4700 intellectum et appetitum nostrum in ordine ad mensuram et regulam | |
| 4701 creatam, virtutes autem theologicae in ordine ad mensuram et | |
| 4702 regulam increatam. Unde non est similis ratio.</p> | |
| 4703 <p title="I-II q. 64 a. 4 ad 3"><a name="36192"><span class= | |
| 4704 "ref">[36192] Iª-IIae q. 64 a. 4 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 4705 dicendum quod spes est media inter praesumptionem et desperationem, | |
| 4706 ex parte nostra, inquantum scilicet aliquis praesumere dicitur ex | |
| 4707 eo quod sperat a Deo bonum quod excedit suam conditionem; vel non | |
| 4708 sperat quod secundum suam conditionem sperare posset. Non autem | |
| 4709 potest esse superabundantia spei ex parte Dei, cuius bonitas est | |
| 4710 infinita. Similiter etiam fides est media inter contrarias | |
| 4711 haereses, non per comparationem ad obiectum, quod est Deus, cui non | |
| 4712 potest aliquis nimis credere, sed inquantum ipsa opinio humana est | |
| 4713 media inter contrarias opiniones, ut ex supradictis patet.</p> | |
| 4714 <br /> | |
| 4715 <div class="D">Quaestio 65</div> | |
| 4716 <div class="G">Prooemium</div> | |
| 4717 <p title="I-II q. 65 pr."><a name="36193"><span class="ref">[36193] | |
| 4718 Iª-IIae q. 65 pr.</span></a> Deinde considerandum est de | |
| 4719 connexione virtutum. Et circa hoc quaeruntur quinque. Primo, utrum | |
| 4720 virtutes morales sint ad invicem connexae. Secundo, utrum virtutes | |
| 4721 morales possint esse sine caritate. Tertio, utrum caritas possit | |
| 4722 esse sine eis. Quarto, utrum fides et spes possint esse sine | |
| 4723 caritate. Quinto, utrum caritas possit esse sine eis.</p> | |
| 4724 <br /> | |
| 4725 <div class="E">Articulus 1</div> | |
| 4726 <p title="I-II q. 65 a. 1 arg. 1"><a name="36194"><span class= | |
| 4727 "ref">[36194] Iª-IIae q. 65 a. 1 arg. 1</span></a> Ad primum | |
| 4728 sic proceditur. Videtur quod virtutes morales non sint ex | |
| 4729 necessitate connexae. Virtutes enim morales quandoque causantur ex | |
| 4730 exercitio actuum, ut probatur in II Ethic. Sed homo potest | |
| 4731 exercitari in actibus alicuius virtutis sine hoc quod exercitetur | |
| 4732 in actibus alterius virtutis. Ergo una virtus moralis potest haberi | |
| 4733 sine altera.</p> | |
| 4734 <p title="I-II q. 65 a. 1 arg. 2"><a name="36195"><span class= | |
| 4735 "ref">[36195] Iª-IIae q. 65 a. 1 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 4736 magnificentia et magnanimitas sunt quaedam virtutes morales. Sed | |
| 4737 aliquis potest habere alias virtutes morales, sine hoc quod habeat | |
| 4738 magnificentiam et magnanimitatem, dicit enim philosophus, in IV | |
| 4739 Ethic., quod inops non potest esse magnificus, qui tamen potest | |
| 4740 habere quasdam alias virtutes; et quod <i>ille qui parvis est | |
| 4741 dignus, et his se dignificat, temperatus est, magnanimus autem non | |
| 4742 est</i>. Ergo virtutes morales non sunt connexae.</p> | |
| 4743 <p title="I-II q. 65 a. 1 arg. 3"><a name="36196"><span class= | |
| 4744 "ref">[36196] Iª-IIae q. 65 a. 1 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 4745 sicut virtutes morales perficiunt partem appetitivam animae, ita | |
| 4746 virtutes intellectuales perficiunt partem intellectivam. Sed | |
| 4747 virtutes intellectuales non sunt connexae, potest enim aliquis | |
| 4748 habere unam scientiam, sine hoc quod habeat aliam. Ergo etiam neque | |
| 4749 virtutes morales sunt connexae.</p> | |
| 4750 <p title="I-II q. 65 a. 1 arg. 4"><a name="36197"><span class= | |
| 4751 "ref">[36197] Iª-IIae q. 65 a. 1 arg. 4</span></a> Praeterea, | |
| 4752 si virtutes morales sint connexae, hoc non est nisi quia | |
| 4753 connectuntur in prudentia. Sed hoc non sufficit ad connexionem | |
| 4754 virtutum moralium. Videtur enim quod aliquis possit esse prudens | |
| 4755 circa agibilia quae pertinent ad unam virtutem, sine hoc quod sit | |
| 4756 prudens in his quae pertinent ad aliam, sicut etiam aliquis potest | |
| 4757 habere artem circa quaedam factibilia, sine hoc quod habeat artem | |
| 4758 circa alia. Prudentia autem est recta ratio agibilium. Ergo non est | |
| 4759 necessarium virtutes morales esse connexas.</p> | |
| 4760 <p title="I-II q. 65 a. 1 s. c."><a name="36198"><span class= | |
| 4761 "ref">[36198] Iª-IIae q. 65 a. 1 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 4762 est quod Ambrosius dicit, super Lucam, <i>connexae sibi sunt, | |
| 4763 concatenataeque virtutes, ut qui unam habet, plures habere | |
| 4764 videatur</i>. Augustinus etiam dicit, in VI de Trin., quod | |
| 4765 <i>virtutes quae sunt in animo humano, nullo modo separantur ab | |
| 4766 invicem</i>. Et Gregorius dicit, XXII Moral., quod <i>una virtus | |
| 4767 sine aliis aut omnino nulla est, aut imperfecta</i>. Et Tullius | |
| 4768 dicit, in II de Tuscul. quaest., <i>si unam virtutem confessus es | |
| 4769 te non habere, nullam necesse est te habiturum</i>.</p> | |
| 4770 <p title="I-II q. 65 a. 1 co."><a name="36199"><span class= | |
| 4771 "ref">[36199] Iª-IIae q. 65 a. 1 co.</span></a> Respondeo | |
| 4772 dicendum quod virtus moralis potest accipi vel perfecta vel | |
| 4773 imperfecta. Imperfecta quidem moralis virtus, ut temperantia vel | |
| 4774 fortitudo, nihil aliud est quam aliqua inclinatio in nobis existens | |
| 4775 ad opus aliquod de genere bonorum faciendum, sive talis inclinatio | |
| 4776 sit in nobis a natura, sive ex assuetudine. Et hoc modo accipiendo | |
| 4777 virtutes morales, non sunt connexae, videmus enim aliquem ex | |
| 4778 naturali complexione, vel ex aliqua consuetudine, esse promptum ad | |
| 4779 opera liberalitatis, qui tamen non est promptus ad opera | |
| 4780 castitatis. Perfecta autem virtus moralis est habitus inclinans in | |
| 4781 bonum opus bene agendum. Et sic accipiendo virtutes morales, | |
| 4782 dicendum est eas connexas esse; ut fere ab omnibus ponitur. Cuius | |
| 4783 ratio duplex assignatur, secundum quod diversimode aliqui virtutes | |
| 4784 cardinales distinguunt. Ut enim dictum est, quidam distinguunt eas | |
| 4785 secundum quasdam generales conditiones virtutum, utpote quod | |
| 4786 discretio pertineat ad prudentiam, rectitudo ad iustitiam, | |
| 4787 moderantia ad temperantiam, firmitas animi ad fortitudinem, in | |
| 4788 quacumque materia ista considerentur. Et secundum hoc, manifeste | |
| 4789 apparet ratio connexionis, non enim firmitas habet laudem virtutis, | |
| 4790 si sit sine moderatione, vel rectitudine, aut discretione; et eadem | |
| 4791 ratio est de aliis. Et hanc rationem connexionis assignat | |
| 4792 Gregorius, XXII Moral., dicens quod <i>virtutes, si sint | |
| 4793 disiunctae, non possunt esse perfectae</i>, secundum rationem | |
| 4794 virtutis, <i>quia nec prudentia vera est quae iusta, temperans et | |
| 4795 fortis non est</i>; et idem subdit de aliis virtutibus. Et similem | |
| 4796 rationem assignat Augustinus, in VI de Trin. Alii vero distinguunt | |
| 4797 praedictas virtutes secundum materias. Et secundum hoc assignatur | |
| 4798 ratio connexionis ab Aristotele, in VI Ethic. Quia sicut supra | |
| 4799 dictum est, nulla virtus moralis potest sine prudentia haberi, eo | |
| 4800 quod proprium virtutis moralis est facere electionem rectam, cum | |
| 4801 sit habitus electivus; ad rectam autem electionem non solum | |
| 4802 sufficit inclinatio in debitum finem, quod est directe per habitum | |
| 4803 virtutis moralis; sed etiam quod aliquis directe eligat ea quae | |
| 4804 sunt ad finem, quod fit per prudentiam, quae est consiliativa et | |
| 4805 iudicativa et praeceptiva eorum quae sunt ad finem. Similiter etiam | |
| 4806 prudentia non potest haberi nisi habeantur virtutes morales, cum | |
| 4807 prudentia sit recta ratio agibilium, quae, sicut ex principiis, | |
| 4808 procedit ex finibus agibilium, ad quos aliquis recte se habet per | |
| 4809 virtutes morales. Unde sicut scientia speculativa non potest haberi | |
| 4810 sine intellectu principiorum, ita nec prudentia sine virtutibus | |
| 4811 moralibus. Ex quo manifeste sequitur virtutes morales esse | |
| 4812 connexas.</p> | |
| 4813 <p title="I-II q. 65 a. 1 ad 1"><a name="36200"><span class= | |
| 4814 "ref">[36200] Iª-IIae q. 65 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 4815 ergo dicendum quod virtutum moralium quaedam perficiunt hominem | |
| 4816 secundum communem statum, scilicet quantum ad ea quae communiter in | |
| 4817 omni vita hominum occurrunt agenda. Unde oportet quod homo simul | |
| 4818 exercitetur circa materias omnium virtutum moralium. Et si quidem | |
| 4819 circa omnes exercitetur bene operando, acquiret habitus omnium | |
| 4820 virtutum moralium. Si autem exercitetur bene operando circa unam | |
| 4821 materiam, non autem circa aliam, puta bene se habendo circa iras, | |
| 4822 non autem circa concupiscentias; acquiret quidem habitum aliquem ad | |
| 4823 refrenandum iras, qui tamen non habebit rationem virtutis, propter | |
| 4824 defectum prudentiae, quae circa concupiscentias corrumpitur. Sicut | |
| 4825 etiam naturales inclinationes non habent perfectam rationem | |
| 4826 virtutis, si prudentia desit. Quaedam vero virtutes morales sunt | |
| 4827 quae perficiunt hominem secundum aliquem eminentem statum, sicut | |
| 4828 magnificentia, et magnanimitas. Et quia exercitium circa materias | |
| 4829 harum virtutum non occurrit unicuique communiter, potest aliquis | |
| 4830 habere alias virtutes morales, sine hoc quod habitus harum virtutum | |
| 4831 habeat actu, loquendo de virtutibus acquisitis. Sed tamen, | |
| 4832 acquisitis aliis virtutibus, habet istas virtutes in potentia | |
| 4833 propinqua. Cum enim aliquis per exercitium adeptus est | |
| 4834 liberalitatem circa mediocres donationes et sumptus, si superveniat | |
| 4835 ei abundantia pecuniarum, modico exercitio acquiret magnificentiae | |
| 4836 habitum, sicut geometer modico studio acquirit scientiam alicuius | |
| 4837 conclusionis quam nunquam consideravit. Illud autem habere dicimur, | |
| 4838 quod in promptu est ut habeamus; secundum illud philosophi, in II | |
| 4839 Physic., <i>quod parum deest, quasi nihil deesse videtur</i>.</p> | |
| 4840 <p title="I-II q. 65 a. 1 ad 2"><a name="36201"><span class= | |
| 4841 "ref">[36201] Iª-IIae q. 65 a. 1 ad 2</span></a> Et per hoc | |
| 4842 patet responsio ad secundum.</p> | |
| 4843 <p title="I-II q. 65 a. 1 ad 3"><a name="36202"><span class= | |
| 4844 "ref">[36202] Iª-IIae q. 65 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 4845 dicendum quod virtutes intellectuales sunt circa diversas materias | |
| 4846 ad invicem non ordinatas, sicut patet in diversis scientiis et | |
| 4847 artibus. Et ideo non invenitur in eis connexio quae invenitur in | |
| 4848 virtutibus moralibus existentibus circa passiones et operationes, | |
| 4849 quae manifeste habent ordinem ad invicem. Nam omnes passiones, a | |
| 4850 quibusdam primis procedentes, scilicet amore et odio, ad quasdam | |
| 4851 alias terminantur, scilicet delectationem et tristitiam. Et | |
| 4852 similiter omnes operationes quae sunt virtutis moralis materia, | |
| 4853 habent ordinem ad invicem, et etiam ad passiones. Et ideo tota | |
| 4854 materia moralium virtutum sub una ratione prudentiae cadit. Habent | |
| 4855 tamen omnia intelligibilia ordinem ad prima principia. Et secundum | |
| 4856 hoc, omnes virtutes intellectuales dependent ab intellectu | |
| 4857 principiorum; sicut prudentia a virtutibus moralibus, ut dictum | |
| 4858 est. Principia autem universalia, quorum est intellectus | |
| 4859 principiorum, non dependent a conclusionibus, de quibus sunt | |
| 4860 reliquae intellectuales virtutes; sicut morales dependent a | |
| 4861 prudentia, eo quod appetitus movet quodammodo rationem, et ratio | |
| 4862 appetitum, ut supra dictum est.</p> | |
| 4863 <p title="I-II q. 65 a. 1 ad 4"><a name="36203"><span class= | |
| 4864 "ref">[36203] Iª-IIae q. 65 a. 1 ad 4</span></a> Ad quartum | |
| 4865 dicendum quod ea ad quae inclinant virtutes morales, se habent ad | |
| 4866 prudentiam sicut principia, non autem factibilia se habent ad artem | |
| 4867 sicut principia, sed solum sicut materia. Manifestum est autem | |
| 4868 quod, etsi ratio possit esse recta in una parte materiae, et non in | |
| 4869 alia; nullo tamen modo potest dici ratio recta, si sit defectus | |
| 4870 cuiuscumque principii. Sicut si quis erraret circa hoc principium, | |
| 4871 omne totum est maius sua parte, non posset habere scientiam | |
| 4872 geometricam, quia oporteret multum recedere a veritate in | |
| 4873 sequentibus. Et praeterea, agibilia sunt ordinata ad invicem; non | |
| 4874 autem factibilia, ut dictum est. Et ideo defectus prudentiae circa | |
| 4875 unam partem agibilium, induceret defectum etiam circa alia | |
| 4876 agibilia. Quod in factibilibus non contingit.</p> | |
| 4877 <br /> | |
| 4878 <div class="E">Articulus 2</div> | |
| 4879 <p title="I-II q. 65 a. 2 arg. 1"><a name="36204"><span class= | |
| 4880 "ref">[36204] Iª-IIae q. 65 a. 2 arg. 1</span></a> Ad secundum | |
| 4881 sic proceditur. Videtur quod virtutes morales possint esse sine | |
| 4882 caritate. Dicitur enim in libro sententiarum prosperi, quod | |
| 4883 <i>omnis virtus praeter caritatem, potest esse communis bonis et | |
| 4884 malis</i>. Sed caritas non potest esse nisi in bonis, ut dicitur | |
| 4885 ibidem. Ergo aliae virtutes possunt haberi sine caritate.</p> | |
| 4886 <p title="I-II q. 65 a. 2 arg. 2"><a name="36205"><span class= | |
| 4887 "ref">[36205] Iª-IIae q. 65 a. 2 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 4888 virtutes morales possunt acquiri ex actibus humanis, ut dicitur in | |
| 4889 II Ethic. Sed caritas non habetur nisi ex infusione; secundum illud | |
| 4890 Rom. V, <i>caritas Dei diffusa est in cordibus nostris per spiritum | |
| 4891 sanctum, qui datus est nobis</i>. Ergo aliae virtutes possunt | |
| 4892 haberi sine caritate.</p> | |
| 4893 <p title="I-II q. 65 a. 2 arg. 3"><a name="36206"><span class= | |
| 4894 "ref">[36206] Iª-IIae q. 65 a. 2 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 4895 virtutes morales connectuntur ad invicem, inquantum dependent a | |
| 4896 prudentia. Sed caritas non dependet a prudentia; immo prudentiam | |
| 4897 excedit, secundum illud Ephes. III, <i>supereminentem scientiae | |
| 4898 caritatem Christi</i>. Ergo virtutes morales non connectuntur | |
| 4899 caritati, sed sine ea esse possunt.</p> | |
| 4900 <p title="I-II q. 65 a. 2 s. c."><a name="36207"><span class= | |
| 4901 "ref">[36207] Iª-IIae q. 65 a. 2 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 4902 est quod dicitur I Ioan. III, <i>qui non diligit, manet in | |
| 4903 morte</i>. Sed per virtutes perficitur vita spiritualis, ipsae enim | |
| 4904 sunt quibus recte vivitur, ut Augustinus dicit, in II de Lib. | |
| 4905 Arbit. Ergo non possunt esse sine dilectione caritatis.</p> | |
| 4906 <p title="I-II q. 65 a. 2 co."><a name="36208"><span class= | |
| 4907 "ref">[36208] Iª-IIae q. 65 a. 2 co.</span></a> Respondeo | |
| 4908 dicendum quod, sicut supra dictum est, virtutes morales prout sunt | |
| 4909 operativae boni in ordine ad finem qui non excedit facultatem | |
| 4910 naturalem hominis, possunt per opera humana acquiri. Et sic | |
| 4911 acquisitae sine caritate esse possunt, sicut fuerunt in multis | |
| 4912 gentilibus. Secundum autem quod sunt operativae boni in ordine ad | |
| 4913 ultimum finem supernaturalem, sic perfecte et vere habent rationem | |
| 4914 virtutis; et non possunt humanis actibus acquiri, sed infunduntur a | |
| 4915 Deo. Et huiusmodi virtutes morales sine caritate esse non possunt. | |
| 4916 Dictum est enim supra quod aliae virtutes morales non possunt esse | |
| 4917 sine prudentia; prudentia autem non potest esse sine virtutibus | |
| 4918 moralibus, inquantum virtutes morales faciunt bene se habere ad | |
| 4919 quosdam fines, ex quibus procedit ratio prudentiae. Ad rectam autem | |
| 4920 rationem prudentiae multo magis requiritur quod homo bene se habeat | |
| 4921 circa ultimum finem, quod fit per caritatem, quam circa alios | |
| 4922 fines, quod fit per virtutes morales, sicut ratio recta in | |
| 4923 speculativis maxime indiget primo principio indemonstrabili, quod | |
| 4924 est contradictoria non simul esse vera. Unde manifestum fit quod | |
| 4925 nec prudentia infusa potest esse sine caritate; nec aliae virtutes | |
| 4926 morales consequenter, quae sine prudentia esse non possunt. Patet | |
| 4927 igitur ex dictis quod solae virtutes infusae sunt perfectae, et | |
| 4928 simpliciter dicendae virtutes, quia bene ordinant hominem ad finem | |
| 4929 ultimum simpliciter. Aliae vero virtutes, scilicet acquisitae, sunt | |
| 4930 secundum quid virtutes, non autem simpliciter, ordinant enim | |
| 4931 hominem bene respectu finis ultimi in aliquo genere, non autem | |
| 4932 respectu finis ultimi simpliciter. Unde Rom. XIV super illud, | |
| 4933 <i>omne quod non est ex fide, peccatum est</i>, dicit Glossa | |
| 4934 Augustini, <i>ubi deest agnitio veritatis, falsa est virtus etiam | |
| 4935 in bonis moribus</i>.</p> | |
| 4936 <p title="I-II q. 65 a. 2 ad 1"><a name="36209"><span class= | |
| 4937 "ref">[36209] Iª-IIae q. 65 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 4938 ergo dicendum quod virtutes ibi accipiuntur secundum imperfectam | |
| 4939 rationem virtutis. Alioquin, si virtus moralis secundum perfectam | |
| 4940 rationem virtutis accipiatur, bonum facit habentem; et per | |
| 4941 consequens in malis esse non potest.</p> | |
| 4942 <p title="I-II q. 65 a. 2 ad 2"><a name="36210"><span class= | |
| 4943 "ref">[36210] Iª-IIae q. 65 a. 2 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 4944 dicendum quod ratio illa procedit de virtutibus moralibus | |
| 4945 acquisitis.</p> | |
| 4946 <p title="I-II q. 65 a. 2 ad 3"><a name="36211"><span class= | |
| 4947 "ref">[36211] Iª-IIae q. 65 a. 2 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 4948 dicendum quod, etsi caritas excedat scientiam et prudentiam, tamen | |
| 4949 prudentia dependet a caritate, ut dictum est. Et per consequens, | |
| 4950 omnes virtutes morales infusae.</p> | |
| 4951 <br /> | |
| 4952 <div class="E">Articulus 3</div> | |
| 4953 <p title="I-II q. 65 a. 3 arg. 1"><a name="36212"><span class= | |
| 4954 "ref">[36212] Iª-IIae q. 65 a. 3 arg. 1</span></a> Ad tertium | |
| 4955 sic proceditur. Videtur quod caritas sine aliis virtutibus | |
| 4956 moralibus haberi possit. Ad id enim ad quod sufficit unum, | |
| 4957 indebitum est quod plura ordinentur. Sed sola caritas sufficit ad | |
| 4958 omnia opera virtutis implenda, ut patet per id quod dicitur I ad | |
| 4959 Cor. XIII, <i>caritas patiens est, benigna est,</i> et cetera. Ergo | |
| 4960 videtur quod, habita caritate, aliae virtutes superfluerent.</p> | |
| 4961 <p title="I-II q. 65 a. 3 arg. 2"><a name="36213"><span class= | |
| 4962 "ref">[36213] Iª-IIae q. 65 a. 3 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 4963 qui habet habitum virtutis, de facili operatur ea quae sunt | |
| 4964 virtutis, et ei secundum se placent, unde et signum habitus est | |
| 4965 delectatio quae fit in opere, ut dicitur in II Ethic. Sed multi | |
| 4966 habent caritatem, absque peccato mortali existentes, qui tamen | |
| 4967 difficultatem in operibus virtutum patiuntur, neque eis secundum se | |
| 4968 placent, sed solum secundum quod referuntur ad caritatem. Ergo | |
| 4969 multi habent caritatem, qui non habent alias virtutes.</p> | |
| 4970 <p title="I-II q. 65 a. 3 arg. 3"><a name="36214"><span class= | |
| 4971 "ref">[36214] Iª-IIae q. 65 a. 3 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 4972 caritas in omnibus sanctis invenitur. Sed quidam sunt sancti qui | |
| 4973 tamen aliquibus virtutibus carent, dicit enim Beda quod sancti | |
| 4974 magis humiliantur de virtutibus quas non habent, quam de virtutibus | |
| 4975 quas habent, glorientur. Ergo non est necessarium quod qui habet | |
| 4976 caritatem, omnes virtutes morales habeat.</p> | |
| 4977 <p title="I-II q. 65 a. 3 s. c."><a name="36215"><span class= | |
| 4978 "ref">[36215] Iª-IIae q. 65 a. 3 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 4979 est quod per caritatem tota lex impletur, dicitur enim Rom. XIII, | |
| 4980 <i>qui diligit proximum, legem implevit</i>. Sed tota lex impleri | |
| 4981 non potest nisi per omnes virtutes morales, quia lex praecipit de | |
| 4982 omnibus actibus virtutum, ut dicitur in V Ethic. Ergo qui habet | |
| 4983 caritatem, habet omnes virtutes morales. Augustinus etiam dicit, in | |
| 4984 quadam epistola, quod caritas includit in se omnes virtutes | |
| 4985 cardinales.</p> | |
| 4986 <p title="I-II q. 65 a. 3 co."><a name="36216"><span class= | |
| 4987 "ref">[36216] Iª-IIae q. 65 a. 3 co.</span></a> Respondeo | |
| 4988 dicendum quod cum caritate simul infunduntur omnes virtutes | |
| 4989 morales. Cuius ratio est quia Deus non minus perfecte operatur in | |
| 4990 operibus gratiae, quam in operibus naturae. Sic autem videmus in | |
| 4991 operibus naturae, quod non invenitur principium aliquorum operum in | |
| 4992 aliqua re, quin inveniantur in ea quae sunt necessaria ad huiusmodi | |
| 4993 opera perficienda, sicut in animalibus inveniuntur organa quibus | |
| 4994 perfici possunt opera ad quae peragenda anima habet potestatem. | |
| 4995 Manifestum est autem quod caritas, inquantum ordinat hominem ad | |
| 4996 finem ultimum, est principium omnium bonorum operum quae in finem | |
| 4997 ultimum ordinari possunt. Unde oportet quod cum caritate simul | |
| 4998 infundantur omnes virtutes morales, quibus homo perficit singula | |
| 4999 genera bonorum operum. Et sic patet quod virtutes morales infusae | |
| 5000 non solum habent connexionem propter prudentiam; sed etiam propter | |
| 5001 caritatem. Et quod qui amittit caritatem per peccatum mortale, | |
| 5002 amittit omnes virtutes morales infusas.</p> | |
| 5003 <p title="I-II q. 65 a. 3 ad 1"><a name="36217"><span class= | |
| 5004 "ref">[36217] Iª-IIae q. 65 a. 3 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 5005 ergo dicendum quod ad hoc quod actus inferioris potentiae sit | |
| 5006 perfectus, requiritur quod non solum adsit perfectio in superiori | |
| 5007 potentia, sed etiam in inferiori, si enim principale agens debito | |
| 5008 modo se haberet, non sequeretur actio perfecta, si instrumentum non | |
| 5009 esset bene dispositum. Unde oportet ad hoc quod homo bene operetur | |
| 5010 in his quae sunt ad finem, quod non solum habeat virtutem qua bene | |
| 5011 se habeat circa finem, sed etiam virtutes quibus bene se habeat | |
| 5012 circa ea quae sunt ad finem, nam virtus quae est circa finem, se | |
| 5013 habet ut principalis et motiva respectu earum quae sunt ad finem. | |
| 5014 Et ideo cum caritate necesse est etiam habere alias virtutes | |
| 5015 morales.</p> | |
| 5016 <p title="I-II q. 65 a. 3 ad 2"><a name="36218"><span class= | |
| 5017 "ref">[36218] Iª-IIae q. 65 a. 3 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 5018 dicendum quod quandoque contingit quod aliquis habens habitum, | |
| 5019 patitur difficultatem in operando, et per consequens non sentit | |
| 5020 delectationem et complacentiam in actu, propter aliquod | |
| 5021 impedimentum extrinsecus superveniens, sicut ille qui habet habitum | |
| 5022 scientiae, patitur difficultatem in intelligendo, propter | |
| 5023 somnolentiam vel aliquam infirmitatem. Et similiter habitus | |
| 5024 moralium virtutum infusarum patiuntur interdum difficultatem in | |
| 5025 operando, propter aliquas dispositiones contrarias ex | |
| 5026 praecedentibus actibus relictas. Quae quidem difficultas non ita | |
| 5027 accidit in virtutibus moralibus acquisitis, quia per exercitium | |
| 5028 actuum, quo acquiruntur, tolluntur etiam contrariae | |
| 5029 dispositiones.</p> | |
| 5030 <p title="I-II q. 65 a. 3 ad 3"><a name="36219"><span class= | |
| 5031 "ref">[36219] Iª-IIae q. 65 a. 3 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 5032 dicendum quod aliqui sancti dicuntur aliquas virtutes non habere, | |
| 5033 inquantum patiuntur difficultatem in actibus earum, ratione iam | |
| 5034 dicta; quamvis habitus omnium virtutum habeant.</p> | |
| 5035 <br /> | |
| 5036 <div class="E">Articulus 4</div> | |
| 5037 <p title="I-II q. 65 a. 4 arg. 1"><a name="36220"><span class= | |
| 5038 "ref">[36220] Iª-IIae q. 65 a. 4 arg. 1</span></a> Ad quartum | |
| 5039 sic proceditur. Videtur quod fides et spes nunquam sint sine | |
| 5040 caritate. Cum enim sint virtutes theologicae, digniores esse | |
| 5041 videntur virtutibus moralibus, etiam infusis. Sed virtutes morales | |
| 5042 infusae non possunt esse sine caritate. Ergo neque fides et | |
| 5043 spes.</p> | |
| 5044 <p title="I-II q. 65 a. 4 arg. 2"><a name="36221"><span class= | |
| 5045 "ref">[36221] Iª-IIae q. 65 a. 4 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 5046 nullus credit nisi volens, sed caritas est in voluntate ut | |
| 5047 Augustinus dicit, super Ioan. Sicut perfectio eius, ut supra dictum | |
| 5048 est. Ergo fides non potest esse sine caritate.</p> | |
| 5049 <p title="I-II q. 65 a. 4 arg. 3"><a name="36222"><span class= | |
| 5050 "ref">[36222] Iª-IIae q. 65 a. 4 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 5051 Augustinus dicit, in Enchirid., quod <i>spes sine amore esse non | |
| 5052 potest</i>. Amor autem est caritas, de hoc enim amore ibi loquitur. | |
| 5053 Ergo spes non potest esse sine caritate.</p> | |
| 5054 <p title="I-II q. 65 a. 4 s. c."><a name="36223"><span class= | |
| 5055 "ref">[36223] Iª-IIae q. 65 a. 4 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 5056 est quod Matth. I, dicitur in Glossa quod <i>fides generat spem, | |
| 5057 spes vero caritatem</i>. Sed generans est prius generato, et potest | |
| 5058 esse sine eo. Ergo fides potest esse sine spe; et spes sine | |
| 5059 caritate.</p> | |
| 5060 <p title="I-II q. 65 a. 4 co."><a name="36224"><span class= | |
| 5061 "ref">[36224] Iª-IIae q. 65 a. 4 co.</span></a> Respondeo | |
| 5062 dicendum quod fides et spes, sicut et virtutes morales, dupliciter | |
| 5063 considerari possunt. Uno modo, secundum inchoationem quandam; alio | |
| 5064 modo, secundum perfectum esse virtutis. Cum enim virtus ordinetur | |
| 5065 ad bonum opus agendum, virtus quidem perfecta dicitur ex hoc quod | |
| 5066 potest in opus perfecte bonum, quod quidem est dum non solum bonum | |
| 5067 est quod fit, sed etiam bene fit. Alioquin, si bonum sit quod fit, | |
| 5068 non autem bene fiat, non erit perfecte bonum, unde nec habitus qui | |
| 5069 est talis operis principium, habebit perfecte rationem virtutis. | |
| 5070 Sicut si aliquis operetur iusta, bonum quidem facit, sed non erit | |
| 5071 opus perfectae virtutis, nisi hoc bene faciat, idest secundum | |
| 5072 electionem rectam, quod est per prudentiam, et ideo iustitia sine | |
| 5073 prudentia non potest esse virtus perfecta. Sic igitur fides et spes | |
| 5074 sine caritate possunt quidem aliqualiter esse, perfectae autem | |
| 5075 virtutis rationem sine caritate non habent. Cum enim fidei opus sit | |
| 5076 credere Deo; credere autem sit alicui propria voluntate assentire, | |
| 5077 si non debito modo velit, non erit fidei opus perfectum. Quod autem | |
| 5078 debito modo velit, hoc est per caritatem, quae perficit voluntatem, | |
| 5079 omnis enim rectus motus voluntatis ex recto amore procedit, ut | |
| 5080 Augustinus dicit, in XIV de Civ. Dei. Sic igitur fides est quidem | |
| 5081 sine caritate, sed non perfecta virtus, sicut temperantia vel | |
| 5082 fortitudo sine prudentia. Et similiter dicendum est de spe. Nam | |
| 5083 actus spei est expectare futuram beatitudinem a Deo. Qui quidem | |
| 5084 actus perfectus est, si fiat ex meritis quae quis habet, quod non | |
| 5085 potest esse sine caritate. Si autem hoc expectet ex meritis quae | |
| 5086 nondum habet, sed proponit in futurum acquirere, erit actus | |
| 5087 imperfectus, et hoc potest esse sine caritate. Et ideo fides et | |
