Mercurial > hg > Aquinas
annotate summa/latin/sth2006.html @ 28:544e12f679ad
convert to xml
| author | ht |
|---|---|
| date | Tue, 24 Nov 2009 19:27:32 +0000 |
| parents | 4006eb4882de |
| children | d777cc3962f2 |
| rev | line source |
|---|---|
| 28 | 1 <!DOCTYPE html PUBLIC "-//W3C//DTD XHTML 1.0 Transitional//EN" |
| 2 "http://www.w3.org/TR/xhtml1/DTD/xhtml1-transitional.dtd"> | |
| 3 <html lang="LA" xmlns="http://www.w3.org/1999/xhtml" xml:lang="LA"> | |
| 4 <head> | |
| 5 <meta name="generator" content= | |
| 6 "HTML Tidy for Windows (vers 1st February 2005), see www.w3.org" /> | |
| 7 <meta http-equiv="Content-Type" content= | |
| 8 "text/html; charset=us-ascii" /> | |
| 9 <meta http-equiv="Content-Style-Type" content="text/css" /> | |
| 10 <meta http-equiv="Content-Script-Type" content="text/javascript" /> | |
| 11 <meta name="keywords" content= | |
| 12 "Thomas de Aquino, Summa Theologiae, Corpus Thomisticum" /> | |
| 13 <meta name="language" content="Latin" /> | |
| 14 <meta name="security" content="public" /> | |
| 15 <meta name="owner" content="ealarcon@unav.es" /> | |
| 16 <meta name="author" content="Enrique Alarcón" /> | |
| 17 <meta name="abstract" content="" /> | |
| 18 <link rel="stylesheet" media="screen" href="vscreen.css" type= | |
| 19 "text/css" /> | |
| 20 <link rel="stylesheet" media="print" href="vprint.css" type= | |
| 21 "text/css" /> | |
| 22 <title>Thomas de Aquino, Summa Theologiae, Iª-IIae q. | |
| 23 6-21</title> | |
| 24 </head> | |
| 25 <body> | |
| 26 <a href="http://www.corpusthomisticum.org/"></a> | |
| 27 <div class="tres">CORPUS THOMISTICUM</div> | |
| 28 <div class="uno">Sancti Thomae de Aquino</div> | |
| 29 <div class="uno">Summa Theologiae</div> | |
| 30 <div class="dos">prima pars secundae partis a quaestione VI ad | |
| 31 quaestionem XXI</div> | |
| 32 <br /> | |
| 33 <div class="centro"> | |
| 34 <table align="center" summary="Imago"> | |
| 35 <tr> | |
| 36 <th><img src="icons/fugit190.jpg" width="275" height="190" border= | |
| 37 "0" alt= | |
| 38 "Thomas de Aquino a Filippino Lippi depictus (Cappella Carafa, S. Maria sopra Minerva, Roma)" | |
| 39 align="middle" /></th> | |
| 40 </tr> | |
| 41 </table> | |
| 42 <br /> | |
| 43 <span class="tres">Textum Leoninum Romae 1891 editum<br /> | |
| 44 ac automato translatum a Roberto Busa SJ in taenias | |
| 45 magneticas<br /> | |
| 46 denuo recognovit Enrique Alarcón atque instruxit<br /> | |
| 47 <br /></span><br /> | |
| 48 <hr /> | |
| 49 <br /> | |
| 50 <p><a href="sth2001.html"><img src="icons/ageretro.gif" width="19" | |
| 51 height="19" align="middle" border="0" alt="age retro" /></a> | |
| 52 <a href="sth2022.html"><img src="icons/ageultra.gif" width="19" | |
| 53 height="19" align="middle" border="0" alt="age ultra" /></a></p> | |
| 54 <script language="JavaScript" type="text/javascript"> | |
| 55 //<![CDATA[ | |
|
26
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
56 <!-- |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
57 // original code by Bill Trefzger 12/12/96; revised by Enrique Alarcon 12/9/2000 |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
58 function go(){if(document.selecter.select1.options[document.selecter.select1.selectedIndex].value !="none"){location=document.selecter.select1.options[document.selecter.select1.selectedIndex].value}} |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
59 document.write('<FORM NAME="selecter"><SELECT NAME="select1">'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
60 document.write('<OPTION VALUE="none">INDEX'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
61 document.write('<OPTION VALUE="none">------------------------------------------------'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
62 document.write('<OPTION VALUE="index.html">Corpus Thomisticum'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
63 document.write('<OPTION VALUE="iopera.html">Opera omnia'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
64 document.write('<OPTION VALUE="zbiblia.html">Bibliographia Thomistica'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
65 document.write('<OPTION VALUE="none">------------------------------------------------'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
66 document.write('<OPTION VALUE="#33741">Iª-IIae q. 6 pr.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
67 document.write('<OPTION VALUE="#33742">Iª-IIae q. 6 a. 1 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
68 document.write('<OPTION VALUE="#33743">Iª-IIae q. 6 a. 1 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
69 document.write('<OPTION VALUE="#33744">Iª-IIae q. 6 a. 1 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
70 document.write('<OPTION VALUE="#33745">Iª-IIae q. 6 a. 1 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
71 document.write('<OPTION VALUE="#33746">Iª-IIae q. 6 a. 1 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
72 document.write('<OPTION VALUE="#33747">Iª-IIae q. 6 a. 1 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
73 document.write('<OPTION VALUE="#33748">Iª-IIae q. 6 a. 1 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
74 document.write('<OPTION VALUE="#33749">Iª-IIae q. 6 a. 1 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
75 document.write('<OPTION VALUE="#33750">Iª-IIae q. 6 a. 2 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
76 document.write('<OPTION VALUE="#33751">Iª-IIae q. 6 a. 2 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
77 document.write('<OPTION VALUE="#33752">Iª-IIae q. 6 a. 2 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
78 document.write('<OPTION VALUE="#33753">Iª-IIae q. 6 a. 2 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
79 document.write('<OPTION VALUE="#33754">Iª-IIae q. 6 a. 2 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
80 document.write('<OPTION VALUE="#33755">Iª-IIae q. 6 a. 2 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
81 document.write('<OPTION VALUE="#33756">Iª-IIae q. 6 a. 2 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
82 document.write('<OPTION VALUE="#33757">Iª-IIae q. 6 a. 2 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
83 document.write('<OPTION VALUE="#33758">Iª-IIae q. 6 a. 3 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
84 document.write('<OPTION VALUE="#33759">Iª-IIae q. 6 a. 3 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
85 document.write('<OPTION VALUE="#33760">Iª-IIae q. 6 a. 3 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
86 document.write('<OPTION VALUE="#33761">Iª-IIae q. 6 a. 3 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
87 document.write('<OPTION VALUE="#33762">Iª-IIae q. 6 a. 3 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
88 document.write('<OPTION VALUE="#33763">Iª-IIae q. 6 a. 3 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
89 document.write('<OPTION VALUE="#33764">Iª-IIae q. 6 a. 3 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
90 document.write('<OPTION VALUE="#33765">Iª-IIae q. 6 a. 3 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
91 document.write('<OPTION VALUE="#33766">Iª-IIae q. 6 a. 4 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
92 document.write('<OPTION VALUE="#33767">Iª-IIae q. 6 a. 4 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
93 document.write('<OPTION VALUE="#33768">Iª-IIae q. 6 a. 4 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
94 document.write('<OPTION VALUE="#33769">Iª-IIae q. 6 a. 4 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
95 document.write('<OPTION VALUE="#33770">Iª-IIae q. 6 a. 4 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
96 document.write('<OPTION VALUE="#33771">Iª-IIae q. 6 a. 4 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
97 document.write('<OPTION VALUE="#33772">Iª-IIae q. 6 a. 4 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
98 document.write('<OPTION VALUE="#33773">Iª-IIae q. 6 a. 4 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
99 document.write('<OPTION VALUE="#33774">Iª-IIae q. 6 a. 5 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
100 document.write('<OPTION VALUE="#33775">Iª-IIae q. 6 a. 5 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
101 document.write('<OPTION VALUE="#33776">Iª-IIae q. 6 a. 5 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
102 document.write('<OPTION VALUE="#33777">Iª-IIae q. 6 a. 5 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
103 document.write('<OPTION VALUE="#33778">Iª-IIae q. 6 a. 5 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
104 document.write('<OPTION VALUE="#33779">Iª-IIae q. 6 a. 5 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
105 document.write('<OPTION VALUE="#33780">Iª-IIae q. 6 a. 5 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
106 document.write('<OPTION VALUE="#33781">Iª-IIae q. 6 a. 5 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
107 document.write('<OPTION VALUE="#33782">Iª-IIae q. 6 a. 6 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
108 document.write('<OPTION VALUE="#33783">Iª-IIae q. 6 a. 6 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
109 document.write('<OPTION VALUE="#33784">Iª-IIae q. 6 a. 6 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
110 document.write('<OPTION VALUE="#33785">Iª-IIae q. 6 a. 6 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
111 document.write('<OPTION VALUE="#33786">Iª-IIae q. 6 a. 6 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
112 document.write('<OPTION VALUE="#33787">Iª-IIae q. 6 a. 6 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
113 document.write('<OPTION VALUE="#33788">Iª-IIae q. 6 a. 6 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
114 document.write('<OPTION VALUE="#33789">Iª-IIae q. 6 a. 6 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
115 document.write('<OPTION VALUE="#33790">Iª-IIae q. 6 a. 7 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
116 document.write('<OPTION VALUE="#33791">Iª-IIae q. 6 a. 7 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
117 document.write('<OPTION VALUE="#33792">Iª-IIae q. 6 a. 7 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
118 document.write('<OPTION VALUE="#33793">Iª-IIae q. 6 a. 7 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
119 document.write('<OPTION VALUE="#33794">Iª-IIae q. 6 a. 7 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
120 document.write('<OPTION VALUE="#33795">Iª-IIae q. 6 a. 7 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
121 document.write('<OPTION VALUE="#33796">Iª-IIae q. 6 a. 7 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
122 document.write('<OPTION VALUE="#33797">Iª-IIae q. 6 a. 7 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
123 document.write('<OPTION VALUE="#33798">Iª-IIae q. 6 a. 8 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
124 document.write('<OPTION VALUE="#33799">Iª-IIae q. 6 a. 8 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
125 document.write('<OPTION VALUE="#33800">Iª-IIae q. 6 a. 8 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
126 document.write('<OPTION VALUE="#33801">Iª-IIae q. 6 a. 8 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
127 document.write('<OPTION VALUE="#33802">Iª-IIae q. 6 a. 8 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
128 document.write('<OPTION VALUE="#33803">Iª-IIae q. 6 a. 8 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
129 document.write('<OPTION VALUE="#33804">Iª-IIae q. 7 pr.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
130 document.write('<OPTION VALUE="#33805">Iª-IIae q. 7 a. 1 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
131 document.write('<OPTION VALUE="#33806">Iª-IIae q. 7 a. 1 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
132 document.write('<OPTION VALUE="#33807">Iª-IIae q. 7 a. 1 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
133 document.write('<OPTION VALUE="#33808">Iª-IIae q. 7 a. 1 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
134 document.write('<OPTION VALUE="#33809">Iª-IIae q. 7 a. 1 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
135 document.write('<OPTION VALUE="#33810">Iª-IIae q. 7 a. 1 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
136 document.write('<OPTION VALUE="#33811">Iª-IIae q. 7 a. 1 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
137 document.write('<OPTION VALUE="#33812">Iª-IIae q. 7 a. 1 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
138 document.write('<OPTION VALUE="#33813">Iª-IIae q. 7 a. 2 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
139 document.write('<OPTION VALUE="#33814">Iª-IIae q. 7 a. 2 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
140 document.write('<OPTION VALUE="#33815">Iª-IIae q. 7 a. 2 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
141 document.write('<OPTION VALUE="#33816">Iª-IIae q. 7 a. 2 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
142 document.write('<OPTION VALUE="#33817">Iª-IIae q. 7 a. 2 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
143 document.write('<OPTION VALUE="#33818">Iª-IIae q. 7 a. 2 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
144 document.write('<OPTION VALUE="#33819">Iª-IIae q. 7 a. 2 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
145 document.write('<OPTION VALUE="#33820">Iª-IIae q. 7 a. 2 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
146 document.write('<OPTION VALUE="#33821">Iª-IIae q. 7 a. 3 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
147 document.write('<OPTION VALUE="#33822">Iª-IIae q. 7 a. 3 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
148 document.write('<OPTION VALUE="#33823">Iª-IIae q. 7 a. 3 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
149 document.write('<OPTION VALUE="#33824">Iª-IIae q. 7 a. 3 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
150 document.write('<OPTION VALUE="#33825">Iª-IIae q. 7 a. 3 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
151 document.write('<OPTION VALUE="#33826">Iª-IIae q. 7 a. 3 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
152 document.write('<OPTION VALUE="#33827">Iª-IIae q. 7 a. 3 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
153 document.write('<OPTION VALUE="#33828">Iª-IIae q. 7 a. 3 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
154 document.write('<OPTION VALUE="#33829">Iª-IIae q. 7 a. 4 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
155 document.write('<OPTION VALUE="#33830">Iª-IIae q. 7 a. 4 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
156 document.write('<OPTION VALUE="#33831">Iª-IIae q. 7 a. 4 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
157 document.write('<OPTION VALUE="#33832">Iª-IIae q. 7 a. 4 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
158 document.write('<OPTION VALUE="#33833">Iª-IIae q. 7 a. 4 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
159 document.write('<OPTION VALUE="#33834">Iª-IIae q. 7 a. 4 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
160 document.write('<OPTION VALUE="#33835">Iª-IIae q. 7 a. 4 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
161 document.write('<OPTION VALUE="#33836">Iª-IIae q. 7 a. 4 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
162 document.write('<OPTION VALUE="#33837">Iª-IIae q. 8 pr.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
163 document.write('<OPTION VALUE="#33838">Iª-IIae q. 8 a. 1 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
164 document.write('<OPTION VALUE="#33839">Iª-IIae q. 8 a. 1 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
165 document.write('<OPTION VALUE="#33840">Iª-IIae q. 8 a. 1 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
166 document.write('<OPTION VALUE="#33841">Iª-IIae q. 8 a. 1 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
167 document.write('<OPTION VALUE="#33842">Iª-IIae q. 8 a. 1 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
168 document.write('<OPTION VALUE="#33843">Iª-IIae q. 8 a. 1 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
169 document.write('<OPTION VALUE="#33844">Iª-IIae q. 8 a. 1 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
170 document.write('<OPTION VALUE="#33845">Iª-IIae q. 8 a. 1 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
171 document.write('<OPTION VALUE="#33846">Iª-IIae q. 8 a. 2 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
172 document.write('<OPTION VALUE="#33847">Iª-IIae q. 8 a. 2 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
173 document.write('<OPTION VALUE="#33848">Iª-IIae q. 8 a. 2 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
174 document.write('<OPTION VALUE="#33849">Iª-IIae q. 8 a. 2 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
175 document.write('<OPTION VALUE="#33850">Iª-IIae q. 8 a. 2 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
176 document.write('<OPTION VALUE="#33851">Iª-IIae q. 8 a. 2 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
177 document.write('<OPTION VALUE="#33852">Iª-IIae q. 8 a. 2 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
178 document.write('<OPTION VALUE="#33853">Iª-IIae q. 8 a. 2 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
179 document.write('<OPTION VALUE="#33854">Iª-IIae q. 8 a. 3 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
180 document.write('<OPTION VALUE="#33855">Iª-IIae q. 8 a. 3 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
181 document.write('<OPTION VALUE="#33856">Iª-IIae q. 8 a. 3 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
182 document.write('<OPTION VALUE="#33857">Iª-IIae q. 8 a. 3 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
183 document.write('<OPTION VALUE="#33858">Iª-IIae q. 8 a. 3 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
184 document.write('<OPTION VALUE="#33859">Iª-IIae q. 8 a. 3 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
185 document.write('<OPTION VALUE="#33860">Iª-IIae q. 8 a. 3 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
186 document.write('<OPTION VALUE="#33861">Iª-IIae q. 8 a. 3 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
187 document.write('<OPTION VALUE="#33862">Iª-IIae q. 8 a. 3 ad 4'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
188 document.write('<OPTION VALUE="#33863">Iª-IIae q. 9 pr.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
189 document.write('<OPTION VALUE="#33864">Iª-IIae q. 9 a. 1 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
190 document.write('<OPTION VALUE="#33865">Iª-IIae q. 9 a. 1 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
191 document.write('<OPTION VALUE="#33866">Iª-IIae q. 9 a. 1 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
192 document.write('<OPTION VALUE="#33867">Iª-IIae q. 9 a. 1 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
193 document.write('<OPTION VALUE="#33868">Iª-IIae q. 9 a. 1 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
194 document.write('<OPTION VALUE="#33869">Iª-IIae q. 9 a. 1 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
195 document.write('<OPTION VALUE="#33870">Iª-IIae q. 9 a. 1 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
196 document.write('<OPTION VALUE="#33871">Iª-IIae q. 9 a. 1 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
197 document.write('<OPTION VALUE="#33872">Iª-IIae q. 9 a. 2 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
198 document.write('<OPTION VALUE="#33873">Iª-IIae q. 9 a. 2 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
199 document.write('<OPTION VALUE="#33874">Iª-IIae q. 9 a. 2 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
200 document.write('<OPTION VALUE="#33875">Iª-IIae q. 9 a. 2 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
201 document.write('<OPTION VALUE="#33876">Iª-IIae q. 9 a. 2 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
202 document.write('<OPTION VALUE="#33877">Iª-IIae q. 9 a. 2 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
203 document.write('<OPTION VALUE="#33878">Iª-IIae q. 9 a. 2 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
204 document.write('<OPTION VALUE="#33879">Iª-IIae q. 9 a. 2 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
205 document.write('<OPTION VALUE="#33880">Iª-IIae q. 9 a. 3 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
206 document.write('<OPTION VALUE="#33881">Iª-IIae q. 9 a. 3 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
207 document.write('<OPTION VALUE="#33882">Iª-IIae q. 9 a. 3 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
208 document.write('<OPTION VALUE="#33883">Iª-IIae q. 9 a. 3 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
209 document.write('<OPTION VALUE="#33884">Iª-IIae q. 9 a. 3 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
210 document.write('<OPTION VALUE="#33885">Iª-IIae q. 9 a. 3 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
211 document.write('<OPTION VALUE="#33886">Iª-IIae q. 9 a. 3 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
212 document.write('<OPTION VALUE="#33887">Iª-IIae q. 9 a. 3 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
213 document.write('<OPTION VALUE="#33888">Iª-IIae q. 9 a. 4 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
214 document.write('<OPTION VALUE="#33889">Iª-IIae q. 9 a. 4 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
215 document.write('<OPTION VALUE="#33890">Iª-IIae q. 9 a. 4 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
216 document.write('<OPTION VALUE="#33891">Iª-IIae q. 9 a. 4 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
217 document.write('<OPTION VALUE="#33892">Iª-IIae q. 9 a. 4 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
218 document.write('<OPTION VALUE="#33893">Iª-IIae q. 9 a. 4 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
219 document.write('<OPTION VALUE="#33894">Iª-IIae q. 9 a. 4 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
220 document.write('<OPTION VALUE="#33895">Iª-IIae q. 9 a. 4 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
221 document.write('<OPTION VALUE="#33896">Iª-IIae q. 9 a. 5 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
222 document.write('<OPTION VALUE="#33897">Iª-IIae q. 9 a. 5 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
223 document.write('<OPTION VALUE="#33898">Iª-IIae q. 9 a. 5 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
224 document.write('<OPTION VALUE="#33899">Iª-IIae q. 9 a. 5 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
225 document.write('<OPTION VALUE="#33900">Iª-IIae q. 9 a. 5 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
226 document.write('<OPTION VALUE="#33901">Iª-IIae q. 9 a. 5 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
227 document.write('<OPTION VALUE="#33902">Iª-IIae q. 9 a. 5 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
228 document.write('<OPTION VALUE="#33903">Iª-IIae q. 9 a. 5 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
229 document.write('<OPTION VALUE="#33904">Iª-IIae q. 9 a. 6 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
230 document.write('<OPTION VALUE="#33905">Iª-IIae q. 9 a. 6 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
231 document.write('<OPTION VALUE="#33906">Iª-IIae q. 9 a. 6 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
232 document.write('<OPTION VALUE="#33907">Iª-IIae q. 9 a. 6 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
233 document.write('<OPTION VALUE="#33908">Iª-IIae q. 9 a. 6 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
234 document.write('<OPTION VALUE="#33909">Iª-IIae q. 9 a. 6 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
235 document.write('<OPTION VALUE="#33910">Iª-IIae q. 9 a. 6 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
236 document.write('<OPTION VALUE="#33911">Iª-IIae q. 9 a. 6 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
237 document.write('<OPTION VALUE="#33912">Iª-IIae q. 10 pr.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
238 document.write('<OPTION VALUE="#33913">Iª-IIae q. 10 a. 1 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
239 document.write('<OPTION VALUE="#33914">Iª-IIae q. 10 a. 1 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
240 document.write('<OPTION VALUE="#33915">Iª-IIae q. 10 a. 1 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
241 document.write('<OPTION VALUE="#33916">Iª-IIae q. 10 a. 1 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
242 document.write('<OPTION VALUE="#33917">Iª-IIae q. 10 a. 1 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
243 document.write('<OPTION VALUE="#33918">Iª-IIae q. 10 a. 1 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
244 document.write('<OPTION VALUE="#33919">Iª-IIae q. 10 a. 1 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
245 document.write('<OPTION VALUE="#33920">Iª-IIae q. 10 a. 1 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
246 document.write('<OPTION VALUE="#33921">Iª-IIae q. 10 a. 2 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
247 document.write('<OPTION VALUE="#33922">Iª-IIae q. 10 a. 2 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
248 document.write('<OPTION VALUE="#33923">Iª-IIae q. 10 a. 2 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
249 document.write('<OPTION VALUE="#33924">Iª-IIae q. 10 a. 2 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
250 document.write('<OPTION VALUE="#33925">Iª-IIae q. 10 a. 2 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
251 document.write('<OPTION VALUE="#33926">Iª-IIae q. 10 a. 2 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
252 document.write('<OPTION VALUE="#33927">Iª-IIae q. 10 a. 2 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
253 document.write('<OPTION VALUE="#33928">Iª-IIae q. 10 a. 2 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
254 document.write('<OPTION VALUE="#33929">Iª-IIae q. 10 a. 3 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
255 document.write('<OPTION VALUE="#33930">Iª-IIae q. 10 a. 3 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
256 document.write('<OPTION VALUE="#33931">Iª-IIae q. 10 a. 3 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
257 document.write('<OPTION VALUE="#33932">Iª-IIae q. 10 a. 3 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
258 document.write('<OPTION VALUE="#33933">Iª-IIae q. 10 a. 3 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
259 document.write('<OPTION VALUE="#33934">Iª-IIae q. 10 a. 3 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
260 document.write('<OPTION VALUE="#33935">Iª-IIae q. 10 a. 3 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
261 document.write('<OPTION VALUE="#33936">Iª-IIae q. 10 a. 3 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
262 document.write('<OPTION VALUE="#33937">Iª-IIae q. 10 a. 4 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
263 document.write('<OPTION VALUE="#33938">Iª-IIae q. 10 a. 4 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
264 document.write('<OPTION VALUE="#33939">Iª-IIae q. 10 a. 4 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
265 document.write('<OPTION VALUE="#33940">Iª-IIae q. 10 a. 4 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
266 document.write('<OPTION VALUE="#33941">Iª-IIae q. 10 a. 4 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
267 document.write('<OPTION VALUE="#33942">Iª-IIae q. 10 a. 4 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
268 document.write('<OPTION VALUE="#33943">Iª-IIae q. 10 a. 4 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
269 document.write('<OPTION VALUE="#33944">Iª-IIae q. 10 a. 4 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
270 document.write('<OPTION VALUE="#33945">Iª-IIae q. 11 pr.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
271 document.write('<OPTION VALUE="#33946">Iª-IIae q. 11 a. 1 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
272 document.write('<OPTION VALUE="#33947">Iª-IIae q. 11 a. 1 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
273 document.write('<OPTION VALUE="#33948">Iª-IIae q. 11 a. 1 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
274 document.write('<OPTION VALUE="#33949">Iª-IIae q. 11 a. 1 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
275 document.write('<OPTION VALUE="#33950">Iª-IIae q. 11 a. 1 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
276 document.write('<OPTION VALUE="#33951">Iª-IIae q. 11 a. 1 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
277 document.write('<OPTION VALUE="#33952">Iª-IIae q. 11 a. 1 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
278 document.write('<OPTION VALUE="#33953">Iª-IIae q. 11 a. 1 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
279 document.write('<OPTION VALUE="#33954">Iª-IIae q. 11 a. 2 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
280 document.write('<OPTION VALUE="#33955">Iª-IIae q. 11 a. 2 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
281 document.write('<OPTION VALUE="#33956">Iª-IIae q. 11 a. 2 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
282 document.write('<OPTION VALUE="#33957">Iª-IIae q. 11 a. 2 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
283 document.write('<OPTION VALUE="#33958">Iª-IIae q. 11 a. 2 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
284 document.write('<OPTION VALUE="#33959">Iª-IIae q. 11 a. 2 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
285 document.write('<OPTION VALUE="#33960">Iª-IIae q. 11 a. 2 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
286 document.write('<OPTION VALUE="#33961">Iª-IIae q. 11 a. 2 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
287 document.write('<OPTION VALUE="#33962">Iª-IIae q. 11 a. 2 ad 4'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
288 document.write('<OPTION VALUE="#33963">Iª-IIae q. 11 a. 3 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
289 document.write('<OPTION VALUE="#33964">Iª-IIae q. 11 a. 3 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
290 document.write('<OPTION VALUE="#33965">Iª-IIae q. 11 a. 3 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
291 document.write('<OPTION VALUE="#33966">Iª-IIae q. 11 a. 3 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
292 document.write('<OPTION VALUE="#33967">Iª-IIae q. 11 a. 3 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
293 document.write('<OPTION VALUE="#33968">Iª-IIae q. 11 a. 3 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
294 document.write('<OPTION VALUE="#33969">Iª-IIae q. 11 a. 3 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
295 document.write('<OPTION VALUE="#33970">Iª-IIae q. 11 a. 3 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
296 document.write('<OPTION VALUE="#33971">Iª-IIae q. 11 a. 4 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
297 document.write('<OPTION VALUE="#33972">Iª-IIae q. 11 a. 4 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
298 document.write('<OPTION VALUE="#33973">Iª-IIae q. 11 a. 4 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
299 document.write('<OPTION VALUE="#33974">Iª-IIae q. 11 a. 4 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
300 document.write('<OPTION VALUE="#33975">Iª-IIae q. 11 a. 4 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
301 document.write('<OPTION VALUE="#33976">Iª-IIae q. 11 a. 4 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
302 document.write('<OPTION VALUE="#33977">Iª-IIae q. 11 a. 4 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
303 document.write('<OPTION VALUE="#33978">Iª-IIae q. 11 a. 4 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
304 document.write('<OPTION VALUE="#33979">Iª-IIae q. 12 pr.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
305 document.write('<OPTION VALUE="#33980">Iª-IIae q. 12 a. 1 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
306 document.write('<OPTION VALUE="#33981">Iª-IIae q. 12 a. 1 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
307 document.write('<OPTION VALUE="#33982">Iª-IIae q. 12 a. 1 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
308 document.write('<OPTION VALUE="#33983">Iª-IIae q. 12 a. 1 arg. 4'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
309 document.write('<OPTION VALUE="#33984">Iª-IIae q. 12 a. 1 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
310 document.write('<OPTION VALUE="#33985">Iª-IIae q. 12 a. 1 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
311 document.write('<OPTION VALUE="#33986">Iª-IIae q. 12 a. 1 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
312 document.write('<OPTION VALUE="#33987">Iª-IIae q. 12 a. 1 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
313 document.write('<OPTION VALUE="#33988">Iª-IIae q. 12 a. 1 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
314 document.write('<OPTION VALUE="#33989">Iª-IIae q. 12 a. 1 ad 4'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
315 document.write('<OPTION VALUE="#33990">Iª-IIae q. 12 a. 2 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
316 document.write('<OPTION VALUE="#33991">Iª-IIae q. 12 a. 2 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
317 document.write('<OPTION VALUE="#33992">Iª-IIae q. 12 a. 2 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
318 document.write('<OPTION VALUE="#33993">Iª-IIae q. 12 a. 2 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
319 document.write('<OPTION VALUE="#33994">Iª-IIae q. 12 a. 2 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
320 document.write('<OPTION VALUE="#33995">Iª-IIae q. 12 a. 2 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
321 document.write('<OPTION VALUE="#33996">Iª-IIae q. 12 a. 2 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
322 document.write('<OPTION VALUE="#33997">Iª-IIae q. 12 a. 2 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
323 document.write('<OPTION VALUE="#33998">Iª-IIae q. 12 a. 3 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
324 document.write('<OPTION VALUE="#33999">Iª-IIae q. 12 a. 3 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
325 document.write('<OPTION VALUE="#34000">Iª-IIae q. 12 a. 3 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
326 document.write('<OPTION VALUE="#34001">Iª-IIae q. 12 a. 3 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
327 document.write('<OPTION VALUE="#34002">Iª-IIae q. 12 a. 3 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
328 document.write('<OPTION VALUE="#34003">Iª-IIae q. 12 a. 3 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
329 document.write('<OPTION VALUE="#34004">Iª-IIae q. 12 a. 3 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
330 document.write('<OPTION VALUE="#34005">Iª-IIae q. 12 a. 3 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
331 document.write('<OPTION VALUE="#34006">Iª-IIae q. 12 a. 4 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
332 document.write('<OPTION VALUE="#34007">Iª-IIae q. 12 a. 4 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
333 document.write('<OPTION VALUE="#34008">Iª-IIae q. 12 a. 4 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
334 document.write('<OPTION VALUE="#34009">Iª-IIae q. 12 a. 4 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
335 document.write('<OPTION VALUE="#34010">Iª-IIae q. 12 a. 4 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
336 document.write('<OPTION VALUE="#34011">Iª-IIae q. 12 a. 4 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
337 document.write('<OPTION VALUE="#34012">Iª-IIae q. 12 a. 4 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
338 document.write('<OPTION VALUE="#34013">Iª-IIae q. 12 a. 4 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
339 document.write('<OPTION VALUE="#34014">Iª-IIae q. 12 a. 5 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
340 document.write('<OPTION VALUE="#34015">Iª-IIae q. 12 a. 5 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
341 document.write('<OPTION VALUE="#34016">Iª-IIae q. 12 a. 5 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
342 document.write('<OPTION VALUE="#34017">Iª-IIae q. 12 a. 5 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
343 document.write('<OPTION VALUE="#34018">Iª-IIae q. 12 a. 5 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
344 document.write('<OPTION VALUE="#34019">Iª-IIae q. 12 a. 5 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
345 document.write('<OPTION VALUE="#34020">Iª-IIae q. 12 a. 5 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
346 document.write('<OPTION VALUE="#34021">Iª-IIae q. 12 a. 5 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
347 document.write('<OPTION VALUE="#34022">Iª-IIae q. 13 pr.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
348 document.write('<OPTION VALUE="#34023">Iª-IIae q. 13 a. 1 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
349 document.write('<OPTION VALUE="#34024">Iª-IIae q. 13 a. 1 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
350 document.write('<OPTION VALUE="#34025">Iª-IIae q. 13 a. 1 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
351 document.write('<OPTION VALUE="#34026">Iª-IIae q. 13 a. 1 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
352 document.write('<OPTION VALUE="#34027">Iª-IIae q. 13 a. 1 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
353 document.write('<OPTION VALUE="#34028">Iª-IIae q. 13 a. 1 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
354 document.write('<OPTION VALUE="#34029">Iª-IIae q. 13 a. 1 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
355 document.write('<OPTION VALUE="#34030">Iª-IIae q. 13 a. 1 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
356 document.write('<OPTION VALUE="#34031">Iª-IIae q. 13 a. 2 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
357 document.write('<OPTION VALUE="#34032">Iª-IIae q. 13 a. 2 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
358 document.write('<OPTION VALUE="#34033">Iª-IIae q. 13 a. 2 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
359 document.write('<OPTION VALUE="#34034">Iª-IIae q. 13 a. 2 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
360 document.write('<OPTION VALUE="#34035">Iª-IIae q. 13 a. 2 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
361 document.write('<OPTION VALUE="#34036">Iª-IIae q. 13 a. 2 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
362 document.write('<OPTION VALUE="#34037">Iª-IIae q. 13 a. 2 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
363 document.write('<OPTION VALUE="#34038">Iª-IIae q. 13 a. 2 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
364 document.write('<OPTION VALUE="#34039">Iª-IIae q. 13 a. 3 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
365 document.write('<OPTION VALUE="#34040">Iª-IIae q. 13 a. 3 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
366 document.write('<OPTION VALUE="#34041">Iª-IIae q. 13 a. 3 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
367 document.write('<OPTION VALUE="#34042">Iª-IIae q. 13 a. 3 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
368 document.write('<OPTION VALUE="#34043">Iª-IIae q. 13 a. 3 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
369 document.write('<OPTION VALUE="#34044">Iª-IIae q. 13 a. 3 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
370 document.write('<OPTION VALUE="#34045">Iª-IIae q. 13 a. 4 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
371 document.write('<OPTION VALUE="#34046">Iª-IIae q. 13 a. 4 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
372 document.write('<OPTION VALUE="#34047">Iª-IIae q. 13 a. 4 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
373 document.write('<OPTION VALUE="#34048">Iª-IIae q. 13 a. 4 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
374 document.write('<OPTION VALUE="#34049">Iª-IIae q. 13 a. 4 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
375 document.write('<OPTION VALUE="#34050">Iª-IIae q. 13 a. 4 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
376 document.write('<OPTION VALUE="#34051">Iª-IIae q. 13 a. 4 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
377 document.write('<OPTION VALUE="#34052">Iª-IIae q. 13 a. 4 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
378 document.write('<OPTION VALUE="#34053">Iª-IIae q. 13 a. 5 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
379 document.write('<OPTION VALUE="#34054">Iª-IIae q. 13 a. 5 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
380 document.write('<OPTION VALUE="#34055">Iª-IIae q. 13 a. 5 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
381 document.write('<OPTION VALUE="#34056">Iª-IIae q. 13 a. 5 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
382 document.write('<OPTION VALUE="#34057">Iª-IIae q. 13 a. 5 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
383 document.write('<OPTION VALUE="#34058">Iª-IIae q. 13 a. 5 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
384 document.write('<OPTION VALUE="#34059">Iª-IIae q. 13 a. 5 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
385 document.write('<OPTION VALUE="#34060">Iª-IIae q. 13 a. 5 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
386 document.write('<OPTION VALUE="#34061">Iª-IIae q. 13 a. 6 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
387 document.write('<OPTION VALUE="#34062">Iª-IIae q. 13 a. 6 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
388 document.write('<OPTION VALUE="#34063">Iª-IIae q. 13 a. 6 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
389 document.write('<OPTION VALUE="#34064">Iª-IIae q. 13 a. 6 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
390 document.write('<OPTION VALUE="#34065">Iª-IIae q. 13 a. 6 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
391 document.write('<OPTION VALUE="#34066">Iª-IIae q. 13 a. 6 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
392 document.write('<OPTION VALUE="#34067">Iª-IIae q. 13 a. 6 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
393 document.write('<OPTION VALUE="#34068">Iª-IIae q. 13 a. 6 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
394 document.write('<OPTION VALUE="#34069">Iª-IIae q. 14 pr.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
395 document.write('<OPTION VALUE="#34070">Iª-IIae q. 14 a. 1 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
396 document.write('<OPTION VALUE="#34071">Iª-IIae q. 14 a. 1 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
397 document.write('<OPTION VALUE="#34072">Iª-IIae q. 14 a. 1 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
398 document.write('<OPTION VALUE="#34073">Iª-IIae q. 14 a. 1 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
399 document.write('<OPTION VALUE="#34074">Iª-IIae q. 14 a. 1 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
400 document.write('<OPTION VALUE="#34075">Iª-IIae q. 14 a. 1 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
401 document.write('<OPTION VALUE="#34076">Iª-IIae q. 14 a. 1 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
402 document.write('<OPTION VALUE="#34077">Iª-IIae q. 14 a. 1 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
403 document.write('<OPTION VALUE="#34078">Iª-IIae q. 14 a. 2 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
404 document.write('<OPTION VALUE="#34079">Iª-IIae q. 14 a. 2 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
405 document.write('<OPTION VALUE="#34080">Iª-IIae q. 14 a. 2 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
406 document.write('<OPTION VALUE="#34081">Iª-IIae q. 14 a. 2 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
407 document.write('<OPTION VALUE="#34082">Iª-IIae q. 14 a. 2 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
408 document.write('<OPTION VALUE="#34083">Iª-IIae q. 14 a. 2 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
409 document.write('<OPTION VALUE="#34084">Iª-IIae q. 14 a. 3 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
410 document.write('<OPTION VALUE="#34085">Iª-IIae q. 14 a. 3 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
411 document.write('<OPTION VALUE="#34086">Iª-IIae q. 14 a. 3 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
412 document.write('<OPTION VALUE="#34087">Iª-IIae q. 14 a. 3 arg. 4'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
413 document.write('<OPTION VALUE="#34088">Iª-IIae q. 14 a. 3 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
414 document.write('<OPTION VALUE="#34089">Iª-IIae q. 14 a. 3 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
415 document.write('<OPTION VALUE="#34090">Iª-IIae q. 14 a. 3 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
416 document.write('<OPTION VALUE="#34091">Iª-IIae q. 14 a. 3 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
417 document.write('<OPTION VALUE="#34092">Iª-IIae q. 14 a. 3 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
418 document.write('<OPTION VALUE="#34093">Iª-IIae q. 14 a. 3 ad 4'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
419 document.write('<OPTION VALUE="#34094">Iª-IIae q. 14 a. 4 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
420 document.write('<OPTION VALUE="#34095">Iª-IIae q. 14 a. 4 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
421 document.write('<OPTION VALUE="#34096">Iª-IIae q. 14 a. 4 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
422 document.write('<OPTION VALUE="#34097">Iª-IIae q. 14 a. 4 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
423 document.write('<OPTION VALUE="#34098">Iª-IIae q. 14 a. 4 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
424 document.write('<OPTION VALUE="#34099">Iª-IIae q. 14 a. 4 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
425 document.write('<OPTION VALUE="#34100">Iª-IIae q. 14 a. 4 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
426 document.write('<OPTION VALUE="#34101">Iª-IIae q. 14 a. 4 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
427 document.write('<OPTION VALUE="#34102">Iª-IIae q. 14 a. 5 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
428 document.write('<OPTION VALUE="#34103">Iª-IIae q. 14 a. 5 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
429 document.write('<OPTION VALUE="#34104">Iª-IIae q. 14 a. 5 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
430 document.write('<OPTION VALUE="#34105">Iª-IIae q. 14 a. 5 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
431 document.write('<OPTION VALUE="#34106">Iª-IIae q. 14 a. 5 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
432 document.write('<OPTION VALUE="#34107">Iª-IIae q. 14 a. 5 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
433 document.write('<OPTION VALUE="#34108">Iª-IIae q. 14 a. 5 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
434 document.write('<OPTION VALUE="#34109">Iª-IIae q. 14 a. 5 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
435 document.write('<OPTION VALUE="#34110">Iª-IIae q. 14 a. 6 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
436 document.write('<OPTION VALUE="#34111">Iª-IIae q. 14 a. 6 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
437 document.write('<OPTION VALUE="#34112">Iª-IIae q. 14 a. 6 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
438 document.write('<OPTION VALUE="#34113">Iª-IIae q. 14 a. 6 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
439 document.write('<OPTION VALUE="#34114">Iª-IIae q. 14 a. 6 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
440 document.write('<OPTION VALUE="#34115">Iª-IIae q. 14 a. 6 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
441 document.write('<OPTION VALUE="#34116">Iª-IIae q. 14 a. 6 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
442 document.write('<OPTION VALUE="#34117">Iª-IIae q. 14 a. 6 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
443 document.write('<OPTION VALUE="#34118">Iª-IIae q. 15 pr.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
444 document.write('<OPTION VALUE="#34119">Iª-IIae q. 15 a. 1 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
445 document.write('<OPTION VALUE="#34120">Iª-IIae q. 15 a. 1 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
446 document.write('<OPTION VALUE="#34121">Iª-IIae q. 15 a. 1 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
447 document.write('<OPTION VALUE="#34122">Iª-IIae q. 15 a. 1 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
448 document.write('<OPTION VALUE="#34123">Iª-IIae q. 15 a. 1 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
449 document.write('<OPTION VALUE="#34124">Iª-IIae q. 15 a. 1 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
450 document.write('<OPTION VALUE="#34125">Iª-IIae q. 15 a. 1 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
451 document.write('<OPTION VALUE="#34126">Iª-IIae q. 15 a. 1 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
452 document.write('<OPTION VALUE="#34127">Iª-IIae q. 15 a. 2 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
453 document.write('<OPTION VALUE="#34128">Iª-IIae q. 15 a. 2 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
454 document.write('<OPTION VALUE="#34129">Iª-IIae q. 15 a. 2 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
455 document.write('<OPTION VALUE="#34130">Iª-IIae q. 15 a. 2 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
456 document.write('<OPTION VALUE="#34131">Iª-IIae q. 15 a. 2 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
457 document.write('<OPTION VALUE="#34132">Iª-IIae q. 15 a. 2 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
458 document.write('<OPTION VALUE="#34133">Iª-IIae q. 15 a. 2 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
459 document.write('<OPTION VALUE="#34134">Iª-IIae q. 15 a. 2 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
460 document.write('<OPTION VALUE="#34135">Iª-IIae q. 15 a. 3 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
461 document.write('<OPTION VALUE="#34136">Iª-IIae q. 15 a. 3 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
462 document.write('<OPTION VALUE="#34137">Iª-IIae q. 15 a. 3 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
463 document.write('<OPTION VALUE="#34138">Iª-IIae q. 15 a. 3 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
464 document.write('<OPTION VALUE="#34139">Iª-IIae q. 15 a. 3 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
465 document.write('<OPTION VALUE="#34140">Iª-IIae q. 15 a. 3 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
466 document.write('<OPTION VALUE="#34141">Iª-IIae q. 15 a. 3 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
467 document.write('<OPTION VALUE="#34142">Iª-IIae q. 15 a. 3 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
468 document.write('<OPTION VALUE="#34143">Iª-IIae q. 15 a. 4 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
469 document.write('<OPTION VALUE="#34144">Iª-IIae q. 15 a. 4 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
470 document.write('<OPTION VALUE="#34145">Iª-IIae q. 15 a. 4 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
471 document.write('<OPTION VALUE="#34146">Iª-IIae q. 15 a. 4 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
472 document.write('<OPTION VALUE="#34147">Iª-IIae q. 15 a. 4 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
473 document.write('<OPTION VALUE="#34148">Iª-IIae q. 15 a. 4 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
474 document.write('<OPTION VALUE="#34149">Iª-IIae q. 15 a. 4 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
475 document.write('<OPTION VALUE="#34150">Iª-IIae q. 15 a. 4 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
476 document.write('<OPTION VALUE="#34151">Iª-IIae q. 16 pr.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
477 document.write('<OPTION VALUE="#34152">Iª-IIae q. 16 a. 1 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
478 document.write('<OPTION VALUE="#34153">Iª-IIae q. 16 a. 1 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
479 document.write('<OPTION VALUE="#34154">Iª-IIae q. 16 a. 1 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
480 document.write('<OPTION VALUE="#34155">Iª-IIae q. 16 a. 1 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
481 document.write('<OPTION VALUE="#34156">Iª-IIae q. 16 a. 1 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
482 document.write('<OPTION VALUE="#34157">Iª-IIae q. 16 a. 1 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
483 document.write('<OPTION VALUE="#34158">Iª-IIae q. 16 a. 1 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
484 document.write('<OPTION VALUE="#34159">Iª-IIae q. 16 a. 1 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