| 5088 spes possunt esse sine caritate, sed sine caritate, proprie | |
| 5089 loquendo, virtutes non sunt; nam ad rationem virtutis pertinet ut | |
| 5090 non solum secundum ipsam aliquod bonum operemur, sed etiam bene, ut | |
| 5091 dicitur in II Ethic.</p> | |
| 5092 <p title="I-II q. 65 a. 4 ad 1"><a name="36225"><span class= | |
| 5093 "ref">[36225] Iª-IIae q. 65 a. 4 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 5094 ergo dicendum quod virtutes morales dependent a prudentia, | |
| 5095 prudentia autem infusa nec rationem prudentiae habere potest absque | |
| 5096 caritate, utpote deficiente debita habitudine ad primum principium, | |
| 5097 quod est ultimus finis. Fides autem et spes, secundum proprias | |
| 5098 rationes, nec a prudentia nec a caritate dependent. Et ideo sine | |
| 5099 caritate esse possunt; licet non sint virtutes sine caritate, ut | |
| 5100 dictum est.</p> | |
| 5101 <p title="I-II q. 65 a. 4 ad 2"><a name="36226"><span class= | |
| 5102 "ref">[36226] Iª-IIae q. 65 a. 4 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 5103 dicendum quod ratio illa procedit de fide quae habet perfectam | |
| 5104 rationem virtutis.</p> | |
| 5105 <p title="I-II q. 65 a. 4 ad 3"><a name="36227"><span class= | |
| 5106 "ref">[36227] Iª-IIae q. 65 a. 4 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 5107 dicendum quod Augustinus loquitur ibi de spe, secundum quod aliquis | |
| 5108 expectat futuram beatitudinem per merita quae iam habet, quod non | |
| 5109 est sine caritate.</p> | |
| 5110 <br /> | |
| 5111 <div class="E">Articulus 5</div> | |
| 5112 <p title="I-II q. 65 a. 5 arg. 1"><a name="36228"><span class= | |
| 5113 "ref">[36228] Iª-IIae q. 65 a. 5 arg. 1</span></a> Ad quintum | |
| 5114 sic proceditur. Videtur quod caritas possit esse sine fide et spe. | |
| 5115 Caritas enim est amor Dei. Sed Deus potest a nobis amari | |
| 5116 naturaliter, etiam non praesupposita fide, vel spe futurae | |
| 5117 beatitudinis. Ergo caritas potest esse sine fide et spe.</p> | |
| 5118 <p title="I-II q. 65 a. 5 arg. 2"><a name="36229"><span class= | |
| 5119 "ref">[36229] Iª-IIae q. 65 a. 5 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 5120 caritas est radix omnium virtutum; secundum illud Ephes. III, <i>in | |
| 5121 caritate radicati et fundati</i>. Sed radix aliquando est sine | |
| 5122 ramis. Ergo caritas potest esse aliquando sine fide et spe et aliis | |
| 5123 virtutibus.</p> | |
| 5124 <p title="I-II q. 65 a. 5 arg. 3"><a name="36230"><span class= | |
| 5125 "ref">[36230] Iª-IIae q. 65 a. 5 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 5126 in Christo fuit perfecta caritas. Ipse tamen non habuit fidem et | |
| 5127 spem, quia fuit perfectus comprehensor, ut infra dicetur. Ergo | |
| 5128 caritas potest esse sine fide et spe.</p> | |
| 5129 <p title="I-II q. 65 a. 5 s. c."><a name="36231"><span class= | |
| 5130 "ref">[36231] Iª-IIae q. 65 a. 5 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 5131 est quod apostolus dicit, Heb. XI, <i>sine fide impossibile est | |
| 5132 placere Deo</i>; quod maxime pertinet ad caritatem, ut patet; | |
| 5133 secundum illud Proverb. VIII, <i>ego diligentes me diligo</i>. Spes | |
| 5134 etiam est quae introducit ad caritatem, ut supra dictum est. Ergo | |
| 5135 caritas non potest haberi sine fide et spe.</p> | |
| 5136 <p title="I-II q. 65 a. 5 co."><a name="36232"><span class= | |
| 5137 "ref">[36232] Iª-IIae q. 65 a. 5 co.</span></a> Respondeo | |
| 5138 dicendum quod caritas non solum significat amorem Dei, sed etiam | |
| 5139 amicitiam quandam ad ipsum; quae quidem super amorem addit mutuam | |
| 5140 redamationem cum quadam mutua communicatione, ut dicitur in VIII | |
| 5141 Ethic. Et quod hoc ad caritatem pertineat, patet per id quod | |
| 5142 dicitur I Ioan. IV, <i>qui manet in caritate, in Deo manet, et Deus | |
| 5143 in eo</i>. Et I ad Cor. I dicitur, <i>fidelis Deus, per quem vocati | |
| 5144 estis in societatem filii eius</i>. Haec autem societas hominis ad | |
| 5145 Deum, quae est quaedam familiaris conversatio cum ipso, inchoatur | |
| 5146 quidem hic in praesenti per gratiam, perficietur autem in futuro | |
| 5147 per gloriam, quorum utrumque fide et spe tenetur. Unde sicut | |
| 5148 aliquis non posset cum aliquo amicitiam habere, si discrederet vel | |
| 5149 desperaret se posse habere aliquam societatem vel familiarem | |
| 5150 conversationem cum ipso; ita aliquis non potest habere amicitiam ad | |
| 5151 Deum, quae est caritas, nisi fidem habeat, per quam credat | |
| 5152 huiusmodi societatem et conversationem hominis cum Deo, et speret | |
| 5153 se ad hanc societatem pertinere. Et sic caritas sine fide et spe | |
| 5154 nullo modo esse potest.</p> | |
| 5155 <p title="I-II q. 65 a. 5 ad 1"><a name="36233"><span class= | |
| 5156 "ref">[36233] Iª-IIae q. 65 a. 5 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 5157 ergo dicendum quod caritas non est qualiscumque amor Dei, sed amor | |
| 5158 Dei quo diligitur ut beatitudinis obiectum, ad quod ordinamur per | |
| 5159 fidem et spem.</p> | |
| 5160 <p title="I-II q. 65 a. 5 ad 2"><a name="36234"><span class= | |
| 5161 "ref">[36234] Iª-IIae q. 65 a. 5 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 5162 dicendum quod caritas est radix fidei et spei, inquantum dat eis | |
| 5163 perfectionem virtutis. Sed fides et spes, secundum rationem | |
| 5164 propriam, praesupponuntur ad caritatem, ut supra dictum est. Et sic | |
| 5165 caritas sine eis esse non potest.</p> | |
| 5166 <p title="I-II q. 65 a. 5 ad 3"><a name="36235"><span class= | |
| 5167 "ref">[36235] Iª-IIae q. 65 a. 5 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 5168 dicendum quod Christo defuit fides et spes, propter id quod est | |
| 5169 imperfectionis in eis. Sed loco fidei, habuit apertam visionem; et | |
| 5170 loco spei, plenam comprehensionem. Et sic fuit perfecta caritas in | |
| 5171 eo.</p> | |
| 5172 <br /> | |
| 5173 <div class="D">Quaestio 66</div> | |
| 5174 <div class="G">Prooemium</div> | |
| 5175 <p title="I-II q. 66 pr."><a name="36236"><span class="ref">[36236] | |
| 5176 Iª-IIae q. 66 pr.</span></a> Deinde considerandum est de | |
| 5177 aequalitate virtutum. Et circa hoc quaeruntur sex. Primo, utrum | |
| 5178 virtus possit esse maior vel minor. Secundo, utrum omnes virtutes | |
| 5179 simul in eodem existentes, sint aequales. Tertio, de comparatione | |
| 5180 virtutum moralium ad intellectuales. Quarto, de comparatione | |
| 5181 virtutum moralium ad invicem. Quinto, de comparatione virtutum | |
| 5182 intellectualium ad invicem. Sexto, de comparatione virtutum | |
| 5183 theologicarum ad invicem.</p> | |
| 5184 <br /> | |
| 5185 <div class="E">Articulus 1</div> | |
| 5186 <p title="I-II q. 66 a. 1 arg. 1"><a name="36237"><span class= | |
| 5187 "ref">[36237] Iª-IIae q. 66 a. 1 arg. 1</span></a> Ad primum | |
| 5188 sic proceditur. Videtur quod virtus non possit esse maior vel | |
| 5189 minor. Dicitur enim in Apoc. XXI, quod latera civitatis Ierusalem | |
| 5190 sunt aequalia. Per haec autem significantur virtutes, ut Glossa | |
| 5191 dicit ibidem. Ergo omnes virtutes sunt aequales. Non ergo potest | |
| 5192 esse virtus maior virtute.</p> | |
| 5193 <p title="I-II q. 66 a. 1 arg. 2"><a name="36238"><span class= | |
| 5194 "ref">[36238] Iª-IIae q. 66 a. 1 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 5195 omne illud cuius ratio consistit in maximo, non potest esse maius | |
| 5196 vel minus. Sed ratio virtutis consistit in maximo, est enim virtus | |
| 5197 ultimum potentiae, ut philosophus dicit in I de caelo; et | |
| 5198 Augustinus etiam dicit, in II de Lib. Arb., quod <i>virtutes sunt | |
| 5199 maxima bona, quibus nullus potest male uti</i>. Ergo videtur quod | |
| 5200 virtus non possit esse maior neque minor.</p> | |
| 5201 <p title="I-II q. 66 a. 1 arg. 3"><a name="36239"><span class= | |
| 5202 "ref">[36239] Iª-IIae q. 66 a. 1 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 5203 quantitas effectus pensatur secundum virtutem agentis. Sed virtutes | |
| 5204 perfectae, quae sunt virtutes infusae, sunt a Deo, cuius virtus est | |
| 5205 uniformis et infinita. Ergo videtur quod virtus non possit esse | |
| 5206 maior virtute.</p> | |
| 5207 <p title="I-II q. 66 a. 1 s. c."><a name="36240"><span class= | |
| 5208 "ref">[36240] Iª-IIae q. 66 a. 1 s. c.</span></a> Sed contra, | |
| 5209 ubicumque potest esse augmentum et superabundantia, potest esse | |
| 5210 inaequalitas. Sed in virtutibus invenitur superabundantia et | |
| 5211 augmentum, dicitur enim Matth. V, <i>nisi abundaverit iustitia | |
| 5212 vestra plus quam Scribarum et Pharisaeorum, non intrabitis in | |
| 5213 regnum caelorum</i>; et Proverb. XV dicitur, <i>in abundanti | |
| 5214 iustitia virtus maxima est</i>. Ergo videtur quod virtus possit | |
| 5215 esse maior vel minor.</p> | |
| 5216 <p title="I-II q. 66 a. 1 co."><a name="36241"><span class= | |
| 5217 "ref">[36241] Iª-IIae q. 66 a. 1 co.</span></a> Respondeo | |
| 5218 dicendum quod cum quaeritur utrum virtus una possit esse maior | |
| 5219 alia, dupliciter intelligi potest quaestio. Uno modo, in virtutibus | |
| 5220 specie differentibus. Et sic manifestum est quod una virtus est | |
| 5221 alia maior. Semper enim est potior causa suo effectu, et in | |
| 5222 effectibus, tanto aliquid est potius, quanto est causae | |
| 5223 propinquius. Manifestum est autem ex dictis quod causa et radix | |
| 5224 humani boni est ratio. Et ideo prudentia, quae perficit rationem, | |
| 5225 praefertur in bonitate aliis virtutibus moralibus, perficientibus | |
| 5226 vim appetitivam inquantum participat rationem. Et in his etiam | |
| 5227 tanto est una altera melior, quanto magis ad rationem accedit. Unde | |
| 5228 et iustitia, quae est in voluntate, praefertur aliis virtutibus | |
| 5229 moralibus, et fortitudo, quae est in irascibili, praefertur | |
| 5230 temperantiae, quae est in concupiscibili, quae minus participat | |
| 5231 rationem, ut patet in VII Ethic. Alio modo potest intelligi | |
| 5232 quaestio in virtute eiusdem speciei. Et sic, secundum ea quae dicta | |
| 5233 sunt supra, cum de intensionibus habituum ageretur, virtus potest | |
| 5234 dupliciter dici maior et minor, uno modo, secundum seipsam; alio | |
| 5235 modo, ex parte participantis subiecti. Si igitur secundum seipsam | |
| 5236 consideretur, magnitudo vel parvitas eius attenditur secundum ea ad | |
| 5237 quae se extendit. Quicumque autem habet aliquam virtutem, puta | |
| 5238 temperantiam, habet ipsam quantum ad omnia ad quae se temperantia | |
| 5239 extendit. Quod de scientia et arte non contingit, non enim | |
| 5240 quicumque est grammaticus, scit omnia quae ad grammaticam | |
| 5241 pertinent. Et secundum hoc bene dixerunt Stoici, ut Simplicius | |
| 5242 dicit in commento praedicamentorum, quod virtus non recipit magis | |
| 5243 et minus, sicut scientia vel ars; eo quod ratio virtutis consistit | |
| 5244 in maximo. Si vero consideretur virtus ex parte subiecti | |
| 5245 participantis, sic contingit virtutem esse maiorem vel minorem, | |
| 5246 sive secundum diversa tempora, in eodem; sive in diversis | |
| 5247 hominibus. Quia ad attingendum medium virtutis, quod est secundum | |
| 5248 rationem rectam, unus est melius dispositus quam alius, vel propter | |
| 5249 maiorem assuetudinem, vel propter meliorem dispositionem naturae, | |
| 5250 vel propter perspicacius iudicium rationis, aut etiam propter maius | |
| 5251 gratiae donum, quod unicuique donatur secundum mensuram donationis | |
| 5252 Christi, ut dicitur ad Ephes. IV. Et in hoc deficiebant Stoici, | |
| 5253 aestimantes nullum esse virtuosum dicendum, nisi qui summe fuerit | |
| 5254 dispositus ad virtutem. Non enim exigitur ad rationem virtutis, | |
| 5255 quod attingat rectae rationis medium in indivisibili, sicut Stoici | |
| 5256 putabant, sed sufficit prope medium esse, ut in II Ethic. dicitur. | |
| 5257 Idem etiam indivisibile signum unus propinquius et promptius | |
| 5258 attingit quam alius, sicut etiam patet in sagittatoribus | |
| 5259 trahentibus ad certum signum.</p> | |
| 5260 <p title="I-II q. 66 a. 1 ad 1"><a name="36242"><span class= | |
| 5261 "ref">[36242] Iª-IIae q. 66 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 5262 ergo dicendum quod aequalitas illa non est secundum quantitatem | |
| 5263 absolutam, sed est secundum proportionem intelligenda, quia omnes | |
| 5264 virtutes proportionaliter crescunt in homine, ut infra dicetur.</p> | |
| 5265 <p title="I-II q. 66 a. 1 ad 2"><a name="36243"><span class= | |
| 5266 "ref">[36243] Iª-IIae q. 66 a. 1 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 5267 dicendum quod illud ultimum quod pertinet ad virtutem, potest | |
| 5268 habere rationem magis vel minus boni secundum praedictos modos, cum | |
| 5269 non sit ultimum indivisibile, ut dictum est.</p> | |
| 5270 <p title="I-II q. 66 a. 1 ad 3"><a name="36244"><span class= | |
| 5271 "ref">[36244] Iª-IIae q. 66 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 5272 dicendum quod Deus non operatur secundum necessitatem naturae, sed | |
| 5273 secundum ordinem suae sapientiae, secundum quam diversam mensuram | |
| 5274 virtutis hominibus largitur, secundum illud ad Ephes. IV, | |
| 5275 <i>unicuique vestrum data est gratia secundum mensuram donationis | |
| 5276 Christi</i>.</p> | |
| 5277 <br /> | |
| 5278 <div class="E">Articulus 2</div> | |
| 5279 <p title="I-II q. 66 a. 2 arg. 1"><a name="36245"><span class= | |
| 5280 "ref">[36245] Iª-IIae q. 66 a. 2 arg. 1</span></a> Ad secundum | |
| 5281 sic proceditur. Videtur quod non omnes virtutes in uno et eodem | |
| 5282 sint aequaliter intensae. Dicit enim apostolus, I ad Cor. VII, | |
| 5283 <i>unusquisque habet proprium donum a Deo, alius quidem sic, alius | |
| 5284 autem sic</i>. Non esset autem unum donum magis proprium alicui | |
| 5285 quam aliud, si omnes virtutes dono Dei infusas quilibet aequaliter | |
| 5286 haberet. Ergo videtur quod non omnes virtutes sint aequales in uno | |
| 5287 et eodem.</p> | |
| 5288 <p title="I-II q. 66 a. 2 arg. 2"><a name="36246"><span class= | |
| 5289 "ref">[36246] Iª-IIae q. 66 a. 2 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 5290 si omnes virtutes essent aeque intensae in uno et eodem, sequeretur | |
| 5291 quod quicumque excederet aliquem in una virtute, excederet ipsum in | |
| 5292 omnibus aliis virtutibus. Sed hoc patet esse falsum, quia diversi | |
| 5293 sancti de diversis virtutibus praecipue laudantur; sicut Abraham de | |
| 5294 fide, Moyses de mansuetudine, Iob de patientia. Unde et de quolibet | |
| 5295 confessore cantatur in Ecclesia, <i>non est inventus similis illi, | |
| 5296 qui conservaret legem excelsi</i>; eo quod quilibet habuit | |
| 5297 praerogativam alicuius virtutis. Non ergo omnes virtutes sunt | |
| 5298 aequales in uno et eodem.</p> | |
| 5299 <p title="I-II q. 66 a. 2 arg. 3"><a name="36247"><span class= | |
| 5300 "ref">[36247] Iª-IIae q. 66 a. 2 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 5301 quanto habitus est intensior, tanto homo secundum ipsum | |
| 5302 delectabilius et promptius operatur. Sed experimento patet quod | |
| 5303 unus homo delectabilius et promptius operatur actum unius virtutis | |
| 5304 quam actum alterius. Non ergo omnes virtutes sunt aequales in uno | |
| 5305 et eodem.</p> | |
| 5306 <p title="I-II q. 66 a. 2 s. c."><a name="36248"><span class= | |
| 5307 "ref">[36248] Iª-IIae q. 66 a. 2 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 5308 est quod Augustinus dicit, in VI de Trin., quod <i>quicumque sunt | |
| 5309 aequales in fortitudine, aequales sunt in prudentia et | |
| 5310 temperantia</i>; et sic de aliis. Hoc autem non esset, nisi omnes | |
| 5311 virtutes unius hominis essent aequales. Ergo omnes virtutes unius | |
| 5312 hominis sunt aequales.</p> | |
| 5313 <p title="I-II q. 66 a. 2 co."><a name="36249"><span class= | |
| 5314 "ref">[36249] Iª-IIae q. 66 a. 2 co.</span></a> Respondeo | |
| 5315 dicendum quod quantitas virtutum, sicut ex dictis patet, potest | |
| 5316 attendi dupliciter. Uno modo, secundum rationem speciei. Et sic non | |
| 5317 est dubium quod una virtus unius hominis sit maior quam alia, sicut | |
| 5318 caritas fide et spe. Alio modo potest attendi secundum | |
| 5319 participationem subiecti, prout scilicet intenditur vel remittitur | |
| 5320 in subiecto. Et secundum hoc, omnes virtutes unius hominis sunt | |
| 5321 aequales quadam aequalitate proportionis, inquantum aequaliter | |
| 5322 crescunt in homine, sicut digiti manus sunt inaequales secundum | |
| 5323 quantitatem, sed sunt aequales secundum proportionem, cum | |
| 5324 proportionaliter augeantur. Huiusmodi autem aequalitatis oportet | |
| 5325 eodem modo rationem accipere, sicut et connexionis, aequalitas enim | |
| 5326 est quaedam connexio virtutum secundum quantitatem. Dictum est | |
| 5327 autem supra quod ratio connexionis virtutum dupliciter assignari | |
| 5328 potest. Uno modo, secundum intellectum eorum qui intelligunt per | |
| 5329 has quatuor virtutes, quatuor conditiones generales virtutum, | |
| 5330 quarum una simul invenitur cum aliis in qualibet materia. Et sic | |
| 5331 virtus in qualibet materia non potest aequalis dici, nisi habeat | |
| 5332 omnes istas conditiones aequales. Et hanc rationem aequalitatis | |
| 5333 virtutum assignat Augustinus, in VI de Trin., dicens, <i>si dixeris | |
| 5334 aequales esse istos fortitudine, sed illum praestare prudentia; | |
| 5335 sequitur quod huius fortitudo minus prudens sit. Ac per hoc, nec | |
| 5336 fortitudine aequales sunt, quando est illius fortitudo prudentior. | |
| 5337 Atque ita de ceteris virtutibus invenies, si omnes eadem | |
| 5338 consideratione percurras</i>. Alio modo assignata est ratio | |
| 5339 connexionis virtutum secundum eos qui intelligunt huiusmodi | |
| 5340 virtutes habere materias determinatas. Et secundum hoc, ratio | |
| 5341 connexionis virtutum moralium accipitur ex parte prudentiae, et ex | |
| 5342 parte caritatis quantum ad virtutes infusas, non autem ex parte | |
| 5343 inclinationis, quae est ex parte subiecti, ut supra dictum est. Sic | |
| 5344 igitur et ratio aequalitatis virtutum potest accipi ex parte | |
| 5345 prudentiae, quantum ad id quod est formale in omnibus virtutibus | |
| 5346 moralibus, existente enim ratione aequaliter perfecta in uno et | |
| 5347 eodem, oportet quod proportionaliter secundum rationem rectam | |
| 5348 medium constituatur in qualibet materia virtutum. Quantum vero ad | |
| 5349 id quod est materiale in virtutibus moralibus, scilicet | |
| 5350 inclinationem ipsam ad actum virtutis; potest esse unus homo magis | |
| 5351 promptus ad actum unius virtutis quam ad actum alterius, vel ex | |
| 5352 natura, vel ex consuetudine, vel etiam ex gratiae dono.</p> | |
| 5353 <p title="I-II q. 66 a. 2 ad 1"><a name="36250"><span class= | |
| 5354 "ref">[36250] Iª-IIae q. 66 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 5355 ergo dicendum quod verbum apostoli potest intelligi de donis | |
| 5356 gratiae gratis datae, quae non sunt communia omnibus, nec omnia | |
| 5357 aequalia in uno et eodem. Vel potest dici quod refertur ad mensuram | |
| 5358 gratiae gratum facientis; secundum quam unus abundat in omnibus | |
| 5359 virtutibus plus quam alius, propter maiorem abundantiam prudentiae, | |
| 5360 vel etiam caritatis, in qua connectuntur omnes virtutes | |
| 5361 infusae.</p> | |
| 5362 <p title="I-II q. 66 a. 2 ad 2"><a name="36251"><span class= | |
| 5363 "ref">[36251] Iª-IIae q. 66 a. 2 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 5364 dicendum quod unus sanctus laudatur praecipue de una virtute, et | |
| 5365 alius de alia, propter excellentiorem promptitudinem ad actum unius | |
| 5366 virtutis, quam ad actum alterius.</p> | |
| 5367 <p title="I-II q. 66 a. 2 ad 3"><a name="36252"><span class= | |
| 5368 "ref">[36252] Iª-IIae q. 66 a. 2 ad 3</span></a> Et per hoc | |
| 5369 etiam patet responsio ad tertium.</p> | |
| 5370 <br /> | |
| 5371 <div class="E">Articulus 3</div> | |
| 5372 <p title="I-II q. 66 a. 3 arg. 1"><a name="36253"><span class= | |
| 5373 "ref">[36253] Iª-IIae q. 66 a. 3 arg. 1</span></a> Ad tertium | |
| 5374 sic proceditur. Videtur quod virtutes morales praeemineant | |
| 5375 intellectualibus. Quod enim magis est necessarium, et permanentius, | |
| 5376 est melius. Sed virtutes morales sunt permanentiores etiam | |
| 5377 disciplinis, quae sunt virtutes intellectuales, et sunt etiam magis | |
| 5378 necessariae ad vitam humanam. Ergo sunt praeferendae virtutibus | |
| 5379 intellectualibus.</p> | |
| 5380 <p title="I-II q. 66 a. 3 arg. 2"><a name="36254"><span class= | |
| 5381 "ref">[36254] Iª-IIae q. 66 a. 3 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 5382 de ratione virtutis est quod bonum faciat habentem. Sed secundum | |
| 5383 virtutes morales dicitur homo bonus, non autem secundum virtutes | |
| 5384 intellectuales, nisi forte secundum solam prudentiam. Ergo virtus | |
| 5385 moralis est melior quam intellectualis.</p> | |
| 5386 <p title="I-II q. 66 a. 3 arg. 3"><a name="36255"><span class= | |
| 5387 "ref">[36255] Iª-IIae q. 66 a. 3 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 5388 finis est nobilior his quae sunt ad finem. Sed sicut dicitur in VI | |
| 5389 Ethic., <i>virtus moralis facit rectam intentionem finis; prudentia | |
| 5390 autem facit rectam electionem eorum quae sunt ad finem</i>. Ergo | |
| 5391 virtus moralis est nobilior prudentia, quae est virtus | |
| 5392 intellectualis circa moralia.</p> | |
| 5393 <p title="I-II q. 66 a. 3 s. c."><a name="36256"><span class= | |
| 5394 "ref">[36256] Iª-IIae q. 66 a. 3 s. c.</span></a> Sed contra, | |
| 5395 virtus moralis est in rationali per participationem; virtus autem | |
| 5396 intellectualis in rationali per essentiam, sicut dicitur in I | |
| 5397 Ethic. Sed rationale per essentiam est nobilius quam rationale per | |
| 5398 participationem. Ergo virtus intellectualis est nobilior virtute | |
| 5399 morali.</p> | |
| 5400 <p title="I-II q. 66 a. 3 co."><a name="36257"><span class= | |
| 5401 "ref">[36257] Iª-IIae q. 66 a. 3 co.</span></a> Respondeo | |
| 5402 dicendum quod aliquid potest dici maius vel minus, dupliciter, uno | |
| 5403 modo, simpliciter; alio modo, secundum quid. Nihil enim prohibet | |
| 5404 aliquid esse melius simpliciter, ut philosophari quam ditari, quod | |
| 5405 tamen non est melius secundum quid, idest necessitatem patienti. | |
| 5406 Simpliciter autem consideratur unumquodque, quando consideratur | |
| 5407 secundum propriam rationem suae speciei. Habet autem virtus speciem | |
| 5408 ex obiecto, ut ex dictis patet. Unde, simpliciter loquendo, illa | |
| 5409 virtus nobilior est quae habet nobilius obiectum. Manifestum est | |
| 5410 autem quod obiectum rationis est nobilius quam obiectum appetitus, | |
| 5411 ratio enim apprehendit aliquid in universali; sed appetitus tendit | |
| 5412 in res, quae habent esse particulare. Unde, simpliciter loquendo, | |
| 5413 virtutes intellectuales, quae perficiunt rationem, sunt nobiliores | |
| 5414 quam morales, quae perficiunt appetitum. Sed si consideretur virtus | |
| 5415 in ordine ad actum, sic virtus moralis, quae perficit appetitum, | |
| 5416 cuius est movere alias potentias ad actum, ut supra dictum est, | |
| 5417 nobilior est. Et quia virtus dicitur ex eo quod est principium | |
| 5418 alicuius actus, cum sit perfectio potentiae, sequitur etiam quod | |
| 5419 ratio virtutis magis competat virtutibus moralibus quam virtutibus | |
| 5420 intellectualibus, quamvis virtutes intellectuales sint nobiliores | |
| 5421 habitus simpliciter.</p> | |
| 5422 <p title="I-II q. 66 a. 3 ad 1"><a name="36258"><span class= | |
| 5423 "ref">[36258] Iª-IIae q. 66 a. 3 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 5424 ergo dicendum quod virtutes morales sunt magis permanentes quam | |
| 5425 intellectuales, propter exercitium earum in his quae pertinent ad | |
| 5426 vitam communem. Sed manifestum est quod obiecta disciplinarum, quae | |
| 5427 sunt necessaria et semper eodem modo se habentia, sunt | |
| 5428 permanentiora quam obiecta virtutum moralium, quae sunt quaedam | |
| 5429 particularia agibilia. Quod autem virtutes morales sunt magis | |
| 5430 necessariae ad vitam humanam, non ostendit eas esse nobiliores | |
| 5431 simpliciter, sed quoad hoc. Quinimmo virtutes intellectuales | |
| 5432 speculativae, ex hoc ipso quod non ordinantur ad aliud sicut utile | |
| 5433 ordinatur ad finem, sunt digniores. Hoc enim contingit quia | |
| 5434 secundum eas quodammodo inchoatur in nobis beatitudo, quae | |
| 5435 consistit in cognitione veritatis, sicut supra dictum est.</p> | |
| 5436 <p title="I-II q. 66 a. 3 ad 2"><a name="36259"><span class= | |
| 5437 "ref">[36259] Iª-IIae q. 66 a. 3 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 5438 dicendum quod secundum virtutes morales dicitur homo bonus | |
| 5439 simpliciter, et non secundum intellectuales, ea ratione, quia | |
| 5440 appetitus movet alias potentias ad suum actum, ut supra dictum est. | |
| 5441 Unde per hoc etiam non probatur nisi quod virtus moralis sit melior | |
| 5442 secundum quid.</p> | |
| 5443 <p title="I-II q. 66 a. 3 ad 3"><a name="36260"><span class= | |
| 5444 "ref">[36260] Iª-IIae q. 66 a. 3 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 5445 dicendum quod prudentia non solum dirigit virtutes morales in | |
| 5446 eligendo ea quae sunt ad finem, sed etiam in praestituendo finem. | |
| 5447 Est autem finis uniuscuiusque virtutis moralis attingere medium in | |
| 5448 propria materia, quod quidem medium determinatur secundum rectam | |
| 5449 rationem prudentiae, ut dicitur in II et VI Ethic.</p> | |
| 5450 <br /> | |
| 5451 <div class="E">Articulus 4</div> | |
| 5452 <p title="I-II q. 66 a. 4 arg. 1"><a name="36261"><span class= | |
| 5453 "ref">[36261] Iª-IIae q. 66 a. 4 arg. 1</span></a> Ad quartum | |
| 5454 sic proceditur. Videtur quod iustitia non sit praecipua inter | |
| 5455 virtutes morales. Maius enim est dare alicui de proprio, quam | |
| 5456 reddere alicui quod ei debetur. Sed primum pertinet ad | |
| 5457 liberalitatem; secundum autem ad iustitiam. Ergo videtur quod | |
| 5458 liberalitas sit maior virtus quam iustitia.</p> | |
| 5459 <p title="I-II q. 66 a. 4 arg. 2"><a name="36262"><span class= | |
| 5460 "ref">[36262] Iª-IIae q. 66 a. 4 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 5461 illud videtur esse maximum in unoquoque, quod est perfectissimum in | |
| 5462 ipso. Sed sicut dicitur Iac. I, <i>patientia opus perfectum | |
| 5463 habet</i>. Ergo videtur quod patientia sit maior quam iustitia.</p> | |
| 5464 <p title="I-II q. 66 a. 4 arg. 3"><a name="36263"><span class= | |
| 5465 "ref">[36263] Iª-IIae q. 66 a. 4 arg. 3</span></a> | |
| 5466 <i>Praeterea, magnanimitas operatur magnum, in omnibus | |
| 5467 virtutibus</i>, ut dicitur in IV Ethic. Ergo magnificat etiam ipsam | |
| 5468 iustitiam. Est igitur maior quam iustitia.</p> | |
| 5469 <p title="I-II q. 66 a. 4 s. c."><a name="36264"><span class= | |
| 5470 "ref">[36264] Iª-IIae q. 66 a. 4 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 5471 est quod philosophus dicit, in V Ethic., quod <i>iustitia est | |
| 5472 praeclarissima virtutum</i>.</p> | |
| 5473 <p title="I-II q. 66 a. 4 co."><a name="36265"><span class= | |
| 5474 "ref">[36265] Iª-IIae q. 66 a. 4 co.</span></a> Respondeo | |
| 5475 dicendum quod virtus aliqua secundum suam speciem potest dici maior | |
| 5476 vel minor, vel simpliciter, vel secundum quid. Simpliciter quidem | |
| 5477 virtus dicitur maior, secundum quod in ea maius bonum rationis | |
| 5478 relucet, ut supra dictum est. Et secundum hoc, iustitia inter omnes | |
| 5479 virtutes morales praecellit, tanquam propinquior rationi. Quod | |
| 5480 patet et ex subiecto, et ex obiecto. Ex subiecto quidem, quia est | |
| 5481 in voluntate sicut in subiecto, voluntas autem est appetitus | |
| 5482 rationalis, ut ex dictis patet. Secundum autem obiectum sive | |
| 5483 materiam, quia est circa operationes, quibus homo ordinatur non | |
| 5484 solum in seipso, sed etiam ad alterum. Unde iustitia est | |
| 5485 praeclarissima virtutum, ut dicitur in V Ethic. Inter alias autem | |
| 5486 virtutes morales, quae sunt circa passiones, tanto in unaquaque | |
| 5487 magis relucet rationis bonum, quanto circa maiora motus appetitivus | |
| 5488 subditur rationi. Maximum autem in his quae ad hominem pertinent, | |
| 5489 est vita, a qua omnia alia dependent. Et ideo fortitudo, quae | |
| 5490 appetitivum motum subdit rationi in his quae ad mortem et vitam | |
| 5491 pertinent, primum locum tenet inter virtutes morales quae sunt | |
| 5492 circa passiones, tamen ordinatur infra iustitiam. Unde philosophus | |
| 5493 dicit, in I Rhetoric., quod <i>necesse est maximas esse virtutes, | |
| 5494 quae sunt aliis honoratissimae, siquidem est virtus potentia | |
| 5495 benefactiva. Propter hoc, fortes et iustos maxime honorant, haec | |
| 5496 quidem enim in bello, scilicet fortitudo; haec autem, scilicet | |
| 5497 iustitia, et in bello et in pace utilis est</i>. Post fortitudinem | |
| 5498 autem ordinatur temperantia, quae subiicit rationi appetitum circa | |
| 5499 ea quae immediate ordinantur ad vitam, vel in eodem secundum | |
| 5500 numerum, vel in eodem secundum speciem, scilicet in cibis et | |
| 5501 venereis. Et sic istae tres virtutes, simul cum prudentia, dicuntur | |
| 5502 esse principales etiam dignitate. Secundum quid autem dicitur | |
| 5503 aliqua virtus esse maior, secundum quod adminiculum vel ornamentum | |
| 5504 praebet principali virtuti. Sicut substantia est simpliciter | |
| 5505 dignior accidente; aliquod tamen accidens est secundum quid dignius | |
| 5506 substantia, inquantum perficit substantiam in aliquo esse | |
| 5507 accidentali.</p> | |
| 5508 <p title="I-II q. 66 a. 4 ad 1"><a name="36266"><span class= | |
| 5509 "ref">[36266] Iª-IIae q. 66 a. 4 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 5510 ergo dicendum quod actus liberalitatis oportet quod fundetur super | |
| 5511 actum iustitiae, <i>non enim esset liberalis datio, si non de | |
| 5512 proprio daret</i>, ut in II Polit. dicitur. Unde liberalitas sine | |
| 5513 iustitia esse non posset, quae secernit suum a non suo. Iustitia | |
| 5514 autem potest esse sine liberalitate. Unde iustitia simpliciter est | |
| 5515 maior liberalitate, tanquam communior, et fundamentum ipsius, | |
| 5516 liberalitas autem est secundum quid maior, cum sit quidam ornatus | |
| 5517 iustitiae, et complementum eius.</p> | |
| 5518 <p title="I-II q. 66 a. 4 ad 2"><a name="36267"><span class= | |
| 5519 "ref">[36267] Iª-IIae q. 66 a. 4 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 5520 dicendum quod patientia dicitur habere opus perfectum in tolerantia | |
| 5521 malorum, in quibus non solum excludit iniustam vindictam, quam | |
| 5522 etiam excludit iustitia; neque solum odium quod facit caritas; | |
| 5523 neque solum iram, quod facit mansuetudo; sed etiam excludit | |
| 5524 tristitiam inordinatam, quae est radix omnium praedictorum. Et ideo | |
| 5525 in hoc est perfectior et maior, quod in hac materia extirpat | |
| 5526 radicem. Non autem est simpliciter perfectior omnibus aliis | |
| 5527 virtutibus. Quia fortitudo non solum sustinet molestias absque | |
| 5528 perturbatione, quod est patientiae, sed etiam ingerit se eis, cum | |
| 5529 opus fuerit. Unde quicumque est fortis, est patiens, sed non | |
| 5530 convertitur, est enim patientia quaedam fortitudinis pars.</p> | |
| 5531 <p title="I-II q. 66 a. 4 ad 3"><a name="36268"><span class= | |
| 5532 "ref">[36268] Iª-IIae q. 66 a. 4 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 5533 dicendum quod magnanimitas non potest esse nisi aliis virtutibus | |
| 5534 praeexistentibus, ut dicitur in IV Ethic. Unde comparatur ad alias | |
| 5535 sicut ornatus earum. Et sic secundum quid est maior omnibus aliis, | |
| 5536 non tamen simpliciter.</p> | |
| 5537 <br /> | |
| 5538 <div class="E">Articulus 5</div> | |
| 5539 <p title="I-II q. 66 a. 5 arg. 1"><a name="36269"><span class= | |
| 5540 "ref">[36269] Iª-IIae q. 66 a. 5 arg. 1</span></a> Ad quintum | |
| 5541 sic proceditur. Videtur quod sapientia non sit maxima inter | |
| 5542 virtutes intellectuales. Imperans enim maius est eo cui imperatur. | |
| 5543 Sed prudentia videtur imperare sapientiae, dicitur enim I Ethic., | |
| 5544 quod <i>quales disciplinarum debitum est esse in civitatibus, et | |
| 5545 quales unumquemque addiscere, et usquequo, haec praeordinat</i>, | |
| 5546 scilicet politica, quae ad prudentiam pertinet, ut dicitur in VI | |
| 5547 Ethic. Cum igitur inter disciplinas etiam sapientia contineatur, | |
| 5548 videtur quod prudentia sit maior quam sapientia.</p> | |
| 5549 <p title="I-II q. 66 a. 5 arg. 2"><a name="36270"><span class= | |
| 5550 "ref">[36270] Iª-IIae q. 66 a. 5 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 5551 de ratione virtutis est quod ordinet hominem ad felicitatem, est | |
| 5552 enim virtus dispositio perfecti ad optimum, ut dicitur in VII | |
| 5553 Physic. Sed prudentia est recta ratio agibilium, per quae homo ad | |
| 5554 felicitatem perducitur, sapientia autem non considerat humanos | |
| 5555 actus, quibus ad beatitudinem pervenitur. Ergo prudentia est maior | |
| 5556 virtus quam sapientia.</p> | |
| 5557 <p title="I-II q. 66 a. 5 arg. 3"><a name="36271"><span class= | |
| 5558 "ref">[36271] Iª-IIae q. 66 a. 5 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 5559 quanto cognitio est perfectior, tanto videtur esse maior. Sed | |
| 5560 perfectiorem cognitionem habere possumus de rebus humanis, de | |
| 5561 quibus est scientia, quam de rebus divinis, de quibus est | |
| 5562 sapientia, ut distinguit Augustinus in XII de Trin., quia divina | |
| 5563 incomprehensibilia sunt, secundum illud Iob XXXVI, <i>ecce Deus | |
| 5564 magnus, vincens scientiam nostram</i>. Ergo scientia est maior | |
| 5565 virtus quam sapientia.</p> | |
| 5566 <p title="I-II q. 66 a. 5 arg. 4"><a name="36272"><span class= | |
| 5567 "ref">[36272] Iª-IIae q. 66 a. 5 arg. 4</span></a> Praeterea, | |
| 5568 cognitio principiorum est dignior quam cognitio conclusionum. Sed | |
| 5569 sapientia concludit ex principiis indemonstrabilibus, quorum est | |
| 5570 intellectus; sicut et aliae scientiae. Ergo intellectus est maior | |
| 5571 virtus quam sapientia.</p> | |
| 5572 <p title="I-II q. 66 a. 5 s. c."><a name="36273"><span class= | |
| 5573 "ref">[36273] Iª-IIae q. 66 a. 5 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 5574 est quod philosophus dicit, in VI Ethic., quod sapientia est sicut | |
| 5575 caput inter virtutes intellectuales.</p> | |
| 5576 <p title="I-II q. 66 a. 5 co."><a name="36274"><span class= | |
| 5577 "ref">[36274] Iª-IIae q. 66 a. 5 co.</span></a> Respondeo | |
| 5578 dicendum quod, sicut dictum est, magnitudo virtutis secundum suam | |
| 5579 speciem, consideratur ex obiecto. Obiectum autem sapientiae | |
| 5580 praecellit inter obiecta omnium virtutum intellectualium, | |
| 5581 considerat enim causam altissimam, quae Deus est, ut dicitur in | |
| 5582 principio Metaphys. Et quia per causam iudicatur de effectu, et per | |
| 5583 causam superiorem de causis inferioribus; inde est quod sapientia | |
| 5584 habet iudicium de omnibus aliis virtutibus intellectualibus; et | |
| 5585 eius est ordinare omnes; et ipsa est quasi architectonica respectu | |
| 5586 omnium.</p> | |
| 5587 <p title="I-II q. 66 a. 5 ad 1"><a name="36275"><span class= | |
| 5588 "ref">[36275] Iª-IIae q. 66 a. 5 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 5589 ergo dicendum quod, cum prudentia sit circa res humanas, sapientia | |
| 5590 vero circa causam altissimam; impossibile est quod prudentia sit | |
| 5591 maior virtus quam sapientia, <i>nisi</i>, ut dicitur in VI Ethic., | |
| 5592 <i>maximum eorum quae sunt in mundo, esset homo</i>. Unde dicendum | |
| 5593 est, sicut in eodem libro dicitur, quod prudentia non imperat ipsi | |
| 5594 sapientiae, sed potius e converso, quia <i>spiritualis iudicat | |
| 5595 omnia, et ipse a nemine iudicatur</i>, ut dicitur I ad Cor. II. Non | |
| 5596 enim prudentia habet se intromittere de altissimis, quae considerat | |
| 5597 sapientia, sed imperat de his quae ordinantur ad sapientiam, | |
| 5598 scilicet quomodo homines debeant ad sapientiam pervenire. Unde in | |
| 5599 hoc est prudentia, seu politica, ministra sapientiae, introducit | |
| 5600 enim ad eam, praeparans ei viam, sicut ostiarius ad regem.</p> | |
| 5601 <p title="I-II q. 66 a. 5 ad 2"><a name="36276"><span class= | |
| 5602 "ref">[36276] Iª-IIae q. 66 a. 5 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 5603 dicendum quod prudentia considerat ea quibus pervenitur ad | |
| 5604 felicitatem, sed sapientia considerat ipsum obiectum felicitatis, | |
| 5605 quod est altissimum intelligibile. Et si quidem esset perfecta | |
| 5606 consideratio sapientiae respectu sui obiecti, esset perfecta | |
| 5607 felicitas in actu sapientiae. Sed quia actus sapientiae in hac vita | |
| 5608 est imperfectus respectu principalis obiecti, quod est Deus; ideo | |
| 5609 actus sapientiae est quaedam inchoatio seu participatio futurae | |
| 5610 felicitatis. Et sic propinquius se habet ad felicitatem quam | |
| 5611 prudentia.</p> | |
| 5612 <p title="I-II q. 66 a. 5 ad 3"><a name="36277"><span class= | |
| 5613 "ref">[36277] Iª-IIae q. 66 a. 5 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 5614 dicendum quod, sicut philosophus dicit, in I de anima, <i>una | |
| 5615 notitia praefertur alteri aut ex eo quod est nobiliorum, aut | |
| 5616 propter certitudinem</i>. Si igitur subiecta sint aequalia in | |
| 5617 bonitate et nobilitate, illa quae est certior, erit maior virtus. | |
| 5618 Sed illa quae est minus certa de altioribus et maioribus, | |
| 5619 praefertur ei quae est magis certa de inferioribus rebus. Unde | |
| 5620 philosophus dicit, in II de caelo, quod magnum est de rebus | |
| 5621 caelestibus aliquid posse cognoscere etiam debili et topica | |
| 5622 ratione. Et in I de partibus Animal., dicit quod <i>amabile est | |
| 5623 magis parvum aliquid cognoscere de rebus nobilioribus quam multa | |
| 5624 cognoscere de rebus ignobilioribus</i>. Sapientia igitur ad quam | |
| 5625 pertinet Dei cognitio, homini, maxime in statu huius vitae, non | |
| 5626 potest perfecte advenire, ut sit quasi eius possessio; sed hoc | |
| 5627 solius Dei est, ut dicitur in I Metaphys. Sed tamen illa modica | |
| 5628 cognitio quae per sapientiam de Deo haberi potest, omni alii | |
| 5629 cognitioni praefertur.</p> | |
| 5630 <p title="I-II q. 66 a. 5 ad 4"><a name="36278"><span class= | |
| 5631 "ref">[36278] Iª-IIae q. 66 a. 5 ad 4</span></a> Ad quartum | |
| 5632 dicendum quod veritas et cognitio principiorum indemonstrabilium | |
| 5633 dependet ex ratione terminorum, cognito enim quid est totum et quid | |
| 5634 pars, statim cognoscitur quod omne totum est maius sua parte. | |
| 5635 Cognoscere autem rationem entis et non entis, et totius et partis, | |
| 5636 et aliorum quae consequuntur ad ens, ex quibus sicut ex terminis | |
| 5637 constituuntur principia indemonstrabilia, pertinet ad sapientiam, | |
| 5638 quia ens commune est proprius effectus causae altissimae, scilicet | |
| 5639 Dei. Et ideo sapientia non solum utitur principiis | |
| 5640 indemonstrabilibus, quorum est intellectus, concludendo ex eis, | |
| 5641 sicut aliae scientiae; sed etiam iudicando de eis, et disputando | |
| 5642 contra negantes. Unde sequitur quod sapientia sit maior virtus quam | |
| 5643 intellectus.</p> | |
| 5644 <br /> | |
| 5645 <div class="E">Articulus 6</div> | |
| 5646 <p title="I-II q. 66 a. 6 arg. 1"><a name="36279"><span class= | |
| 5647 "ref">[36279] Iª-IIae q. 66 a. 6 arg. 1</span></a> Ad sextum | |
| 5648 sic proceditur. Videtur quod caritas non sit maxima inter virtutes | |
| 5649 theologicas. Cum enim fides sit in intellectu, spes autem et | |
| 5650 caritas in vi appetitiva, ut supra dictum est; videtur quod fides | |
| 5651 comparetur ad spem et caritatem, sicut virtus intellectualis ad | |
| 5652 moralem. Sed virtus intellectualis est maior morali, ut ex dictis | |
| 5653 patet. Ergo fides est maior spe et caritate.</p> | |
| 5654 <p title="I-II q. 66 a. 6 arg. 2"><a name="36280"><span class= | |
| 5655 "ref">[36280] Iª-IIae q. 66 a. 6 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 5656 quod se habet ex additione ad aliud, videtur esse maius eo. Sed | |
| 5657 spes, ut videtur, se habet ex additione ad caritatem, praesupponit | |
| 5658 enim spes amorem, ut Augustinus dicit in Enchirid.; addit autem | |
| 5659 quendam motum protensionis in rem amatam. Ergo spes est maior | |
| 5660 caritate.</p> | |
| 5661 <p title="I-II q. 66 a. 6 arg. 3"><a name="36281"><span class= | |
| 5662 "ref">[36281] Iª-IIae q. 66 a. 6 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 5663 causa est potior effectu. Sed fides et spes sunt causa caritatis, | |
| 5664 dicitur enim Matth. I, in Glossa, quod <i>fides generat spem, et | |
| 5665 spes caritatem</i>. Ergo fides et spes sunt maiores caritate.</p> | |
| 5666 <p title="I-II q. 66 a. 6 s. c."><a name="36282"><span class= | |
| 5667 "ref">[36282] Iª-IIae q. 66 a. 6 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 5668 est quod apostolus dicit, I ad Cor. XIII, <i>nunc autem manent | |
| 5669 fides, spes, caritas, tria haec; maior autem horum est | |
| 5670 caritas</i>.</p> | |
| 5671 <p title="I-II q. 66 a. 6 co."><a name="36283"><span class= | |
| 5672 "ref">[36283] Iª-IIae q. 66 a. 6 co.</span></a> Respondeo | |
| 5673 dicendum quod, sicut supra dictum est, magnitudo virtutis secundum | |
| 5674 suam speciem, consideratur ex obiecto. Cum autem tres virtutes | |
| 5675 theologicae respiciant Deum sicut proprium obiectum, non potest una | |
| 5676 earum dici maior altera ex hoc quod sit circa maius obiectum; sed | |
| 5677 ex eo quod una se habet propinquius ad obiectum quam alia. Et hoc | |
| 5678 modo caritas est maior aliis. Nam aliae important in sui ratione | |
| 5679 quandam distantiam ab obiecto, est enim fides de non visis, spes | |
| 5680 autem de non habitis. Sed amor caritatis est de eo quod iam | |
| 5681 habetur, est enim amatum quodammodo in amante, et etiam amans per | |
| 5682 affectum trahitur ad unionem amati; propter quod dicitur I Ioan. | |
| 5683 IV, <i>qui manet in caritate, in Deo manet, et Deus in eo</i>.</p> | |
| 5684 <p title="I-II q. 66 a. 6 ad 1"><a name="36284"><span class= | |
| 5685 "ref">[36284] Iª-IIae q. 66 a. 6 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 5686 ergo dicendum quod non hoc modo se habent fides et spes ad | |
| 5687 caritatem, sicut prudentia ad virtutem moralem. Et hoc propter duo. | |
| 5688 Primo quidem, quia virtutes theologicae habent obiectum quod est | |
| 5689 supra animam humanam, sed prudentia et virtutes morales sunt circa | |
| 5690 ea quae sunt infra hominem. In his autem quae sunt supra hominem, | |
| 5691 nobilior est dilectio quam cognitio. Perficitur enim cognitio, | |
| 5692 secundum quod cognita sunt in cognoscente, dilectio vero, secundum | |
| 5693 quod diligens trahitur ad rem dilectam. Id autem quod est supra | |
| 5694 hominem, nobilius est in seipso quam sit in homine, quia | |
| 5695 unumquodque est in altero per modum eius in quo est. E converso | |
| 5696 autem est in his quae sunt infra hominem. Secundo, quia prudentia | |
| 5697 moderatur motus appetitivos ad morales virtutes pertinentes, sed | |
| 5698 fides non moderatur motum appetitivum tendentem in Deum, qui | |
| 5699 pertinet ad virtutes theologicas; sed solum ostendit obiectum. | |
| 5700 Motus autem appetitivus in obiectum, excedit cognitionem humanam; | |
| 5701 secundum illud ad Ephes. III, <i>supereminentem scientiae caritatem | |
| 5702 Christi</i>.</p> | |
| 5703 <p title="I-II q. 66 a. 6 ad 2"><a name="36285"><span class= | |
| 5704 "ref">[36285] Iª-IIae q. 66 a. 6 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 5705 dicendum quod spes praesupponit amorem eius quod quis adipisci se | |
| 5706 sperat, qui est amor concupiscentiae, quo quidem amore magis se | |
| 5707 amat qui concupiscit bonum, quam aliquid aliud. Caritas autem | |
| 5708 importat amorem amicitiae, ad quam pervenitur spe, ut supra dictum | |
| 5709 est.</p> | |
| 5710 <p title="I-II q. 66 a. 6 ad 3"><a name="36286"><span class= | |
| 5711 "ref">[36286] Iª-IIae q. 66 a. 6 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 5712 dicendum quod causa perficiens est potior effectu, non autem causa | |
| 5713 disponens. Sic enim calor ignis esset potior quam anima, ad quam | |
| 5714 disponit materiam, quod patet esse falsum. Sic autem fides generat | |
| 5715 spem, et spes caritatem, secundum scilicet quod una disponit ad | |
| 5716 alteram.</p> | |
| 5717 <br /> | |
| 5718 <div class="D">Quaestio 67</div> | |
| 5719 <div class="G">Prooemium</div> | |
| 5720 <p title="I-II q. 67 pr."><a name="36287"><span class="ref">[36287] | |
| 5721 Iª-IIae q. 67 pr.</span></a> Deinde considerandum est de | |
| 5722 duratione virtutum post hanc vitam. Et circa hoc quaeruntur sex. | |
| 5723 Primo, utrum virtutes morales maneant post hanc vitam. Secundo, | |
| 5724 utrum virtutes intellectuales. Tertio, utrum fides. Quarto, utrum | |
| 5725 remaneat spes. Quinto, utrum aliquid fidei maneat, vel spei. Sexto, | |
| 5726 utrum maneat caritas.</p> | |
| 5727 <br /> | |
| 5728 <div class="E">Articulus 1</div> | |
| 5729 <p title="I-II q. 67 a. 1 arg. 1"><a name="36288"><span class= | |
| 5730 "ref">[36288] Iª-IIae q. 67 a. 1 arg. 1</span></a> Ad primum | |
| 5731 sic proceditur. Videtur quod virtutes morales non maneant post hanc | |
| 5732 vitam. Homines enim in statu futurae gloriae erunt similes Angelis, | |
| 5733 ut dicitur Matth. XXII. Sed ridiculum est in Angelis ponere | |
| 5734 virtutes morales, ut dicitur in X Ethic. Ergo neque in hominibus, | |
| 5735 post hanc vitam, erunt virtutes morales.</p> | |
| 5736 <p title="I-II q. 67 a. 1 arg. 2"><a name="36289"><span class= | |
| 5737 "ref">[36289] Iª-IIae q. 67 a. 1 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 5738 virtutes morales perficiunt hominem in vita activa. Sed vita activa | |
| 5739 non manet post hanc vitam, dicit enim Gregorius, in VI Moral., | |
| 5740 <i>activae vitae opera cum corpore transeunt</i>. Ergo virtutes | |
| 5741 morales non manent post hanc vitam.</p> | |
| 5742 <p title="I-II q. 67 a. 1 arg. 3"><a name="36290"><span class= | |
| 5743 "ref">[36290] Iª-IIae q. 67 a. 1 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 5744 temperantia et fortitudo, quae sunt virtutes morales, sunt | |
| 5745 irrationalium partium, ut philosophus dicit, in III Ethic. Sed | |
| 5746 irrationales partes animae corrumpuntur, corrupto corpore, eo quod | |
| 5747 sunt actus organorum corporalium. Ergo videtur quod virtutes | |
| 5748 morales non maneant post hanc vitam.</p> | |
| 5749 <p title="I-II q. 67 a. 1 s. c."><a name="36291"><span class= | |
| 5750 "ref">[36291] Iª-IIae q. 67 a. 1 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 5751 est quod dicitur Sap. I, quod <i>iustitia perpetua est et | |
| 5752 immortalis</i>.</p> | |
| 5753 <p title="I-II q. 67 a. 1 co."><a name="36292"><span class= | |
| 5754 "ref">[36292] Iª-IIae q. 67 a. 1 co.</span></a> Respondeo | |
| 5755 dicendum quod, sicut Augustinus dicit, in XIV de Trin., Tullius | |
| 5756 posuit post hanc vitam quatuor virtutes cardinales non esse; sed in | |
| 5757 alia vita homines esse beatos sola cognitione naturae, in qua nihil | |
| 5758 est melius aut amabilius, ut Augustinus dicit ibidem, ea natura | |
| 5759 quae creavit omnes naturas. Ipse autem postea determinat huiusmodi | |
| 5760 quatuor virtutes in futura vita existere, tamen alio modo. Ad cuius | |
| 5761 evidentiam, sciendum est quod in huiusmodi virtutibus aliquid est | |
| 5762 formale; et aliquid quasi materiale. Materiale quidem est in his | |
| 5763 virtutibus inclinatio quaedam partis appetitivae ad passiones vel | |
| 5764 operationes secundum modum aliquem. Sed quia iste modus | |
| 5765 determinatur a ratione, ideo formale in omnibus virtutibus est ipse | |
| 5766 ordo rationis. Sic igitur dicendum est quod huiusmodi virtutes | |
| 5767 morales in futura vita non manent, quantum ad id quod est materiale | |
| 5768 in eis. Non enim habebunt in futura vita locum concupiscentiae et | |
| 5769 delectationes ciborum et venereorum; neque etiam timores et | |
| 5770 audaciae circa pericula mortis; neque etiam distributiones et | |
| 5771 communicationes rerum quae veniunt in usum praesentis vitae. Sed | |
| 5772 quantum ad id quod est formale, remanebunt in beatis perfectissimae | |
| 5773 post hanc vitam, inquantum ratio uniuscuiusque rectissima erit | |
| 5774 circa ea quae ad ipsum pertinent secundum statum illum; et vis | |
| 5775 appetitiva omnino movebitur secundum ordinem rationis, in his quae | |
| 5776 ad statum illum pertinent. Unde Augustinus ibidem dicit quod | |
| 5777 <i>prudentia ibi erit sine ullo periculo erroris; fortitudo, sine | |
| 5778 molestia tolerandorum malorum; temperantia, sine repugnatione | |
| 5779 libidinum. Ut prudentiae sit nullum bonum Deo praeponere vel | |
| 5780 aequare; fortitudinis, ei firmissime cohaerere; temperantiae, nullo | |
| 5781 defectu noxio delectari</i>. De iustitia vero manifestius est quem | |
| 5782 actum ibi habebit, scilicet esse subditum Deo, quia etiam in hac | |
| 5783 vita ad iustitiam pertinet esse subditum superiori.</p> | |
| 5784 <p title="I-II q. 67 a. 1 ad 1"><a name="36293"><span class= | |
| 5785 "ref">[36293] Iª-IIae q. 67 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 5786 ergo dicendum quod philosophus loquitur ibi de huiusmodi virtutibus | |
| 5787 moralibus, quantum ad id quod materiale est in eis, sicut de | |
| 5788 iustitia, quantum ad commutationes et depositiones; de fortitudine, | |
| 5789 quantum ad terribilia et pericula; de temperantia, quantum ad | |
| 5790 concupiscentias pravas.</p> | |
| 5791 <p title="I-II q. 67 a. 1 ad 2"><a name="36294"><span class= | |
| 5792 "ref">[36294] Iª-IIae q. 67 a. 1 ad 2</span></a> Et similiter | |
| 5793 dicendum est ad secundum. Ea enim quae sunt activae vitae, | |
| 5794 materialiter se habent ad virtutes.</p> | |
| 5795 <p title="I-II q. 67 a. 1 ad 3"><a name="36295"><span class= | |
| 5796 "ref">[36295] Iª-IIae q. 67 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 5797 dicendum quod status post hanc vitam est duplex, unus quidem ante | |
| 5798 resurrectionem, quando animae erunt a corporibus separatae; alius | |
| 5799 autem post resurrectionem, quando animae iterato corporibus suis | |
| 5800 unientur. In illo ergo resurrectionis statu, erunt vires | |
| 5801 irrationales in organis corporis, sicut et nunc sunt. Unde et | |
| 5802 poterit in irascibili esse fortitudo, et in concupiscibili | |
| 5803 temperantia, inquantum utraque vis perfecte erit disposita ad | |
| 5804 obediendum rationi. Sed in statu ante resurrectionem, partes | |
| 5805 irrationales non erunt actu in anima, sed solum radicaliter in | |
| 5806 essentia ipsius, ut in primo dictum est. Unde nec huiusmodi | |
| 5807 virtutes erunt in actu nisi in radice, scilicet in ratione et | |
| 5808 voluntate, in quibus sunt seminalia quaedam harum virtutum, ut | |
| 5809 dictum est. Sed iustitia, quae est in voluntate, etiam actu | |
| 5810 remanebit. Unde specialiter de ea dictum est quod est perpetua et | |
| 5811 immortalis, tum ratione subiecti, quia voluntas incorruptibilis | |
| 5812 est; tum etiam propter similitudinem actus, ut prius dictum | |
| 5813 est.</p> | |
| 5814 <br /> | |
| 5815 <div class="E">Articulus 2</div> | |
| 5816 <p title="I-II q. 67 a. 2 arg. 1"><a name="36296"><span class= | |
| 5817 "ref">[36296] Iª-IIae q. 67 a. 2 arg. 1</span></a> Ad secundum | |
| 5818 sic proceditur. Videtur quod virtutes intellectuales non maneant | |
| 5819 post hanc vitam. Dicit enim apostolus, I ad Cor. XIII, quod | |
| 5820 scientia destruetur, et ratio est quia ex parte cognoscimus. Sed | |
| 5821 sicut cognitio scientiae est ex parte, idest imperfecta; ita etiam | |
| 5822 cognitio aliarum virtutum intellectualium, quandiu haec vita durat. | |
| 5823 Ergo omnes virtutes intellectuales post hanc vitam cessabunt.</p> | |
| 5824 <p title="I-II q. 67 a. 2 arg. 2"><a name="36297"><span class= | |
| 5825 "ref">[36297] Iª-IIae q. 67 a. 2 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 5826 philosophus dicit, in praedicamentis, quod scientia, cum sit | |
| 5827 habitus, est qualitas difficile mobilis, non enim de facili | |
| 5828 amittitur, nisi ex aliqua forti transmutatione vel aegritudine. Sed | |
| 5829 nulla est tanta transmutatio corporis humani sicut per mortem. Ergo | |
| 5830 scientia et aliae virtutes intellectuales non manent post hanc | |
| 5831 vitam.</p> | |
| 5832 <p title="I-II q. 67 a. 2 arg. 3"><a name="36298"><span class= | |
| 5833 "ref">[36298] Iª-IIae q. 67 a. 2 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 5834 virtutes intellectuales perficiunt intellectum ad bene operandum | |
| 5835 proprium actum. Sed actus intellectus non videtur esse post hanc | |
| 5836 vitam, eo quod nihil intelligit anima sine phantasmate, ut dicitur | |
| 5837 in III de anima; phantasmata autem post hanc vitam non manent, cum | |
| 5838 non sint nisi in organis corporeis. Ergo virtutes intellectuales | |
| 5839 non manent post hanc vitam.</p> | |
| 5840 <p title="I-II q. 67 a. 2 s. c."><a name="36299"><span class= | |
| 5841 "ref">[36299] Iª-IIae q. 67 a. 2 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 5842 est quod firmior est cognitio universalium et necessariorum, quam | |
| 5843 particularium et contingentium. Sed in homine remanet post hanc | |
| 5844 vitam cognitio particularium contingentium, puta eorum quae quis | |
| 5845 fecit vel passus est; secundum illud Luc. XVI, <i>recordare quia | |
| 5846 recepisti bona in vita tua, et Lazarus similiter mala</i>. Ergo | |
| 5847 multo magis remanet cognitio universalium et necessariorum, quae | |
| 5848 pertinent ad scientiam et ad alias virtutes intellectuales.</p> | |
| 5849 <p title="I-II q. 67 a. 2 co."><a name="36300"><span class= | |
| 5850 "ref">[36300] Iª-IIae q. 67 a. 2 co.</span></a> Respondeo | |
| 5851 dicendum quod, sicut in primo dictum est, quidam posuerunt quod | |
| 5852 species intelligibiles non permanent in intellectu possibili nisi | |
| 5853 quandiu actu intelligit, nec est aliqua conservatio specierum, | |
| 5854 cessante consideratione actuali, nisi in viribus sensitivis, quae | |
| 5855 sunt actus corporalium organorum, scilicet in imaginativa et | |
| 5856 memorativa. Huiusmodi autem vires corrumpuntur, corrupto corpore. | |
| 5857 Et ideo secundum hoc, scientia nullo modo post hanc vitam | |
| 5858 remanebit, corpore corrupto; neque aliqua alia intellectualis | |
| 5859 virtus. Sed haec opinio est contra sententiam Aristotelis, qui in | |
| 5860 III de anima dicit quod <i>intellectus possibilis est in actu, cum | |
| 5861 fit singula, sicut sciens; cum tamen sit in potentia ad | |
| 5862 considerandum in actu</i>. Est etiam contra rationem, quia species | |
| 5863 intelligibiles recipiuntur in intellectu possibili immobiliter, | |
| 5864 secundum modum recipientis. Unde et intellectus possibilis dicitur | |
| 5865 locus specierum, quasi species intelligibiles conservans. Sed | |
| 5866 phantasmata, ad quae respiciendo homo intelligit in hac vita, | |
| 5867 applicando ad ipsa species intelligibiles, ut in primo dictum est, | |
| 5868 corrupto corpore corrumpuntur. Unde quantum ad ipsa phantasmata, | |
| 5869 quae sunt quasi materialia in virtutibus intellectualibus, virtutes | |
| 5870 intellectuales destruuntur, destructo corpore, sed quantum ad | |
| 5871 species intelligibiles, quae sunt in intellectu possibili, virtutes | |
| 5872 intellectuales manent. Species autem se habent in virtutibus | |
| 5873 intellectualibus sicut formales. Unde intellectuales virtutes | |
| 5874 manent post hanc vitam, quantum ad id quod est formale in eis, non | |