485 document.write('<OPTION VALUE="#34160">Iª-IIae q. 16 a. 2 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
486 document.write('<OPTION VALUE="#34161">Iª-IIae q. 16 a. 2 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
487 document.write('<OPTION VALUE="#34162">Iª-IIae q. 16 a. 2 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
488 document.write('<OPTION VALUE="#34163">Iª-IIae q. 16 a. 2 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
489 document.write('<OPTION VALUE="#34164">Iª-IIae q. 16 a. 2 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
490 document.write('<OPTION VALUE="#34165">Iª-IIae q. 16 a. 2 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
491 document.write('<OPTION VALUE="#34166">Iª-IIae q. 16 a. 3 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
492 document.write('<OPTION VALUE="#34167">Iª-IIae q. 16 a. 3 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
493 document.write('<OPTION VALUE="#34168">Iª-IIae q. 16 a. 3 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
494 document.write('<OPTION VALUE="#34169">Iª-IIae q. 16 a. 3 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
495 document.write('<OPTION VALUE="#34170">Iª-IIae q. 16 a. 3 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
496 document.write('<OPTION VALUE="#34171">Iª-IIae q. 16 a. 3 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
497 document.write('<OPTION VALUE="#34172">Iª-IIae q. 16 a. 3 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
498 document.write('<OPTION VALUE="#34173">Iª-IIae q. 16 a. 3 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
499 document.write('<OPTION VALUE="#34174">Iª-IIae q. 16 a. 4 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
500 document.write('<OPTION VALUE="#34175">Iª-IIae q. 16 a. 4 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
501 document.write('<OPTION VALUE="#34176">Iª-IIae q. 16 a. 4 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
502 document.write('<OPTION VALUE="#34177">Iª-IIae q. 16 a. 4 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
503 document.write('<OPTION VALUE="#34178">Iª-IIae q. 16 a. 4 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
504 document.write('<OPTION VALUE="#34179">Iª-IIae q. 16 a. 4 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
505 document.write('<OPTION VALUE="#34180">Iª-IIae q. 16 a. 4 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
506 document.write('<OPTION VALUE="#34181">Iª-IIae q. 16 a. 4 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
507 document.write('<OPTION VALUE="#34182">Iª-IIae q. 17 pr.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
508 document.write('<OPTION VALUE="#34183">Iª-IIae q. 17 a. 1 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
509 document.write('<OPTION VALUE="#34184">Iª-IIae q. 17 a. 1 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
510 document.write('<OPTION VALUE="#34185">Iª-IIae q. 17 a. 1 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
511 document.write('<OPTION VALUE="#34186">Iª-IIae q. 17 a. 1 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
512 document.write('<OPTION VALUE="#34187">Iª-IIae q. 17 a. 1 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
513 document.write('<OPTION VALUE="#34188">Iª-IIae q. 17 a. 1 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
514 document.write('<OPTION VALUE="#34189">Iª-IIae q. 17 a. 1 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
515 document.write('<OPTION VALUE="#34190">Iª-IIae q. 17 a. 1 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
516 document.write('<OPTION VALUE="#34191">Iª-IIae q. 17 a. 2 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
517 document.write('<OPTION VALUE="#34192">Iª-IIae q. 17 a. 2 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
518 document.write('<OPTION VALUE="#34193">Iª-IIae q. 17 a. 2 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
519 document.write('<OPTION VALUE="#34194">Iª-IIae q. 17 a. 2 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
520 document.write('<OPTION VALUE="#34195">Iª-IIae q. 17 a. 2 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
521 document.write('<OPTION VALUE="#34196">Iª-IIae q. 17 a. 2 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
522 document.write('<OPTION VALUE="#34197">Iª-IIae q. 17 a. 2 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
523 document.write('<OPTION VALUE="#34198">Iª-IIae q. 17 a. 2 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
524 document.write('<OPTION VALUE="#34199">Iª-IIae q. 17 a. 3 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
525 document.write('<OPTION VALUE="#34200">Iª-IIae q. 17 a. 3 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
526 document.write('<OPTION VALUE="#34201">Iª-IIae q. 17 a. 3 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
527 document.write('<OPTION VALUE="#34202">Iª-IIae q. 17 a. 3 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
528 document.write('<OPTION VALUE="#34203">Iª-IIae q. 17 a. 3 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
529 document.write('<OPTION VALUE="#34204">Iª-IIae q. 17 a. 3 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
530 document.write('<OPTION VALUE="#34205">Iª-IIae q. 17 a. 3 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
531 document.write('<OPTION VALUE="#34206">Iª-IIae q. 17 a. 3 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
532 document.write('<OPTION VALUE="#34207">Iª-IIae q. 17 a. 4 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
533 document.write('<OPTION VALUE="#34208">Iª-IIae q. 17 a. 4 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
534 document.write('<OPTION VALUE="#34209">Iª-IIae q. 17 a. 4 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
535 document.write('<OPTION VALUE="#34210">Iª-IIae q. 17 a. 4 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
536 document.write('<OPTION VALUE="#34211">Iª-IIae q. 17 a. 4 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
537 document.write('<OPTION VALUE="#34212">Iª-IIae q. 17 a. 4 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
538 document.write('<OPTION VALUE="#34213">Iª-IIae q. 17 a. 4 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
539 document.write('<OPTION VALUE="#34214">Iª-IIae q. 17 a. 4 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
540 document.write('<OPTION VALUE="#34215">Iª-IIae q. 17 a. 5 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
541 document.write('<OPTION VALUE="#34216">Iª-IIae q. 17 a. 5 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
542 document.write('<OPTION VALUE="#34217">Iª-IIae q. 17 a. 5 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
543 document.write('<OPTION VALUE="#34218">Iª-IIae q. 17 a. 5 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
544 document.write('<OPTION VALUE="#34219">Iª-IIae q. 17 a. 5 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
545 document.write('<OPTION VALUE="#34220">Iª-IIae q. 17 a. 5 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
546 document.write('<OPTION VALUE="#34221">Iª-IIae q. 17 a. 5 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
547 document.write('<OPTION VALUE="#34222">Iª-IIae q. 17 a. 5 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
548 document.write('<OPTION VALUE="#34223">Iª-IIae q. 17 a. 6 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
549 document.write('<OPTION VALUE="#34224">Iª-IIae q. 17 a. 6 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
550 document.write('<OPTION VALUE="#34225">Iª-IIae q. 17 a. 6 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
551 document.write('<OPTION VALUE="#34226">Iª-IIae q. 17 a. 6 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
552 document.write('<OPTION VALUE="#34227">Iª-IIae q. 17 a. 6 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
553 document.write('<OPTION VALUE="#34228">Iª-IIae q. 17 a. 6 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
554 document.write('<OPTION VALUE="#34229">Iª-IIae q. 17 a. 6 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
555 document.write('<OPTION VALUE="#34230">Iª-IIae q. 17 a. 6 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
556 document.write('<OPTION VALUE="#34231">Iª-IIae q. 17 a. 7 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
557 document.write('<OPTION VALUE="#34232">Iª-IIae q. 17 a. 7 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
558 document.write('<OPTION VALUE="#34233">Iª-IIae q. 17 a. 7 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
559 document.write('<OPTION VALUE="#34234">Iª-IIae q. 17 a. 7 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
560 document.write('<OPTION VALUE="#34235">Iª-IIae q. 17 a. 7 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
561 document.write('<OPTION VALUE="#34236">Iª-IIae q. 17 a. 7 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
562 document.write('<OPTION VALUE="#34237">Iª-IIae q. 17 a. 7 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
563 document.write('<OPTION VALUE="#34238">Iª-IIae q. 17 a. 7 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
564 document.write('<OPTION VALUE="#34239">Iª-IIae q. 17 a. 8 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
565 document.write('<OPTION VALUE="#34240">Iª-IIae q. 17 a. 8 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
566 document.write('<OPTION VALUE="#34241">Iª-IIae q. 17 a. 8 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
567 document.write('<OPTION VALUE="#34242">Iª-IIae q. 17 a. 8 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
568 document.write('<OPTION VALUE="#34243">Iª-IIae q. 17 a. 8 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
569 document.write('<OPTION VALUE="#34244">Iª-IIae q. 17 a. 8 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
570 document.write('<OPTION VALUE="#34245">Iª-IIae q. 17 a. 8 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
571 document.write('<OPTION VALUE="#34246">Iª-IIae q. 17 a. 8 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
572 document.write('<OPTION VALUE="#34247">Iª-IIae q. 17 a. 9 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
573 document.write('<OPTION VALUE="#34248">Iª-IIae q. 17 a. 9 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
574 document.write('<OPTION VALUE="#34249">Iª-IIae q. 17 a. 9 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
575 document.write('<OPTION VALUE="#34250">Iª-IIae q. 17 a. 9 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
576 document.write('<OPTION VALUE="#34251">Iª-IIae q. 17 a. 9 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
577 document.write('<OPTION VALUE="#34252">Iª-IIae q. 17 a. 9 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
578 document.write('<OPTION VALUE="#34253">Iª-IIae q. 17 a. 9 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
579 document.write('<OPTION VALUE="#34254">Iª-IIae q. 17 a. 9 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
580 document.write('<OPTION VALUE="#34255">Iª-IIae q. 18 pr.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
581 document.write('<OPTION VALUE="#34256">Iª-IIae q. 18 a. 1 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
582 document.write('<OPTION VALUE="#34257">Iª-IIae q. 18 a. 1 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
583 document.write('<OPTION VALUE="#34258">Iª-IIae q. 18 a. 1 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
584 document.write('<OPTION VALUE="#34259">Iª-IIae q. 18 a. 1 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
585 document.write('<OPTION VALUE="#34260">Iª-IIae q. 18 a. 1 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
586 document.write('<OPTION VALUE="#34261">Iª-IIae q. 18 a. 1 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
587 document.write('<OPTION VALUE="#34262">Iª-IIae q. 18 a. 1 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
588 document.write('<OPTION VALUE="#34263">Iª-IIae q. 18 a. 1 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
589 document.write('<OPTION VALUE="#34264">Iª-IIae q. 18 a. 2 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
590 document.write('<OPTION VALUE="#34265">Iª-IIae q. 18 a. 2 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
591 document.write('<OPTION VALUE="#34266">Iª-IIae q. 18 a. 2 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
592 document.write('<OPTION VALUE="#34267">Iª-IIae q. 18 a. 2 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
593 document.write('<OPTION VALUE="#34268">Iª-IIae q. 18 a. 2 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
594 document.write('<OPTION VALUE="#34269">Iª-IIae q. 18 a. 2 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
595 document.write('<OPTION VALUE="#34270">Iª-IIae q. 18 a. 2 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
596 document.write('<OPTION VALUE="#34271">Iª-IIae q. 18 a. 2 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
597 document.write('<OPTION VALUE="#34272">Iª-IIae q. 18 a. 3 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
598 document.write('<OPTION VALUE="#34273">Iª-IIae q. 18 a. 3 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
599 document.write('<OPTION VALUE="#34274">Iª-IIae q. 18 a. 3 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
600 document.write('<OPTION VALUE="#34275">Iª-IIae q. 18 a. 3 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
601 document.write('<OPTION VALUE="#34276">Iª-IIae q. 18 a. 3 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
602 document.write('<OPTION VALUE="#34277">Iª-IIae q. 18 a. 3 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
603 document.write('<OPTION VALUE="#34278">Iª-IIae q. 18 a. 3 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
604 document.write('<OPTION VALUE="#34279">Iª-IIae q. 18 a. 3 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
605 document.write('<OPTION VALUE="#34280">Iª-IIae q. 18 a. 4 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
606 document.write('<OPTION VALUE="#34281">Iª-IIae q. 18 a. 4 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
607 document.write('<OPTION VALUE="#34282">Iª-IIae q. 18 a. 4 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
608 document.write('<OPTION VALUE="#34283">Iª-IIae q. 18 a. 4 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
609 document.write('<OPTION VALUE="#34284">Iª-IIae q. 18 a. 4 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
610 document.write('<OPTION VALUE="#34285">Iª-IIae q. 18 a. 4 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
611 document.write('<OPTION VALUE="#34286">Iª-IIae q. 18 a. 4 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
612 document.write('<OPTION VALUE="#34287">Iª-IIae q. 18 a. 4 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
613 document.write('<OPTION VALUE="#34288">Iª-IIae q. 18 a. 5 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
614 document.write('<OPTION VALUE="#34289">Iª-IIae q. 18 a. 5 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
615 document.write('<OPTION VALUE="#34290">Iª-IIae q. 18 a. 5 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
616 document.write('<OPTION VALUE="#34291">Iª-IIae q. 18 a. 5 arg. 4'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
617 document.write('<OPTION VALUE="#34292">Iª-IIae q. 18 a. 5 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
618 document.write('<OPTION VALUE="#34293">Iª-IIae q. 18 a. 5 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
619 document.write('<OPTION VALUE="#34294">Iª-IIae q. 18 a. 5 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
620 document.write('<OPTION VALUE="#34295">Iª-IIae q. 18 a. 5 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
621 document.write('<OPTION VALUE="#34296">Iª-IIae q. 18 a. 5 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
622 document.write('<OPTION VALUE="#34297">Iª-IIae q. 18 a. 5 ad 4'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
623 document.write('<OPTION VALUE="#34298">Iª-IIae q. 18 a. 6 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
624 document.write('<OPTION VALUE="#34299">Iª-IIae q. 18 a. 6 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
625 document.write('<OPTION VALUE="#34300">Iª-IIae q. 18 a. 6 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
626 document.write('<OPTION VALUE="#34301">Iª-IIae q. 18 a. 6 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
627 document.write('<OPTION VALUE="#34302">Iª-IIae q. 18 a. 6 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
628 document.write('<OPTION VALUE="#34303">Iª-IIae q. 18 a. 6 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
629 document.write('<OPTION VALUE="#34304">Iª-IIae q. 18 a. 6 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
630 document.write('<OPTION VALUE="#34305">Iª-IIae q. 18 a. 6 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
631 document.write('<OPTION VALUE="#34306">Iª-IIae q. 18 a. 7 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
632 document.write('<OPTION VALUE="#34307">Iª-IIae q. 18 a. 7 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
633 document.write('<OPTION VALUE="#34308">Iª-IIae q. 18 a. 7 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
634 document.write('<OPTION VALUE="#34309">Iª-IIae q. 18 a. 7 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
635 document.write('<OPTION VALUE="#34310">Iª-IIae q. 18 a. 7 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
636 document.write('<OPTION VALUE="#34311">Iª-IIae q. 18 a. 7 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
637 document.write('<OPTION VALUE="#34312">Iª-IIae q. 18 a. 7 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
638 document.write('<OPTION VALUE="#34313">Iª-IIae q. 18 a. 7 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
639 document.write('<OPTION VALUE="#34314">Iª-IIae q. 18 a. 8 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
640 document.write('<OPTION VALUE="#34315">Iª-IIae q. 18 a. 8 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
641 document.write('<OPTION VALUE="#34316">Iª-IIae q. 18 a. 8 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
642 document.write('<OPTION VALUE="#34317">Iª-IIae q. 18 a. 8 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
643 document.write('<OPTION VALUE="#34318">Iª-IIae q. 18 a. 8 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
644 document.write('<OPTION VALUE="#34319">Iª-IIae q. 18 a. 8 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
645 document.write('<OPTION VALUE="#34320">Iª-IIae q. 18 a. 8 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
646 document.write('<OPTION VALUE="#34321">Iª-IIae q. 18 a. 8 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
647 document.write('<OPTION VALUE="#34322">Iª-IIae q. 18 a. 9 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
648 document.write('<OPTION VALUE="#34323">Iª-IIae q. 18 a. 9 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
649 document.write('<OPTION VALUE="#34324">Iª-IIae q. 18 a. 9 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
650 document.write('<OPTION VALUE="#34325">Iª-IIae q. 18 a. 9 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
651 document.write('<OPTION VALUE="#34326">Iª-IIae q. 18 a. 9 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
652 document.write('<OPTION VALUE="#34327">Iª-IIae q. 18 a. 9 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
653 document.write('<OPTION VALUE="#34328">Iª-IIae q. 18 a. 9 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
654 document.write('<OPTION VALUE="#34329">Iª-IIae q. 18 a. 9 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
655 document.write('<OPTION VALUE="#34330">Iª-IIae q. 18 a. 10 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
656 document.write('<OPTION VALUE="#34331">Iª-IIae q. 18 a. 10 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
657 document.write('<OPTION VALUE="#34332">Iª-IIae q. 18 a. 10 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
658 document.write('<OPTION VALUE="#34333">Iª-IIae q. 18 a. 10 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
659 document.write('<OPTION VALUE="#34334">Iª-IIae q. 18 a. 10 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
660 document.write('<OPTION VALUE="#34335">Iª-IIae q. 18 a. 10 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
661 document.write('<OPTION VALUE="#34336">Iª-IIae q. 18 a. 10 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
662 document.write('<OPTION VALUE="#34337">Iª-IIae q. 18 a. 10 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
663 document.write('<OPTION VALUE="#34338">Iª-IIae q. 18 a. 11 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
664 document.write('<OPTION VALUE="#34339">Iª-IIae q. 18 a. 11 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
665 document.write('<OPTION VALUE="#34340">Iª-IIae q. 18 a. 11 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
666 document.write('<OPTION VALUE="#34341">Iª-IIae q. 18 a. 11 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
667 document.write('<OPTION VALUE="#34342">Iª-IIae q. 18 a. 11 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
668 document.write('<OPTION VALUE="#34343">Iª-IIae q. 18 a. 11 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
669 document.write('<OPTION VALUE="#34344">Iª-IIae q. 18 a. 11 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
670 document.write('<OPTION VALUE="#34345">Iª-IIae q. 18 a. 11 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
671 document.write('<OPTION VALUE="#34346">Iª-IIae q. 19 pr.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
672 document.write('<OPTION VALUE="#34347">Iª-IIae q. 19 a. 1 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
673 document.write('<OPTION VALUE="#34348">Iª-IIae q. 19 a. 1 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
674 document.write('<OPTION VALUE="#34349">Iª-IIae q. 19 a. 1 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
675 document.write('<OPTION VALUE="#34350">Iª-IIae q. 19 a. 1 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
676 document.write('<OPTION VALUE="#34351">Iª-IIae q. 19 a. 1 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
677 document.write('<OPTION VALUE="#34352">Iª-IIae q. 19 a. 1 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
678 document.write('<OPTION VALUE="#34353">Iª-IIae q. 19 a. 1 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
679 document.write('<OPTION VALUE="#34354">Iª-IIae q. 19 a. 1 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
680 document.write('<OPTION VALUE="#34355">Iª-IIae q. 19 a. 2 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
681 document.write('<OPTION VALUE="#34356">Iª-IIae q. 19 a. 2 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
682 document.write('<OPTION VALUE="#34357">Iª-IIae q. 19 a. 2 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
683 document.write('<OPTION VALUE="#34358">Iª-IIae q. 19 a. 2 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
684 document.write('<OPTION VALUE="#34359">Iª-IIae q. 19 a. 2 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
685 document.write('<OPTION VALUE="#34360">Iª-IIae q. 19 a. 2 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
686 document.write('<OPTION VALUE="#34361">Iª-IIae q. 19 a. 2 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
687 document.write('<OPTION VALUE="#34362">Iª-IIae q. 19 a. 2 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
688 document.write('<OPTION VALUE="#34363">Iª-IIae q. 19 a. 3 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
689 document.write('<OPTION VALUE="#34364">Iª-IIae q. 19 a. 3 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
690 document.write('<OPTION VALUE="#34365">Iª-IIae q. 19 a. 3 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
691 document.write('<OPTION VALUE="#34366">Iª-IIae q. 19 a. 3 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
692 document.write('<OPTION VALUE="#34367">Iª-IIae q. 19 a. 3 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
693 document.write('<OPTION VALUE="#34368">Iª-IIae q. 19 a. 3 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
694 document.write('<OPTION VALUE="#34369">Iª-IIae q. 19 a. 3 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
695 document.write('<OPTION VALUE="#34370">Iª-IIae q. 19 a. 3 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
696 document.write('<OPTION VALUE="#34371">Iª-IIae q. 19 a. 4 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
697 document.write('<OPTION VALUE="#34372">Iª-IIae q. 19 a. 4 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
698 document.write('<OPTION VALUE="#34373">Iª-IIae q. 19 a. 4 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
699 document.write('<OPTION VALUE="#34374">Iª-IIae q. 19 a. 4 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
700 document.write('<OPTION VALUE="#34375">Iª-IIae q. 19 a. 4 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
701 document.write('<OPTION VALUE="#34376">Iª-IIae q. 19 a. 4 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
702 document.write('<OPTION VALUE="#34377">Iª-IIae q. 19 a. 4 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
703 document.write('<OPTION VALUE="#34378">Iª-IIae q. 19 a. 4 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
704 document.write('<OPTION VALUE="#34379">Iª-IIae q. 19 a. 5 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
705 document.write('<OPTION VALUE="#34380">Iª-IIae q. 19 a. 5 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
706 document.write('<OPTION VALUE="#34381">Iª-IIae q. 19 a. 5 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
707 document.write('<OPTION VALUE="#34382">Iª-IIae q. 19 a. 5 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
708 document.write('<OPTION VALUE="#34383">Iª-IIae q. 19 a. 5 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
709 document.write('<OPTION VALUE="#34384">Iª-IIae q. 19 a. 5 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
710 document.write('<OPTION VALUE="#34385">Iª-IIae q. 19 a. 5 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
711 document.write('<OPTION VALUE="#34386">Iª-IIae q. 19 a. 5 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
712 document.write('<OPTION VALUE="#34387">Iª-IIae q. 19 a. 6 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
713 document.write('<OPTION VALUE="#34388">Iª-IIae q. 19 a. 6 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
714 document.write('<OPTION VALUE="#34389">Iª-IIae q. 19 a. 6 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
715 document.write('<OPTION VALUE="#34390">Iª-IIae q. 19 a. 6 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
716 document.write('<OPTION VALUE="#34391">Iª-IIae q. 19 a. 6 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
717 document.write('<OPTION VALUE="#34392">Iª-IIae q. 19 a. 6 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
718 document.write('<OPTION VALUE="#34393">Iª-IIae q. 19 a. 6 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
719 document.write('<OPTION VALUE="#34394">Iª-IIae q. 19 a. 6 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
720 document.write('<OPTION VALUE="#34395">Iª-IIae q. 19 a. 7 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
721 document.write('<OPTION VALUE="#34396">Iª-IIae q. 19 a. 7 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
722 document.write('<OPTION VALUE="#34397">Iª-IIae q. 19 a. 7 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
723 document.write('<OPTION VALUE="#34398">Iª-IIae q. 19 a. 7 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
724 document.write('<OPTION VALUE="#34399">Iª-IIae q. 19 a. 7 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
725 document.write('<OPTION VALUE="#34400">Iª-IIae q. 19 a. 7 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
726 document.write('<OPTION VALUE="#34401">Iª-IIae q. 19 a. 7 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
727 document.write('<OPTION VALUE="#34402">Iª-IIae q. 19 a. 7 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
728 document.write('<OPTION VALUE="#34403">Iª-IIae q. 19 a. 8 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
729 document.write('<OPTION VALUE="#34404">Iª-IIae q. 19 a. 8 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
730 document.write('<OPTION VALUE="#34405">Iª-IIae q. 19 a. 8 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
731 document.write('<OPTION VALUE="#34406">Iª-IIae q. 19 a. 8 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
732 document.write('<OPTION VALUE="#34407">Iª-IIae q. 19 a. 8 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
733 document.write('<OPTION VALUE="#34408">Iª-IIae q. 19 a. 8 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
734 document.write('<OPTION VALUE="#34409">Iª-IIae q. 19 a. 8 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
735 document.write('<OPTION VALUE="#34410">Iª-IIae q. 19 a. 8 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
736 document.write('<OPTION VALUE="#34411">Iª-IIae q. 19 a. 9 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
737 document.write('<OPTION VALUE="#34412">Iª-IIae q. 19 a. 9 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
738 document.write('<OPTION VALUE="#34413">Iª-IIae q. 19 a. 9 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
739 document.write('<OPTION VALUE="#34414">Iª-IIae q. 19 a. 9 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
740 document.write('<OPTION VALUE="#34415">Iª-IIae q. 19 a. 9 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
741 document.write('<OPTION VALUE="#34416">Iª-IIae q. 19 a. 9 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
742 document.write('<OPTION VALUE="#34417">Iª-IIae q. 19 a. 9 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
743 document.write('<OPTION VALUE="#34418">Iª-IIae q. 19 a. 10 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
744 document.write('<OPTION VALUE="#34419">Iª-IIae q. 19 a. 10 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
745 document.write('<OPTION VALUE="#34420">Iª-IIae q. 19 a. 10 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
746 document.write('<OPTION VALUE="#34421">Iª-IIae q. 19 a. 10 s. c. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
747 document.write('<OPTION VALUE="#34422">Iª-IIae q. 19 a. 10 s. c. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
748 document.write('<OPTION VALUE="#34423">Iª-IIae q. 19 a. 10 s. c. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
749 document.write('<OPTION VALUE="#34424">Iª-IIae q. 19 a. 10 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
750 document.write('<OPTION VALUE="#34425">Iª-IIae q. 19 a. 10 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
751 document.write('<OPTION VALUE="#34426">Iª-IIae q. 19 a. 10 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
752 document.write('<OPTION VALUE="#34427">Iª-IIae q. 19 a. 10 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
753 document.write('<OPTION VALUE="#34428">Iª-IIae q. 19 a. 10 ad 4'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
754 document.write('<OPTION VALUE="#34429">Iª-IIae q. 19 a. 10 ad 5'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
755 document.write('<OPTION VALUE="#34430">Iª-IIae q. 19 a. 10 ad 6'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
756 document.write('<OPTION VALUE="#34431">Iª-IIae q. 20 pr.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
757 document.write('<OPTION VALUE="#34432">Iª-IIae q. 20 a. 1 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
758 document.write('<OPTION VALUE="#34433">Iª-IIae q. 20 a. 1 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
759 document.write('<OPTION VALUE="#34434">Iª-IIae q. 20 a. 1 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
760 document.write('<OPTION VALUE="#34435">Iª-IIae q. 20 a. 1 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
761 document.write('<OPTION VALUE="#34436">Iª-IIae q. 20 a. 1 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
762 document.write('<OPTION VALUE="#34437">Iª-IIae q. 20 a. 1 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
763 document.write('<OPTION VALUE="#34438">Iª-IIae q. 20 a. 1 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
764 document.write('<OPTION VALUE="#34439">Iª-IIae q. 20 a. 1 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
765 document.write('<OPTION VALUE="#34440">Iª-IIae q. 20 a. 2 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
766 document.write('<OPTION VALUE="#34441">Iª-IIae q. 20 a. 2 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
767 document.write('<OPTION VALUE="#34442">Iª-IIae q. 20 a. 2 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
768 document.write('<OPTION VALUE="#34443">Iª-IIae q. 20 a. 2 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
769 document.write('<OPTION VALUE="#34444">Iª-IIae q. 20 a. 2 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
770 document.write('<OPTION VALUE="#34445">Iª-IIae q. 20 a. 2 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
771 document.write('<OPTION VALUE="#34446">Iª-IIae q. 20 a. 2 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
772 document.write('<OPTION VALUE="#34447">Iª-IIae q. 20 a. 2 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
773 document.write('<OPTION VALUE="#34448">Iª-IIae q. 20 a. 3 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
774 document.write('<OPTION VALUE="#34449">Iª-IIae q. 20 a. 3 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
775 document.write('<OPTION VALUE="#34450">Iª-IIae q. 20 a. 3 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
776 document.write('<OPTION VALUE="#34451">Iª-IIae q. 20 a. 3 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
777 document.write('<OPTION VALUE="#34452">Iª-IIae q. 20 a. 3 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
778 document.write('<OPTION VALUE="#34453">Iª-IIae q. 20 a. 3 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
779 document.write('<OPTION VALUE="#34454">Iª-IIae q. 20 a. 3 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
780 document.write('<OPTION VALUE="#34455">Iª-IIae q. 20 a. 3 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
781 document.write('<OPTION VALUE="#34456">Iª-IIae q. 20 a. 4 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
782 document.write('<OPTION VALUE="#34457">Iª-IIae q. 20 a. 4 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
783 document.write('<OPTION VALUE="#34458">Iª-IIae q. 20 a. 4 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
784 document.write('<OPTION VALUE="#34459">Iª-IIae q. 20 a. 4 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
785 document.write('<OPTION VALUE="#34460">Iª-IIae q. 20 a. 4 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
786 document.write('<OPTION VALUE="#34461">Iª-IIae q. 20 a. 4 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
787 document.write('<OPTION VALUE="#34462">Iª-IIae q. 20 a. 4 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
788 document.write('<OPTION VALUE="#34463">Iª-IIae q. 20 a. 4 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
789 document.write('<OPTION VALUE="#34464">Iª-IIae q. 20 a. 5 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
790 document.write('<OPTION VALUE="#34465">Iª-IIae q. 20 a. 5 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
791 document.write('<OPTION VALUE="#34466">Iª-IIae q. 20 a. 5 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
792 document.write('<OPTION VALUE="#34467">Iª-IIae q. 20 a. 5 arg. 4'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
793 document.write('<OPTION VALUE="#34468">Iª-IIae q. 20 a. 5 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
794 document.write('<OPTION VALUE="#34469">Iª-IIae q. 20 a. 5 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
795 document.write('<OPTION VALUE="#34470">Iª-IIae q. 20 a. 5 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
796 document.write('<OPTION VALUE="#34471">Iª-IIae q. 20 a. 5 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
797 document.write('<OPTION VALUE="#34472">Iª-IIae q. 20 a. 5 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
798 document.write('<OPTION VALUE="#34473">Iª-IIae q. 20 a. 5 ad 4'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
799 document.write('<OPTION VALUE="#34474">Iª-IIae q. 20 a. 6 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
800 document.write('<OPTION VALUE="#34475">Iª-IIae q. 20 a. 6 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
801 document.write('<OPTION VALUE="#34476">Iª-IIae q. 20 a. 6 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
802 document.write('<OPTION VALUE="#34477">Iª-IIae q. 20 a. 6 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
803 document.write('<OPTION VALUE="#34478">Iª-IIae q. 20 a. 6 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
804 document.write('<OPTION VALUE="#34479">Iª-IIae q. 20 a. 6 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
805 document.write('<OPTION VALUE="#34480">Iª-IIae q. 20 a. 6 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
806 document.write('<OPTION VALUE="#34481">Iª-IIae q. 20 a. 6 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
807 document.write('<OPTION VALUE="#34482">Iª-IIae q. 21 pr.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
808 document.write('<OPTION VALUE="#34483">Iª-IIae q. 21 a. 1 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
809 document.write('<OPTION VALUE="#34484">Iª-IIae q. 21 a. 1 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
810 document.write('<OPTION VALUE="#34485">Iª-IIae q. 21 a. 1 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
811 document.write('<OPTION VALUE="#34486">Iª-IIae q. 21 a. 1 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
812 document.write('<OPTION VALUE="#34487">Iª-IIae q. 21 a. 1 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
813 document.write('<OPTION VALUE="#34488">Iª-IIae q. 21 a. 1 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
814 document.write('<OPTION VALUE="#34489">Iª-IIae q. 21 a. 1 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
815 document.write('<OPTION VALUE="#34490">Iª-IIae q. 21 a. 1 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
816 document.write('<OPTION VALUE="#34491">Iª-IIae q. 21 a. 2 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
817 document.write('<OPTION VALUE="#34492">Iª-IIae q. 21 a. 2 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
818 document.write('<OPTION VALUE="#34493">Iª-IIae q. 21 a. 2 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
819 document.write('<OPTION VALUE="#34494">Iª-IIae q. 21 a. 2 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
820 document.write('<OPTION VALUE="#34495">Iª-IIae q. 21 a. 2 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
821 document.write('<OPTION VALUE="#34496">Iª-IIae q. 21 a. 2 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
822 document.write('<OPTION VALUE="#34497">Iª-IIae q. 21 a. 2 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
823 document.write('<OPTION VALUE="#34498">Iª-IIae q. 21 a. 2 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
824 document.write('<OPTION VALUE="#34499">Iª-IIae q. 21 a. 3 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
825 document.write('<OPTION VALUE="#34500">Iª-IIae q. 21 a. 3 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
826 document.write('<OPTION VALUE="#34501">Iª-IIae q. 21 a. 3 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
827 document.write('<OPTION VALUE="#34502">Iª-IIae q. 21 a. 3 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
828 document.write('<OPTION VALUE="#34503">Iª-IIae q. 21 a. 3 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
829 document.write('<OPTION VALUE="#34504">Iª-IIae q. 21 a. 3 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
830 document.write('<OPTION VALUE="#34505">Iª-IIae q. 21 a. 3 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
831 document.write('<OPTION VALUE="#34506">Iª-IIae q. 21 a. 3 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
832 document.write('<OPTION VALUE="#34507">Iª-IIae q. 21 a. 4 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
833 document.write('<OPTION VALUE="#34508">Iª-IIae q. 21 a. 4 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
834 document.write('<OPTION VALUE="#34509">Iª-IIae q. 21 a. 4 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
835 document.write('<OPTION VALUE="#34510">Iª-IIae q. 21 a. 4 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
836 document.write('<OPTION VALUE="#34511">Iª-IIae q. 21 a. 4 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
837 document.write('<OPTION VALUE="#34512">Iª-IIae q. 21 a. 4 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
838 document.write('<OPTION VALUE="#34513">Iª-IIae q. 21 a. 4 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
839 document.write('<OPTION VALUE="#34514">Iª-IIae q. 21 a. 4 ad 3'); |
| 28 | 840 document.write('<\/SELECT>'); |
|
26
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
841 document.write('<BR><BR>'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
842 document.write('<INPUT TYPE="button" VALUE="Agedum" ONCLICK="go()">'); |
| 28 | 843 document.write('<\/FORM>'); |
|
26
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
844 // --> |
| 28 | 845 //]]> |
| 846 </script><br /> | |
| 847 <hr /> | |
| 848 <br /></div> | |
| 849 <div class="D">Quaestio 6</div> | |
| 850 <div class="G">Prooemium</div> | |
| 851 <p title="I-II q. 6 pr."><a name="33741"><span class="ref">[33741] | |
| 852 Iª-IIae q. 6 pr.</span></a> Quia igitur ad beatitudinem per | |
| 853 actus aliquos necesse est pervenire, oportet consequenter de | |
| 854 humanis actibus considerare, ut sciamus quibus actibus perveniatur | |
| 855 ad beatitudinem, vel impediatur beatitudinis via. Sed quia | |
| 856 operationes et actus circa singularia sunt, ideo omnis operativa | |
| 857 scientia in particulari consideratione perficitur. Moralis igitur | |
| 858 consideratio quia est humanorum actuum, primo quidem tradenda est | |
| 859 in universali secundo vero, in particulari. Circa universalem autem | |
| 860 considerationem humanorum actuum, primo quidem considerandum | |
| 861 occurrit de ipsis actibus humanis; secundo, de principiis eorum. | |
| 862 Humanorum autem actuum quidam sunt hominis proprii; quidam autem | |
| 863 sunt homini et aliis animalibus communes. Et quia beatitudo est | |
| 864 proprium hominis bonum, propinquius se habent ad beatitudinem actus | |
| 865 qui sunt proprie humani, quam actus qui sunt homini aliisque | |
| 866 animalibus communes. Primo ergo considerandum est de actibus qui | |
| 867 sunt proprii hominis; secundo, de actibus qui sunt homini aliisque | |
| 868 animalibus communes, qui dicuntur animae passiones. Circa primum | |
| 869 duo consideranda occurrunt, primo, de conditione humanorum actuum; | |
| 870 secundo, de distinctione eorum. Cum autem actus humani proprie | |
| 871 dicantur qui sunt voluntarii, eo quod voluntas est rationalis | |
| 872 appetitus, qui est proprius hominis; oportet considerare de actibus | |
| 873 inquantum sunt voluntarii. Primo ergo considerandum est de | |
| 874 voluntario et involuntario in communi; secundo, de actibus qui sunt | |
| 875 voluntarii quasi ab ipsa voluntate eliciti, ut immediate ipsius | |
| 876 voluntatis existentes; tertio, de actibus qui sunt voluntarii quasi | |
| 877 a voluntate imperati, qui sunt ipsius voluntatis mediantibus aliis | |
| 878 potentiis. Et quia actus voluntarii habent quasdam circumstantias, | |
| 879 secundum quas diiudicantur, primo considerandum est de voluntario | |
| 880 et involuntario; et consequenter de circumstantiis ipsorum actuum | |
| 881 in quibus voluntarium et involuntarium invenitur. Circa primum | |
| 882 quaeruntur octo. Primo, utrum in humanis actibus inveniatur | |
| 883 voluntarium. Secundo, utrum inveniatur in animalibus brutis. | |
| 884 Tertio, utrum voluntarium esse possit absque omni actu. Quarto, | |
| 885 utrum violentia voluntati possit inferri. Quinto, utrum violentia | |
| 886 causet involuntarium. Sexto, utrum metus causet involuntarium. | |
| 887 Septimo, utrum concupiscentia involuntarium causet. Octavo, utrum | |
| 888 ignorantia.</p> | |
| 889 <br /> | |
| 890 <div class="E">Articulus 1</div> | |
| 891 <p title="I-II q. 6 a. 1 arg. 1"><a name="33742"><span class= | |
| 892 "ref">[33742] Iª-IIae q. 6 a. 1 arg. 1</span></a> Ad primum | |
| 893 sic proceditur. Videtur quod in humanis actibus non inveniatur | |
| 894 voluntarium. Voluntarium enim est cuius principium est in ipso; ut | |
| 895 patet per Gregorium Nyssenum, et Damascenum, et Aristotelem. Sed | |
| 896 principium humanorum actuum non est in ipso homine, sed est extra, | |
| 897 nam appetitus hominis movetur ad agendum ab appetibili quod est | |
| 898 extra quod est sicut movens non motum, ut dicitur in III de anima. | |
| 899 Ergo in humanis actibus non invenitur voluntarium.</p> | |
| 900 <p title="I-II q. 6 a. 1 arg. 2"><a name="33743"><span class= | |
| 901 "ref">[33743] Iª-IIae q. 6 a. 1 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 902 philosophus in VIII Physic. probat quod non invenitur in animalibus | |
| 903 aliquis motus novus, qui non praeveniatur ab alio motu exteriori. | |
| 904 Sed omnes actus hominis sunt novi, nullus enim actus hominis | |
| 905 aeternus est. Ergo principium omnium humanorum actuum est ab extra. | |
| 906 Non igitur in eis invenitur voluntarium.</p> | |
| 907 <p title="I-II q. 6 a. 1 arg. 3"><a name="33744"><span class= | |
| 908 "ref">[33744] Iª-IIae q. 6 a. 1 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 909 qui voluntarie agit, per se agere potest. Sed hoc homini non | |
| 910 convenit, dicitur enim Ioan. XV, <i>sine me nihil potestis | |
| 911 facere</i>. Ergo voluntarium in humanis actibus non invenitur.</p> | |
| 912 <p title="I-II q. 6 a. 1 s. c."><a name="33745"><span class= | |
| 913 "ref">[33745] Iª-IIae q. 6 a. 1 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 914 est quod dicit Damascenus, in II libro, quod <i>voluntarium est | |
| 915 actus qui est operatio rationalis</i>. Tales autem sunt actus | |
| 916 humani. Ergo in actibus humanis invenitur voluntarium.</p> | |
| 917 <p title="I-II q. 6 a. 1 co."><a name="33746"><span class= | |
| 918 "ref">[33746] Iª-IIae q. 6 a. 1 co.</span></a> Respondeo | |
| 919 dicendum quod oportet in actibus humanis voluntarium esse. Ad cuius | |
| 920 evidentiam, considerandum est quod quorundam actuum seu motuum | |
| 921 principium est in agente, seu in eo quod movetur; quorundam autem | |
| 922 motuum vel actuum principium est extra. Cum enim lapis movetur | |
| 923 sursum, principium huius motionis est extra lapidem, sed cum | |
| 924 movetur deorsum, principium huius motionis est in ipso lapide. | |
| 925 Eorum autem quae a principio intrinseco moventur, quaedam movent | |
| 926 seipsa, quaedam autem non. Cum enim omne agens seu motum agat seu | |
| 927 moveatur propter finem, ut supra habitum est; illa perfecte | |
| 928 moventur a principio intrinseco, in quibus est aliquod intrinsecum | |
| 929 principium non solum ut moveantur, sed ut moveantur in finem. Ad | |
| 930 hoc autem quod fiat aliquid propter finem, requiritur cognitio | |
| 931 finis aliqualis. Quodcumque igitur sic agit vel movetur a principio | |
| 932 intrinseco, quod habet aliquam notitiam finis, habet in seipso | |
| 933 principium sui actus non solum ut agat, sed etiam ut agat propter | |
| 934 finem. Quod autem nullam notitiam finis habet, etsi in eo sit | |
| 935 principium actionis vel motus; non tamen eius quod est agere vel | |
| 936 moveri propter finem est principium in ipso, sed in alio, a quo ei | |
| 937 imprimitur principium suae motionis in finem. Unde huiusmodi non | |
| 938 dicuntur movere seipsa, sed ab aliis moveri. Quae vero habent | |
| 939 notitiam finis dicuntur seipsa movere, quia in eis est principium | |
| 940 non solum ut agant, sed etiam ut agant propter finem. Et ideo, cum | |
| 941 utrumque sit ab intrinseco principio, scilicet quod agunt, et quod | |
| 942 propter finem agunt, horum motus et actus dicuntur voluntarii, hoc | |
| 943 enim importat nomen voluntarii, quod motus et actus sit a propria | |
| 944 inclinatione. Et inde est quod voluntarium dicitur esse, secundum | |
| 945 definitionem Aristotelis et Gregorii Nysseni et Damasceni, non | |
| 946 solum cuius principium est intra, sed cum additione scientiae. | |
| 947 Unde, cum homo maxime cognoscat finem sui operis et moveat seipsum, | |
| 948 in eius actibus maxime voluntarium invenitur.</p> | |
| 949 <p title="I-II q. 6 a. 1 ad 1"><a name="33747"><span class= | |
| 950 "ref">[33747] Iª-IIae q. 6 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum ergo | |
| 951 dicendum quod non omne principium est principium primum. Licet ergo | |
| 952 de ratione voluntarii sit quod principium eius sit intra, non tamen | |
| 953 est contra rationem voluntarii quod principium intrinsecum causetur | |
| 954 vel moveatur ab exteriori principio, quia non est de ratione | |
| 955 voluntarii quod principium intrinsecum sit principium primum. Sed | |
| 956 tamen sciendum quod contingit aliquod principium motus esse primum | |
| 957 in genere, quod tamen non est primum simpliciter sicut in genere | |
| 958 alterabilium primum alterans est corpus caeleste, quod tamen non | |
| 959 est primum movens simpliciter, sed movetur motu locali a superiori | |
| 960 movente. Sic igitur principium intrinsecum voluntarii actus, quod | |
| 961 est vis cognoscitiva et appetitiva, est primum principium in genere | |
| 962 appetitivi motus, quamvis moveatur ab aliquo exteriori secundum | |
| 963 alias species motus.</p> | |
| 964 <p title="I-II q. 6 a. 1 ad 2"><a name="33748"><span class= | |
| 965 "ref">[33748] Iª-IIae q. 6 a. 1 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 966 dicendum quod motus animalis novus praevenitur quidem ab aliquo | |
| 967 exteriori motu quantum ad duo. Uno modo, inquantum per motum | |
| 968 exteriorem praesentatur sensui animalis aliquod sensibile, quod | |
| 969 apprehensum movet appetitum, sicut leo videns cervum per eius motum | |
| 970 appropinquantem, incipit moveri ad ipsum. Alio modo, inquantum per | |
| 971 exteriorem motum incipit aliqualiter immutari naturali immutatione | |
| 972 corpus animalis, puta per frigus vel calorem; corpore autem | |
| 973 immutato per motum exterioris corporis, immutatur etiam per | |
| 974 accidens appetitus sensitivus, qui est virtus organi corporei; | |
| 975 sicut cum ex aliqua alteratione corporis commovetur appetitus ad | |
| 976 concupiscentiam alicuius rei. Sed hoc non est contra rationem | |
| 977 voluntarii, ut dictum est huiusmodi enim motiones ab exteriori | |
| 978 principio sunt alterius generis.</p> | |
| 979 <p title="I-II q. 6 a. 1 ad 3"><a name="33749"><span class= | |
| 980 "ref">[33749] Iª-IIae q. 6 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 981 dicendum quod Deus movet hominem ad agendum non solum sicut | |
| 982 proponens sensui appetibile, vel sicut immutans corpus, sed etiam | |
| 983 sicut movens ipsam voluntatem, quia omnis motus tam voluntatis quam | |
| 984 naturae, ab eo procedit sicut a primo movente. Et sicut non est | |
| 985 contra rationem naturae quod motus naturae sit a Deo sicut a primo | |
| 986 movente, inquantum natura est quoddam instrumentum Dei moventis; | |
| 987 ita non est contra rationem actus voluntarii quod sit a Deo, | |
| 988 inquantum voluntas a Deo movetur. Est tamen communiter de ratione | |
| 989 naturalis et voluntarii motus, quod sint a principio | |
| 990 intrinseco.</p> | |
| 991 <br /> | |
| 992 <div class="E">Articulus 2</div> | |
| 993 <p title="I-II q. 6 a. 2 arg. 1"><a name="33750"><span class= | |
| 994 "ref">[33750] Iª-IIae q. 6 a. 2 arg. 1</span></a> Ad secundum | |
| 995 sic proceditur. Videtur quod voluntarium non sit in brutis | |
| 996 animalibus. Voluntarium enim a voluntate dicitur. Voluntas autem, | |
| 997 cum sit in ratione, ut dicitur in III de anima, non potest esse in | |
| 998 brutis animalibus. Ergo neque voluntarium in eis invenitur.</p> | |
| 999 <p title="I-II q. 6 a. 2 arg. 2"><a name="33751"><span class= | |
| 1000 "ref">[33751] Iª-IIae q. 6 a. 2 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 1001 secundum hoc quod actus humani sunt voluntarii, homo dicitur esse | |