| 5875 autem quantum ad id quod est materiale, sicut et de moralibus | |
| 5876 dictum est.</p> | |
| 5877 <p title="I-II q. 67 a. 2 ad 1"><a name="36301"><span class= | |
| 5878 "ref">[36301] Iª-IIae q. 67 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 5879 ergo dicendum quod verbum apostoli est intelligendum quantum ad id | |
| 5880 quod est materiale in scientia, et quantum ad modum intelligendi, | |
| 5881 quia scilicet neque phantasmata remanebunt, destructo corpore; | |
| 5882 neque erit usus scientiae per conversionem ad phantasmata.</p> | |
| 5883 <p title="I-II q. 67 a. 2 ad 2"><a name="36302"><span class= | |
| 5884 "ref">[36302] Iª-IIae q. 67 a. 2 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 5885 dicendum quod per aegritudinem corrumpitur habitus scientiae | |
| 5886 quantum ad id quod est materiale in eo, scilicet quantum ad | |
| 5887 phantasmata, non autem quantum ad species intelligibiles, quae sunt | |
| 5888 in intellectu possibili.</p> | |
| 5889 <p title="I-II q. 67 a. 2 ad 3"><a name="36303"><span class= | |
| 5890 "ref">[36303] Iª-IIae q. 67 a. 2 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 5891 dicendum quod anima separata post mortem habet alium modum | |
| 5892 intelligendi quam per conversionem ad phantasmata, ut in primo | |
| 5893 dictum est. Et sic scientia manet, non tamen secundum eundem modum | |
| 5894 operandi, sicut et de virtutibus moralibus dictum est.</p> | |
| 5895 <br /> | |
| 5896 <div class="E">Articulus 3</div> | |
| 5897 <p title="I-II q. 67 a. 3 arg. 1"><a name="36304"><span class= | |
| 5898 "ref">[36304] Iª-IIae q. 67 a. 3 arg. 1</span></a> Ad tertium | |
| 5899 sic proceditur. Videtur quod fides maneat post hanc vitam. Nobilior | |
| 5900 enim est fides quam scientia. Sed scientia manet post hanc vitam, | |
| 5901 ut dictum est. Ergo et fides.</p> | |
| 5902 <p title="I-II q. 67 a. 3 arg. 2"><a name="36305"><span class= | |
| 5903 "ref">[36305] Iª-IIae q. 67 a. 3 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 5904 I ad Cor. III, dicitur, <i>fundamentum aliud nemo potest ponere, | |
| 5905 praeter id quod positum est, quod est Christus Iesus</i>, idest | |
| 5906 fides Christi Iesu. Sed sublato fundamento, non remanet id quod | |
| 5907 superaedificatur. Ergo, si fides non remanet post hanc vitam, nulla | |
| 5908 alia virtus remaneret.</p> | |
| 5909 <p title="I-II q. 67 a. 3 arg. 3"><a name="36306"><span class= | |
| 5910 "ref">[36306] Iª-IIae q. 67 a. 3 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 5911 cognitio fidei et cognitio gloriae differunt secundum perfectum et | |
| 5912 imperfectum. Sed cognitio imperfecta potest esse simul cum | |
| 5913 cognitione perfecta, sicut in Angelo simul potest esse cognitio | |
| 5914 vespertina cum cognitione matutina; et aliquis homo potest simul | |
| 5915 habere de eadem conclusione scientiam per syllogismum | |
| 5916 demonstrativum, et opinionem per syllogismum dialecticum. Ergo | |
| 5917 etiam fides simul esse potest, post hanc vitam, cum cognitione | |
| 5918 gloriae.</p> | |
| 5919 <p title="I-II q. 67 a. 3 s. c."><a name="36307"><span class= | |
| 5920 "ref">[36307] Iª-IIae q. 67 a. 3 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 5921 est quod apostolus dicit, II ad Cor. V, <i>quandiu sumus in | |
| 5922 corpore, peregrinamur a domino, per fidem enim ambulamus, et non | |
| 5923 per speciem</i>. Sed illi qui sunt in gloria, non peregrinantur a | |
| 5924 domino, sed sunt ei praesentes. Ergo fides non manet post hanc | |
| 5925 vitam in gloria.</p> | |
| 5926 <p title="I-II q. 67 a. 3 co."><a name="36308"><span class= | |
| 5927 "ref">[36308] Iª-IIae q. 67 a. 3 co.</span></a> Respondeo | |
| 5928 dicendum quod oppositio est per se et propria causa quod unum | |
| 5929 excludatur ab alio, inquantum scilicet in omnibus oppositis | |
| 5930 includitur oppositio affirmationis et negationis. Invenitur autem | |
| 5931 in quibusdam oppositio secundum contrarias formas, sicut in | |
| 5932 coloribus album et nigrum. In quibusdam autem, secundum perfectum | |
| 5933 et imperfectum, unde in alterationibus magis et minus accipiuntur | |
| 5934 ut contraria, ut cum de minus calido fit magis calidum, ut dicitur | |
| 5935 in V Physic. Et quia perfectum et imperfectum opponuntur, | |
| 5936 impossibile est quod simul, secundum idem, sit perfectio et | |
| 5937 imperfectio. Est autem considerandum quod imperfectio quidem | |
| 5938 quandoque est de ratione rei, et pertinet ad speciem ipsius, sicut | |
| 5939 defectus rationis pertinet ad rationem speciei equi vel bovis. Et | |
| 5940 quia unum et idem numero manens non potest transferri de una specie | |
| 5941 in aliam, inde est quod, tali imperfectione sublata, tollitur | |
| 5942 species rei, sicut iam non esset bos vel equus, si esset | |
| 5943 rationalis. Quandoque vero imperfectio non pertinet ad rationem | |
| 5944 speciei, sed accidit individuo secundum aliquid aliud, sicut alicui | |
| 5945 homini quandoque accidit defectus rationis, inquantum impeditur in | |
| 5946 eo rationis usus, propter somnum vel ebrietatem vel aliquid | |
| 5947 huiusmodi. Patet autem quod, tali imperfectione remota, nihilominus | |
| 5948 substantia rei manet. Manifestum est autem quod imperfectio | |
| 5949 cognitionis est de ratione fidei. Ponitur enim in eius definitione, | |
| 5950 <i>fides enim est substantia sperandarum rerum, argumentum non | |
| 5951 apparentium</i>, ut dicitur ad Heb. XI. Et Augustinus dicit, | |
| 5952 <i>quid est fides? Credere quod non vides</i>. Quod autem cognitio | |
| 5953 sit sine apparitione vel visione, hoc ad imperfectionem cognitionis | |
| 5954 pertinet. Et sic imperfectio cognitionis est de ratione fidei. Unde | |
| 5955 manifestum est quod fides non potest esse perfecta cognitio, eadem | |
| 5956 numero manens. Sed ulterius considerandum est utrum simul possit | |
| 5957 esse cum cognitione perfecta, nihil enim prohibet aliquam | |
| 5958 cognitionem imperfectam simul esse aliquando cum cognitione | |
| 5959 perfecta. Est igitur considerandum quod cognitio potest esse | |
| 5960 imperfecta tripliciter, uno modo, ex parte obiecti cognoscibilis; | |
| 5961 alio modo, ex parte medii; tertio modo, ex parte subiecti. Ex parte | |
| 5962 quidem obiecti cognoscibilis, differunt secundum perfectum et | |
| 5963 imperfectum cognitio matutina et vespertina in Angelis, nam | |
| 5964 cognitio matutina est de rebus secundum quod habent esse in verbo; | |
| 5965 cognitio autem vespertina est de eis secundum quod habent esse in | |
| 5966 propria natura, quod est imperfectum respectu primi esse. Ex parte | |
| 5967 vero medii, differunt secundum perfectum et imperfectum cognitio | |
| 5968 quae est de aliqua conclusione per medium demonstrativum, et per | |
| 5969 medium probabile. Ex parte vero subiecti differunt secundum | |
| 5970 perfectum et imperfectum opinio, fides et scientia. Nam de ratione | |
| 5971 opinionis est quod accipiatur unum cum formidine alterius oppositi, | |
| 5972 unde non habet firmam inhaesionem. De ratione vero scientiae est | |
| 5973 quod habeat firmam inhaesionem cum visione intellectiva, habet enim | |
| 5974 certitudinem procedentem ex intellectu principiorum. Fides autem | |
| 5975 medio modo se habet, excedit enim opinionem, in hoc quod habet | |
| 5976 firmam inhaesionem; deficit vero a scientia, in hoc quod non habet | |
| 5977 visionem. Manifestum est autem quod perfectum et imperfectum non | |
| 5978 possunt simul esse secundum idem, sed ea quae differunt secundum | |
| 5979 perfectum et imperfectum, secundum aliquid idem possunt simul esse | |
| 5980 in aliquo alio eodem. Sic igitur cognitio perfecta et imperfecta ex | |
| 5981 parte obiecti, nullo modo possunt esse de eodem obiecto. Possunt | |
| 5982 tamen convenire in eodem medio, et in eodem subiecto, nihil enim | |
| 5983 prohibet quod unus homo simul et semel per unum et idem medium | |
| 5984 habeat cognitionem de duobus, quorum unum est perfectum et aliud | |
| 5985 imperfectum, sicut de sanitate et aegritudine, et bono et malo. | |
| 5986 Similiter etiam impossibile est quod cognitio perfecta et | |
| 5987 imperfecta ex parte medii, conveniant in uno medio. Sed nihil | |
| 5988 prohibet quin conveniant in uno obiecto, et in uno subiecto, potest | |
| 5989 enim unus homo cognoscere eandem conclusionem per medium probabile, | |
| 5990 et demonstrativum. Et est similiter impossibile quod cognitio | |
| 5991 perfecta et imperfecta ex parte subiecti, sint simul in eodem | |
| 5992 subiecto. Fides autem in sui ratione habet imperfectionem quae est | |
| 5993 ex parte subiecti, ut scilicet credens non videat id quod credit, | |
| 5994 beatitudo autem de sui ratione habet perfectionem ex parte | |
| 5995 subiecti, ut scilicet beatus videat id quo beatificatur, ut supra | |
| 5996 dictum est. Unde manifestum est quod impossibile est quod fides | |
| 5997 maneat simul cum beatitudine in eodem subiecto.</p> | |
| 5998 <p title="I-II q. 67 a. 3 ad 1"><a name="36309"><span class= | |
| 5999 "ref">[36309] Iª-IIae q. 67 a. 3 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 6000 ergo dicendum quod fides est nobilior quam scientia, ex parte | |
| 6001 obiecti, quia eius obiectum est veritas prima. Sed scientia habet | |
| 6002 perfectiorem modum cognoscendi, qui non repugnat perfectioni | |
| 6003 beatitudinis, scilicet visioni, sicut repugnat ei modus fidei.</p> | |
| 6004 <p title="I-II q. 67 a. 3 ad 2"><a name="36310"><span class= | |
| 6005 "ref">[36310] Iª-IIae q. 67 a. 3 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 6006 dicendum quod fides est fundamentum quantum ad id quod habet de | |
| 6007 cognitione. Et ideo quando perficietur cognitio, erit perfectius | |
| 6008 fundamentum.</p> | |
| 6009 <p title="I-II q. 67 a. 3 ad 3"><a name="36311"><span class= | |
| 6010 "ref">[36311] Iª-IIae q. 67 a. 3 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 6011 patet solutio ex his quae dicta sunt.</p> | |
| 6012 <br /> | |
| 6013 <div class="E">Articulus 4</div> | |
| 6014 <p title="I-II q. 67 a. 4 arg. 1"><a name="36312"><span class= | |
| 6015 "ref">[36312] Iª-IIae q. 67 a. 4 arg. 1</span></a> Ad quartum | |
| 6016 sic proceditur. Videtur quod spes maneat post mortem in statu | |
| 6017 gloriae. Spes enim nobiliori modo perficit appetitum humanum quam | |
| 6018 virtutes morales. Sed virtutes morales manent post hanc vitam, ut | |
| 6019 patet per Augustinum, in XIV de Trin. Ergo multo magis spes.</p> | |
| 6020 <p title="I-II q. 67 a. 4 arg. 2"><a name="36313"><span class= | |
| 6021 "ref">[36313] Iª-IIae q. 67 a. 4 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 6022 spei opponitur timor. Sed timor manet post hanc vitam, et in beatis | |
| 6023 quidem timor filialis, qui manet in saeculum; et in damnatis timor | |
| 6024 poenarum. Ergo spes, pari ratione, potest permanere.</p> | |
| 6025 <p title="I-II q. 67 a. 4 arg. 3"><a name="36314"><span class= | |
| 6026 "ref">[36314] Iª-IIae q. 67 a. 4 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 6027 sicut spes est futuri boni, ita et desiderium. Sed in beatis est | |
| 6028 desiderium futuri boni, et quantum ad gloriam corporis, quam animae | |
| 6029 beatorum desiderant, ut dicit Augustinus, XII super Gen. ad Litt.; | |
| 6030 et etiam quantum ad gloriam animae, secundum illud Eccli. XXIV, | |
| 6031 <i>qui edunt me, adhuc esurient, et qui bibunt me, adhuc | |
| 6032 sitient</i>; et I Petr. I, dicitur, <i>in quem desiderant Angeli | |
| 6033 prospicere</i>. Ergo videtur quod possit esse spes post hanc vitam | |
| 6034 in beatis.</p> | |
| 6035 <p title="I-II q. 67 a. 4 s. c."><a name="36315"><span class= | |
| 6036 "ref">[36315] Iª-IIae q. 67 a. 4 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 6037 est quod apostolus dicit, Rom. VIII, <i>quod videt quis, quid | |
| 6038 sperat?</i> Sed beati vident id quod est obiectum spei, scilicet | |
| 6039 Deum. Ergo non sperant.</p> | |
| 6040 <p title="I-II q. 67 a. 4 co."><a name="36316"><span class= | |
| 6041 "ref">[36316] Iª-IIae q. 67 a. 4 co.</span></a> Respondeo | |
| 6042 dicendum quod, sicut dictum est, id quod de ratione sui importat | |
| 6043 imperfectionem subiecti, non potest simul stare cum subiecto | |
| 6044 opposita perfectione perfecto. Sicut patet quod motus in ratione | |
| 6045 sui importat imperfectionem subiecti, est enim actus existentis in | |
| 6046 potentia, inquantum huiusmodi, unde quando illa potentia reducitur | |
| 6047 ad actum, iam cessat motus; non enim adhuc albatur, postquam iam | |
| 6048 aliquid factum est album. Spes autem importat motum quendam in id | |
| 6049 quod non habetur; ut patet ex his quae supra de passione spei | |
| 6050 diximus. Et ideo quando habebitur id quod speratur, scilicet divina | |
| 6051 fruitio, iam spes esse non poterit.</p> | |
| 6052 <p title="I-II q. 67 a. 4 ad 1"><a name="36317"><span class= | |
| 6053 "ref">[36317] Iª-IIae q. 67 a. 4 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 6054 ergo dicendum quod spes est nobilior virtutibus moralibus quantum | |
| 6055 ad obiectum, quod est Deus. Sed actus virtutum moralium non | |
| 6056 repugnant perfectioni beatitudinis, sicut actus spei; nisi forte | |
| 6057 ratione materiae, secundum quam non manent. Non enim virtus moralis | |
| 6058 perficit appetitum solum in id quod nondum habetur; sed etiam circa | |
| 6059 id quod praesentialiter habetur.</p> | |
| 6060 <p title="I-II q. 67 a. 4 ad 2"><a name="36318"><span class= | |
| 6061 "ref">[36318] Iª-IIae q. 67 a. 4 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 6062 dicendum quod timor est duplex, servilis et filialis, ut infra | |
| 6063 dicetur. Servilis quidem est timor poenae, qui non poterit esse in | |
| 6064 gloria, nulla possibilitate ad poenam remanente. Timor vero | |
| 6065 filialis habet duos actus, scilicet revereri Deum, et quantum ad | |
| 6066 hunc actum manet; et timere separationem ab ipso, et quantum ad | |
| 6067 hunc actum non manet. Separari enim a Deo habet rationem mali, | |
| 6068 nullum autem malum ibi timebitur, secundum illud Proverb. I, | |
| 6069 <i>abundantia perfruetur, malorum timore sublato</i>. Timor autem | |
| 6070 opponitur spei oppositione boni et mali, ut supra dictum est, et | |
| 6071 ideo timor qui remanet in gloria, non opponitur spei. In damnatis | |
| 6072 autem magis potest esse timor poenae, quam in beatis spes gloriae. | |
| 6073 Quia in damnatis erit successio poenarum, et sic remanet ibi ratio | |
| 6074 futuri, quod est obiectum timoris, sed gloria sanctorum est absque | |
| 6075 successione, secundum quandam aeternitatis participationem, in qua | |
| 6076 non est praeteritum et futurum, sed solum praesens. Et tamen nec | |
| 6077 etiam in damnatis est proprie timor. Nam sicut supra dictum est, | |
| 6078 timor nunquam est sine aliqua spe evasionis, quae omnino in | |
| 6079 damnatis non erit. Unde nec timor; nisi communiter loquendo, | |
| 6080 secundum quod quaelibet expectatio mali futuri dicitur timor.</p> | |
| 6081 <p title="I-II q. 67 a. 4 ad 3"><a name="36319"><span class= | |
| 6082 "ref">[36319] Iª-IIae q. 67 a. 4 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 6083 dicendum quod quantum ad gloriam animae, non potest esse in beatis | |
| 6084 desiderium, secundum quod respicit futurum, ratione iam dicta. | |
| 6085 Dicitur autem ibi esse esuries et sitis, per remotionem fastidii, | |
| 6086 et eadem ratione dicitur esse desiderium in Angelis. Respectu autem | |
| 6087 gloriae corporis, in animabus sanctorum potest quidem esse | |
| 6088 desiderium, non tamen spes, proprie loquendo, neque secundum quod | |
| 6089 spes est virtus theologica, sic enim eius obiectum est Deus, non | |
| 6090 autem aliquod bonum creatum; neque secundum quod communiter | |
| 6091 sumitur. Quia obiectum spei est arduum, ut supra dictum est, bonum | |
| 6092 autem cuius iam inevitabilem causam habemus, non comparatur ad nos | |
| 6093 in ratione ardui. Unde non proprie dicitur aliquis qui habet | |
| 6094 argentum, sperare se habiturum aliquid quod statim in potestate | |
| 6095 eius est ut emat. Et similiter illi qui habent gloriam animae, non | |
| 6096 proprie dicuntur sperare gloriam corporis; sed solum | |
| 6097 desiderare.</p> | |
| 6098 <br /> | |
| 6099 <div class="E">Articulus 5</div> | |
| 6100 <p title="I-II q. 67 a. 5 arg. 1"><a name="36320"><span class= | |
| 6101 "ref">[36320] Iª-IIae q. 67 a. 5 arg. 1</span></a> Ad quintum | |
| 6102 sic proceditur. Videtur quod aliquid fidei vel spei remaneat in | |
| 6103 gloria. Remoto enim eo quod est proprium, remanet id quod est | |
| 6104 commune, sicut dicitur in libro de causis, quod, <i>remoto | |
| 6105 rationali, remanet vivum; et remoto vivo, remanet ens</i>. Sed in | |
| 6106 fide est aliquid quod habet commune cum beatitudine, scilicet ipsa | |
| 6107 cognitio, aliquid autem quod est sibi proprium, scilicet aenigma; | |
| 6108 est enim fides cognitio aenigmatica. Ergo, remoto aenigmate fidei, | |
| 6109 adhuc remanet ipsa cognitio fidei.</p> | |
| 6110 <p title="I-II q. 67 a. 5 arg. 2"><a name="36321"><span class= | |
| 6111 "ref">[36321] Iª-IIae q. 67 a. 5 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 6112 fides est quoddam spirituale lumen animae, secundum illud Ephes. I, | |
| 6113 <i>illuminatos oculos cordis vestri in agnitionem Dei</i>; sed hoc | |
| 6114 lumen est imperfectum respectu luminis gloriae, de quo dicitur in | |
| 6115 Psalmo XXXV, <i>in lumine tuo videbimus lumen</i>. Lumen autem | |
| 6116 imperfectum remanet, superveniente lumine perfecto, non enim | |
| 6117 candela extinguitur, claritate solis superveniente. Ergo videtur | |
| 6118 quod ipsum lumen fidei maneat cum lumine gloriae.</p> | |
| 6119 <p title="I-II q. 67 a. 5 arg. 3"><a name="36322"><span class= | |
| 6120 "ref">[36322] Iª-IIae q. 67 a. 5 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 6121 substantia habitus non tollitur per hoc quod subtrahitur materia, | |
| 6122 potest enim homo habitum liberalitatis retinere, etiam amissa | |
| 6123 pecunia; sed actum habere non potest. Obiectum autem fidei est | |
| 6124 veritas prima non visa. Ergo, hoc remoto per hoc quod videtur | |
| 6125 veritas prima, adhuc potest remanere ipse habitus fidei.</p> | |
| 6126 <p title="I-II q. 67 a. 5 s. c."><a name="36323"><span class= | |
| 6127 "ref">[36323] Iª-IIae q. 67 a. 5 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 6128 est quod fides est quidam habitus simplex. Simplex autem vel totum | |
| 6129 tollitur, vel totum manet. Cum igitur fides non totaliter maneat, | |
| 6130 sed evacuetur, ut dictum est; videtur quod totaliter tollatur.</p> | |
| 6131 <p title="I-II q. 67 a. 5 co."><a name="36324"><span class= | |
| 6132 "ref">[36324] Iª-IIae q. 67 a. 5 co.</span></a> Respondeo | |
| 6133 dicendum quod quidam dixerunt quod spes totaliter tollitur, fides | |
| 6134 autem partim tollitur, scilicet quantum ad aenigma, et partim | |
| 6135 manet, scilicet quantum ad substantiam cognitionis. Quod quidem si | |
| 6136 sic intelligatur quod maneat non idem numero, sed idem genere, | |
| 6137 verissime dictum est, fides enim cum visione patriae convenit in | |
| 6138 genere, quod est cognitio. Spes autem non convenit cum beatitudine | |
| 6139 in genere, comparatur enim spes ad beatitudinis fruitionem, sicut | |
| 6140 motus ad quietem in termino. Si autem intelligatur quod eadem | |
| 6141 numero cognitio quae est fidei, maneat in patria; hoc est omnino | |
| 6142 impossibile. Non enim, remota differentia alicuius speciei, remanet | |
| 6143 substantia generis eadem numero, sicut, remota differentia | |
| 6144 constitutiva albedinis, non remanet eadem substantia coloris | |
| 6145 numero, ut sic idem numero color sit quandoque albedo, quandoque | |
| 6146 vero nigredo. Non enim comparatur genus ad differentiam sicut | |
| 6147 materia ad formam, ut remaneat substantia generis eadem numero, | |
| 6148 differentia remota; sicut remanet eadem numero substantia materiae, | |
| 6149 remota forma. Genus enim et differentia non sunt partes speciei, | |
| 6150 alioquin non praedicarentur de specie. Sed sicut species significat | |
| 6151 totum, idest compositum ex materia et forma in rebus materialibus, | |
| 6152 ita differentia significat totum, et similiter genus, sed genus | |
| 6153 denominat totum ab eo quod est sicut materia; differentia vero ab | |
| 6154 eo quod est sicut forma; species vero ab utroque. Sicut in homine | |
| 6155 sensitiva natura materialiter se habet ad intellectivam, animal | |
| 6156 autem dicitur quod habet naturam sensitivam; rationale quod habet | |
| 6157 intellectivam; homo vero quod habet utrumque. Et sic idem totum | |
| 6158 significatur per haec tria, sed non ab eodem. Unde patet quod, cum | |
| 6159 differentia non sit nisi designativa generis, remota differentia, | |
| 6160 non potest substantia generis eadem remanere, non enim remanet | |
| 6161 eadem animalitas, si sit alia anima constituens animal. Unde non | |
| 6162 potest esse quod eadem numero cognitio, quae prius fuit | |
| 6163 aenigmatica, postea fiat visio aperta. Et sic patet quod nihil idem | |
| 6164 numero vel specie quod est in fide, remanet in patria; sed solum | |
| 6165 idem genere.</p> | |
| 6166 <p title="I-II q. 67 a. 5 ad 1"><a name="36325"><span class= | |
| 6167 "ref">[36325] Iª-IIae q. 67 a. 5 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 6168 ergo dicendum quod, remoto rationali, non remanet vivum idem | |
| 6169 numero, sed idem genere, ut ex dictis patet.</p> | |
| 6170 <p title="I-II q. 67 a. 5 ad 2"><a name="36326"><span class= | |
| 6171 "ref">[36326] Iª-IIae q. 67 a. 5 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 6172 dicendum quod imperfectio luminis candelae non opponitur | |
| 6173 perfectioni solaris luminis, quia non respiciunt idem subiectum. | |
| 6174 Sed imperfectio fidei et perfectio gloriae opponuntur ad invicem, | |
| 6175 et respiciunt idem subiectum. Unde non possunt esse simul, sicut | |
| 6176 nec claritas aeris cum obscuritate eius.</p> | |
| 6177 <p title="I-II q. 67 a. 5 ad 3"><a name="36327"><span class= | |
| 6178 "ref">[36327] Iª-IIae q. 67 a. 5 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 6179 dicendum quod ille qui amittit pecuniam, non amittit possibilitatem | |
| 6180 habendi pecuniam, et ideo convenienter remanet habitus | |
| 6181 liberalitatis. Sed in statu gloriae non solum actu tollitur | |
| 6182 obiectum fidei, quod est non visum; sed etiam secundum | |
| 6183 possibilitatem, propter beatitudinis stabilitatem. Et ideo frustra | |
| 6184 talis habitus remaneret.</p> | |
| 6185 <br /> | |
| 6186 <div class="E">Articulus 6</div> | |
| 6187 <p title="I-II q. 67 a. 6 arg. 1"><a name="36328"><span class= | |
| 6188 "ref">[36328] Iª-IIae q. 67 a. 6 arg. 1</span></a> Ad sextum | |
| 6189 sic proceditur. Videtur quod caritas non maneat post hanc vitam in | |
| 6190 gloria. Quia, ut dicitur I ad Cor. XIII, <i>cum venerit quod | |
| 6191 perfectum est, evacuabitur quod ex parte est</i>, idest quod est | |
| 6192 imperfectum. Sed caritas viae est imperfecta. Ergo evacuabitur, | |
| 6193 adveniente perfectione gloriae.</p> | |
| 6194 <p title="I-II q. 67 a. 6 arg. 2"><a name="36329"><span class= | |
| 6195 "ref">[36329] Iª-IIae q. 67 a. 6 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 6196 habitus et actus distinguuntur secundum obiecta. Sed obiectum | |
| 6197 amoris est bonum apprehensum. Cum ergo alia sit apprehensio | |
| 6198 praesentis vitae, et alia apprehensio futurae vitae; videtur quod | |
| 6199 non maneat eadem caritas utrobique.</p> | |
| 6200 <p title="I-II q. 67 a. 6 arg. 3"><a name="36330"><span class= | |
| 6201 "ref">[36330] Iª-IIae q. 67 a. 6 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 6202 eorum quae sunt unius rationis, imperfectum potest venire ad | |
| 6203 aequalitatem perfectionis, per continuum augmentum. Sed caritas | |
| 6204 viae nunquam potest pervenire ad aequalitatem caritatis patriae, | |
| 6205 quantumcumque augeatur. Ergo videtur quod caritas viae non remaneat | |
| 6206 in patria.</p> | |
| 6207 <p title="I-II q. 67 a. 6 s. c."><a name="36331"><span class= | |
| 6208 "ref">[36331] Iª-IIae q. 67 a. 6 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 6209 est quod apostolus dicit, I ad Cor. XIII, <i>caritas nunquam | |
| 6210 excidit</i>.</p> | |
| 6211 <p title="I-II q. 67 a. 6 co."><a name="36332"><span class= | |
| 6212 "ref">[36332] Iª-IIae q. 67 a. 6 co.</span></a> Respondeo | |
| 6213 dicendum quod, sicut supra dictum est, quando imperfectio alicuius | |
| 6214 rei non est de ratione speciei ipsius, nihil prohibet idem numero | |
| 6215 quod prius fuit imperfectum, postea perfectum esse, sicut homo per | |
| 6216 augmentum perficitur, et albedo per intensionem. Caritas autem est | |
| 6217 amor; de cuius ratione non est aliqua imperfectio, potest enim esse | |
| 6218 et habiti et non habiti, et visi et non visi. Unde caritas non | |
| 6219 evacuatur per gloriae perfectionem, sed eadem numero manet.</p> | |
| 6220 <p title="I-II q. 67 a. 6 ad 1"><a name="36333"><span class= | |
| 6221 "ref">[36333] Iª-IIae q. 67 a. 6 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 6222 ergo dicendum quod imperfectio caritatis per accidens se habet ad | |
| 6223 ipsam, quia non est de ratione amoris imperfectio. Remoto autem eo | |
| 6224 quod est per accidens, nihilominus remanet substantia rei. Unde, | |
| 6225 evacuata imperfectione caritatis, non evacuatur ipsa caritas.</p> | |
| 6226 <p title="I-II q. 67 a. 6 ad 2"><a name="36334"><span class= | |
| 6227 "ref">[36334] Iª-IIae q. 67 a. 6 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 6228 dicendum quod caritas non habet pro obiecto ipsam cognitionem, sic | |
| 6229 enim non esset eadem in via et in patria. Sed habet pro obiecto | |
| 6230 ipsam rem cognitam, quae est eadem, scilicet ipsum Deum.</p> | |
| 6231 <p title="I-II q. 67 a. 6 ad 3"><a name="36335"><span class= | |
| 6232 "ref">[36335] Iª-IIae q. 67 a. 6 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 6233 dicendum quod caritas viae per augmentum non potest pervenire ad | |
| 6234 aequalitatem caritatis patriae, propter differentiam quae est ex | |
| 6235 parte causae, visio enim est quaedam causa amoris, ut dicitur in IX | |
| 6236 Ethic. Deus autem quanto perfectius cognoscitur, tanto perfectius | |
| 6237 amatur.</p> | |
| 6238 <br /> | |
| 6239 <div class="D">Quaestio 68</div> | |
| 6240 <div class="G">Prooemium</div> | |
| 6241 <p title="I-II q. 68 pr."><a name="36336"><span class="ref">[36336] | |
| 6242 Iª-IIae q. 68 pr.</span></a> Consequenter considerandum est de | |
| 6243 donis. Et circa hoc quaeruntur octo. Primo, utrum dona differant a | |
| 6244 virtutibus. Secundo, de necessitate donorum. Tertio, utrum dona | |
| 6245 sint habitus. Quarto, quae, et quot sint. Quinto, utrum dona sint | |
| 6246 connexa. Sexto, utrum maneant in patria. Septimo, de comparatione | |
| 6247 eorum ad invicem. Octavo, de comparatione eorum ad virtutes.</p> | |
| 6248 <br /> | |
| 6249 <div class="E">Articulus 1</div> | |
| 6250 <p title="I-II q. 68 a. 1 arg. 1"><a name="36337"><span class= | |
| 6251 "ref">[36337] Iª-IIae q. 68 a. 1 arg. 1</span></a> Ad primum | |
| 6252 sic proceditur. Videtur quod dona non distinguantur a virtutibus. | |
| 6253 Dicit enim Gregorius, in I Moral., exponens illud Iob, <i>nati sunt | |
| 6254 ei septem filii, septem nobis nascuntur filii, cum per conceptionem | |
| 6255 bonae cogitationis, sancti spiritus septem in nobis virtutes | |
| 6256 oriuntur</i>. Et inducit illud quod habetur Isaiae XI, requiescet | |
| 6257 super eum spiritus intellectus etc., ubi enumerantur septem | |
| 6258 spiritus sancti dona. Ergo septem dona spiritus sancti sunt | |
| 6259 virtutes.</p> | |
| 6260 <p title="I-II q. 68 a. 1 arg. 2"><a name="36338"><span class= | |
| 6261 "ref">[36338] Iª-IIae q. 68 a. 1 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 6262 Augustinus dicit, in libro de Quaestionib. Evang., exponens illud | |
| 6263 quod habetur Matth. XII, <i>tunc vadit, et assumit septem alios | |
| 6264 spiritus etc., septem vitia sunt contraria septem virtutibus | |
| 6265 spiritus sancti</i>, idest septem donis. Sunt autem septem vitia | |
| 6266 contraria virtutibus communiter dictis. Ergo dona non distinguuntur | |
| 6267 a virtutibus communiter dictis.</p> | |
| 6268 <p title="I-II q. 68 a. 1 arg. 3"><a name="36339"><span class= | |
| 6269 "ref">[36339] Iª-IIae q. 68 a. 1 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 6270 quorum est definitio eadem, ipsa quoque sunt eadem. Sed definitio | |
| 6271 virtutis convenit donis, unumquodque enim donum est bona qualitas | |
| 6272 mentis qua recte vivitur, et cetera. Similiter definitio doni | |
| 6273 convenit virtutibus infusis, est enim donum datio irreddibilis, | |
| 6274 secundum philosophum. Ergo virtutes et dona non distinguuntur.</p> | |
| 6275 <p title="I-II q. 68 a. 1 arg. 4"><a name="36340"><span class= | |
| 6276 "ref">[36340] Iª-IIae q. 68 a. 1 arg. 4</span></a> Praeterea, | |
| 6277 plura eorum quae enumerantur inter dona, sunt virtutes. Nam sicut | |
| 6278 supra dictum est, sapientia et intellectus et scientia sunt | |
| 6279 virtutes intellectuales; consilium autem ad prudentiam pertinet; | |
| 6280 pietas autem species est iustitiae; fortitudo autem quaedam virtus | |
| 6281 est moralis. Ergo videtur quod virtutes non distinguantur a | |
| 6282 donis.</p> | |
| 6283 <p title="I-II q. 68 a. 1 s. c."><a name="36341"><span class= | |
| 6284 "ref">[36341] Iª-IIae q. 68 a. 1 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 6285 est quod Gregorius, I Moral., distinguit septem dona, quae dicit | |
| 6286 significari per septem filios Iob, a tribus virtutibus theologicis, | |
| 6287 quas dicit significari per tres filias Iob. Et in II Moral., | |
| 6288 distinguit eadem septem dona a quatuor virtutibus cardinalibus, | |
| 6289 quae dicit significari per quatuor angulos domus.</p> | |
| 6290 <p title="I-II q. 68 a. 1 co."><a name="36342"><span class= | |
| 6291 "ref">[36342] Iª-IIae q. 68 a. 1 co.</span></a> Respondeo | |
| 6292 dicendum quod, si loquamur de dono et virtute secundum nominis | |
| 6293 rationem, sic nullam oppositionem habent ad invicem. Nam ratio | |
| 6294 virtutis sumitur secundum quod perficit hominem ad bene agendum, ut | |
| 6295 supra dictum est, ratio autem doni sumitur secundum comparationem | |
| 6296 ad causam a qua est. Nihil autem prohibet illud quod est ab alio ut | |
| 6297 donum, esse perfectivum alicuius ad bene operandum, praesertim cum | |
| 6298 supra dixerimus quod virtutes quaedam nobis sunt infusae a Deo. | |
| 6299 Unde secundum hoc, donum a virtute distingui non potest. Et ideo | |
| 6300 quidam posuerunt quod dona non essent a virtutibus distinguenda. | |
| 6301 Sed eis remanet non minor difficultas, ut scilicet rationem | |
| 6302 assignent quare quaedam virtutes dicantur dona, et non omnes; et | |
| 6303 quare aliqua computantur inter dona, quae non computantur inter | |
| 6304 virtutes, ut patet de timore. Unde alii dixerunt dona a virtutibus | |
| 6305 esse distinguenda; sed non assignaverunt convenientem distinctionis | |
| 6306 causam, quae scilicet ita communis esset virtutibus, quod nullo | |
| 6307 modo donis, aut e converso. Considerantes enim aliqui quod, inter | |
| 6308 septem dona, quatuor pertinent ad rationem, scilicet sapientia | |
| 6309 scientia, intellectus et consilium; et tria ad vim appetitivam, | |
| 6310 scilicet fortitudo, pietas et timor; posuerunt quod dona | |
| 6311 perficiebant liberum arbitrium secundum quod est facultas rationis, | |
| 6312 virtutes vero secundum quod est facultas voluntatis, quia | |
| 6313 invenerunt duas solas virtutes in ratione vel intellectu, scilicet | |
| 6314 fidem et prudentiam, alias vero in vi appetitiva vel affectiva. | |
| 6315 Oporteret autem, si haec distinctio esset conveniens, quod omnes | |
| 6316 virtutes essent in vi appetitiva, et omnia dona in ratione. Quidam | |
| 6317 vero, considerantes quod Gregorius dicit, in II Moral., quod | |
| 6318 <i>donum spiritus sancti, quod in mente sibi subiecta format | |
| 6319 temperantiam, prudentiam, iustitiam et fortitudinem; eandem mentem | |
| 6320 munit contra singula tentamenta per septem dona</i>, dixerunt quod | |
| 6321 virtutes ordinantur ad bene operandum, dona vero ad resistendum | |
| 6322 tentationibus. Sed nec ista distinctio sufficit. Quia etiam | |
| 6323 virtutes tentationibus resistunt, inducentibus ad peccata, quae | |
| 6324 contrariantur virtutibus, unumquodque enim resistit naturaliter suo | |
| 6325 contrario. Quod praecipue patet de caritate, de qua dicitur Cantic. | |
| 6326 VIII, <i>aquae multae non potuerunt extinguere caritatem</i>. Alii | |
| 6327 vero, considerantes quod ista dona traduntur in Scriptura secundum | |
| 6328 quod fuerunt in Christo, ut patet Isaiae XI; dixerunt quod virtutes | |
| 6329 ordinantur simpliciter ad bene operandum; sed dona ordinantur ad | |
| 6330 hoc ut per ea conformemur Christo, praecipue quantum ad ea quae | |
| 6331 passus est, quia in passione eius praecipue huiusmodi dona | |
| 6332 resplenduerunt. Sed hoc etiam non videtur esse sufficiens. Quia | |
| 6333 ipse dominus praecipue nos inducit ad sui conformitatem secundum | |
| 6334 humilitatem et mansuetudinem, Matth. XI, <i>discite a me, quia | |
| 6335 mitis sum et humilis corde</i>; et secundum caritatem, ut Ioan. XV, | |
| 6336 <i>diligatis invicem, sicut dilexi vos</i>. Et hae etiam virtutes | |
| 6337 praecipue in passione Christi refulserunt. Et ideo ad distinguendum | |
| 6338 dona a virtutibus, debemus sequi modum loquendi Scripturae, in qua | |
| 6339 nobis traduntur non quidem sub nomine donorum, sed magis sub nomine | |
| 6340 spirituum, sic enim dicitur Isaiae XI, <i>requiescet super eum | |
| 6341 spiritus sapientiae et intellectus,</i> et cetera. Ex quibus verbis | |
| 6342 manifeste datur intelligi quod ista septem enumerantur ibi, | |
| 6343 secundum quod sunt in nobis ab inspiratione divina. Inspiratio | |
| 6344 autem significat quandam motionem ab exteriori. Est enim | |
| 6345 considerandum quod in homine est duplex principium movens, unum | |
| 6346 quidem interius, quod est ratio; aliud autem exterius, quod est | |
| 6347 Deus, ut supra dictum est; et etiam philosophus hoc dicit, in cap. | |
| 6348 de bona fortuna. Manifestum est autem quod omne quod movetur, | |
| 6349 necesse est proportionatum esse motori, et haec est perfectio | |
| 6350 mobilis inquantum est mobile, dispositio qua disponitur ad hoc quod | |
| 6351 bene moveatur a suo motore. Quanto igitur movens est altior, tanto | |
| 6352 necesse est quod mobile perfectiori dispositione ei proportionetur, | |
| 6353 sicut videmus quod perfectius oportet esse discipulum dispositum, | |
| 6354 ad hoc quod altiorem doctrinam capiat a docente. Manifestum est | |
| 6355 autem quod virtutes humanae perficiunt hominem secundum quod homo | |
| 6356 natus est moveri per rationem in his quae interius vel exterius | |
| 6357 agit. Oportet igitur inesse homini altiores perfectiones, secundum | |
| 6358 quas sit dispositus ad hoc quod divinitus moveatur. Et istae | |
| 6359 perfectiones vocantur dona, non solum quia infunduntur a Deo; sed | |
| 6360 quia secundum ea homo disponitur ut efficiatur prompte mobilis ab | |
| 6361 inspiratione divina, sicut dicitur Isaiae l, <i>dominus aperuit | |
| 6362 mihi aurem; ego autem non contradico, retrorsum non abii</i>. Et | |
| 6363 philosophus etiam dicit, in cap. de bona fortuna, quod his qui | |
| 6364 moventur per instinctum divinum, non expedit consiliari secundum | |
| 6365 rationem humanam, sed quod sequantur interiorem instinctum, quia | |
| 6366 moventur a meliori principio quam sit ratio humana. Et hoc est quod | |
| 6367 quidam dicunt, quod dona perficiunt hominem ad altiores actus quam | |
| 6368 sint actus virtutum.</p> | |
| 6369 <p title="I-II q. 68 a. 1 ad 1"><a name="36343"><span class= | |
| 6370 "ref">[36343] Iª-IIae q. 68 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 6371 ergo dicendum quod huiusmodi dona nominantur quandoque virtutes, | |
| 6372 secundum communem rationem virtutis. Habent tamen aliquid | |
| 6373 supereminens rationi communi virtutis, inquantum sunt quaedam | |
| 6374 divinae virtutes, perficientes hominem inquantum est a Deo motus. | |
| 6375 Unde et philosophus, in VII Ethic., supra virtutem communem ponit | |
| 6376 quandam virtutem heroicam vel divinam, secundum quam dicuntur | |
| 6377 aliqui divini viri.</p> | |
| 6378 <p title="I-II q. 68 a. 1 ad 2"><a name="36344"><span class= | |
| 6379 "ref">[36344] Iª-IIae q. 68 a. 1 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 6380 dicendum quod vitia, inquantum sunt contra bonum rationis, | |
| 6381 contrariantur virtutibus, inquantum autem sunt contra divinum | |
| 6382 instinctum, contrariantur donis. Idem enim contrariatur Deo et | |
| 6383 rationi, cuius lumen a Deo derivatur.</p> | |
| 6384 <p title="I-II q. 68 a. 1 ad 3"><a name="36345"><span class= | |
| 6385 "ref">[36345] Iª-IIae q. 68 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 6386 dicendum quod definitio illa datur de virtute secundum communem | |
| 6387 modum virtutis. Unde si volumus definitionem restringere ad | |
| 6388 virtutes prout distinguuntur a donis, dicemus quod hoc quod | |
| 6389 dicitur, qua recte vivitur, intelligendum est de rectitudine vitae | |
| 6390 quae accipitur secundum regulam rationis. Similiter autem donum, | |
| 6391 prout distinguitur a virtute infusa, potest dici id quod datur a | |
| 6392 Deo in ordine ad motionem ipsius; quod scilicet facit hominem bene | |
| 6393 sequentem suos instinctus.</p> | |
| 6394 <p title="I-II q. 68 a. 1 ad 4"><a name="36346"><span class= | |
| 6395 "ref">[36346] Iª-IIae q. 68 a. 1 ad 4</span></a> Ad quartum | |
| 6396 dicendum quod sapientia dicitur intellectualis virtus, secundum | |
| 6397 quod procedit ex iudicio rationis, dicitur autem donum, secundum | |
| 6398 quod operatur ex instinctu divino. Et similiter dicendum est de | |
| 6399 aliis.</p> | |
| 6400 <br /> | |
| 6401 <div class="E">Articulus 2</div> | |
| 6402 <p title="I-II q. 68 a. 2 arg. 1"><a name="36347"><span class= | |
| 6403 "ref">[36347] Iª-IIae q. 68 a. 2 arg. 1</span></a> Ad secundum | |
| 6404 sic proceditur. Videtur quod dona non sint necessaria homini ad | |
| 6405 salutem. Dona enim ordinantur ad quandam perfectionem ultra | |
| 6406 communem perfectionem virtutis. Non autem est homini necessarium ad | |
| 6407 salutem ut huiusmodi perfectionem consequatur, quae est ultra | |
| 6408 communem statum virtutis, quia huiusmodi perfectio non cadit sub | |
| 6409 praecepto, sed sub consilio. Ergo dona non sunt necessaria homini | |
| 6410 ad salutem.</p> | |
| 6411 <p title="I-II q. 68 a. 2 arg. 2"><a name="36348"><span class= | |
| 6412 "ref">[36348] Iª-IIae q. 68 a. 2 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 6413 ad salutem hominis sufficit quod homo se bene habeat et circa | |
| 6414 divina et circa humana. Sed per virtutes theologicas homo se habet | |
| 6415 bene circa divina; per virtutes autem morales, circa humana. Ergo | |
| 6416 dona non sunt homini necessaria ad salutem.</p> | |
| 6417 <p title="I-II q. 68 a. 2 arg. 3"><a name="36349"><span class= | |
| 6418 "ref">[36349] Iª-IIae q. 68 a. 2 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 6419 Gregorius dicit, in II Moral., quod <i>spiritus sanctus dat | |
| 6420 sapientiam contra stultitiam, intellectum contra hebetudinem, | |
| 6421 consilium contra praecipitationem, fortitudinem contra timorem, | |
| 6422 scientiam contra ignorantiam, pietatem contra duritiam, timorem | |
| 6423 contra superbiam</i>. Sed sufficiens remedium potest adhiberi ad | |
| 6424 omnia ista tollenda per virtutes. Ergo dona non sunt necessaria | |
| 6425 homini ad salutem.</p> | |
| 6426 <p title="I-II q. 68 a. 2 s. c."><a name="36350"><span class= | |
| 6427 "ref">[36350] Iª-IIae q. 68 a. 2 s. c.</span></a> Sed contra, | |
| 6428 inter dona summum videtur esse sapientia, infimum autem timor. | |
| 6429 Utrumque autem horum necessarium est ad salutem, quia de sapientia | |
| 6430 dicitur, Sap. VII, <i>neminem diligit Deus nisi eum qui cum | |
| 6431 sapientia inhabitat</i>; et de timore dicitur, Eccli. I, <i>qui | |
| 6432 sine timore est, non poterit iustificari</i>. Ergo etiam alia dona | |
| 6433 media sunt necessaria ad salutem.</p> | |
| 6434 <p title="I-II q. 68 a. 2 co."><a name="36351"><span class= | |
| 6435 "ref">[36351] Iª-IIae q. 68 a. 2 co.</span></a> Respondeo | |
| 6436 dicendum quod, sicut dictum est, dona sunt quaedam hominis | |
| 6437 perfectiones, quibus homo disponitur ad hoc quod bene sequatur | |
| 6438 instinctum divinum. Unde in his in quibus non sufficit instinctus | |
| 6439 rationis, sed est necessarius spiritus sancti instinctus, per | |
| 6440 consequens est necessarium donum. Ratio autem hominis est perfecta | |
| 6441 dupliciter a Deo, primo quidem, naturali perfectione, scilicet | |
| 6442 secundum lumen naturale rationis; alio modo, quadam supernaturali | |
| 6443 perfectione, per virtutes theologicas, ut dictum est supra. Et | |
| 6444 quamvis haec secunda perfectio sit maior quam prima, tamen prima | |
| 6445 perfectiori modo habetur ab homine quam secunda, nam prima habetur | |
| 6446 ab homine quasi plena possessio, secunda autem habetur quasi | |
| 6447 imperfecta; imperfecte enim diligimus et cognoscimus Deum. | |
| 6448 Manifestum est autem quod unumquodque quod perfecte habet naturam | |
| 6449 vel formam aliquam aut virtutem, potest per se secundum illam | |
| 6450 operari, non tamen exclusa operatione Dei, qui in omni natura et | |
| 6451 voluntate interius operatur. Sed id quod imperfecte habet naturam | |
| 6452 aliquam vel formam aut virtutem, non potest per se operari, nisi ab | |
| 6453 altero moveatur. Sicut sol, quia est perfecte lucidus, per seipsum | |
| 6454 potest illuminare, luna autem, in qua est imperfecte natura lucis, | |
| 6455 non illuminat nisi illuminata. Medicus etiam, qui perfecte novit | |
| 6456 artem medicinae, potest per se operari, sed discipulus eius, qui | |
| 6457 nondum est plene instructus, non potest per se operari, nisi ab eo | |
| 6458 instruatur. Sic igitur quantum ad ea quae subsunt humanae rationi, | |
| 6459 in ordine scilicet ad finem connaturalem homini; homo potest | |
| 6460 operari, per iudicium rationis. Si tamen etiam in hoc homo | |
| 6461 adiuvetur a Deo per specialem instinctum, hoc erit superabundantis | |
| 6462 bonitatis, unde secundum philosophos, non quicumque habebat | |
| 6463 virtutes morales acquisitas, habebat virtutes heroicas vel divinas. | |
| 6464 Sed in ordine ad finem ultimum supernaturalem, ad quem ratio movet | |
| 6465 secundum quod est aliqualiter et imperfecte formata per virtutes | |
| 6466 theologicas; non sufficit ipsa motio rationis, nisi desuper adsit | |
| 6467 instinctus et motio spiritus sancti; secundum illud Rom. VIII, | |
| 6468 <i>qui spiritu Dei aguntur, hi filii Dei sunt; et si filii, et | |
| 6469 haeredes</i>, et in Psalmo CXLII, dicitur, <i>spiritus tuus bonus | |
| 6470 deducet me in terram rectam</i>; quia scilicet in haereditatem | |
| 6471 illius terrae beatorum nullus potest pervenire, nisi moveatur et | |
| 6472 deducatur a spiritu sancto. Et ideo ad illum finem consequendum, | |
| 6473 necessarium est homini habere donum spiritus sancti.</p> | |
| 6474 <p title="I-II q. 68 a. 2 ad 1"><a name="36352"><span class= | |
| 6475 "ref">[36352] Iª-IIae q. 68 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 6476 ergo dicendum quod dona excedunt communem perfectionem virtutum, | |
| 6477 non quantum ad genus operum, eo modo quo consilia excedunt | |
| 6478 praecepta, sed quantum ad modum operandi, secundum quod movetur | |
| 6479 homo ab altiori principio.</p> | |
| 6480 <p title="I-II q. 68 a. 2 ad 2"><a name="36353"><span class= | |
| 6481 "ref">[36353] Iª-IIae q. 68 a. 2 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 6482 dicendum quod per virtutes theologicas et morales non ita | |
| 6483 perficitur homo in ordine ad ultimum finem, quin semper indigeat | |
| 6484 moveri quodam superiori instinctu spiritus sancti, ratione iam | |
| 6485 dicta.</p> | |
| 6486 <p title="I-II q. 68 a. 2 ad 3"><a name="36354"><span class= | |
| 6487 "ref">[36354] Iª-IIae q. 68 a. 2 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 6488 dicendum quod rationi humanae non sunt omnia cognita, neque omnia | |
| 6489 possibilia, sive accipiatur ut perfecta perfectione naturali, sive | |
| 6490 accipiatur ut perfecta theologicis virtutibus. Unde non potest | |
| 6491 quantum ad omnia repellere stultitiam, et alia huiusmodi, de quibus | |
| 6492 ibi fit mentio. Sed Deus cuius scientiae et potestati omnia | |
| 6493 subsunt, sua motione ab omni stultitia et ignorantia et hebetudine | |
| 6494 et duritia et ceteris huiusmodi, nos tutos reddit. Et ideo dona | |
| 6495 spiritus sancti, quae faciunt nos bene sequentes instinctum ipsius, | |
| 6496 dicuntur contra huiusmodi defectus dari.</p> | |
| 6497 <br /> | |
| 6498 <div class="E">Articulus 3</div> | |
| 6499 <p title="I-II q. 68 a. 3 arg. 1"><a name="36355"><span class= | |
| 6500 "ref">[36355] Iª-IIae q. 68 a. 3 arg. 1</span></a> Ad tertium | |
| 6501 sic proceditur. Videtur quod dona spiritus sancti non sint habitus. | |
| 6502 Habitus enim est qualitas in homine manens, est enim qualitas | |
| 6503 difficile mobilis, ut dicitur in praedicamentis. Sed proprium | |
| 6504 Christi est quod dona spiritus sancti in eo requiescant; ut dicitur | |
| 6505 Isaiae XI. Et Ioan. I, dicitur, <i>super quem videris spiritum | |
| 6506 descendentem, et manentem super eum, hic est qui baptizat</i>, quod | |
| 6507 exponens Gregorius, in II Moral., dicit, <i>in cunctis fidelibus | |
| 6508 spiritus sanctus venit; sed in solo mediatore semper singulariter | |
| 6509 permanet</i>. Ergo dona spiritus sancti non sunt habitus.</p> | |
| 6510 <p title="I-II q. 68 a. 3 arg. 2"><a name="36356"><span class= | |
| 6511 "ref">[36356] Iª-IIae q. 68 a. 3 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 6512 dona spiritus sancti perficiunt hominem secundum quod agitur a | |
| 6513 spiritu Dei, sicut dictum est. Sed inquantum homo agitur a spiritu | |
| 6514 Dei, se habet quodammodo ut instrumentum respectu eius. Non autem | |
| 6515 convenit ut instrumentum perficiatur per habitum, sed principale | |
| 6516 agens. Ergo dona spiritus sancti non sunt habitus.</p> | |
| 6517 <p title="I-II q. 68 a. 3 arg. 3"><a name="36357"><span class= | |
| 6518 "ref">[36357] Iª-IIae q. 68 a. 3 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 6519 sicut dona spiritus sancti sunt ex inspiratione divina, ita et | |
| 6520 donum prophetiae. Sed prophetia non est habitus, non enim semper | |
| 6521 spiritus prophetiae adest prophetis, ut Gregorius dicit, in I | |
| 6522 homilia Ezechielis. Ergo neque etiam dona spiritus sancti sunt | |
| 6523 habitus.</p> | |
| 6524 <p title="I-II q. 68 a. 3 s. c."><a name="36358"><span class= | |
| 6525 "ref">[36358] Iª-IIae q. 68 a. 3 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 6526 est quod dominus dicit discipulis, de spiritu sancto loquens, Ioan. | |
| 6527 XIV, <i>apud vos manebit, et in vobis erit</i>. Spiritus autem | |
| 6528 sanctus non est in hominibus absque donis eius. Ergo dona eius | |
| 6529 manent in hominibus. Ergo non solum sunt actus vel passiones, sed | |
| 6530 etiam habitus permanentes.</p> | |
| 6531 <p title="I-II q. 68 a. 3 co."><a name="36359"><span class= | |
| 6532 "ref">[36359] Iª-IIae q. 68 a. 3 co.</span></a> Respondeo | |
| 6533 dicendum quod, sicut dictum est, dona sunt quaedam perfectiones | |
| 6534 hominis, quibus disponitur ad hoc quod homo bene sequatur | |
| 6535 instinctum spiritus sancti. Manifestum est autem ex supradictis | |
| 6536 quod virtutes morales perficiunt vim appetitivam secundum quod | |
| 6537 participat aliqualiter rationem, inquantum scilicet nata est moveri | |
| 6538 per imperium rationis. Hoc igitur modo dona spiritus sancti se | |
| 6539 habent ad hominem in comparatione ad spiritum sanctum, sicut | |
| 6540 virtutes morales se habent ad vim appetitivam in comparatione ad | |
| 6541 rationem. Virtutes autem morales habitus quidam sunt, quibus vires | |
| 6542 appetitivae disponuntur ad prompte obediendum rationi. Unde et dona | |
| 6543 spiritus sancti sunt quidam habitus, quibus homo perficitur ad | |
| 6544 prompte obediendum spiritui sancto.</p> | |
| 6545 <p title="I-II q. 68 a. 3 ad 1"><a name="36360"><span class= | |
| 6546 "ref">[36360] Iª-IIae q. 68 a. 3 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 6547 ergo dicendum quod Gregorius ibidem solvit, dicens quod <i>in illis | |
| 6548 donis sine quibus ad vitam perveniri non potest, spiritus sanctus | |
| 6549 in electis omnibus semper manet, sed in aliis non semper manet</i>. | |
| 6550 Septem autem dona sunt necessaria ad salutem, ut dictum est. Unde | |
| 6551 quantum ad ea, spiritus sanctus semper manet in sanctis.</p> | |
| 6552 <p title="I-II q. 68 a. 3 ad 2"><a name="36361"><span class= | |
| 6553 "ref">[36361] Iª-IIae q. 68 a. 3 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 6554 dicendum quod ratio illa procedit de instrumento cuius non est | |
| 6555 agere, sed solum agi. Tale autem instrumentum non est homo; sed sic | |
| 6556 agitur a spiritu sancto, quod etiam agit, inquantum est liberi | |
| 6557 arbitrii. Unde indiget habitu.</p> | |
| 6558 <p title="I-II q. 68 a. 3 ad 3"><a name="36362"><span class= | |
| 6559 "ref">[36362] Iª-IIae q. 68 a. 3 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 6560 dicendum quod prophetia est de donis quae sunt ad manifestationem | |
| 6561 spiritus, non autem ad necessitatem salutis. Unde non est | |
| 6562 simile.</p> | |
| 6563 <br /> | |
| 6564 <div class="E">Articulus 4</div> | |
| 6565 <p title="I-II q. 68 a. 4 arg. 1"><a name="36363"><span class= | |
| 6566 "ref">[36363] Iª-IIae q. 68 a. 4 arg. 1</span></a> Ad quartum | |
| 6567 sic proceditur. Videtur quod inconvenienter septem dona spiritus | |
| 6568 sancti enumerentur. In illa enim enumeratione ponuntur quatuor | |
| 6569 pertinentia ad virtutes intellectuales, scilicet sapientia, | |
| 6570 intellectus, scientia et consilium, quod pertinet ad prudentiam, | |
| 6571 nihil autem ibi ponitur quod pertineat ad artem, quae est quinta | |
| 6572 virtus intellectualis. Similiter etiam ponitur aliquid pertinens ad | |
| 6573 iustitiam, scilicet pietas, et aliquid pertinens ad fortitudinem, | |
| 6574 scilicet donum fortitudinis, nihil autem ponitur ibi pertinens ad | |
| 6575 temperantiam. Ergo insufficienter enumerantur dona.</p> | |
| 6576 <p title="I-II q. 68 a. 4 arg. 2"><a name="36364"><span class= | |
| 6577 "ref">[36364] Iª-IIae q. 68 a. 4 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 6578 pietas est pars iustitiae. Sed circa fortitudinem non ponitur | |
| 6579 aliqua pars eius, sed ipsa fortitudo. Ergo non debuit poni pietas, | |
| 6580 sed ipsa iustitia.</p> | |
| 6581 <p title="I-II q. 68 a. 4 arg. 3"><a name="36365"><span class= | |
| 6582 "ref">[36365] Iª-IIae q. 68 a. 4 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 6583 virtutes theologicae maxime ordinant nos ad Deum. Cum ergo dona | |
| 6584 perficiant hominem secundum quod movetur a Deo, videtur quod | |
| 6585 debuissent poni aliqua dona pertinentia ad theologicas | |
| 6586 virtutes.</p> | |
| 6587 <p title="I-II q. 68 a. 4 arg. 4"><a name="36366"><span class= | |
| 6588 "ref">[36366] Iª-IIae q. 68 a. 4 arg. 4</span></a> Praeterea, | |
| 6589 sicut Deus timetur, ita etiam amatur, et in ipsum aliquis sperat, | |
| 6590 et de eo delectatur. Amor autem, spes et delectatio sunt passiones | |
| 6591 condivisae timori. Ergo, sicut timor ponitur donum, ita et alia | |
| 6592 tria debent poni dona.</p> | |
| 6593 <p title="I-II q. 68 a. 4 arg. 5"><a name="36367"><span class= | |
| 6594 "ref">[36367] Iª-IIae q. 68 a. 4 arg. 5</span></a> Praeterea, | |
| 6595 intellectui adiungitur sapientia quae regit ipsum; fortitudini | |
| 6596 autem consilium, pietati vero scientia. Ergo et timori debuit addi | |
| 6597 aliquod donum directivum. Inconvenienter ergo septem dona spiritus | |
| 6598 sancti enumerantur.</p> | |
| 6599 <p title="I-II q. 68 a. 4 s. c."><a name="36368"><span class= | |
| 6600 "ref">[36368] Iª-IIae q. 68 a. 4 s. c.</span></a> Sed in | |
| 6601 contrarium est auctoritas Scripturae, Isaiae XI.</p> | |
| 6602 <p title="I-II q. 68 a. 4 co."><a name="36369"><span class= | |
| 6603 "ref">[36369] Iª-IIae q. 68 a. 4 co.</span></a> Respondeo | |
| 6604 dicendum quod, sicut dictum est, dona sunt quidam habitus | |
| 6605 perficientes hominem ad hoc quod prompte sequatur instinctum | |
| 6606 spiritus sancti, sicut virtutes morales perficiunt vires | |
| 6607 appetitivas ad obediendum rationi. Sicut autem vires appetitivae | |
| 6608 natae sunt moveri per imperium rationis, ita omnes vires humanae | |
| 6609 natae sunt moveri per instinctum Dei, sicut a quadam superiori | |
| 6610 potentia. Et ideo in omnibus viribus hominis quae possunt esse | |
| 6611 principia humanorum actuum, sicut sunt virtutes, ita etiam sunt | |
| 6612 dona, scilicet in ratione, et in vi appetitiva. Ratio autem est | |
| 6613 speculativa et practica, et in utraque consideratur apprehensio | |
| 6614 veritatis, quae pertinet ad inventionem; et iudicium de veritate. | |
| 6615 Ad apprehensionem igitur veritatis, perficitur speculativa ratio | |
| 6616 per intellectum; practica vero per consilium. Ad recte autem | |
| 6617 iudicandum, speculativa quidem per sapientiam, practica vero per | |
| 6618 scientiam perficitur. Appetitiva autem virtus, in his quidem quae | |
| 6619 sunt ad alterum, perficitur per pietatem. In his autem quae sunt ad | |
| 6620 seipsum, perficitur per fortitudinem contra terrorem periculorum, | |
| 6621 contra concupiscentiam vero inordinatam delectabilium, per timorem, | |
| 6622 secundum illud Proverb. XV, <i>per timorem domini declinat omnis a | |
| 6623 malo</i>; et in Psalmo CXVIII, <i>confige timore tuo carnes meas, a | |
| 6624 iudiciis enim tuis timui</i>. Et sic patet quod haec dona extendunt | |
| 6625 se ad omnia ad quae se extendunt virtutes tam intellectuales quam | |
| 6626 morales.</p> | |
| 6627 <p title="I-II q. 68 a. 4 ad 1"><a name="36370"><span class= | |
| 6628 "ref">[36370] Iª-IIae q. 68 a. 4 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 6629 ergo dicendum quod dona spiritus sancti perficiunt hominem in his | |
| 6630 quae pertinent ad bene vivendum, ad quae non ordinatur ars, sed ad | |
| 6631 exteriora factibilia; est enim ars ratio recta non agibilium, sed | |
| 6632 factibilium, ut dicitur in VI Ethic. Potest tamen dici quod, | |
| 6633 quantum ad infusionem donorum, ars pertinet ad spiritum sanctum, | |
| 6634 qui est principaliter movens; non autem ad homines, qui sunt | |
| 6635 quaedam organa eius dum ab eo moventur. Temperantiae autem | |
| 6636 respondet quodammodo donum timoris. Sicut enim ad virtutem | |
| 6637 temperantiae pertinet, secundum eius propriam rationem, ut aliquis | |
| 6638 recedat a delectationibus pravis propter bonum rationis; ita ad | |
| 6639 donum timoris pertinet quod aliquis recedat a delectationibus | |
| 6640 pravis propter Dei timorem.</p> | |
| 6641 <p title="I-II q. 68 a. 4 ad 2"><a name="36371"><span class= | |
| 6642 "ref">[36371] Iª-IIae q. 68 a. 4 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 6643 dicendum quod nomen iustitiae imponitur a rectitudine rationis, et | |
| 6644 ideo nomen virtutis est convenientius quam nomen doni. Sed nomen | |
| 6645 pietatis importat reverentiam quam habemus ad patrem et ad patriam. | |
| 6646 Et quia pater omnium Deus est, etiam cultus Dei pietas nominatur; | |
| 6647 ut Augustinus dicit, X de Civ. Dei. Et ideo convenienter donum quo | |
| 6648 aliquis propter reverentiam Dei bonum operatur ad omnes, pietas | |
| 6649 nominatur.</p> | |
| 6650 <p title="I-II q. 68 a. 4 ad 3"><a name="36372"><span class= | |
| 6651 "ref">[36372] Iª-IIae q. 68 a. 4 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 6652 dicendum quod animus hominis non movetur a spiritu sancto, nisi ei | |