| 1002 dominus suorum actuum. Sed bruta animalia non habent dominium sui | |
| 1003 actus, <i>non enim agunt, sed magis aguntur</i>, ut Damascenus | |
| 1004 dicit. Ergo in brutis animalibus non est voluntarium.</p> | |
| 1005 <p title="I-II q. 6 a. 2 arg. 3"><a name="33752"><span class= | |
| 1006 "ref">[33752] Iª-IIae q. 6 a. 2 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 1007 Damascenus dicit quod <i>actus voluntarios sequitur laus et | |
| 1008 vituperium</i>. Sed actibus brutorum animalium non debetur neque | |
| 1009 laus neque vituperium. Ergo in eis non est voluntarium.</p> | |
| 1010 <p title="I-II q. 6 a. 2 s. c."><a name="33753"><span class= | |
| 1011 "ref">[33753] Iª-IIae q. 6 a. 2 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 1012 est quod dicit philosophus, in III Ethic., quod <i>pueri et bruta | |
| 1013 animalia communicant voluntario</i>. Et idem dicunt Damascenus et | |
| 1014 Gregorius Nyssenus.</p> | |
| 1015 <p title="I-II q. 6 a. 2 co."><a name="33754"><span class= | |
| 1016 "ref">[33754] Iª-IIae q. 6 a. 2 co.</span></a> Respondeo | |
| 1017 dicendum quod, sicut dictum est, ad rationem voluntarii requiritur | |
| 1018 quod principium actus sit intra, cum aliqua cognitione finis. Est | |
| 1019 autem duplex cognitio finis, perfecta scilicet, et imperfecta. | |
| 1020 Perfecta quidem finis cognitio est quando non solum apprehenditur | |
| 1021 res quae est finis sed etiam cognoscitur ratio finis, et proportio | |
| 1022 eius quod ordinatur in finem ad ipsum. Et talis cognitio finis | |
| 1023 competit soli rationali naturae. Imperfecta autem cognitio finis | |
| 1024 est quae in sola finis apprehensione consistit, sine hoc quod | |
| 1025 cognoscatur ratio finis, et proportio actus ad finem. Et talis | |
| 1026 cognitio finis invenitur in brutis animalibus, per sensum et | |
| 1027 aestimationem naturalem. Perfectam igitur cognitionem finis | |
| 1028 sequitur voluntarium secundum rationem perfectam, prout scilicet, | |
| 1029 apprehenso fine, aliquis potest, deliberans de fine et de his quae | |
| 1030 sunt ad finem, moveri in finem vel non moveri. Imperfectam autem | |
| 1031 cognitionem finis sequitur voluntarium secundum rationem | |
| 1032 imperfectam, prout scilicet apprehendens finem non deliberat, sed | |
| 1033 subito movetur in ipsum. Unde soli rationali naturae competit | |
| 1034 voluntarium secundum rationem perfectam, sed secundum rationem | |
| 1035 imperfectam, competit etiam brutis animalibus.</p> | |
| 1036 <p title="I-II q. 6 a. 2 ad 1"><a name="33755"><span class= | |
| 1037 "ref">[33755] Iª-IIae q. 6 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum ergo | |
| 1038 dicendum quod voluntas nominat rationalem appetitum, et ideo non | |
| 1039 potest esse in his quae ratione carent. Voluntarium autem | |
| 1040 denominative dicitur a voluntate, et potest trahi ad ea in quibus | |
| 1041 est aliqua participatio voluntatis, secundum aliquam convenientiam | |
| 1042 ad voluntatem. Et hoc modo voluntarium attribuitur animalibus | |
| 1043 brutis, inquantum scilicet per cognitionem aliquam moventur in | |
| 1044 finem.</p> | |
| 1045 <p title="I-II q. 6 a. 2 ad 2"><a name="33756"><span class= | |
| 1046 "ref">[33756] Iª-IIae q. 6 a. 2 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 1047 dicendum quod ex hoc contingit quod homo est dominus sui actus, | |
| 1048 quod habet deliberationem de suis actibus, ex hoc enim quod ratio | |
| 1049 deliberans se habet ad opposita, voluntas in utrumque potest. Sed | |
| 1050 secundum hoc voluntarium non est in brutis animalibus, ut dictum | |
| 1051 est.</p> | |
| 1052 <p title="I-II q. 6 a. 2 ad 3"><a name="33757"><span class= | |
| 1053 "ref">[33757] Iª-IIae q. 6 a. 2 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 1054 dicendum quod laus et vituperium consequuntur actum voluntarium | |
| 1055 secundum perfectam voluntarii rationem; qualis non invenitur in | |
| 1056 brutis.</p> | |
| 1057 <br /> | |
| 1058 <div class="E">Articulus 3</div> | |
| 1059 <p title="I-II q. 6 a. 3 arg. 1"><a name="33758"><span class= | |
| 1060 "ref">[33758] Iª-IIae q. 6 a. 3 arg. 1</span></a> Ad tertium | |
| 1061 sic proceditur. Videtur quod voluntarium non possit esse sine actu. | |
| 1062 Voluntarium enim dicitur quod est a voluntate. Sed nihil potest | |
| 1063 esse a voluntate nisi per aliquem actum, ad minus ipsius | |
| 1064 voluntatis. Ergo voluntarium non potest esse sine actu.</p> | |
| 1065 <p title="I-II q. 6 a. 3 arg. 2"><a name="33759"><span class= | |
| 1066 "ref">[33759] Iª-IIae q. 6 a. 3 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 1067 sicut per actum voluntatis dicitur aliquis velle, ita cessante actu | |
| 1068 voluntatis dicitur non velle. Sed non velle involuntarium causat, | |
| 1069 quod opponitur voluntario. Ergo voluntarium non potest esse, actu | |
| 1070 voluntatis cessante.</p> | |
| 1071 <p title="I-II q. 6 a. 3 arg. 3"><a name="33760"><span class= | |
| 1072 "ref">[33760] Iª-IIae q. 6 a. 3 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 1073 de ratione voluntarii est cognitio, ut dictum est. Sed cognitio est | |
| 1074 per aliquem actum. Ergo voluntarium non potest esse absque aliquo | |
| 1075 actu.</p> | |
| 1076 <p title="I-II q. 6 a. 3 s. c."><a name="33761"><span class= | |
| 1077 "ref">[33761] Iª-IIae q. 6 a. 3 s. c.</span></a> Sed contra, | |
| 1078 illud cuius domini sumus, dicitur esse voluntarium. Sed nos domini | |
| 1079 sumus eius quod est agere et non agere, velle et non velle. Ergo | |
| 1080 sicut agere et velle est voluntarium, ita et non agere et non | |
| 1081 velle.</p> | |
| 1082 <p title="I-II q. 6 a. 3 co."><a name="33762"><span class= | |
| 1083 "ref">[33762] Iª-IIae q. 6 a. 3 co.</span></a> Respondeo | |
| 1084 dicendum quod voluntarium dicitur quod est a voluntate. Ab aliquo | |
| 1085 autem dicitur esse aliquid dupliciter. Uno modo, directe, quod | |
| 1086 scilicet procedit ab aliquo inquantum est agens, sicut calefactio a | |
| 1087 calore. Alio modo, indirecte, ex hoc ipso quod non agit, sicut | |
| 1088 submersio navis dicitur esse a gubernatore, inquantum desistit a | |
| 1089 gubernando. Sed sciendum quod non semper id quod sequitur ad | |
| 1090 defectum actionis, reducitur sicut in causam in agens, ex eo quod | |
| 1091 non agit, sed solum tunc cum potest et debet agere. Si enim | |
| 1092 gubernator non posset navem dirigere, vel non esset ei commissa | |
| 1093 gubernatio navis, non imputaretur ei navis submersio, quae per | |
| 1094 absentiam gubernatoris contingeret. Quia igitur voluntas, volendo | |
| 1095 et agendo, potest impedire hoc quod est non velle et non agere, et | |
| 1096 aliquando debet; hoc quod est non velle et non agere, imputatur ei, | |
| 1097 quasi ab ipsa existens. Et sic voluntarium potest esse absque actu, | |
| 1098 quandoque quidem absque actu exteriori, cum actu interiori, sicut | |
| 1099 cum vult non agere; aliquando autem et absque actu interiori, sicut | |
| 1100 cum non vult.</p> | |
| 1101 <p title="I-II q. 6 a. 3 ad 1"><a name="33763"><span class= | |
| 1102 "ref">[33763] Iª-IIae q. 6 a. 3 ad 1</span></a> Ad primum ergo | |
| 1103 dicendum quod voluntarium dicitur non solum quod procedit a | |
| 1104 voluntate directe, sicut ab agente; sed etiam quod est ab ea | |
| 1105 indirecte, sicut a non agente.</p> | |
| 1106 <p title="I-II q. 6 a. 3 ad 2"><a name="33764"><span class= | |
| 1107 "ref">[33764] Iª-IIae q. 6 a. 3 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 1108 dicendum quod non velle dicitur dupliciter. Uno modo, prout sumitur | |
| 1109 in vi unius dictionis, secundum quod est infinitivum huius verbi | |
| 1110 nolo. Unde sicut cum dico nolo legere, sensus est, volo non legere; | |
| 1111 ita hoc quod est non velle legere, significat velle non legere. Et | |
| 1112 sic non velle causat involuntarium. Alio modo sumitur in vi | |
| 1113 orationis. Et tunc non affirmatur actus voluntatis. Et huiusmodi | |
| 1114 non velle non causat involuntarium.</p> | |
| 1115 <p title="I-II q. 6 a. 3 ad 3"><a name="33765"><span class= | |
| 1116 "ref">[33765] Iª-IIae q. 6 a. 3 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 1117 dicendum quod eo modo requiritur ad voluntarium actus cognitionis, | |
| 1118 sicut et actus voluntatis; ut scilicet sit in potestate alicuius | |
| 1119 considerare et velle et agere. Et tunc sicut non velle et non | |
| 1120 agere, cum tempus fuerit, est voluntarium, ita etiam non | |
| 1121 considerare.</p> | |
| 1122 <br /> | |
| 1123 <div class="E">Articulus 4</div> | |
| 1124 <p title="I-II q. 6 a. 4 arg. 1"><a name="33766"><span class= | |
| 1125 "ref">[33766] Iª-IIae q. 6 a. 4 arg. 1</span></a> Ad quartum | |
| 1126 sic proceditur. Videtur quod voluntati possit violentia inferri. | |
| 1127 Unumquodque enim potest cogi a potentiori. Sed aliquid est humana | |
| 1128 voluntate potentius, scilicet Deus. Ergo saltem ab eo cogi | |
| 1129 potest.</p> | |
| 1130 <p title="I-II q. 6 a. 4 arg. 2"><a name="33767"><span class= | |
| 1131 "ref">[33767] Iª-IIae q. 6 a. 4 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 1132 omne passivum cogitur a suo activo, quando immutatur ab eo. Sed | |
| 1133 voluntas est vis passiva, est enim movens motum, ut dicitur in III | |
| 1134 de anima. Cum ergo aliquando moveatur a suo activo, videtur quod | |
| 1135 aliquando cogatur.</p> | |
| 1136 <p title="I-II q. 6 a. 4 arg. 3"><a name="33768"><span class= | |
| 1137 "ref">[33768] Iª-IIae q. 6 a. 4 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 1138 motus violentus est qui est contra naturam. Sed motus voluntatis | |
| 1139 aliquando est contra naturam; ut patet de motu voluntatis ad | |
| 1140 peccandum, qui est contra naturam, ut Damascenus dicit. Ergo motus | |
| 1141 voluntatis potest esse coactus.</p> | |
| 1142 <p title="I-II q. 6 a. 4 s. c."><a name="33769"><span class= | |
| 1143 "ref">[33769] Iª-IIae q. 6 a. 4 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 1144 est quod Augustinus dicit, in V de Civ. Dei, quod si aliquid fit | |
| 1145 voluntate, non fit ex necessitate. Omne autem coactum fit ex | |
| 1146 necessitate. Ergo quod fit ex voluntate, non potest esse coactum. | |
| 1147 Ergo voluntas non potest cogi ad agendum.</p> | |
| 1148 <p title="I-II q. 6 a. 4 co."><a name="33770"><span class= | |
| 1149 "ref">[33770] Iª-IIae q. 6 a. 4 co.</span></a> Respondeo | |
| 1150 dicendum quod duplex est actus voluntatis, unus quidem qui est eius | |
| 1151 immediate, velut ab ipsa elicitus, scilicet velle; alius autem est | |
| 1152 actus voluntatis a voluntate imperatus, et mediante alia potentia | |
| 1153 exercitus, ut ambulare et loqui, qui a voluntate imperantur | |
| 1154 mediante potentia motiva. Quantum igitur ad actus a voluntate | |
| 1155 imperatos, voluntas violentiam pati potest, inquantum per | |
| 1156 violentiam exteriora membra impediri possunt ne imperium voluntatis | |
| 1157 exequantur. Sed quantum ad ipsum proprium actum voluntatis, non | |
| 1158 potest ei violentia inferri. Et huius ratio est quia actus | |
| 1159 voluntatis nihil est aliud quam inclinatio quaedam procedens ab | |
| 1160 interiori principio cognoscente, sicut appetitus naturalis est | |
| 1161 quaedam inclinatio ab interiori principio et sine cognitione. Quod | |
| 1162 autem est coactum vel violentum, est ab exteriori principio. Unde | |
| 1163 contra rationem ipsius actus voluntatis est quod sit coactus vel | |
| 1164 violentus, sicut etiam est contra rationem naturalis inclinationis | |
| 1165 vel motus. Potest enim lapis per violentiam sursum ferri, sed quod | |
| 1166 iste motus violentus sit ex eius naturali inclinatione, esse non | |
| 1167 potest. Similiter etiam potest homo per violentiam trahi, sed quod | |
| 1168 hoc sit ex eius voluntate, repugnat rationi violentiae.</p> | |
| 1169 <p title="I-II q. 6 a. 4 ad 1"><a name="33771"><span class= | |
| 1170 "ref">[33771] Iª-IIae q. 6 a. 4 ad 1</span></a> Ad primum ergo | |
| 1171 dicendum quod Deus, qui est potentior quam voluntas humana, potest | |
| 1172 voluntatem humanam movere; secundum illud Prov. XXI, <i>cor regis | |
| 1173 in manu Dei est, et quocumque voluerit, vertet illud</i>. Sed si | |
| 1174 hoc esset per violentiam, iam non esset cum actu voluntatis nec | |
| 1175 ipsa voluntas moveretur, sed aliquid contra voluntatem.</p> | |
| 1176 <p title="I-II q. 6 a. 4 ad 2"><a name="33772"><span class= | |
| 1177 "ref">[33772] Iª-IIae q. 6 a. 4 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 1178 dicendum quod non semper est motus violentus, quando passivum | |
| 1179 immutatur a suo activo, sed quando hoc fit contra interiorem | |
| 1180 inclinationem passivi. Alioquin omnes alterationes et generationes | |
| 1181 simplicium corporum essent innaturales et violentae. Sunt autem | |
| 1182 naturales, propter naturalem aptitudinem interiorem materiae vel | |
| 1183 subiecti ad talem dispositionem. Et similiter quando voluntas | |
| 1184 movetur ab appetibili secundum propriam inclinationem, non est | |
| 1185 motus violentus, sed voluntarius.</p> | |
| 1186 <p title="I-II q. 6 a. 4 ad 3"><a name="33773"><span class= | |
| 1187 "ref">[33773] Iª-IIae q. 6 a. 4 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 1188 dicendum quod id in quod voluntas tendit peccando, etsi sit malum | |
| 1189 et contra rationalem naturam secundum rei veritatem, apprehenditur | |
| 1190 tamen ut bonum et conveniens naturae, inquantum est conveniens | |
| 1191 homini secundum aliquam passionem sensus, vel secundum aliquem | |
| 1192 habitum corruptum.</p> | |
| 1193 <br /> | |
| 1194 <div class="E">Articulus 5</div> | |
| 1195 <p title="I-II q. 6 a. 5 arg. 1"><a name="33774"><span class= | |
| 1196 "ref">[33774] Iª-IIae q. 6 a. 5 arg. 1</span></a> Ad quintum | |
| 1197 sic proceditur. Videtur quod violentia non causet involuntarium. | |
| 1198 Voluntarium enim et involuntarium secundum voluntatem dicuntur. Sed | |
| 1199 voluntati violentia inferri non potest, ut ostensum est. Ergo | |
| 1200 violentia involuntarium causare non potest.</p> | |
| 1201 <p title="I-II q. 6 a. 5 arg. 2"><a name="33775"><span class= | |
| 1202 "ref">[33775] Iª-IIae q. 6 a. 5 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 1203 id quod est involuntarium, est cum tristitia, ut Damascenus et | |
| 1204 philosophus dicunt. Sed aliquando patitur aliquis violentiam, nec | |
| 1205 tamen inde tristatur. Ergo violentia non causat involuntarium.</p> | |
| 1206 <p title="I-II q. 6 a. 5 arg. 3"><a name="33776"><span class= | |
| 1207 "ref">[33776] Iª-IIae q. 6 a. 5 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 1208 id quod est a voluntate, non potest esse involuntarium. Sed aliqua | |
| 1209 violenta sunt a voluntate, sicut cum aliquis cum corpore gravi | |
| 1210 sursum ascendit; et sicut cum aliquis inflectit membra contra | |
| 1211 naturalem eorum flexibilitatem. Ergo violentia non causat | |
| 1212 involuntarium.</p> | |
| 1213 <p title="I-II q. 6 a. 5 s. c."><a name="33777"><span class= | |
| 1214 "ref">[33777] Iª-IIae q. 6 a. 5 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 1215 est quod philosophus et Damascenus dicunt, quod <i>aliquid est | |
| 1216 involuntarium per violentiam</i>.</p> | |
| 1217 <p title="I-II q. 6 a. 5 co."><a name="33778"><span class= | |
| 1218 "ref">[33778] Iª-IIae q. 6 a. 5 co.</span></a> Respondeo | |
| 1219 dicendum quod violentia directe opponitur voluntario, sicut etiam | |
| 1220 et naturali. Commune est enim voluntario et naturali quod utrumque | |
| 1221 sit a principio intrinseco, violentum autem est a principio | |
| 1222 extrinseco. Et propter hoc, sicut in rebus quae cognitione carent, | |
| 1223 violentia aliquid facit contra naturam; ita in rebus cognoscentibus | |
| 1224 facit aliquid esse contra voluntatem. Quod autem est contra | |
| 1225 naturam, dicitur esse innaturale, et similiter quod est contra | |
| 1226 voluntatem, dicitur esse involuntarium. Unde violentia | |
| 1227 involuntarium causat.</p> | |
| 1228 <p title="I-II q. 6 a. 5 ad 1"><a name="33779"><span class= | |
| 1229 "ref">[33779] Iª-IIae q. 6 a. 5 ad 1</span></a> Ad primum ergo | |
| 1230 dicendum quod involuntarium voluntario opponitur. Dictum est autem | |
| 1231 supra quod voluntarium dicitur non solum actus qui est immediate | |
| 1232 ipsius voluntatis, sed etiam actus a voluntate imperatus. Quantum | |
| 1233 igitur ad actum qui est immediate ipsius voluntatis, ut supra | |
| 1234 dictum est, violentia voluntati inferri non potest, unde talem | |
| 1235 actum violentia involuntarium facere non potest. Sed quantum ad | |
| 1236 actum imperatum, voluntas potest pati violentiam. Et quantum ad | |
| 1237 hunc actum, violentia involuntarium facit.</p> | |
| 1238 <p title="I-II q. 6 a. 5 ad 2"><a name="33780"><span class= | |
| 1239 "ref">[33780] Iª-IIae q. 6 a. 5 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 1240 dicendum quod, sicut naturale dicitur quod est secundum | |
| 1241 inclinationem naturae, ita voluntarium dicitur quod est secundum | |
| 1242 inclinationem voluntatis. Dicitur autem aliquid naturale | |
| 1243 dupliciter. Uno modo, quia est a natura sicut a principio activo, | |
| 1244 sicut calefacere est naturale igni. Alio modo, secundum principium | |
| 1245 passivum, quia scilicet est in natura inclinatio ad recipiendum | |
| 1246 actionem a principio extrinseco, sicut motus caeli dicitur esse | |
| 1247 naturalis, propter aptitudinem naturalem caelestis corporis ad | |
| 1248 talem motum, licet movens sit voluntarium. Et similiter voluntarium | |
| 1249 potest aliquid dici dupliciter, uno modo, secundum actionem, puta | |
| 1250 cum aliquis vult aliquid agere; alio modo, secundum passionem, | |
| 1251 scilicet cum aliquis vult pati ab alio. Unde cum actio infertur ab | |
| 1252 aliquo exteriori, manente in eo qui patitur voluntate patiendi, non | |
| 1253 est simpliciter violentum, quia licet ille qui patitur non conferat | |
| 1254 agendo, confert tamen volendo pati. Unde non potest dici | |
| 1255 involuntarium.</p> | |
| 1256 <p title="I-II q. 6 a. 5 ad 3"><a name="33781"><span class= | |
| 1257 "ref">[33781] Iª-IIae q. 6 a. 5 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 1258 dicendum quod, sicut philosophus dicit in VIII Physic., motus | |
| 1259 animalis quo interdum movetur animal contra naturalem inclinationem | |
| 1260 corporis, etsi non sit naturalis corpori, est tamen quodammodo | |
| 1261 naturalis animali, cui naturale est quod secundum appetitum | |
| 1262 moveatur. Et ideo hoc non est violentum simpliciter, sed secundum | |
| 1263 quid. Et similiter est dicendum cum aliquis inflectit membra contra | |
| 1264 naturalem dispositionem. Hoc enim est violentum secundum quid, | |
| 1265 scilicet quantum ad membrum particulare non tamen simpliciter, | |
| 1266 quantum ad ipsum hominem.</p> | |
| 1267 <br /> | |
| 1268 <div class="E">Articulus 6</div> | |
| 1269 <p title="I-II q. 6 a. 6 arg. 1"><a name="33782"><span class= | |
| 1270 "ref">[33782] Iª-IIae q. 6 a. 6 arg. 1</span></a> Ad sextum | |
| 1271 sic proceditur. Videtur quod metus causet involuntarium | |
| 1272 simpliciter. Sicut enim violentia est respectu eius quod | |
| 1273 contrariatur praesentialiter voluntati, ita metus est respectu mali | |
| 1274 futuri quod repugnat voluntati. Sed violentia causat involuntarium | |
| 1275 simpliciter. Ergo et metus involuntarium simpliciter causat.</p> | |
| 1276 <p title="I-II q. 6 a. 6 arg. 2"><a name="33783"><span class= | |
| 1277 "ref">[33783] Iª-IIae q. 6 a. 6 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 1278 quod est secundum se tale, quolibet addito remanet tale, sicut quod | |
| 1279 secundum se est calidum, cuicumque coniungatur, nihilominus est | |
| 1280 calidum, ipso manente. Sed illud quod per metum agitur, secundum se | |
| 1281 est involuntarium. Ergo etiam adveniente metu est | |
| 1282 involuntarium.</p> | |
| 1283 <p title="I-II q. 6 a. 6 arg. 3"><a name="33784"><span class= | |
| 1284 "ref">[33784] Iª-IIae q. 6 a. 6 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 1285 quod sub conditione est tale, secundum quid est tale; quod autem | |
| 1286 absque conditione est tale, simpliciter est tale, sicut quod est | |
| 1287 necessarium ex conditione, est necessarium secundum quid; quod | |
| 1288 autem est necessarium absolute, est necessarium simpliciter. Sed id | |
| 1289 quod per metum agitur, est involuntarium absolute, non est autem | |
| 1290 voluntarium nisi sub conditione, scilicet ut vitetur malum quod | |
| 1291 timetur. Ergo id quod per metum agitur, est simpliciter | |
| 1292 involuntarium.</p> | |
| 1293 <p title="I-II q. 6 a. 6 s. c."><a name="33785"><span class= | |
| 1294 "ref">[33785] Iª-IIae q. 6 a. 6 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 1295 est quod Gregorius Nyssenus dicit, et etiam philosophus quod | |
| 1296 huiusmodi quae per metum aguntur, sunt magis voluntaria quam | |
| 1297 involuntaria.</p> | |
| 1298 <p title="I-II q. 6 a. 6 co."><a name="33786"><span class= | |
| 1299 "ref">[33786] Iª-IIae q. 6 a. 6 co.</span></a> Respondeo | |
| 1300 dicendum quod, sicut philosophus dicit in III Ethic., et idem dicit | |
| 1301 Gregorius Nyssenus in libro suo de homine, huiusmodi quae per metum | |
| 1302 aguntur, <i>mixta sunt ex voluntario et involuntario</i>. Id enim | |
| 1303 quod per metum agitur, in se consideratum, non est voluntarium, sed | |
| 1304 fit voluntarium in casu, scilicet ad vitandum malum quod timetur. | |
| 1305 Sed si quis recte consideret, magis sunt huiusmodi voluntaria quam | |
| 1306 involuntaria, sunt enim voluntaria simpliciter, involuntaria autem | |
| 1307 secundum quid. Unumquodque enim simpliciter esse dicitur secundum | |
| 1308 quod est in actu, secundum autem quod est in sola apprehensione, | |
| 1309 non est simpliciter, sed secundum quid. Hoc autem quod per metum | |
| 1310 agitur, secundum hoc est in actu, secundum quod fit, cum enim actus | |
| 1311 in singularibus sint, singulare autem, inquantum huiusmodi, est hic | |
| 1312 et nunc; secundum hoc id quod fit est in actu, secundum quod est | |
| 1313 hic et nunc et sub aliis conditionibus individualibus. Sic autem | |
| 1314 hoc quod fit per metum, est voluntarium, inquantum scilicet est hic | |
| 1315 et nunc, prout scilicet in hoc casu est impedimentum maioris mali | |
| 1316 quod timebatur, sicut proiectio mercium in mare fit voluntarium | |
| 1317 tempore tempestatis, propter timorem periculi. Unde manifestum est | |
| 1318 quod simpliciter voluntarium est. Unde et competit ei ratio | |
| 1319 voluntarii, quia principium eius est intra. Sed quod accipiatur id | |
| 1320 quod per metum fit, ut extra hunc casum existens, prout repugnat | |
| 1321 voluntati, hoc non est nisi secundum considerationem tantum. Et | |
| 1322 ideo est involuntarium secundum quid, idest prout consideratur | |
| 1323 extra hunc casum existens.</p> | |
| 1324 <p title="I-II q. 6 a. 6 ad 1"><a name="33787"><span class= | |
| 1325 "ref">[33787] Iª-IIae q. 6 a. 6 ad 1</span></a> Ad primum ergo | |
| 1326 dicendum quod ea quae aguntur per metum et per vim, non solum | |
| 1327 differunt secundum praesens et futurum, sed etiam secundum hoc, | |
| 1328 quod in eo quod agitur per vim, voluntas non consentit, sed omnino | |
| 1329 est contra motum voluntatis, sed id quod per metum agitur, fit | |
| 1330 voluntarium, ideo quia motus voluntatis fertur in id, licet non | |
| 1331 propter seipsum, sed propter aliud, scilicet ad repellendum malum | |
| 1332 quod timetur. Sufficit enim ad rationem voluntarii quod sit propter | |
| 1333 aliud voluntarium, voluntarium enim est non solum quod propter | |
| 1334 seipsum volumus ut finem, sed etiam quod propter aliud volumus ut | |
| 1335 propter finem. Patet ergo quod in eo quod per vim agitur, voluntas | |
| 1336 interior nihil agit, sed in eo quod per metum agitur, voluntas | |
| 1337 aliquid agit. Et ideo, ut Gregorius Nyssenus dicit, ad excludendum | |
| 1338 ea quae per metum aguntur, in definitione violenti non solum | |
| 1339 dicitur quod violentum est cuius principium est extra, sed additur, | |
| 1340 nihil conferente vim passo, quia ad id quod agitur per metum, | |
| 1341 voluntas timentis aliquid confert.</p> | |
| 1342 <p title="I-II q. 6 a. 6 ad 2"><a name="33788"><span class= | |
| 1343 "ref">[33788] Iª-IIae q. 6 a. 6 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 1344 dicendum quod ea quae absolute dicuntur, quolibet addito remanent | |
| 1345 talia, sicut calidum et album, sed ea quae relative dicuntur, | |
| 1346 variantur secundum comparationem ad diversa; quod enim est magnum | |
| 1347 comparatum huic, est parvum comparatum alteri. Voluntarium autem | |
| 1348 dicitur aliquid non solum propter seipsum, quasi absolute, sed | |
| 1349 etiam propter aliud, quasi relative. Et ideo nihil prohibet aliquid | |
| 1350 quod non esset voluntarium alteri comparatum fieri voluntarium per | |
| 1351 comparationem ad aliud.</p> | |
| 1352 <p title="I-II q. 6 a. 6 ad 3"><a name="33789"><span class= | |
| 1353 "ref">[33789] Iª-IIae q. 6 a. 6 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 1354 dicendum quod illud quod per metum agitur, absque conditione est | |
| 1355 voluntarium, idest secundum quod actu agitur, sed involuntarium est | |
| 1356 sub conditione, idest si talis metus non immineret. Unde secundum | |
| 1357 illam rationem magis potest concludi oppositum.</p> | |
| 1358 <br /> | |
| 1359 <div class="E">Articulus 7</div> | |
| 1360 <p title="I-II q. 6 a. 7 arg. 1"><a name="33790"><span class= | |
| 1361 "ref">[33790] Iª-IIae q. 6 a. 7 arg. 1</span></a> Ad septimum | |
| 1362 sic proceditur. Videtur quod concupiscentia causet involuntarium. | |
| 1363 Sicut enim metus est quaedam passio, ita et concupiscentia. Sed | |
| 1364 metus causat quodammodo involuntarium. Ergo etiam | |
| 1365 concupiscentia.</p> | |
| 1366 <p title="I-II q. 6 a. 7 arg. 2"><a name="33791"><span class= | |
| 1367 "ref">[33791] Iª-IIae q. 6 a. 7 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 1368 sicut per timorem timidus agit contra id quod proponebat, ita | |
| 1369 incontinens propter concupiscentiam. Sed timor aliquo modo causat | |
| 1370 involuntarium. Ergo et concupiscentia.</p> | |
| 1371 <p title="I-II q. 6 a. 7 arg. 3"><a name="33792"><span class= | |
| 1372 "ref">[33792] Iª-IIae q. 6 a. 7 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 1373 ad voluntarium requiritur cognitio. Sed concupiscentia corrumpit | |
| 1374 cognitionem, dicit enim philosophus, in VI Ethic., quod delectatio, | |
| 1375 sive concupiscentia delectationis, corrumpit aestimationem | |
| 1376 prudentiae. Ergo concupiscentia causat involuntarium.</p> | |
| 1377 <p title="I-II q. 6 a. 7 s. c."><a name="33793"><span class= | |
| 1378 "ref">[33793] Iª-IIae q. 6 a. 7 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 1379 est quod Damascenus dicit, <i>involuntarium est misericordia vel | |
| 1380 indulgentia dignum, et cum tristitia agitur</i>. Sed neutrum horum | |
| 1381 competit ei quod per concupiscentiam agitur. Ergo concupiscentia | |
| 1382 non causat involuntarium.</p> | |
| 1383 <p title="I-II q. 6 a. 7 co."><a name="33794"><span class= | |
| 1384 "ref">[33794] Iª-IIae q. 6 a. 7 co.</span></a> Respondeo | |
| 1385 dicendum quod concupiscentia non causat involuntarium, sed magis | |
| 1386 facit aliquid voluntarium. Dicitur enim aliquid voluntarium ex eo | |
| 1387 quod voluntas in id fertur. Per concupiscentiam autem voluntas | |
| 1388 inclinatur ad volendum id quod concupiscitur. Et ideo | |
| 1389 concupiscentia magis facit ad hoc quod aliquid sit voluntarium, | |
| 1390 quam quod sit involuntarium.</p> | |
| 1391 <p title="I-II q. 6 a. 7 ad 1"><a name="33795"><span class= | |
| 1392 "ref">[33795] Iª-IIae q. 6 a. 7 ad 1</span></a> Ad primum ergo | |
| 1393 dicendum quod timor est de malo, concupiscentia autem respicit | |
| 1394 bonum. Malum autem secundum se contrariatur voluntati, sed bonum | |
| 1395 est voluntati consonum. Unde magis se habet timor ad causandum | |
| 1396 involuntarium quam concupiscentia.</p> | |
| 1397 <p title="I-II q. 6 a. 7 ad 2"><a name="33796"><span class= | |
| 1398 "ref">[33796] Iª-IIae q. 6 a. 7 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 1399 dicendum quod in eo qui per metum aliquid agit, manet repugnantia | |
| 1400 voluntatis ad id quod agitur, secundum quod in se consideratur. Sed | |
| 1401 in eo qui agit aliquid per concupiscentiam, sicut est incontinens, | |
| 1402 non manet prior voluntas, qua repudiabat illud quod concupiscitur, | |
| 1403 sed mutatur ad volendum id quod prius repudiabat. Et ideo quod per | |
| 1404 metum agitur, quodammodo est involuntarium, sed quod per | |
| 1405 concupiscentiam agitur, nullo modo. Nam incontinens concupiscentiae | |
| 1406 agit contra id quod prius proponebat, non autem contra id quod nunc | |
| 1407 vult, sed timidus agit contra id quod etiam nunc secundum se | |
| 1408 vult.</p> | |
| 1409 <p title="I-II q. 6 a. 7 ad 3"><a name="33797"><span class= | |
| 1410 "ref">[33797] Iª-IIae q. 6 a. 7 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 1411 dicendum quod, si concupiscentia totaliter cognitionem auferret, | |
| 1412 sicut contingit in illis qui propter concupiscentiam fiunt amentes, | |
| 1413 sequeretur quod concupiscentia voluntarium tolleret. Nec tamen | |
| 1414 proprie esset ibi involuntarium, quia in his quae usum rationis non | |
| 1415 habent, neque voluntarium est neque involuntarium. Sed quandoque in | |
| 1416 his quae per concupiscentiam aguntur, non totaliter tollitur | |
| 1417 cognitio, quia non tollitur potestas cognoscendi; sed solum | |
| 1418 consideratio actualis in particulari agibili. Et tamen hoc ipsum | |
| 1419 est voluntarium, secundum quod voluntarium dicitur quod est in | |
| 1420 potestate voluntatis, ut non agere et non velle, similiter autem et | |
| 1421 non considerare, potest enim voluntas passioni resistere, ut infra | |
| 1422 dicetur.</p> | |
| 1423 <br /> | |
| 1424 <div class="E">Articulus 8</div> | |
| 1425 <p title="I-II q. 6 a. 8 arg. 1"><a name="33798"><span class= | |
| 1426 "ref">[33798] Iª-IIae q. 6 a. 8 arg. 1</span></a> Ad octavum | |
| 1427 sic proceditur. Videtur quod ignorantia non causet involuntarium. | |
| 1428 Involuntarium enim veniam meretur, ut Damascenus dicit. Sed | |
| 1429 interdum quod per ignorantiam agitur, veniam non meretur; secundum | |
| 1430 illud I ad Cor. XIV, <i>si quis ignorat, ignorabitur</i>. Ergo | |
| 1431 ignorantia non causat involuntarium.</p> | |
| 1432 <p title="I-II q. 6 a. 8 arg. 2"><a name="33799"><span class= | |
| 1433 "ref">[33799] Iª-IIae q. 6 a. 8 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 1434 omne peccatum est cum ignorantia; secundum illud Prov. XIV, | |
| 1435 <i>errant qui operantur malum</i>. Si igitur ignorantia | |
| 1436 involuntarium causet, sequeretur quod omne peccatum esset | |
| 1437 involuntarium. Quod est contra Augustinum dicentem quod omne | |
| 1438 peccatum est voluntarium.</p> | |
| 1439 <p title="I-II q. 6 a. 8 arg. 3"><a name="33800"><span class= | |
| 1440 "ref">[33800] Iª-IIae q. 6 a. 8 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 1441 involuntarium cum tristitia est, ut Damascenus dicit. Sed quaedam | |
| 1442 ignoranter aguntur, et sine tristitia, puta si aliquis occidit | |
| 1443 hostem quem quaerit occidere, putans occidere cervum. Ergo | |
| 1444 ignorantia non causat involuntarium.</p> | |
| 1445 <p title="I-II q. 6 a. 8 s. c."><a name="33801"><span class= | |
| 1446 "ref">[33801] Iª-IIae q. 6 a. 8 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 1447 est quod Damascenus et philosophus dicunt, quod <i>involuntarium | |
| 1448 quoddam est per ignorantiam</i>.</p> | |
| 1449 <p title="I-II q. 6 a. 8 co."><a name="33802"><span class= | |
| 1450 "ref">[33802] Iª-IIae q. 6 a. 8 co.</span></a> Respondeo | |
| 1451 dicendum quod ignorantia habet causare involuntarium ea ratione qua | |
| 1452 privat cognitionem, quae praeexigitur ad voluntarium, ut supra | |
| 1453 dictum est. Non tamen quaelibet ignorantia huiusmodi cognitionem | |
| 1454 privat. Et ideo sciendum quod ignorantia tripliciter se habet ad | |
| 1455 actum voluntatis, uno modo, concomitanter; alio modo, consequenter; | |
| 1456 tertio modo, antecedenter. Concomitanter quidem, quando ignorantia | |
| 1457 est de eo quod agitur, tamen, etiam si sciretur, nihilominus | |
| 1458 ageretur. Tunc enim ignorantia non inducit ad volendum ut hoc fiat, | |
| 1459 sed accidit simul esse aliquid factum et ignoratum, sicut, in | |
| 1460 exemplo posito, cum aliquis vellet quidem occidere hostem, sed | |
| 1461 ignorans occidit eum, putans occidere cervum. Et talis ignorantia | |
| 1462 non facit involuntarium, ut philosophus dicit, quia non causat | |
| 1463 aliquid quod sit repugnans voluntati, sed facit non voluntarium, | |
| 1464 quia non potest esse actu volitum quod ignoratum est. Consequenter | |
| 1465 autem se habet ignorantia ad voluntatem, inquantum ipsa ignorantia | |
| 1466 est voluntaria. Et hoc contingit dupliciter, secundum duos modos | |
| 1467 voluntarii supra positos. Uno modo, quia actus voluntatis fertur in | |
| 1468 ignorantiam, sicut cum aliquis ignorare vult ut excusationem | |
| 1469 peccati habeat, vel ut non retrahatur a peccando, secundum illud | |
| 1470 Iob XXI, <i>scientiam viarum tuarum nolumus</i>. Et haec dicitur | |
| 1471 ignorantia affectata. Alio modo dicitur ignorantia voluntaria eius | |
| 1472 quod quis potest scire et debet, sic enim non agere et non velle | |
| 1473 voluntarium dicitur, ut supra dictum est. Hoc igitur modo dicitur | |
| 1474 ignorantia, sive cum aliquis actu non considerat quod considerare | |
| 1475 potest et debet, quae est ignorantia malae electionis, vel ex | |
| 1476 passione vel ex habitu proveniens, sive cum aliquis notitiam quam | |
| 1477 debet habere, non curat acquirere; et secundum hunc modum, | |
| 1478 ignorantia universalium iuris, quae quis scire tenetur, voluntaria | |
| 1479 dicitur, quasi per negligentiam proveniens. Cum autem ipsa | |
| 1480 ignorantia sit voluntaria aliquo istorum modorum, non potest | |
| 1481 causare simpliciter involuntarium. Causat tamen secundum quid | |
| 1482 involuntarium, inquantum praecedit motum voluntatis ad aliquid | |
| 1483 agendum, qui non esset scientia praesente. Antecedenter autem se | |
| 1484 habet ad voluntatem ignorantia, quando non est voluntaria, et tamen | |
| 1485 est causa volendi quod alias homo non vellet. Sicut cum homo | |
| 1486 ignorat aliquam circumstantiam actus quam non tenebatur scire, et | |
| 1487 ex hoc aliquid agit, quod non faceret si sciret, puta cum aliquis, | |
| 1488 diligentia adhibita, nesciens aliquem transire per viam, proiicit | |
| 1489 sagittam, qua interficit transeuntem. Et talis ignorantia causat | |
| 1490 involuntarium simpliciter.</p> | |
| 1491 <p title="I-II q. 6 a. 8 ad 1"><a name="33803"><span class= | |
| 1492 "ref">[33803] Iª-IIae q. 6 a. 8 ad 1</span></a> Et per hoc | |
| 1493 patet responsio ad obiecta. Nam prima ratio procedebat de | |
| 1494 ignorantia eorum quae quis tenetur scire. Secunda autem, de | |
| 1495 ignorantia electionis, quae quodammodo est voluntaria, ut dictum | |
| 1496 est. Tertia vero, de ignorantia quae concomitanter se habet ad | |
| 1497 voluntatem.</p> | |
| 1498 <br /> | |
| 1499 <div class="D">Quaestio 7</div> | |
| 1500 <div class="G">Prooemium</div> | |
| 1501 <p title="I-II q. 7 pr."><a name="33804"><span class="ref">[33804] | |
| 1502 Iª-IIae q. 7 pr.</span></a> Deinde considerandum est de | |
| 1503 circumstantiis humanorum actuum. Et circa hoc quaeruntur quatuor. | |
| 1504 Primo, quid sit circumstantia. Secundo, utrum circumstantiae sint | |
| 1505 circa humanos actus attendendae a theologo. Tertio, quot sunt | |
| 1506 circumstantiae. Quarto, quae sunt in eis principaliores.</p> | |
| 1507 <br /> | |
| 1508 <div class="E">Articulus 1</div> | |
| 1509 <p title="I-II q. 7 a. 1 arg. 1"><a name="33805"><span class= | |
| 1510 "ref">[33805] Iª-IIae q. 7 a. 1 arg. 1</span></a> Ad primum | |
| 1511 sic proceditur. Videtur quod circumstantia non sit accidens actus | |
| 1512 humani. Dicit enim Tullius, in rhetoricis, quod <i>circumstantia | |
| 1513 est per quam argumentationi auctoritatem et firmamentum adiungit | |
| 1514 oratio</i>. Sed oratio dat firmamentum argumentationi praecipue ab | |
| 1515 his quae sunt de substantia rei, ut definitio, genus, species, et | |
| 1516 alia huiusmodi; a quibus etiam Tullius oratorem argumentari docet. | |
| 1517 Ergo circumstantia non est accidens humani actus.</p> | |
| 1518 <p title="I-II q. 7 a. 1 arg. 2"><a name="33806"><span class= | |
| 1519 "ref">[33806] Iª-IIae q. 7 a. 1 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 1520 accidentis proprium est inesse. Quod autem circumstat, non inest, | |
| 1521 sed magis est extra. Ergo circumstantiae non sunt accidentia | |
| 1522 humanorum actuum.</p> | |
| 1523 <p title="I-II q. 7 a. 1 arg. 3"><a name="33807"><span class= | |
| 1524 "ref">[33807] Iª-IIae q. 7 a. 1 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 1525 accidentis non est accidens. Sed ipsi humani actus sunt quaedam | |
| 1526 accidentia. Non ergo circumstantiae sunt accidentia actuum.</p> | |
| 1527 <p title="I-II q. 7 a. 1 s. c."><a name="33808"><span class= | |
| 1528 "ref">[33808] Iª-IIae q. 7 a. 1 s. c.</span></a> Sed contra, | |
| 1529 particulares conditiones cuiuslibet rei singularis dicuntur | |
| 1530 accidentia individuantia ipsam. Sed philosophus, in III Ethic., | |
| 1531 circumstantias nominat particularia, idest particulares singulorum | |
| 1532 actuum conditiones. Ergo circumstantiae sunt accidentia | |
| 1533 individualia humanorum actuum.</p> | |
| 1534 <p title="I-II q. 7 a. 1 co."><a name="33809"><span class= | |
| 1535 "ref">[33809] Iª-IIae q. 7 a. 1 co.</span></a> Respondeo | |
| 1536 dicendum quod, quia nomina, secundum philosophum, sunt signa | |
| 1537 intellectuum, necesse est quod secundum processum intellectivae | |
| 1538 cognitionis, sit etiam nominationis processus. Procedit autem | |
| 1539 nostra cognitio intellectualis a notioribus ad minus nota. Et ideo | |
| 1540 apud nos a notioribus nomina transferuntur ad significandum res | |
| 1541 minus notas. Et inde est quod, sicut dicitur in X Metaphys., <i>ab | |
| 1542 his quae sunt secundum locum, processit nomen distantiae ad omnia | |
| 1543 contraria</i>, et similiter nominibus pertinentibus ad motum | |
| 1544 localem, utimur ad significandum alios motus, eo quod corpora, quae | |
| 1545 loco circumscribuntur, sunt maxime nobis nota. Et inde est quod | |
| 1546 nomen circumstantiae ab his quae in loco sunt, derivatur ad actus | |
| 1547 humanos. Dicitur autem in localibus aliquid circumstare, quod est | |
| 1548 quidem extrinsecum a re, tamen attingit ipsam, vel appropinquat ei | |
| 1549 secundum locum. Et ideo quaecumque conditiones sunt extra | |
| 1550 substantiam actus, et tamen attingunt aliquo modo actum humanum, | |
| 1551 circumstantiae dicuntur. Quod autem est extra substantiam rei ad | |
| 1552 rem ipsam pertinens, accidens eius dicitur. Unde circumstantiae | |
| 1553 actuum humanorum accidentia eorum dicenda sunt.</p> | |
| 1554 <p title="I-II q. 7 a. 1 ad 1"><a name="33810"><span class= | |
| 1555 "ref">[33810] Iª-IIae q. 7 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum ergo | |
| 1556 dicendum quod oratio quidem dat firmamentum argumentationi, primo | |
| 1557 ex substantia actus, secundario vero, ex his quae circumstant | |
| 1558 actum. Sicut primo accusabilis redditur aliquis ex hoc quod | |
| 1559 homicidium fecit, secundario vero, ex hoc quod dolo fecit, vel | |
| 1560 propter lucrum, vel in tempore aut loco sacro, aut aliquid aliud | |
| 1561 huiusmodi. Et ideo signanter dicit quod per circumstantiam oratio | |
| 1562 argumentationi firmamentum adiungit, quasi secundario.</p> | |
| 1563 <p title="I-II q. 7 a. 1 ad 2"><a name="33811"><span class= | |
| 1564 "ref">[33811] Iª-IIae q. 7 a. 1 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 1565 dicendum quod aliquid dicitur accidens alicuius dupliciter. Uno | |
| 1566 modo, quia inest ei, sicut album dicitur accidens Socratis. Alio | |
| 1567 modo quia est simul cum eo in eodem subiecto, sicut dicitur quod | |
| 1568 album accidit musico, inquantum conveniunt, et quodammodo se | |
| 1569 contingunt, in uno subiecto. Et per hunc modum dicuntur | |
| 1570 circumstantiae accidentia actuum.</p> | |
| 1571 <p title="I-II q. 7 a. 1 ad 3"><a name="33812"><span class= | |
| 1572 "ref">[33812] Iª-IIae q. 7 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 1573 dicendum quod, sicut dictum est, accidens dicitur accidenti | |
| 1574 accidere propter convenientiam in subiecto. Sed hoc contingit | |
| 1575 dupliciter. Uno modo, secundum quod duo accidentia comparantur ad | |
| 1576 unum subiectum absque aliquo ordine, sicut album et musicum ad | |
| 1577 Socratem. Alio modo, cum aliquo ordine, puta quia subiectum recipit | |
| 1578 unum accidens alio mediante, sicut corpus recipit colorem mediante | |
| 1579 superficie. Et sic unum accidens dicitur etiam alteri inesse, | |
| 1580 dicimus enim colorem esse in superficie. Utroque autem modo | |
| 1581 circumstantiae se habent ad actus. Nam aliquae circumstantiae | |
| 1582 ordinatae ad actum, pertinent ad agentem non mediante actu, puta | |
| 1583 locus et conditio personae, aliquae vero mediante ipso actu, sicut | |
| 1584 modus agendi.</p> | |
| 1585 <br /> | |
| 1586 <div class="E">Articulus 2</div> | |
| 1587 <p title="I-II q. 7 a. 2 arg. 1"><a name="33813"><span class= | |
| 1588 "ref">[33813] Iª-IIae q. 7 a. 2 arg. 1</span></a> Ad secundum | |
| 1589 sic proceditur. Videtur quod circumstantiae humanorum actuum non | |
| 1590 sint considerandae a theologo. Non enim considerantur a theologo | |
| 1591 actus humani, nisi secundum quod sunt aliquales, idest boni vel | |
| 1592 mali. Sed circumstantiae non videntur posse facere actus aliquales, | |
| 1593 quia nihil qualificatur, formaliter loquendo, ab eo quod est extra | |
| 1594 ipsum, sed ab eo quod in ipso est. Ergo circumstantiae actuum non | |
| 1595 sunt a theologo considerandae.</p> | |
| 1596 <p title="I-II q. 7 a. 2 arg. 2"><a name="33814"><span class= | |
| 1597 "ref">[33814] Iª-IIae q. 7 a. 2 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 1598 circumstantiae sunt accidentia actuum. Sed uni infinita accidunt, | |
| 1599 et ideo, ut dicitur in VI Metaphys., <i>nulla ars vel scientia est | |
| 1600 circa ens per accidens, nisi sola sophistica</i>. Ergo theologos | |
| 1601 non habet considerare circumstantias humanorum actuum.</p> | |
| 1602 <p title="I-II q. 7 a. 2 arg. 3"><a name="33815"><span class= | |
| 1603 "ref">[33815] Iª-IIae q. 7 a. 2 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 1604 circumstantiarum consideratio pertinet ad rhetorem. Rhetorica autem | |
| 1605 non est pars theologiae. Ergo consideratio circumstantiarum non | |
| 1606 pertinet ad theologum.</p> | |
| 1607 <p title="I-II q. 7 a. 2 s. c."><a name="33816"><span class= | |
| 1608 "ref">[33816] Iª-IIae q. 7 a. 2 s. c.</span></a> Sed contra, | |
| 1609 ignorantia circumstantiarum causat involuntarium, ut Damascenus et | |
| 1610 Gregorius Nyssenus dicunt. Sed involuntarium excusat a culpa, cuius | |
| 1611 consideratio pertinet ad theologum. Ergo et consideratio | |
| 1612 circumstantiarum ad theologum pertinet.</p> | |
| 1613 <p title="I-II q. 7 a. 2 co."><a name="33817"><span class= | |
| 1614 "ref">[33817] Iª-IIae q. 7 a. 2 co.</span></a> Respondeo | |
| 1615 dicendum quod circumstantiae pertinent ad considerationem theologi | |
| 1616 triplici ratione. Primo quidem, quia theologus considerat actus | |
| 1617 humanos secundum quod per eos homo ad beatitudinem ordinatur. Omne | |
| 1618 autem quod ordinatur ad finem, oportet esse proportionatum fini. | |
| 1619 Actus autem proportionantur fini secundum commensurationem quandam, | |
| 1620 quae fit per debitas circumstantias. Unde consideratio | |
| 1621 circumstantiarum ad theologum pertinet. Secundo, quia theologus | |
| 1622 considerat actus humanos secundum quod in eis invenitur bonum et | |
| 1623 malum, et melius et peius, et hoc diversificatur secundum | |
| 1624 circumstantias, ut infra patebit. Tertio, quia theologus considerat | |
| 1625 actus humanos secundum quod sunt meritorii vel demeritorii, quod | |
| 1626 convenit actibus humanis; ad quod requiritur quod sint voluntarii. | |
| 1627 Actus autem humanus iudicatur voluntarius vel involuntarius, | |
| 1628 secundum cognitionem vel ignorantiam circumstantiarum, ut dictum | |
| 1629 est. Et ideo consideratio circumstantiarum pertinet ad | |
| 1630 theologum.</p> | |
| 1631 <p title="I-II q. 7 a. 2 ad 1"><a name="33818"><span class= | |
| 1632 "ref">[33818] Iª-IIae q. 7 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum ergo | |
| 1633 dicendum quod bonum ordinatum ad finem dicitur utile, quod importat | |
| 1634 relationem quandam, unde philosophus dicit, in I Ethic., quod <i>in | |
| 1635 ad aliquid bonum est utile</i>. In his autem quae ad aliquid | |
| 1636 dicuntur, denominatur aliquid non solum ab eo quod inest, sed etiam | |
| 1637 ab eo quod extrinsecus adiacet, ut patet in dextro et sinistro, | |
| 1638 aequali et inaequali, et similibus. Et ideo, cum bonitas actuum sit | |
| 1639 inquantum sunt utiles ad finem, nihil prohibet eos bonos vel malos | |
| 1640 dici secundum proportionem ad aliqua quae exterius adiacent.</p> | |
| 1641 <p title="I-II q. 7 a. 2 ad 2"><a name="33819"><span class= | |
| 1642 "ref">[33819] Iª-IIae q. 7 a. 2 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 1643 dicendum quod accidentia quae omnino per accidens se habent, | |
| 1644 relinquuntur ab omni arte, propter eorum incertitudinem et | |
| 1645 infinitatem. Sed talia accidentia non habent rationem | |
| 1646 circumstantiae, quia, ut dictum est, sic circumstantiae sunt extra | |
| 1647 actum, quod tamen actum aliquo modo contingunt, ordinatae ad ipsum. | |
| 1648 Accidentia autem per se cadunt sub arte.</p> | |
| 1649 <p title="I-II q. 7 a. 2 ad 3"><a name="33820"><span class= | |
| 1650 "ref">[33820] Iª-IIae q. 7 a. 2 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 1651 dicendum quod consideratio circumstantiarum pertinet ad moralem, et | |
| 1652 politicum, et ad rhetorem. Ad moralem quidem, prout secundum eas | |
| 1653 invenitur vel praetermittitur medium virtutis in humanis actibus et | |
| 1654 passionibus. Ad politicum autem et rhetorem, secundum quod ex | |
| 1655 circumstantiis actus redduntur laudabiles vel vituperabiles, | |
| 1656 excusabiles vel accusabiles. Diversimode tamen, nam quod rhetor | |
| 1657 persuadet, politicus diiudicat. Ad theologum autem, cui omnes aliae | |
| 1658 artes deserviunt, pertinent omnibus modis praedictis, nam ipse | |
| 1659 habet considerationem de actibus virtuosis et vitiosis, cum morali; | |
| 1660 et considerat actus secundum quod merentur poenam vel praemium, cum | |
| 1661 rhetore et politico.</p> | |
| 1662 <br /> | |
| 1663 <div class="E">Articulus 3</div> | |
| 1664 <p title="I-II q. 7 a. 3 arg. 1"><a name="33821"><span class= | |
| 1665 "ref">[33821] Iª-IIae q. 7 a. 3 arg. 1</span></a> Ad tertium | |
| 1666 sic proceditur. Videtur quod inconvenienter circumstantiae | |
| 1667 numerentur in III Ethic. Circumstantia enim actus dicitur quod | |
| 1668 exterius se habet ad actum. Huiusmodi autem sunt tempus et locus. | |
| 1669 Ergo solae duae sunt circumstantiae, scilicet quando et ubi.</p> | |
| 1670 <p title="I-II q. 7 a. 3 arg. 2"><a name="33822"><span class= | |
| 1671 "ref">[33822] Iª-IIae q. 7 a. 3 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 1672 ex circumstantiis accipitur quid bene vel male fiat. Sed hoc | |
| 1673 pertinet ad modum actus. Ergo omnes circumstantiae concluduntur sub | |
| 1674 una, quae est modus agendi.</p> | |
| 1675 <p title="I-II q. 7 a. 3 arg. 3"><a name="33823"><span class= | |
| 1676 "ref">[33823] Iª-IIae q. 7 a. 3 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 1677 circumstantiae non sunt de substantia actus. Sed ad substantiam | |
| 1678 actus pertinere videntur causae ipsius actus. Ergo nulla | |
| 1679 circumstantia debet sumi ex causa ipsius actus. Sic ergo neque | |
| 1680 quis, neque propter quid, neque circa quid, sunt circumstantiae, | |
| 1681 nam quis pertinet ad causam efficientem, propter quid ad finalem, | |
| 1682 circa quid ad materialem.</p> | |
| 1683 <p title="I-II q. 7 a. 3 s. c."><a name="33824"><span class= | |
| 1684 "ref">[33824] Iª-IIae q. 7 a. 3 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 1685 est auctoritas philosophi in III Ethicorum.</p> | |
| 1686 <p title="I-II q. 7 a. 3 co."><a name="33825"><span class= | |
| 1687 "ref">[33825] Iª-IIae q. 7 a. 3 co.</span></a> Respondeo | |
| 1688 dicendum quod Tullius, in sua rhetorica, assignat septem | |
| 1689 circumstantias, quae hoc versu continentur, <i>quis, quid, ubi, | |
| 1690 quibus auxiliis, cur, quomodo, quando</i>. Considerandum est enim | |
| 1691 in actibus quis fecit, quibus auxiliis vel instrumentis fecerit, | |
| 1692 quid fecerit, ubi fecerit, cur fecerit, quomodo fecerit, et quando | |
| 1693 fecerit. Sed Aristoteles, in III Ethic., addit aliam, scilicet | |
| 1694 circa quid, quae a Tullio comprehenditur sub quid. Et ratio huius | |
| 1695 annumerationis sic accipi potest. Nam circumstantia dicitur quod, | |
| 1696 extra substantiam actus existens, aliquo modo attingit ipsum. | |
| 1697 Contingit autem hoc fieri tripliciter, uno modo, inquantum attingit | |
| 1698 ipsum actum; alio modo, inquantum attingit causam actus; tertio | |
| 1699 modo, inquantum attingit effectum. Ipsum autem actum attingit, vel | |
| 1700 per modum mensurae, sicut tempus et locus; vel per modum qualitatis | |
| 1701 actus, sicut modus agendi. Ex parte autem effectus, ut cum | |
| 1702 consideratur quid aliquis fecerit. Ex parte vero causae actus, | |
| 1703 quantum ad causam finalem, accipitur propter quid; ex parte autem | |
| 1704 causae materialis, sive obiecti, accipitur circa quid; ex parte | |
| 1705 vero causae agentis principalis, accipitur quis egerit; ex parte | |
| 1706 vero causae agentis instrumentalis, accipitur quibus auxiliis.</p> | |
| 1707 <p title="I-II q. 7 a. 3 ad 1"><a name="33826"><span class= | |
| 1708 "ref">[33826] Iª-IIae q. 7 a. 3 ad 1</span></a> Ad primum ergo | |
| 1709 dicendum quod tempus et locus circumstant actum per modum mensurae, | |
| 1710 sed alia circumstant actum inquantum attingunt ipsum quocumque alio | |
| 1711 modo, extra substantiam eius existentia.</p> | |
| 1712 <p title="I-II q. 7 a. 3 ad 2"><a name="33827"><span class= | |
| 1713 "ref">[33827] Iª-IIae q. 7 a. 3 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 1714 dicendum quod iste modus qui est bene vel male, non ponitur | |
| 1715 circumstantia, sed consequens ad omnes circumstantias. Sed | |
| 1716 specialis circumstantia ponitur modus qui pertinet ad qualitatem | |
| 1717 actus, puta quod aliquis ambulet velociter vel tarde, et quod | |
| 1718 aliquis percutit fortiter vel remisse, et sic de aliis.</p> | |
| 1719 <p title="I-II q. 7 a. 3 ad 3"><a name="33828"><span class= | |
| 1720 "ref">[33828] Iª-IIae q. 7 a. 3 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 1721 dicendum quod illa conditio causae ex qua substantia actus | |
| 1722 dependet, non dicitur circumstantia; sed aliqua conditio adiuncta. | |
| 1723 Sicut in obiecto non dicitur circumstantia furti quod sit alienum, | |
| 1724 hoc enim pertinet ad substantiam furti; sed quod sit magnum vel | |
| 1725 parvum. Et similiter est de aliis circumstantiis quae accipiuntur | |
| 1726 ex parte aliarum causarum. Non enim finis qui dat speciem actus, | |
| 1727 est circumstantia; sed aliquis finis adiunctus. Sicut quod fortis | |
| 1728 fortiter agat propter bonum fortitudinis, non est circumstantia; | |
| 1729 sed si fortiter agat propter liberationem civitatis, vel populi | |
| 1730 Christiani, vel aliquid huiusmodi. Similiter etiam ex parte eius | |
| 1731 quod est quid, nam quod aliquis perfundens aliquem aqua, abluat | |
| 1732 ipsum, non est circumstantia ablutionis; sed quod abluendo | |
| 1733 infrigidet vel calefaciat, et sanet vel noceat, hoc est | |
| 1734 circumstantia.</p> | |
| 1735 <br /> | |
| 1736 <div class="E">Articulus 4</div> | |
| 1737 <p title="I-II q. 7 a. 4 arg. 1"><a name="33829"><span class= | |