| 6653 secundum aliquem modum uniatur, sicut instrumentum non movetur ab | |
| 6654 artifice nisi per contactum, aut per aliquam aliam unionem. Prima | |
| 6655 autem unio hominis est per fidem, spem et caritatem. Unde istae | |
| 6656 virtutes praesupponuntur ad dona, sicut radices quaedam donorum. | |
| 6657 Unde omnia dona pertinent ad has tres virtutes, sicut quaedam | |
| 6658 derivationes praedictarum virtutum.</p> | |
| 6659 <p title="I-II q. 68 a. 4 ad 4"><a name="36373"><span class= | |
| 6660 "ref">[36373] Iª-IIae q. 68 a. 4 ad 4</span></a> Ad quartum | |
| 6661 dicendum quod amor et spes et delectatio habent bonum pro obiecto. | |
| 6662 Summum autem bonum Deus est, unde nomina harum passionum | |
| 6663 transferuntur ad virtutes theologicas, quibus anima coniungitur | |
| 6664 Deo. Timoris autem obiectum est malum, quod Deo nullo modo | |
| 6665 competit, unde non importat coniunctionem ad Deum, sed magis | |
| 6666 recessum ab aliquibus rebus propter reverentiam Dei. Et ideo non | |
| 6667 est nomen virtutis theologicae, sed doni, quod eminentius retrahit | |
| 6668 a malis quam virtus moralis.</p> | |
| 6669 <p title="I-II q. 68 a. 4 ad 5"><a name="36374"><span class= | |
| 6670 "ref">[36374] Iª-IIae q. 68 a. 4 ad 5</span></a> Ad quintum | |
| 6671 dicendum quod per sapientiam dirigitur et hominis intellectus, et | |
| 6672 hominis affectus. Et ideo ponuntur duo correspondentia sapientiae | |
| 6673 tanquam directivo, ex parte quidem intellectus, donum intellectus; | |
| 6674 ex parte autem affectus, donum timoris. Ratio enim timendi Deum | |
| 6675 praecipue sumitur ex consideratione excellentiae divinae, quam | |
| 6676 considerat sapientia.</p> | |
| 6677 <br /> | |
| 6678 <div class="E">Articulus 5</div> | |
| 6679 <p title="I-II q. 68 a. 5 arg. 1"><a name="36375"><span class= | |
| 6680 "ref">[36375] Iª-IIae q. 68 a. 5 arg. 1</span></a> Ad quintum | |
| 6681 sic proceditur. Videtur quod dona non sint connexa. Dicit enim | |
| 6682 apostolus, I ad Cor. XII, <i>alii datur per spiritum sermo | |
| 6683 sapientiae, alii sermo scientiae secundum eundem spiritum</i>. Sed | |
| 6684 sapientia et scientia inter dona spiritus sancti computantur. Ergo | |
| 6685 dona spiritus sancti dantur diversis, et non connectuntur sibi | |
| 6686 invicem in eodem.</p> | |
| 6687 <p title="I-II q. 68 a. 5 arg. 2"><a name="36376"><span class= | |
| 6688 "ref">[36376] Iª-IIae q. 68 a. 5 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 6689 Augustinus dicit, in XIV de Trin., quod <i>scientia non pollent | |
| 6690 fideles plurimi, quamvis polleant ipsa fide</i>. Sed fidem | |
| 6691 concomitatur aliquod de donis, ad minus donum timoris. Ergo videtur | |
| 6692 quod dona non sint ex necessitate connexa in uno et eodem.</p> | |
| 6693 <p title="I-II q. 68 a. 5 arg. 3"><a name="36377"><span class= | |
| 6694 "ref">[36377] Iª-IIae q. 68 a. 5 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 6695 Gregorius, in I Moral., dicit quod <i>minor est sapientia, si | |
| 6696 intellectu careat; et valde inutilis est intellectus, si ex | |
| 6697 sapientia non subsistat. Vile est consilium, cui opus fortitudinis | |
| 6698 deest; et valde fortitudo destruitur, nisi per consilium fulciatur. | |
| 6699 Nulla est scientia, si utilitatem pietatis non habet; et valde | |
| 6700 inutilis est pietas, si scientiae discretione caret. Timor quoque | |
| 6701 ipse, si non has virtutes habuerit, ad nullum opus bonae actionis | |
| 6702 surgit</i>. Ex quibus videtur quod unum donum possit sine alio | |
| 6703 haberi. Non ergo dona spiritus sancti sunt connexa.</p> | |
| 6704 <p title="I-II q. 68 a. 5 s. c."><a name="36378"><span class= | |
| 6705 "ref">[36378] Iª-IIae q. 68 a. 5 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 6706 est quod ibidem Gregorius praemittit, dicens, <i>illud in hoc | |
| 6707 filiorum convivio perscrutandum videtur, quod semetipsos invicem | |
| 6708 pascunt</i>. Per filios autem Iob, de quibus loquitur, designantur | |
| 6709 dona spiritus sancti. Ergo dona spiritus sancti sunt connexa, per | |
| 6710 hoc quod se invicem reficiunt.</p> | |
| 6711 <p title="I-II q. 68 a. 5 co."><a name="36379"><span class= | |
| 6712 "ref">[36379] Iª-IIae q. 68 a. 5 co.</span></a> Respondeo | |
| 6713 dicendum quod huius quaestionis veritas de facili ex praemissis | |
| 6714 potest haberi. Dictum est enim supra quod sicut vires appetitivae | |
| 6715 disponuntur per virtutes morales in comparatione ad regimen | |
| 6716 rationis, ita omnes vires animae disponuntur per dona in | |
| 6717 comparatione ad spiritum sanctum moventem. Spiritus autem sanctus | |
| 6718 habitat in nobis per caritatem, secundum illud Rom. V, <i>caritas | |
| 6719 Dei diffusa est in cordibus nostris per spiritum sanctum, qui datus | |
| 6720 est nobis</i>, sicut et ratio nostra perficitur per prudentiam. | |
| 6721 Unde sicut virtutes morales connectuntur sibi invicem in prudentia, | |
| 6722 ita dona spiritus sancti connectuntur sibi invicem in caritate, ita | |
| 6723 scilicet quod qui caritatem habet, omnia dona spiritus sancti | |
| 6724 habet; quorum nullum sine caritate haberi potest.</p> | |
| 6725 <p title="I-II q. 68 a. 5 ad 1"><a name="36380"><span class= | |
| 6726 "ref">[36380] Iª-IIae q. 68 a. 5 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 6727 ergo dicendum quod sapientia et scientia uno modo possunt | |
| 6728 considerari secundum quod sunt gratiae gratis datae, prout scilicet | |
| 6729 aliquis abundat intantum in cognitione rerum divinarum et | |
| 6730 humanarum, ut possit et fideles instruere et adversarios confutare. | |
| 6731 Et sic loquitur ibi apostolus de sapientia et scientia, unde | |
| 6732 signanter fit mentio de sermone sapientiae et scientiae. Alio modo | |
| 6733 possunt accipi prout sunt dona spiritus sancti. Et sic sapientia et | |
| 6734 scientia nihil aliud sunt quam quaedam perfectiones humanae mentis, | |
| 6735 secundum quas disponitur ad sequendum instinctus spiritus sancti in | |
| 6736 cognitione divinorum vel humanorum. Et sic patet quod huiusmodi | |
| 6737 dona sunt in omnibus habentibus caritatem.</p> | |
| 6738 <p title="I-II q. 68 a. 5 ad 2"><a name="36381"><span class= | |
| 6739 "ref">[36381] Iª-IIae q. 68 a. 5 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 6740 dicendum quod Augustinus ibi loquitur de scientia exponens | |
| 6741 praedictam auctoritatem apostoli, unde loquitur de scientia | |
| 6742 praedicto modo accepta, secundum quod est gratia gratis data. Quod | |
| 6743 patet ex hoc quod subdit, <i>aliud enim est scire tantummodo quid | |
| 6744 homo credere debeat propter adipiscendam vitam beatam, quae non | |
| 6745 nisi aeterna est; aliud autem scire quemadmodum hoc ipsum et piis | |
| 6746 opituletur, et contra impios defendatur; quam proprio appellare | |
| 6747 vocabulo scientiam videtur apostolus</i>.</p> | |
| 6748 <p title="I-II q. 68 a. 5 ad 3"><a name="36382"><span class= | |
| 6749 "ref">[36382] Iª-IIae q. 68 a. 5 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 6750 dicendum quod, sicut uno modo connexio virtutum cardinalium | |
| 6751 probatur per hoc quod una earum perficitur quodammodo per aliam, ut | |
| 6752 supra dictum est; ita Gregorius eodem modo vult probare connexionem | |
| 6753 donorum, per hoc quod unum sine alio non potest esse perfectum. | |
| 6754 Unde praemittit dicens, <i>valde singula quaelibet destituitur, si | |
| 6755 non una alii virtus virtuti suffragetur</i>. Non ergo datur | |
| 6756 intelligi quod unum donum possit esse sine alio, sed quod | |
| 6757 intellectus, si esset sine sapientia, non esset donum; sicut | |
| 6758 temperantia, si esset sine iustitia, non esset virtus.</p> | |
| 6759 <br /> | |
| 6760 <div class="E">Articulus 6</div> | |
| 6761 <p title="I-II q. 68 a. 6 arg. 1"><a name="36383"><span class= | |
| 6762 "ref">[36383] Iª-IIae q. 68 a. 6 arg. 1</span></a> Ad sextum | |
| 6763 sic proceditur. Videtur quod dona spiritus sancti non maneant in | |
| 6764 patria. Dicit enim Gregorius, in II Moral., quod <i>spiritus | |
| 6765 sanctus contra singula tentamenta septem donis erudit mentem</i>. | |
| 6766 Sed in patria non erunt aliqua tentamenta; secundum illud Isaiae | |
| 6767 XI, <i>non nocebunt et non occident in universo monte sancto | |
| 6768 meo</i>. Ergo dona spiritus sancti non erunt in patria.</p> | |
| 6769 <p title="I-II q. 68 a. 6 arg. 2"><a name="36384"><span class= | |
| 6770 "ref">[36384] Iª-IIae q. 68 a. 6 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 6771 dona spiritus sancti sunt habitus quidam, ut supra dictum est. | |
| 6772 Frustra autem essent habitus, ubi actus esse non possunt. Actus | |
| 6773 autem quorundam donorum in patria esse non possunt, dicit enim | |
| 6774 Gregorius, in I Moral., quod <i>intellectus facit audita penetrare, | |
| 6775 et consilium prohibet esse praecipitem, et fortitudo facit non | |
| 6776 metuere adversa, et pietas replet cordis viscera operibus | |
| 6777 misericordiae</i>; haec autem non competunt statui patriae. Ergo | |
| 6778 huiusmodi dona non erunt in statu gloriae.</p> | |
| 6779 <p title="I-II q. 68 a. 6 arg. 3"><a name="36385"><span class= | |
| 6780 "ref">[36385] Iª-IIae q. 68 a. 6 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 6781 donorum quaedam perficiunt hominem in vita contemplativa, ut | |
| 6782 sapientia et intellectus; quaedam in vita activa, ut pietas et | |
| 6783 fortitudo. Sed activa vita cum hac vita terminatur; ut Gregorius | |
| 6784 dicit, in VI Moral. Ergo in statu gloriae non erunt omnia dona | |
| 6785 spiritus sancti.</p> | |
| 6786 <p title="I-II q. 68 a. 6 s. c."><a name="36386"><span class= | |
| 6787 "ref">[36386] Iª-IIae q. 68 a. 6 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 6788 est quod Ambrosius dicit, in libro de spiritu sancto, <i>civitas | |
| 6789 Dei illa, Ierusalem caelestis, non meatu alicuius fluvii terrestris | |
| 6790 abluitur; sed ex vitae fonte procedens spiritus sanctus, cuius nos | |
| 6791 brevi satiamur haustu, in illis caelestibus spiritibus redundantius | |
| 6792 videtur affluere, pleno septem virtutum spiritualium fervens | |
| 6793 meatu</i>.</p> | |
| 6794 <p title="I-II q. 68 a. 6 co."><a name="36387"><span class= | |
| 6795 "ref">[36387] Iª-IIae q. 68 a. 6 co.</span></a> Respondeo | |
| 6796 dicendum quod de donis dupliciter possumus loqui. Uno modo, quantum | |
| 6797 ad essentiam donorum, et sic perfectissime erunt in patria, sicut | |
| 6798 patet per auctoritatem Ambrosii inductam. Cuius ratio est quia dona | |
| 6799 spiritus sancti perficiunt mentem humanam ad sequendam motionem | |
| 6800 spiritus sancti, quod praecipue erit in patria, quando Deus erit | |
| 6801 omnia in omnibus, ut dicitur I ad Cor. XV, et quando homo erit | |
| 6802 totaliter subditus Deo. Alio modo possunt considerari quantum ad | |
| 6803 materiam circa quam operantur, et sic in praesenti habent | |
| 6804 operationem circa aliquam materiam circa quam non habebunt | |
| 6805 operationem in statu gloriae. Et secundum hoc, non manebunt in | |
| 6806 patria, sicut supra de virtutibus cardinalibus dictum est.</p> | |
| 6807 <p title="I-II q. 68 a. 6 ad 1"><a name="36388"><span class= | |
| 6808 "ref">[36388] Iª-IIae q. 68 a. 6 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 6809 ergo dicendum quod Gregorius loquitur ibi de donis secundum quod | |
| 6810 competunt statui praesenti, sic enim donis protegimur contra | |
| 6811 tentamenta malorum. Sed in statu gloriae, cessantibus malis, per | |
| 6812 dona spiritus sancti perficiemur in bono.</p> | |
| 6813 <p title="I-II q. 68 a. 6 ad 2"><a name="36389"><span class= | |
| 6814 "ref">[36389] Iª-IIae q. 68 a. 6 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 6815 dicendum quod Gregorius quasi in singulis donis ponit aliquid quod | |
| 6816 transit cum statu praesenti, et aliquid quod permanet etiam in | |
| 6817 futuro. Dicit enim quod sapientia mentem de aeternorum spe et | |
| 6818 certitudine reficit, quorum duorum spes transit, sed certitudo | |
| 6819 remanet. Et de intellectu dicit quod in eo quod audita penetrat, | |
| 6820 reficiendo cor, tenebras eius illustrat, quorum auditus transit, | |
| 6821 quia non docebit vir fratrem suum, ut dicitur Ierem. XXXI; sed | |
| 6822 illustratio mentis manebit. De consilio autem dicit quod prohibet | |
| 6823 esse praecipitem, quod est necessarium in praesenti, et iterum quod | |
| 6824 ratione animum replet, quod est necessarium etiam in futuro. De | |
| 6825 fortitudine vero dicit quod adversa non metuit, quod est | |
| 6826 necessarium in praesenti, et iterum quod confidentiae cibos | |
| 6827 apponit, quod permanet etiam in futuro. De scientia vero unum | |
| 6828 tantum ponit, scilicet quod ignorantiae ieiunium superat, quod | |
| 6829 pertinet ad statum praesentem. Sed quod addit, in ventre mentis, | |
| 6830 potest figuraliter intelligi repletio cognitionis, quae pertinet | |
| 6831 etiam ad statum futurum. De pietate vero dicit quod cordis viscera | |
| 6832 misericordiae operibus replet. Quod quidem secundum verba, pertinet | |
| 6833 tantum ad statum praesentem. Sed ipse intimus affectus proximorum, | |
| 6834 per viscera designatus, pertinet etiam ad futurum statum; in quo | |
| 6835 pietas non exhibebit misericordiae opera, sed congratulationis | |
| 6836 affectum. De timore vero dicit quod premit mentem, ne de | |
| 6837 praesentibus superbiat, quod pertinet ad statum praesentem; et quod | |
| 6838 de futuris cibo spei confortat, quod etiam pertinet ad statum | |
| 6839 praesentem, quantum ad spem; sed potest etiam ad statum futurum | |
| 6840 pertinere, quantum ad confortationem de rebus hic speratis, et ibi | |
| 6841 obtentis.</p> | |
| 6842 <p title="I-II q. 68 a. 6 ad 3"><a name="36390"><span class= | |
| 6843 "ref">[36390] Iª-IIae q. 68 a. 6 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 6844 dicendum quod ratio illa procedit de donis quantum ad materiam. | |
| 6845 Opera enim activae vitae non erunt materia donorum, sed omnia | |
| 6846 habebunt actus suos circa ea quae pertinent ad vitam | |
| 6847 contemplativam, quae est vita beata.</p> | |
| 6848 <br /> | |
| 6849 <div class="E">Articulus 7</div> | |
| 6850 <p title="I-II q. 68 a. 7 arg. 1"><a name="36391"><span class= | |
| 6851 "ref">[36391] Iª-IIae q. 68 a. 7 arg. 1</span></a> Ad septimum | |
| 6852 sic proceditur. Videtur quod dignitas donorum non attenditur | |
| 6853 secundum enumerationem qua enumerantur Isaiae XI. Illud enim | |
| 6854 videtur esse potissimum in donis, quod maxime Deus ab homine | |
| 6855 requirit. Sed maxime requirit Deus ab homine timorem, dicitur enim | |
| 6856 Deut. X, <i>et nunc, Israel, quid dominus Deus tuus petit a te, | |
| 6857 nisi ut timeas dominum Deum tuum?</i> Et Malach. I, dicitur, <i>si | |
| 6858 ego dominus, ubi timor meus?</i> Ergo videtur quod timor, qui | |
| 6859 enumeratur ultimo, non sit infimum donorum, sed maximum.</p> | |
| 6860 <p title="I-II q. 68 a. 7 arg. 2"><a name="36392"><span class= | |
| 6861 "ref">[36392] Iª-IIae q. 68 a. 7 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 6862 pietas videtur esse quoddam bonum universale, dicit enim apostolus, | |
| 6863 I ad Tim. IV, quod <i>pietas ad omnia utilis est</i>. Sed bonum | |
| 6864 universale praefertur particularibus bonis. Ergo pietas, quae | |
| 6865 penultimo enumeratur, videtur esse potissimum donorum.</p> | |
| 6866 <p title="I-II q. 68 a. 7 arg. 3"><a name="36393"><span class= | |
| 6867 "ref">[36393] Iª-IIae q. 68 a. 7 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 6868 scientia perficit iudicium hominis; consilium autem ad | |
| 6869 inquisitionem pertinet. Sed iudicium praeeminet inquisitioni. Ergo | |
| 6870 scientia est potius donum quam consilium, cum tamen post | |
| 6871 enumeretur.</p> | |
| 6872 <p title="I-II q. 68 a. 7 arg. 4"><a name="36394"><span class= | |
| 6873 "ref">[36394] Iª-IIae q. 68 a. 7 arg. 4</span></a> Praeterea, | |
| 6874 fortitudo pertinet ad vim appetitivam; scientia autem ad rationem. | |
| 6875 Sed ratio est eminentior quam vis appetitiva. Ergo et scientia est | |
| 6876 eminentius donum quam fortitudo, quae tamen primo enumeratur. Non | |
| 6877 ergo dignitas donorum attenditur secundum ordinem enumerationis | |
| 6878 eorum.</p> | |
| 6879 <p title="I-II q. 68 a. 7 s. c."><a name="36395"><span class= | |
| 6880 "ref">[36395] Iª-IIae q. 68 a. 7 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 6881 est quod Augustinus dicit, in libro de Serm. Dom. in monte, | |
| 6882 <i>videtur mihi septiformis operatio spiritus sancti, de qua Isaias | |
| 6883 loquitur, his gradibus sententiisque congruere</i> (de quibus fit | |
| 6884 mentio Matth. V); sed interest ordinis. Nam ibi (scilicet in Isaia) | |
| 6885 <i>enumeratio ab excellentioribus coepit, hic vero, ab | |
| 6886 inferioribus</i>.</p> | |
| 6887 <p title="I-II q. 68 a. 7 co."><a name="36396"><span class= | |
| 6888 "ref">[36396] Iª-IIae q. 68 a. 7 co.</span></a> Respondeo | |
| 6889 dicendum quod dignitas donorum dupliciter potest attendi, uno modo, | |
| 6890 simpliciter, scilicet per comparationem ad proprios actus prout | |
| 6891 procedunt a suis principiis; alio modo, secundum quid, scilicet per | |
| 6892 comparationem ad materiam. Simpliciter autem loquendo de dignitate | |
| 6893 donorum, eadem est ratio comparationis in ipsis et in virtutibus, | |
| 6894 quia dona ad omnes actus potentiarum animae perficiunt hominem, ad | |
| 6895 quos perficiunt virtutes, ut supra dictum est. Unde sicut virtutes | |
| 6896 intellectuales praeferuntur virtutibus moralibus; et in ipsis | |
| 6897 virtutibus intellectualibus contemplativae praeferuntur activis, ut | |
| 6898 sapientia intellectui, et scientia prudentiae et arti; ita tamen | |
| 6899 quod sapientia praefertur intellectui, et intellectus scientiae, | |
| 6900 sicut prudentia et synesis eubuliae, ita etiam in donis sapientia | |
| 6901 et intellectus, scientia et consilium, praeferuntur pietati et | |
| 6902 fortitudini et timori; in quibus etiam pietas praefertur | |
| 6903 fortitudini, et fortitudo timori, sicut iustitia fortitudini, et | |
| 6904 fortitudo temperantiae. Sed quantum ad materiam, fortitudo et | |
| 6905 consilium praeferuntur scientiae et pietati, quia scilicet | |
| 6906 fortitudo et consilium in arduis locum habent; pietas autem, et | |
| 6907 etiam scientia, in communibus. Sic igitur donorum dignitas ordini | |
| 6908 enumerationis respondet, partim quidem simpliciter, secundum quod | |
| 6909 sapientia et intellectus omnibus praeferuntur, partim autem | |
| 6910 secundum ordinem materiae, secundum quod consilium et fortitudo | |
| 6911 praeferuntur scientiae et pietati.</p> | |
| 6912 <p title="I-II q. 68 a. 7 ad 1"><a name="36397"><span class= | |
| 6913 "ref">[36397] Iª-IIae q. 68 a. 7 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 6914 ergo dicendum quod timor maxime requiritur quasi primordium quoddam | |
| 6915 perfectionis donorum, quia initium sapientiae timor domini, non | |
| 6916 propter hoc quod sit ceteris dignius. Prius enim est, secundum | |
| 6917 ordinem generationis, ut aliquis recedat a malo, quod fit per | |
| 6918 timorem, ut dicitur Proverb. XVI; quam quod operetur bonum, quod | |
| 6919 fit per alia dona.</p> | |
| 6920 <p title="I-II q. 68 a. 7 ad 2"><a name="36398"><span class= | |
| 6921 "ref">[36398] Iª-IIae q. 68 a. 7 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 6922 dicendum quod pietas non comparatur in verbis apostoli, omnibus | |
| 6923 donis Dei, sed soli corporali exercitationi, de qua praemittit quod | |
| 6924 ad modicum utilis est.</p> | |
| 6925 <p title="I-II q. 68 a. 7 ad 3"><a name="36399"><span class= | |
| 6926 "ref">[36399] Iª-IIae q. 68 a. 7 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 6927 dicendum quod scientia etsi praeferatur consilio ratione iudicii, | |
| 6928 tamen consilium praefertur ratione materiae, nam consilium non | |
| 6929 habet locum nisi in arduis, ut dicitur in III Ethic.; sed iudicium | |
| 6930 scientiae in omnibus locum habet.</p> | |
| 6931 <p title="I-II q. 68 a. 7 ad 4"><a name="36400"><span class= | |
| 6932 "ref">[36400] Iª-IIae q. 68 a. 7 ad 4</span></a> Ad quartum | |
| 6933 dicendum quod dona directiva, quae pertinent ad rationem, donis | |
| 6934 exequentibus digniora sunt, si considerentur per comparationem ad | |
| 6935 actus prout egrediuntur a potentiis, ratio enim appetitivae | |
| 6936 praeeminet, ut regulans regulato. Sed ratione materiae, adiungitur | |
| 6937 consilium fortitudini, sicut directivum exequenti, et similiter | |
| 6938 scientia pietati, quia scilicet consilium et fortitudo in arduis | |
| 6939 locum habent, scientia autem et pietas etiam in communibus. Et ideo | |
| 6940 consilium simul cum fortitudine, ratione materiae, numeratur ante | |
| 6941 scientiam et pietatem.</p> | |
| 6942 <br /> | |
| 6943 <div class="E">Articulus 8</div> | |
| 6944 <p title="I-II q. 68 a. 8 arg. 1"><a name="36401"><span class= | |
| 6945 "ref">[36401] Iª-IIae q. 68 a. 8 arg. 1</span></a> Ad octavum | |
| 6946 sic proceditur. Videtur quod virtutes sint praeferendae donis. | |
| 6947 Dicit enim Augustinus, in XV de Trin., de caritate loquens, | |
| 6948 <i>nullum est isto Dei dono excellentius. Solum est quod dividit | |
| 6949 inter filios regni aeterni, et filios perditionis aeternae, dantur | |
| 6950 et alia per spiritum sanctum munera, sed sine caritate nihil | |
| 6951 prosunt</i>. Sed caritas est virtus. Ergo virtus est potior donis | |
| 6952 spiritus sancti.</p> | |
| 6953 <p title="I-II q. 68 a. 8 arg. 2"><a name="36402"><span class= | |
| 6954 "ref">[36402] Iª-IIae q. 68 a. 8 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 6955 ea quae sunt priora naturaliter, videntur esse potiora. Sed | |
| 6956 virtutes sunt priores donis spiritus sancti, dicit enim Gregorius, | |
| 6957 in II Moral., quod <i>donum spiritus sancti in subiecta mente ante | |
| 6958 alia iustitiam, prudentiam, fortitudinem et temperantiam format, et | |
| 6959 sic eandem mentem septem mox virtutibus</i> (idest donis) | |
| 6960 <i>temperat, ut contra stultitiam, sapientiam; contra hebetudinem, | |
| 6961 intellectum; contra praecipitationem, consilium; contra timorem, | |
| 6962 fortitudinem; contra ignorantiam, scientiam; contra duritiam, | |
| 6963 pietatem; contra superbiam, det timorem</i>. Ergo virtutes sunt | |
| 6964 potiores donis.</p> | |
| 6965 <p title="I-II q. 68 a. 8 arg. 3"><a name="36403"><span class= | |
| 6966 "ref">[36403] Iª-IIae q. 68 a. 8 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 6967 virtutibus nullus male uti potest, ut Augustinus dicit. Donis autem | |
| 6968 potest aliquis male uti, dicit enim Gregorius, in I Moral., quod | |
| 6969 <i>hostiam nostrae precis immolamus ne sapientia elevet; ne | |
| 6970 intellectus, dum subtiliter currit, oberret; ne consilium, dum se | |
| 6971 multiplicat, confundat; ne fortitudo, dum fiduciam praebet, | |
| 6972 praecipitet; ne scientia, dum novit et non diligit, inflet; ne | |
| 6973 pietas, dum se extra rectitudinem inclinat, intorqueat; ne timor, | |
| 6974 dum plus iusto trepidat, in desperationis foveam mergat</i>. Ergo | |
| 6975 virtutes sunt digniores donis spiritus sancti.</p> | |
| 6976 <p title="I-II q. 68 a. 8 s. c."><a name="36404"><span class= | |
| 6977 "ref">[36404] Iª-IIae q. 68 a. 8 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 6978 est quod dona dantur in adiutorium virtutum contra defectus, ut | |
| 6979 patet in auctoritate inducta; et sic videtur quod perficiant quod | |
| 6980 virtutes perficere non possunt. Sunt ergo dona potiora | |
| 6981 virtutibus.</p> | |
| 6982 <p title="I-II q. 68 a. 8 co."><a name="36405"><span class= | |
| 6983 "ref">[36405] Iª-IIae q. 68 a. 8 co.</span></a> Respondeo | |
| 6984 dicendum quod, sicut ex supradictis patet, virtutes in tria genera | |
| 6985 distinguuntur, sunt enim quaedam virtutes theologicae, quaedam | |
| 6986 intellectuales, quaedam morales. Virtutes quidem theologicae sunt | |
| 6987 quibus mens humana Deo coniungitur; virtutes autem intellectuales | |
| 6988 sunt quibus ratio ipsa perficitur; virtutes autem morales sunt | |
| 6989 quibus vires appetitivae perficiuntur ad obediendum rationi. Dona | |
| 6990 autem spiritus sancti sunt quibus omnes vires animae disponuntur ad | |
| 6991 hoc quod subdantur motioni divinae. Sic ergo eadem videtur esse | |
| 6992 comparatio donorum ad virtutes theologicas, per quas homo unitur | |
| 6993 spiritui sancto moventi; sicut virtutum moralium ad virtutes | |
| 6994 intellectuales, per quas perficitur ratio, quae est virtutum | |
| 6995 moralium motiva. Unde sicut virtutes intellectuales praeferuntur | |
| 6996 virtutibus moralibus, et regulant eas; ita virtutes theologicae | |
| 6997 praeferuntur donis spiritus sancti, et regulant ea. Unde Gregorius | |
| 6998 dicit, in I Moral., quod <i>neque ad denarii perfectionem septem | |
| 6999 filii</i> (idest septem dona) <i>perveniunt, nisi in fide, spe et | |
| 7000 caritate fuerit omne quod agunt</i>. Sed si comparemus dona ad | |
| 7001 alias virtutes intellectuales vel morales, dona praeferuntur | |
| 7002 virtutibus. Quia dona perficiunt vires animae in comparatione ad | |
| 7003 spiritum sanctum moventem, virtutes autem perficiunt vel ipsam | |
| 7004 rationem, vel alias vires in ordine ad rationem. Manifestum est | |
| 7005 autem quod ad altiorem motorem oportet maiori perfectione mobile | |
| 7006 esse dispositum. Unde perfectiora sunt dona virtutibus.</p> | |
| 7007 <p title="I-II q. 68 a. 8 ad 1"><a name="36406"><span class= | |
| 7008 "ref">[36406] Iª-IIae q. 68 a. 8 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 7009 ergo dicendum quod caritas est virtus theologica; de qua concedimus | |
| 7010 quod sit potior donis.</p> | |
| 7011 <p title="I-II q. 68 a. 8 ad 2"><a name="36407"><span class= | |
| 7012 "ref">[36407] Iª-IIae q. 68 a. 8 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 7013 dicendum quod aliquid est prius altero dupliciter. Uno modo, ordine | |
| 7014 perfectionis et dignitatis, sicut dilectio Dei est prior dilectione | |
| 7015 proximi. Et hoc modo dona sunt priora virtutibus intellectualibus | |
| 7016 et moralibus, posteriora vero virtutibus theologicis. Alio modo, | |
| 7017 ordine generationis seu dispositionis, sicut dilectio proximi | |
| 7018 praecedit dilectionem Dei, quantum ad actum. Et sic virtutes | |
| 7019 morales et intellectuales praecedunt dona, quia per hoc quod homo | |
| 7020 bene se habet circa rationem propriam, disponitur ad hoc quod se | |
| 7021 bene habeat in ordine ad Deum.</p> | |
| 7022 <p title="I-II q. 68 a. 8 ad 3"><a name="36408"><span class= | |
| 7023 "ref">[36408] Iª-IIae q. 68 a. 8 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 7024 dicendum quod sapientia et intellectus et alia huiusmodi sunt dona | |
| 7025 spiritus sancti, secundum quod caritate informantur; quae non agit | |
| 7026 perperam, ut dicitur I ad Cor. XIII. Et ideo sapientia et | |
| 7027 intellectu et aliis huiusmodi nullus male utitur, secundum quod | |
| 7028 sunt dona spiritus sancti. Sed ad hoc quod a caritatis perfectione | |
| 7029 non recedant, unum ab altero adiuvatur. Et hoc est quod Gregorius | |
| 7030 dicere intendit.</p> | |
| 7031 <br /> | |
| 7032 <div class="D">Quaestio 69</div> | |
| 7033 <div class="G">Prooemium</div> | |
| 7034 <p title="I-II q. 69 pr."><a name="36409"><span class="ref">[36409] | |
| 7035 Iª-IIae q. 69 pr.</span></a> Deinde considerandum est de | |
| 7036 beatitudinibus. Et circa hoc quaeruntur quatuor. Primo, utrum | |
| 7037 beatitudines a donis et virtutibus distinguantur. Secundo, de | |
| 7038 praemiis beatitudinum, utrum pertineant ad hanc vitam. Tertio, de | |
| 7039 numero beatitudinum. Quarto, de convenientia praemiorum quae eis | |
| 7040 attribuuntur.</p> | |
| 7041 <br /> | |
| 7042 <div class="E">Articulus 1</div> | |
| 7043 <p title="I-II q. 69 a. 1 arg. 1"><a name="36410"><span class= | |
| 7044 "ref">[36410] Iª-IIae q. 69 a. 1 arg. 1</span></a> Ad primum | |
| 7045 sic proceditur. Videtur quod beatitudines a virtutibus et donis non | |
| 7046 distinguantur. Augustinus enim, in libro de Serm. Dom. in monte, | |
| 7047 attribuit beatitudines in Matthaeo enumeratas, donis spiritus | |
| 7048 sancti, Ambrosius autem, super Lucam, attribuit beatitudines ibi | |
| 7049 enumeratas quatuor virtutibus cardinalibus. Ergo beatitudines non | |
| 7050 distinguuntur a virtutibus et donis.</p> | |
| 7051 <p title="I-II q. 69 a. 1 arg. 2"><a name="36411"><span class= | |
| 7052 "ref">[36411] Iª-IIae q. 69 a. 1 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 7053 humanae voluntatis non est nisi duplex regula, scilicet ratio, et | |
| 7054 lex aeterna, ut supra habitum est. Sed virtutes perficiunt hominem | |
| 7055 in ordine ad rationem; dona autem in ordine ad legem aeternam | |
| 7056 spiritus sancti, ut ex dictis patet. Ergo non potest esse aliquid | |
| 7057 aliud pertinens ad rectitudinem voluntatis humanae, praeter | |
| 7058 virtutes et dona. Non ergo beatitudines ab eis distinguuntur.</p> | |
| 7059 <p title="I-II q. 69 a. 1 arg. 3"><a name="36412"><span class= | |
| 7060 "ref">[36412] Iª-IIae q. 69 a. 1 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 7061 in enumeratione beatitudinum ponitur mititas, et iustitia, et | |
| 7062 misericordia; quae dicuntur esse quaedam virtutes. Ergo | |
| 7063 beatitudines non distinguuntur a virtutibus et donis.</p> | |
| 7064 <p title="I-II q. 69 a. 1 s. c."><a name="36413"><span class= | |
| 7065 "ref">[36413] Iª-IIae q. 69 a. 1 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 7066 est quod quaedam enumerantur inter beatitudines, quae nec sunt | |
| 7067 virtutes nec dona; sicut paupertas, et luctus, et pax. Differunt | |
| 7068 ergo beatitudines et a virtutibus et a donis.</p> | |
| 7069 <p title="I-II q. 69 a. 1 co."><a name="36414"><span class= | |
| 7070 "ref">[36414] Iª-IIae q. 69 a. 1 co.</span></a> Respondeo | |
| 7071 dicendum quod, sicut supra dictum est, beatitudo est ultimus finis | |
| 7072 humanae vitae. Dicitur autem aliquis iam finem habere, propter spem | |
| 7073 finis obtinendi, unde et philosophus dicit, in I Ethic., quod | |
| 7074 <i>pueri dicuntur beati propter spem</i>; et apostolus dicit, Rom. | |
| 7075 VIII, <i>spe salvi facti sumus</i>. Spes autem de fine consequendo | |
| 7076 insurgit ex hoc quod aliquis convenienter movetur ad finem, et | |
| 7077 appropinquat ad ipsum, quod quidem fit per aliquam actionem. Ad | |
| 7078 finem autem beatitudinis movetur aliquis et appropinquat per | |
| 7079 operationes virtutum; et praecipue per operationes donorum, si | |
| 7080 loquamur de beatitudine aeterna, ad quam ratio non sufficit, sed in | |
| 7081 eam inducit spiritus sanctus, ad cuius obedientiam et sequelam per | |
| 7082 dona perficimur. Et ideo beatitudines distinguuntur quidem a | |
| 7083 virtutibus et donis, non sicut habitus ab eis distincti, sed sicut | |
| 7084 actus distinguuntur ab habitibus.</p> | |
| 7085 <p title="I-II q. 69 a. 1 ad 1"><a name="36415"><span class= | |
| 7086 "ref">[36415] Iª-IIae q. 69 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 7087 ergo dicendum quod Augustinus et Ambrosius attribuunt beatitudines | |
| 7088 donis et virtutibus, sicut actus attribuuntur habitibus. Dona autem | |
| 7089 sunt eminentiora virtutibus cardinalibus, ut supra dictum est. Et | |
| 7090 ideo Ambrosius, exponens beatitudines turbis propositas, attribuit | |
| 7091 eas virtutibus cardinalibus; Augustinus autem, exponens | |
| 7092 beatitudines discipulis propositas in monte, tanquam | |
| 7093 perfectioribus, attribuit eas donis spiritus sancti.</p> | |
| 7094 <p title="I-II q. 69 a. 1 ad 2"><a name="36416"><span class= | |
| 7095 "ref">[36416] Iª-IIae q. 69 a. 1 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 7096 dicendum quod ratio illa probat quod non sunt alii habitus | |
| 7097 rectificantes humanam vitam, praeter virtutes et dona.</p> | |
| 7098 <p title="I-II q. 69 a. 1 ad 3"><a name="36417"><span class= | |
| 7099 "ref">[36417] Iª-IIae q. 69 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 7100 dicendum quod mititas accipitur pro actu mansuetudinis, et | |
| 7101 similiter dicendum est de iustitia et de misericordia. Et quamvis | |
| 7102 haec videantur esse virtutes, attribuuntur tamen donis, quia etiam | |
| 7103 dona perficiunt hominem circa omnia circa quae perficiunt virtutes, | |
| 7104 ut dictum est.</p> | |
| 7105 <br /> | |
| 7106 <div class="E">Articulus 2</div> | |
| 7107 <p title="I-II q. 69 a. 2 arg. 1"><a name="36418"><span class= | |
| 7108 "ref">[36418] Iª-IIae q. 69 a. 2 arg. 1</span></a> Ad secundum | |
| 7109 sic proceditur. Videtur quod praemia quae attribuuntur | |
| 7110 beatitudinibus, non pertineant ad hanc vitam. Dicuntur enim aliqui | |
| 7111 beati propter spem praemiorum, ut dictum est. Sed obiectum spei | |
| 7112 beatitudo est futura. Ergo praemia ista pertinent ad vitam | |
| 7113 futuram.</p> | |
| 7114 <p title="I-II q. 69 a. 2 arg. 2"><a name="36419"><span class= | |
| 7115 "ref">[36419] Iª-IIae q. 69 a. 2 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 7116 Luc. VI, ponuntur quaedam poenae per oppositum ad beatitudines, cum | |
| 7117 dicitur, <i>vae vobis qui saturati estis, quia esurietis. Vae vobis | |
| 7118 qui ridetis nunc, quia lugebitis et flebitis</i>. Sed istae poenae | |
| 7119 non intelliguntur in hac vita, quia frequenter homines in hac vita | |
| 7120 non puniuntur, secundum illud Iob XXI, <i>ducunt in bonis dies | |
| 7121 suos</i>. Ergo nec praemia beatitudinum pertinent ad hanc | |
| 7122 vitam.</p> | |
| 7123 <p title="I-II q. 69 a. 2 arg. 3"><a name="36420"><span class= | |
| 7124 "ref">[36420] Iª-IIae q. 69 a. 2 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 7125 regnum caelorum, quod ponitur praemium paupertatis, est beatitudo | |
| 7126 caelestis; ut Augustinus dicit, XIX de Civ. Dei. Plena etiam | |
| 7127 saturitas non nisi in futura vita habetur; secundum illud Psalmi | |
| 7128 XVI, <i>satiabor cum apparuerit gloria tua</i>. Visio etiam Dei, et | |
| 7129 manifestatio filiationis divinae, ad vitam futuram pertinent; | |
| 7130 secundum illud I Ioan. III, <i>nunc filii Dei sumus, et nondum | |
| 7131 apparuit quid erimus. Scimus quoniam cum apparuerit, similes ei | |
| 7132 erimus, quoniam videbimus eum sicuti est</i>. Ergo praemia illa | |
| 7133 pertinent ad vitam futuram.</p> | |
| 7134 <p title="I-II q. 69 a. 2 s. c."><a name="36421"><span class= | |
| 7135 "ref">[36421] Iª-IIae q. 69 a. 2 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 7136 est quod Augustinus dicit, in libro de Serm. Dom. in monte, <i>ista | |
| 7137 quidem in hac vita compleri possunt, sicut completa esse in | |
| 7138 apostolis credimus. Nam illa omnimoda, et in angelicam formam | |
| 7139 mutatio, quae post hanc vitam promittitur, nullis verbis exponi | |
| 7140 potest</i>.</p> | |
| 7141 <p title="I-II q. 69 a. 2 co."><a name="36422"><span class= | |
| 7142 "ref">[36422] Iª-IIae q. 69 a. 2 co.</span></a> Respondeo | |
| 7143 dicendum quod circa ista praemia expositores sacrae Scripturae | |
| 7144 diversimode sunt locuti. Quidam enim omnia ista praemia ad futuram | |
| 7145 beatitudinem pertinere dicunt, sicut Ambrosius, super Lucam. | |
| 7146 Augustinus vero dicit ea ad praesentem vitam pertinere. | |
| 7147 Chrysostomus autem, in suis homiliis, quaedam eorum dicit pertinere | |
| 7148 ad futuram vitam, quaedam autem ad praesentem. Ad cuius evidentiam, | |
| 7149 considerandum est quod spes futurae beatitudinis potest esse in | |
| 7150 nobis propter duo, primo quidem, propter aliquam praeparationem vel | |
| 7151 dispositionem ad futuram beatitudinem, quod est per modum meriti; | |
| 7152 alio modo, per quandam inchoationem imperfectam futurae | |
| 7153 beatitudinis in viris sanctis, etiam in hac vita. Aliter enim | |
| 7154 habetur spes fructificationis arboris cum virescit frondibus, et | |
| 7155 aliter cum iam primordia fructuum incipiunt apparere. Sic igitur ea | |
| 7156 quae in beatitudinibus tanguntur tanquam merita, sunt quaedam | |
| 7157 praeparationes vel dispositiones ad beatitudinem, vel perfectam vel | |
| 7158 inchoatam. Ea vero quae ponuntur tanquam praemia, possunt esse vel | |
| 7159 ipsa beatitudo perfecta, et sic pertinent ad futuram vitam, vel | |
| 7160 aliqua inchoatio beatitudinis, sicut est in viris perfectis, et sic | |
| 7161 praemia pertinent ad praesentem vitam. Cum enim aliquis incipit | |
| 7162 proficere in actibus virtutum et donorum, potest sperari de eo quod | |
| 7163 perveniet et ad perfectionem viae, et ad perfectionem patriae.</p> | |
| 7164 <p title="I-II q. 69 a. 2 ad 1"><a name="36423"><span class= | |
| 7165 "ref">[36423] Iª-IIae q. 69 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 7166 ergo dicendum quod spes est de futura beatitudine sicut de ultimo | |
| 7167 fine, potest etiam esse et de auxilio gratiae, sicut de eo quod | |
| 7168 ducit ad finem, secundum illud Psalmi XXVII, <i>in Deo speravit cor | |
| 7169 meum, et adiutus sum</i>.</p> | |
| 7170 <p title="I-II q. 69 a. 2 ad 2"><a name="36424"><span class= | |
| 7171 "ref">[36424] Iª-IIae q. 69 a. 2 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 7172 dicendum quod mali, etsi interdum in hac vita temporales poenas non | |
| 7173 patiantur, patiuntur tamen spirituales. Unde Augustinus dicit, in I | |
| 7174 Confess., <i>iussisti, domine, et sic est, ut poena sibi sit | |
| 7175 inordinatus animus</i>. Et philosophus dicit, in IX Ethic., de | |
| 7176 malis, quod <i>contendit ipsorum anima, et hoc quidem huc trahit, | |
| 7177 illud autem illuc</i>; et postea concludit, <i>si autem sic miserum | |
| 7178 est malum esse, fugiendum est malitiam intense</i>. Et similiter e | |
| 7179 converso boni, etsi in hac vita quandoque non habeant corporalia | |
| 7180 praemia, nunquam tamen deficiunt a spiritualibus, etiam in hac | |
| 7181 vita; secundum illud Matth. XIX, et Marc. X, <i>centuplum | |
| 7182 accipietis etiam in hoc saeculo</i>.</p> | |
| 7183 <p title="I-II q. 69 a. 2 ad 3"><a name="36425"><span class= | |
| 7184 "ref">[36425] Iª-IIae q. 69 a. 2 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 7185 dicendum quod omnia illa praemia perfecte quidem consummabuntur in | |
| 7186 vita futura, sed interim etiam in hac vita quodammodo inchoantur. | |
| 7187 Nam regnum caelorum, ut Augustinus dicit, potest intelligi | |
| 7188 perfectae sapientiae initium, secundum quod incipit in eis spiritus | |
| 7189 regnare. Possessio etiam terrae significat affectum bonum animae | |
| 7190 requiescentis per desiderium in stabilitate haereditatis perpetuae, | |
| 7191 per terram significatae. Consolantur autem in hac vita, spiritum | |
| 7192 sanctum, qui Paracletus, idest consolator, dicitur, participando. | |
| 7193 Saturantur etiam in hac vita illo cibo de quo dominus dicit, | |
| 7194 <i>meus cibus est ut faciam voluntatem patris mei</i>. In hac etiam | |
| 7195 vita consequuntur homines misericordiam Dei. In hac etiam vita, | |
| 7196 purgato oculo per donum intellectus, Deus quodammodo videri potest. | |
| 7197 Similiter etiam in hac vita qui motus suos pacificant, ad | |
| 7198 similitudinem Dei accedentes, filii Dei nominantur. Tamen haec | |
| 7199 perfectius erunt in patria.</p> | |
| 7200 <br /> | |
| 7201 <div class="E">Articulus 3</div> | |
| 7202 <p title="I-II q. 69 a. 3 arg. 1"><a name="36426"><span class= | |
| 7203 "ref">[36426] Iª-IIae q. 69 a. 3 arg. 1</span></a> Ad tertium | |
| 7204 sic proceditur. Videtur quod inconvenienter enumerentur | |
| 7205 beatitudines. Attribuuntur enim beatitudines donis, ut dictum est. | |
| 7206 Donorum autem quaedam pertinent ad vitam contemplativam, scilicet | |
| 7207 sapientia et intellectus, nulla autem beatitudo ponitur in actu | |
| 7208 contemplationis, sed omnes in his quae pertinent ad vitam activam. | |
| 7209 Ergo insufficienter beatitudines enumerantur.</p> | |
| 7210 <p title="I-II q. 69 a. 3 arg. 2"><a name="36427"><span class= | |
| 7211 "ref">[36427] Iª-IIae q. 69 a. 3 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 7212 ad vitam activam non solum pertinent dona exequentia; sed etiam | |
| 7213 quaedam dona dirigentia, ut scientia et consilium. Nihil autem | |
| 7214 ponitur inter beatitudines quod directe ad actum scientiae vel | |
| 7215 consilii pertinere videatur. Ergo insufficienter beatitudines | |
| 7216 tanguntur.</p> | |
| 7217 <p title="I-II q. 69 a. 3 arg. 3"><a name="36428"><span class= | |
| 7218 "ref">[36428] Iª-IIae q. 69 a. 3 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 7219 inter dona exequentia in vita activa, timor ponitur ad paupertatem | |
| 7220 pertinere; pietas autem videtur pertinere ad beatitudinem | |
| 7221 misericordiae. Nihil autem ponitur directe ad fortitudinem | |
| 7222 pertinens. Ergo insufficienter enumerantur beatitudines.</p> | |
| 7223 <p title="I-II q. 69 a. 3 arg. 4"><a name="36429"><span class= | |
| 7224 "ref">[36429] Iª-IIae q. 69 a. 3 arg. 4</span></a> Praeterea, | |
| 7225 in sacra Scriptura tanguntur multae aliae beatitudines, sicut Iob | |
| 7226 V, dicitur, <i>beatus homo qui corripitur a domino</i>; et in | |
| 7227 Psalmo I, <i>beatus vir qui non abiit in consilio impiorum</i>; et | |
| 7228 Proverb. III, <i>beatus vir qui invenit sapientiam</i>. Ergo | |
| 7229 insufficienter beatitudines enumerantur.</p> | |
| 7230 <p title="I-II q. 69 a. 3 s. c. 1"><a name="36430"><span class= | |
| 7231 "ref">[36430] Iª-IIae q. 69 a. 3 s. c. 1</span></a> Sed | |
| 7232 contra, videtur quod superflue enumerentur. Sunt enim septem dona | |
| 7233 spiritus sancti. Beatitudines autem tanguntur octo.</p> | |
| 7234 <p title="I-II q. 69 a. 3 s. c. 2"><a name="36431"><span class= | |
| 7235 "ref">[36431] Iª-IIae q. 69 a. 3 s. c. 2</span></a> Praeterea, | |
| 7236 Luc. VI, ponuntur quatuor tantum beatitudines. Superflue ergo | |
| 7237 enumerantur septem, vel octo, in Matthaeo.</p> | |
| 7238 <p title="I-II q. 69 a. 3 co."><a name="36432"><span class= | |
| 7239 "ref">[36432] Iª-IIae q. 69 a. 3 co.</span></a> Respondeo | |
| 7240 dicendum quod beatitudines istae convenientissime enumerantur. Ad | |
| 7241 cuius evidentiam, est considerandum quod triplicem beatitudinem | |
| 7242 aliqui posuerunt, quidam enim posuerunt beatitudinem in vita | |
| 7243 voluptuosa; quidam in vita activa; quidam vero in vita | |
| 7244 contemplativa. Hae autem tres beatitudines diversimode se habent ad | |
| 7245 beatitudinem futuram, cuius spe dicimur hic beati. Nam beatitudo | |
| 7246 voluptuosa, quia falsa est et rationi contraria, impedimentum est | |
| 7247 beatitudinis futurae. Beatitudo vero activae vitae dispositiva est | |
| 7248 ad beatitudinem futuram. Beatitudo autem contemplativa, si sit | |
| 7249 perfecta, est essentialiter ipsa futura beatitudo, si autem sit | |
| 7250 imperfecta, est quaedam inchoatio eius. Et ideo dominus primo | |
| 7251 quidem posuit quasdam beatitudines quasi removentes impedimentum | |
| 7252 voluptuosae beatitudinis. Consistit enim voluptuosa vita in duobus. | |
| 7253 Primo quidem, in affluentia exteriorum bonorum, sive sint divitiae, | |
| 7254 sive sint honores. A quibus quidem retrahitur homo per virtutem sic | |
| 7255 ut moderate eis utatur, per donum autem excellentiori modo, ut | |
| 7256 scilicet homo totaliter ea contemnat. Unde prima beatitudo ponitur, | |
| 7257 beati pauperes spiritu, quod potest referri vel ad contemptum | |
| 7258 divitiarum; vel ad contemptum honorum, quod fit per humilitatem. | |
| 7259 Secundo vero voluptuosa vita consistit in sequendo proprias | |
| 7260 passiones, sive irascibilis sive concupiscibilis. A sequela autem | |
| 7261 passionum irascibilis, retrahit virtus ne homo in eis superfluat, | |
| 7262 secundum regulam rationis, donum autem excellentiori modo, ut | |
| 7263 scilicet homo, secundum voluntatem divinam, totaliter ab eis | |
| 7264 tranquillus reddatur. Unde secunda beatitudo ponitur, beati mites. | |
| 7265 A sequela vero passionum concupiscibilis, retrahit virtus, moderate | |
| 7266 huiusmodi passionibus utendo, donum vero, eas, si necesse fuerit, | |
| 7267 totaliter abiiciendo; quinimmo, si necessarium fuerit, voluntarium | |
| 7268 luctum assumendo. Unde tertia beatitudo ponitur, beati qui lugent. | |
| 7269 Activa vero vita in his consistit praecipue quae proximis | |
| 7270 exhibemus, vel sub ratione debiti, vel sub ratione spontanei | |
| 7271 beneficii. Et ad primum quidem nos virtus disponit, ut ea quae | |
| 7272 debemus proximis, non recusemus exhibere, quod pertinet ad | |
| 7273 iustitiam. Donum autem ad hoc ipsum abundantiori quodam affectu nos | |
| 7274 inducit, ut scilicet ferventi desiderio opera iustitiae impleamus, | |
| 7275 sicut ferventi desiderio esuriens et sitiens cupit cibum vel potum. | |
| 7276 Unde quarta beatitudo ponitur, beati qui esuriunt et sitiunt | |
| 7277 iustitiam. Circa spontanea vero dona nos perficit virtus ut illis | |
| 7278 donemus quibus ratio dictat esse donandum, puta amicis aut aliis | |
| 7279 nobis coniunctis, quod pertinet ad virtutem liberalitatis. Sed | |
| 7280 donum, propter Dei reverentiam, solam necessitatem considerat in | |
| 7281 his quibus gratuita beneficia praestat, unde dicitur Luc. XIV, | |
| 7282 <i>cum facis prandium aut coenam, noli vocare amicos neque fratres | |
| 7283 tuos etc., sed voca pauperes et debiles</i> etc., quod proprie est | |
| 7284 misereri. Et ideo quinta beatitudo ponitur, beati misericordes. Ea | |
| 7285 vero quae ad contemplativam vitam pertinent, vel sunt ipsa | |
| 7286 beatitudo finalis, vel aliqua inchoatio eius, et ideo non ponuntur | |
| 7287 in beatitudinibus tanquam merita, sed tanquam praemia. Ponuntur | |
| 7288 autem tanquam merita effectus activae vitae, quibus homo disponitur | |
| 7289 ad contemplativam vitam. Effectus autem activae vitae, quantum ad | |
| 7290 virtutes et dona quibus homo perficitur in seipso, est munditia | |
| 7291 cordis, ut scilicet mens hominis passionibus non inquinetur. Unde | |
| 7292 sexta beatitudo ponitur, beati mundo corde. Quantum vero ad | |
| 7293 virtutes et dona quibus homo perficitur in comparatione ad | |
| 7294 proximum, effectus activae vitae est pax; secundum illud Isaiae | |
| 7295 XXXII, <i>opus iustitiae pax</i>. Et ideo septima beatitudo | |
| 7296 ponitur, beati pacifici.</p> | |
| 7297 <p title="I-II q. 69 a. 3 ad 1"><a name="36433"><span class= | |
| 7298 "ref">[36433] Iª-IIae q. 69 a. 3 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 7299 ergo dicendum quod actus donorum pertinentium ad vitam activam, | |
| 7300 exprimuntur in ipsis meritis, sed actus donorum pertinentium ad | |
| 7301 vitam contemplativam, exprimuntur in praemiis, ratione iam dicta. | |
| 7302 Videre enim Deum respondet dono intellectus; et conformari Deo | |
| 7303 quadam filiatione adoptiva, pertinet ad donum sapientiae.</p> | |
| 7304 <p title="I-II q. 69 a. 3 ad 2"><a name="36434"><span class= | |
| 7305 "ref">[36434] Iª-IIae q. 69 a. 3 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 7306 dicendum quod in his quae pertinent ad activam vitam, cognitio non | |
| 7307 quaeritur propter seipsam, sed propter operationem, ut etiam | |
| 7308 philosophus dicit, in II Ethic. Et ideo, quia beatitudo aliquid | |
| 7309 ultimum importat, non computantur inter beatitudines actus donorum | |
| 7310 dirigentium in vita activa, quos scilicet eliciunt, sicut | |
| 7311 consiliari est actus consilii, et iudicare est actus scientiae, sed | |
| 7312 magis attribuuntur eis actus operativi in quibus dirigunt, sicut | |
| 7313 scientiae lugere, et consilio misereri.</p> | |
| 7314 <p title="I-II q. 69 a. 3 ad 3"><a name="36435"><span class= | |
| 7315 "ref">[36435] Iª-IIae q. 69 a. 3 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 7316 dicendum quod in attributione beatitudinum ad dona, possunt duo | |
| 7317 considerari. Quorum unum est conformitas materiae. Et secundum hoc, | |
| 7318 omnes primae quinque beatitudines possunt attribui scientiae et | |
| 7319 consilio, tanquam dirigentibus. Sed inter dona exequentia | |
| 7320 distribuuntur, ita scilicet quod esuries et sitis iustitiae, et | |
| 7321 etiam misericordia, pertineant ad pietatem, quae perficit hominem | |
| 7322 in his quae sunt ad alterum; mititas autem ad fortitudinem, dicit | |
| 7323 enim Ambrosius, super Lucam, quod <i>fortitudinis est iram vincere, | |
| 7324 indignationem cohibere</i>, est enim fortitudo circa passiones | |
| 7325 irascibilis; paupertas vero et luctus ad donum timoris, quo homo se | |
| 7326 retrahit a cupiditatibus et delectationibus mundi. Alio modo | |
| 7327 possumus in his beatitudinibus considerare motiva ipsarum, et sic, | |
| 7328 quantum ad aliqua eorum, oportet aliter attribuere. Praecipue enim | |
| 7329 ad mansuetudinem movet reverentia ad Deum; quae pertinet ad | |
| 7330 pietatem. Ad lugendum autem movet praecipue scientia, per quam homo | |
| 7331 cognoscit defectus suos et rerum mundanarum; secundum illud Eccle. | |
| 7332 I, <i>qui addit scientiam, addit et dolorem</i>. Ad esuriendum | |
| 7333 autem iustitiae opera, praecipue movet animi fortitudo. Ad | |
| 7334 miserendum vero praecipue movet consilium Dei; secundum illud Dan. | |
| 7335 IV, <i>consilium meum regi placeat, peccata tua eleemosynis redime, | |
| 7336 et iniquitates tuas misericordiis pauperum</i>. Et hunc modum | |
| 7337 attributionis sequitur Augustinus, in libro de Serm. Dom. in | |
| 7338 monte.</p> | |
| 7339 <p title="I-II q. 69 a. 3 ad 4"><a name="36436"><span class= | |
| 7340 "ref">[36436] Iª-IIae q. 69 a. 3 ad 4</span></a> Ad quartum | |
| 7341 dicendum quod necesse est beatitudines omnes quae in sacra | |
| 7342 Scriptura ponuntur, ad has reduci vel quantum ad merita, vel | |
| 7343 quantum ad praemia, quia necesse est quod omnes pertineant aliquo | |
| 7344 modo vel ad vitam activam, vel ad vitam contemplativam. Unde quod | |
| 7345 dicitur, beatus vir qui corripitur a domino, pertinet ad | |
| 7346 beatitudinem luctus. Quod vero dicitur, beatus vir qui non abiit in | |
| 7347 consilio impiorum, pertinet ad munditiam cordis. Quod vero dicitur, | |
| 7348 beatus vir qui invenit sapientiam, pertinet ad praemium septimae | |
| 7349 beatitudinis. Et idem patet de omnibus aliis quae possunt | |
| 7350 induci.</p> | |
| 7351 <p title="I-II q. 69 a. 3 ad 5"><a name="36437"><span class= | |
| 7352 "ref">[36437] Iª-IIae q. 69 a. 3 ad 5</span></a> Ad quintum | |
| 7353 dicendum quod octava beatitudo est quaedam confirmatio et | |
| 7354 manifestatio omnium praecedentium. Ex hoc enim quod aliquis est | |
| 7355 confirmatus in paupertate spiritus et mititate et aliis | |
| 7356 sequentibus, provenit quod ab his bonis propter nullam | |
| 7357 persecutionem recedit. Unde octava beatitudo quodammodo ad septem | |
| 7358 praecedentes pertinet.</p> | |
| 7359 <p title="I-II q. 69 a. 3 ad 6"><a name="36438"><span class= | |
| 7360 "ref">[36438] Iª-IIae q. 69 a. 3 ad 6</span></a> Ad sextum | |
| 7361 dicendum quod Lucas narrat sermonem domini factum esse ad turbas. | |
| 7362 Unde beatitudines numerantur ab eo secundum capacitatem turbarum, | |
| 7363 quae solam voluptuosam et temporalem et terrenam beatitudinem | |
| 7364 noverunt. Unde dominus per quatuor beatitudines quatuor excludit | |
| 7365 quae ad praedictam beatitudinem pertinere videntur. Quorum primum | |
| 7366 est abundantia bonorum exteriorum, quod excludit per hoc quod | |
| 7367 dicit, beati pauperes. Secundum est quod sit bene homini quantum ad | |
| 7368 corpus, in cibis et potibus et aliis huiusmodi, et hoc excludit per | |
| 7369 secundum quod ponit, beati qui esuritis. Tertium est quod sit | |
| 7370 homini bene quantum ad cordis iucunditatem, et hoc excludit tertio, | |
| 7371 dicens, beati qui nunc fletis. Quartum est exterior hominum favor, | |
| 7372 et hoc excludit quarto, dicens, beati eritis cum vos oderint | |
| 7373 homines. Et sicut Ambrosius dicit, <i>paupertas pertinet ad | |
| 7374 temperantiam, quae illecebrosa non quaerit; esuries ad iustitiam, | |
| 7375 quia qui esurit, compatitur, et, compatiendo, largitur; fletus ad | |
| 7376 prudentiam, cuius est flere occidua; pati odium hominum, ad | |
| 7377 fortitudinem</i>.</p> | |
| 7378 <br /> | |
| 7379 <div class="E">Articulus 4</div> | |
| 7380 <p title="I-II q. 69 a. 4 arg. 1"><a name="36439"><span class= | |
| 7381 "ref">[36439] Iª-IIae q. 69 a. 4 arg. 1</span></a> Ad quartum | |
| 7382 sic proceditur. Videtur quod praemia beatitudinum inconvenienter | |
| 7383 enumerentur. In regno enim caelorum, quod est vita aeterna, bona | |
| 7384 omnia continentur. Posito ergo regno caelorum, non oportuit alia | |
| 7385 praemia ponere.</p> | |
| 7386 <p title="I-II q. 69 a. 4 arg. 2"><a name="36440"><span class= | |
| 7387 "ref">[36440] Iª-IIae q. 69 a. 4 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 7388 regnum caelorum ponitur pro praemio et in prima beatitudine et in | |
| 7389 octava. Ergo, eadem ratione, debuit poni in omnibus.</p> | |
| 7390 <p title="I-II q. 69 a. 4 arg. 3"><a name="36441"><span class= | |
| 7391 "ref">[36441] Iª-IIae q. 69 a. 4 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 7392 in beatitudinibus proceditur ascendendo, sicut Augustinus dicit. In | |
| 7393 praemiis autem videtur procedi descendendo, nam possessio terrae | |
| 7394 est minus quam regnum caelorum. Ergo inconvenienter huiusmodi | |
| 7395 praemia assignantur.</p> | |
| 7396 <p title="I-II q. 69 a. 4 s. c."><a name="36442"><span class= | |
| 7397 "ref">[36442] Iª-IIae q. 69 a. 4 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 7398 est auctoritas ipsius domini, praemia huiusmodi proponentis.</p> | |
| 7399 <p title="I-II q. 69 a. 4 co."><a name="36443"><span class= | |
| 7400 "ref">[36443] Iª-IIae q. 69 a. 4 co.</span></a> Respondeo | |
| 7401 dicendum quod praemia ista convenientissime assignantur, | |
| 7402 considerata conditione beatitudinum secundum tres beatitudines | |
| 7403 supra assignatas. Tres enim primae beatitudines accipiuntur per | |
| 7404 retractionem ab his in quibus voluptuosa beatitudo consistit, quam | |
| 7405 homo desiderat quaerens id quod naturaliter desideratur, non ubi | |
| 7406 quaerere debet, scilicet in Deo, sed in rebus temporalibus et | |
| 7407 caducis. Et ideo praemia trium primarum beatitudinum accipiuntur | |
| 7408 secundum ea quae in beatitudine terrena aliqui quaerunt. Quaerunt | |
| 7409 enim homines in rebus exterioribus, scilicet divitiis et honoribus, | |
| 7410 excellentiam quandam et abundantiam, quorum utrumque importat | |
| 7411 regnum caelorum, per quod homo consequitur excellentiam et | |
| 7412 abundantiam bonorum in Deo. Et ideo regnum caelorum dominus | |
| 7413 pauperibus spiritu repromisit. Quaerunt autem homines feroces et | |
| 7414 immites per litigia et bella securitatem sibi acquirere, inimicos | |
| 7415 suos destruendo. Unde dominus repromisit mitibus securam et quietam | |
| 7416 possessionem terrae viventium, per quam significatur soliditas | |
| 7417 aeternorum bonorum. Quaerunt autem homines in concupiscentiis et | |
| 7418 delectationibus mundi, habere consolationem contra praesentis vitae | |
| 7419 labores. Et ideo dominus consolationem lugentibus repromittit. | |
| 7420 Aliae vero duae beatitudines pertinent ad opera activae | |
| 7421 beatitudinis, quae sunt opera virtutum ordinantium hominem ad | |
| 7422 proximum, a quibus operibus aliqui retrahuntur propter inordinatum | |
| 7423 amorem proprii boni. Et ideo dominus attribuit illa praemia his | |
| 7424 beatitudinibus, propter quae homines ab eis discedunt. Discedunt | |
| 7425 enim aliqui ab operibus iustitiae, non reddentes debitum, sed | |
| 7426 potius aliena rapientes ut bonis temporalibus repleantur. Et ideo | |
| 7427 dominus esurientibus iustitiam, saturitatem repromisit. Discedunt | |
| 7428 etiam aliqui ab operibus misericordiae, ne se immisceant miseriis | |
| 7429 alienis. Et ideo dominus misericordibus repromittit misericordiam, | |
| 7430 per quam ab omni miseria liberentur. Aliae vero duae ultimae | |
| 7431 beatitudines pertinent ad contemplativam felicitatem seu | |