| 1738 "ref">[33829] Iª-IIae q. 7 a. 4 arg. 1</span></a> Ad quartum | |
| 1739 sic proceditur. Videtur quod non sint principales circumstantiae | |
| 1740 propter quid, et ea in quibus est operatio, ut dicitur in III | |
| 1741 Ethic. Ea enim in quibus est operatio, videntur esse locus et | |
| 1742 tempus, quae non videntur esse principalia inter circumstantias, | |
| 1743 cum sint maxime extrinseca ab actu. Ea ergo in quibus est operatio | |
| 1744 non sunt principalissimae circumstantiarum.</p> | |
| 1745 <p title="I-II q. 7 a. 4 arg. 2"><a name="33830"><span class= | |
| 1746 "ref">[33830] Iª-IIae q. 7 a. 4 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 1747 finis est extrinsecus rei. Non ergo videtur esse principalissima | |
| 1748 circumstantiarum.</p> | |
| 1749 <p title="I-II q. 7 a. 4 arg. 3"><a name="33831"><span class= | |
| 1750 "ref">[33831] Iª-IIae q. 7 a. 4 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 1751 principalissimum in unoquoque est causa eius et forma ipsius. Sed | |
| 1752 causa ipsius actus est persona agens; forma autem actus est modus | |
| 1753 ipsius. Ergo istae duae circumstantiae videntur esse | |
| 1754 principalissimae.</p> | |
| 1755 <p title="I-II q. 7 a. 4 s. c."><a name="33832"><span class= | |
| 1756 "ref">[33832] Iª-IIae q. 7 a. 4 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 1757 est quod Gregorius Nyssenus dicit, quod <i>principalissimae | |
| 1758 circumstantiae sunt cuius gratia agitur, et quid est quod | |
| 1759 agitur</i>.</p> | |
| 1760 <p title="I-II q. 7 a. 4 co."><a name="33833"><span class= | |
| 1761 "ref">[33833] Iª-IIae q. 7 a. 4 co.</span></a> Respondeo | |
| 1762 dicendum quod actus proprie dicuntur humani, sicut supra dictum | |
| 1763 est, prout sunt voluntarii. Voluntatis autem motivum et obiectum | |
| 1764 est finis. Et ideo principalissima est omnium circumstantiarum illa | |
| 1765 quae attingit actum ex parte finis, scilicet cuius gratia, | |
| 1766 secundaria vero, quae attingit ipsam substantiam actus, idest quid | |
| 1767 fecit. Aliae vero circumstantiae sunt magis vel minus principales, | |
| 1768 secundum quod magis vel minus ad has appropinquant.</p> | |
| 1769 <p title="I-II q. 7 a. 4 ad 1"><a name="33834"><span class= | |
| 1770 "ref">[33834] Iª-IIae q. 7 a. 4 ad 1</span></a> Ad primum ergo | |
| 1771 dicendum quod per ea in quibus est operatio, philosophus non | |
| 1772 intelligit tempus et locum, sed ea quae adiunguntur ipsi actui. | |
| 1773 Unde Gregorius Nyssenus, quasi exponens dictum philosophi, loco | |
| 1774 eius quod philosophus dixit, in quibus est operatio, dicit quid | |
| 1775 agitur.</p> | |
| 1776 <p title="I-II q. 7 a. 4 ad 2"><a name="33835"><span class= | |
| 1777 "ref">[33835] Iª-IIae q. 7 a. 4 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 1778 dicendum quod finis, etsi non sit de substantia actus, est tamen | |
| 1779 causa actus principalissima, inquantum movet ad agendum. Unde et | |
| 1780 maxime actus moralis speciem habet ex fine.</p> | |
| 1781 <p title="I-II q. 7 a. 4 ad 3"><a name="33836"><span class= | |
| 1782 "ref">[33836] Iª-IIae q. 7 a. 4 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 1783 dicendum quod persona agens causa est actus secundum quod movetur a | |
| 1784 fine; et secundum hoc principaliter ordinatur ad actum. Aliae vero | |
| 1785 conditiones personae non ita principaliter ordinantur ad actum. | |
| 1786 Modus etiam non est substantialis forma actus, hoc enim attenditur | |
| 1787 in actu secundum obiectum et terminum vel finem, sed est quasi | |
| 1788 quaedam qualitas accidentalis.</p> | |
| 1789 <br /> | |
| 1790 <div class="D">Quaestio 8</div> | |
| 1791 <div class="G">Prooemium</div> | |
| 1792 <p title="I-II q. 8 pr."><a name="33837"><span class="ref">[33837] | |
| 1793 Iª-IIae q. 8 pr.</span></a> Deinde considerandum est de ipsis | |
| 1794 actibus voluntariis in speciali. Et primo, de actibus qui sunt | |
| 1795 immediate ipsius voluntatis velut ab ipsa voluntate eliciti; | |
| 1796 secundo de actibus imperatis a voluntate. Voluntas autem movetur et | |
| 1797 in finem, et in ea quae sunt ad finem. Primo igitur considerandum | |
| 1798 est de actibus voluntatis quibus movetur in finem; et deinde de | |
| 1799 actibus eius quibus movetur in ea quae sunt ad finem. Actus autem | |
| 1800 voluntatis in finem videntur esse tres, scilicet velle, frui et | |
| 1801 intendere. Primo ergo considerabimus de voluntate; secundo, de | |
| 1802 fruitione; tertio, de intentione. Circa primum consideranda sunt | |
| 1803 tria, primo quidem, quorum voluntas sit; secundo, a quo moveatur; | |
| 1804 tertio, quomodo moveatur. Circa primum quaeruntur tria. Primo, | |
| 1805 utrum voluntas sit tantum boni. Secundum, utrum sit tantum finis, | |
| 1806 an etiam eorum quae sunt ad finem. Tertio, si est aliquo modo eorum | |
| 1807 quae sunt ad finem, utrum uno motu moveatur in finem et in ea quae | |
| 1808 sunt ad finem.</p> | |
| 1809 <br /> | |
| 1810 <div class="E">Articulus 1</div> | |
| 1811 <p title="I-II q. 8 a. 1 arg. 1"><a name="33838"><span class= | |
| 1812 "ref">[33838] Iª-IIae q. 8 a. 1 arg. 1</span></a> Ad primum | |
| 1813 sic proceditur. Videtur quod voluntas non tantum sit boni. Eadem | |
| 1814 enim est potentia oppositorum, sicut visus albi et nigri. Sed bonum | |
| 1815 et malum sunt opposita. Ergo voluntas non solum est boni, sed etiam | |
| 1816 mali.</p> | |
| 1817 <p title="I-II q. 8 a. 1 arg. 2"><a name="33839"><span class= | |
| 1818 "ref">[33839] Iª-IIae q. 8 a. 1 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 1819 potentiae rationales se habent ad opposita prosequenda, secundum | |
| 1820 philosophum. Sed voluntas est potentia rationalis, est enim in | |
| 1821 ratione, ut dicitur in III de anima. Ergo voluntas se habet ad | |
| 1822 opposita. Non ergo tantum ad volendum bonum, sed etiam ad volendum | |
| 1823 malum.</p> | |
| 1824 <p title="I-II q. 8 a. 1 arg. 3"><a name="33840"><span class= | |
| 1825 "ref">[33840] Iª-IIae q. 8 a. 1 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 1826 bonum et ens convertuntur. Sed voluntas non solum est entium, sed | |
| 1827 etiam non entium, volumus enim quandoque non ambulare et non loqui. | |
| 1828 Volumus etiam interdum quaedam futura, quae non sunt entia in actu. | |
| 1829 Ergo voluntas non tantum est boni.</p> | |
| 1830 <p title="I-II q. 8 a. 1 s. c."><a name="33841"><span class= | |
| 1831 "ref">[33841] Iª-IIae q. 8 a. 1 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 1832 est quod Dionysius dicit, IV cap. de Div. Nom., quod <i>malum est | |
| 1833 praeter voluntatem, et quod omnia bonum appetunt</i>.</p> | |
| 1834 <p title="I-II q. 8 a. 1 co."><a name="33842"><span class= | |
| 1835 "ref">[33842] Iª-IIae q. 8 a. 1 co.</span></a> Respondeo | |
| 1836 dicendum quod voluntas est appetitus quidam rationalis. Omnis autem | |
| 1837 appetitus non est nisi boni. Cuius ratio est quia appetitus nihil | |
| 1838 aliud est quam inclinatio appetentis in aliquid. Nihil autem | |
| 1839 inclinatur nisi in aliquid simile et conveniens. Cum igitur omnis | |
| 1840 res, inquantum est ens et substantia, sit quoddam bonum, necesse | |
| 1841 est ut omnis inclinatio sit in bonum. Et inde est quod philosophus | |
| 1842 dicit, in I Ethic., quod bonum est quod omnia appetunt. Sed | |
| 1843 considerandum est quod, cum omnis inclinatio consequatur aliquam | |
| 1844 formam, appetitus naturalis consequitur formam in natura | |
| 1845 existentem, appetitus autem sensitivus, vel etiam intellectivus seu | |
| 1846 rationalis, qui dicitur voluntas, sequitur formam apprehensam. | |
| 1847 Sicut igitur id in quod tendit appetitus naturalis, est bonum | |
| 1848 existens in re; ita id in quod tendit appetitus animalis vel | |
| 1849 voluntarius, est bonum apprehensum. Ad hoc igitur quod voluntas in | |
| 1850 aliquid tendat, non requiritur quod sit bonum in rei veritate, sed | |
| 1851 quod apprehendatur in ratione boni. Et propter hoc philosophus | |
| 1852 dicit, in II Physic., quod <i>finis est bonum, vel apparens | |
| 1853 bonum</i>.</p> | |
| 1854 <p title="I-II q. 8 a. 1 ad 1"><a name="33843"><span class= | |
| 1855 "ref">[33843] Iª-IIae q. 8 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum ergo | |
| 1856 dicendum quod eadem potentia est oppositorum, sed non eodem modo se | |
| 1857 habet ad utrumque. Voluntas igitur se habet et ad bonum et ad | |
| 1858 malum, sed ad bonum, appetendo ipsum; ad malum vero, fugiendo | |
| 1859 illud. Ipse ergo actualis appetitus boni vocatur voluntas, secundum | |
| 1860 quod nominat actum voluntatis, sic enim nunc loquimur de voluntate. | |
| 1861 Fuga autem mali magis dicitur noluntas. Unde sicut voluntas est | |
| 1862 boni, ita noluntas est mali.</p> | |
| 1863 <p title="I-II q. 8 a. 1 ad 2"><a name="33844"><span class= | |
| 1864 "ref">[33844] Iª-IIae q. 8 a. 1 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 1865 dicendum quod potentia rationalis non se habet ad quaelibet | |
| 1866 opposita prosequenda, sed ad ea quae sub suo obiecto convenienti | |
| 1867 continentur, nam nulla potentia prosequitur nisi suum conveniens | |
| 1868 obiectum. Obiectum autem voluntatis est bonum. Unde ad illa | |
| 1869 opposita prosequenda se habet voluntas, quae sub bono | |
| 1870 comprehenduntur, sicut moveri et quiescere, loqui et tacere, et | |
| 1871 alia huiusmodi, in utrumque enim horum fertur voluntas sub ratione | |
| 1872 boni.</p> | |
| 1873 <p title="I-II q. 8 a. 1 ad 3"><a name="33845"><span class= | |
| 1874 "ref">[33845] Iª-IIae q. 8 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 1875 dicendum quod illud quod non est ens in rerum natura, accipitur ut | |
| 1876 ens in ratione, unde negationes et privationes dicuntur entia | |
| 1877 rationis. Per quem etiam modum futura, prout apprehenduntur, sunt | |
| 1878 entia. Inquantum igitur sunt huiusmodi entia, apprehenduntur sub | |
| 1879 ratione boni, et sic voluntas in ea tendit. Unde philosophus dicit, | |
| 1880 in V Ethic., quod <i>carere malo habet rationem boni</i>.</p> | |
| 1881 <br /> | |
| 1882 <div class="E">Articulus 2</div> | |
| 1883 <p title="I-II q. 8 a. 2 arg. 1"><a name="33846"><span class= | |
| 1884 "ref">[33846] Iª-IIae q. 8 a. 2 arg. 1</span></a> Ad secundum | |
| 1885 sic proceditur. Videtur quod voluntas non sit eorum quae sunt ad | |
| 1886 finem, sed tantum finis. Dicit enim philosophus, in III Ethic., | |
| 1887 quod <i>voluntas est finis, electio autem eorum quae sunt ad | |
| 1888 finem.</i></p> | |
| 1889 <p title="I-II q. 8 a. 2 arg. 2"><a name="33847"><span class= | |
| 1890 "ref">[33847] Iª-IIae q. 8 a. 2 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 1891 ad ea quae sunt diversa genere, diversae potentiae animae | |
| 1892 ordinantur, ut dicitur in VI Ethic. Sed finis et ea quae sunt ad | |
| 1893 finem sunt in diverso genere boni, nam finis, qui est bonum | |
| 1894 honestum vel delectabile, est in genere qualitatis, vel actionis | |
| 1895 aut passionis; bonum autem quod dicitur utile, quod est ad finem, | |
| 1896 est in ad aliquid, ut dicitur in I Ethic. Ergo, si voluntas est | |
| 1897 finis, non erit eorum quae sunt ad finem.</p> | |
| 1898 <p title="I-II q. 8 a. 2 arg. 3"><a name="33848"><span class= | |
| 1899 "ref">[33848] Iª-IIae q. 8 a. 2 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 1900 habitus proportionantur potentis, cum sint earum perfectiones. Sed | |
| 1901 in habitibus qui dicuntur artes operativae, ad aliud pertinet | |
| 1902 finis, et ad aliud quod est ad finem, sicut ad gubernatorem | |
| 1903 pertinet usus navis, qui est finis eius; ad navifactivam vero | |
| 1904 constructio navis, quae est propter finem. Ergo, cum voluntas sit | |
| 1905 finis, non erit eorum quae sunt ad finem.</p> | |
| 1906 <p title="I-II q. 8 a. 2 s. c."><a name="33849"><span class= | |
| 1907 "ref">[33849] Iª-IIae q. 8 a. 2 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 1908 est, quia in rebus naturalibus per eandem potentiam aliquid | |
| 1909 pertransit media, et pertingit ad terminum. Sed ea quae sunt ad | |
| 1910 finem, sunt quaedam media per quae pervenitur ad finem sicut ad | |
| 1911 terminum. Ergo, si voluntas est finis, ipsa etiam est eorum quae | |
| 1912 sunt ad finem.</p> | |
| 1913 <p title="I-II q. 8 a. 2 co."><a name="33850"><span class= | |
| 1914 "ref">[33850] Iª-IIae q. 8 a. 2 co.</span></a> Respondeo | |
| 1915 dicendum quod voluntas quandoque dicitur ipsa potentia qua volumus; | |
| 1916 quandoque autem ipse voluntatis actus. Si ergo loquamur de | |
| 1917 voluntate secundum quod nominat potentiam, sic se extendit et ad | |
| 1918 finem, et ad ea quae sunt ad finem. Ad ea enim se extendit | |
| 1919 unaquaeque potentia, in quibus inveniri potest quocumque modo ratio | |
| 1920 sui obiecti, sicut visus se extendit ad omnia quaecumque | |
| 1921 participant quocumque modo colorem. Ratio autem boni, quod est | |
| 1922 obiectum potentiae voluntatis, invenitur non solum in fine, sed | |
| 1923 etiam in his quae sunt ad finem. Si autem loquamur de voluntate | |
| 1924 secundum quod nominat proprie actum, sic, proprie loquendo, est | |
| 1925 finis tantum. Omnis enim actus denominatus a potentia, nominat | |
| 1926 simplicem actum illius potentiae, sicut intelligere nominat | |
| 1927 simplicem actum intellectus. Simplex autem actus potentiae est in | |
| 1928 id quod est secundum se obiectum potentiae. Id autem quod est | |
| 1929 propter se bonum et volitum, est finis. Unde voluntas proprie est | |
| 1930 ipsius finis. Ea vero quae sunt ad finem, non sunt bona vel volita | |
| 1931 propter seipsa, sed ex ordine ad finem. Unde voluntas in ea non | |
| 1932 fertur, nisi quatenus fertur in finem, unde hoc ipsum quod in eis | |
| 1933 vult, est finis. Sicut et intelligere proprie est eorum quae | |
| 1934 secundum se cognoscuntur, scilicet principiorum, eorum autem quae | |
| 1935 cognoscuntur per principia, non dicitur esse intelligentia, nisi | |
| 1936 inquantum in eis ipsa principia considerantur, <i>sic enim se habet | |
| 1937 finis in appetibilibus, sicut se habet principium in | |
| 1938 intelligibilibus</i>, ut dicitur in VII Ethic.</p> | |
| 1939 <p title="I-II q. 8 a. 2 ad 1"><a name="33851"><span class= | |
| 1940 "ref">[33851] Iª-IIae q. 8 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum ergo | |
| 1941 dicendum quod philosophus loquitur de voluntate, secundum quod | |
| 1942 proprie nominat simplicem actum voluntatis, non autem secundum quod | |
| 1943 nominat potentiam.</p> | |
| 1944 <p title="I-II q. 8 a. 2 ad 2"><a name="33852"><span class= | |
| 1945 "ref">[33852] Iª-IIae q. 8 a. 2 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 1946 dicendum quod ad ea quae sunt diversa genere ex aequo se habentia, | |
| 1947 ordinantur diversae potentiae, sicut sonus et color sunt diversa | |
| 1948 genera sensibilium, ad quae ordinantur auditus et visus. Sed utile | |
| 1949 et honestum non ex aequo se habent, sed sicut quod est secundum se | |
| 1950 et secundum alterum. Huiusmodi autem semper referuntur ad eandem | |
| 1951 potentiam, sicut per potentiam visivam sentitur et color, et lux, | |
| 1952 per quam color videtur.</p> | |
| 1953 <p title="I-II q. 8 a. 2 ad 3"><a name="33853"><span class= | |
| 1954 "ref">[33853] Iª-IIae q. 8 a. 2 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 1955 dicendum quod non quidquid diversificat habitum, diversificat | |
| 1956 potentiam, habitus enim sunt quaedam determinationes potentiarum ad | |
| 1957 aliquos speciales actus. Et tamen quaelibet ars operativa | |
| 1958 considerat et finem et id quod est ad finem. Nam ars gubernativa | |
| 1959 considerat quidem finem, ut quem operatur, id autem quod est ad | |
| 1960 finem, ut quod imperat. E contra vero navifactiva considerat id | |
| 1961 quod est ad finem, ut quod operatur, id vero quod est finis, ut ad | |
| 1962 quod ordinat id quod operatur. Et iterum in unaquaque arte | |
| 1963 operativa est aliquis finis proprius, et aliquid quod est ad finem, | |
| 1964 quod proprie ad illam artem pertinet.</p> | |
| 1965 <br /> | |
| 1966 <div class="E">Articulus 3</div> | |
| 1967 <p title="I-II q. 8 a. 3 arg. 1"><a name="33854"><span class= | |
| 1968 "ref">[33854] Iª-IIae q. 8 a. 3 arg. 1</span></a> Ad tertium | |
| 1969 sic proceditur. Videtur quod eodem actu voluntas feratur in finem, | |
| 1970 et in id quod est ad finem. Quia secundum philosophum, <i>ubi est | |
| 1971 unum propter alterum, ibi est unum tantum</i>. Sed voluntas non | |
| 1972 vult id quod est ad finem, nisi propter finem. Ergo eodem actu | |
| 1973 movetur in utrumque.</p> | |
| 1974 <p title="I-II q. 8 a. 3 arg. 2"><a name="33855"><span class= | |
| 1975 "ref">[33855] Iª-IIae q. 8 a. 3 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 1976 finis est ratio volendi ea quae sunt ad finem, sicut lumen est | |
| 1977 ratio visionis colorum. Sed eodem actu videtur lumen et color. Ergo | |
| 1978 idem est motus voluntatis quo vult finem, et ea quae sunt ad | |
| 1979 finem.</p> | |
| 1980 <p title="I-II q. 8 a. 3 arg. 3"><a name="33856"><span class= | |
| 1981 "ref">[33856] Iª-IIae q. 8 a. 3 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 1982 idem numero motus naturalis est qui per media tendit ad ultimum. | |
| 1983 Sed ea quae sunt ad finem, comparantur ad finem sicut media ad | |
| 1984 ultimum. Ergo idem motus voluntatis est quo voluntas fertur in | |
| 1985 finem, et in ea quae sunt ad finem.</p> | |
| 1986 <p title="I-II q. 8 a. 3 s. c."><a name="33857"><span class= | |
| 1987 "ref">[33857] Iª-IIae q. 8 a. 3 s. c.</span></a> Sed contra, | |
| 1988 actus diversificantur secundum obiecta. Sed diversae species boni | |
| 1989 sunt finis, et id quod est ad finem, quod dicitur utile. Ergo non | |
| 1990 eodem actu voluntas fertur in utrumque.</p> | |
| 1991 <p title="I-II q. 8 a. 3 co."><a name="33858"><span class= | |
| 1992 "ref">[33858] Iª-IIae q. 8 a. 3 co.</span></a> Respondeo | |
| 1993 dicendum quod, cum finis sit secundum se volitus, id autem quod est | |
| 1994 ad finem, inquantum huiusmodi, non sit volitum nisi propter finem; | |
| 1995 manifestum est quod voluntas potest ferri in finem sine hoc quod | |
| 1996 feratur in ea quae sunt ad finem; sed in ea quae sunt ad finem, | |
| 1997 inquantum huiusmodi, non potest ferri, nisi feratur in ipsum finem. | |
| 1998 Sic ergo voluntas in ipsum finem dupliciter fertur, uno modo, | |
| 1999 absolute secundum se; alio modo, sicut in rationem volendi ea quae | |
| 2000 sunt ad finem. Manifestum est ergo quod unus et idem motus | |
| 2001 voluntatis est quo fertur in finem, secundum quod est ratio volendi | |
| 2002 ea quae sunt ad finem, et in ipsa quae sunt ad finem. Sed alius | |
| 2003 actus est quod fertur in ipsum finem absolute. Et quandoque | |
| 2004 praecedit tempore, sicut cum aliquis primo vult sanitatem, et | |
| 2005 postea, deliberans quomodo possit sanari, vult conducere medicum ut | |
| 2006 sanetur. Sicut etiam et circa intellectum accidit, nam primo | |
| 2007 aliquis intelligit ipsa principia secundum se; postmodum autem | |
| 2008 intelligit ea in ipsis conclusionibus, secundum quod assentit | |
| 2009 conclusionibus propter principia.</p> | |
| 2010 <p title="I-II q. 8 a. 3 ad 1"><a name="33859"><span class= | |
| 2011 "ref">[33859] Iª-IIae q. 8 a. 3 ad 1</span></a> Ad primum ergo | |
| 2012 dicendum quod ratio illa procedit secundum quod voluntas fertur in | |
| 2013 finem, ut est ratio volendi ea quae sunt ad finem.</p> | |
| 2014 <p title="I-II q. 8 a. 3 ad 2"><a name="33860"><span class= | |
| 2015 "ref">[33860] Iª-IIae q. 8 a. 3 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 2016 dicendum quod quandocumque videtur color, eodem actu videtur lumen, | |
| 2017 potest tamen videri lumen sine hoc quod videatur color. Et | |
| 2018 similiter quandocumque quis vult ea quae sunt ad finem, vult eodem | |
| 2019 actu finem, non tamen e converso.</p> | |
| 2020 <p title="I-II q. 8 a. 3 ad 3"><a name="33861"><span class= | |
| 2021 "ref">[33861] Iª-IIae q. 8 a. 3 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 2022 dicendum quod in executione operis, ea quae sunt ad finem se habent | |
| 2023 ut media, et finis ut terminus. Unde sicut motus naturalis interdum | |
| 2024 sistit in medio, et non pertingit ad terminum; ita quandoque | |
| 2025 operatur aliquis id quod est ad finem, et tamen non consequitur | |
| 2026 finem. Sed in volendo est e converso, nam voluntas per finem | |
| 2027 devenit ad volendum ea quae sunt ad finem; sicut et intellectus | |
| 2028 devenit in conclusiones per principia, quae media dicuntur. Unde | |
| 2029 intellectus aliquando intelligit medium, et ex eo non procedit ad | |
| 2030 conclusionem. Et similiter voluntas aliquando vult finem, et tamen | |
| 2031 non procedit ad volendum id quod est ad finem.</p> | |
| 2032 <p title="I-II q. 8 a. 3 ad 4"><a name="33862"><span class= | |
| 2033 "ref">[33862] Iª-IIae q. 8 a. 3 ad 4</span></a> Ad illud vero | |
| 2034 quod in contrarium obiicitur, patet solutio per ea quae supra dicta | |
| 2035 sunt. Nam utile et honestum non sunt species boni ex aequo divisae, | |
| 2036 sed se habent sicut propter se et propter alterum. Unde actus | |
| 2037 voluntatis in unum potest ferri sine hoc quod feratur in alterum, | |
| 2038 sed non e converso.</p> | |
| 2039 <br /> | |
| 2040 <div class="D">Quaestio 9</div> | |
| 2041 <div class="G">Prooemium</div> | |
| 2042 <p title="I-II q. 9 pr."><a name="33863"><span class="ref">[33863] | |
| 2043 Iª-IIae q. 9 pr.</span></a> Deinde considerandum est de motivo | |
| 2044 voluntatis. Et circa hoc quaeruntur sex. Primo, utrum voluntas | |
| 2045 moveatur ab intellectu. Secundo, utrum moveatur ab appetitu | |
| 2046 sensitivo. Tertio, utrum voluntas moveat seipsam. Quarto, utrum | |
| 2047 moveatur ab aliquo exteriori principio. Quinto, utrum moveatur a | |
| 2048 corpore caelesti. Sexto, utrum voluntas moveatur a solo Deo, sicut | |
| 2049 ab exteriori principio.</p> | |
| 2050 <br /> | |
| 2051 <div class="E">Articulus 1</div> | |
| 2052 <p title="I-II q. 9 a. 1 arg. 1"><a name="33864"><span class= | |
| 2053 "ref">[33864] Iª-IIae q. 9 a. 1 arg. 1</span></a> Ad primum | |
| 2054 sic proceditur. Videtur quod voluntas non moveatur ab intellectu. | |
| 2055 Dicit enim Augustinus, super illud Psalmi, <i>concupivit anima mea | |
| 2056 desiderare iustificationes tuas, praevolat intellectus, sequitur | |
| 2057 tardus aut nullus affectus, scimus bonum, nec delectat agere</i>. | |
| 2058 Hoc autem non esset, si voluntas ab intellectu moveretur, quia | |
| 2059 motus mobilis sequitur motionem moventis. Ergo intellectus non | |
| 2060 movet voluntatem.</p> | |
| 2061 <p title="I-II q. 9 a. 1 arg. 2"><a name="33865"><span class= | |
| 2062 "ref">[33865] Iª-IIae q. 9 a. 1 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 2063 intellectus se habet ad voluntatem ut demonstrans appetibile, sicut | |
| 2064 imaginatio demonstrat appetibile appetitui sensitivo. Sed | |
| 2065 imaginatio demonstrans appetibile non movet appetitum sensitivum, | |
| 2066 immo quandoque ita nos habemus ad ea quae imaginamur, sicut ad ea | |
| 2067 quae in pictura nobis ostenduntur, ex quibus non movemur, ut | |
| 2068 dicitur in libro de anima. Ergo neque etiam intellectus movet | |
| 2069 voluntatem.</p> | |
| 2070 <p title="I-II q. 9 a. 1 arg. 3"><a name="33866"><span class= | |
| 2071 "ref">[33866] Iª-IIae q. 9 a. 1 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 2072 idem respectu eiusdem non est movens et motum. Sed voluntas movet | |
| 2073 intellectum, intelligimus enim quando volumus. Ergo intellectus non | |
| 2074 movet voluntatem.</p> | |
| 2075 <p title="I-II q. 9 a. 1 s. c."><a name="33867"><span class= | |
| 2076 "ref">[33867] Iª-IIae q. 9 a. 1 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 2077 est quod philosophus dicit, in III de anima, quod <i>appetibile | |
| 2078 intellectum est movens non motum, voluntas autem est movens | |
| 2079 motum</i>.</p> | |
| 2080 <p title="I-II q. 9 a. 1 co."><a name="33868"><span class= | |
| 2081 "ref">[33868] Iª-IIae q. 9 a. 1 co.</span></a> Respondeo | |
| 2082 dicendum quod intantum aliquid indiget moveri ab aliquo, inquantum | |
| 2083 est in potentia ad plura, oportet enim ut id quod est in potentia, | |
| 2084 reducatur in actum per aliquid quod est actu; et hoc est movere. | |
| 2085 Dupliciter autem aliqua vis animae invenitur esse in potentia ad | |
| 2086 diversa, uno modo, quantum ad agere et non agere; alio modo, | |
| 2087 quantum ad agere hoc vel illud. Sicut visus quandoque videt actu, | |
| 2088 et quandoque non videt; et quandoque videt album, et quandoque | |
| 2089 videt nigrum. Indiget igitur movente quantum ad duo, scilicet | |
| 2090 quantum ad exercitium vel usum actus; et quantum ad determinationem | |
| 2091 actus. Quorum primum est ex parte subiecti, quod quandoque | |
| 2092 invenitur agens, quandoque non agens, aliud autem est ex parte | |
| 2093 obiecti, secundum quod specificatur actus. Motio autem ipsius | |
| 2094 subiecti est ex agente aliquo. Et cum omne agens agat propter | |
| 2095 finem, ut supra ostensum est, principium huius motionis est ex | |
| 2096 fine. Et inde est quod ars ad quam pertinet finis, movet suo | |
| 2097 imperio artem ad quam pertinet id quod est ad finem, sicut | |
| 2098 gubernatoria ars imperat navifactivae, ut in II Physic. dicitur. | |
| 2099 Bonum autem in communi, quod habet rationem finis, est obiectum | |
| 2100 voluntatis. Et ideo ex hac parte voluntas movet alias potentias | |
| 2101 animae ad suos actus, utimur enim aliis potentiis cum volumus. Nam | |
| 2102 fines et perfectiones omnium aliarum potentiarum comprehenduntur | |
| 2103 sub obiecto voluntatis, sicut quaedam particularia bona, semper | |
| 2104 autem ars vel potentia ad quam pertinet finis universalis, movet ad | |
| 2105 agendum artem vel potentiam ad quam pertinet finis particularis sub | |
| 2106 illo universali comprehensus; sicut dux exercitus, qui intendit | |
| 2107 bonum commune, scilicet ordinem totius exercitus, movet suo imperio | |
| 2108 aliquem ex tribunis, qui intendit ordinem unius aciei. Sed obiectum | |
| 2109 movet, determinando actum, ad modum principii formalis, a quo in | |
| 2110 rebus naturalibus actio specificatur, sicut calefactio a calore. | |
| 2111 Primum autem principium formale est ens et verum universale, quod | |
| 2112 est obiectum intellectus. Et ideo isto modo motionis intellectus | |
| 2113 movet voluntatem, sicut praesentans ei obiectum suum.</p> | |
| 2114 <p title="I-II q. 9 a. 1 ad 1"><a name="33869"><span class= | |
| 2115 "ref">[33869] Iª-IIae q. 9 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum ergo | |
| 2116 dicendum quod ex illa auctoritate non habetur quod intellectus non | |
| 2117 moveat, sed quod non moveat ex necessitate.</p> | |
| 2118 <p title="I-II q. 9 a. 1 ad 2"><a name="33870"><span class= | |
| 2119 "ref">[33870] Iª-IIae q. 9 a. 1 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 2120 dicendum quod, sicut imaginatio formae sine aestimatione | |
| 2121 convenientis vel nocivi, non movet appetitum sensitivum; ita nec | |
| 2122 apprehensio veri sine ratione boni et appetibilis. Unde intellectus | |
| 2123 speculativus non movet, sed intellectus practicus, ut dicitur in | |
| 2124 III de anima.</p> | |
| 2125 <p title="I-II q. 9 a. 1 ad 3"><a name="33871"><span class= | |
| 2126 "ref">[33871] Iª-IIae q. 9 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 2127 dicendum quod voluntas movet intellectum quantum ad exercitium | |
| 2128 actus, quia et ipsum verum, quod est perfectio intellectus, | |
| 2129 continetur sub universali bono ut quoddam bonum particulare. Sed | |
| 2130 quantum ad determinationem actus, quae est ex parte obiecti, | |
| 2131 intellectus movet voluntatem, quia et ipsum bonum apprehenditur | |
| 2132 secundum quandam specialem rationem comprehensam sub universali | |
| 2133 ratione veri. Et sic patet quod non est idem movens et motum | |
| 2134 secundum idem.</p> | |
| 2135 <br /> | |
| 2136 <div class="E">Articulus 2</div> | |
| 2137 <p title="I-II q. 9 a. 2 arg. 1"><a name="33872"><span class= | |
| 2138 "ref">[33872] Iª-IIae q. 9 a. 2 arg. 1</span></a> Ad secundum | |
| 2139 sic proceditur. Videtur quod voluntas ab appetitu sensitivo moveri | |
| 2140 non possit. <i>Movens enim et agens est praestantius patiente</i>, | |
| 2141 ut Augustinus dicit, XII super Gen. ad Litt. Sed appetitus | |
| 2142 sensitivus est inferior voluntate, quae est appetitus | |
| 2143 intellectivus; sicut sensus est inferior intellectu. Ergo appetitus | |
| 2144 sensitivus non movet voluntatem.</p> | |
| 2145 <p title="I-II q. 9 a. 2 arg. 2"><a name="33873"><span class= | |
| 2146 "ref">[33873] Iª-IIae q. 9 a. 2 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 2147 nulla virtus particularis potest facere effectum universalem. Sed | |
| 2148 appetitus sensitivus est virtus particularis, consequitur enim | |
| 2149 particularem sensus apprehensionem. Ergo non potest causare motum | |
| 2150 voluntatis, qui est universalis, velut consequens apprehensionem | |
| 2151 universalem intellectus.</p> | |
| 2152 <p title="I-II q. 9 a. 2 arg. 3"><a name="33874"><span class= | |
| 2153 "ref">[33874] Iª-IIae q. 9 a. 2 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 2154 ut probatur in VIII Physic., movens non movetur ab eo quod movet, | |
| 2155 ut sit motio reciproca. Sed voluntas movet appetitum sensitivum, | |
| 2156 inquantum appetitus sensitivus obedit rationi. Ergo appetitus | |
| 2157 sensitivus non movet voluntatem.</p> | |
| 2158 <p title="I-II q. 9 a. 2 s. c."><a name="33875"><span class= | |
| 2159 "ref">[33875] Iª-IIae q. 9 a. 2 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 2160 est quod dicitur Iac. I, <i>unusquisque tentatur a concupiscentia | |
| 2161 sua abstractus et illectus</i>. Non autem abstraheretur quis a | |
| 2162 concupiscentia, nisi voluntas eius moveretur ab appetitu sensitivo, | |
| 2163 in quo est concupiscentia. Ergo appetitus sensitivus movet | |
| 2164 voluntatem.</p> | |
| 2165 <p title="I-II q. 9 a. 2 co."><a name="33876"><span class= | |
| 2166 "ref">[33876] Iª-IIae q. 9 a. 2 co.</span></a> Respondeo | |
| 2167 dicendum quod, sicut supra dictum est, id quod apprehenditur sub | |
| 2168 ratione boni et convenientis, movet voluntatem per modum obiecti. | |
| 2169 Quod autem aliquid videatur bonum et conveniens, ex duobus | |
| 2170 contingit, scilicet ex conditione eius quod proponitur, et eius cui | |
| 2171 proponitur. Conveniens enim secundum relationem dicitur, unde ex | |
| 2172 utroque extremorum dependet. Et inde est quod gustus diversimode | |
| 2173 dispositus, non eodem modo accipit aliquid ut conveniens et ut non | |
| 2174 conveniens. Unde, ut philosophus dicit in III Ethic., <i>qualis | |
| 2175 unusquisque est, talis finis videtur ei</i>. Manifestum est autem | |
| 2176 quod secundum passionem appetitus sensitivi, immutatur homo ad | |
| 2177 aliquam dispositionem. Unde secundum quod homo est in passione | |
| 2178 aliqua, videtur sibi aliquid conveniens, quod non videtur extra | |
| 2179 passionem existenti, sicut irato videtur bonum, quod non videtur | |
| 2180 quieto. Et per hunc modum, ex parte obiecti, appetitus sensitivus | |
| 2181 movet voluntatem.</p> | |
| 2182 <p title="I-II q. 9 a. 2 ad 1"><a name="33877"><span class= | |
| 2183 "ref">[33877] Iª-IIae q. 9 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum ergo | |
| 2184 dicendum quod nihil prohibet id quod est simpliciter et secundum se | |
| 2185 praestantius, quoad aliquid esse debilius. Voluntas igitur | |
| 2186 simpliciter praestantior est quam appetitus sensitivus, sed quoad | |
| 2187 istum in quo passio dominatur, inquantum subiacet passioni, | |
| 2188 praeeminet appetitus sensitivus.</p> | |
| 2189 <p title="I-II q. 9 a. 2 ad 2"><a name="33878"><span class= | |
| 2190 "ref">[33878] Iª-IIae q. 9 a. 2 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 2191 dicendum quod actus et electiones hominum sunt circa singularia. | |
| 2192 Unde ex hoc ipso quod appetitus sensitivus est virtus particularis, | |
| 2193 habet magnam virtutem ad hoc quod per ipsum sic disponatur homo, ut | |
| 2194 ei aliquid videatur sic vel aliter, circa singularia.</p> | |
| 2195 <p title="I-II q. 9 a. 2 ad 3"><a name="33879"><span class= | |
| 2196 "ref">[33879] Iª-IIae q. 9 a. 2 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 2197 dicendum quod, sicut philosophus dicit in I Polit., ratio, in qua | |
| 2198 est voluntas, movet suo imperio irascibilem et concupiscibilem, non | |
| 2199 quidem despotico principatu, sicut movetur servus a domino; sed | |
| 2200 principatu regali seu politico, sicut liberi homines reguntur a | |
| 2201 gubernante, qui tamen possunt contra movere. Unde et irascibilis et | |
| 2202 concupiscibilis possunt in contrarium movere ad voluntatem. Et sic | |
| 2203 nihil prohibet voluntatem aliquando ab eis moveri.</p> | |
| 2204 <br /> | |
| 2205 <div class="E">Articulus 3</div> | |
| 2206 <p title="I-II q. 9 a. 3 arg. 1"><a name="33880"><span class= | |
| 2207 "ref">[33880] Iª-IIae q. 9 a. 3 arg. 1</span></a> Ad tertium | |
| 2208 sic proceditur. Videtur quod voluntas non moveat seipsam. Omne enim | |
| 2209 movens, inquantum huiusmodi, est in actu, quod autem movetur, est | |
| 2210 in potentia, nam motus est actus existentis in potentia, inquantum | |
| 2211 huiusmodi. Sed non est idem in potentia et in actu respectu | |
| 2212 eiusdem. Ergo nihil movet seipsum. Neque ergo voluntas seipsam | |
| 2213 movere potest.</p> | |
| 2214 <p title="I-II q. 9 a. 3 arg. 2"><a name="33881"><span class= | |
| 2215 "ref">[33881] Iª-IIae q. 9 a. 3 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 2216 mobile movetur ad praesentiam moventis. Sed voluntas semper sibi | |
| 2217 est praesens. Si ergo ipsa seipsam moveret, semper moveretur. Quod | |
| 2218 patet esse falsum.</p> | |
| 2219 <p title="I-II q. 9 a. 3 arg. 3"><a name="33882"><span class= | |
| 2220 "ref">[33882] Iª-IIae q. 9 a. 3 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 2221 voluntas movetur ab intellectu, ut dictum est. Si igitur voluntas | |
| 2222 movet seipsam, sequitur quod idem simul moveatur a duobus motoribus | |
| 2223 immediate, quod videtur inconveniens. Non ergo voluntas movet | |
| 2224 seipsam.</p> | |
| 2225 <p title="I-II q. 9 a. 3 s. c."><a name="33883"><span class= | |
| 2226 "ref">[33883] Iª-IIae q. 9 a. 3 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 2227 est quia voluntas domina est sui actus, et in ipsa est velle et non | |
| 2228 velle. Quod non esset, si non haberet in potestate movere seipsam | |
| 2229 ad volendum. Ergo ipsa movet seipsam.</p> | |
| 2230 <p title="I-II q. 9 a. 3 co."><a name="33884"><span class= | |
| 2231 "ref">[33884] Iª-IIae q. 9 a. 3 co.</span></a> Respondeo | |
| 2232 dicendum quod, sicut supra dictum est, ad voluntatem pertinet | |
| 2233 movere alias potentias ex ratione finis, qui est voluntatis | |
| 2234 obiectum. Sed sicut dictum est, hoc modo se habet finis in | |
| 2235 appetibilibus, sicut principium in intelligibilibus. Manifestum est | |
| 2236 autem quod intellectus per hoc quod cognoscit principium, reducit | |
| 2237 seipsum de potentia in actum, quantum ad cognitionem conclusionum, | |
| 2238 et hoc modo movet seipsum. Et similiter voluntas per hoc quod vult | |
| 2239 finem, movet seipsam ad volendum ea quae sunt ad finem.</p> | |
| 2240 <p title="I-II q. 9 a. 3 ad 1"><a name="33885"><span class= | |
| 2241 "ref">[33885] Iª-IIae q. 9 a. 3 ad 1</span></a> Ad primum ergo | |
| 2242 dicendum quod voluntas non secundum idem movet et movetur. Unde nec | |
| 2243 secundum idem est in actu et in potentia. Sed inquantum actu vult | |
| 2244 finem, reducit se de potentia in actum respectu eorum quae sunt ad | |
| 2245 finem, ut scilicet actu ea velit.</p> | |
| 2246 <p title="I-II q. 9 a. 3 ad 2"><a name="33886"><span class= | |
| 2247 "ref">[33886] Iª-IIae q. 9 a. 3 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 2248 dicendum quod potentia voluntatis semper actu est sibi praesens, | |
| 2249 sed actus voluntatis, quo vult finem aliquem, non semper est in | |
| 2250 ipsa voluntate. Per hunc autem movet seipsam. Unde non sequitur | |
| 2251 quod semper seipsam moveat.</p> | |
| 2252 <p title="I-II q. 9 a. 3 ad 3"><a name="33887"><span class= | |
| 2253 "ref">[33887] Iª-IIae q. 9 a. 3 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 2254 dicendum quod non eodem modo voluntas movetur ab intellectu, et a | |
| 2255 seipsa. Sed ab intellectu quidem movetur secundum rationem obiecti, | |
| 2256 a seipsa vero, quantum ad exercitium actus, secundum rationem | |
| 2257 finis.</p> | |
| 2258 <br /> | |
| 2259 <div class="E">Articulus 4</div> | |
| 2260 <p title="I-II q. 9 a. 4 arg. 1"><a name="33888"><span class= | |
| 2261 "ref">[33888] Iª-IIae q. 9 a. 4 arg. 1</span></a> Ad quartum | |
| 2262 sic proceditur. Videtur quod voluntas non moveatur ab aliquo | |
| 2263 exteriori. Motus enim voluntatis est voluntarius. Sed de ratione | |
| 2264 voluntarii est quod sit a principio intrinseco, sicut et de ratione | |
| 2265 naturalis. Non ergo motus voluntatis est ab aliquo extrinseco.</p> | |
| 2266 <p title="I-II q. 9 a. 4 arg. 2"><a name="33889"><span class= | |
| 2267 "ref">[33889] Iª-IIae q. 9 a. 4 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 2268 voluntas violentiam pati non potest, ut supra ostensum est. Sed | |
| 2269 violentum est cuius principium est extra. Ergo voluntas non potest | |
| 2270 ab aliquo exteriori moveri.</p> | |
| 2271 <p title="I-II q. 9 a. 4 arg. 3"><a name="33890"><span class= | |
| 2272 "ref">[33890] Iª-IIae q. 9 a. 4 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 2273 quod sufficienter movetur ab uno motore, non indiget moveri ab | |
| 2274 alio. Sed voluntas sufficienter movet seipsam. Non ergo movetur ab | |
| 2275 aliquo exteriori.</p> | |
| 2276 <p title="I-II q. 9 a. 4 s. c."><a name="33891"><span class= | |
| 2277 "ref">[33891] Iª-IIae q. 9 a. 4 s. c.</span></a> Sed contra, | |
| 2278 voluntas movetur ab obiecto, ut dictum est. Sed obiectum voluntatis | |
| 2279 potest esse aliqua exterior res sensui proposita. Ergo voluntas | |
| 2280 potest ab aliquo exteriori moveri.</p> | |
| 2281 <p title="I-II q. 9 a. 4 co."><a name="33892"><span class= | |
| 2282 "ref">[33892] Iª-IIae q. 9 a. 4 co.</span></a> Respondeo | |
| 2283 dicendum quod, secundum quod voluntas movetur ab obiecto, | |
| 2284 manifestum est quod moveri potest ab aliquo exteriori. Sed eo modo | |
| 2285 quo movetur quantum ad exercitium actus, adhuc necesse est ponere | |
| 2286 voluntatem ab aliquo principio exteriori moveri. Omne enim quod | |
| 2287 quandoque est agens in actu et quandoque in potentia, indiget | |
| 2288 moveri ab aliquo movente. Manifestum est autem quod voluntas | |
| 2289 incipit velle aliquid, cum hoc prius non vellet. Necesse est ergo | |
| 2290 quod ab aliquo moveatur ad volendum. Et quidem, sicut dictum est, | |
| 2291 ipsa movet seipsam, inquantum per hoc quod vult finem, reducit | |
| 2292 seipsam ad volendum ea quae sunt ad finem. Hoc autem non potest | |
| 2293 facere nisi consilio mediante, cum enim aliquis vult sanari, | |
| 2294 incipit cogitare quomodo hoc consequi possit, et per talem | |
| 2295 cogitationem pervenit ad hoc quod potest sanari per medicum, et hoc | |
| 2296 vult. Sed quia non semper sanitatem actu voluit, necesse est quod | |
| 2297 inciperet velle sanari, aliquo movente. Et si quidem ipsa moveret | |
| 2298 seipsam ad volendum, oportuisset quod mediante consilio hoc ageret, | |
| 2299 ex aliqua voluntate praesupposita. Hoc autem non est procedere in | |
| 2300 infinitum. Unde necesse est ponere quod in primum motum voluntatis | |
| 2301 voluntas prodeat ex instinctu alicuius exterioris moventis, ut | |
| 2302 Aristoteles concludit in quodam capitulo Ethicae Eudemicae.</p> | |
| 2303 <p title="I-II q. 9 a. 4 ad 1"><a name="33893"><span class= | |
| 2304 "ref">[33893] Iª-IIae q. 9 a. 4 ad 1</span></a> Ad primum ergo | |
| 2305 dicendum quod de ratione voluntarii est quod principium eius sit | |
| 2306 intra, sed non oportet quod hoc principium intrinsecum sit primum | |
| 2307 principium non motum ab alio. Unde motus voluntarius etsi habeat | |
| 2308 principium proximum intrinsecum, tamen principium primum est ab | |
| 2309 extra. Sicut et primum principium motus naturalis est ab extra, | |
| 2310 quod scilicet movet naturam.</p> | |
| 2311 <p title="I-II q. 9 a. 4 ad 2"><a name="33894"><span class= | |
| 2312 "ref">[33894] Iª-IIae q. 9 a. 4 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 2313 dicendum quod hoc non sufficit ad rationem violenti, quod | |
| 2314 principium sit extra, sed oportet addere quod nil conferat vim | |
| 2315 patiens. Quod non contingit, dum voluntas ab exteriori movetur, nam | |
| 2316 ipsa est quae vult, ab alio tamen mota. Esset autem motus iste | |
| 2317 violentus, si esset contrarius motui voluntatis. Quod in proposito | |
| 2318 esse non potest, quia sic idem vellet et non vellet.</p> | |
| 2319 <p title="I-II q. 9 a. 4 ad 3"><a name="33895"><span class= | |
| 2320 "ref">[33895] Iª-IIae q. 9 a. 4 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 2321 dicendum quod voluntas quantum ad aliquid sufficienter se movet, et | |
| 2322 in suo ordine, scilicet sicut agens proximum, sed non potest | |
| 2323 seipsam movere quantum ad omnia, ut ostensum est. Unde indiget | |
| 2324 moveri ab alio sicut a primo movente.</p> | |
| 2325 <br /> | |
| 2326 <div class="E">Articulus 5</div> | |
| 2327 <p title="I-II q. 9 a. 5 arg. 1"><a name="33896"><span class= | |
| 2328 "ref">[33896] Iª-IIae q. 9 a. 5 arg. 1</span></a> Ad quintum | |
| 2329 sic proceditur. Videtur quod voluntas humana a corpore caelesti | |
| 2330 moveatur. Omnes enim motus varii et multiformes reducuntur, sicut | |
| 2331 in causam, in motum uniformem, qui est motus caeli ut probatur VIII | |
| 2332 Physic. Sed motus humani sunt varii et multiformes, incipientes | |
| 2333 postquam prius non fuerant. Ergo reducuntur in motum caeli sicut in | |
| 2334 causam, qui est uniformis secundum naturam.</p> | |
| 2335 <p title="I-II q. 9 a. 5 arg. 2"><a name="33897"><span class= | |
| 2336 "ref">[33897] Iª-IIae q. 9 a. 5 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 2337 secundum Augustinum, in III de Trin., <i>corpora inferiora moventur | |
| 2338 per corpora superiora</i>. Sed motus humani corporis, qui causantur | |
| 2339 a voluntate, non possent reduci in motum caeli sicut in causam, | |
| 2340 nisi etiam voluntas a caelo moveretur. Ergo caelum movet voluntatem | |
| 2341 humanam.</p> | |
| 2342 <p title="I-II q. 9 a. 5 arg. 3"><a name="33898"><span class= | |
| 2343 "ref">[33898] Iª-IIae q. 9 a. 5 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 2344 per observationem caelestium corporum astrologi quaedam vera | |
| 2345 praenuntiant de humanis actibus futuris, qui sunt a voluntate. Quod | |
| 2346 non esset, si corpora caelestia voluntatem hominis movere non | |
| 2347 possent. Movetur ergo voluntas humana a caelesti corpore.</p> | |
| 2348 <p title="I-II q. 9 a. 5 s. c."><a name="33899"><span class= | |
| 2349 "ref">[33899] Iª-IIae q. 9 a. 5 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 2350 est quod Damascenus dicit, in II libro, quod <i>corpora caelestia | |
| 2351 non sunt causae nostrorum actuum</i>. Essent autem, si voluntas, | |
| 2352 quae est humanorum actuum principium, a corporibus caelestibus | |
| 2353 moveretur. Non ergo movetur voluntas a corporibus caelestibus.</p> | |
| 2354 <p title="I-II q. 9 a. 5 co."><a name="33900"><span class= | |
| 2355 "ref">[33900] Iª-IIae q. 9 a. 5 co.</span></a> Respondeo | |
| 2356 dicendum quod eo modo quo voluntas movetur ab exteriori obiecto, | |
| 2357 manifestum est quod voluntas potest moveri a corporibus | |
| 2358 caelestibus, inquantum scilicet corpora exteriora, quae sensui | |
| 2359 proposita movent voluntatem, et etiam ipsa organa potentiarum | |
| 2360 sensitivarum, subiacent motibus caelestium corporum. Sed eo modo | |
| 2361 quo voluntas movetur, quantum ad exercitium actus, ab aliquo | |
| 2362 exteriori agente, adhuc quidam posuerunt corpora caelestia directe | |
| 2363 imprimere in voluntatem humanam. Sed hoc est impossibile. Voluntas | |
| 2364 enim, ut dicitur in III de anima, est in ratione. Ratio autem est | |
| 2365 potentia animae non alligata organo corporali. Unde relinquitur | |
| 2366 quod voluntas sit potentia omnino immaterialis et incorporea. | |
| 2367 Manifestum est autem quod nullum corpus agere potest in rem | |
| 2368 incorpoream, sed potius e converso, eo quod res incorporeae et | |
| 2369 immateriales sunt formalioris et universalioris virtutis quam | |
| 2370 quaecumque res corporales. Unde impossibile est quod corpus | |
| 2371 caeleste imprimat directe in intellectum aut voluntatem. Et propter | |
| 2372 hoc Aristoteles, in libro de anima, opinionem dicentium quod talis | |
| 2373 est voluntas in hominibus, <i>qualem in diem ducit pater deorum | |
| 2374 virorumque</i> (scilicet Iupiter, per quem totum caelum | |
| 2375 intelligunt), attribuit eis qui ponebant intellectum non differre a | |
| 2376 sensu. Omnes enim vires sensitivae, cum sint actus organorum | |
| 2377 corporalium, per accidens moveri possunt a caelestibus corporibus, | |
| 2378 motis scilicet corporibus quorum sunt actus. Sed quia dictum est | |
| 2379 quod appetitus intellectivus quodammodo movetur ab appetitu | |
| 2380 sensitivo, indirecte redundat motus caelestium corporum in | |
| 2381 voluntatem, inquantum scilicet per passiones appetitus sensitivi | |
| 2382 voluntatem moveri contingit.</p> | |
| 2383 <p title="I-II q. 9 a. 5 ad 1"><a name="33901"><span class= | |
| 2384 "ref">[33901] Iª-IIae q. 9 a. 5 ad 1</span></a> Ad primum ergo | |
| 2385 dicendum quod multiformes motus voluntatis humanae reducuntur in | |
| 2386 aliquam causam uniformem, quae tamen est intellectu et voluntate | |
| 2387 superior. Quod non potest dici de aliquo corpore, sed de aliqua | |
| 2388 superiori substantia immateriali. Unde non oportet quod motus | |
| 2389 voluntatis in motum caeli reducatur sicut in causam.</p> | |
| 2390 <p title="I-II q. 9 a. 5 ad 2"><a name="33902"><span class= | |
| 2391 "ref">[33902] Iª-IIae q. 9 a. 5 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 2392 dicendum quod motus corporales humani reducuntur in motum caelestis | |
| 2393 corporis sicut in causam, inquantum ipsa dispositio organorum | |
| 2394 congrua ad motum, est aliqualiter ex impressione caelestium | |
| 2395 corporum; et inquantum etiam appetitus sensitivus commovetur ex | |
| 2396 impressione caelestium corporum; et ulterius inquantum corpora | |
| 2397 exteriora moventur secundum motum caelestium corporum, ex quorum | |
| 2398 occursu voluntas incipit aliquid velle vel non velle, sicut | |
| 2399 adveniente frigore incipit aliquis velle facere ignem. Sed ista | |
| 2400 motio voluntatis est ex parte obiecti exterius praesentati, non ex | |
| 2401 parte interioris instinctus.</p> | |
| 2402 <p title="I-II q. 9 a. 5 ad 3"><a name="33903"><span class= | |
| 2403 "ref">[33903] Iª-IIae q. 9 a. 5 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 2404 dicendum quod, sicut dictum est, appetitus sensitivus est actus | |
| 2405 organi corporalis. Unde nihil prohibet ex impressione corporum | |
| 2406 caelestium aliquos esse habiles ad irascendum vel concupiscendum, | |
| 2407 vel aliquam huiusmodi passionem, sicut et ex complexione naturali. | |
| 2408 Plures autem hominum sequuntur passiones, quibus soli sapientes | |
| 2409 resistunt. Et ideo ut in pluribus verificantur ea quae | |
| 2410 praenuntiantur de actibus hominum secundum considerationem | |
| 2411 caelestium corporum. Sed tamen, ut Ptolomaeus dicit in Centiloquio, | |
| 2412 <i>sapiens dominatur astris</i>, scilicet quia, resistens | |
| 2413 passionibus, impedit per voluntatem liberam, et nequaquam motui | |
| 2414 caelesti subiectam, huiusmodi corporum caelestium effectus. Vel, ut | |
| 2415 Augustinus dicit II super Gen. ad Litt., <i>fatendum est, quando ab | |
| 2416 astrologis vera dicuntur, instinctu quodam occultissimo dici, quem | |
| 2417 nescientes humanae mentes patiuntur. Quod cum ad decipiendum | |
| 2418 homines fit, spirituum seductorum operatio est</i>.</p> | |
| 2419 <br /> | |
| 2420 <div class="E">Articulus 6</div> | |
| 2421 <p title="I-II q. 9 a. 6 arg. 1"><a name="33904"><span class= | |
| 2422 "ref">[33904] Iª-IIae q. 9 a. 6 arg. 1</span></a> Ad sextum | |
| 2423 sic proceditur. Videtur quod voluntas non a solo Deo moveatur sicut | |
| 2424 ab exteriori principio. Inferius enim natum est moveri a suo | |
| 2425 superiori, sicut corpora inferiora a corporibus caelestibus. Sed | |
| 2426 voluntas hominis habet aliquid superius post Deum; scilicet | |
| 2427 Angelum. Ergo voluntas hominis potest moveri, sicut ab exteriori | |
| 2428 principio, etiam ab Angelo.</p> | |
| 2429 <p title="I-II q. 9 a. 6 arg. 2"><a name="33905"><span class= | |
| 2430 "ref">[33905] Iª-IIae q. 9 a. 6 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 2431 actus voluntatis sequitur actum intellectus. Sed intellectus | |
| 2432 hominis reducitur in suum actum non solum a Deo, sed etiam ab | |
| 2433 Angelo per illuminationes, ut Dionysius dicit. Ergo eadem ratione | |
| 2434 et voluntas.</p> | |
| 2435 <p title="I-II q. 9 a. 6 arg. 3"><a name="33906"><span class= | |
| 2436 "ref">[33906] Iª-IIae q. 9 a. 6 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 2437 Deus non est causa nisi bonorum; secundum illud Gen. I, <i>vidit | |
| 2438 Deus cuncta quae fecerat, et erant valde bona</i>. Si ergo a solo | |
| 2439 Deo voluntas hominis moveretur, nunquam moveretur ad malum, cum | |
| 2440 tamen voluntas sit qua peccatur et recte vivitur, ut Augustinus | |
| 2441 dicit.</p> | |
| 2442 <p title="I-II q. 9 a. 6 s. c."><a name="33907"><span class= | |
| 2443 "ref">[33907] Iª-IIae q. 9 a. 6 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 2444 est quod apostolus dicit, ad Philipp. II, <i>Deus est qui operatur | |
| 2445 in nobis velle et perficere</i>.</p> | |
| 2446 <p title="I-II q. 9 a. 6 co."><a name="33908"><span class= | |
| 2447 "ref">[33908] Iª-IIae q. 9 a. 6 co.</span></a> Respondeo | |
| 2448 dicendum quod motus voluntatis est ab intrinseco, sicut et motus | |
| 2449 naturalis. Quamvis autem rem naturalem possit aliquid movere quod | |
| 2450 non est causa naturae rei motae, tamen motum naturalem causare non | |
| 2451 potest nisi quod est aliqualiter causa naturae. Movetur enim lapis | |
| 2452 sursum ab homine, qui naturam lapidis non causat, sed hic motus non | |
| 2453 est lapidi naturalis, naturalis autem motus eius non causatur nisi | |
| 2454 ab eo quod causat naturam. Unde dicitur in VIII Physic. quod | |
| 2455 generans movet secundum locum gravia et levia. Sic ergo hominem, | |
| 2456 voluntatem habentem, contingit moveri ab aliquo qui non est causa | |
| 2457 eius, sed quod motus voluntarius eius sit ab aliquo principio | |
| 2458 extrinseco quod non est causa voluntatis, est impossibile. | |
| 2459 Voluntatis autem causa nihil aliud esse potest quam Deus. Et hoc | |
| 2460 patet dupliciter. Primo quidem, ex hoc quod voluntas est potentia | |
| 2461 animae rationalis, quae a solo Deo causatur per creationem, ut in | |
| 2462 primo dictum est. Secundo vero ex hoc patet, quod voluntas habet | |
| 2463 ordinem ad universale bonum. Unde nihil aliud potest esse | |
| 2464 voluntatis causa, nisi ipse Deus, qui est universale bonum. Omne | |
| 2465 autem aliud bonum per participationem dicitur, et est quoddam | |
| 2466 particulare bonum, particularis autem causa non dat inclinationem | |
| 2467 universalem. Unde nec materia prima, quae est in potentia ad omnes | |
| 2468 formas, potest causari ab aliquo particulari agente.</p> | |
| 2469 <p title="I-II q. 9 a. 6 ad 1"><a name="33909"><span class= | |
| 2470 "ref">[33909] Iª-IIae q. 9 a. 6 ad 1</span></a> Ad primum ergo | |
| 2471 dicendum quod Angelus non sic est supra hominem, quod sit causa | |
| 2472 voluntatis eius; sicut corpora caelestia sunt causa formarum | |
| 2473 naturalium, ad quas consequuntur naturales motus corporum | |
| 2474 naturalium.</p> | |
| 2475 <p title="I-II q. 9 a. 6 ad 2"><a name="33910"><span class= | |
| 2476 "ref">[33910] Iª-IIae q. 9 a. 6 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 2477 dicendum quod intellectus hominis movetur ab Angelo ex parte | |
| 2478 obiecti, quod sibi proponitur virtute angelici luminis ad | |
| 2479 cognoscendum. Et sic etiam voluntas ab exteriori creatura potest | |
| 2480 moveri, ut dictum est.</p> | |
| 2481 <p title="I-II q. 9 a. 6 ad 3"><a name="33911"><span class= | |
| 2482 "ref">[33911] Iª-IIae q. 9 a. 6 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 2483 dicendum quod Deus movet voluntatem hominis, sicut universalis | |
| 2484 motor, ad universale obiectum voluntatis, quod est bonum. Et sine | |
| 2485 hac universali motione homo non potest aliquid velle. Sed homo per | |
| 2486 rationem determinat se ad volendum hoc vel illud, quod est vere | |
| 2487 bonum vel apparens bonum. Sed tamen interdum specialiter Deus movet | |
| 2488 aliquos ad aliquid determinate volendum, quod est bonum, sicut in | |
| 2489 his quos movet per gratiam, ut infra dicetur.</p> | |
| 2490 <br /> | |
| 2491 <div class="D">Quaestio 10</div> | |
| 2492 <div class="G">Prooemium</div> | |
| 2493 <p title="I-II q. 10 pr."><a name="33912"><span class="ref">[33912] | |
| 2494 Iª-IIae q. 10 pr.</span></a> Deinde considerandum est de modo | |
| 2495 quo voluntas movetur. Et circa hoc quaeruntur quatuor. Primo, utrum | |
| 2496 voluntas ad aliquid naturaliter moveatur. Secundo, utrum de | |
| 2497 necessitate moveatur a suo obiecto. Tertio, utrum de necessitate | |
| 2498 moveatur ab appetitu inferiori. Quarto, utrum de necessitate | |
| 2499 moveatur ab exteriori motivo quod est Deus.</p> | |
| 2500 <br /> | |
| 2501 <div class="E">Articulus 1</div> | |
| 2502 <p title="I-II q. 10 a. 1 arg. 1"><a name="33913"><span class= | |
| 2503 "ref">[33913] Iª-IIae q. 10 a. 1 arg. 1</span></a> Ad primum | |
| 2504 sic proceditur. Videtur quod voluntas non moveatur ad aliquid | |
| 2505 naturaliter. Agens enim naturale dividitur contra agens | |
| 2506 voluntarium, ut patet in principio II Physic. Non ergo voluntas ad | |
| 2507 aliquid naturaliter movetur.</p> | |
| 2508 <p title="I-II q. 10 a. 1 arg. 2"><a name="33914"><span class= | |
| 2509 "ref">[33914] Iª-IIae q. 10 a. 1 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 2510 id quod est naturale, inest alicui semper; sicut igni esse calidum. | |
| 2511 Sed nullus motus inest voluntati semper. Ergo nullus motus est | |
| 2512 naturalis voluntati.</p> | |
| 2513 <p title="I-II q. 10 a. 1 arg. 3"><a name="33915"><span class= | |
| 2514 "ref">[33915] Iª-IIae q. 10 a. 1 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 2515 natura est determinata ad unum. Sed voluntas se habet ad opposita. | |
| 2516 Ergo voluntas nihil naturaliter vult.</p> | |
| 2517 <p title="I-II q. 10 a. 1 s. c."><a name="33916"><span class= | |
| 2518 "ref">[33916] Iª-IIae q. 10 a. 1 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 2519 est quod motus voluntatis sequitur actum intellectus. Sed | |
| 2520 intellectus aliqua intelligit naturaliter. Ergo et voluntas aliqua | |
| 2521 vult naturaliter.</p> | |
| 2522 <p title="I-II q. 10 a. 1 co."><a name="33917"><span class= | |
| 2523 "ref">[33917] Iª-IIae q. 10 a. 1 co.</span></a> Respondeo | |
| 2524 dicendum quod, sicut Boetius dicit in libro de duabus naturis, et | |
| 2525 philosophus in V Metaphys., natura dicitur multipliciter. Quandoque | |
| 2526 enim dicitur principium intrinsecum in rebus mobilibus. Et talis | |
| 2527 natura est vel materia, vel forma materialis, ut patet ex II | |
| 2528 Physic. Alio modo dicitur natura quaelibet substantia, vel etiam | |
| 2529 quodlibet ens. Et secundum hoc, illud dicitur esse naturale rei, | |
| 2530 quod convenit ei secundum suam substantiam. Et hoc est quod per se | |
| 2531 inest rei. In omnibus autem, ea quae non per se insunt, reducuntur | |
| 2532 in aliquid quod per se inest, sicut in principium. Et ideo necesse | |
| 2533 est quod, hoc modo accipiendo naturam, semper principium in his | |
| 2534 quae conveniunt rei, sit naturale. Et hoc manifeste apparet in | |
| 2535 intellectu, nam principia intellectualis cognitionis sunt | |
| 2536 naturaliter nota. Similiter etiam principium motuum voluntariorum | |
| 2537 oportet esse aliquid naturaliter volitum. Hoc autem est bonum in | |
| 2538 communi, in quod voluntas naturaliter tendit, sicut etiam quaelibet | |
| 2539 potentia in suum obiectum, et etiam ipse finis ultimus, qui hoc | |
| 2540 modo se habet in appetibilibus, sicut prima principia | |
| 2541 demonstrationum in intelligibilibus, et universaliter omnia illa | |
| 2542 quae conveniunt volenti secundum suam naturam. Non enim per | |
| 2543 voluntatem appetimus solum ea quae pertinent ad potentiam | |
| 2544 voluntatis; sed etiam ea quae pertinent ad singulas potentias, et | |
| 2545 ad totum hominem. Unde naturaliter homo vult non solum obiectum | |
| 2546 voluntatis, sed etiam alia quae conveniunt aliis potentiis, ut | |
| 2547 cognitionem veri, quae convenit intellectui; et esse et vivere et | |
| 2548 alia huiusmodi, quae respiciunt consistentiam naturalem; quae omnia | |
| 2549 comprehenduntur sub obiecto voluntatis, sicut quadam particularia | |
| 2550 bona.</p> | |
| 2551 <p title="I-II q. 10 a. 1 ad 1"><a name="33918"><span class= | |
| 2552 "ref">[33918] Iª-IIae q. 10 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 2553 ergo dicendum quod voluntas dividitur contra naturam, sicut una | |
| 2554 causa contra aliam, quaedam enim fiunt naturaliter, et quaedam | |
| 2555 fiunt voluntarie. Est autem alius modus causandi proprius | |
| 2556 voluntati, quae est domina sui actus, praeter modum qui convenit | |
| 2557 naturae, quae est determinata ad unum. Sed quia voluntas in aliqua | |
| 2558 natura fundatur, necesse est quod motus proprius naturae, quantum | |
| 2559 ad aliquid, participetur in voluntate, sicut quod est prioris | |
| 2560 causae, participatur a posteriori. Est enim prius in unaquaque re | |
| 2561 ipsum esse, quod est per naturam, quam velle, quod est per | |
| 2562 voluntatem. Et inde est quod voluntas naturaliter aliquid vult.</p> | |
| 2563 <p title="I-II q. 10 a. 1 ad 2"><a name="33919"><span class= | |
| 2564 "ref">[33919] Iª-IIae q. 10 a. 1 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 2565 dicendum quod in rebus naturalibus id quod est naturale quasi | |
| 2566 consequens formam tantum, semper actu inest, sicut calidum igni. | |
| 2567 Quod autem est naturale sicut consequens materiam, non semper actu | |
| 2568 inest, sed quandoque secundum potentiam tantum. Nam forma est | |
| 2569 actus, materia vero potentia. Motus autem est actus existentis in | |
| 2570 potentia. Et ideo illa quae pertinent ad motum, vel quae | |
| 2571 consequuntur motum, in rebus naturalibus, non semper insunt, sicut | |
| 2572 ignis non semper movetur sursum, sed quando est extra locum suum. | |
| 2573 Et similiter non oportet quod voluntas, quae de potentia in actum | |
| 2574 reducitur dum aliquid vult, semper actu velit, sed solum quando est | |
| 2575 in aliqua dispositione determinata. Voluntas autem Dei, quae est | |
| 2576 actus purus, semper est in actu volendi.</p> | |
| 2577 <p title="I-II q. 10 a. 1 ad 3"><a name="33920"><span class= | |
| 2578 "ref">[33920] Iª-IIae q. 10 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 2579 dicendum quod naturae semper respondet unum, proportionatum tamen | |
| 2580 naturae. Naturae enim in genere, respondet aliquid unum in genere; | |
| 2581 et naturae in specie acceptae, respondet unum in specie; naturae | |
| 2582 autem individuatae respondet aliquid unum individuale. Cum igitur | |
| 2583 voluntas sit quaedam vis immaterialis sicut et intellectus, | |
| 2584 respondet sibi naturaliter aliquod unum commune, scilicet bonum, | |
| 2585 sicut etiam intellectui aliquod unum commune, scilicet verum, vel | |
| 2586 ens, vel quod quid est. Sub bono autem communi multa particularia | |
| 2587 bona continentur, ad quorum nullum voluntas determinatur.</p> | |
| 2588 <br /> | |
| 2589 <div class="E">Articulus 2</div> | |
| 2590 <p title="I-II q. 10 a. 2 arg. 1"><a name="33921"><span class= | |
| 2591 "ref">[33921] Iª-IIae q. 10 a. 2 arg. 1</span></a> Ad secundum | |
| 2592 sic proceditur. Videtur quod voluntas de necessitate moveatur a suo | |
| 2593 obiecto. Obiectum enim voluntatis comparatur ad ipsam sicut motivum | |
| 2594 ad mobile, ut patet in III de anima. Sed motivum, si sit | |
| 2595 sufficiens, ex necessitate movet mobile. Ergo voluntas ex | |
| 2596 necessitate potest moveri a suo obiecto.</p> | |
| 2597 <p title="I-II q. 10 a. 2 arg. 2"><a name="33922"><span class= | |
| 2598 "ref">[33922] Iª-IIae q. 10 a. 2 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 2599 sicut voluntas est vis immaterialis, ita et intellectus, et utraque | |
| 2600 potentia ad obiectum universale ordinatur, ut dictum est. Sed | |
| 2601 intellectus ex necessitate movetur a suo obiecto. Ergo et voluntas | |
| 2602 a suo.</p> | |
| 2603 <p title="I-II q. 10 a. 2 arg. 3"><a name="33923"><span class= | |
| 2604 "ref">[33923] Iª-IIae q. 10 a. 2 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 2605 omne quod quis vult, aut est finis, aut aliquid ordinatum ad finem. | |
| 2606 Sed finem aliquis ex necessitate vult, ut videtur, quia est sicut | |
| 2607 principium in speculativis, cui ex necessitate assentimus. Finis | |
| 2608 autem est ratio volendi ea quae sunt ad finem, et sic videtur quod | |
| 2609 etiam ea quae sunt ad finem, ex necessitate velimus. Voluntas ergo | |
| 2610 ex necessitate movetur a suo obiecto.</p> | |
| 2611 <p title="I-II q. 10 a. 2 s. c."><a name="33924"><span class= | |
| 2612 "ref">[33924] Iª-IIae q. 10 a. 2 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 2613 est quod potentiae rationales, secundum philosophum, sunt ad | |
| 2614 opposita. Sed voluntas est potentia rationalis, est enim in | |
| 2615 ratione, ut dicitur in III de anima. Ergo voluntas se habet ad | |
| 2616 opposita. Non ergo ex necessitate movetur ad alterum | |
| 2617 oppositorum.</p> | |
| 2618 <p title="I-II q. 10 a. 2 co."><a name="33925"><span class= | |
| 2619 "ref">[33925] Iª-IIae q. 10 a. 2 co.</span></a> Respondeo | |
| 2620 dicendum quod voluntas movetur dupliciter, uno modo, quantum ad | |
| 2621 exercitium actus; alio modo, quantum ad specificationem actus, quae | |
| 2622 est ex obiecto. Primo ergo modo, voluntas a nullo obiecto ex | |
| 2623 necessitate movetur, potest enim aliquis de quocumque obiecto non | |
| 2624 cogitare, et per consequens neque actu velle illud. Sed quantum ad | |
| 2625 secundum motionis modum, voluntas ab aliquo obiecto ex necessitate | |
| 2626 movetur, ab aliquo autem non. In motu enim cuiuslibet potentiae a | |
| 2627 suo obiecto, consideranda est ratio per quam obiectum movet | |
| 2628 potentiam. Visibile enim movet visum sub ratione coloris actu | |
| 2629 visibilis. Unde si color proponatur visui, ex necessitate movet | |
| 2630 visum, nisi aliquis visum avertat, quod pertinet ad exercitium | |
| 2631 actus. Si autem proponeretur aliquid visui quod non omnibus modis | |
| 2632 esset color in actu, sed secundum aliquid esset tale, secundum | |
| 2633 autem aliquid non tale, non ex necessitate visus tale obiectum | |
| 2634 videret, posset enim intendere in ipsum ex ea parte qua non est | |
| 2635 coloratum in actu, et sic ipsum non videret. Sicut autem coloratum | |
| 2636 in actu est obiectum visus, ita bonum est obiectum voluntatis. Unde | |
| 2637 si proponatur aliquod obiectum voluntati quod sit universaliter | |
| 2638 bonum et secundum omnem considerationem, ex necessitate voluntas in | |
| 2639 illud tendet, si aliquid velit, non enim poterit velle oppositum. | |
| 2640 Si autem proponatur sibi aliquod obiectum quod non secundum | |
| 2641 quamlibet considerationem sit bonum, non ex necessitate voluntas | |
| 2642 feretur in illud. Et quia defectus cuiuscumque boni habet rationem | |
| 2643 non boni, ideo illud solum bonum quod est perfectum et cui nihil | |
| 2644 deficit, est tale bonum quod voluntas non potest non velle, quod | |
| 2645 est beatitudo. Alia autem quaelibet particularia bona, inquantum | |
| 2646 deficiunt ab aliquo bono, possunt accipi ut non bona, et secundum | |
| 2647 hanc considerationem, possunt repudiari vel approbari a voluntate, | |
| 2648 quae potest in idem ferri secundum diversas considerationes.</p> | |
| 2649 <p title="I-II q. 10 a. 2 ad 1"><a name="33926"><span class= | |
| 2650 "ref">[33926] Iª-IIae q. 10 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 2651 ergo dicendum quod sufficiens motivum alicuius potentiae non est | |
| 2652 nisi obiectum quod totaliter habet rationem motivi. Si autem in | |
| 2653 aliquo deficiat, non ex necessitate movebit, ut dictum est.</p> | |
| 2654 <p title="I-II q. 10 a. 2 ad 2"><a name="33927"><span class= | |
| 2655 "ref">[33927] Iª-IIae q. 10 a. 2 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 2656 dicendum quod intellectus ex necessitate movetur a tali obiecto | |
| 2657 quod est semper et ex necessitate verum, non autem ab eo quod | |
| 2658 potest esse verum et falsum, scilicet a contingenti, sicut et de | |
| 2659 bono dictum est.</p> | |
| 2660 <p title="I-II q. 10 a. 2 ad 3"><a name="33928"><span class= | |
| 2661 "ref">[33928] Iª-IIae q. 10 a. 2 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 2662 dicendum quod finis ultimus ex necessitate movet voluntatem, quia | |
| 2663 est bonum perfectum. Et similiter illa quae ordinantur ad hunc | |
| 2664 finem, sine quibus finis haberi non potest, sicut esse et vivere et | |
| 2665 huiusmodi. Alia vero, sine quibus finis haberi potest, non ex | |
| 2666 necessitate vult qui vult finem, sicut conclusiones sine quibus | |
| 2667 principia possunt esse vera, non ex necessitate credit qui credit | |
| 2668 principia.</p> | |
| 2669 <br /> | |
| 2670 <div class="E">Articulus 3</div> | |
| 2671 <p title="I-II q. 10 a. 3 arg. 1"><a name="33929"><span class= | |
| 2672 "ref">[33929] Iª-IIae q. 10 a. 3 arg. 1</span></a> Ad tertium | |
| 2673 sic proceditur. Videtur quod voluntas ex necessitate moveatur a | |
| 2674 passione appetitus inferioris. Dicit enim apostolus, Rom. VII, | |
| 2675 <i>non enim quod volo bonum, hoc ago; sed quod odi malum, illud | |
| 2676 facio</i>, quod dicitur propter concupiscentiam, quae est passio | |
| 2677 quaedam. Ergo voluntas ex necessitate movetur a passione.</p> | |
| 2678 <p title="I-II q. 10 a. 3 arg. 2"><a name="33930"><span class= | |
| 2679 "ref">[33930] Iª-IIae q. 10 a. 3 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 2680 sicut dicitur in III Ethic., <i>qualis unusquisque est, talis finis | |
| 2681 videtur ei</i>. Sed non est in potestate voluntatis quod statim | |
| 2682 passionem abiiciat. Ergo non est in potestate voluntatis quod non | |
| 2683 velit illud ad quod passio se inclinat.</p> | |
| 2684 <p title="I-II q. 10 a. 3 arg. 3"><a name="33931"><span class= | |
| 2685 "ref">[33931] Iª-IIae q. 10 a. 3 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 2686 causa universalis non applicatur ad effectum particularem nisi | |
| 2687 mediante causa particulari, unde et ratio universalis non movet | |
| 2688 nisi mediante aestimatione particulari, ut dicitur in III de anima. | |
| 2689 Sed sicut se habet ratio universalis ad aestimationem particularem, | |
| 2690 ita se habet voluntas ad appetitum sensitivum. Ergo ad aliquod | |
| 2691 particulare volendum non movetur voluntas nisi mediante appetitu | |
| 2692 sensitivo. Ergo si appetitus sensitivus sit per aliquam passionem | |
| 2693 ad aliquid dispositus, voluntas non poterit in contrarium | |
| 2694 moveri.</p> | |
| 2695 <p title="I-II q. 10 a. 3 s. c."><a name="33932"><span class= | |
| 2696 "ref">[33932] Iª-IIae q. 10 a. 3 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 2697 est quod dicitur Gen. IV, <i>subter te erit appetitus tuus, et tu | |
| 2698 dominaberis illius</i>. Non ergo voluntas hominis ex necessitate | |
| 2699 movetur ab appetitu inferiori.</p> | |
| 2700 <p title="I-II q. 10 a. 3 co."><a name="33933"><span class= | |
| 2701 "ref">[33933] Iª-IIae q. 10 a. 3 co.</span></a> Respondeo | |
| 2702 dicendum quod, sicut supra dictum est, passio appetitus sensitivi | |
| 2703 movet voluntatem ex ea parte qua voluntas movetur ab obiecto, | |
| 2704 inquantum scilicet homo aliqualiter dispositus per passionem, | |
| 2705 iudicat aliquid esse conveniens et bonum quod extra passionem | |
| 2706 existens non iudicaret. Huiusmodi autem immutatio hominis per | |
| 2707 passionem duobus modis contingit. Uno modo, sic quod totaliter | |
| 2708 ratio ligatur, ita quod homo usum rationis non habet, sicut | |
| 2709 contingit in his qui propter vehementem iram vel concupiscentiam | |
| 2710 furiosi vel amentes fiunt, sicut et propter aliquam aliam | |
| 2711 perturbationem corporalem; huiusmodi enim passiones non sine | |
| 2712 corporali transmutatione accidunt. Et de talibus eadem est ratio | |
| 2713 sicut et de animalibus brutis, quae ex necessitate sequuntur | |
| 2714 impetum passionis, in his enim non est aliquis rationis motus, et | |
| 2715 per consequens nec voluntatis. Aliquando autem ratio non totaliter | |
| 2716 absorbetur a passione, sed remanet quantum ad aliquid iudicium | |
| 2717 rationis liberum. Et secundum hoc remanet aliquid de motu | |
| 2718 voluntatis. Inquantum ergo ratio manet libera et passioni non | |
| 2719 subiecta, intantum voluntatis motus qui manet, non ex necessitate | |
| 2720 tendit ad hoc ad quod passio inclinat. Et sic aut motus voluntatis | |
| 2721 non est in homine, sed sola passio dominatur, aut, si motus | |
| 2722 voluntatis sit, non ex necessitate sequitur passionem.</p> | |
| 2723 <p title="I-II q. 10 a. 3 ad 1"><a name="33934"><span class= | |
| 2724 "ref">[33934] Iª-IIae q. 10 a. 3 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 2725 ergo dicendum quod, etsi voluntas non possit facere quin motus | |
| 2726 concupiscentiae insurgat, de quo apostolus dicit Rom. VII, <i>quod | |
| 2727 odi malum, illud facio</i>, idest concupisco; tamen potest voluntas | |
| 2728 non velle concupiscere, aut concupiscentiae non consentire. Et sic | |
| 2729 non ex necessitate sequitur concupiscentiae motum.</p> | |
| 2730 <p title="I-II q. 10 a. 3 ad 2"><a name="33935"><span class= | |
| 2731 "ref">[33935] Iª-IIae q. 10 a. 3 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 2732 dicendum quod, cum in homine duae sint naturae, intellectualis | |
| 2733 scilicet et sensitiva, quandoque quidem est homo aliqualis | |
| 2734 uniformiter secundum totam animam, quia scilicet vel pars sensitiva | |
| 2735 totaliter subiicitur rationi, sicut contingit in virtuosis; vel e | |
| 2736 converso ratio totaliter absorbetur a passione sicut accidit in | |
| 2737 amentibus. Sed aliquando, etsi ratio obnubiletur a passione, | |
| 2738 remanet tamen aliquid rationis liberum. Et secundum hoc potest | |
| 2739 aliquis vel totaliter passionem repellere; vel saltem se tenere ne | |
| 2740 passionem sequatur. In tali enim dispositione, quia homo secundum | |
| 2741 diversas partes animae diversimode disponitur, aliud ei videtur | |
| 2742 secundum rationem, et aliud secundum passionem.</p> | |
| 2743 <p title="I-II q. 10 a. 3 ad 3"><a name="33936"><span class= | |
| 2744 "ref">[33936] Iª-IIae q. 10 a. 3 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 2745 dicendum quod voluntas non solum movetur a bono universali | |
| 2746 apprehenso per rationem, sed etiam a bono apprehenso per sensum. Et | |
| 2747 ideo potest moveri ad aliquod particulare bonum absque passione | |
| 2748 appetitus sensitivi. Multa enim volumus et operamur absque | |
| 2749 passione, per solam electionem, ut maxime patet in his in quibus | |
| 2750 ratio renititur passioni.</p> | |
| 2751 <br /> | |
| 2752 <div class="E">Articulus 4</div> | |
| 2753 <p title="I-II q. 10 a. 4 arg. 1"><a name="33937"><span class= | |
| 2754 "ref">[33937] Iª-IIae q. 10 a. 4 arg. 1</span></a> Ad quartum | |
| 2755 sic proceditur. Videtur quod voluntas ex necessitate moveatur a | |
| 2756 Deo. Omne enim agens cui resisti non potest, ex necessitate movet. | |
| 2757 Sed Deo, cum sit infinitae virtutis, resisti non potest, unde | |
| 2758 dicitur Rom. IX, <i>voluntati eius quis resistit?</i> Ergo Deus ex | |
| 2759 necessitate movet voluntatem.</p> | |
| 2760 <p title="I-II q. 10 a. 4 arg. 2"><a name="33938"><span class= | |
| 2761 "ref">[33938] Iª-IIae q. 10 a. 4 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 2762 voluntas ex necessitate movetur in illa quae naturaliter vult, ut | |
| 2763 dictum est. <i>Sed hoc est unicuique rei naturale, quod Deus in ea | |
| 2764 operatur</i>, ut Augustinus dicit, XXVI contra Faustum. Ergo | |
| 2765 voluntas ex necessitate vult omne illud ad quod a Deo movetur.</p> | |
| 2766 <p title="I-II q. 10 a. 4 arg. 3"><a name="33939"><span class= | |
| 2767 "ref">[33939] Iª-IIae q. 10 a. 4 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 2768 possibile est quo posito non sequitur impossibile. Sequitur autem | |
| 2769 impossibile, si ponatur quod voluntas non velit hoc ad quod Deus | |
| 2770 eam movet, quia secundum hoc, operatio Dei esset inefficax. Non | |
| 2771 ergo est possibile voluntatem non velle hoc ad quod Deus eam movet. | |
| 2772 Ergo necesse est eam hoc velle.</p> | |
| 2773 <p title="I-II q. 10 a. 4 s. c."><a name="33940"><span class= | |
| 2774 "ref">[33940] Iª-IIae q. 10 a. 4 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 2775 est quod dicitur Eccli. XV, <i>Deus ab initio constituit hominem, | |
| 2776 et reliquit eum in manu consilii sui</i>. Non ergo ex necessitate | |
| 2777 movet voluntatem eius.</p> | |
| 2778 <p title="I-II q. 10 a. 4 co."><a name="33941"><span class= | |
| 2779 "ref">[33941] Iª-IIae q. 10 a. 4 co.</span></a> Respondeo | |
| 2780 dicendum quod, sicut Dionysius dicit, IV cap. de Div. Nom., <i>ad | |
| 2781 providentiam divinam non pertinet naturam rerum corrumpere, sed | |
| 2782 servare</i>. Unde omnia movet secundum eorum conditionem, ita quod | |
| 2783 ex causis necessariis per motionem divinam consequuntur effectus ex | |
| 2784 necessitate; ex causis autem contingentibus sequuntur effectus | |
| 2785 contingenter. Quia igitur voluntas est activum principium non | |
| 2786 determinatum ad unum, sed indifferenter se habens ad multa, sic | |
| 2787 Deus ipsam movet, quod non ex necessitate ad unum determinat, sed | |
| 2788 remanet motus eius contingens et non necessarius, nisi in his ad | |
| 2789 quae naturaliter movetur.</p> | |
| 2790 <p title="I-II q. 10 a. 4 ad 1"><a name="33942"><span class= | |
| 2791 "ref">[33942] Iª-IIae q. 10 a. 4 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 2792 ergo dicendum quod voluntas divina non solum se extendit ut aliquid | |
| 2793 fiat per rem quam movet, sed ut etiam eo modo fiat quo congruit | |
| 2794 naturae ipsius. Et ideo magis repugnaret divinae motioni, si | |
| 2795 voluntas ex necessitate moveretur, quod suae naturae non competit; | |
| 2796 quam si moveretur libere, prout competit suae naturae.</p> | |
| 2797 <p title="I-II q. 10 a. 4 ad 2"><a name="33943"><span class= | |
| 2798 "ref">[33943] Iª-IIae q. 10 a. 4 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 2799 dicendum quod naturale est unicuique quod Deus operatur in ipso ut | |
| 2800 sit ei naturale, sic enim unicuique convenit aliquid, secundum quod | |
| 2801 Deus vult quod ei conveniat. Non autem vult quod quidquid operatur | |
| 2802 in rebus, sit eis naturale, puta quod mortui resurgant. Sed hoc | |
| 2803 vult unicuique esse naturale, quod potestati divinae subdatur.</p> | |
| 2804 <p title="I-II q. 10 a. 4 ad 3"><a name="33944"><span class= | |
| 2805 "ref">[33944] Iª-IIae q. 10 a. 4 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 2806 dicendum quod, si Deus movet voluntatem ad aliquid, incompossibile | |
| 2807 est huic positioni quod voluntas ad illud non moveatur. Non tamen | |
| 2808 est impossibile simpliciter. Unde non sequitur quod voluntas a Deo | |
| 2809 ex necessitate moveatur.</p> | |
| 2810 <br /> | |
| 2811 <div class="D">Quaestio 11</div> | |
| 2812 <div class="G">Prooemium</div> | |
| 2813 <p title="I-II q. 11 pr."><a name="33945"><span class="ref">[33945] | |
| 2814 Iª-IIae q. 11 pr.</span></a> Deinde considerandum est de | |
| 2815 fruitione. Et circa hoc quaeruntur quatuor. Primo, utrum frui sit | |
| 2816 actus appetitivae potentiae. Secundo, utrum soli rationali | |
| 2817 creaturae conveniat, an etiam animalibus brutis. Tertio, utrum | |
| 2818 fruitio sit tantum ultimi finis. Quarto, utrum sit solum finis | |
| 2819 habiti.</p> | |
| 2820 <br /> | |
| 2821 <div class="E">Articulus 1</div> | |
| 2822 <p title="I-II q. 11 a. 1 arg. 1"><a name="33946"><span class= | |
| 2823 "ref">[33946] Iª-IIae q. 11 a. 1 arg. 1</span></a> Ad primum | |
| 2824 sic proceditur. Videtur quod frui non sit solum appetitivae | |
| 2825 potentiae. Frui enim nihil aliud esse videtur quam fructum capere. | |
| 2826 Sed fructum humanae vitae, qui est beatitudo, capit intellectus, in | |
| 2827 cuius actu beatitudo consistit, ut supra ostensum est. Ergo frui | |
| 2828 non est appetitivae potentiae, sed intellectus.</p> | |
| 2829 <p title="I-II q. 11 a. 1 arg. 2"><a name="33947"><span class= | |
| 2830 "ref">[33947] Iª-IIae q. 11 a. 1 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 2831 quaelibet potentia habet proprium finem, qui est eius perfectio, | |
| 2832 sicut visus finis est cognoscere visibile, auditus percipere sonos, | |
| 2833 et sic de aliis. Sed finis rei est fructus eius. Ergo frui est | |
| 2834 potentiae cuiuslibet, et non solum appetitivae.</p> | |
| 2835 <p title="I-II q. 11 a. 1 arg. 3"><a name="33948"><span class= | |
| 2836 "ref">[33948] Iª-IIae q. 11 a. 1 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 2837 fruitio delectationem quandam importat. Sed delectatio sensibilis | |
| 2838 pertinet ad sensum, qui delectatur in suo obiecto, et eadem | |
| 2839 ratione, delectatio intellectualis ad intellectum. Ergo fruitio | |
| 2840 pertinet ad apprehensivam potentiam, et non ad appetitivam.</p> | |
| 2841 <p title="I-II q. 11 a. 1 s. c."><a name="33949"><span class= | |
| 2842 "ref">[33949] Iª-IIae q. 11 a. 1 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 2843 est quod Augustinus dicit, I de Doctr. Christ., et in X de Trin., | |
| 2844 <i>frui est amore inhaerere alicui rei propter seipsam</i>. Sed | |
| 2845 amor pertinet ad appetitivam potentiam. Ergo et frui est actus | |
| 2846 appetitivae potentiae.</p> | |
| 2847 <p title="I-II q. 11 a. 1 co."><a name="33950"><span class= | |
| 2848 "ref">[33950] Iª-IIae q. 11 a. 1 co.</span></a> Respondeo | |
| 2849 dicendum quod fruitio et fructus ad idem pertinere videntur, et | |
| 2850 unum ex altero derivari. Quid autem a quo, nihil ad propositum | |
| 2851 refert; nisi quod hoc probabile videtur, quod id quod magis est | |
| 2852 manifestum, prius etiam fuerit nominatum. Sunt autem nobis primo | |
| 2853 manifesta quae sunt sensibilia magis. Unde a sensibilibus fructibus | |
| 2854 nomen fruitionis derivatum videtur. Fructus autem sensibilis est id | |
| 2855 quod ultimum ex arbore expectatur, et cum quadam suavitate | |
| 2856 percipitur. Unde fruitio pertinere videtur ad amorem vel | |
| 2857 delectationem quam aliquis habet de ultimo expectato, quod est | |
| 2858 finis. Finis autem et bonum est obiectum appetitivae potentiae. | |
| 2859 Unde manifestum est quod fruitio est actus appetitivae | |
| 2860 potentiae.</p> | |
| 2861 <p title="I-II q. 11 a. 1 ad 1"><a name="33951"><span class= | |
| 2862 "ref">[33951] Iª-IIae q. 11 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 2863 ergo dicendum quod nihil prohibet unum et idem, secundum diversas | |
| 2864 rationes, ad diversas potentias pertinere. Ipsa igitur visio Dei, | |
| 2865 inquantum est visio, est actus intellectus, inquantum autem est | |
| 2866 bonum et finis, est voluntatis obiectum. Et hoc modo est eius | |
| 2867 fruitio. Et sic hunc finem intellectus consequitur tanquam potentia | |
| 2868 agens, voluntas autem tanquam potentia movens ad finem, et fruens | |
| 2869 fine iam adepto.</p> | |
| 2870 <p title="I-II q. 11 a. 1 ad 2"><a name="33952"><span class= | |
| 2871 "ref">[33952] Iª-IIae q. 11 a. 1 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 2872 dicendum quod perfectio et finis cuiuslibet alterius potentiae, | |
| 2873 continetur sub obiecto appetitivae, sicut proprium sub communi, ut | |
| 2874 dictum est supra. Unde perfectio et finis cuiuslibet potentiae, | |
| 2875 inquantum est quoddam bonum, pertinet ad appetitivam. Propter quod | |
| 2876 appetitiva potentia movet alias ad suos fines; et ipsa consequitur | |
| 2877 finem, quando quaelibet aliarum pertingit ad finem.</p> | |
| 2878 <p title="I-II q. 11 a. 1 ad 3"><a name="33953"><span class= | |
| 2879 "ref">[33953] Iª-IIae q. 11 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 2880 dicendum quod in delectatione duo sunt, scilicet perceptio | |
| 2881 convenientis, quae pertinet ad apprehensivam potentiam; et | |
| 2882 complacentia eius quod offertur ut conveniens. Et hoc pertinet ad | |
| 2883 appetitivam potentiam, in qua ratio delectationis completur.</p> | |
| 2884 <br /> | |
| 2885 <div class="E">Articulus 2</div> | |
| 2886 <p title="I-II q. 11 a. 2 arg. 1"><a name="33954"><span class= | |
| 2887 "ref">[33954] Iª-IIae q. 11 a. 2 arg. 1</span></a> Ad secundum | |
| 2888 sic proceditur. Videtur quod frui solummodo sit hominum. Dicit enim | |
| 2889 Augustinus, in I de Doct. Christ., quod <i>nos homines sumus qui | |
| 2890 fruimur et utimur</i>. Non ergo alia animalia frui possunt.</p> | |
| 2891 <p title="I-II q. 11 a. 2 arg. 2"><a name="33955"><span class= | |
| 2892 "ref">[33955] Iª-IIae q. 11 a. 2 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 2893 frui est ultimi finis. Sed ad ultimum finem non possunt pertingere | |
| 2894 bruta animalia. Ergo eorum non est frui.</p> | |
| 2895 <p title="I-II q. 11 a. 2 arg. 3"><a name="33956"><span class= | |
| 2896 "ref">[33956] Iª-IIae q. 11 a. 2 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 2897 sicut appetitus sensitivus est sub intellectivo, ita appetitus | |
| 2898 naturalis est sub sensitivo. Si igitur frui pertinet ad appetitum | |
| 2899 sensitivum, videtur quod pari ratione possit ad naturalem | |
| 2900 pertinere. Quod patet esse falsum, quia eius non est delectari. | |
| 2901 Ergo appetitus sensitivi non est frui. Et ita non convenit brutis | |
| 2902 animalibus.</p> | |
| 2903 <p title="I-II q. 11 a. 2 s. c."><a name="33957"><span class= | |
| 2904 "ref">[33957] Iª-IIae q. 11 a. 2 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 2905 est quod Augustinus dicit, in libro octoginta trium quaest., | |
| 2906 <i>frui quidem cibo et qualibet corporali voluptate, non absurde | |
| 2907 existimantur et bestiae</i>.</p> | |
| 2908 <p title="I-II q. 11 a. 2 co."><a name="33958"><span class= | |
| 2909 "ref">[33958] Iª-IIae q. 11 a. 2 co.</span></a> Respondeo | |
| 2910 dicendum quod, sicut ex praedictis habetur, frui non est actus | |
| 2911 potentiae pervenientis ad finem sicut exequentis, sed potentiae | |
| 2912 imperantis executionem, dictum est enim quod est appetitivae | |
| 2913 potentiae. In rebus autem cognitione carentibus invenitur quidem | |
| 2914 potentia pertingens ad finem per modum exequentis, sicut qua grave | |
| 2915 tendit deorsum et leve sursum. Sed potentia ad quam pertineat finis | |
| 2916 per modum imperantis, non invenitur in eis; sed in aliqua superiori | |
| 2917 natura, quae sic movet totam naturam per imperium, sicut in | |
| 2918 habentibus cognitionem appetitus movet alias potentias ad suos | |
| 2919 actus. Unde manifestum est quod in his quae cognitione carent, | |
| 2920 quamvis pertingant ad finem, non invenitur fruitio finis; sed solum | |
| 2921 in his quae cognitionem habent. Sed cognitio finis est duplex, | |
| 2922 perfecta, et imperfecta. Perfecta quidem, qua non solum cognoscitur | |
| 2923 id quod est finis et bonum, sed universalis ratio finis et boni, et | |
| 2924 talis cognitio est solius rationalis naturae. Imperfecta autem | |
| 2925 cognitio est qua cognoscitur particulariter finis et bonum, et | |
| 2926 talis cognitio est in brutis animalibus. Quorum etiam virtutes | |
| 2927 appetitivae non sunt imperantes libere; sed secundum naturalem | |
| 2928 instinctum ad ea quae apprehenduntur, moventur. Unde rationali | |
| 2929 naturae convenit fruitio secundum rationem perfectam, brutis autem | |
| 2930 animalibus secundum rationem imperfectam, aliis autem creaturis | |
| 2931 nullo modo.</p> | |
| 2932 <p title="I-II q. 11 a. 2 ad 1"><a name="33959"><span class= | |
| 2933 "ref">[33959] Iª-IIae q. 11 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 2934 ergo dicendum quod Augustinus loquitur de fruitione perfecta.</p> | |
| 2935 <p title="I-II q. 11 a. 2 ad 2"><a name="33960"><span class= | |
| 2936 "ref">[33960] Iª-IIae q. 11 a. 2 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 2937 dicendum quod non oportet quod fruitio sit ultimi finis | |
| 2938 simpliciter, sed eius quod habetur ab unoquoque pro ultimo | |
| 2939 fine.</p> | |
| 2940 <p title="I-II q. 11 a. 2 ad 3"><a name="33961"><span class= | |
| 2941 "ref">[33961] Iª-IIae q. 11 a. 2 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 2942 dicendum quod appetitus sensitivus consequitur aliquam cognitionem, | |
| 2943 non autem appetitus naturalis, praecipue prout est in his quae | |
| 2944 cognitione carent.</p> | |
| 2945 <p title="I-II q. 11 a. 2 ad 4"><a name="33962"><span class= | |
| 2946 "ref">[33962] Iª-IIae q. 11 a. 2 ad 4</span></a> Ad quartum | |
| 2947 dicendum, quod Augustinus ibi loquitur de fruitione imperfecta. | |
| 2948 Quod ex ipso modo loquendi apparet, dicit enim quod frui non adeo | |
| 2949 absurde existimantur et bestiae, scilicet sicut uti absurdissime | |
| 2950 dicerentur.</p> | |
| 2951 <br /> | |
| 2952 <div class="E">Articulus 3</div> | |
| 2953 <p title="I-II q. 11 a. 3 arg. 1"><a name="33963"><span class= | |
| 2954 "ref">[33963] Iª-IIae q. 11 a. 3 arg. 1</span></a> Ad tertium | |
| 2955 sic proceditur. Videtur quod fruitio non sit tantum ultimi finis. | |
| 2956 Dicit enim apostolus, ad Philem., <i>ita, frater, ego te fruar in | |
| 2957 domino</i>. Sed manifestum est quod Paulus non posuerat ultimum | |
| 2958 suum finem in homine. Ergo frui non tantum est ultimi finis.</p> | |
| 2959 <p title="I-II q. 11 a. 3 arg. 2"><a name="33964"><span class= | |
| 2960 "ref">[33964] Iª-IIae q. 11 a. 3 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 2961 fructus est quo aliquis fruitur. Sed apostolus dicit, ad Galat. V, | |
| 2962 fructus spiritus est caritas, gaudium, pax, et cetera huiusmodi; | |
| 2963 quae non habent rationem ultimi finis. Non ergo fruitio est tantum | |
| 2964 ultimi finis.</p> | |
| 2965 <p title="I-II q. 11 a. 3 arg. 3"><a name="33965"><span class= | |
| 2966 "ref">[33965] Iª-IIae q. 11 a. 3 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 2967 actus voluntatis supra seipsos reflectuntur, volo enim me velle, et | |
| 2968 amo me amare. Sed frui est actus voluntatis, voluntas enim est per | |
| 2969 quam fruimur, ut Augustinus dicit X de Trin. Ergo aliquis fruitur | |
| 2970 sua fruitione. Sed fruitio non est ultimus finis hominis, sed solum | |
| 2971 bonum increatum, quod est Deus. Non ergo fruitio est solum ultimi | |
| 2972 finis.</p> | |
| 2973 <p title="I-II q. 11 a. 3 s. c."><a name="33966"><span class= | |
| 2974 "ref">[33966] Iª-IIae q. 11 a. 3 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 2975 est quod Augustinus dicit, X de Trin., <i>non fruitur si quis id | |
| 2976 quod in facultatem voluntatis assumit, propter aliud appetit</i>. | |
| 2977 Sed solum ultimus finis est qui non propter aliud appetitur. Ergo | |
| 2978 solius ultimi finis est fruitio.</p> | |
| 2979 <p title="I-II q. 11 a. 3 co."><a name="33967"><span class= | |
| 2980 "ref">[33967] Iª-IIae q. 11 a. 3 co.</span></a> Respondeo | |
| 2981 dicendum quod, sicut dictum est, ad rationem fructus duo pertinent, | |
| 2982 scilicet quod sit ultimum; et quod appetitum quietet quadam | |
| 2983 dulcedine vel delectatione. Ultimum autem est simpliciter, et | |
| 2984 secundum quid, simpliciter quidem, quod ad aliud non refertur; sed | |
| 2985 secundum quid, quod est aliquorum ultimum. Quod ergo est | |
| 2986 simpliciter ultimum, in quo aliquid delectatur sicut in ultimo | |
| 2987 fine, hoc proprie dicitur fructus, et eo proprie dicitur aliquis | |
| 2988 frui. Quod autem in seipso non est delectabile, sed tantum | |
| 2989 appetitur in ordine ad aliud, sicut potio amara ad sanitatem; nullo | |
| 2990 modo fructus dici potest. Quod autem in se habet quandam | |
| 2991 delectationem, ad quam quaedam praecedentia referuntur, potest | |
| 2992 quidem aliquo modo dici fructus, sed non proprie, et secundum | |
| 2993 completam rationem fructus, eo dicimur frui. Unde Augustinus, in X | |
| 2994 de Trin., dicit quod <i>fruimur cognitis in quibus voluntas | |
| 2995 delectata conquiescit</i>. Non autem quiescit simpliciter nisi in | |
| 2996 ultimo, quia quandiu aliquid expectatur, motus voluntatis remanet | |
| 2997 in suspenso, licet iam ad aliquid pervenerit. Sicut in motu locali, | |
| 2998 licet illud quod est medium in magnitudine, sit principium et | |
| 2999 finis; non tamen accipitur ut finis in actu, nisi quando in eo | |
| 3000 quiescitur.</p> | |
| 3001 <p title="I-II q. 11 a. 3 ad 1"><a name="33968"><span class= | |
| 3002 "ref">[33968] Iª-IIae q. 11 a. 3 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 3003 ergo dicendum quod, sicut Augustinus dicit in I de Doctr. Christ., | |
| 3004 <i>si dixisset te fruar, et non addidisset in domino, videretur | |
| 3005 finem dilectionis in eo posuisse. Sed quia illud addidit, in domino | |
| 3006 se posuisse finem, atque eo se frui significavit</i>. Ut sic fratre | |
| 3007 se frui dixerit non tanquam termino, sed tanquam medio.</p> | |
| 3008 <p title="I-II q. 11 a. 3 ad 2"><a name="33969"><span class= | |
| 3009 "ref">[33969] Iª-IIae q. 11 a. 3 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 3010 dicendum quod fructus aliter comparatur ad arborem producentem, et | |
| 3011 aliter ad hominem fruentem. Ad arborem quidem producentem | |
| 3012 comparatur ut effectus ad causam, ad fruentem autem, sicut ultimum | |
| 3013 expectatum et delectans. Dicuntur igitur ea quae enumerat ibi | |
| 3014 apostolus, fructus, quia sunt effectus quidam spiritus sancti in | |
| 3015 nobis, unde et fructus spiritus dicuntur, non autem ita quod eis | |
| 3016 fruamur tanquam ultimo fine. Vel aliter dicendum quod dicuntur | |
| 3017 fructus, secundum Ambrosium, quia propter se petenda sunt, non | |
| 3018 quidem ita quod ad beatitudinem non referantur; sed quia in seipsis | |
| 3019 habent unde nobis placere debeant.</p> | |
| 3020 <p title="I-II q. 11 a. 3 ad 3"><a name="33970"><span class= | |
| 3021 "ref">[33970] Iª-IIae q. 11 a. 3 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 3022 dicendum quod, sicut supra dictum est finis dicitur dupliciter, uno | |
| 3023 modo, ipsa res; alio modo, adeptio rei. Quae quidem non sunt duo | |
| 3024 fines, sed unus finis, in se consideratus, et alteri applicatus. | |
| 3025 Deus igitur est ultimus finis sicut res quae ultimo quaeritur, | |
| 3026 fruitio autem sicut adeptio huius ultimi finis. Sicut igitur non | |
| 3027 est alius finis Deus, et fruitio Dei; ita eadem ratio fruitionis | |
| 3028 est qua fruimur Deo, et qua fruimur divina fruitione. Et eadem | |
| 3029 ratio est de beatitudine creata, quae in fruitione consistit.</p> | |
| 3030 <br /> | |
| 3031 <div class="E">Articulus 4</div> | |
| 3032 <p title="I-II q. 11 a. 4 arg. 1"><a name="33971"><span class= | |
| 3033 "ref">[33971] Iª-IIae q. 11 a. 4 arg. 1</span></a> Ad quartum | |
| 3034 sic proceditur. Videtur quod fruitio non sit nisi finis habiti. | |
| 3035 Dicit enim Augustinus, X de Trin., quod <i>frui est cum gaudio uti, | |
| 3036 non adhuc spei, sed iam rei</i>. Sed quandiu non habetur, non est | |
| 3037 gaudium rei, sed spei. Ergo fruitio non est nisi finis habiti.</p> | |
| 3038 <p title="I-II q. 11 a. 4 arg. 2"><a name="33972"><span class= | |
| 3039 "ref">[33972] Iª-IIae q. 11 a. 4 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 3040 sicut dictum est, fruitio non est proprie nisi ultimi finis, quia | |
| 3041 solus ultimus finis quietat appetitum. Sed appetitus non quietatur | |
| 3042 nisi in fine iam habito. Ergo fruitio, proprie loquendo, non est | |
| 3043 nisi finis habiti.</p> | |
| 3044 <p title="I-II q. 11 a. 4 arg. 3"><a name="33973"><span class= | |
| 3045 "ref">[33973] Iª-IIae q. 11 a. 4 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 3046 frui est capere fructum. Sed non capitur fructus, nisi quando iam | |
| 3047 finis habetur. Ergo fruitio non est nisi finis habiti.</p> | |
| 3048 <p title="I-II q. 11 a. 4 s. c."><a name="33974"><span class= | |
| 3049 "ref">[33974] Iª-IIae q. 11 a. 4 s. c.</span></a> Sed contra, | |
| 3050 <i>frui est amore inhaerere alicui rei propter seipsam</i>, ut | |
| 3051 Augustinus dicit. Sed hoc potest fieri etiam de re non habita. Ergo | |
| 3052 frui potest esse etiam finis non habiti.</p> | |
| 3053 <p title="I-II q. 11 a. 4 co."><a name="33975"><span class= | |
| 3054 "ref">[33975] Iª-IIae q. 11 a. 4 co.</span></a> Respondeo | |
| 3055 dicendum quod frui importat comparationem quandam voluntatis ad | |
| 3056 ultimum finem, secundum quod voluntas habet aliquid pro ultimo | |
| 3057 fine. Habetur autem finis dupliciter, uno modo, perfecte; et alio | |
| 3058 modo, imperfecte. Perfecte quidem, quando habetur non solum in | |
| 3059 intentione, sed etiam in re, imperfecte autem, quando habetur in | |
| 3060 intentione tantum. Est ergo perfecta fruitio finis iam habiti | |
| 3061 realiter. Sed imperfecta est etiam finis non habiti realiter, sed | |
| 3062 in intentione tantum.</p> | |
| 3063 <p title="I-II q. 11 a. 4 ad 1"><a name="33976"><span class= | |
| 3064 "ref">[33976] Iª-IIae q. 11 a. 4 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 3065 ergo dicendum quod Augustinus loquitur de fruitione perfecta.</p> | |
| 3066 <p title="I-II q. 11 a. 4 ad 2"><a name="33977"><span class= | |
| 3067 "ref">[33977] Iª-IIae q. 11 a. 4 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 3068 dicendum quod quies voluntatis dupliciter impeditur, uno modo, ex | |
| 3069 parte obiecti, quia scilicet non est ultimus finis, sed ad aliud | |
| 3070 ordinatur; alio modo, ex parte appetentis finem qui nondum | |
| 3071 adipiscitur finem. Obiectum autem est quod dat speciem actui, sed | |
| 3072 ab agente dependet modus agendi, ut sit perfectus vel imperfectus, | |
| 3073 secundum conditionem agentis. Et ideo eius quod non est ultimus | |
| 3074 finis, fruitio est impropria, quasi deficiens a specie fruitionis. | |
| 3075 Finis autem ultimi non habiti, est fruitio propria quidem, sed | |
| 3076 imperfecta, propter imperfectum modum habendi ultimum finem.</p> | |
| 3077 <p title="I-II q. 11 a. 4 ad 3"><a name="33978"><span class= | |
| 3078 "ref">[33978] Iª-IIae q. 11 a. 4 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 3079 dicendum quod finem accipere vel habere dicitur aliquis, non solum | |
| 3080 secundum rem, sed etiam secundum intentionem, ut dictum est.</p> | |
| 3081 <br /> | |
| 3082 <div class="D">Quaestio 12</div> | |
| 3083 <div class="G">Prooemium</div> | |
| 3084 <p title="I-II q. 12 pr."><a name="33979"><span class="ref">[33979] | |
| 3085 Iª-IIae q. 12 pr.</span></a> Deinde considerandum est de | |
| 3086 intentione. Et circa hoc quaeruntur quinque. Primo, utrum intentio | |
| 3087 sit actus intellectus, vel voluntatis secundo, utrum sit tantum | |
| 3088 finis ultimi. Tertio, utrum aliquis possit simul duo intendere. | |
| 3089 Quarto, utrum intentio finis sit idem actus cum voluntate eius quod | |
| 3090 est ad finem. Quinto, utrum intentio conveniat brutis | |
| 3091 animalibus.</p> | |
| 3092 <br /> | |
| 3093 <div class="E">Articulus 1</div> | |
| 3094 <p title="I-II q. 12 a. 1 arg. 1"><a name="33980"><span class= | |
| 3095 "ref">[33980] Iª-IIae q. 12 a. 1 arg. 1</span></a> Ad primum | |
| 3096 sic proceditur. Videtur quod intentio sit actus intellectus, et non | |
| 3097 voluntatis. Dicitur enim Matth. VI, <i>si oculus tuus fuerit | |
| 3098 simplex, totum corpus tuum lucidum erit</i>, ubi per oculum | |
| 3099 significatur intentio, ut dicit Augustinus in libro de Serm. Dom. | |
| 3100 in Mont. Sed oculus, cum sit instrumentum visus, significat | |
| 3101 apprehensivam potentiam. Ergo intentio non est actus appetitivae | |
| 3102 potentiae, sed apprehensivae.</p> | |
| 3103 <p title="I-II q. 12 a. 1 arg. 2"><a name="33981"><span class= | |
| 3104 "ref">[33981] Iª-IIae q. 12 a. 1 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 3105 ibidem Augustinus dicit quod intentio lumen vocatur a domino, ubi | |
| 3106 dicit, si lumen quod in te est, tenebrae sunt, et cetera. Sed lumen | |
| 3107 ad cognitionem pertinet. Ergo et intentio.</p> | |
| 3108 <p title="I-II q. 12 a. 1 arg. 3"><a name="33982"><span class= | |
| 3109 "ref">[33982] Iª-IIae q. 12 a. 1 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 3110 intentio designat ordinationem quandam in finem. Sed ordinare est | |
| 3111 rationis. Ergo intentio non pertinet ad voluntatem, sed ad | |
| 3112 rationem.</p> | |
| 3113 <p title="I-II q. 12 a. 1 arg. 4"><a name="33983"><span class= | |
| 3114 "ref">[33983] Iª-IIae q. 12 a. 1 arg. 4</span></a> Praeterea, | |
| 3115 actus voluntatis non est nisi vel finis, vel eorum quae sunt ad | |
| 3116 finem. Sed actus voluntatis respectu finis, vocatur voluntas seu | |
| 3117 fruitio, respectu autem eorum quae sunt ad finem, est electio, a | |
| 3118 quibus differt intentio. Ergo intentio non est actus | |
| 3119 voluntatis.</p> | |
| 3120 <p title="I-II q. 12 a. 1 s. c."><a name="33984"><span class= | |
| 3121 "ref">[33984] Iª-IIae q. 12 a. 1 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 3122 est quod Augustinus dicit, in XI de Trin., quod <i>voluntatis | |
| 3123 intentio copulat corpus visum visui, et similiter speciem in | |
| 3124 memoria existentem ad aciem animi interius cogitantis</i>. Est | |
| 3125 igitur intentio actus voluntatis.</p> | |
| 3126 <p title="I-II q. 12 a. 1 co."><a name="33985"><span class= | |
| 3127 "ref">[33985] Iª-IIae q. 12 a. 1 co.</span></a> Respondeo | |
| 3128 dicendum quod intentio, sicut ipsum nomen sonat, significat in | |
| 3129 aliquid tendere. In aliquid autem tendit et actio moventis, et | |
| 3130 motus mobilis. Sed hoc quod motus mobilis in aliquid tendit, ab | |
| 3131 actione moventis procedit. Unde intentio primo et principaliter | |
| 3132 pertinet ad id quod movet ad finem, unde dicimus architectorem, et | |
| 3133 omnem praecipientem, movere suo imperio alios ad id quod ipse | |
| 3134 intendit. Voluntas autem movet omnes alias vires animae ad finem, | |
| 3135 ut supra habitum est. Unde manifestum est quod intentio proprie est | |
| 3136 actus voluntatis.</p> | |
| 3137 <p title="I-II q. 12 a. 1 ad 1"><a name="33986"><span class= | |
| 3138 "ref">[33986] Iª-IIae q. 12 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 3139 ergo dicendum quod intentio nominatur oculus metaphorice, non quia | |
| 3140 ad cognitionem pertineat; sed quia cognitionem praesupponit, per | |
| 3141 quam proponitur voluntati finis ad quem movet; sicut oculo | |
| 3142 praevidemus quo tendere corporaliter debeamus.</p> | |
| 3143 <p title="I-II q. 12 a. 1 ad 2"><a name="33987"><span class= | |
| 3144 "ref">[33987] Iª-IIae q. 12 a. 1 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 3145 dicendum quod intentio dicitur lumen, quia manifesta est | |
| 3146 intendenti. Unde et opera dicuntur tenebrae, quia homo scit quid | |
| 3147 intendit, sed nescit quid ex opere sequatur, sicut Augustinus | |
| 3148 ibidem exponit.</p> | |
| 3149 <p title="I-II q. 12 a. 1 ad 3"><a name="33988"><span class= | |
| 3150 "ref">[33988] Iª-IIae q. 12 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 3151 dicendum quod voluntas quidem non ordinat, sed tamen in aliquid | |
| 3152 tendit secundum ordinem rationis. Unde hoc nomen intentio nominat | |
| 3153 actum voluntatis, praesupposita ordinatione rationis ordinantis | |
| 3154 aliquid in finem.</p> | |
| 3155 <p title="I-II q. 12 a. 1 ad 4"><a name="33989"><span class= | |
| 3156 "ref">[33989] Iª-IIae q. 12 a. 1 ad 4</span></a> Ad quartum | |
| 3157 dicendum quod intentio est actus voluntatis respectu finis. Sed | |
| 3158 voluntas respicit finem tripliciter. Uno modo, absolute, et sic | |
| 3159 dicitur voluntas, prout absolute volumus vel sanitatem, vel si quid | |
| 3160 aliud est huiusmodi. Alio modo consideratur finis secundum quod in | |
| 3161 eo quiescitur, et hoc modo fruitio respicit finem. Tertio modo | |
| 3162 consideratur finis secundum quod est terminus alicuius quod in | |
| 3163 ipsum ordinatur, et sic intentio respicit finem. Non enim solum ex | |
| 3164 hoc intendere dicimur sanitatem, quia volumus eam, sed quia volumus | |
| 3165 ad eam per aliquid aliud pervenire.</p> | |
| 3166 <br /> | |
| 3167 <div class="E">Articulus 2</div> | |
| 3168 <p title="I-II q. 12 a. 2 arg. 1"><a name="33990"><span class= | |
| 3169 "ref">[33990] Iª-IIae q. 12 a. 2 arg. 1</span></a> Ad secundum | |
| 3170 sic proceditur. Videtur quod intentio sit tantum ultimi finis. | |
| 3171 Dicitur enim in libro sententiarum prosperi, <i>clamor ad Deum est | |
| 3172 intentio cordis</i>. Sed Deus est ultimus finis humani cordis. Ergo | |
| 3173 intentio semper respicit ultimum finem.</p> | |
| 3174 <p title="I-II q. 12 a. 2 arg. 2"><a name="33991"><span class= | |
| 3175 "ref">[33991] Iª-IIae q. 12 a. 2 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 3176 intentio respicit finem secundum quod est terminus, ut dictum est. | |
| 3177 Sed terminus habet rationem ultimi. Ergo intentio semper respicit | |
| 3178 ultimum finem.</p> | |
| 3179 <p title="I-II q. 12 a. 2 arg. 3"><a name="33992"><span class= | |
| 3180 "ref">[33992] Iª-IIae q. 12 a. 2 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 3181 sicut intentio respicit finem, ita et fruitio. Sed fruitio semper | |
| 3182 est ultimi finis. Ergo et intentio.</p> | |
| 3183 <p title="I-II q. 12 a. 2 s. c."><a name="33993"><span class= | |
| 3184 "ref">[33993] Iª-IIae q. 12 a. 2 s. c.</span></a> Sed contra, | |
| 3185 ultimus finis humanarum voluntatum est unus, scilicet beatitudo, ut | |
| 3186 supra dictum est. Si igitur intentio esset tantum ultimi finis, non | |
| 3187 essent diversae hominum intentiones. Quod patet esse falsum.</p> | |
| 3188 <p title="I-II q. 12 a. 2 co."><a name="33994"><span class= | |
| 3189 "ref">[33994] Iª-IIae q. 12 a. 2 co.</span></a> Respondeo | |
| 3190 dicendum quod, sicut dictum est, intentio respicit finem secundum | |
| 3191 quod est terminus motus voluntatis. In motu autem potest accipi | |
| 3192 terminus dupliciter, uno modo, ipse terminus ultimus, in quo | |
| 3193 quiescitur, qui est terminus totius motus; alio modo, aliquod | |
| 3194 medium, quod est principium unius partis motus, et finis vel | |
| 3195 terminus alterius. Sicut in motu quo itur de a in c per b, c est | |
| 3196 terminus ultimus, b autem est terminus, sed non ultimus. Et | |
| 3197 utriusque potest esse intentio. Unde etsi semper sit finis, non | |
| 3198 tamen oportet quod semper sit ultimi finis.</p> | |
| 3199 <p title="I-II q. 12 a. 2 ad 1"><a name="33995"><span class= | |
| 3200 "ref">[33995] Iª-IIae q. 12 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 3201 ergo dicendum quod intentio cordis dicitur clamor ad Deum, non quod | |
| 3202 Deus sit obiectum intentionis semper, sed quia est intentionis | |
| 3203 cognitor. Vel quia, cum oramus, intentionem nostram ad Deum | |
| 3204 dirigimus, quae quidem intentio vim clamoris habet.</p> | |
| 3205 <p title="I-II q. 12 a. 2 ad 2"><a name="33996"><span class= | |
| 3206 "ref">[33996] Iª-IIae q. 12 a. 2 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 3207 dicendum quod terminus habet rationem ultimi; sed non semper ultimi | |
| 3208 respectu totius, sed quandoque respectu alicuius partis.</p> | |
| 3209 <p title="I-II q. 12 a. 2 ad 3"><a name="33997"><span class= | |
| 3210 "ref">[33997] Iª-IIae q. 12 a. 2 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 3211 dicendum quod fruitio importat quietem in fine, quod pertinet solum | |
| 3212 ad ultimum finem. Sed intentio importat motum in finem, non autem | |