| 7432 beatitudinem, et ideo secundum convenientiam dispositionum quae | |
| 7433 ponuntur in merito, praemia redduntur. Nam munditia oculi disponit | |
| 7434 ad clare videndum, unde mundis corde divina visio repromittitur. | |
| 7435 Constituere vero pacem vel in seipso vel inter alios, manifestat | |
| 7436 hominem esse Dei imitatorem, qui est Deus unitatis et pacis. Et | |
| 7437 ideo pro praemio redditur ei gloria divinae filiationis, quae est | |
| 7438 in perfecta coniunctione ad Deum per sapientiam consummatam.</p> | |
| 7439 <p title="I-II q. 69 a. 4 ad 1"><a name="36444"><span class= | |
| 7440 "ref">[36444] Iª-IIae q. 69 a. 4 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 7441 ergo dicendum quod, sicut Chrysostomus dicit, omnia praemia ista | |
| 7442 unum sunt in re, scilicet beatitudo aeterna; quam intellectus | |
| 7443 humanus non capit. Et ideo oportuit quod per diversa bona nobis | |
| 7444 nota, describeretur, observata convenientia ad merita quibus | |
| 7445 praemia attribuuntur.</p> | |
| 7446 <p title="I-II q. 69 a. 4 ad 2"><a name="36445"><span class= | |
| 7447 "ref">[36445] Iª-IIae q. 69 a. 4 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 7448 dicendum quod, sicut octava beatitudo est firmitas quaedam omnium | |
| 7449 beatitudinum, ita debentur sibi omnium beatitudinum praemia. Et | |
| 7450 ideo redit ad caput, ut intelligantur sibi consequenter omnia | |
| 7451 praemia attribui. Vel, secundum Ambrosium, pauperibus spiritu | |
| 7452 repromittitur regnum caelorum, quantum ad gloriam animae, sed | |
| 7453 passis persecutionem in corpore, quantum ad gloriam corporis.</p> | |
| 7454 <p title="I-II q. 69 a. 4 ad 3"><a name="36446"><span class= | |
| 7455 "ref">[36446] Iª-IIae q. 69 a. 4 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 7456 dicendum quod etiam praemia secundum additionem se habent ad | |
| 7457 invicem. Nam plus est possidere terram regni caelorum, quam | |
| 7458 simpliciter habere, multa enim habemus quae non firmiter et | |
| 7459 pacifice possidemus. Plus est etiam consolari in regno, quam habere | |
| 7460 et possidere, multa enim cum dolore possidemus. Plus est etiam | |
| 7461 saturari quam simpliciter consolari, nam saturitas abundantiam | |
| 7462 consolationis importat. Misericordia vero excedit saturitatem, ut | |
| 7463 plus scilicet homo accipiat quam meruerit, vel desiderare potuerit. | |
| 7464 Adhuc autem maius est Deum videre, sicut maior est qui in curia | |
| 7465 regis non solum prandet, sed etiam faciem regis videt. Summam autem | |
| 7466 dignitatem in domo regia filius regis habet.</p> | |
| 7467 <br /> | |
| 7468 <div class="D">Quaestio 70</div> | |
| 7469 <div class="G">Prooemium</div> | |
| 7470 <p title="I-II q. 70 pr."><a name="36447"><span class="ref">[36447] | |
| 7471 Iª-IIae q. 70 pr.</span></a> Deinde considerandum est de | |
| 7472 fructibus. Et circa hoc quaeruntur quatuor. Primo, utrum fructus | |
| 7473 spiritus sancti sint actus. Secundo, utrum differant a | |
| 7474 beatitudinibus. Tertio, de eorum numero. Quarto, de oppositione | |
| 7475 eorum ad opera carnis.</p> | |
| 7476 <br /> | |
| 7477 <div class="E">Articulus 1</div> | |
| 7478 <p title="I-II q. 70 a. 1 arg. 1"><a name="36448"><span class= | |
| 7479 "ref">[36448] Iª-IIae q. 70 a. 1 arg. 1</span></a> Ad primum | |
| 7480 sic proceditur. Videtur quod fructus spiritus sancti quos apostolus | |
| 7481 nominat ad Galat. V, non sint actus. Id enim cuius est alius | |
| 7482 fructus, non debet dici fructus, sic enim in infinitum iretur. Sed | |
| 7483 actuum nostrorum est aliquis fructus, dicitur enim Sap. III, | |
| 7484 <i>bonorum laborum gloriosus est fructus</i>; et Ioan. IV, <i>qui | |
| 7485 metit, mercedem accipit, et fructum congregat in vitam | |
| 7486 aeternam</i>. Ergo ipsi actus nostri non dicuntur fructus.</p> | |
| 7487 <p title="I-II q. 70 a. 1 arg. 2"><a name="36449"><span class= | |
| 7488 "ref">[36449] Iª-IIae q. 70 a. 1 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 7489 sicut Augustinus dicit, in X de Trin., <i>fruimur cognitis in | |
| 7490 quibus voluntas propter ipsa delectata conquiescit</i>. Sed | |
| 7491 voluntas nostra non debet conquiescere in actibus nostris propter | |
| 7492 se. Ergo actus nostri fructus dici non debent.</p> | |
| 7493 <p title="I-II q. 70 a. 1 arg. 3"><a name="36450"><span class= | |
| 7494 "ref">[36450] Iª-IIae q. 70 a. 1 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 7495 inter fructus spiritus sancti enumerantur ab apostolo aliquae | |
| 7496 virtutes scilicet caritas, mansuetudo, fides et castitas. Virtutes | |
| 7497 autem non sunt actus, sed habitus, ut supra dictum est. Ergo | |
| 7498 fructus non sunt actus.</p> | |
| 7499 <p title="I-II q. 70 a. 1 s. c."><a name="36451"><span class= | |
| 7500 "ref">[36451] Iª-IIae q. 70 a. 1 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 7501 est quod dicitur Matth. XII, <i>ex fructu arbor cognoscitur</i>; | |
| 7502 idest, ex operibus suis homo, ut ibi exponitur a sanctis. Ergo ipsi | |
| 7503 actus humani dicuntur fructus.</p> | |
| 7504 <p title="I-II q. 70 a. 1 co."><a name="36452"><span class= | |
| 7505 "ref">[36452] Iª-IIae q. 70 a. 1 co.</span></a> Respondeo | |
| 7506 dicendum quod nomen fructus a corporalibus ad spiritualia est | |
| 7507 translatum. Dicitur autem in corporalibus fructus, quod ex planta | |
| 7508 producitur cum ad perfectionem pervenerit, et quandam in se | |
| 7509 suavitatem habet. Qui quidem fructus ad duo comparari potest, | |
| 7510 scilicet ad arborem producentem ipsum; et ad hominem qui fructum ex | |
| 7511 arbore adipiscitur. Secundum hoc igitur, nomen fructus in rebus | |
| 7512 spiritualibus dupliciter accipere possumus, uno modo, ut dicatur | |
| 7513 fructus hominis, quasi arboris, id quod ab eo producitur; alio | |
| 7514 modo, ut dicatur fructus hominis id quod homo adipiscitur. Non | |
| 7515 autem omne id quod adipiscitur homo, habet rationem fructus, sed id | |
| 7516 quod est ultimum, delectationem habens. Habet enim homo et agrum et | |
| 7517 arborem, quae fructus non dicuntur; sed solum id quod est ultimum, | |
| 7518 quod scilicet ex agro et arbore homo intendit habere. Et secundum | |
| 7519 hoc, fructus hominis dicitur ultimus hominis finis, quo debet frui. | |
| 7520 Si autem dicatur fructus hominis id quod ex homine producitur, sic | |
| 7521 ipsi actus humani fructus dicuntur, operatio enim est actus | |
| 7522 secundus operantis, et delectationem habet, si sit conveniens | |
| 7523 operanti. Si igitur operatio hominis procedat ab homine secundum | |
| 7524 facultatem suae rationis, sic dicitur esse fructus rationis. Si | |
| 7525 vero procedat ab homine secundum altiorem virtutem, quae est virtus | |
| 7526 spiritus sancti; sic dicitur esse operatio hominis fructus spiritus | |
| 7527 sancti, quasi cuiusdam divini seminis, dicitur enim I Ioan. III, | |
| 7528 <i>omnis qui natus est ex Deo, peccatum non facit, quoniam semen | |
| 7529 ipsius in eo manet</i>.</p> | |
| 7530 <p title="I-II q. 70 a. 1 ad 1"><a name="36453"><span class= | |
| 7531 "ref">[36453] Iª-IIae q. 70 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 7532 ergo dicendum quod, cum fructus habeat quodammodo rationem ultimi | |
| 7533 et finis, nihil prohibet alicuius fructus esse alium fructum, sicut | |
| 7534 finis ad finem ordinatur. Opera igitur nostra inquantum sunt | |
| 7535 effectus quidam spiritus sancti in nobis operantis, habent rationem | |
| 7536 fructus, sed inquantum ordinantur ad finem vitae aeternae, sic | |
| 7537 magis habent rationem florum. Unde dicitur Eccli. XXIV, <i>flores | |
| 7538 mei fructus honoris et honestatis</i>.</p> | |
| 7539 <p title="I-II q. 70 a. 1 ad 2"><a name="36454"><span class= | |
| 7540 "ref">[36454] Iª-IIae q. 70 a. 1 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 7541 dicendum quod, cum dicitur voluntas in aliquo propter se delectari, | |
| 7542 potest intelligi dupliciter. Uno modo, secundum quod ly propter | |
| 7543 dicit causam finalem, et sic propter se non delectatur aliquis nisi | |
| 7544 in ultimo fine. Alio modo, secundum quod designat causam formalem, | |
| 7545 et sic propter se aliquis potest delectari in omni eo quod | |
| 7546 delectabile est secundum suam formam. Sicut patet quod infirmus | |
| 7547 delectatur in sanitate propter se, sicut in fine; in medicina autem | |
| 7548 suavi, non sicut in fine, sed sicut in habente saporem | |
| 7549 delectabilem; in medicina autem austera, nullo modo propter se, sed | |
| 7550 solum propter aliud. Sic igitur dicendum est quod in Deo delectari | |
| 7551 debet homo propter se, sicut propter ultimum finem, in actibus | |
| 7552 autem virtuosis, non sicut propter finem, sed propter honestatem | |
| 7553 quam continent, delectabilem virtuosis. Unde Ambrosius dicit quod | |
| 7554 opera virtutum dicuntur fructus, <i>quia suos possessores sancta et | |
| 7555 sincera delectatione reficiunt</i>.</p> | |
| 7556 <p title="I-II q. 70 a. 1 ad 3"><a name="36455"><span class= | |
| 7557 "ref">[36455] Iª-IIae q. 70 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 7558 dicendum quod nomina virtutum sumuntur quandoque pro actibus earum, | |
| 7559 sicut Augustinus dicit quod <i>fides est credere quod non vides; et | |
| 7560 caritas est motus animi ad diligendum Deum et proximum</i>. Et hoc | |
| 7561 modo sumuntur nomina virtutum in enumeratione fructuum.</p> | |
| 7562 <br /> | |
| 7563 <div class="E">Articulus 2</div> | |
| 7564 <p title="I-II q. 70 a. 2 arg. 1"><a name="36456"><span class= | |
| 7565 "ref">[36456] Iª-IIae q. 70 a. 2 arg. 1</span></a> Ad secundum | |
| 7566 sic proceditur. Videtur quod fructus a beatitudinibus non | |
| 7567 differant. Beatitudines enim attribuuntur donis, ut supra dictum | |
| 7568 est. Sed dona perficiunt hominem secundum quod movetur a spiritu | |
| 7569 sancto. Ergo beatitudines ipsae sunt fructus spiritus sancti.</p> | |
| 7570 <p title="I-II q. 70 a. 2 arg. 2"><a name="36457"><span class= | |
| 7571 "ref">[36457] Iª-IIae q. 70 a. 2 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 7572 sicut se habet fructus vitae aeternae ad beatitudinem futuram, quae | |
| 7573 est rei; ita se habent fructus praesentis vitae ad beatitudines | |
| 7574 praesentis vitae, quae sunt spei. Sed fructus vitae aeternae est | |
| 7575 ipsa beatitudo futura. Ergo fructus vitae praesentis sunt ipsae | |
| 7576 beatitudines.</p> | |
| 7577 <p title="I-II q. 70 a. 2 arg. 3"><a name="36458"><span class= | |
| 7578 "ref">[36458] Iª-IIae q. 70 a. 2 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 7579 de ratione fructus est quod sit quiddam ultimum et delectabile. Sed | |
| 7580 hoc pertinet ad rationem beatitudinis, ut supra dictum est. Ergo | |
| 7581 eadem ratio est fructus et beatitudinis. Ergo non debent ab invicem | |
| 7582 distingui.</p> | |
| 7583 <p title="I-II q. 70 a. 2 s. c."><a name="36459"><span class= | |
| 7584 "ref">[36459] Iª-IIae q. 70 a. 2 s. c.</span></a> Sed contra, | |
| 7585 quorum species sunt diversae, ipsa quoque sunt diversa. Sed in | |
| 7586 diversas partes dividuntur et fructus et beatitudines; ut patet per | |
| 7587 numerationem utrorumque. Ergo fructus differunt a | |
| 7588 beatitudinibus.</p> | |
| 7589 <p title="I-II q. 70 a. 2 co."><a name="36460"><span class= | |
| 7590 "ref">[36460] Iª-IIae q. 70 a. 2 co.</span></a> Respondeo | |
| 7591 dicendum quod plus requiritur ad rationem beatitudinis, quam ad | |
| 7592 rationem fructus. Nam ad rationem fructus sufficit quod sit aliquid | |
| 7593 habens rationem ultimi et delectabilis, sed ad rationem | |
| 7594 beatitudinis, ulterius requiritur quod sit aliquid perfectum et | |
| 7595 excellens. Unde omnes beatitudines possunt dici fructus, sed non | |
| 7596 convertitur. Sunt enim fructus quaecumque virtuosa opera, in quibus | |
| 7597 homo delectatur. Sed beatitudines dicuntur solum perfecta opera, | |
| 7598 quae etiam, ratione suae perfectionis, magis attribuuntur donis | |
| 7599 quam virtutibus, ut supra dictum est.</p> | |
| 7600 <p title="I-II q. 70 a. 2 ad 1"><a name="36461"><span class= | |
| 7601 "ref">[36461] Iª-IIae q. 70 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 7602 ergo dicendum quod ratio illa probat quod beatitudines sint | |
| 7603 fructus, non autem quod omnes fructus beatitudines sint.</p> | |
| 7604 <p title="I-II q. 70 a. 2 ad 2"><a name="36462"><span class= | |
| 7605 "ref">[36462] Iª-IIae q. 70 a. 2 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 7606 dicendum quod fructus vitae aeternae est simpliciter ultimus et | |
| 7607 perfectus, et ideo in nullo distinguitur a beatitudine futura. | |
| 7608 Fructus autem praesentis vitae non sunt simpliciter ultimi et | |
| 7609 perfecti, et ideo non omnes fructus sunt beatitudines.</p> | |
| 7610 <p title="I-II q. 70 a. 2 ad 3"><a name="36463"><span class= | |
| 7611 "ref">[36463] Iª-IIae q. 70 a. 2 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 7612 dicendum quod aliquid amplius est de ratione beatitudinis quam de | |
| 7613 ratione fructus, ut dictum est.</p> | |
| 7614 <br /> | |
| 7615 <div class="E">Articulus 3</div> | |
| 7616 <p title="I-II q. 70 a. 3 arg. 1"><a name="36464"><span class= | |
| 7617 "ref">[36464] Iª-IIae q. 70 a. 3 arg. 1</span></a> Ad tertium | |
| 7618 sic proceditur. Videtur quod apostolus inconvenienter enumeret, ad | |
| 7619 Galat. V, duodecim fructus. Alibi enim dicit esse tantum unum | |
| 7620 fructum praesentis vitae; secundum illud Rom. VI, habetis fructum | |
| 7621 vestrum in sanctificatione et Isaiae XXVII dicitur, <i>hic est | |
| 7622 omnis fructus, ut auferatur peccatum</i>. Non ergo ponendi sunt | |
| 7623 duodecim fructus.</p> | |
| 7624 <p title="I-II q. 70 a. 3 arg. 2"><a name="36465"><span class= | |
| 7625 "ref">[36465] Iª-IIae q. 70 a. 3 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 7626 fructus est qui ex spirituali semine exoritur, ut dictum est. Sed | |
| 7627 dominus, Matth. XIII, ponit triplicem terrae bonae fructum ex | |
| 7628 spirituali semine provenientem, scilicet centesimum, et | |
| 7629 sexagesimum, et trigesimum. Ergo non sunt ponendi duodecim | |
| 7630 fructus.</p> | |
| 7631 <p title="I-II q. 70 a. 3 arg. 3"><a name="36466"><span class= | |
| 7632 "ref">[36466] Iª-IIae q. 70 a. 3 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 7633 fructus habet in sui ratione quod sit ultimum et delectabile. Sed | |
| 7634 ratio ista non invenitur in omnibus fructibus ab apostolo | |
| 7635 enumeratis, patientia enim et longanimitas videntur in rebus | |
| 7636 contristantibus esse; fides autem non habet rationem ultimi, sed | |
| 7637 magis rationem primi fundamenti. Superflue igitur huiusmodi fructus | |
| 7638 enumerantur.</p> | |
| 7639 <p title="I-II q. 70 a. 3 s. c."><a name="36467"><span class= | |
| 7640 "ref">[36467] Iª-IIae q. 70 a. 3 s. c.</span></a> Sed contra, | |
| 7641 videtur quod insufficienter et diminute enumerentur. Dictum est | |
| 7642 enim quod omnes beatitudines fructus dici possunt, sed non omnes | |
| 7643 hic enumerantur. Nihil etiam hic ponitur ad actum sapientiae | |
| 7644 pertinens, et multarum aliarum virtutum. Ergo videtur quod | |
| 7645 insufficienter enumerentur fructus.</p> | |
| 7646 <p title="I-II q. 70 a. 3 co."><a name="36468"><span class= | |
| 7647 "ref">[36468] Iª-IIae q. 70 a. 3 co.</span></a> Respondeo | |
| 7648 dicendum quod numerus duodecim fructuum ab apostolo enumeratorum, | |
| 7649 conveniens est, et possunt significari per duodecim fructus de | |
| 7650 quibus dicitur Apoc. ult., <i>ex utraque parte fluminis lignum | |
| 7651 vitae, afferens fructus duodecim</i>. Quia vero fructus dicitur | |
| 7652 quod ex aliquo principio procedit sicut ex semine vel radice, | |
| 7653 attendenda est distinctio horum fructuum secundum diversum | |
| 7654 processum spiritus sancti in nobis. Qui quidem processus attenditur | |
| 7655 secundum hoc, ut primo mens hominis in seipsa ordinetur; secundo | |
| 7656 vero, ordinetur ad ea quae sunt iuxta; tertio vero, ad ea quae sunt | |
| 7657 infra. Tunc autem bene mens hominis disponitur in seipsa, quando | |
| 7658 mens hominis bene se habet et in bonis et in malis. Prima autem | |
| 7659 dispositio mentis humanae ad bonum, est per amorem, qui est prima | |
| 7660 affectio et omnium affectionum radix, ut supra dictum est. Et ideo | |
| 7661 inter fructus spiritus primo ponitur caritas; in qua specialiter | |
| 7662 spiritus sanctus datur, sicut in propria similitudine, cum et ipse | |
| 7663 sit amor. Unde dicitur Rom. V, <i>caritas Dei diffusa est in | |
| 7664 cordibus nostris per spiritum sanctum, qui datus est nobis</i>. Ad | |
| 7665 amorem autem caritatis ex necessitate sequitur gaudium. Omnis enim | |
| 7666 amans gaudet ex coniunctione amati. Caritas autem semper habet | |
| 7667 praesentem Deum, quem amat; secundum illud I Ioan. IV, <i>qui manet | |
| 7668 in caritate, in Deo manet, et Deus in eo</i>. Unde sequela | |
| 7669 caritatis est gaudium. Perfectio autem gaudii est pax, quantum ad | |
| 7670 duo. Primo quidem, quantum ad quietem ab exterioribus | |
| 7671 conturbantibus, non enim potest perfecte gaudere de bono amato, qui | |
| 7672 in eius fruitione ab aliis perturbatur; et iterum, qui perfecte cor | |
| 7673 habet in uno pacatum, a nullo alio molestari potest, cum alia quasi | |
| 7674 nihil reputet; unde dicitur in Psalmo CXVIII, <i>pax multa | |
| 7675 diligentibus legem tuam, et non est illis scandalum</i>, quia | |
| 7676 scilicet ab exterioribus non perturbantur, quin Deo fruantur. | |
| 7677 Secundo, quantum ad sedationem desiderii fluctuantis, non enim | |
| 7678 perfecte gaudet de aliquo, cui non sufficit id de quo gaudet. Haec | |
| 7679 autem duo importat pax, scilicet ut neque ab exterioribus | |
| 7680 perturbemur; et ut desideria nostra conquiescant in uno. Unde post | |
| 7681 caritatem et gaudium, tertio ponitur pax. In malis autem bene se | |
| 7682 habet mens quantum ad duo. Primo quidem, ut non perturbetur mens | |
| 7683 per imminentiam malorum, quod pertinet ad patientiam. Secundo, ut | |
| 7684 non perturbetur in dilatione bonorum, quod pertinet ad | |
| 7685 longanimitatem, nam carere bono habet rationem mali, ut dicitur in | |
| 7686 V Ethic. Ad id autem quod est iuxta hominem, scilicet proximum, | |
| 7687 bene disponitur mens hominis, primo quidem, quantum ad voluntatem | |
| 7688 bene faciendi. Et ad hoc pertinet bonitas. Secundo, quantum ad | |
| 7689 beneficentiae executionem. Et ad hoc pertinet benignitas, dicuntur | |
| 7690 enim benigni quos bonus ignis amoris fervere facit ad benefaciendum | |
| 7691 proximis. Tertio, quantum ad hoc quod aequanimiter tolerentur mala | |
| 7692 ab eis illata. Et ad hoc pertinet mansuetudo, quae cohibet iras. | |
| 7693 Quarto, quantum ad hoc quod non solum per iram proximis non | |
| 7694 noceamus, sed etiam neque per fraudem vel per dolum. Et ad hoc | |
| 7695 pertinet fides, si pro fidelitate sumatur. Sed si sumatur pro fide | |
| 7696 qua creditur in Deum, sic per hanc ordinatur homo ad id quod est | |
| 7697 supra se, ut scilicet homo intellectum suum Deo subiiciat, et per | |
| 7698 consequens omnia quae ipsius sunt. Sed ad id quod infra est, bene | |
| 7699 disponitur homo, primo quidem, quantum ad exteriores actiones, per | |
| 7700 modestiam, quae in omnibus dictis et factis modum observat. Quantum | |
| 7701 ad interiores concupiscentias, per continentiam et castitatem, sive | |
| 7702 haec duo distinguantur per hoc, quod castitas refrenat hominem ad | |
| 7703 illicitis, continentia vero etiam a licitis; sive per hoc quod | |
| 7704 continens patitur concupiscentias sed non deducitur, castus autem | |
| 7705 neque patitur neque deducitur.</p> | |
| 7706 <p title="I-II q. 70 a. 3 ad 1"><a name="36469"><span class= | |
| 7707 "ref">[36469] Iª-IIae q. 70 a. 3 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 7708 ergo dicendum quod sanctificatio fit per omnes virtutes per quas | |
| 7709 etiam peccata tolluntur. Unde fructus ibi singulariter nominatur | |
| 7710 propter unitatem generis, quod in multas species dividitur, | |
| 7711 secundum quas dicuntur multi fructus.</p> | |
| 7712 <p title="I-II q. 70 a. 3 ad 2"><a name="36470"><span class= | |
| 7713 "ref">[36470] Iª-IIae q. 70 a. 3 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 7714 dicendum quod fructus centesimus, sexagesimus et trigesimus non | |
| 7715 diversificantur secundum diversas species virtuosorum actuum, sed | |
| 7716 secundum diversos perfectionis gradus etiam unius virtutis. Sicut | |
| 7717 continentia coniugalis dicitur significari per fructum trigesimum; | |
| 7718 continentia vidualis per sexagesimum; virginalis autem per | |
| 7719 centesimum. Et aliis etiam modis sancti distinguunt tres | |
| 7720 evangelicos fructus secundum tres gradus virtutis. Et ponuntur tres | |
| 7721 gradus, quia cuiuslibet rei perfectio attenditur secundum | |
| 7722 principium, medium et finem.</p> | |
| 7723 <p title="I-II q. 70 a. 3 ad 3"><a name="36471"><span class= | |
| 7724 "ref">[36471] Iª-IIae q. 70 a. 3 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 7725 dicendum quod ipsum quod est in tristitiis non perturbari, rationem | |
| 7726 delectabilis habet. Et fides etiam si accipiatur prout est | |
| 7727 fundamentum, habet quandam rationem ultimi et delectabilis, | |
| 7728 secundum quod continet certitudinem, unde Glossa exponit, <i>fides, | |
| 7729 idest de invisibilibus certitudo</i>.</p> | |
| 7730 <p title="I-II q. 70 a. 3 ad 4"><a name="36472"><span class= | |
| 7731 "ref">[36472] Iª-IIae q. 70 a. 3 ad 4</span></a> Ad quartum | |
| 7732 dicendum quod, sicut Augustinus dicit, super epistolam ad Galat., | |
| 7733 <i>apostolus non hoc ita suscepit, ut doceret quod sunt</i> (vel | |
| 7734 opera carnis, vel fructus spiritus); sed <i>ut ostenderet in quo | |
| 7735 genere illa vitanda, illa vero sectanda sint</i>. Unde potuissent | |
| 7736 vel plures, vel etiam pauciores fructus enumerari. Et tamen omnes | |
| 7737 donorum et virtutum actus possunt secundum quandam convenientiam ad | |
| 7738 haec reduci, secundum quod omnes virtutes et dona necesse est quod | |
| 7739 ordinent mentem aliquo praedictorum modorum. Unde et actus | |
| 7740 sapientiae, et quorumcumque donorum ordinantium ad bonum, | |
| 7741 reducuntur ad caritatem, gaudium et pacem. Ideo tamen potius haec | |
| 7742 quam alia enumeravit, quia hic enumerata magis important vel | |
| 7743 fruitionem bonorum, vel sedationem malorum; quod videtur ad | |
| 7744 rationem fructus pertinere.</p> | |
| 7745 <br /> | |
| 7746 <div class="E">Articulus 4</div> | |
| 7747 <p title="I-II q. 70 a. 4 arg. 1"><a name="36473"><span class= | |
| 7748 "ref">[36473] Iª-IIae q. 70 a. 4 arg. 1</span></a> Ad quartum | |
| 7749 sic proceditur. Videtur quod fructus non contrarientur operibus | |
| 7750 carnis quae apostolus enumerat. Contraria enim sunt in eodem | |
| 7751 genere. Sed opera carnis non dicuntur fructus. Ergo fructus | |
| 7752 spiritus eis non contrariantur.</p> | |
| 7753 <p title="I-II q. 70 a. 4 arg. 2"><a name="36474"><span class= | |
| 7754 "ref">[36474] Iª-IIae q. 70 a. 4 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 7755 unum uni est contrarium. Sed plura enumerat apostolus opera carnis | |
| 7756 quam fructus spiritus. Ergo fructus spiritus et opera carnis non | |
| 7757 contrariantur.</p> | |
| 7758 <p title="I-II q. 70 a. 4 arg. 3"><a name="36475"><span class= | |
| 7759 "ref">[36475] Iª-IIae q. 70 a. 4 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 7760 inter fructus spiritus primo ponuntur caritas, gaudium, pax, quibus | |
| 7761 non correspondent ea quae primo enumerantur inter opera carnis, | |
| 7762 quae sunt fornicatio, immunditia, impudicitia. Ergo fructus | |
| 7763 spiritus non contrariantur operibus carnis.</p> | |
| 7764 <p title="I-II q. 70 a. 4 s. c."><a name="36476"><span class= | |
| 7765 "ref">[36476] Iª-IIae q. 70 a. 4 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 7766 est quod apostolus dicit ibidem, quod <i>caro concupiscit adversus | |
| 7767 spiritum, et spiritus adversus carnem</i>.</p> | |
| 7768 <p title="I-II q. 70 a. 4 co."><a name="36477"><span class= | |
| 7769 "ref">[36477] Iª-IIae q. 70 a. 4 co.</span></a> Respondeo | |
| 7770 dicendum quod opera carnis et fructus spiritus possunt accipi | |
| 7771 dupliciter. Uno modo, secundum communem rationem. Et hoc modo in | |
| 7772 communi fructus spiritus sancti contrariantur operibus carnis. | |
| 7773 Spiritus enim sanctus movet humanam mentem ad id quod est secundum | |
| 7774 rationem, vel potius ad id quod est supra rationem, appetitus autem | |
| 7775 carnis, qui est appetitus sensitivus, trahit ad bona sensibilia, | |
| 7776 quae sunt infra hominem. Unde sicut motus sursum et motus deorsum | |
| 7777 contrariantur in naturalibus, ita in operibus humanis contrariantur | |
| 7778 opera carnis fructibus spiritus. Alio modo possunt considerari | |
| 7779 secundum proprias rationes singulorum fructuum enumeratorum, et | |
| 7780 operum carnis. Et sic non oportet quod singula singulis | |
| 7781 contraponantur, quia, sicut dictum est, apostolus non intendit | |
| 7782 enumerare omnia opera spiritualia, nec omnia opera carnalia. Sed | |
| 7783 tamen, secundum quandam adaptationem, Augustinus, super epistolam | |
| 7784 ad Galat., contraponit singulis operibus carnis singulos fructus. | |
| 7785 <i>Sicut fornicationi, quae est amor explendae libidinis a legitimo | |
| 7786 connubio solutus, opponitur caritas, per quam anima coniungitur Deo | |
| 7787 in qua etiam est vera castitas. Immunditiae autem sunt omnes | |
| 7788 perturbationes de illa fornicatione conceptae, quibus gaudium | |
| 7789 tranquillitatis opponitur. Idolorum autem servitus, propter quam | |
| 7790 bellum est gestum adversus Evangelium Dei, opponitur paci. Contra | |
| 7791 veneficia autem, et inimicitias et contentiones et aemulationes, | |
| 7792 animositates et dissensiones, opponuntur longanimitas, ad | |
| 7793 sustinendum mala hominum inter quos vivimus; et ad curandum, | |
| 7794 benignitas; et ad ignoscendum, bonitas. Haeresibus autem opponitur | |
| 7795 fides, invidiae, mansuetudo; ebrietatibus et comessationibus, | |
| 7796 continentia</i>.</p> | |
| 7797 <p title="I-II q. 70 a. 4 ad 1"><a name="36478"><span class= | |
| 7798 "ref">[36478] Iª-IIae q. 70 a. 4 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 7799 ergo dicendum quod id quod procedit ab arbore contra naturam | |
| 7800 arboris, non dicitur esse fructus eius, sed magis corruptio | |
| 7801 quaedam. Et quia virtutum opera sunt connaturalia rationi, opera | |
| 7802 vero vitiorum sunt contra rationem; ideo opera virtutum fructus | |
| 7803 dicuntur, non autem opera vitiorum.</p> | |
| 7804 <p title="I-II q. 70 a. 4 ad 2"><a name="36479"><span class= | |
| 7805 "ref">[36479] Iª-IIae q. 70 a. 4 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 7806 dicendum quod <i>bonum contingit uno modo, malum vero | |
| 7807 omnifariam</i>, ut Dionysius dicit, IV cap. de Div. Nom., unde et | |
| 7808 uni virtuti plura vitia opponuntur. Et propter hoc, non est mirum | |
| 7809 si plura ponuntur opera carnis quam fructus spiritus.</p> | |
| 7810 <p title="I-II q. 70 a. 4 ad 3"><a name="36480"><span class= | |
| 7811 "ref">[36480] Iª-IIae q. 70 a. 4 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 7812 patet solutio ex dictis.</p> | |
| 7813 <div class="centro"><br /> | |
| 7814 <p><a href="sth2049.html"><img src="icons/ageretro.gif" width="19" | |
| 7815 height="19" align="middle" border="0" alt="age retro" /></a> | |
| 7816 <a href="sth2071.html"><img src="icons/ageultra.gif" width="19" | |
| 7817 height="19" align="middle" border="0" alt="age ultra" /></a></p> | |
| 7818 <br /> | |
| 7819 <hr /> | |
| 7820 <br /> | |
| 7821 <address>© 2006 Fundación Tomás de Aquino quoad | |
| 7822 hanc editionem<br /> | |
| 7823 Iura omnia asservantur<br /> | |
| 7824 OCLC nr. <a href="http://worldcatlibraries.org/wcpa/oclc/49644264" | |
| 7825 style="text-decoration=none">49644264</a></address> | |
| 7826 </div> | |
| 7827 </body> | |
| 7828 </html> |