| 3213 quietem. Unde non est similis ratio.</p> | |
| 3214 <br /> | |
| 3215 <div class="E">Articulus 3</div> | |
| 3216 <p title="I-II q. 12 a. 3 arg. 1"><a name="33998"><span class= | |
| 3217 "ref">[33998] Iª-IIae q. 12 a. 3 arg. 1</span></a> Ad tertium | |
| 3218 sic proceditur. Videtur quod non possit aliquis simul plura | |
| 3219 intendere. Dicit enim Augustinus, in libro de Serm. Dom. in monte, | |
| 3220 quod non potest homo simul intendere Deum et commodum corporale. | |
| 3221 Ergo pari ratione, neque aliqua alia duo.</p> | |
| 3222 <p title="I-II q. 12 a. 3 arg. 2"><a name="33999"><span class= | |
| 3223 "ref">[33999] Iª-IIae q. 12 a. 3 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 3224 intentio nominat motum voluntatis ad terminum. Sed unius motus non | |
| 3225 possunt esse plures termini ex una parte. Ergo voluntas non potest | |
| 3226 simul multa intendere.</p> | |
| 3227 <p title="I-II q. 12 a. 3 arg. 3"><a name="34000"><span class= | |
| 3228 "ref">[34000] Iª-IIae q. 12 a. 3 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 3229 intentio praesupponit actum rationis sive intellectus. Sed non | |
| 3230 contingit simul plura intelligere, secundum philosophum. Ergo etiam | |
| 3231 neque contingit simul plura intendere.</p> | |
| 3232 <p title="I-II q. 12 a. 3 s. c."><a name="34001"><span class= | |
| 3233 "ref">[34001] Iª-IIae q. 12 a. 3 s. c.</span></a> Sed contra, | |
| 3234 ars imitatur naturam. Sed natura ex uno instrumento intendit duas | |
| 3235 utilitates, <i>sicut lingua ordinatur et ad gustum et ad | |
| 3236 locutionem</i>, ut dicitur in II de anima. Ergo, pari ratione ars | |
| 3237 vel ratio potest simul aliquid unum ad duos fines ordinare. Et ita | |
| 3238 potest aliquis simul plura intendere.</p> | |
| 3239 <p title="I-II q. 12 a. 3 co."><a name="34002"><span class= | |
| 3240 "ref">[34002] Iª-IIae q. 12 a. 3 co.</span></a> Respondeo | |
| 3241 dicendum quod aliqua duo possunt accipi dupliciter, vel ordinata ad | |
| 3242 invicem, vel ad invicem non ordinata. Et si quidem ad invicem | |
| 3243 fuerint ordinata, manifestum est ex praemissis quod homo potest | |
| 3244 simul multa intendere. Est enim intentio non solum finis ultimi, ut | |
| 3245 dictum est, sed etiam finis medii. Simul autem intendit aliquis et | |
| 3246 finem proximum, et ultimum; sicut confectionem medicinae, et | |
| 3247 sanitatem. Si autem accipiantur duo ad invicem non ordinata, sic | |
| 3248 etiam simul homo potest plura intendere. Quod patet ex hoc, quod | |
| 3249 homo unum alteri praeeligit, quia melius est altero, inter alias | |
| 3250 autem conditiones quibus aliquid est melius altero, una est quod ad | |
| 3251 plura valet, unde potest aliquid praeeligi alteri, ex hoc quod ad | |
| 3252 plura valet. Et sic manifeste homo simul plura intendit.</p> | |
| 3253 <p title="I-II q. 12 a. 3 ad 1"><a name="34003"><span class= | |
| 3254 "ref">[34003] Iª-IIae q. 12 a. 3 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 3255 ergo dicendum quod Augustinus intelligit hominem non posse simul | |
| 3256 Deum et commodum temporale intendere, sicut ultimos fines, quia, ut | |
| 3257 supra ostensum est, non possunt esse plures fines ultimi unius | |
| 3258 hominis.</p> | |
| 3259 <p title="I-II q. 12 a. 3 ad 2"><a name="34004"><span class= | |
| 3260 "ref">[34004] Iª-IIae q. 12 a. 3 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 3261 dicendum quod unius motus possunt ex una parte esse plures termini, | |
| 3262 si unus ad alium ordinetur, sed duo termini ad invicem non | |
| 3263 ordinati, ex una parte, unius motus esse non possunt. Sed tamen | |
| 3264 considerandum est quod id quod non est unum secundum rem, potest | |
| 3265 accipi ut unum secundum rationem. Intentio autem est motus | |
| 3266 voluntatis in aliquid praeordinatum in ratione, sicut dictum est. | |
| 3267 Et ideo ea quae sunt plura secundum rem, possunt accipi ut unus | |
| 3268 terminus intentionis, prout sunt unum secundum rationem, vel quia | |
| 3269 aliqua duo concurrunt ad integrandum aliquid unum, sicut ad | |
| 3270 sanitatem concurrunt calor et frigus commensurata; vel quia aliqua | |
| 3271 duo sub uno communi continentur, quod potest esse intentum. Puta | |
| 3272 acquisitio vini et vestis continetur sub lucro, sicut sub quodam | |
| 3273 communi, unde nihil prohibet quin ille qui intendit lucrum, simul | |
| 3274 haec duo intendat.</p> | |
| 3275 <p title="I-II q. 12 a. 3 ad 3"><a name="34005"><span class= | |
| 3276 "ref">[34005] Iª-IIae q. 12 a. 3 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 3277 dicendum quod, sicut in primo dictum est, contingit simul plura | |
| 3278 intelligere, inquantum sunt aliquo modo unum.</p> | |
| 3279 <br /> | |
| 3280 <div class="E">Articulus 4</div> | |
| 3281 <p title="I-II q. 12 a. 4 arg. 1"><a name="34006"><span class= | |
| 3282 "ref">[34006] Iª-IIae q. 12 a. 4 arg. 1</span></a> Ad quartum | |
| 3283 sic proceditur. Videtur quod non sit unus et idem motus intentio | |
| 3284 finis, et voluntas eius quod est ad finem. Dicit enim Augustinus, | |
| 3285 in XI de Trin., quod <i>voluntas videndi fenestram, finem habet | |
| 3286 fenestrae visionem; et altera est voluntas per fenestram videndi | |
| 3287 transeuntes</i>. Sed hoc pertinet ad intentionem, quod velim videre | |
| 3288 transeuntes per fenestram, hoc autem ad voluntatem eius quod est ad | |
| 3289 finem, quod velim videre fenestram. Ergo alius est motus voluntatis | |
| 3290 intentio finis, et alius voluntas eius quod est ad finem.</p> | |
| 3291 <p title="I-II q. 12 a. 4 arg. 2"><a name="34007"><span class= | |
| 3292 "ref">[34007] Iª-IIae q. 12 a. 4 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 3293 actus distinguuntur secundum obiecta. Sed finis, et id quod est ad | |
| 3294 finem, sunt diversa obiecta. Ergo alius motus voluntatis est | |
| 3295 intentio finis, et voluntas eius quod est ad finem.</p> | |
| 3296 <p title="I-II q. 12 a. 4 arg. 3"><a name="34008"><span class= | |
| 3297 "ref">[34008] Iª-IIae q. 12 a. 4 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 3298 voluntas eius quod est ad finem, dicitur electio. Sed non est idem | |
| 3299 electio et intentio. Ergo non est idem motus intentio finis, cum | |
| 3300 voluntate eius quod est ad finem.</p> | |
| 3301 <p title="I-II q. 12 a. 4 s. c."><a name="34009"><span class= | |
| 3302 "ref">[34009] Iª-IIae q. 12 a. 4 s. c.</span></a> Sed contra, | |
| 3303 id quod est ad finem, se habet ad finem ut medium ad terminum. Sed | |
| 3304 idem motus est qui per medium transit ad terminum, in rebus | |
| 3305 naturalibus. Ergo et in rebus voluntariis idem motus est intentio | |
| 3306 finis, et voluntas eius quod est ad finem.</p> | |
| 3307 <p title="I-II q. 12 a. 4 co."><a name="34010"><span class= | |
| 3308 "ref">[34010] Iª-IIae q. 12 a. 4 co.</span></a> Respondeo | |
| 3309 dicendum quod motus voluntatis in finem et in id quod est ad finem, | |
| 3310 potest considerari dupliciter. Uno modo, secundum quod voluntas in | |
| 3311 utrumque fertur absolute et secundum se. Et sic sunt simpliciter | |
| 3312 duo motus voluntatis in utrumque. Alio modo potest considerari | |
| 3313 secundum quod voluntas fertur in id quod est ad finem, propter | |
| 3314 finem. Et sic unus et idem subiecto motus voluntatis est tendens ad | |
| 3315 finem, et in id quod est ad finem. Cum enim dico, volo medicinam | |
| 3316 propter sanitatem, non designo nisi unum motum voluntatis. Cuius | |
| 3317 ratio est quia finis ratio est volendi ea quae sunt ad finem. Idem | |
| 3318 autem actus cadit super obiectum, et super rationem obiecti, sicut | |
| 3319 eadem visio est coloris et luminis, ut supra dictum est. Et est | |
| 3320 simile de intellectu, quia si absolute principium et conclusionem | |
| 3321 consideret, diversa est consideratio utriusque; in hoc autem quod | |
| 3322 conclusioni propter principia assentit, est unus actus intellectus | |
| 3323 tantum.</p> | |
| 3324 <p title="I-II q. 12 a. 4 ad 1"><a name="34011"><span class= | |
| 3325 "ref">[34011] Iª-IIae q. 12 a. 4 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 3326 ergo dicendum quod Augustinus loquitur de visione fenestrae, et | |
| 3327 visione transeuntium per fenestram, secundum quod voluntas in | |
| 3328 utrumque absolute fertur.</p> | |
| 3329 <p title="I-II q. 12 a. 4 ad 2"><a name="34012"><span class= | |
| 3330 "ref">[34012] Iª-IIae q. 12 a. 4 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 3331 dicendum quod finis, inquantum est res quaedam, est aliud | |
| 3332 voluntatis obiectum quam id quod est ad finem. Sed inquantum est | |
| 3333 ratio volendi id quod est ad finem, est unum et idem obiectum.</p> | |
| 3334 <p title="I-II q. 12 a. 4 ad 3"><a name="34013"><span class= | |
| 3335 "ref">[34013] Iª-IIae q. 12 a. 4 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 3336 dicendum quod motus qui est unus subiecto, potest ratione differre | |
| 3337 secundum principium et finem, ut ascensio et descensio, sicut | |
| 3338 dicitur in III Physic. Sic igitur inquantum motus voluntatis fertur | |
| 3339 in id quod est ad finem, prout ordinatur ad finem, est electio. | |
| 3340 Motus autem voluntatis qui fertur in finem, secundum quod | |
| 3341 acquiritur per ea quae sunt ad finem, vocatur intentio. Cuius | |
| 3342 signum est quod intentio finis esse potest, etiam nondum | |
| 3343 determinatis his quae sunt ad finem, quorum est electio.</p> | |
| 3344 <br /> | |
| 3345 <div class="E">Articulus 5</div> | |
| 3346 <p title="I-II q. 12 a. 5 arg. 1"><a name="34014"><span class= | |
| 3347 "ref">[34014] Iª-IIae q. 12 a. 5 arg. 1</span></a> Ad quintum | |
| 3348 sic proceditur. Videtur quod bruta animalia intendant finem. Natura | |
| 3349 enim in his quae cognitione carent, magis distat a rationali | |
| 3350 natura, quam natura sensitiva, quae est in animalibus brutis. Sed | |
| 3351 natura intendit finem etiam in his quae cognitione carent, ut | |
| 3352 probatur in II Physic. Ergo multo magis bruta animalia intendunt | |
| 3353 finem.</p> | |
| 3354 <p title="I-II q. 12 a. 5 arg. 2"><a name="34015"><span class= | |
| 3355 "ref">[34015] Iª-IIae q. 12 a. 5 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 3356 sicut intentio est finis, ita et fruitio. Sed fruitio convenit | |
| 3357 brutis animalibus, ut dictum est. Ergo et intentio.</p> | |
| 3358 <p title="I-II q. 12 a. 5 arg. 3"><a name="34016"><span class= | |
| 3359 "ref">[34016] Iª-IIae q. 12 a. 5 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 3360 eius est intendere finem, cuius est agere propter finem, cum | |
| 3361 intendere nihil sit nisi in aliud tendere. Sed bruta animalia agunt | |
| 3362 propter finem, movetur enim animal vel ad cibum quaerendum, vel ad | |
| 3363 aliquid huiusmodi. Ergo bruta animalia intendunt finem.</p> | |
| 3364 <p title="I-II q. 12 a. 5 s. c."><a name="34017"><span class= | |
| 3365 "ref">[34017] Iª-IIae q. 12 a. 5 s. c.</span></a> Sed contra, | |
| 3366 intentio finis importat ordinationem alicuius in finem quod est | |
| 3367 rationis. Cum igitur bruta animalia non habeant rationem, videtur | |
| 3368 quod non intendant finem.</p> | |
| 3369 <p title="I-II q. 12 a. 5 co."><a name="34018"><span class= | |
| 3370 "ref">[34018] Iª-IIae q. 12 a. 5 co.</span></a> Respondeo | |
| 3371 dicendum quod, sicut supra dictum est, intendere est in aliud | |
| 3372 tendere; quod quidem est et moventis, et moti. Secundum quidem | |
| 3373 igitur quod dicitur intendere finem id quod movetur ad finem ab | |
| 3374 alio, sic natura dicitur intendere finem, quasi mota ad suum finem | |
| 3375 a Deo, sicut sagitta a sagittante. Et hoc modo etiam bruta animalia | |
| 3376 intendunt finem, inquantum moventur instinctu naturali ad aliquid. | |
| 3377 Alio modo intendere finem est moventis, prout scilicet ordinat | |
| 3378 motum alicuius, vel sui vel alterius, in finem. Quod est rationis | |
| 3379 tantum. Unde per hunc modum bruta non intendunt finem, quod est | |
| 3380 proprie et principaliter intendere, ut dictum est.</p> | |
| 3381 <p title="I-II q. 12 a. 5 ad 1"><a name="34019"><span class= | |
| 3382 "ref">[34019] Iª-IIae q. 12 a. 5 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 3383 ergo dicendum quod ratio illa procedit secundum quod intendere est | |
| 3384 eius quod movetur ad finem.</p> | |
| 3385 <p title="I-II q. 12 a. 5 ad 2"><a name="34020"><span class= | |
| 3386 "ref">[34020] Iª-IIae q. 12 a. 5 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 3387 dicendum quod fruitio non importat ordinationem alicuius in | |
| 3388 aliquid, sicut intentio; sed absolutam quietem in fine.</p> | |
| 3389 <p title="I-II q. 12 a. 5 ad 3"><a name="34021"><span class= | |
| 3390 "ref">[34021] Iª-IIae q. 12 a. 5 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 3391 dicendum quod bruta animalia moventur ad finem, non quasi | |
| 3392 considerantia quod per motum suum possunt consequi finem, quod est | |
| 3393 proprie intendentis, sed concupiscentia finem naturali instinctu, | |
| 3394 moventur ad finem quasi ab alio mota, sicut et cetera quae moventur | |
| 3395 naturaliter.</p> | |
| 3396 <br /> | |
| 3397 <div class="D">Quaestio 13</div> | |
| 3398 <div class="G">Prooemium</div> | |
| 3399 <p title="I-II q. 13 pr."><a name="34022"><span class="ref">[34022] | |
| 3400 Iª-IIae q. 13 pr.</span></a> Consequenter considerandum est de | |
| 3401 actibus voluntatis qui sunt in comparatione ad ea quae sunt ad | |
| 3402 finem. Et sunt tres, eligere, consentire, et uti. Electionem autem | |
| 3403 praecedit consilium. Primo ergo considerandum est de electione; | |
| 3404 secundo, de consilio; tertio, de consensu; quarto, de usu. Circa | |
| 3405 electionem quaeruntur sex. Primo, cuius potentiae sit actus, utrum | |
| 3406 voluntatis vel rationis. Secundo, utrum electio conveniat brutis | |
| 3407 animalibus. Tertio, utrum electio sit solum eorum quae sunt ad | |
| 3408 finem, vel etiam quandoque finis. Quarto, utrum electio sit tantum | |
| 3409 eorum quae per nos aguntur. Quinto, utrum electio sit solum | |
| 3410 possibilium. Sexto, utrum homo ex necessitate eligat, vel | |
| 3411 libere.</p> | |
| 3412 <br /> | |
| 3413 <div class="E">Articulus 1</div> | |
| 3414 <p title="I-II q. 13 a. 1 arg. 1"><a name="34023"><span class= | |
| 3415 "ref">[34023] Iª-IIae q. 13 a. 1 arg. 1</span></a> Ad primum | |
| 3416 sic proceditur. Videtur quod electio non sit actus voluntatis, sed | |
| 3417 rationis. Electio enim collationem quandam importat, qua unum | |
| 3418 alteri praefertur. Sed conferre est rationis. Ergo electio est | |
| 3419 rationis.</p> | |
| 3420 <p title="I-II q. 13 a. 1 arg. 2"><a name="34024"><span class= | |
| 3421 "ref">[34024] Iª-IIae q. 13 a. 1 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 3422 eiusdem est syllogizare et concludere. Sed syllogizare in | |
| 3423 operabilibus est rationis. Cum igitur electio sit quasi conclusio | |
| 3424 in operabilibus, ut dicitur in VII Ethic., videtur quod sit actus | |
| 3425 rationis.</p> | |
| 3426 <p title="I-II q. 13 a. 1 arg. 3"><a name="34025"><span class= | |
| 3427 "ref">[34025] Iª-IIae q. 13 a. 1 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 3428 ignorantia non pertinet ad voluntatem, sed ad vim cognitivam. Est | |
| 3429 autem quaedam ignorantia electionis, ut dicitur in III Ethic. Ergo | |
| 3430 videtur quod electio non pertineat ad voluntatem, sed ad | |
| 3431 rationem.</p> | |
| 3432 <p title="I-II q. 13 a. 1 s. c."><a name="34026"><span class= | |
| 3433 "ref">[34026] Iª-IIae q. 13 a. 1 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 3434 est quod philosophus dicit, in III Ethic., quod <i>electio est | |
| 3435 desiderium eorum quae sunt in nobis</i>. Desiderium autem est actus | |
| 3436 voluntatis. Ergo et electio.</p> | |
| 3437 <p title="I-II q. 13 a. 1 co."><a name="34027"><span class= | |
| 3438 "ref">[34027] Iª-IIae q. 13 a. 1 co.</span></a> Respondeo | |
| 3439 dicendum quod in nomine electionis importatur aliquid pertinens ad | |
| 3440 rationem sive intellectum, et aliquid pertinens ad voluntatem, | |
| 3441 dicit enim philosophus, in VI Ethic., quod <i>electio est | |
| 3442 appetitivus intellectus, vel appetitus intellectivus</i>. | |
| 3443 Quandocumque autem duo concurrunt ad aliquid unum constituendum, | |
| 3444 unum eorum est ut formale respectu alterius. Unde Gregorius | |
| 3445 Nyssenus dicit quod <i>electio neque est appetitus secundum | |
| 3446 seipsam, neque consilium solum, sed ex his aliquid compositum. | |
| 3447 Sicut enim dicimus animal ex anima et corpore compositum esse, | |
| 3448 neque vero corpus esse secundum seipsum, neque animam solam, sed | |
| 3449 utrumque; ita et electionem</i>. Est autem considerandum in actibus | |
| 3450 animae, quod actus qui est essentialiter unius potentiae vel | |
| 3451 habitus, recipit formam et speciem a superiori potentia vel habitu, | |
| 3452 secundum quod ordinatur inferius a superiori, si enim aliquis actum | |
| 3453 fortitudinis exerceat propter Dei amorem, actus quidem ille | |
| 3454 materialiter est fortitudinis, formaliter vero caritatis. | |
| 3455 Manifestum est autem quod ratio quodammodo voluntatem praecedit, et | |
| 3456 ordinat actum eius, inquantum scilicet voluntas in suum obiectum | |
| 3457 tendit secundum ordinem rationis, eo quod vis apprehensiva | |
| 3458 appetitivae suum obiectum repraesentat. Sic igitur ille actus quo | |
| 3459 voluntas tendit in aliquid quod proponitur ut bonum, ex eo quod per | |
| 3460 rationem est ordinatum ad finem, materialiter quidem est | |
| 3461 voluntatis, formaliter autem rationis. In huiusmodi autem | |
| 3462 substantia actus materialiter se habet ad ordinem qui imponitur a | |
| 3463 superiori potentia. Et ideo electio substantialiter non est actus | |
| 3464 rationis, sed voluntatis, perficitur enim electio in motu quodam | |
| 3465 animae ad bonum quod eligitur. Unde manifeste actus est appetitivae | |
| 3466 potentiae.</p> | |
| 3467 <p title="I-II q. 13 a. 1 ad 1"><a name="34028"><span class= | |
| 3468 "ref">[34028] Iª-IIae q. 13 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 3469 ergo dicendum quod electio importat collationem quandam | |
| 3470 praecedentem, non quod essentialiter sit ipsa collatio.</p> | |
| 3471 <p title="I-II q. 13 a. 1 ad 2"><a name="34029"><span class= | |
| 3472 "ref">[34029] Iª-IIae q. 13 a. 1 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 3473 dicendum quod conclusio etiam syllogismi qui fit in operabilibus, | |
| 3474 ad rationem pertinet; et dicitur sententia vel iudicium, quam | |
| 3475 sequitur electio. Et ob hoc ipsa conclusio pertinere videtur ad | |
| 3476 electionem, tanquam ad consequens.</p> | |
| 3477 <p title="I-II q. 13 a. 1 ad 3"><a name="34030"><span class= | |
| 3478 "ref">[34030] Iª-IIae q. 13 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 3479 dicendum quod ignorantia dicitur esse electionis, non quod ipsa | |
| 3480 electio sit scientia, sed quia ignoratur quid sit eligendum.</p> | |
| 3481 <br /> | |
| 3482 <div class="E">Articulus 2</div> | |
| 3483 <p title="I-II q. 13 a. 2 arg. 1"><a name="34031"><span class= | |
| 3484 "ref">[34031] Iª-IIae q. 13 a. 2 arg. 1</span></a> Ad secundum | |
| 3485 sic proceditur. Videtur quod electio brutis animalibus conveniat. | |
| 3486 Electio enim est appetitus aliquorum propter finem, ut dicitur in | |
| 3487 III Ethic. Sed bruta animalia appetunt aliquid propter finem, agunt | |
| 3488 enim propter finem, et ex appetitu. Ergo in brutis animalibus est | |
| 3489 electio.</p> | |
| 3490 <p title="I-II q. 13 a. 2 arg. 2"><a name="34032"><span class= | |
| 3491 "ref">[34032] Iª-IIae q. 13 a. 2 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 3492 ipsum nomen electionis significare videtur quod aliquid prae aliis | |
| 3493 accipiatur. Sed bruta animalia accipiunt aliquid prae aliis, sicut | |
| 3494 manifeste apparet quod ovis unam herbam comedit, et aliam refutat. | |
| 3495 Ergo in brutis animalibus est electio.</p> | |
| 3496 <p title="I-II q. 13 a. 2 arg. 3"><a name="34033"><span class= | |
| 3497 "ref">[34033] Iª-IIae q. 13 a. 2 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 3498 ut dicitur in VI Ethic., <i>ad prudentiam pertinet quod aliquis | |
| 3499 bene eligat ea quae sunt ad finem</i>. Sed prudentia convenit | |
| 3500 brutis animalibus, unde dicitur in principio Metaphys., quod | |
| 3501 <i>prudentia sunt sine disciplina quaecumque sonos audire non | |
| 3502 potentia sunt, ut apes</i>. Et hoc etiam sensui manifestum videtur, | |
| 3503 apparent enim mirabiles sagacitates in operibus animalium, ut apum | |
| 3504 et aranearum et canum. Canis enim insequens cervum, si ad trivium | |
| 3505 venerit, odoratu quidem explorat an cervus per primam vel secundam | |
| 3506 viam transiverit, quod si invenerit non transisse, iam securus per | |
| 3507 tertiam viam incedit non explorando, quasi utens syllogismo | |
| 3508 divisivo, quo concludi posset cervum per illam viam incedere, ex | |
| 3509 quo non incedit per alias duas, cum non sint plures. Ergo videtur | |
| 3510 quod electio brutis animalibus conveniat.</p> | |
| 3511 <p title="I-II q. 13 a. 2 s. c."><a name="34034"><span class= | |
| 3512 "ref">[34034] Iª-IIae q. 13 a. 2 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 3513 est quod Gregorius Nyssenus dicit, quod <i>pueri et irrationalia | |
| 3514 voluntarie quidem faciunt, non tamen eligentia</i>. Ergo in brutis | |
| 3515 animalibus non est electio.</p> | |
| 3516 <p title="I-II q. 13 a. 2 co."><a name="34035"><span class= | |
| 3517 "ref">[34035] Iª-IIae q. 13 a. 2 co.</span></a> Respondeo | |
| 3518 dicendum quod, cum electio sit praeacceptio unius respectu | |
| 3519 alterius, necesse est quod electio sit respectu plurium quae eligi | |
| 3520 possunt. Et ideo in his quae sunt penitus determinata ad unum, | |
| 3521 electio locum non habet. Est autem differentia inter appetitum | |
| 3522 sensitivum et voluntatem, quia, ut ex praedictis patet, appetitus | |
| 3523 sensitivus est determinatus ad unum aliquid particulare secundum | |
| 3524 ordinem naturae; voluntas autem est quidem, secundum naturae | |
| 3525 ordinem, determinata ad unum commune, quod est bonum, sed | |
| 3526 indeterminate se habet respectu particularium bonorum. Et ideo | |
| 3527 proprie voluntatis est eligere, non autem appetitus sensitivi, qui | |
| 3528 solus est in brutis animalibus. Et propter hoc brutis animalibus | |
| 3529 electio non convenit.</p> | |
| 3530 <p title="I-II q. 13 a. 2 ad 1"><a name="34036"><span class= | |
| 3531 "ref">[34036] Iª-IIae q. 13 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 3532 ergo dicendum quod non omnis appetitus alicuius propter finem, | |
| 3533 vocatur electio, sed cum quadam discretione unius ab altero. Quae | |
| 3534 locum habere non potest, nisi ubi appetitus potest ferri ad | |
| 3535 plura.</p> | |
| 3536 <p title="I-II q. 13 a. 2 ad 2"><a name="34037"><span class= | |
| 3537 "ref">[34037] Iª-IIae q. 13 a. 2 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 3538 dicendum quod brutum animal accipit unum prae alio, quia appetitus | |
| 3539 eius est naturaliter determinatus ad ipsum. Unde statim quando per | |
| 3540 sensum vel per imaginationem repraesentatur sibi aliquid ad quod | |
| 3541 naturaliter inclinatur eius appetitus, absque electione in illud | |
| 3542 solum movetur. Sicut etiam absque electione ignis movetur sursum, | |
| 3543 et non deorsum.</p> | |
| 3544 <p title="I-II q. 13 a. 2 ad 3"><a name="34038"><span class= | |
| 3545 "ref">[34038] Iª-IIae q. 13 a. 2 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 3546 dicendum quod, sicut dicitur in III Physic., <i>motus est actus | |
| 3547 mobilis a movente</i>. Et ideo virtus moventis apparet in motu | |
| 3548 mobilis. Et propter hoc in omnibus quae moventur a ratione, apparet | |
| 3549 ordo rationis moventis, licet ipsa rationem non habeant, sic enim | |
| 3550 sagitta directe tendit ad signum ex motione sagittantis, ac si ipsa | |
| 3551 rationem haberet dirigentem. Et idem apparet in motibus | |
| 3552 horologiorum, et omnium ingeniorum humanorum, quae arte fiunt. | |
| 3553 Sicut autem comparantur artificialia ad artem humanam, ita | |
| 3554 comparantur omnia naturalia ad artem divinam. Et ideo ordo apparet | |
| 3555 in his quae moventur secundum naturam, sicut et in his quae | |
| 3556 moventur per rationem, ut dicitur in II Physic. Et ex hoc contingit | |
| 3557 quod in operibus brutorum animalium apparent quaedam sagacitates, | |
| 3558 inquantum habent inclinationem naturalem ad quosdam ordinatissimos | |
| 3559 processus, utpote a summa arte ordinatos. Et propter hoc etiam | |
| 3560 quaedam animalia dicuntur prudentia vel sagacia, non quod in eis | |
| 3561 sit aliqua ratio vel electio. Quod ex hoc apparet, quod omnia quae | |
| 3562 sunt unius naturae, similiter operantur.</p> | |
| 3563 <br /> | |
| 3564 <div class="E">Articulus 3</div> | |
| 3565 <p title="I-II q. 13 a. 3 arg. 1"><a name="34039"><span class= | |
| 3566 "ref">[34039] Iª-IIae q. 13 a. 3 arg. 1</span></a> Ad tertium | |
| 3567 sic proceditur. Videtur quod electio non sit tantum eorum quae sunt | |
| 3568 ad finem. Dicit enim philosophus, in VI Ethic., quod <i>electionem | |
| 3569 rectam facit virtus, quaecumque autem illius gratia nata sunt | |
| 3570 fieri, non sunt virtutis, sed alterius potentiae</i>. Illud autem | |
| 3571 cuius gratia fit aliquid, est finis. Ergo electio est finis.</p> | |
| 3572 <p title="I-II q. 13 a. 3 arg. 2"><a name="34040"><span class= | |
| 3573 "ref">[34040] Iª-IIae q. 13 a. 3 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 3574 electio importat praeacceptionem unius respectu alterius. Sed sicut | |
| 3575 eorum quae sunt ad finem unum potest praeaccipi alteri, ita etiam | |
| 3576 et diversorum finium. Ergo electio potest esse finis, sicut et | |
| 3577 eorum quae sunt ad finem.</p> | |
| 3578 <p title="I-II q. 13 a. 3 s. c."><a name="34041"><span class= | |
| 3579 "ref">[34041] Iª-IIae q. 13 a. 3 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 3580 est quod philosophus dicit, in III Ethic., quod <i>voluntas est | |
| 3581 finis, electio autem eorum quae sunt ad finem</i>.</p> | |
| 3582 <p title="I-II q. 13 a. 3 co."><a name="34042"><span class= | |
| 3583 "ref">[34042] Iª-IIae q. 13 a. 3 co.</span></a> Respondeo | |
| 3584 dicendum quod, sicut iam dictum est, electio consequitur sententiam | |
| 3585 vel iudicium, quod est sicut conclusio syllogismi operativi. Unde | |
| 3586 illud cadit sub electione, quod se habet ut conclusio in syllogismo | |
| 3587 operabilium. Finis autem in operabilibus se habet ut principium, et | |
| 3588 non ut conclusio, ut philosophus dicit in II Physic. Unde finis, | |
| 3589 inquantum est huiusmodi, non cadit sub electione. Sed sicut in | |
| 3590 speculativis nihil prohibet id quod est unius demonstrationis vel | |
| 3591 scientiae principium, esse conclusionem alterius demonstrationis | |
| 3592 vel scientiae; primum tamen principium indemonstrabile non potest | |
| 3593 esse conclusio alicuius demonstrationis vel scientiae; ita etiam | |
| 3594 contingit id quod est in una operatione ut finis, ordinari ad | |
| 3595 aliquid ut ad finem. Et hoc modo sub electione cadit. Sicut in | |
| 3596 operatione medici, sanitas se habet ut finis, unde hoc non cadit | |
| 3597 sub electione medici, sed hoc supponit tanquam principium. Sed | |
| 3598 sanitas corporis ordinatur ad bonum animae, unde apud eum qui habet | |
| 3599 curam de animae salute, potest sub electione cadere esse sanum vel | |
| 3600 esse infirmum; nam apostolus dicit, II ad Cor. XII, <i>cum enim | |
| 3601 infirmor, tunc potens sum</i>. Sed ultimus finis nullo modo sub | |
| 3602 electione cadit.</p> | |
| 3603 <p title="I-II q. 13 a. 3 ad 1"><a name="34043"><span class= | |
| 3604 "ref">[34043] Iª-IIae q. 13 a. 3 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 3605 ergo dicendum quod fines proprii virtutum ordinantur ad | |
| 3606 beatitudinem sicut ad ultimum finem. Et hoc modo potest esse eorum | |
| 3607 electio.</p> | |
| 3608 <p title="I-II q. 13 a. 3 ad 2"><a name="34044"><span class= | |
| 3609 "ref">[34044] Iª-IIae q. 13 a. 3 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 3610 dicendum quod, sicut supra habitum est, ultimus finis est unus | |
| 3611 tantum. Unde ubicumque occurrunt plures fines, inter eos potest | |
| 3612 esse electio, secundum quod ordinantur ad ulteriorem finem.</p> | |
| 3613 <br /> | |
| 3614 <div class="E">Articulus 4</div> | |
| 3615 <p title="I-II q. 13 a. 4 arg. 1"><a name="34045"><span class= | |
| 3616 "ref">[34045] Iª-IIae q. 13 a. 4 arg. 1</span></a> Ad quartum | |
| 3617 sic proceditur. Videtur quod electio non sit solum respectu | |
| 3618 humanorum actuum. Electio enim est eorum quae sunt ad finem. Sed ea | |
| 3619 quae sunt ad finem non solum sunt actus, sed etiam organa, ut | |
| 3620 dicitur in II Physic. Ergo electiones non sunt tantum humanorum | |
| 3621 actuum.</p> | |
| 3622 <p title="I-II q. 13 a. 4 arg. 2"><a name="34046"><span class= | |
| 3623 "ref">[34046] Iª-IIae q. 13 a. 4 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 3624 actio a contemplatione distinguitur. Sed electio etiam in | |
| 3625 contemplatione locum habet; prout scilicet una opinio alteri | |
| 3626 praeeligitur. Ergo electio non est solum humanorum actuum.</p> | |
| 3627 <p title="I-II q. 13 a. 4 arg. 3"><a name="34047"><span class= | |
| 3628 "ref">[34047] Iª-IIae q. 13 a. 4 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 3629 eliguntur homines ad aliqua officia, vel saecularia vel | |
| 3630 ecclesiastica, ab his qui nihil erga eos agunt. Ergo electio non | |
| 3631 solum est humanorum actuum.</p> | |
| 3632 <p title="I-II q. 13 a. 4 s. c."><a name="34048"><span class= | |
| 3633 "ref">[34048] Iª-IIae q. 13 a. 4 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 3634 est quod philosophus dicit, in III Ethic., quod <i>nullus eligit | |
| 3635 nisi ea quae existimat fieri per ipsum</i>.</p> | |
| 3636 <p title="I-II q. 13 a. 4 co."><a name="34049"><span class= | |
| 3637 "ref">[34049] Iª-IIae q. 13 a. 4 co.</span></a> Respondeo | |
| 3638 dicendum quod, sicut intentio est finis, ita electio est eorum quae | |
| 3639 sunt ad finem. Finis autem vel est actio, vel res aliqua. Et cum | |
| 3640 res aliqua fuerit finis, necesse est quod aliqua humana actio | |
| 3641 interveniat, vel inquantum homo facit rem illam quae est finis, | |
| 3642 sicut medicus facit sanitatem, quae est finis eius (unde et facere | |
| 3643 sanitatem dicitur finis medici); vel inquantum homo aliquo modo | |
| 3644 utitur vel fruitur re quae est finis, sicut avaro est finis | |
| 3645 pecunia, vel possessio pecuniae. Et eodem modo dicendum est de eo | |
| 3646 quod est ad finem. Quia necesse est ut id quod est ad finem, vel | |
| 3647 sit actio; vel res aliqua, interveniente aliqua actione, per quam | |
| 3648 facit id quod est ad finem, vel utitur eo. Et per hunc modum | |
| 3649 electio semper est humanorum actuum.</p> | |
| 3650 <p title="I-II q. 13 a. 4 ad 1"><a name="34050"><span class= | |
| 3651 "ref">[34050] Iª-IIae q. 13 a. 4 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 3652 ergo dicendum quod organa ordinantur ad finem, inquantum homo | |
| 3653 utitur eis propter finem.</p> | |
| 3654 <p title="I-II q. 13 a. 4 ad 2"><a name="34051"><span class= | |
| 3655 "ref">[34051] Iª-IIae q. 13 a. 4 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 3656 dicendum quod in ipsa contemplatione est aliquis actus intellectus | |
| 3657 assentientis huic opinioni vel illi. Actio vero exterior est quae | |
| 3658 contra contemplationem dividitur.</p> | |
| 3659 <p title="I-II q. 13 a. 4 ad 3"><a name="34052"><span class= | |
| 3660 "ref">[34052] Iª-IIae q. 13 a. 4 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 3661 dicendum quod homo qui eligit episcopum vel principem civitatis, | |
| 3662 eligit nominare ipsum in talem dignitatem. Alioquin, si nulla esset | |
| 3663 eius actio ad constitutionem episcopi vel principis, non competeret | |
| 3664 ei electio. Et similiter dicendum est quod quandocumque dicitur | |
| 3665 aliqua res praeeligi alteri, adiungitur ibi aliqua operatio | |
| 3666 eligentis.</p> | |
| 3667 <br /> | |
| 3668 <div class="E">Articulus 5</div> | |
| 3669 <p title="I-II q. 13 a. 5 arg. 1"><a name="34053"><span class= | |
| 3670 "ref">[34053] Iª-IIae q. 13 a. 5 arg. 1</span></a> Ad quintum | |
| 3671 sic proceditur. Videtur quod electio non sit solum possibilium. | |
| 3672 Electio enim est actus voluntatis, ut dictum est. Sed voluntas est | |
| 3673 impossibilium, ut dicitur in III Ethic. Ergo et electio.</p> | |
| 3674 <p title="I-II q. 13 a. 5 arg. 2"><a name="34054"><span class= | |
| 3675 "ref">[34054] Iª-IIae q. 13 a. 5 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 3676 electio est eorum quae per nos aguntur, sicut dictum est. Nihil | |
| 3677 ergo refert, quantum ad electionem, utrum eligatur id quod est | |
| 3678 impossibile simpliciter, vel id quod est impossibile eligenti. Sed | |
| 3679 frequenter ea quae eligimus, perficere non possumus, et sic sunt | |
| 3680 impossibilia nobis. Ergo electio est impossibilium.</p> | |
| 3681 <p title="I-II q. 13 a. 5 arg. 3"><a name="34055"><span class= | |
| 3682 "ref">[34055] Iª-IIae q. 13 a. 5 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 3683 nihil homo tentat agere nisi eligendo. Sed beatus Benedictus dicit | |
| 3684 quod, si praelatus aliquid impossibile praeceperit, tentandum est. | |
| 3685 Ergo electio potest esse impossibilium.</p> | |
| 3686 <p title="I-II q. 13 a. 5 s. c."><a name="34056"><span class= | |
| 3687 "ref">[34056] Iª-IIae q. 13 a. 5 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 3688 est quod philosophus dicit, in III Ethic., quod <i>electio non est | |
| 3689 impossibilium</i>.</p> | |
| 3690 <p title="I-II q. 13 a. 5 co."><a name="34057"><span class= | |
| 3691 "ref">[34057] Iª-IIae q. 13 a. 5 co.</span></a> Respondeo | |
| 3692 dicendum quod, sicut dictum est, electiones nostrae referuntur | |
| 3693 semper ad nostras actiones. Ea autem quae per nos aguntur, sunt | |
| 3694 nobis possibilia. Unde necesse est dicere quod electio non sit nisi | |
| 3695 possibilium. Similiter etiam ratio eligendi aliquid est ex hoc quod | |
| 3696 ducit ad finem. Per id autem quod est impossibile, non potest | |
| 3697 aliquis consequi finem. Cuius signum est quia, cum in consiliando | |
| 3698 perveniunt homines ad id quod est eis impossibile, discedunt, quasi | |
| 3699 non valentes ulterius procedere. Apparet etiam hoc manifeste ex | |
| 3700 processu rationis praecedente. Sic enim se habet id quod est ad | |
| 3701 finem, de quo electio est, ad finem, sicut conclusio ad principium. | |
| 3702 Manifestum est autem quod conclusio impossibilis non sequitur ex | |
| 3703 principio possibili. Unde non potest esse quod finis sit | |
| 3704 possibilis, nisi id quod est ad finem fuerit possibile. Ad id autem | |
| 3705 quod est impossibile, nullus movetur. Unde nullus tenderet in | |
| 3706 finem, nisi per hoc quod apparet id quod est ad finem esse | |
| 3707 possibile. Unde id quod est impossibile sub electione non | |
| 3708 cadit.</p> | |
| 3709 <p title="I-II q. 13 a. 5 ad 1"><a name="34058"><span class= | |
| 3710 "ref">[34058] Iª-IIae q. 13 a. 5 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 3711 ergo dicendum quod voluntas media est inter intellectum et | |
| 3712 exteriorem operationem, nam intellectus proponit voluntati suum | |
| 3713 obiectum, et ipsa voluntas causat exteriorem actionem. Sic igitur | |
| 3714 principium motus voluntatis consideratur ex parte intellectus, qui | |
| 3715 apprehendit aliquid ut bonum in universali, sed terminatio, seu | |
| 3716 perfectio actus voluntatis attenditur secundum ordinem ad | |
| 3717 operationem, per quam aliquis tendit ad consecutionem rei; nam | |
| 3718 motus voluntatis est ab anima ad rem. Et ideo perfectio actus | |
| 3719 voluntatis attenditur secundum hoc quod est aliquid bonum alicui ad | |
| 3720 agendum. Hoc autem est possibile. Et ideo voluntas completa non est | |
| 3721 nisi de possibili, quod est bonum volenti. Sed voluntas incompleta | |
| 3722 est de impossibili, quae secundum quosdam velleitas dicitur, quia | |
| 3723 scilicet aliquis vellet illud, si esset possibile. Electio autem | |
| 3724 nominat actum voluntatis iam determinatum ad id quod est huic | |
| 3725 agendum. Et ideo nullo modo est nisi possibilium.</p> | |
| 3726 <p title="I-II q. 13 a. 5 ad 2"><a name="34059"><span class= | |
| 3727 "ref">[34059] Iª-IIae q. 13 a. 5 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 3728 dicendum quod, cum obiectum voluntatis sit bonum apprehensum, hoc | |
| 3729 modo iudicandum est de obiecto voluntatis, secundum quod cadit sub | |
| 3730 apprehensione. Et ideo sicut quandoque voluntas est alicuius quod | |
| 3731 apprehenditur ut bonum, et tamen non est vere bonum; ita quandoque | |
| 3732 est electio eius quod apprehenditur ut possibile eligenti, quod | |
| 3733 tamen non est ei possibile.</p> | |
| 3734 <p title="I-II q. 13 a. 5 ad 3"><a name="34060"><span class= | |
| 3735 "ref">[34060] Iª-IIae q. 13 a. 5 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 3736 dicendum quod hoc ideo dicitur, quia an aliquid sit possibile, | |
| 3737 subditus non debet suo iudicio definire; sed in unoquoque, iudicio | |
| 3738 superioris stare.</p> | |
| 3739 <br /> | |
| 3740 <div class="E">Articulus 6</div> | |
| 3741 <p title="I-II q. 13 a. 6 arg. 1"><a name="34061"><span class= | |
| 3742 "ref">[34061] Iª-IIae q. 13 a. 6 arg. 1</span></a> Ad sextum | |
| 3743 sic proceditur. Videtur quod homo ex necessitate eligat. Sic enim | |
| 3744 se habet finis ad eligibilia, ut principia ad ea quae ex principiis | |
| 3745 consequuntur, ut patet in VII Ethic. Sed ex principiis ex | |
| 3746 necessitate deducuntur conclusiones. Ergo ex fine de necessitate | |
| 3747 movetur aliquis ad eligendum.</p> | |
| 3748 <p title="I-II q. 13 a. 6 arg. 2"><a name="34062"><span class= | |
| 3749 "ref">[34062] Iª-IIae q. 13 a. 6 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 3750 sicut dictum est, electio consequitur iudicium rationis de agendis. | |
| 3751 Sed ratio ex necessitate iudicat de aliquibus, propter necessitatem | |
| 3752 praemissarum. Ergo videtur quod etiam electio ex necessitate | |
| 3753 sequatur.</p> | |
| 3754 <p title="I-II q. 13 a. 6 arg. 3"><a name="34063"><span class= | |
| 3755 "ref">[34063] Iª-IIae q. 13 a. 6 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 3756 si aliqua duo sunt penitus aequalia, non magis movetur homo ad unum | |
| 3757 quam ad aliud, sicut famelicus, si habet cibum aequaliter | |
| 3758 appetibilem in diversis partibus, et secundum aequalem distantiam, | |
| 3759 non magis movetur ad unum quam ad alterum, ut Plato dixit, | |
| 3760 assignans rationem quietis terrae in medio, sicut dicitur in II de | |
| 3761 caelo. Sed multo minus potest eligi quod accipitur ut minus, quam | |
| 3762 quod accipitur ut aequale. Ergo si proponantur duo vel plura, inter | |
| 3763 quae unum maius appareat, impossibile est aliquod aliorum eligere. | |
| 3764 Ergo ex necessitate eligitur illud quod eminentius apparet. Sed | |
| 3765 omnis electio est de omni eo quod videtur aliquo modo melius. Ergo | |
| 3766 omnis electio est ex necessitate.</p> | |
| 3767 <p title="I-II q. 13 a. 6 s. c."><a name="34064"><span class= | |
| 3768 "ref">[34064] Iª-IIae q. 13 a. 6 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 3769 est quod electio est actus potentiae rationalis; quae se habet ad | |
| 3770 opposita, secundum philosophum.</p> | |
| 3771 <p title="I-II q. 13 a. 6 co."><a name="34065"><span class= | |
| 3772 "ref">[34065] Iª-IIae q. 13 a. 6 co.</span></a> Respondeo | |
| 3773 dicendum quod homo non ex necessitate eligit. Et hoc ideo, quia | |
| 3774 quod possibile est non esse, non necesse est esse. Quod autem | |
| 3775 possibile sit non eligere vel eligere, huius ratio ex duplici | |
| 3776 hominis potestate accipi potest. Potest enim homo velle et non | |
| 3777 velle, agere et non agere, potest etiam velle hoc aut illud, et | |
| 3778 agere hoc aut illud. Cuius ratio ex ipsa virtute rationis | |
| 3779 accipitur. Quidquid enim ratio potest apprehendere ut bonum, in hoc | |
| 3780 voluntas tendere potest. Potest autem ratio apprehendere ut bonum | |
| 3781 non solum hoc quod est velle aut agere; sed hoc etiam quod est non | |
| 3782 velle et non agere. Et rursum in omnibus particularibus bonis | |
| 3783 potest considerare rationem boni alicuius, et defectum alicuius | |
| 3784 boni, quod habet rationem mali, et secundum hoc, potest unumquodque | |
| 3785 huiusmodi bonorum apprehendere ut eligibile, vel fugibile. Solum | |
| 3786 autem perfectum bonum, quod est beatitudo, non potest ratio | |
| 3787 apprehendere sub ratione mali, aut alicuius defectus. Et ideo ex | |
| 3788 necessitate beatitudinem homo vult, nec potest velle non esse | |
| 3789 beatus, aut miser. Electio autem, cum non sit de fine, sed de his | |
| 3790 quae sunt ad finem, ut iam dictum est; non est perfecti boni, quod | |
| 3791 est beatitudo, sed aliorum particularium bonorum. Et ideo homo non | |
| 3792 ex necessitate, sed libere eligit.</p> | |
| 3793 <p title="I-II q. 13 a. 6 ad 1"><a name="34066"><span class= | |
| 3794 "ref">[34066] Iª-IIae q. 13 a. 6 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 3795 ergo dicendum quod non semper ex principiis ex necessitate procedit | |
| 3796 conclusio, sed tunc solum quando principia non possunt esse vera si | |
| 3797 conclusio non sit vera. Et similiter non oportet quod semper ex | |
| 3798 fine insit homini necessitas ad eligendum ea quae sunt ad finem, | |
| 3799 quia non omne quod est ad finem, tale est ut sine eo finis haberi | |
| 3800 non possit; aut, si tale sit, non semper sub tali ratione | |
| 3801 consideratur.</p> | |
| 3802 <p title="I-II q. 13 a. 6 ad 2"><a name="34067"><span class= | |
| 3803 "ref">[34067] Iª-IIae q. 13 a. 6 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 3804 dicendum quod sententia sive iudicium rationis de rebus agendis est | |
| 3805 circa contingentia, quae a nobis fieri possunt, in quibus | |
| 3806 conclusiones non ex necessitate sequuntur ex principiis necessariis | |
| 3807 absoluta necessitate, sed necessariis solum ex conditione, ut, si | |
| 3808 currit, movetur.</p> | |
| 3809 <p title="I-II q. 13 a. 6 ad 3"><a name="34068"><span class= | |
| 3810 "ref">[34068] Iª-IIae q. 13 a. 6 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 3811 dicendum quod nihil prohibet, si aliqua duo aequalia proponantur | |
| 3812 secundum unam considerationem, quin circa alterum consideretur | |
| 3813 aliqua conditio per quam emineat, et magis flectatur voluntas in | |
| 3814 ipsum quam in aliud.</p> | |
| 3815 <br /> | |
| 3816 <div class="D">Quaestio 14</div> | |
| 3817 <div class="G">Prooemium</div> | |
| 3818 <p title="I-II q. 14 pr."><a name="34069"><span class="ref">[34069] | |
| 3819 Iª-IIae q. 14 pr.</span></a> Deinde considerandum est de | |
| 3820 consilio. Et circa hoc quaeruntur sex. Primo, utrum consilium sit | |
| 3821 inquisitio. Secundo, utrum consilium sit de fine, vel solum de his | |
| 3822 quae sunt ad finem. Tertio, utrum consilium sit solum de his quae a | |
| 3823 nobis aguntur. Quarto, utrum consilium sit de omnibus quae a nobis | |
| 3824 aguntur. Quinto, utrum consilium procedat ordine resolutorio. | |
| 3825 Sexto, utrum consilium procedat in infinitum.</p> | |
| 3826 <br /> | |
| 3827 <div class="E">Articulus 1</div> | |
| 3828 <p title="I-II q. 14 a. 1 arg. 1"><a name="34070"><span class= | |
| 3829 "ref">[34070] Iª-IIae q. 14 a. 1 arg. 1</span></a> Ad primum | |
| 3830 sic proceditur. Videtur quod consilium non sit inquisitio. Dicit | |
| 3831 enim Damascenus quod <i>consilium est appetitus</i>. Sed ad | |
| 3832 appetitum non pertinet inquirere. Ergo consilium non est | |
| 3833 inquisitio.</p> | |
| 3834 <p title="I-II q. 14 a. 1 arg. 2"><a name="34071"><span class= | |
| 3835 "ref">[34071] Iª-IIae q. 14 a. 1 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 3836 inquirere intellectus discurrentis est; et sic Deo non convenit, | |
| 3837 cuius cognitio non est discursiva, ut in primo habitum est. Sed | |
| 3838 consilium Deo attribuitur, dicitur enim ad Ephes. I, quod | |
| 3839 <i>operatur omnia secundum consilium voluntatis suae</i>. Ergo | |
| 3840 consilium non est inquisitio.</p> | |
| 3841 <p title="I-II q. 14 a. 1 arg. 3"><a name="34072"><span class= | |
| 3842 "ref">[34072] Iª-IIae q. 14 a. 1 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 3843 inquisitio est de rebus dubiis. Sed consilium datur de his quae | |
| 3844 sunt certa bona; secundum illud apostoli, I ad Cor. VII, <i>de | |
| 3845 virginibus autem praeceptum domini non habeo, consilium autem | |
| 3846 do</i>. Ergo consilium non est inquisitio.</p> | |
| 3847 <p title="I-II q. 14 a. 1 s. c."><a name="34073"><span class= | |
| 3848 "ref">[34073] Iª-IIae q. 14 a. 1 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 3849 est quod Gregorius Nyssenus dicit, <i>omne quidem consilium | |
| 3850 quaestio est; non autem omnis quaestio consilium</i>.</p> | |
| 3851 <p title="I-II q. 14 a. 1 co."><a name="34074"><span class= | |
| 3852 "ref">[34074] Iª-IIae q. 14 a. 1 co.</span></a> Respondeo | |
| 3853 dicendum quod electio, sicut dictum est, consequitur iudicium | |
| 3854 rationis de rebus agendis. In rebus autem agendis multa incertitudo | |
| 3855 invenitur, quia actiones sunt circa singularia contingentia, quae | |
| 3856 propter sui variabilitatem incerta sunt. In rebus autem dubiis et | |
| 3857 incertis ratio non profert iudicium absque inquisitione | |
| 3858 praecedente. Et ideo necessaria est inquisitio rationis ante | |
| 3859 iudicium de eligendis, et haec inquisitio consilium vocatur. | |
| 3860 Propter quod philosophus dicit, in III Ethic., quod <i>electio est | |
| 3861 appetitus praeconsiliati</i>.</p> | |
| 3862 <p title="I-II q. 14 a. 1 ad 1"><a name="34075"><span class= | |
| 3863 "ref">[34075] Iª-IIae q. 14 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 3864 ergo dicendum quod, quando actus duarum potentiarum ad invicem | |
| 3865 ordinantur, in utroque est aliquid quod est alterius potentiae, et | |
| 3866 ideo uterque actus ab utraque potentia denominari potest. | |
| 3867 Manifestum est autem quod actus rationis dirigentis in his quae | |
| 3868 sunt ad finem, et actus voluntatis secundum regimen rationis in ea | |
| 3869 tendentis, ad se invicem ordinantur. Unde et in actu voluntatis, | |
| 3870 quae est electio, apparet aliquid rationis, scilicet ordo, et in | |
| 3871 consilio, quod est actus rationis, apparet aliquid voluntatis sicut | |
| 3872 materia, quia consilium est de his quae homo vult facere; et etiam | |
| 3873 sicut motivum, quia ex hoc quod homo vult finem, movetur ad | |
| 3874 consiliandum de his quae sunt ad finem. Et ideo sicut philosophus | |
| 3875 dicit, in VI Ethic., quod electio est intellectus appetitivus, ut | |
| 3876 ad electionem utrumque concurrere ostendat; ita Damascenus dicit | |
| 3877 quod consilium est appetitus inquisitivus, ut consilium aliquo modo | |
| 3878 pertinere ostendat et ad voluntatem, circa quam et ex qua fit | |
| 3879 inquisitio, et ad rationem inquirentem.</p> | |
| 3880 <p title="I-II q. 14 a. 1 ad 2"><a name="34076"><span class= | |
| 3881 "ref">[34076] Iª-IIae q. 14 a. 1 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 3882 dicendum quod ea quae dicuntur de Deo, accipienda sunt absque omni | |
| 3883 defectu qui invenitur in nobis, sicut in nobis scientia est | |
| 3884 conclusionum per discursum a causis in effectus; sed scientia dicta | |
| 3885 de Deo, significat certitudinem de omnibus effectibus in prima | |
| 3886 causa, absque omni discursu. Et similiter consilium attribuitur Deo | |
| 3887 quantum ad certitudinem sententiae vel iudicii, quae in nobis | |
| 3888 provenit ex inquisitione consilii. Sed huiusmodi inquisitio in Deo | |
| 3889 locum non habet, et ideo consilium secundum hoc Deo non | |
| 3890 attribuitur. Et secundum hoc Damascenus dicit quod <i>Deus non | |
| 3891 consiliatur, ignorantis enim est consiliari</i>.</p> | |
| 3892 <p title="I-II q. 14 a. 1 ad 3"><a name="34077"><span class= | |
| 3893 "ref">[34077] Iª-IIae q. 14 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 3894 dicendum quod nihil prohibet aliqua esse certissima bona secundum | |
| 3895 sententiam sapientum et spiritualium virorum, quae tamen non sunt | |
| 3896 certa bona secundum sententiam plurium, vel carnalium hominum. Et | |
| 3897 ideo de talibus consilia dantur.</p> | |
| 3898 <br /> | |
| 3899 <div class="E">Articulus 2</div> | |
| 3900 <p title="I-II q. 14 a. 2 arg. 1"><a name="34078"><span class= | |
| 3901 "ref">[34078] Iª-IIae q. 14 a. 2 arg. 1</span></a> Ad secundum | |
| 3902 sic proceditur. Videtur quod consilium non solum sit de his quae | |
| 3903 sunt ad finem, sed etiam de fine. Quaecumque enim dubitationem | |
| 3904 habent, de his potest inquiri. Sed circa operabilia humana | |
| 3905 contingit esse dubitationem de fine, et non solum de his quae sunt | |
| 3906 ad finem. Cum igitur inquisitio circa operabilia sit consilium, | |
| 3907 videtur quod consilium possit esse de fine.</p> | |
| 3908 <p title="I-II q. 14 a. 2 arg. 2"><a name="34079"><span class= | |
| 3909 "ref">[34079] Iª-IIae q. 14 a. 2 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 3910 materia consilii sunt operationes humanae. Sed quaedam operationes | |
| 3911 humanae sunt fines, ut dicitur in I Ethic. ergo consilium potest | |
| 3912 esse de fine.</p> | |
| 3913 <p title="I-II q. 14 a. 2 s. c."><a name="34080"><span class= | |
| 3914 "ref">[34080] Iª-IIae q. 14 a. 2 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 3915 est quod Gregorius Nyssenus dicit, quod <i>non de fine, sed de his | |
| 3916 quae sunt ad finem, est consilium</i>.</p> | |
| 3917 <p title="I-II q. 14 a. 2 co."><a name="34081"><span class= | |
| 3918 "ref">[34081] Iª-IIae q. 14 a. 2 co.</span></a> Respondeo | |
| 3919 dicendum quod finis in operabilibus habet rationem principii, eo | |
| 3920 quod rationes eorum quae sunt ad finem, ex fine sumuntur. | |
| 3921 Principium autem non cadit sub quaestione, sed principia oportet | |
| 3922 supponere in omni inquisitione. Unde cum consilium sit quaestio, de | |
| 3923 fine non est consilium, sed solum de his quae sunt ad finem. Tamen | |
| 3924 contingit id quod est finis respectu quorundam, ordinari ad alium | |
| 3925 finem, sicut etiam id quod est principium unius demonstrationis, | |
| 3926 est conclusio alterius. Et ideo id quod accipitur ut finis in una | |
| 3927 inquisitione, potest accipi ut ad finem in alia inquisitione. Et | |
| 3928 sic de eo erit consilium.</p> | |
| 3929 <p title="I-II q. 14 a. 2 ad 1"><a name="34082"><span class= | |
| 3930 "ref">[34082] Iª-IIae q. 14 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 3931 ergo dicendum quod id quod accipitur ut finis, est iam | |
| 3932 determinatum. Unde quandiu habetur ut dubium, non habetur ut finis. | |
| 3933 Et ideo si de eo consilium habetur, non erit consilium de fine, sed | |
| 3934 de eo quod est ad finem.</p> | |
| 3935 <p title="I-II q. 14 a. 2 ad 2"><a name="34083"><span class= | |
| 3936 "ref">[34083] Iª-IIae q. 14 a. 2 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 3937 dicendum quod de operationibus est consilium, inquantum ordinantur | |
| 3938 ad aliquem finem. Unde si aliqua operatio humana sit finis, de ea, | |
| 3939 inquantum huiusmodi, non est consilium.</p> | |
| 3940 <br /> | |
| 3941 <div class="E">Articulus 3</div> | |
| 3942 <p title="I-II q. 14 a. 3 arg. 1"><a name="34084"><span class= | |
| 3943 "ref">[34084] Iª-IIae q. 14 a. 3 arg. 1</span></a> Ad tertium | |
| 3944 sic proceditur. Videtur quod consilium non sit solum de his quae | |
| 3945 aguntur a nobis. Consilium enim collationem quandam importat. Sed | |
| 3946 collatio inter multos potest fieri etiam de rebus immobilibus, quae | |
| 3947 non fiunt a nobis, puta de naturis rerum. Ergo consilium non solum | |
| 3948 est de his quae aguntur a nobis.</p> | |
| 3949 <p title="I-II q. 14 a. 3 arg. 2"><a name="34085"><span class= | |
| 3950 "ref">[34085] Iª-IIae q. 14 a. 3 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 3951 homines interdum consilium quaerunt de his quae sunt lege statuta, | |
| 3952 unde et iurisconsulti dicuntur. Et tamen eorum qui quaerunt | |
| 3953 huiusmodi consilium, non est leges facere. Ergo consilium non solum | |
| 3954 est de his quae a nobis aguntur.</p> | |
| 3955 <p title="I-II q. 14 a. 3 arg. 3"><a name="34086"><span class= | |
| 3956 "ref">[34086] Iª-IIae q. 14 a. 3 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 3957 dicuntur etiam quidam consultationes facere de futuris eventibus; | |
| 3958 qui tamen non sunt in potestate nostra. Ergo consilium non solum | |
| 3959 est de his quae a nobis fiunt.</p> | |
| 3960 <p title="I-II q. 14 a. 3 arg. 4"><a name="34087"><span class= | |
| 3961 "ref">[34087] Iª-IIae q. 14 a. 3 arg. 4</span></a> Praeterea, | |
| 3962 si consilium esset solum de his quae a nobis fiunt, nullus | |
| 3963 consiliaretur de his quae sunt per alium agenda. Sed hoc patet esse | |
| 3964 falsum. Ergo consilium non solum est de his quae a nobis fiunt.</p> | |
| 3965 <p title="I-II q. 14 a. 3 s. c."><a name="34088"><span class= | |
| 3966 "ref">[34088] Iª-IIae q. 14 a. 3 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 3967 est quod Gregorius Nyssenus dicit, <i>consiliamur de his quae sunt | |
| 3968 in nobis, et per nos fieri possunt</i>.</p> | |
| 3969 <p title="I-II q. 14 a. 3 co."><a name="34089"><span class= | |
| 3970 "ref">[34089] Iª-IIae q. 14 a. 3 co.</span></a> Respondeo | |
| 3971 dicendum quod consilium proprie importat collationem inter plures | |
| 3972 habitam. Quod et ipsum nomen designat, dicitur enim consilium quasi | |
| 3973 Considium, eo quod multi consident ad simul conferendum. Est autem | |
| 3974 considerandum quod in particularibus contingentibus, ad hoc quod | |
| 3975 aliquid certum cognoscatur, plures conditiones seu circumstantias | |
| 3976 considerare oportet, quas ab uno non facile est considerari, sed a | |
| 3977 pluribus certius percipiuntur, dum quod unus considerat, alii non | |
| 3978 occurrit, in necessariis autem et universalibus est absolutior et | |
| 3979 simplicior consideratio, ita quod magis ad huiusmodi | |
| 3980 considerationem unus per se sufficere potest. Et ideo inquisitio | |
| 3981 consilii proprie pertinet ad contingentia singularia. Cognitio | |
| 3982 autem veritatis in talibus non habet aliquid magnum, ut per se sit | |
| 3983 appetibilis, sicut cognitio universalium et necessariorum, sed | |
| 3984 appetitur secundum quod est utilis ad operationem, quia actiones | |
| 3985 sunt circa contingentia singularia. Et ideo dicendum est quod | |
| 3986 proprie consilium est circa ea quae aguntur a nobis.</p> | |
| 3987 <p title="I-II q. 14 a. 3 ad 1"><a name="34090"><span class= | |
| 3988 "ref">[34090] Iª-IIae q. 14 a. 3 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 3989 ergo dicendum quod consilium importat collationem non quamcumque, | |
| 3990 sed collationem de rebus agendis, ratione iam dicta.</p> | |
| 3991 <p title="I-II q. 14 a. 3 ad 2"><a name="34091"><span class= | |
| 3992 "ref">[34091] Iª-IIae q. 14 a. 3 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 3993 dicendum quod id quod est lege positum, quamvis non sit ex | |
| 3994 operatione quaerentis consilium, tamen est directivum eius ad | |
| 3995 operandum, quia ista est una ratio aliquid operandi, mandatum | |
| 3996 legis.</p> | |
| 3997 <p title="I-II q. 14 a. 3 ad 3"><a name="34092"><span class= | |
| 3998 "ref">[34092] Iª-IIae q. 14 a. 3 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 3999 dicendum quod consilium non solum est de his quae aguntur, sed de | |
| 4000 his quae ordinantur ad operationes. Et propter hoc consultatio | |
| 4001 dicitur fieri de futuris eventibus, inquantum homo per futuros | |
| 4002 eventus cognitos dirigitur ad aliquid faciendum vel vitandum.</p> | |
| 4003 <p title="I-II q. 14 a. 3 ad 4"><a name="34093"><span class= | |
| 4004 "ref">[34093] Iª-IIae q. 14 a. 3 ad 4</span></a> Ad quartum | |
| 4005 dicendum quod de aliorum factis consilium quaerimus, inquantum sunt | |
| 4006 quodammodo unum nobiscum, vel per unionem affectus, sicut amicus | |
| 4007 sollicitus est de his quae ad amicum spectant, sicut de suis; vel | |
| 4008 per modum instrumenti, nam agens principale et instrumentale sunt | |
| 4009 quasi una causa, cum unum agat per alterum; et sic dominus | |
| 4010 consiliatur de his quae sunt agenda per servum.</p> | |
| 4011 <br /> | |
| 4012 <div class="E">Articulus 4</div> | |
| 4013 <p title="I-II q. 14 a. 4 arg. 1"><a name="34094"><span class= | |
| 4014 "ref">[34094] Iª-IIae q. 14 a. 4 arg. 1</span></a> Ad quartum | |
| 4015 sic proceditur. Videtur quod consilium sit de omnibus quae sunt per | |
| 4016 nos agenda. Electio enim est appetitus praeconsiliati, ut dictum | |
| 4017 est. Sed electio est de omnibus quae per nos aguntur. Ergo et | |
| 4018 consilium.</p> | |
| 4019 <p title="I-II q. 14 a. 4 arg. 2"><a name="34095"><span class= | |
| 4020 "ref">[34095] Iª-IIae q. 14 a. 4 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 4021 consilium importat inquisitionem rationis. Sed in omnibus quae non | |
| 4022 per impetum passionis agimus, procedimus ex inquisitione rationis. | |
| 4023 Ergo de omnibus quae aguntur a nobis, est consilium.</p> | |
| 4024 <p title="I-II q. 14 a. 4 arg. 3"><a name="34096"><span class= | |
| 4025 "ref">[34096] Iª-IIae q. 14 a. 4 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 4026 philosophus dicit, in III Ethic., quod <i>si per plura aliquid | |
| 4027 fieri potest, consilio inquiritur per quod facillime et optime | |
| 4028 fiat; si autem per unum, qualiter per illud fiat</i>. Sed omne quod | |
| 4029 fit, fit per unum vel per multa. Ergo de omnibus quae fiunt a | |
| 4030 nobis, est consilium.</p> | |
| 4031 <p title="I-II q. 14 a. 4 s. c."><a name="34097"><span class= | |
| 4032 "ref">[34097] Iª-IIae q. 14 a. 4 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 4033 est quod Gregorius Nyssenus dicit, quod <i>de his quae secundum | |
| 4034 disciplinam vel artem sunt operibus, non est consilium</i>.</p> | |
| 4035 <p title="I-II q. 14 a. 4 co."><a name="34098"><span class= | |
| 4036 "ref">[34098] Iª-IIae q. 14 a. 4 co.</span></a> Respondeo | |
| 4037 dicendum quod consilium est inquisitio quaedam, ut dictum est. De | |
| 4038 illis autem inquirere solemus, quae in dubium veniunt, unde et | |
| 4039 ratio inquisitiva, quae dicitur argumentum, est rei dubiae faciens | |
| 4040 fidem. Quod autem aliquid in operabilibus humanis non sit | |
| 4041 dubitabile, ex duobus contingit. Uno modo, quia per determinatas | |
| 4042 vias proceditur ad determinatos fines, sicut contingit in artibus | |
| 4043 quae habent certas vias operandi; sicut scriptor non consiliatur | |
| 4044 quomodo debeat trahere litteras, hoc enim determinatum est per | |
| 4045 artem. Alio modo, quia non multum refert utrum sic vel sic fiat, et | |
| 4046 ista sunt minima, quae parum adiuvant vel impediunt respectu finis | |
| 4047 consequendi; quod autem parum est, quasi nihil accipit ratio. Et | |
| 4048 ideo de duobus non consiliamur, quamvis ordinentur ad finem, ut | |
| 4049 philosophus dicit, scilicet de rebus parvis; et de his quae sunt | |
| 4050 determinata qualiter fieri debent, sicut est in operibus artium, | |
| 4051 praeter quasdam coniecturales, ut Gregorius Nyssenus dicit, ut puta | |
| 4052 medicinalis, negotiativa, et huiusmodi.</p> | |
| 4053 <p title="I-II q. 14 a. 4 ad 1"><a name="34099"><span class= | |
| 4054 "ref">[34099] Iª-IIae q. 14 a. 4 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 4055 ergo dicendum quod electio praesupponit consilium ratione iudicii | |
| 4056 vel sententiae. Unde quando iudicium vel sententia manifesta est | |
| 4057 absque inquisitione, non requiritur consilii inquisitio.</p> | |
| 4058 <p title="I-II q. 14 a. 4 ad 2"><a name="34100"><span class= | |
| 4059 "ref">[34100] Iª-IIae q. 14 a. 4 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 4060 dicendum quod ratio in rebus manifestis non inquirit, sed statim | |
| 4061 iudicat. Et ideo non oportet in omnibus quae ratione aguntur, esse | |
| 4062 inquisitionem consilii.</p> | |
| 4063 <p title="I-II q. 14 a. 4 ad 3"><a name="34101"><span class= | |
| 4064 "ref">[34101] Iª-IIae q. 14 a. 4 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 4065 dicendum quod quando aliquid per unum potest fieri, sed diversis | |
| 4066 modis, potest dubitationem habere, sicut et quando fit per plura, | |
| 4067 et ideo opus est consilio. Sed quando determinatur non solum res, | |
| 4068 sed modus, tunc non est opus consilio.</p> | |
| 4069 <br /> | |
| 4070 <div class="E">Articulus 5</div> | |
| 4071 <p title="I-II q. 14 a. 5 arg. 1"><a name="34102"><span class= | |
| 4072 "ref">[34102] Iª-IIae q. 14 a. 5 arg. 1</span></a> Ad quintum | |
| 4073 sic proceditur. Videtur quod consilium non procedat modo | |
| 4074 resolutorio. Consilium enim est de his quae a nobis aguntur. Sed | |
| 4075 operationes nostrae non procedunt modo resolutorio, sed magis modo | |
| 4076 compositivo, scilicet de simplicibus ad composita. Ergo consilium | |
| 4077 non semper procedit modo resolutorio.</p> | |
| 4078 <p title="I-II q. 14 a. 5 arg. 2"><a name="34103"><span class= | |
| 4079 "ref">[34103] Iª-IIae q. 14 a. 5 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 4080 consilium est inquisitio rationis. Sed ratio a prioribus incipit, | |
| 4081 et ad posteriora devenit, secundum convenientiorem ordinem cum | |
| 4082 igitur praeterita sint priora praesentibus, et praesentia priora | |
| 4083 futuris, in consiliando videtur esse procedendum a praesentibus et | |
| 4084 praeteritis in futura. Quod non pertinet ad ordinem resolutorium. | |
| 4085 Ergo in consiliis non servatur ordo resolutorius.</p> | |
| 4086 <p title="I-II q. 14 a. 5 arg. 3"><a name="34104"><span class= | |
| 4087 "ref">[34104] Iª-IIae q. 14 a. 5 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 4088 consilium non est nisi de his quae sunt nobis possibilia, ut | |
| 4089 dicitur in III Ethic. Sed an sit nobis aliquid possibile, | |
| 4090 perpenditur ex eo quod possumus facere, vel non possumus facere, ut | |
| 4091 perveniamus in illud. Ergo in inquisitione consilii a praesentibus | |
| 4092 incipere oportet.</p> | |
| 4093 <p title="I-II q. 14 a. 5 s. c."><a name="34105"><span class= | |
| 4094 "ref">[34105] Iª-IIae q. 14 a. 5 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 4095 est quod philosophus dicit, in III Ethic., quod <i>ille qui | |
| 4096 consiliatur, videtur quaerere et resolvere</i>.</p> | |
| 4097 <p title="I-II q. 14 a. 5 co."><a name="34106"><span class= | |
| 4098 "ref">[34106] Iª-IIae q. 14 a. 5 co.</span></a> Respondeo | |
| 4099 dicendum quod in omni inquisitione oportet incipere ab aliquo | |
| 4100 principio. Quod quidem si, sicut est prius in cognitione, ita etiam | |
| 4101 sit prius in esse, non est processus resolutorius, sed magis | |
| 4102 compositivus, procedere enim a causis in effectus, est processus | |
| 4103 compositivus, nam causae sunt simpliciores effectibus. Si autem id | |
| 4104 quod est prius in cognitione, sit posterius in esse, est processus | |
| 4105 resolutorius, utpote cum de effectibus manifestis iudicamus, | |
| 4106 resolvendo in causas simplices. Principium autem in inquisitione | |
| 4107 consilii est finis, qui quidem est prior in intentione, posterior | |
| 4108 tamen in esse. Et secundum hoc, oportet quod inquisitio consilii | |
| 4109 sit resolutiva, incipiendo scilicet ab eo quod in futuro | |
| 4110 intenditur, quousque perveniatur ad id quod statim agendum est.</p> | |
| 4111 <p title="I-II q. 14 a. 5 ad 1"><a name="34107"><span class= | |
| 4112 "ref">[34107] Iª-IIae q. 14 a. 5 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 4113 ergo dicendum quod consilium est quidem de operationibus. Sed ratio | |
| 4114 operationum accipitur ex fine, et ideo ordo ratiocinandi de | |
| 4115 operationibus, est contrarius ordini operandi.</p> | |
| 4116 <p title="I-II q. 14 a. 5 ad 2"><a name="34108"><span class= | |
| 4117 "ref">[34108] Iª-IIae q. 14 a. 5 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 4118 dicendum quod ratio incipit ab eo quod est prius secundum rationem, | |
| 4119 non autem semper ab eo quod est prius tempore.</p> | |
| 4120 <p title="I-II q. 14 a. 5 ad 3"><a name="34109"><span class= | |
| 4121 "ref">[34109] Iª-IIae q. 14 a. 5 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 4122 dicendum quod de eo quod est agendum propter finem, non quaereremus | |
| 4123 scire an sit possibile, si non esset congruum fini. Et ideo prius | |
| 4124 oportet inquirere an conveniat ad ducendum in finem, quam | |
| 4125 consideretur an sit possibile.</p> | |
| 4126 <br /> | |
| 4127 <div class="E">Articulus 6</div> | |
| 4128 <p title="I-II q. 14 a. 6 arg. 1"><a name="34110"><span class= | |
| 4129 "ref">[34110] Iª-IIae q. 14 a. 6 arg. 1</span></a> Ad sextum | |
| 4130 sic proceditur. Videtur quod inquisitio consilii procedat in | |
| 4131 infinitum. Consilium enim est inquisitio de particularibus, in | |
| 4132 quibus est operatio. Sed singularia sunt infinita. Ergo inquisitio | |
| 4133 consilii est infinita.</p> | |
| 4134 <p title="I-II q. 14 a. 6 arg. 2"><a name="34111"><span class= | |
| 4135 "ref">[34111] Iª-IIae q. 14 a. 6 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 4136 sub inquisitione consilii cadit considerare non solum quid agendum | |
| 4137 sit, sed etiam quomodo impedimenta tollantur. Sed quaelibet humana | |
| 4138 actio potest impediri, et impedimentum tolli potest per aliquam | |
| 4139 rationem humanam. Ergo in infinitum remanet quaerere de | |
| 4140 impedimentis tollendis.</p> | |
| 4141 <p title="I-II q. 14 a. 6 arg. 3"><a name="34112"><span class= | |
| 4142 "ref">[34112] Iª-IIae q. 14 a. 6 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 4143 inquisitio scientiae demonstrativae non procedit in infinitum, quia | |
| 4144 est devenire in aliqua principia per se nota, quae omnimodam | |
| 4145 certitudinem habent. Sed talis certitudo non potest inveniri in | |
| 4146 singularibus contingentibus, quae sunt variabilia et incerta. Ergo | |
| 4147 inquisitio consilii procedit in infinitum.</p> | |
| 4148 <p title="I-II q. 14 a. 6 s. c."><a name="34113"><span class= | |
| 4149 "ref">[34113] Iª-IIae q. 14 a. 6 s. c.</span></a> <i>Sed | |
| 4150 contra, nullus movetur ad id ad quod impossibile est quod | |
| 4151 perveniat</i>, ut dicitur in I de caelo. Sed infinitum impossibile | |
| 4152 est transire. Si igitur inquisitio consilii sit infinita, nullus | |
| 4153 consiliari inciperet. Quod patet esse falsum.</p> | |
| 4154 <p title="I-II q. 14 a. 6 co."><a name="34114"><span class= | |
| 4155 "ref">[34114] Iª-IIae q. 14 a. 6 co.</span></a> Respondeo | |
| 4156 dicendum quod inquisitio consilii est finita in actu ex duplici | |
| 4157 parte, scilicet ex parte principii, et ex parte termini. Accipitur | |
| 4158 enim in inquisitione consilii duplex principium. Unum proprium, ex | |
| 4159 ipso genere operabilium, et hoc est finis, de quo non est | |
| 4160 consilium, sed supponitur in consilio ut principium, ut dictum est. | |
| 4161 Aliud quasi ex alio genere assumptum sicut et in scientiis | |
| 4162 demonstrativis una scientia supponit aliqua ab alia, de quibus non | |
| 4163 inquirit. Huiusmodi autem principia quae in inquisitione consilii | |
| 4164 supponuntur, sunt quaecumque sunt per sensum accepta, utpote quod | |
| 4165 hoc sit panis vel ferrum; et quaecumque sunt per aliquam scientiam | |
| 4166 speculativam vel practicam in universali cognita, sicut quod | |
| 4167 moechari est a Deo prohibitum, et quod homo non potest vivere nisi | |
| 4168 nutriatur nutrimento convenienti. Et de istis non inquirit | |
| 4169 consiliator. Terminus autem inquisitionis est id quod statim est in | |
| 4170 potestate nostra ut faciamus. Sicut enim finis habet rationem | |
| 4171 principii, ita id quod agitur propter finem, habet rationem | |
| 4172 conclusionis. Unde id quod primo agendum occurrit, habet rationem | |
| 4173 ultimae conclusionis, ad quam inquisitio terminatur. Nihil autem | |
| 4174 prohibet consilium potentia infinitum esse, secundum quod in | |
| 4175 infinitum possunt aliqua occurrere consilio inquirenda.</p> | |
| 4176 <p title="I-II q. 14 a. 6 ad 1"><a name="34115"><span class= | |
| 4177 "ref">[34115] Iª-IIae q. 14 a. 6 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 4178 ergo dicendum quod singularia non sunt infinita actu, sed in | |
| 4179 potentia tantum.</p> | |
| 4180 <p title="I-II q. 14 a. 6 ad 2"><a name="34116"><span class= | |
| 4181 "ref">[34116] Iª-IIae q. 14 a. 6 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 4182 dicendum quod, licet humana actio possit impediri, non tamen semper | |
| 4183 habet impedimentum paratum. Et ideo non semper oportet consiliari | |
| 4184 de impedimento tollendo.</p> | |
| 4185 <p title="I-II q. 14 a. 6 ad 3"><a name="34117"><span class= | |
| 4186 "ref">[34117] Iª-IIae q. 14 a. 6 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 4187 dicendum quod in singularibus contingentibus potest aliquid accipi | |
| 4188 certum, etsi non simpliciter, tamen ut nunc, prout assumitur in | |
| 4189 operatione. Socratem enim sedere non est necessarium, sed eum | |
| 4190 sedere, dum sedet, est necessarium. Et hoc per certitudinem accipi | |
| 4191 potest.</p> | |
| 4192 <br /> | |
| 4193 <div class="D">Quaestio 15</div> | |
| 4194 <div class="G">Prooemium</div> | |
| 4195 <p title="I-II q. 15 pr."><a name="34118"><span class="ref">[34118] | |
| 4196 Iª-IIae q. 15 pr.</span></a> Deinde considerandum est de | |
| 4197 consensu. Et circa hoc quaeruntur quatuor. Primo, utrum consensus | |
| 4198 sit actus appetitivae, vel apprehensivae virtutis. Secundo, utrum | |
| 4199 conveniat brutis animalibus. Tertio, utrum sit de fine, vel de his | |
| 4200 quae sunt ad finem. Quarto, utrum consensus in actum pertineat | |
| 4201 solum ad superiorem animae partem.</p> | |
| 4202 <br /> | |
| 4203 <div class="E">Articulus 1</div> | |
| 4204 <p title="I-II q. 15 a. 1 arg. 1"><a name="34119"><span class= | |
| 4205 "ref">[34119] Iª-IIae q. 15 a. 1 arg. 1</span></a> Ad primum | |
| 4206 sic proceditur. Videtur quod consentire pertineat solum ad partem | |
| 4207 animae apprehensivam. Augustinus enim, XII de Trin., consensum | |
| 4208 attribuit superiori rationi. Sed ratio nominat apprehensivam | |
| 4209 virtutem. Ergo consentire pertinet ad apprehensivam virtutem.</p> | |
| 4210 <p title="I-II q. 15 a. 1 arg. 2"><a name="34120"><span class= | |
| 4211 "ref">[34120] Iª-IIae q. 15 a. 1 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 4212 consentire est simul sentire. Sed sentire est apprehensivae | |
| 4213 potentiae. Ergo et consentire.</p> | |
| 4214 <p title="I-II q. 15 a. 1 arg. 3"><a name="34121"><span class= | |
| 4215 "ref">[34121] Iª-IIae q. 15 a. 1 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 4216 sicut assentire dicit applicationem intellectus ad aliquid, ita et | |
| 4217 consentire. Sed assentire pertinet ad intellectum, qui est vis | |
| 4218 apprehensiva. Ergo et consentire ad vim apprehensivam pertinet.</p> | |
| 4219 <p title="I-II q. 15 a. 1 s. c."><a name="34122"><span class= | |
| 4220 "ref">[34122] Iª-IIae q. 15 a. 1 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 4221 est quod Damascenus dicit, in II libro, quod <i>si aliquis iudicet, | |
| 4222 et non diligat, non est sententia</i>, idest consensus. Sed | |
| 4223 diligere ad appetitivam virtutem pertinet. Ergo et consensus.</p> | |
| 4224 <p title="I-II q. 15 a. 1 co."><a name="34123"><span class= | |
| 4225 "ref">[34123] Iª-IIae q. 15 a. 1 co.</span></a> Respondeo | |
| 4226 dicendum quod consentire importat applicationem sensus ad aliquid. | |
| 4227 Est autem proprium sensus quod cognoscitivus est rerum praesentium, | |
| 4228 vis enim imaginativa est apprehensiva similitudinum corporalium, | |
| 4229 etiam rebus absentibus quarum sunt similitudines; intellectus autem | |
| 4230 apprehensivus est universalium rationum, quas potest apprehendere | |
| 4231 indifferenter et praesentibus et absentibus singularibus. Et quia | |
| 4232 actus appetitivae virtutis est quaedam inclinatio ad rem ipsam, | |
| 4233 secundum quandam similitudinem ipsa applicatio appetitivae virtutis | |
| 4234 ad rem, secundum quod ei inhaeret, accipit nomen sensus, quasi | |
| 4235 experientiam quandam sumens de re cui inhaeret, inquantum complacet | |
| 4236 sibi in ea. Unde et Sap. I, dicitur, <i>sentite de domino in | |
| 4237 bonitate</i>. Et secundum hoc, consentire est actus appetitivae | |
| 4238 virtutis.</p> | |
| 4239 <p title="I-II q. 15 a. 1 ad 1"><a name="34124"><span class= | |
| 4240 "ref">[34124] Iª-IIae q. 15 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 4241 ergo dicendum quod, sicut dicitur in III de anima, voluntas in | |
| 4242 ratione est. Unde cum Augustinus attribuit consensum rationi, | |
| 4243 accipit rationem secundum quod in ea includitur voluntas.</p> | |
| 4244 <p title="I-II q. 15 a. 1 ad 2"><a name="34125"><span class= | |
| 4245 "ref">[34125] Iª-IIae q. 15 a. 1 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 4246 dicendum, quod sentire proprie dictum ad apprehensivam potentiam | |
| 4247 pertinet, sed secundum similitudinem cuiusdam experientiae, | |
| 4248 pertinet ad appetitivam, ut dictum est.</p> | |
| 4249 <p title="I-II q. 15 a. 1 ad 3"><a name="34126"><span class= | |
| 4250 "ref">[34126] Iª-IIae q. 15 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 4251 dicendum quod assentire est quasi ad aliud sentire, et sic importat | |
| 4252 quandam distantiam ad id cui assentitur. Sed consentire est simul | |
| 4253 sentire, et sic importat quandam coniunctionem ad id cui | |
| 4254 consentitur. Et ideo voluntas, cuius est tendere ad ipsam rem, | |
| 4255 magis proprie dicitur consentire, intellectus autem, cuius operatio | |
| 4256 non est secundum motum ad rem, sed potius e converso, ut in primo | |
| 4257 dictum est, magis proprie dicitur assentire, quamvis unum pro alio | |
| 4258 poni soleat. Potest etiam dici quod intellectus assentit, inquantum | |
| 4259 a voluntate movetur.</p> | |
| 4260 <br /> | |
| 4261 <div class="E">Articulus 2</div> | |
| 4262 <p title="I-II q. 15 a. 2 arg. 1"><a name="34127"><span class= | |
| 4263 "ref">[34127] Iª-IIae q. 15 a. 2 arg. 1</span></a> Ad secundum | |
| 4264 sic proceditur. Videtur quod consensus conveniat brutis animalibus. | |
| 4265 Consensus enim importat determinationem appetitus ad unum. Sed | |
| 4266 appetitus brutorum animalium sunt determinati ad unum. Ergo | |
| 4267 consensus in brutis animalibus invenitur.</p> | |
| 4268 <p title="I-II q. 15 a. 2 arg. 2"><a name="34128"><span class= | |
| 4269 "ref">[34128] Iª-IIae q. 15 a. 2 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 4270 remoto priori, removetur posterius. Sed consensus praecedit operis | |
| 4271 executionem. Si ergo in brutis non esset consensus, non esset in | |
| 4272 eis operis executio. Quod patet esse falsum.</p> | |
| 4273 <p title="I-II q. 15 a. 2 arg. 3"><a name="34129"><span class= | |
| 4274 "ref">[34129] Iª-IIae q. 15 a. 2 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 4275 homines interdum consentire dicuntur in aliquid agendum ex aliqua | |
| 4276 passione, puta concupiscentia vel ira. Sed bruta animalia ex | |
| 4277 passione agunt. Ergo in eis est consensus.</p> | |
| 4278 <p title="I-II q. 15 a. 2 s. c."><a name="34130"><span class= | |
| 4279 "ref">[34130] Iª-IIae q. 15 a. 2 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 4280 est quod Damascenus dicit quod <i>post iudicium, homo disponit et | |
| 4281 amat quod ex consilio iudicatum est, quod vocatur sententia</i>, | |
| 4282 idest consensus. Sed consilium non est in brutis animalibus. Ergo | |
| 4283 nec consensus.</p> | |
| 4284 <p title="I-II q. 15 a. 2 co."><a name="34131"><span class= | |
| 4285 "ref">[34131] Iª-IIae q. 15 a. 2 co.</span></a> Respondeo | |
| 4286 dicendum quod consensus, proprie loquendo, non est in brutis | |
| 4287 animalibus. Cuius ratio est quia consensus importat applicationem | |
| 4288 appetitivi motus ad aliquid agendum. Eius autem est applicare | |
| 4289 appetitivum motum ad aliquid agendum, in cuius potestate est | |
| 4290 appetitivus motus, sicut tangere lapidem convenit quidem baculo, | |
| 4291 sed applicare baculum ad tactum lapidis, est eius qui habet in | |
| 4292 potestate movere baculum. Bruta autem animalia non habent in sui | |
| 4293 potestate appetitivum motum, sed talis motus in eis est ex | |
| 4294 instinctu naturae. Unde brutum animal appetit quidem, sed non | |
| 4295 applicat appetitivum motum ad aliquid. Et propter hoc non proprie | |
| 4296 dicitur consentire, sed solum rationalis natura, quae habet in | |
| 4297 potestate sua appetitivum motum, et potest ipsum applicare vel non | |
| 4298 applicare ad hoc vel ad illud.</p> | |
| 4299 <p title="I-II q. 15 a. 2 ad 1"><a name="34132"><span class= | |
| 4300 "ref">[34132] Iª-IIae q. 15 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 4301 ergo dicendum quod in brutis animalibus invenitur determinatio | |
| 4302 appetitus ad aliquid passive tantum. Consensus vero importat | |
| 4303 determinationem appetitus non solum passivam, sed magis | |
| 4304 activam.</p> | |
| 4305 <p title="I-II q. 15 a. 2 ad 2"><a name="34133"><span class= | |
| 4306 "ref">[34133] Iª-IIae q. 15 a. 2 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 4307 dicendum quod, remoto priori, removetur posterius quod proprie ex | |
| 4308 eo tantum sequitur. Si autem aliquid ex pluribus sequi possit, non | |
| 4309 propter hoc posterius removetur, uno priorum remoto, sicut si | |
| 4310 induratio possit fieri et a calido et frigido (nam lateres | |
| 4311 indurantur ab igne, et aqua congelata induratur ex frigore), non | |
| 4312 oportet quod, remoto calore, removeatur induratio. Executio autem | |
| 4313 operis non solum sequitur ex consensu, sed etiam ex impetuoso | |
| 4314 appetitu, qualis est in brutis animalibus.</p> | |
| 4315 <p title="I-II q. 15 a. 2 ad 3"><a name="34134"><span class= | |
| 4316 "ref">[34134] Iª-IIae q. 15 a. 2 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 4317 dicendum quod homines qui ex passione agunt, possunt passionem non | |
| 4318 sequi. Non autem bruta animalia. Unde non est similis ratio.</p> | |
| 4319 <br /> | |
| 4320 <div class="E">Articulus 3</div> | |
| 4321 <p title="I-II q. 15 a. 3 arg. 1"><a name="34135"><span class= | |
| 4322 "ref">[34135] Iª-IIae q. 15 a. 3 arg. 1</span></a> Ad tertium | |
| 4323 sic proceditur. Videtur quod consensus sit de fine. Quia propter | |
| 4324 quod unumquodque, illud magis. Sed his quae sunt ad finem | |
| 4325 consentimus propter finem. Ergo fini consentimus magis.</p> | |
| 4326 <p title="I-II q. 15 a. 3 arg. 2"><a name="34136"><span class= | |
| 4327 "ref">[34136] Iª-IIae q. 15 a. 3 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 4328 actio intemperati est finis eius, sicut et actio virtuosi est finis | |
| 4329 eius. Sed intemperatus consentit in proprium actum. Ergo consensus | |
| 4330 potest esse de fine.</p> | |
| 4331 <p title="I-II q. 15 a. 3 arg. 3"><a name="34137"><span class= | |
| 4332 "ref">[34137] Iª-IIae q. 15 a. 3 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 4333 appetitus eorum quae sunt ad finem, est electio, ut supra dictum | |
| 4334 est. Si igitur consensus esset solum de his quae sunt ad finem, in | |
| 4335 nullo ab electione differre videretur. Quod patet esse falsum per | |
| 4336 Damascenum, qui dicit quod post dispositionem, quam vocaverat | |
| 4337 sententiam, fit electio. Non ergo consensus est solum de his quae | |
| 4338 sunt ad finem.</p> | |
| 4339 <p title="I-II q. 15 a. 3 s. c."><a name="34138"><span class= | |
| 4340 "ref">[34138] Iª-IIae q. 15 a. 3 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 4341 est quod Damascenus ibidem dicit, quod <i>sententia, sive | |
| 4342 consensus, est quando homo disponit et amat quod ex consilio | |
| 4343 iudicatum est</i>. Sed consilium non est nisi de his quae sunt ad | |
| 4344 finem. Ergo nec consensus.</p> | |
| 4345 <p title="I-II q. 15 a. 3 co."><a name="34139"><span class= | |
| 4346 "ref">[34139] Iª-IIae q. 15 a. 3 co.</span></a> Respondeo | |
| 4347 dicendum quod consensus nominat applicationem appetitivi motus ad | |
| 4348 aliquid praeexistens in potestate applicantis in ordine autem | |
| 4349 agibilium, primo quidem oportet sumere apprehensionem finis; deinde | |
| 4350 appetitum finis; deinde consilium de his quae sunt ad finem; deinde | |
| 4351 appetitum eorum quae sunt ad finem. Appetitus autem in ultimum | |
| 4352 finem tendit naturaliter, unde et applicatio motus appetitivi in | |
| 4353 finem apprehensum, non habet rationem consensus, sed simplicis | |
| 4354 voluntatis. De his autem quae sunt post ultimum finem, inquantum | |
| 4355 sunt ad finem, sub consilio cadunt, et sic potest esse de eis | |
| 4356 consensus, inquantum motus appetitivus applicatur ad id quod ex | |
| 4357 consilio iudicatum est. Motus vero appetitivus in finem, non | |
| 4358 applicatur consilio, sed magis consilium ipsi, quia consilium | |
| 4359 praesupponit appetitum finis. Sed appetitus eorum quae sunt ad | |
| 4360 finem, praesupponit determinationem consilii. Et ideo applicatio | |
| 4361 appetitivi motus ad determinationem consilii, proprie est | |
| 4362 consensus. Unde, cum consilium non sit nisi de his quae sunt ad | |
| 4363 finem, consensus, proprie loquendo, non est nisi de his quae sunt | |
| 4364 ad finem.</p> | |
| 4365 <p title="I-II q. 15 a. 3 ad 1"><a name="34140"><span class= | |
| 4366 "ref">[34140] Iª-IIae q. 15 a. 3 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 4367 ergo dicendum quod, sicut conclusiones scimus per principia, horum | |
| 4368 tamen non est scientia, sed quod maius est, scilicet intellectus; | |
| 4369 ita consentimus his quae sunt ad finem propter finem, cuius tamen | |
| 4370 non est consensus, sed quod maius est, scilicet voluntas.</p> | |
| 4371 <p title="I-II q. 15 a. 3 ad 2"><a name="34141"><span class= | |
| 4372 "ref">[34141] Iª-IIae q. 15 a. 3 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 4373 dicendum quod intemperatus habet pro fine delectationem operis, | |
| 4374 propter quam consentit in opus, magis quam ipsam operationem.</p> | |
| 4375 <p title="I-II q. 15 a. 3 ad 3"><a name="34142"><span class= | |
| 4376 "ref">[34142] Iª-IIae q. 15 a. 3 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 4377 dicendum quod electio addit supra consensum quandam relationem | |
| 4378 respectu eius cui aliquid praeeligitur, et ideo post consensum, | |
| 4379 adhuc remanet electio. Potest enim contingere quod per consilium | |
| 4380 inveniantur plura ducentia ad finem, quorum dum quodlibet placet, | |
| 4381 in quodlibet eorum consentitur, sed ex multis quae placent, | |
| 4382 praeaccipimus unum eligendo. Sed si inveniatur unum solum quod | |
| 4383 placeat, non differunt re consensus et electio, sed ratione tantum, | |
| 4384 ut consensus dicatur secundum quod placet ad agendum; electio | |
| 4385 autem, secundum quod praefertur his quae non placent.</p> | |
| 4386 <br /> | |
| 4387 <div class="E">Articulus 4</div> | |
| 4388 <p title="I-II q. 15 a. 4 arg. 1"><a name="34143"><span class= | |
| 4389 "ref">[34143] Iª-IIae q. 15 a. 4 arg. 1</span></a> Ad quartum | |
| 4390 sic proceditur. Videtur quod consensus ad agendum non semper | |
| 4391 pertineat ad superiorem rationem. <i>Delectatio enim consequitur | |
| 4392 operationem, et perficit eam, sicut decor iuventutem</i>, sicut | |
| 4393 dicitur in X Ethic. Sed consensus in delectationem pertinet ad | |
| 4394 inferiorem rationem, ut dicit Augustinus in XII de Trin. Ergo | |
| 4395 consensus in actum non pertinet ad solam superiorem rationem.</p> | |
| 4396 <p title="I-II q. 15 a. 4 arg. 2"><a name="34144"><span class= | |
| 4397 "ref">[34144] Iª-IIae q. 15 a. 4 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 4398 actio in quam consentimus, dicitur esse voluntaria. Sed multarum | |
| 4399 potentiarum est producere actiones voluntarias. Ergo non sola | |
| 4400 superior ratio consentit in actum.</p> | |
| 4401 <p title="I-II q. 15 a. 4 arg. 3"><a name="34145"><span class= | |
| 4402 "ref">[34145] Iª-IIae q. 15 a. 4 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 4403 superior ratio intendit aeternis inspiciendis ac consulendis, ut | |
| 4404 Augustinus dicit in XII de Trin. Sed multoties homo consentit in | |
| 4405 actum non propter rationes aeternas, sed propter aliquas rationes | |
| 4406 temporales, vel etiam propter aliquas animae passiones. Non ergo | |
| 4407 consentire in actum pertinet ad solam superiorem rationem.</p> | |
| 4408 <p title="I-II q. 15 a. 4 s. c."><a name="34146"><span class= | |
| 4409 "ref">[34146] Iª-IIae q. 15 a. 4 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 4410 est quod Augustinus dicit, XII de Trin., <i>non potest peccatum | |
| 4411 efficaciter perpetrandum mente decerni, nisi illa mentis intentio | |
| 4412 penes quam summa potestas est membra in opus movendi vel ab opere | |
| 4413 cohibendi, malae actioni cedat et serviat</i>.</p> | |
| 4414 <p title="I-II q. 15 a. 4 co."><a name="34147"><span class= | |
| 4415 "ref">[34147] Iª-IIae q. 15 a. 4 co.</span></a> Respondeo | |
| 4416 dicendum quod finalis sententia semper pertinet ad eum qui superior | |
| 4417 est, ad quem pertinet de aliis iudicare, quandiu enim iudicandum | |
| 4418 restat quod proponitur, nondum datur finalis sententia. Manifestum | |
| 4419 est autem quod superior ratio est quae habet de omnibus iudicare, | |
| 4420 quia de sensibilibus per rationem iudicamus; de his vero quae ad | |
| 4421 rationes humanas pertinent, iudicamus secundum rationes divinas, | |
| 4422 quae pertinent ad rationem superiorem. Et ideo quandiu incertum est | |
| 4423 an secundum rationes divinas resistatur vel non, nullum iudicium | |
| 4424 rationis habet rationem finalis sententiae. Finalis autem sententia | |
| 4425 de agendis est consensus in actum. Et ideo consensus in actum | |
| 4426 pertinet ad rationem superiorem, secundum tamen quod in ratione | |
| 4427 voluntas includitur, sicut supra dictum est.</p> | |
| 4428 <p title="I-II q. 15 a. 4 ad 1"><a name="34148"><span class= | |
| 4429 "ref">[34148] Iª-IIae q. 15 a. 4 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 4430 ergo dicendum quod consensus in delectationem operis pertinet ad | |
| 4431 superiorem rationem, sicut et consensus in opus, sed consensus in | |
| 4432 delectationem cogitationis, pertinet ad rationem inferiorem, sicut | |
| 4433 ad ipsam pertinet cogitare. Et tamen de hoc ipso quod est cogitare | |
| 4434 vel non cogitare, inquantum consideratur ut actio quaedam, habet | |
| 4435 iudicium superior ratio, et similiter de delectatione consequente. | |
| 4436 Sed inquantum accipitur ut ad actionem aliam ordinatum, sic | |
| 4437 pertinet ad inferiorem rationem. Quod enim ad aliud ordinatur, ad | |
| 4438 inferiorem artem vel potentiam pertinet quam finis ad quem | |
| 4439 ordinatur, unde ars quae est de fine, architectonica, seu | |
| 4440 principalis, vocatur.</p> | |
| 4441 <p title="I-II q. 15 a. 4 ad 2"><a name="34149"><span class= | |
| 4442 "ref">[34149] Iª-IIae q. 15 a. 4 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 4443 dicendum quod, quia actiones dicuntur voluntariae ex hoc quod eis | |
| 4444 consentimus, non oportet quod consensus sit cuiuslibet potentiae, | |
| 4445 sed voluntatis, a qua dicitur voluntarium; quae est in ratione, | |
| 4446 sicut dictum est.</p> | |
| 4447 <p title="I-II q. 15 a. 4 ad 3"><a name="34150"><span class= | |
| 4448 "ref">[34150] Iª-IIae q. 15 a. 4 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 4449 dicendum quod ratio superior dicitur consentire, non solum quia | |
| 4450 secundum rationes aeternas semper moveat ad agendum; sed etiam quia | |
| 4451 secundum rationes aeternas non dissentit.</p> | |
| 4452 <br /> | |
| 4453 <div class="D">Quaestio 16</div> | |
| 4454 <div class="G">Prooemium</div> | |
| 4455 <p title="I-II q. 16 pr."><a name="34151"><span class="ref">[34151] | |
| 4456 Iª-IIae q. 16 pr.</span></a> Deinde considerandum est de usu. | |
| 4457 Et circa hoc quaeruntur quatuor. Primo, utrum uti sit actus | |
| 4458 voluntatis. Secundo, utrum conveniat brutis animalibus. Tertio, | |
| 4459 utrum sit tantum eorum quae sunt ad finem, vel etiam finis. Quarto, | |
| 4460 de ordine usus ad electionem.</p> | |
| 4461 <br /> | |
| 4462 <div class="E">Articulus 1</div> | |
| 4463 <p title="I-II q. 16 a. 1 arg. 1"><a name="34152"><span class= | |
| 4464 "ref">[34152] Iª-IIae q. 16 a. 1 arg. 1</span></a> Ad primum | |
| 4465 sic proceditur. Videtur quod uti non sit actus voluntatis. Dicit | |
| 4466 enim Augustinus, in I de Doctr. Christ., quod <i>uti est id quod in | |
| 4467 usum venerit, ad aliud obtinendum referre</i>. Sed referre aliquid | |
| 4468 ad aliud est rationis, cuius est conferre et ordinare. Ergo uti est | |
| 4469 actus rationis. Non ergo voluntatis.</p> | |
| 4470 <p title="I-II q. 16 a. 1 arg. 2"><a name="34153"><span class= | |
| 4471 "ref">[34153] Iª-IIae q. 16 a. 1 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 4472 Damascenus dicit quod <i>homo impetum facit ad operationem, et | |
| 4473 dicitur impetus, deinde utitur, et dicitur usus</i>. Sed operatio | |
| 4474 pertinet ad potentiam executivam. Actus autem voluntatis non | |
| 4475 sequitur actum executivae potentiae, sed executio est ultimum. Ergo | |
| 4476 usus non est actus voluntatis.</p> | |
| 4477 <p title="I-II q. 16 a. 1 arg. 3"><a name="34154"><span class= | |
| 4478 "ref">[34154] Iª-IIae q. 16 a. 1 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 4479 Augustinus dicit, in libro octoginta trium quaest., <i>omnia quae | |
| 4480 facta sunt, in usum hominis facta sunt, quia omnibus utitur | |
| 4481 iudicando ratio quae hominibus data est</i>. Sed iudicare de rebus | |
| 4482 a Deo creatis pertinet ad rationem speculativam; quae omnino | |
| 4483 separata videtur a voluntate, quae est principium humanorum actuum. | |
| 4484 Ergo uti non est actus voluntatis.</p> | |
| 4485 <p title="I-II q. 16 a. 1 s. c."><a name="34155"><span class= | |
| 4486 "ref">[34155] Iª-IIae q. 16 a. 1 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 4487 est quod Augustinus dicit, in X de Trin., <i>uti est assumere | |
| 4488 aliquid in facultatem voluntatis</i>.</p> | |
| 4489 <p title="I-II q. 16 a. 1 co."><a name="34156"><span class= | |
| 4490 "ref">[34156] Iª-IIae q. 16 a. 1 co.</span></a> Respondeo | |
| 4491 dicendum quod usus rei alicuius importat applicationem rei illius | |
| 4492 ad aliquam operationem, unde et operatio ad quam applicamus rem | |
| 4493 aliquam, dicitur usus eius; sicut equitare est usus equi, et | |
| 4494 percutere est usus baculi. Ad operationem autem applicamus et | |
| 4495 principia interiora agendi, scilicet ipsas potentias animae vel | |
| 4496 membra corporis, ut intellectum ad intelligendum, et oculum ad | |
| 4497 videndum; et etiam res exteriores, sicut baculum ad percutiendum. | |
| 4498 Sed manifestum est quod res exteriores non applicamus ad aliquam | |
| 4499 operationem nisi per principia intrinseca, quae sunt potentiae | |
| 4500 animae, aut habitus potentiarum, aut organa, quae sunt corporis | |
| 4501 membra. Ostensum est autem supra quod voluntas est quae movet | |
| 4502 potentias animae ad suos actus; et hoc est applicare eas ad | |
| 4503 operationem. Unde manifestum est quod uti primo et principaliter | |
| 4504 est voluntatis, tanquam primi moventis; rationis autem tanquam | |
| 4505 dirigentis; sed aliarum potentiarum tanquam exequentium, quae | |
| 4506 comparantur ad voluntatem, a qua applicantur ad agendum, sicut | |
| 4507 instrumenta ad principale agens. Actio autem proprie non | |
| 4508 attribuitur instrumento, sed principali agenti, sicut aedificatio | |
| 4509 aedificatori, non autem instrumentis. Unde manifestum est quod uti | |
| 4510 proprie est actus voluntatis.</p> | |
| 4511 <p title="I-II q. 16 a. 1 ad 1"><a name="34157"><span class= | |
| 4512 "ref">[34157] Iª-IIae q. 16 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 4513 ergo dicendum quod ratio quidem in aliud refert, sed voluntas | |
| 4514 tendit in id quod est in aliud relatum per rationem. Et secundum | |
| 4515 hoc dicitur quod uti est referre aliquid in alterum.</p> | |
| 4516 <p title="I-II q. 16 a. 1 ad 2"><a name="34158"><span class= | |
| 4517 "ref">[34158] Iª-IIae q. 16 a. 1 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 4518 dicendum quod Damascenus loquitur de usu, secundum quod pertinet ad | |
| 4519 executivas potentias.</p> | |
| 4520 <p title="I-II q. 16 a. 1 ad 3"><a name="34159"><span class= | |
| 4521 "ref">[34159] Iª-IIae q. 16 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 4522 dicendum quod etiam ipsa ratio speculativa applicatur ad opus | |
| 4523 intelligendi vel iudicandi, a voluntate. Et ideo intellectus | |
| 4524 speculativus uti dicitur tanquam a voluntate motus, sicut aliae | |
| 4525 executivae potentiae.</p> | |
| 4526 <br /> | |
| 4527 <div class="E">Articulus 2</div> | |
| 4528 <p title="I-II q. 16 a. 2 arg. 1"><a name="34160"><span class= | |
| 4529 "ref">[34160] Iª-IIae q. 16 a. 2 arg. 1</span></a> Ad secundum | |
| 4530 sic proceditur. Videtur quod uti conveniat brutis animalibus. Frui | |
| 4531 enim est nobilius quam uti, quia, ut Augustinus dicit in X de | |
| 4532 Trin., <i>utimur eis quae ad aliud referimus, quo fruendum est</i>. | |
| 4533 Sed frui convenit brutis animalibus, ut supra dictum est. Ergo | |
| 4534 multo magis convenit eis uti.</p> | |
| 4535 <p title="I-II q. 16 a. 2 arg. 2"><a name="34161"><span class= | |
| 4536 "ref">[34161] Iª-IIae q. 16 a. 2 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 4537 applicare membra ad agendum est uti membris. Sed bruta animalia | |
| 4538 applicant membra ad aliquid agendum; sicut pedes ad ambulandum, | |
| 4539 cornua ad percutiendum. Ergo brutis animalibus convenit uti.</p> | |
| 4540 <p title="I-II q. 16 a. 2 s. c."><a name="34162"><span class= | |
| 4541 "ref">[34162] Iª-IIae q. 16 a. 2 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 4542 est quod Augustinus dicit, in libro octoginta trium quaest., <i>uti | |
| 4543 aliqua re non potest nisi animal quod rationis est | |
| 4544 particeps</i>.</p> | |
| 4545 <p title="I-II q. 16 a. 2 co."><a name="34163"><span class= | |
| 4546 "ref">[34163] Iª-IIae q. 16 a. 2 co.</span></a> Respondeo | |
| 4547 dicendum quod, sicut dictum est, uti est applicare aliquod | |
| 4548 principium actionis ad actionem, sicut consentire est applicare | |
| 4549 motum appetitivum ad aliquid appetendum, ut dictum est. Applicare | |
| 4550 autem aliquid ad alterum non est nisi eius quod habet arbitrium | |
| 4551 super illud, quod non est nisi eius qui scit referre aliquid in | |
| 4552 alterum, quod ad rationem pertinet. Et ideo solum animal rationale | |
| 4553 et consentit, et utitur.</p> | |
| 4554 <p title="I-II q. 16 a. 2 ad 1"><a name="34164"><span class= | |
| 4555 "ref">[34164] Iª-IIae q. 16 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 4556 ergo dicendum quod frui importat absolutum motum appetitus in | |
| 4557 appetibile, sed uti importat motum appetitus ad aliquid in ordine | |
| 4558 ad alterum. Si ergo comparentur uti et frui quantum ad obiecta, sic | |
| 4559 frui est nobilius quam uti, quia id quod est absolute appetibile, | |
| 4560 est melius quam id quod est appetibile solum in ordine ad aliud. | |
| 4561 Sed si comparentur quantum ad vim apprehensivam praecedentem, maior | |
| 4562 nobilitas requiritur ex parte usus, quia ordinare aliquid in | |
| 4563 alterum est rationis; absolute autem aliquid apprehendere potest | |
| 4564 etiam sensus.</p> | |
| 4565 <p title="I-II q. 16 a. 2 ad 2"><a name="34165"><span class= | |
| 4566 "ref">[34165] Iª-IIae q. 16 a. 2 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 4567 dicendum quod animalia per sua membra aliquid agunt instinctu | |
| 4568 naturae, non per hoc quod cognoscant ordinem membrorum ad illas | |
| 4569 operationes. Unde non dicuntur proprie applicare membra ad agendum, | |
| 4570 nec uti membris.</p> | |
| 4571 <br /> | |
| 4572 <div class="E">Articulus 3</div> | |
| 4573 <p title="I-II q. 16 a. 3 arg. 1"><a name="34166"><span class= | |
| 4574 "ref">[34166] Iª-IIae q. 16 a. 3 arg. 1</span></a> Ad tertium | |
| 4575 sic proceditur. Videtur quod usus possit esse etiam ultimi finis. | |
| 4576 Dicit enim Augustinus, in X de Trin., <i>omnis qui fruitur, | |
| 4577 utitur</i>. Sed ultimo fine fruitur aliquis. Ergo ultimo fine | |
| 4578 aliquis utitur.</p> | |
| 4579 <p title="I-II q. 16 a. 3 arg. 2"><a name="34167"><span class= | |
| 4580 "ref">[34167] Iª-IIae q. 16 a. 3 arg. 2</span></a> | |
| 4581 <i>Praeterea, uti est assumere aliquid in facultatem | |
| 4582 voluntatis</i>, ut ibidem dicitur. Sed nihil magis assumitur a | |
| 4583 voluntate quam ultimus finis. Ergo usus potest esse ultimi | |
| 4584 finis.</p> | |
| 4585 <p title="I-II q. 16 a. 3 arg. 3"><a name="34168"><span class= | |
| 4586 "ref">[34168] Iª-IIae q. 16 a. 3 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 4587 Hilarius dicit, in II de Trin., quod aeternitas est in patre, | |
| 4588 species in imagine, idest in filio, usus in munere, idest in | |
| 4589 spiritu sancto. Sed spiritus sanctus, cum sit Deus, est ultimus | |
| 4590 finis. Ergo ultimo fine contingit uti.</p> | |
| 4591 <p title="I-II q. 16 a. 3 s. c."><a name="34169"><span class= | |
| 4592 "ref">[34169] Iª-IIae q. 16 a. 3 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 4593 est quod dicit Augustinus, in libro octoginta trium quaest., <i>Deo | |
| 4594 nullus recte utitur, sed fruitur</i>. Sed solus Deus est ultimus | |
| 4595 finis. Ergo ultimo fine non est utendum.</p> | |
| 4596 <p title="I-II q. 16 a. 3 co."><a name="34170"><span class= | |
| 4597 "ref">[34170] Iª-IIae q. 16 a. 3 co.</span></a> Respondeo | |
| 4598 dicendum quod uti, sicut dictum est, importat applicationem | |
| 4599 alicuius ad aliquid. Quod autem applicatur ad aliud, se habet in | |
| 4600 ratione eius quod est ad finem. Et ideo uti semper est eius quod | |
| 4601 est ad finem. Propter quod et ea quae sunt ad finem accommoda, | |
| 4602 utilia dicuntur; et ipsa utilitas interdum usus nominatur. Sed | |
| 4603 considerandum est quod ultimus finis dicitur dupliciter, uno modo, | |
| 4604 simpliciter; et alio modo, quoad aliquem. Cum enim finis, ut supra | |
| 4605 dictum est, dicatur quandoque quidem res, quandoque autem adeptio | |
| 4606 rei vel possessio eius, sicut avaro finis est vel pecunia vel | |
| 4607 possessio pecuniae; manifestum est quod, simpliciter loquendo, | |
| 4608 ultimus finis est ipsa res, non enim possessio pecuniae est bona, | |
| 4609 nisi propter bonum pecuniae. Sed quoad hunc, adeptio pecuniae est | |
| 4610 finis ultimus, non enim quaereret pecuniam avarus, nisi ut haberet | |
| 4611 eam. Ergo, simpliciter loquendo et proprie, pecunia homo aliquis | |
| 4612 fruitur, quia in ea ultimum finem constituit, sed inquantum refert | |
| 4613 eam ad possessionem, dicitur uti ea.</p> | |
| 4614 <p title="I-II q. 16 a. 3 ad 1"><a name="34171"><span class= | |
| 4615 "ref">[34171] Iª-IIae q. 16 a. 3 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 4616 ergo dicendum quod Augustinus loquitur de usu communiter, secundum | |
| 4617 quod importat ordinem finis ad ipsam finis fruitionem, quam aliquis | |
| 4618 quaerit de fine.</p> | |
| 4619 <p title="I-II q. 16 a. 3 ad 2"><a name="34172"><span class= | |
| 4620 "ref">[34172] Iª-IIae q. 16 a. 3 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 4621 dicendum quod finis assumitur in facultatem voluntatis, ut voluntas | |
| 4622 in illo quiescat. Unde ipsa requies in fine, quae fruitio est, | |
| 4623 dicitur hoc modo usus finis. Sed id quod est ad finem, assumitur in | |
| 4624 facultatem voluntatis non solum in ordine ad usum eius quod est ad | |
| 4625 finem, sed in ordine ad aliam rem, in qua voluntas quiescit.</p> | |
| 4626 <p title="I-II q. 16 a. 3 ad 3"><a name="34173"><span class= | |
| 4627 "ref">[34173] Iª-IIae q. 16 a. 3 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 4628 dicendum quod usus accipitur in verbis Hilarii pro quiete in ultimo | |
| 4629 fine, eo modo quo aliquis, communiter loquendo, dicitur uti fine ad | |
| 4630 obtinendum ipsum, sicut dictum est. Unde Augustinus, in VI de | |
| 4631 Trin., dicit quod <i>illa dilectio, delectatio, felicitas vel | |
| 4632 beatitudo usus ab eo appellatur</i>.</p> | |
| 4633 <br /> | |
| 4634 <div class="E">Articulus 4</div> | |
| 4635 <p title="I-II q. 16 a. 4 arg. 1"><a name="34174"><span class= | |
| 4636 "ref">[34174] Iª-IIae q. 16 a. 4 arg. 1</span></a> Ad quartum | |
| 4637 sic proceditur. Videtur quod usus praecedat electionem. Post | |
| 4638 electionem enim nihil sequitur nisi executio. Sed usus, cum | |
| 4639 pertineat ad voluntatem, praecedit executionem. Ergo praecedit | |
| 4640 etiam electionem.</p> | |
| 4641 <p title="I-II q. 16 a. 4 arg. 2"><a name="34175"><span class= | |
| 4642 "ref">[34175] Iª-IIae q. 16 a. 4 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 4643 absolutum est ante relatum. Ergo minus relatum est ante magis | |
| 4644 relatum. Sed electio importat duas relationes, unam eius quod | |
| 4645 eligitur ad finem, aliam vero ad id cui praeeligitur, usus autem | |
| 4646 importat solam relationem ad finem. Ergo usus est prior | |
| 4647 electione.</p> | |
| 4648 <p title="I-II q. 16 a. 4 arg. 3"><a name="34176"><span class= | |
| 4649 "ref">[34176] Iª-IIae q. 16 a. 4 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 4650 voluntas utitur aliis potentiis inquantum movet eas. Sed voluntas | |
| 4651 movet etiam seipsam ut dictum est. Ergo etiam utitur seipsa, | |
| 4652 applicando se ad agendum. Sed hoc facit cum consentit. Ergo in ipso | |
| 4653 consensu est usus. Sed consensus praecedit electionem ut dictum | |
| 4654 est. Ergo et usus.</p> | |
| 4655 <p title="I-II q. 16 a. 4 s. c."><a name="34177"><span class= | |
| 4656 "ref">[34177] Iª-IIae q. 16 a. 4 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 4657 est quod Damascenus dicit, quod <i>voluntas post electionem impetum | |
| 4658 facit ad operationem, et postea utitur</i>. Ergo usus sequitur | |
| 4659 electionem.</p> | |
| 4660 <p title="I-II q. 16 a. 4 co."><a name="34178"><span class= | |
| 4661 "ref">[34178] Iª-IIae q. 16 a. 4 co.</span></a> Respondeo | |
| 4662 dicendum quod voluntas duplicem habitudinem habet ad volitum. Unam | |
| 4663 quidem, secundum quod volitum est quodammodo in volente, per | |
| 4664 quandam proportionem vel ordinem ad volitum. Unde et res quae | |
| 4665 naturaliter sunt proportionatae ad aliquem finem, dicuntur appetere | |
| 4666 illum naturaliter. Sed sic habere finem, est imperfecte habere | |
| 4667 ipsum. Omne autem imperfectum tendit in perfectionem. Et ideo tam | |
| 4668 appetitus naturalis, quam voluntarius, tendit ut habeat ipsum finem | |
| 4669 realiter, quod est perfecte habere ipsum. Et haec est secunda | |
| 4670 habitudo voluntatis ad volitum. Volitum autem non solum est finis, | |
| 4671 sed id quod est ad finem. Ultimum autem quod pertinet ad primam | |
| 4672 habitudinem voluntatis, respectu eius quod est ad finem, est | |
| 4673 electio, ibi enim completur proportio voluntatis, ut complete velit | |
| 4674 id quod est ad finem. Sed usus iam pertinet ad secundam habitudinem | |
| 4675 voluntatis, qua tendit ad consequendum rem volitam. Unde manifestum | |
| 4676 est quod usus sequitur electionem, si tamen accipiatur usus, | |
| 4677 secundum quod voluntas utitur executiva potentia movendo ipsam. Sed | |
| 4678 quia voluntas etiam quodammodo rationem movet, et utitur ea, potest | |
| 4679 intelligi usus eius quod est ad finem, secundum quod est in | |
| 4680 consideratione rationis referentis ipsum in finem. Et hoc modo usus | |
| 4681 praecedit electionem.</p> | |
| 4682 <p title="I-II q. 16 a. 4 ad 1"><a name="34179"><span class= | |
| 4683 "ref">[34179] Iª-IIae q. 16 a. 4 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 4684 ergo dicendum quod ipsam executionem operis praecedit motio qua | |
| 4685 voluntas movet ad exequendum, sequitur autem electionem. Et sic, | |
| 4686 cum usus pertineat ad praedictam motionem voluntatis, medium est | |
| 4687 inter electionem et executionem.</p> | |
| 4688 <p title="I-II q. 16 a. 4 ad 2"><a name="34180"><span class= | |
| 4689 "ref">[34180] Iª-IIae q. 16 a. 4 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 4690 dicendum quod id quod est per essentiam suam relatum, posterius est | |
| 4691 absoluto, sed id cui attribuuntur relationes, non oportet quod sit | |
| 4692 posterius. Immo quanto causa est prior, tanto habet relationem ad | |
| 4693 plures effectus.</p> | |
| 4694 <p title="I-II q. 16 a. 4 ad 3"><a name="34181"><span class= | |
| 4695 "ref">[34181] Iª-IIae q. 16 a. 4 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 4696 dicendum quod electio praecedit usum, si referantur ad idem. Nihil | |
| 4697 autem prohibet quod usus unius praecedat electionem alterius. Et | |
| 4698 quia actus voluntatis reflectuntur supra seipsos, in quolibet actu | |
| 4699 voluntatis potest accipi et consensus, et electio, et usus, ut si | |
| 4700 dicatur quod voluntas consentit se eligere, et consentit se | |
| 4701 consentire, et utitur se ad consentiendum et eligendum. Et semper | |
| 4702 isti actus ordinati ad id quod est prius, sunt priores.</p> | |
| 4703 <br /> | |
| 4704 <div class="D">Quaestio 17</div> | |
| 4705 <div class="G">Prooemium</div> | |
| 4706 <p title="I-II q. 17 pr."><a name="34182"><span class="ref">[34182] | |
| 4707 Iª-IIae q. 17 pr.</span></a> Deinde considerandum est de | |
| 4708 actibus imperatis a voluntate. Et circa hoc quaeruntur novem. | |
| 4709 Primo, utrum imperare sit actus voluntatis, vel rationis. Secundo, | |
| 4710 utrum imperare pertineat ad bruta animalia. Tertio, de ordine | |
| 4711 imperii ad usum. Quarto, utrum imperium et actus imperatus sint | |
| 4712 unus actus, vel diversi. Quinto, utrum actus voluntatis imperetur. | |
| 4713 Sexto, utrum actus rationis. Septimo, utrum actus appetitus | |
| 4714 sensitivi. Octavo, utrum actus animae vegetabilis. Nono, utrum | |
| 4715 actus exteriorum membrorum.</p> | |
| 4716 <br /> | |
| 4717 <div class="E">Articulus 1</div> | |
| 4718 <p title="I-II q. 17 a. 1 arg. 1"><a name="34183"><span class= | |
| 4719 "ref">[34183] Iª-IIae q. 17 a. 1 arg. 1</span></a> Ad primum | |
| 4720 sic proceditur. Videtur quod imperare non sit actus rationis, sed | |
| 4721 voluntatis. Imperare enim est movere quoddam, dicit enim Avicenna | |
| 4722 quod quadruplex est movens, scilicet perficiens, disponens, | |
| 4723 imperans et consilians. Sed ad voluntatem pertinet movere omnes | |
| 4724 alias vires animae, ut dictum est supra. Ergo imperare est actus | |
| 4725 voluntatis.</p> | |
| 4726 <p title="I-II q. 17 a. 1 arg. 2"><a name="34184"><span class= | |
| 4727 "ref">[34184] Iª-IIae q. 17 a. 1 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 4728 sicut imperari pertinet ad id quod est subiectum, ita imperare | |
| 4729 pertinere videtur ad id quod est maxime liberum. Sed radix | |
| 4730 libertatis est maxime in voluntate. Ergo voluntatis est | |
| 4731 imperare.</p> | |
| 4732 <p title="I-II q. 17 a. 1 arg. 3"><a name="34185"><span class= | |
| 4733 "ref">[34185] Iª-IIae q. 17 a. 1 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 4734 ad imperium statim sequitur actus. Sed ad actum rationis non statim | |
| 4735 sequitur actus, non enim qui iudicat aliquid esse faciendum, statim | |
| 4736 illud operatur. Ergo imperare non est actus rationis, sed | |
| 4737 voluntatis.</p> | |
| 4738 <p title="I-II q. 17 a. 1 s. c."><a name="34186"><span class= | |
| 4739 "ref">[34186] Iª-IIae q. 17 a. 1 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 4740 est quod Gregorius Nyssenus dicit, et etiam philosophus quod | |
| 4741 appetitivum obedit rationi. Ergo rationis est imperare.</p> | |
| 4742 <p title="I-II q. 17 a. 1 co."><a name="34187"><span class= | |
| 4743 "ref">[34187] Iª-IIae q. 17 a. 1 co.</span></a> Respondeo | |
| 4744 dicendum quod imperare est actus rationis, praesupposito tamen actu | |
| 4745 voluntatis. Ad cuius evidentiam, considerandum est quod, quia actus | |
| 4746 voluntatis et rationis supra se invicem possunt ferri, prout | |
| 4747 scilicet ratio ratiocinatur de volendo, et voluntas vult | |
| 4748 ratiocinari; contingit actum voluntatis praeveniri ab actu | |
| 4749 rationis, et e converso. Et quia virtus prioris actus remanet in | |
| 4750 actu sequenti, contingit quandoque quod est aliquis actus | |
| 4751 voluntatis, secundum quod manet virtute in ipso aliquid de actu | |
| 4752 rationis, ut dictum est de usu et de electione; et e converso | |
| 4753 aliquis est actus rationis, secundum quod virtute manet in ipso | |
| 4754 aliquid de actu voluntatis. Imperare autem est quidem essentialiter | |
| 4755 actus rationis, imperans enim ordinat eum cui imperat, ad aliquid | |
| 4756 agendum, intimando vel denuntiando; sic autem ordinare per modum | |
| 4757 cuiusdam intimationis, est rationis. Sed ratio potest aliquid | |
| 4758 intimare vel denuntiare dupliciter. Uno modo, absolute, quae quidem | |
| 4759 intimatio exprimitur per verbum indicativi modi; sicut si aliquis | |
| 4760 alicui dicat, hoc est tibi faciendum. Aliquando autem ratio intimat | |
| 4761 aliquid alicui, movendo ipsum ad hoc, et talis intimatio exprimitur | |
| 4762 per verbum imperativi modi; puta cum alicui dicitur, fac hoc. | |
| 4763 Primum autem movens in viribus animae ad exercitium actus, est | |
| 4764 voluntas, ut supra dictum est. Cum ergo secundum movens non moveat | |
| 4765 nisi in virtute primi moventis, sequitur quod hoc ipsum quod ratio | |
| 4766 movet imperando, sit ei ex virtute voluntatis. Unde relinquitur | |
| 4767 quod imperare sit actus rationis, praesupposito actu voluntatis, in | |
| 4768 cuius virtute ratio movet per imperium ad exercitium actus.</p> | |
| 4769 <p title="I-II q. 17 a. 1 ad 1"><a name="34188"><span class= | |
| 4770 "ref">[34188] Iª-IIae q. 17 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 4771 ergo dicendum quod imperare non est movere quocumque modo, sed cum | |
| 4772 quadam intimatione denuntiativa ad alterum. Quod est rationis.</p> | |
| 4773 <p title="I-II q. 17 a. 1 ad 2"><a name="34189"><span class= | |
| 4774 "ref">[34189] Iª-IIae q. 17 a. 1 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 4775 dicendum quod radix libertatis est voluntas sicut subiectum, sed | |
| 4776 sicut causa, est ratio. Ex hoc enim voluntas libere potest ad | |
| 4777 diversa ferri, quia ratio potest habere diversas conceptiones boni. | |
| 4778 Et ideo philosophi definiunt liberum arbitrium quod est liberum de | |
| 4779 ratione iudicium, quasi ratio sit causa libertatis.</p> | |
| 4780 <p title="I-II q. 17 a. 1 ad 3"><a name="34190"><span class= | |
| 4781 "ref">[34190] Iª-IIae q. 17 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 4782 dicendum quod ratio illa concludit quod imperium non sit actus | |
| 4783 rationis absolute, sed cum quadam motione, ut dictum est.</p> | |
| 4784 <br /> | |
| 4785 <div class="E">Articulus 2</div> | |
| 4786 <p title="I-II q. 17 a. 2 arg. 1"><a name="34191"><span class= | |
| 4787 "ref">[34191] Iª-IIae q. 17 a. 2 arg. 1</span></a> Ad secundum | |
| 4788 sic proceditur. Videtur quod imperare conveniat brutis animalibus. | |
| 4789 Quia secundum Avicennam, <i>virtus imperans motum est appetitiva, | |
| 4790 et virtus exequens motum est in musculis et in nervis</i>. Sed | |
| 4791 utraque virtus est in brutis animalibus. Ergo imperium invenitur in | |
| 4792 brutis animalibus.</p> | |
| 4793 <p title="I-II q. 17 a. 2 arg. 2"><a name="34192"><span class= | |
| 4794 "ref">[34192] Iª-IIae q. 17 a. 2 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 4795 de ratione servi est quod ei imperetur. Sed corpus comparatur ad | |
| 4796 animam sicut servus ad dominum, sicut dicit philosophus in I Polit. | |
| 4797 Ergo corpori imperatur ab anima, etiam in brutis, quae sunt | |
| 4798 composita ex anima et corpore.</p> | |
| 4799 <p title="I-II q. 17 a. 2 arg. 3"><a name="34193"><span class= | |
| 4800 "ref">[34193] Iª-IIae q. 17 a. 2 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 4801 per imperium homo facit impetum ad opus. Sed impetus in opus | |
| 4802 invenitur in brutis animalibus, ut Damascenus dicit. Ergo in brutis | |
| 4803 animalibus invenitur imperium.</p> | |
| 4804 <p title="I-II q. 17 a. 2 s. c."><a name="34194"><span class= | |
| 4805 "ref">[34194] Iª-IIae q. 17 a. 2 s. c.</span></a> Sed contra, | |
| 4806 imperium est actus rationis, ut dictum est. Sed in brutis non est | |
| 4807 ratio. Ergo neque imperium.</p> | |
| 4808 <p title="I-II q. 17 a. 2 co."><a name="34195"><span class= | |
| 4809 "ref">[34195] Iª-IIae q. 17 a. 2 co.</span></a> Respondeo | |
| 4810 dicendum quod imperare nihil aliud est quam ordinare aliquem ad | |
| 4811 aliquid agendum, cum quadam intimativa motione. Ordinare autem est | |
| 4812 proprius actus rationis. Unde impossibile est quod in brutis | |
| 4813 animalibus, in quibus non est ratio, sit aliquo modo imperium.</p> | |
| 4814 <p title="I-II q. 17 a. 2 ad 1"><a name="34196"><span class= | |
| 4815 "ref">[34196] Iª-IIae q. 17 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 4816 ergo dicendum quod vis appetitiva dicitur imperare motum, inquantum | |
| 4817 movet rationem imperantem. Sed hoc est solum in hominibus. In | |
| 4818 brutis autem animalibus virtus appetitiva non est proprie | |
| 4819 imperativa, nisi imperativum sumatur large pro motivo.</p> | |
| 4820 <p title="I-II q. 17 a. 2 ad 2"><a name="34197"><span class= | |
| 4821 "ref">[34197] Iª-IIae q. 17 a. 2 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 4822 dicendum quod in brutis animalibus corpus quidem habet unde | |
| 4823 obediat, sed anima non habet unde imperet, quia non habet unde | |
| 4824 ordinet. Et ideo non est ibi ratio imperantis et imperati; sed | |
| 4825 solum moventis et moti.</p> | |
| 4826 <p title="I-II q. 17 a. 2 ad 3"><a name="34198"><span class= | |
| 4827 "ref">[34198] Iª-IIae q. 17 a. 2 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 4828 dicendum quod aliter invenitur impetus ad opus in brutis | |
| 4829 animalibus, et aliter in hominibus. Homines enim faciunt impetum ad | |
| 4830 opus per ordinationem rationis, unde habet in eis impetus rationem | |
| 4831 imperii. In brutis autem fit impetus ad opus per instinctum | |
| 4832 naturae, quia scilicet appetitus eorum statim apprehenso | |
| 4833 convenienti vel inconvenienti, naturaliter movetur ad prosecutionem | |
| 4834 vel fugam. Unde ordinantur ab alio ad agendum, non autem ipsa | |
| 4835 seipsa ordinant ad actionem. Et ideo in eis est impetus, sed non | |
| 4836 imperium.</p> | |
| 4837 <br /> | |
| 4838 <div class="E">Articulus 3</div> | |
| 4839 <p title="I-II q. 17 a. 3 arg. 1"><a name="34199"><span class= | |
| 4840 "ref">[34199] Iª-IIae q. 17 a. 3 arg. 1</span></a> Ad tertium | |
| 4841 sic proceditur. Videtur quod usus praecedat imperium. Imperium enim | |
| 4842 est actus rationis praesupponens actum voluntatis, ut supra dictum | |
| 4843 est. Sed usus est actus voluntatis, ut supra dictum est. Ergo usus | |
| 4844 praecedit imperium.</p> | |
| 4845 <p title="I-II q. 17 a. 3 arg. 2"><a name="34200"><span class= | |
| 4846 "ref">[34200] Iª-IIae q. 17 a. 3 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 4847 imperium est aliquid eorum quae ad finem ordinantur. Eorum autem | |
| 4848 quae sunt ad finem, est usus. Ergo videtur quod usus sit prius quam | |
| 4849 imperium.</p> | |
| 4850 <p title="I-II q. 17 a. 3 arg. 3"><a name="34201"><span class= | |
| 4851 "ref">[34201] Iª-IIae q. 17 a. 3 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 4852 omnis actus potentiae motae a voluntate, usus dicitur, quia | |
| 4853 voluntas utitur aliis potentiis, ut supra dictum est. Sed imperium | |
| 4854 est actus rationis prout mota est a voluntate, sicut dictum est. | |
| 4855 Ergo imperium est quidam usus. Commune autem est prius proprio. | |
| 4856 Ergo usus est prius quam imperium.</p> | |
| 4857 <p title="I-II q. 17 a. 3 s. c."><a name="34202"><span class= | |
| 4858 "ref">[34202] Iª-IIae q. 17 a. 3 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 4859 est quod Damascenus dicit, quod impetus ad operationem praecedit | |
| 4860 usum. Sed impetus ad operationem fit per imperium. Ergo imperium | |
| 4861 praecedit usum.</p> | |
| 4862 <p title="I-II q. 17 a. 3 co."><a name="34203"><span class= | |
| 4863 "ref">[34203] Iª-IIae q. 17 a. 3 co.</span></a> Respondeo | |
| 4864 dicendum quod usus eius quod est ad finem, secundum quod est in | |
| 4865 ratione referente ipsum in finem, praecedit electionem, ut supra | |
| 4866 dictum est. Unde multo magis praecedit imperium. Sed usus eius quod | |
| 4867 est ad finem, secundum quod subditur potentiae executivae, sequitur | |
| 4868 imperium, eo quod usus utentis coniunctus est cum actu eius quo | |
| 4869 quis utitur; non enim utitur aliquis baculo, antequam aliquo modo | |
| 4870 per baculum operetur. Imperium autem non est simul cum actu eius | |
| 4871 cui imperatur, sed naturaliter prius est imperium quam imperio | |
| 4872 obediatur, et aliquando etiam est prius tempore. Unde manifestum | |
| 4873 est quod imperium est prius quam usus.</p> | |
| 4874 <p title="I-II q. 17 a. 3 ad 1"><a name="34204"><span class= | |
| 4875 "ref">[34204] Iª-IIae q. 17 a. 3 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 4876 ergo dicendum quod non omnis actus voluntatis praecedit hunc actum | |
| 4877 rationis qui est imperium, sed aliquis praecedit, scilicet electio; | |
| 4878 et aliquis sequitur, scilicet usus. Quia post determinationem | |
| 4879 consilii, quae est iudicium rationis, voluntas eligit; et post | |
| 4880 electionem, ratio imperat ei per quod agendum est quod eligitur; et | |
| 4881 tunc demum voluntas alicuius incipit uti, exequendo imperium | |
| 4882 rationis; quandoque quidem voluntas alterius, cum aliquis imperat | |
| 4883 alteri; quandoque autem voluntas ipsius imperantis, cum aliquis | |
| 4884 imperat sibi ipsi.</p> | |
| 4885 <p title="I-II q. 17 a. 3 ad 2"><a name="34205"><span class= | |
| 4886 "ref">[34205] Iª-IIae q. 17 a. 3 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 4887 dicendum quod, sicut actus sunt praevii potentiis, ita obiecta | |
| 4888 actibus. Obiectum autem usus est id quod est ad finem. Ex hoc ergo | |
| 4889 quod ipsum imperium est ad finem, magis potest concludi quod | |
| 4890 imperium sit prius usu, quam quod sit posterius.</p> | |
| 4891 <p title="I-II q. 17 a. 3 ad 3"><a name="34206"><span class= | |
| 4892 "ref">[34206] Iª-IIae q. 17 a. 3 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 4893 dicendum quod, sicut actus voluntatis utentis ratione ad | |
| 4894 imperandum, praecedit ipsum imperium; ita etiam potest dici quod et | |
| 4895 istum usum voluntatis praecedit aliquod imperium rationis, eo quod | |
| 4896 actus harum potentiarum supra seipsos invicem reflectuntur.</p> | |
| 4897 <br /> | |
| 4898 <div class="E">Articulus 4</div> | |
| 4899 <p title="I-II q. 17 a. 4 arg. 1"><a name="34207"><span class= | |
| 4900 "ref">[34207] Iª-IIae q. 17 a. 4 arg. 1</span></a> Ad quartum | |
| 4901 sic proceditur. Videtur quod actus imperatus non sit unus actus cum | |
| 4902 ipso imperio. Diversarum enim potentiarum diversi sunt actus. Sed | |
| 4903 alterius potentiae est actus imperatus, et alterius ipsum imperium, | |
| 4904 quia alia est potentia quae imperat, et alia cui imperatur. Ergo | |
| 4905 non est idem actus imperatus cum imperio.</p> | |
| 4906 <p title="I-II q. 17 a. 4 arg. 2"><a name="34208"><span class= | |
| 4907 "ref">[34208] Iª-IIae q. 17 a. 4 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 4908 quaecumque possunt ab invicem separari, sunt diversa, nihil enim | |
| 4909 separatur a seipso. Sed aliquando actus imperatus separatur ab | |
| 4910 imperio, praecedit enim quandoque imperium, et non sequitur actus | |
| 4911 imperatus. Ergo alius actus est imperium ab actu imperato.</p> | |
| 4912 <p title="I-II q. 17 a. 4 arg. 3"><a name="34209"><span class= | |
| 4913 "ref">[34209] Iª-IIae q. 17 a. 4 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 4914 quaecumque se habent secundum prius et posterius, sunt diversa. Sed | |
| 4915 imperium naturaliter praecedit actum imperatum. Ergo sunt | |
| 4916 diversa.</p> | |
| 4917 <p title="I-II q. 17 a. 4 s. c."><a name="34210"><span class= | |
| 4918 "ref">[34210] Iª-IIae q. 17 a. 4 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 4919 est quod philosophus dicit, quod <i>ubi est unum propter alterum, | |
| 4920 ibi est unum tantum</i>. Sed actus imperatus non est nisi propter | |
| 4921 imperium. Ergo sunt unum.</p> | |
| 4922 <p title="I-II q. 17 a. 4 co."><a name="34211"><span class= | |
| 4923 "ref">[34211] Iª-IIae q. 17 a. 4 co.</span></a> Respondeo | |
| 4924 dicendum quod nihil prohibet aliqua esse secundum quid multa, et | |
| 4925 secundum quid unum. Quinimmo omnia multa sunt secundum aliquid | |
| 4926 unum, ut Dionysius dicit, ult. cap. de Div. Nom. Est tamen | |
| 4927 differentia attendenda in hoc, quod quaedam sunt simpliciter multa, | |
| 4928 et secundum quid unum, quaedam vero e converso. Unum autem hoc modo | |
| 4929 dicitur sicut et ens. Ens autem simpliciter est substantia, sed ens | |
| 4930 secundum quid est accidens, vel etiam ens rationis. Et ideo | |
| 4931 quaecumque sunt unum secundum substantiam, sunt unum simpliciter, | |
| 4932 et multa secundum quid. Sicut totum in genere substantiae, | |
| 4933 compositum ex suis partibus vel integralibus vel essentialibus, est | |
| 4934 unum simpliciter, nam totum est ens et substantia simpliciter, | |
| 4935 partes vero sunt entia et substantiae in toto. Quae vero sunt | |
| 4936 diversa secundum substantiam, et unum secundum accidens, sunt | |
| 4937 diversa simpliciter, et unum secundum quid, sicut multi homines | |
| 4938 sunt unus populus, et multi lapides sunt unus acervus; quae est | |
| 4939 unitas compositionis, aut ordinis. Similiter etiam multa individua, | |
| 4940 quae sunt unum genere vel specie, sunt simpliciter multa, et | |
| 4941 secundum quid unum, nam esse unum genere vel specie, est esse unum | |
| 4942 secundum rationem. Sicut autem in genere rerum naturalium, aliquod | |
| 4943 totum componitur ex materia et forma, ut homo ex anima et corpore, | |
| 4944 qui est unum ens naturale, licet habeat multitudinem partium; ita | |
| 4945 etiam in actibus humanis, actus inferioris potentiae materialiter | |
| 4946 se habet ad actum superioris, inquantum inferior potentia agit in | |
| 4947 virtute superioris moventis ipsam, sic enim et actus moventis primi | |
| 4948 formaliter se habet ad actum instrumenti. Unde patet quod imperium | |
| 4949 et actus imperatus sunt unus actus humanus, sicut quoddam totum est | |
| 4950 unum, sed est secundum partes multa.</p> | |
| 4951 <p title="I-II q. 17 a. 4 ad 1"><a name="34212"><span class= | |
| 4952 "ref">[34212] Iª-IIae q. 17 a. 4 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 4953 ergo dicendum quod, si essent potentiae diversae ad invicem non | |
| 4954 ordinatae, actus earum essent simpliciter diversi. Sed quando una | |
| 4955 potentia est movens alteram, tunc actus earum sunt quodammodo unus, | |
| 4956 nam idem est actus moventis et moti, ut dicitur in III Physic.</p> | |
| 4957 <p title="I-II q. 17 a. 4 ad 2"><a name="34213"><span class= | |
| 4958 "ref">[34213] Iª-IIae q. 17 a. 4 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 4959 dicendum quod ex hoc quod imperium et actus imperatus possunt ab | |
| 4960 invicem separari, habetur quod sunt multa partibus. Nam partes | |
| 4961 hominis possunt ab invicem separari, quae tamen sunt unum toto.</p> | |
| 4962 <p title="I-II q. 17 a. 4 ad 3"><a name="34214"><span class= | |
| 4963 "ref">[34214] Iª-IIae q. 17 a. 4 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 4964 dicendum quod nihil prohibet in his quae sunt multa partibus et | |
| 4965 unum toto, unum esse prius alio. Sicut anima quodammodo est prius | |
| 4966 corpore, et cor est prius aliis membris.</p> | |
| 4967 <br /> | |
| 4968 <div class="E">Articulus 5</div> | |
| 4969 <p title="I-II q. 17 a. 5 arg. 1"><a name="34215"><span class= | |
| 4970 "ref">[34215] Iª-IIae q. 17 a. 5 arg. 1</span></a> Ad quintum | |
| 4971 sic proceditur. Videtur quod actus voluntatis non sit imperatus. | |
| 4972 Dicit enim Augustinus, in VIII Confess., <i>imperat animus ut velit | |
| 4973 animus, nec tamen facit</i>. Velle autem est actus voluntatis. Ergo | |
| 4974 actus voluntatis non imperatur.</p> | |
| 4975 <p title="I-II q. 17 a. 5 arg. 2"><a name="34216"><span class= | |
| 4976 "ref">[34216] Iª-IIae q. 17 a. 5 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 4977 ei convenit imperari, cui convenit imperium intelligere. Sed | |
| 4978 voluntatis non est intelligere imperium, differt enim voluntas ab | |
| 4979 intellectu, cuius est intelligere. Ergo actus voluntatis non | |
| 4980 imperatur.</p> | |
| 4981 <p title="I-II q. 17 a. 5 arg. 3"><a name="34217"><span class= | |
| 4982 "ref">[34217] Iª-IIae q. 17 a. 5 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 4983 si aliquis actus voluntatis imperatur, pari ratione omnes | |
| 4984 imperantur. Sed si omnes actus voluntatis imperantur, necesse est | |
| 4985 in infinitum procedere, quia actus voluntatis praecedit actum | |
| 4986 imperantis rationis, ut dictum est; qui voluntatis actus si iterum | |
| 4987 imperatur, illud iterum imperium praecedet alius rationis actus, et | |
| 4988 sic in infinitum. Hoc autem est inconveniens, quod procedatur in | |
| 4989 infinitum. Non ergo actus voluntatis imperatur.</p> | |
| 4990 <p title="I-II q. 17 a. 5 s. c."><a name="34218"><span class= | |
| 4991 "ref">[34218] Iª-IIae q. 17 a. 5 s. c.</span></a> Sed contra, | |
| 4992 omne quod est in potestate nostra, subiacet imperio nostro. Sed | |
| 4993 actus voluntatis sunt maxime in potestate nostra, nam omnes actus | |
| 4994 nostri intantum dicuntur in potestate nostra esse, inquantum | |
| 4995 voluntarii sunt. Ergo actus voluntatis imperantur a nobis.</p> | |
| 4996 <p title="I-II q. 17 a. 5 co."><a name="34219"><span class= | |
| 4997 "ref">[34219] Iª-IIae q. 17 a. 5 co.</span></a> Respondeo | |
| 4998 dicendum quod, sicut dictum est, imperium nihil aliud est quam | |
| 4999 actus rationis ordinantis, cum quadam motione, aliquid ad agendum. | |
| 5000 Manifestum est autem quod ratio potest ordinare de actu voluntatis, | |
| 5001 sicut enim potest iudicare quod bonum sit aliquid velle, ita potest | |
| 5002 ordinare imperando quod homo velit. Ex quo patet quod actus | |
| 5003 voluntatis potest esse imperatus.</p> | |
| 5004 <p title="I-II q. 17 a. 5 ad 1"><a name="34220"><span class= | |
| 5005 "ref">[34220] Iª-IIae q. 17 a. 5 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 5006 ergo dicendum quod, sicut Augustinus ibidem dicit, animus, quando | |
| 5007 perfecte imperat sibi ut velit, tunc iam vult, sed quod aliquando | |
| 5008 imperet et non velit, hoc contingit ex hoc quod non perfecte | |
| 5009 imperat. Imperfectum autem imperium contingit ex hoc, quod ratio ex | |
| 5010 diversis partibus movetur ad imperandum vel non imperandum, unde | |
| 5011 fluctuat inter duo, et non perfecte imperat.</p> | |
| 5012 <p title="I-II q. 17 a. 5 ad 2"><a name="34221"><span class= | |
| 5013 "ref">[34221] Iª-IIae q. 17 a. 5 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 5014 dicendum quod, sicut in membris corporalibus quodlibet membrum | |
| 5015 operatur non sibi soli, sed toti corpori, ut oculus videt toti | |
| 5016 corpori; ita etiam est in potentiis animae. Nam intellectus | |
| 5017 intelligit non solum sibi, sed omnibus potentiis; et voluntas vult | |
| 5018 non solum sibi, sed omnibus potentiis. Et ideo homo imperat sibi | |
| 5019 ipsi actum voluntatis, inquantum est intelligens et volens.</p> | |
| 5020 <p title="I-II q. 17 a. 5 ad 3"><a name="34222"><span class= | |
| 5021 "ref">[34222] Iª-IIae q. 17 a. 5 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 5022 dicendum quod, cum imperium sit actus rationis, ille actus | |
| 5023 imperatur, qui rationi subditur. Primus autem voluntatis actus non | |
| 5024 est ex rationis ordinatione, sed ex instinctu naturae, aut | |
| 5025 superioris causae, ut supra dictum est. Et ideo non oportet quod in | |
| 5026 infinitum procedatur.</p> | |
| 5027 <br /> | |
| 5028 <div class="E">Articulus 6</div> | |
| 5029 <p title="I-II q. 17 a. 6 arg. 1"><a name="34223"><span class= | |
| 5030 "ref">[34223] Iª-IIae q. 17 a. 6 arg. 1</span></a> Ad sextum | |
| 5031 sic proceditur. Videtur quod actus rationis non possit esse | |
| 5032 imperatus. Inconveniens enim videtur quod aliquid imperet sibi | |
| 5033 ipsi. Sed ratio est quae imperat, ut supra dictum est. Ergo | |
| 5034 rationis actus non imperatur.</p> | |
| 5035 <p title="I-II q. 17 a. 6 arg. 2"><a name="34224"><span class= | |
| 5036 "ref">[34224] Iª-IIae q. 17 a. 6 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 5037 id quod est per essentiam, diversum est ab eo quod est per | |
| 5038 participationem. Sed potentia cuius actus imperatur a ratione, est | |
| 5039 ratio per participationem, ut dicitur in I Ethic. Ergo illius | |
| 5040 potentiae actus non imperatur, quae est ratio per essentiam.</p> | |
| 5041 <p title="I-II q. 17 a. 6 arg. 3"><a name="34225"><span class= | |
| 5042 "ref">[34225] Iª-IIae q. 17 a. 6 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 5043 ille actus imperatur, qui est in potestate nostra. Sed cognoscere | |
| 5044 et iudicare verum, quod est actus rationis, non est semper in | |
| 5045 potestate nostra. Non ergo actus rationis potest esse | |
| 5046 imperatus.</p> | |
| 5047 <p title="I-II q. 17 a. 6 s. c."><a name="34226"><span class= | |
| 5048 "ref">[34226] Iª-IIae q. 17 a. 6 s. c.</span></a> Sed contra, | |
| 5049 id quod libero arbitrio agimus, nostro imperio agi potest. Sed | |
| 5050 actus rationis exercentur per liberum arbitrium, dicit enim | |
| 5051 Damascenus quod <i>libero arbitrio homo exquirit, et scrutatur, et | |
| 5052 iudicat, et disponit</i>. Ergo actus rationis possunt esse | |
| 5053 imperati.</p> | |
| 5054 <p title="I-II q. 17 a. 6 co."><a name="34227"><span class= | |
| 5055 "ref">[34227] Iª-IIae q. 17 a. 6 co.</span></a> Respondeo | |
| 5056 dicendum quod, quia ratio supra seipsam reflectitur, sicut ordinat | |
| 5057 de actibus aliarum potentiarum, ita etiam potest ordinare de actu | |
| 5058 suo. Unde etiam actus suus potest esse imperatus. Sed attendendum | |
| 5059 est quod actus rationis potest considerari dupliciter. Uno modo, | |
| 5060 quantum ad exercitium actus. Et sic actus rationis semper imperari | |
| 5061 potest, sicut cum indicitur alicui quod attendat, et ratione | |
| 5062 utatur. Alio modo, quantum ad obiectum, respectu cuius, duo actus | |
| 5063 rationis attenduntur. Primo quidem, ut veritatem circa aliquid | |
| 5064 apprehendat. Et hoc non est in potestate nostra, hoc enim contingit | |
| 5065 per virtutem alicuius luminis, vel naturalis vel supernaturalis. Et | |
| 5066 ideo quantum ad hoc, actus rationis non est in potestate nostra, | |
| 5067 nec imperari potest. Alius autem actus rationis est, dum his quae | |
| 5068 apprehendit assentit. Si igitur fuerint talia apprehensa, quibus | |
| 5069 naturaliter intellectus assentiat, sicut prima principia, assensus | |
| 5070 talium vel dissensus non est in potestate nostra, sed in ordine | |
| 5071 naturae, et ideo, proprie loquendo, nec imperio subiacet. Sunt | |
| 5072 autem quaedam apprehensa, quae non adeo convincunt intellectum, | |
| 5073 quin possit assentire vel dissentire, vel saltem assensum vel | |
| 5074 dissensum suspendere, propter aliquam causam, et in talibus | |
| 5075 assensus ipse vel dissensus in potestate nostra est, et sub imperio | |
| 5076 cadit.</p> | |
| 5077 <p title="I-II q. 17 a. 6 ad 1"><a name="34228"><span class= | |
| 5078 "ref">[34228] Iª-IIae q. 17 a. 6 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 5079 ergo dicendum quod ratio hoc modo imperat sibi ipsi, sicut et | |
| 5080 voluntas movet seipsam, ut supra dictum est, inquantum scilicet | |
| 5081 utraque potentia reflectitur supra suum actum, et ex uno in aliud | |
| 5082 tendit.</p> | |
| 5083 <p title="I-II q. 17 a. 6 ad 2"><a name="34229"><span class= | |
| 5084 "ref">[34229] Iª-IIae q. 17 a. 6 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 5085 dicendum quod, propter diversitatem obiectorum quae actui rationis | |
| 5086 subduntur, nihil prohibet rationem seipsam participare, sicut in | |
| 5087 cognitione conclusionum participatur cognitio principiorum.</p> | |
| 5088 <p title="I-II q. 17 a. 6 ad 3"><a name="34230"><span class= | |
| 5089 "ref">[34230] Iª-IIae q. 17 a. 6 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 5090 patet responsio ex dictis.</p> | |
| 5091 <br /> | |
| 5092 <div class="E">Articulus 7</div> | |
| 5093 <p title="I-II q. 17 a. 7 arg. 1"><a name="34231"><span class= | |
| 5094 "ref">[34231] Iª-IIae q. 17 a. 7 arg. 1</span></a> Ad septimum | |
| 5095 sic proceditur. Videtur quod actus sensitivi appetitus non sit | |
| 5096 imperatus. Dicit enim apostolus, Rom. VII, <i>non enim quod volo | |
| 5097 bonum, hoc ago</i>, et Glossa exponit quod homo vult non | |
| 5098 concupiscere, et tamen concupiscit. Sed concupiscere est actus | |
| 5099 appetitus sensitivi. Ergo actus appetitus sensitivi non subditur | |
| 5100 imperio nostro.</p> | |
| 5101 <p title="I-II q. 17 a. 7 arg. 2"><a name="34232"><span class= | |
| 5102 "ref">[34232] Iª-IIae q. 17 a. 7 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 5103 materia corporalis soli Deo obedit, quantum ad transmutationem | |
| 5104 formalem, ut in primo habitum est. Sed actus appetitus sensitivi | |
| 5105 habet quandam formalem transmutationem corporis, scilicet calorem | |
| 5106 vel frigus. Ergo actus appetitus sensitivi non subditur imperio | |
| 5107 humano.</p> | |
| 5108 <p title="I-II q. 17 a. 7 arg. 3"><a name="34233"><span class= | |
| 5109 "ref">[34233] Iª-IIae q. 17 a. 7 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 5110 proprium motivum appetitus sensitivi est apprehensum secundum | |
| 5111 sensum vel imaginationem. Sed non est in potestate nostra semper | |
| 5112 quod aliquid apprehendamus sensu vel imaginatione. Ergo actus | |
| 5113 appetitus sensitivi non subiacet imperio nostro.</p> | |
| 5114 <p title="I-II q. 17 a. 7 s. c."><a name="34234"><span class= | |
| 5115 "ref">[34234] Iª-IIae q. 17 a. 7 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 5116 est quod Gregorius Nyssenus dicit, quod <i>obediens rationi | |
| 5117 dividitur in duo, in desiderativum et irascitivum</i>, quae | |
| 5118 pertinent ad appetitum sensitivum. Ergo actus appetitus sensitivi | |
| 5119 subiacet imperio rationis.</p> | |
| 5120 <p title="I-II q. 17 a. 7 co."><a name="34235"><span class= | |
| 5121 "ref">[34235] Iª-IIae q. 17 a. 7 co.</span></a> Respondeo | |
| 5122 dicendum quod secundum hoc aliquis actus imperio nostro subiacet, | |
| 5123 prout est in potestate nostra, ut supra dictum est. Et ideo ad | |
| 5124 intelligendum qualiter actus appetitus sensitivi subdatur imperio | |
| 5125 rationis, oportet considerare qualiter sit in potestate nostra. Est | |
| 5126 autem sciendum quod appetitus sensitivus in hoc differt ab appetitu | |
| 5127 intellectivo, qui dicitur voluntas, quod appetitus sensitivus est | |
| 5128 virtus organi corporalis, non autem voluntas. Omnis autem actus | |
| 5129 virtutis utentis organo corporali, dependet non solum ex potentia | |
| 5130 animae, sed etiam ex corporalis organi dispositione, sicut visio ex | |
| 5131 potentia visiva, et qualitate oculi, per quam iuvatur vel | |
| 5132 impeditur. Unde et actus appetitus sensitivi non solum dependet ex | |
| 5133 vi appetitiva, sed etiam ex dispositione corporis. Illud autem quod | |
| 5134 est ex parte potentiae animae, sequitur apprehensionem. Apprehensio | |
| 5135 autem imaginationis, cum sit particularis, regulatur ab | |
| 5136 apprehensione rationis, quae est universalis, sicut virtus activa | |
| 5137 particularis a virtute activa universali. Et ideo ex ista parte, | |
| 5138 actus appetitus sensitivi subiacet imperio rationis. Qualitas autem | |
| 5139 et dispositio corporis non subiacet imperio rationis. Et ideo ex | |
| 5140 hac parte, impeditur quin motus sensitivi appetitus totaliter | |
| 5141 subdatur imperio rationis. Contingit etiam quandoque quod motus | |
| 5142 appetitus sensitivi subito concitatur ad apprehensionem | |
| 5143 imaginationis vel sensus. Et tunc ille motus est praeter imperium | |
| 5144 rationis, quamvis potuisset impediri a ratione, si praevidisset. | |
| 5145 Unde philosophus dicit, in I Polit., quod ratio praeest irascibili | |
| 5146 et concupiscibili non principatu despotico, qui est domini ad | |
| 5147 servum; sed principatu politico aut regali, qui est ad liberos, qui | |
| 5148 non totaliter subduntur imperio.</p> | |
| 5149 <p title="I-II q. 17 a. 7 ad 1"><a name="34236"><span class= | |
| 5150 "ref">[34236] Iª-IIae q. 17 a. 7 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 5151 ergo dicendum quod hoc quod homo vult non concupiscere, et tamen | |
| 5152 concupiscit, contingit ex dispositione corporis, per quam impeditur | |
| 5153 appetitus sensitivus ne totaliter sequatur imperium rationis. Unde | |
| 5154 et apostolus ibidem subdit, <i>video aliam legem in membris meis, | |
| 5155 repugnantem legi mentis meae</i>. Hoc etiam contingit propter | |
| 5156 subitum motum concupiscentiae, ut dictum est.</p> | |
| 5157 <p title="I-II q. 17 a. 7 ad 2"><a name="34237"><span class= | |
| 5158 "ref">[34237] Iª-IIae q. 17 a. 7 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 5159 dicendum quod qualitas corporalis dupliciter se habet ad actum | |
| 5160 appetitus sensitivi. Uno modo, ut praecedens, prout aliquis est | |
| 5161 aliqualiter dispositus secundum corpus, ad hanc vel illam | |
| 5162 passionem. Alio modo, ut consequens, sicut cum ex ira aliquis | |
| 5163 incalescit. Qualitas igitur praecedens non subiacet imperio | |
| 5164 rationis, quia vel est ex natura, vel ex aliqua praecedenti | |
| 5165 motione, quae non statim quiescere potest. Sed qualitas consequens | |
| 5166 sequitur imperium rationis, quia sequitur motum localem cordis, | |
| 5167 quod diversimode movetur secundum diversos actus sensitivi | |
| 5168 appetitus.</p> | |
| 5169 <p title="I-II q. 17 a. 7 ad 3"><a name="34238"><span class= | |
| 5170 "ref">[34238] Iª-IIae q. 17 a. 7 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 5171 dicendum quod, quia ad apprehensionem sensus requiritur sensibile | |
| 5172 exterius, non est in potestate nostra apprehendere aliquid sensu, | |
| 5173 nisi sensibili praesente; cuius praesentia non semper est in | |
| 5174 potestate nostra. Tunc enim homo potest uti sensu cum voluerit, | |
| 5175 nisi sit impedimentum ex parte organi. Apprehensio autem | |
| 5176 imaginationis subiacet ordinationi rationis, secundum modum | |
| 5177 virtutis vel debilitatis imaginativae potentiae. Quod enim homo non | |
| 5178 possit imaginari quae ratio considerat, contingit vel ex hoc quod | |
| 5179 non sunt imaginabilia, sicut incorporalia; vel propter debilitatem | |
| 5180 virtutis imaginativae, quae est ex aliqua indispositione | |
| 5181 organi.</p> | |
| 5182 <br /> | |
| 5183 <div class="E">Articulus 8</div> | |
| 5184 <p title="I-II q. 17 a. 8 arg. 1"><a name="34239"><span class= | |
| 5185 "ref">[34239] Iª-IIae q. 17 a. 8 arg. 1</span></a> Ad octavum | |
| 5186 sic proceditur. Videtur quod actus vegetabilis animae imperio | |
| 5187 rationis subdantur. Vires enim sensitivae nobiliores sunt viribus | |
| 5188 animae vegetabilis. Sed vires animae sensitivae subduntur imperio | |
| 5189 rationis. Ergo multo magis vires animae vegetabilis.</p> | |
| 5190 <p title="I-II q. 17 a. 8 arg. 2"><a name="34240"><span class= | |
| 5191 "ref">[34240] Iª-IIae q. 17 a. 8 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 5192 homo dicitur minor mundus, quia sic est anima in corpore, sicut | |
| 5193 Deus in mundo. Sed Deus sic est in mundo, quod omnia quae sunt in | |
| 5194 mundo, obediunt eius imperio. Ergo et omnia quae sunt in homine, | |
| 5195 obediunt imperio rationis, etiam vires vegetabilis animae.</p> | |
| 5196 <p title="I-II q. 17 a. 8 arg. 3"><a name="34241"><span class= | |
| 5197 "ref">[34241] Iª-IIae q. 17 a. 8 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 5198 laus et vituperium non contingit nisi in actibus qui subduntur | |
| 5199 imperio rationis. Sed in actibus nutritivae et generativae | |
| 5200 potentiae, contingit esse laudem et vituperium, et virtutem et | |
| 5201 vitium, sicut patet in gula et luxuria, et virtutibus oppositis. | |
| 5202 Ergo actus harum potentiarum subduntur imperio rationis.</p> | |
| 5203 <p title="I-II q. 17 a. 8 s. c."><a name="34242"><span class= | |
| 5204 "ref">[34242] Iª-IIae q. 17 a. 8 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 5205 est quod Gregorius Nyssenus dicit, quod <i>id quod non persuadetur | |
| 5206 a ratione, est nutritivum et generativum</i>.</p> | |
| 5207 <p title="I-II q. 17 a. 8 co."><a name="34243"><span class= | |
| 5208 "ref">[34243] Iª-IIae q. 17 a. 8 co.</span></a> Respondeo | |
| 5209 dicendum quod actuum quidam procedunt ex appetitu naturali, quidam | |
| 5210 autem ex appetitu animali vel intellectuali, omne enim agens aliquo | |
| 5211 modo appetit finem. Appetitus autem naturalis non consequitur | |
| 5212 aliquam apprehensionem, sicut sequitur appetitus animalis et | |
| 5213 intellectualis. Ratio autem imperat per modum apprehensivae | |
| 5214 virtutis. Et ideo actus illi qui procedunt ab appetitu intellectivo | |
| 5215 vel animali, possunt a ratione imperari, non autem actus illi qui | |
| 5216 procedunt ex appetitu naturali. Huiusmodi autem sunt actus | |
| 5217 vegetabilis animae, unde Gregorius Nyssenus dicit quod vocatur | |
| 5218 naturale quod generativum et nutritivum. Et propter hoc, actus | |
| 5219 vegetabilis animae non subduntur imperio rationis.</p> | |
| 5220 <p title="I-II q. 17 a. 8 ad 1"><a name="34244"><span class= | |
| 5221 "ref">[34244] Iª-IIae q. 17 a. 8 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 5222 ergo dicendum quod, quanto aliquis actus est immaterialior, tanto | |
| 5223 est nobilior, et magis subditus imperio rationis. Unde ex hoc ipso | |
| 5224 quod vires animae vegetabilis non obediunt rationi, apparet has | |
| 5225 vires infimas esse.</p> | |
| 5226 <p title="I-II q. 17 a. 8 ad 2"><a name="34245"><span class= | |
| 5227 "ref">[34245] Iª-IIae q. 17 a. 8 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 5228 dicendum quod similitudo attenditur quantum ad aliquid, quia | |
| 5229 scilicet, sicut Deus movet mundum, ita anima movet corpus. Non | |
| 5230 autem quantum ad omnia, non enim anima creavit corpus ex nihilo, | |
| 5231 sicut Deus mundum; propter quod totaliter subditur eius | |
| 5232 imperio.</p> | |
| 5233 <p title="I-II q. 17 a. 8 ad 3"><a name="34246"><span class= | |
| 5234 "ref">[34246] Iª-IIae q. 17 a. 8 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 5235 dicendum quod virtus et vitium, laus et vituperium, non debentur | |
| 5236 ipsis actibus nutritivae vel generativae potentiae, qui sunt | |
| 5237 digestio et formatio corporis humani; sed actibus sensitivae partis | |
| 5238 ordinatis ad actus generativae vel nutritivae; puta in | |
| 5239 concupiscendo delectationem cibi et venereorum, et utendo, secundum | |
| 5240 quod oportet, vel non secundum quod oportet.</p> | |
| 5241 <br /> | |
| 5242 <div class="E">Articulus 9</div> | |
| 5243 <p title="I-II q. 17 a. 9 arg. 1"><a name="34247"><span class= | |
| 5244 "ref">[34247] Iª-IIae q. 17 a. 9 arg. 1</span></a> Ad nonum | |
| 5245 sic proceditur. Videtur quod membra corporis non obediant rationi | |
| 5246 quantum ad actus suos. Constat enim quod membra corporis magis | |
| 5247 distant a ratione quam vires animae vegetabilis. Sed vires animae | |
| 5248 vegetabilis non obediunt rationi, ut dictum est. Ergo multo minus | |
| 5249 membra corporis.</p> | |
| 5250 <p title="I-II q. 17 a. 9 arg. 2"><a name="34248"><span class= | |
| 5251 "ref">[34248] Iª-IIae q. 17 a. 9 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 5252 cor est principium motus animalis. Sed motus cordis non subditur | |
| 5253 imperio rationis, dicit enim Gregorius Nyssenus quod <i>pulsativum | |
| 5254 non est persuasibile ratione</i>. Ergo motus membrorum corporalium | |
| 5255 non subiacet imperio rationis.</p> | |
| 5256 <p title="I-II q. 17 a. 9 arg. 3"><a name="34249"><span class= | |
| 5257 "ref">[34249] Iª-IIae q. 17 a. 9 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 5258 Augustinus dicit, XIV de Civ. Dei, quod <i>motus membrorum | |
| 5259 genitalium aliquando importunus est, nullo poscente, aliquando | |
| 5260 autem destituit inhiantem, et cum in animo concupiscentia ferveat, | |
| 5261 friget in corpore</i>. Ergo motus membrorum non obediunt | |
| 5262 rationi.</p> | |
| 5263 <p title="I-II q. 17 a. 9 s. c."><a name="34250"><span class= | |
| 5264 "ref">[34250] Iª-IIae q. 17 a. 9 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 5265 est quod Augustinus dicit, VIII Confess., <i>imperat animus ut | |
| 5266 moveatur manus, et tanta est facilitas, ut vix a servitio | |
| 5267 discernatur imperium</i>.</p> | |
| 5268 <p title="I-II q. 17 a. 9 co."><a name="34251"><span class= | |
| 5269 "ref">[34251] Iª-IIae q. 17 a. 9 co.</span></a> Respondeo | |
| 5270 dicendum quod membra corporis sunt organa quaedam potentiarum | |
| 5271 animae. Unde eo modo quo potentiae animae se habent ad hoc quod | |
| 5272 obediant rationi, hoc modo se habent etiam corporis membra. Quia | |
| 5273 igitur vires sensitivae subduntur imperio rationis, non autem vires | |
| 5274 naturales; ideo omnes motus membrorum quae moventur a potentiis | |
| 5275 sensitivis, subduntur imperio rationis; motus autem membrorum qui | |
| 5276 consequuntur vires naturales, non subduntur imperio rationis.</p> | |
| 5277 <p title="I-II q. 17 a. 9 ad 1"><a name="34252"><span class= | |
| 5278 "ref">[34252] Iª-IIae q. 17 a. 9 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 5279 ergo dicendum quod membra non movent seipsa, sed moventur per | |
| 5280 potentias animae; quarum quaedam sunt rationi viciniores quam vires | |
| 5281 animae vegetabilis.</p> | |
| 5282 <p title="I-II q. 17 a. 9 ad 2"><a name="34253"><span class= | |
| 5283 "ref">[34253] Iª-IIae q. 17 a. 9 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 5284 dicendum quod in his quae ad intellectum et voluntatem pertinent, | |
| 5285 primum invenitur id quod est secundum naturam, ex quo alia | |
| 5286 derivantur, ut a cognitione principiorum naturaliter notorum, | |
| 5287 cognitio conclusionum; et a voluntate finis naturaliter desiderati, | |
| 5288 derivatur electio eorum quae sunt ad finem. Ita etiam in | |
| 5289 corporalibus motibus principium est secundum naturam. Principium | |
| 5290 autem corporalis motus est a motu cordis. Unde motus cordis est | |
| 5291 secundum naturam, et non secundum voluntatem, consequitur enim | |
| 5292 sicut per se accidens vitam, quae est ex unione animae et corporis. | |
| 5293 Sicut motus gravium et levium consequitur formam substantialem | |
| 5294 ipsorum, unde et a generante moveri dicuntur, secundum philosophum | |
| 5295 in VIII Physic. Et propter hoc motus iste vitalis dicitur. Unde | |
| 5296 Gregorius Nyssenus dicit quod sicut generativum et nutritivum non | |
| 5297 obedit rationi, ita nec pulsativum, quod est vitale. Pulsativum | |
| 5298 autem appellat motum cordis, qui manifestatur per venas | |
| 5299 pulsatiles.</p> | |
| 5300 <p title="I-II q. 17 a. 9 ad 3"><a name="34254"><span class= | |
| 5301 "ref">[34254] Iª-IIae q. 17 a. 9 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 5302 dicendum quod, sicut Augustinus dicit in XIV de Civ. Dei, hoc quod | |
| 5303 motus genitalium membrorum rationi non obedit, est ex poena | |
| 5304 peccati, ut scilicet anima suae inobedientiae ad Deum in illo | |
| 5305 praecipue membro poenam inobedientiae patiatur, per quod peccatum | |
| 5306 originale ad posteros traducitur. Sed quia per peccatum primi | |
| 5307 parentis, ut infra dicetur, natura est sibi relicta, subtracto | |
| 5308 supernaturali dono quod homini divinitus erat collatum; ideo | |
| 5309 consideranda est ratio naturalis quare motus huiusmodi membrorum | |
| 5310 specialiter rationi non obedit. Cuius causam assignat Aristoteles | |
| 5311 in libro de causis motus animalium, dicens involuntarios esse motus | |
| 5312 cordis et membri pudendi, quia scilicet ex aliqua apprehensione | |
| 5313 huiusmodi membra commoventur, inquantum scilicet intellectus et | |
| 5314 phantasia repraesentant aliqua ex quibus consequuntur passiones | |
| 5315 animae, ad quas consequitur motus horum membrorum. Non tamen | |
| 5316 moventur secundum iussum rationis aut intellectus, quia scilicet ad | |
| 5317 motum horum membrorum requiritur aliqua alteratio naturalis, | |
| 5318 scilicet caliditatis et frigiditatis, quae quidem alteratio non | |
| 5319 subiacet imperio rationis. Specialiter autem hoc accidit in his | |
| 5320 duobus membris, quia utrumque istorum membrorum est quasi quoddam | |
| 5321 animal separatum, inquantum est principium vitae, principium autem | |
| 5322 est virtute totum. Cor enim principium est sensuum, et ex membro | |
| 5323 genitali virtus exit seminalis, quae est virtute totum animal. Et | |
| 5324 ideo habent proprios motus naturaliter, quia principia oportet esse | |
| 5325 naturalia, ut dictum est.</p> | |
| 5326 <br /> | |
| 5327 <div class="D">Quaestio 18</div> | |
| 5328 <div class="G">Prooemium</div> | |
| 5329 <p title="I-II q. 18 pr."><a name="34255"><span class="ref">[34255] | |
| 5330 Iª-IIae q. 18 pr.</span></a> Post hoc considerandum est de | |
| 5331 bonitate et malitia humanorum actuum. Et primo, quomodo actio | |
| 5332 humana sit bona vel mala; secundo, de his quae consequuntur ad | |
| 5333 bonitatem vel malitiam humanorum actuum, puta meritum vel | |
| 5334 demeritum, peccatum et culpa. Circa primum occurrit triplex | |
| 5335 consideratio, prima est de bonitate et malitia humanorum actuum in | |
| 5336 generali; secunda, de bonitate et malitia interiorum actuum; | |
| 5337 tertia, de bonitate et malitia exteriorum actuum. Circa primum | |
| 5338 quaeruntur undecim. Primo, utrum omnis actio sit bona, vel aliqua | |
| 5339 sit mala. Secundo, utrum actio hominis habeat quod sit bona vel | |
| 5340 mala, ex obiecto. Tertio, utrum hoc habeat ex circumstantia. | |
| 5341 Quarto, utrum hoc habeat ex fine. Quinto, utrum aliqua actio | |
| 5342 hominis sit bona vel mala in sua specie. Sexto, utrum actus habeat | |
| 5343 speciem boni vel mali ex fine. Septimo, utrum species quae est ex | |
| 5344 fine, contineatur sub specie quae est ex obiecto, sicut sub genere, | |
| 5345 aut e converso. Octavo, utrum sit aliquis actus indifferens | |
| 5346 secundum suam speciem. Nono, utrum aliquis actus sit indifferens | |
| 5347 secundum individuum. Decimo, utrum aliqua circumstantia constituat | |
| 5348 actum moralem in specie boni vel mali. Undecimo, utrum omnis | |
| 5349 circumstantia augens bonitatem vel malitiam, constituat actum | |
| 5350 moralem in specie boni vel mali.</p> | |
| 5351 <br /> | |
| 5352 <div class="E">Articulus 1</div> | |
| 5353 <p title="I-II q. 18 a. 1 arg. 1"><a name="34256"><span class= | |
| 5354 "ref">[34256] Iª-IIae q. 18 a. 1 arg. 1</span></a> Ad primum | |
| 5355 sic proceditur. Videtur quod omnis actio hominis sit bona, et nulla | |
| 5356 sit mala. Dicit enim Dionysius, IV cap. de Div. Nom., quod malum | |
| 5357 non agit nisi virtute boni. Sed virtute boni non fit malum. Ergo | |
| 5358 nulla actio est mala.</p> | |
| 5359 <p title="I-II q. 18 a. 1 arg. 2"><a name="34257"><span class= | |
| 5360 "ref">[34257] Iª-IIae q. 18 a. 1 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 5361 nihil agit nisi secundum quod est actu. Non est autem aliquid malum | |
| 5362 secundum quod est actu, sed secundum quod potentia privatur actu, | |
| 5363 inquantum autem potentia perficitur per actum, est bonum, ut | |
| 5364 dicitur in IX Metaphys. Nihil ergo agit inquantum est malum, sed | |
| 5365 solum inquantum est bonum. Omnis ergo actio est bona, et nulla | |
| 5366 mala.</p> | |
| 5367 <p title="I-II q. 18 a. 1 arg. 3"><a name="34258"><span class= | |
| 5368 "ref">[34258] Iª-IIae q. 18 a. 1 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 5369 malum non potest esse causa nisi per accidens, ut patet per | |
| 5370 Dionysium, IV cap. de Div. Nom. Sed omnis actionis est aliquis per | |
| 5371 se effectus. Nulla ergo actio est mala, sed omnis actio est | |
| 5372 bona.</p> | |
| 5373 <p title="I-II q. 18 a. 1 s. c."><a name="34259"><span class= | |
| 5374 "ref">[34259] Iª-IIae q. 18 a. 1 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 5375 est quod dominus dicit, Ioan. III, <i>omnis qui male agit, odit | |
| 5376 lucem</i>. Est ergo aliqua actio hominis mala.</p> | |
| 5377 <p title="I-II q. 18 a. 1 co."><a name="34260"><span class= | |
| 5378 "ref">[34260] Iª-IIae q. 18 a. 1 co.</span></a> Respondeo | |
| 5379 dicendum quod de bono et malo in actionibus oportet loqui sicut de | |
| 5380 bono et malo in rebus, eo quod unaquaeque res talem actionem | |
| 5381 producit, qualis est ipsa. In rebus autem unumquodque tantum habet | |
| 5382 de bono, quantum habet de esse, bonum enim et ens convertuntur, ut | |
| 5383 in primo dictum est. Solus autem Deus habet totam plenitudinem sui | |
| 5384 esse secundum aliquid unum et simplex, unaquaeque vero res alia | |
| 5385 habet plenitudinem essendi sibi convenientem secundum diversa. Unde | |
| 5386 in aliquibus contingit quod quantum ad aliquid habent esse, et | |
| 5387 tamen eis aliquid deficit ad plenitudinem essendi eis debitam. | |
| 5388 Sicut ad plenitudinem esse humani requiritur quod sit quoddam | |
| 5389 compositum ex anima et corpore, habens omnes potentias et | |
| 5390 instrumenta cognitionis et motus, unde si aliquid horum deficiat | |
| 5391 alicui homini deficit ei aliquid de plenitudine sui esse. Quantum | |
| 5392 igitur habet de esse, tantum habet de bonitate, inquantum vero | |
| 5393 aliquid ei deficit de plenitudine essendi, intantum deficit a | |
| 5394 bonitate, et dicitur malum, sicut homo caecus habet de bonitate | |
| 5395 quod vivit, et malum est ei quod caret visu. Si vero nihil haberet | |
| 5396 de entitate vel bonitate, neque malum neque bonum dici posset. Sed | |
| 5397 quia de ratione boni est ipsa plenitudo essendi, si quidem alicui | |
| 5398 aliquid defuerit de debita essendi plenitudine, non dicetur | |
| 5399 simpliciter bonum, sed secundum quid, inquantum est ens, poterit | |
| 5400 tamen dici simpliciter ens et secundum quid non ens, ut in primo | |
| 5401 dictum est. Sic igitur dicendum est quod omnis actio, inquantum | |
| 5402 habet aliquid de esse, intantum habet de bonitate, inquantum vero | |
| 5403 deficit ei aliquid de plenitudine essendi quae debetur actioni | |
| 5404 humanae, intantum deficit a bonitate, et sic dicitur mala, puta si | |
| 5405 deficiat ei vel determinata quantitas secundum rationem, vel | |
| 5406 debitus locus, vel aliquid huiusmodi.</p> | |
| 5407 <p title="I-II q. 18 a. 1 ad 1"><a name="34261"><span class= | |
| 5408 "ref">[34261] Iª-IIae q. 18 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 5409 ergo dicendum quod malum agit in virtute boni deficientis. Si enim | |
| 5410 nihil esset ibi de bono, neque esset ens, neque agere posset. Si | |
| 5411 autem non esset deficiens, non esset malum. Unde et actio causata | |
| 5412 est quoddam bonum deficiens, quod secundum quid est bonum, | |
| 5413 simpliciter autem malum.</p> | |
| 5414 <p title="I-II q. 18 a. 1 ad 2"><a name="34262"><span class= | |
| 5415 "ref">[34262] Iª-IIae q. 18 a. 1 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 5416 dicendum quod nihil prohibet aliquid esse secundum quid in actu, | |
| 5417 unde agere possit; et secundum aliud privari actu, unde causet | |
| 5418 deficientem actionem. Sicut homo caecus actu habet virtutem | |
| 5419 gressivam, per quam ambulare potest, sed inquantum caret visu, qui | |
| 5420 dirigit in ambulando, patitur defectum in ambulando, dum ambulat | |
| 5421 cespitando.</p> | |
| 5422 <p title="I-II q. 18 a. 1 ad 3"><a name="34263"><span class= | |
| 5423 "ref">[34263] Iª-IIae q. 18 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 5424 dicendum quod actio mala potest habere aliquem effectum per se, | |
| 5425 secundum id quod habet de bonitate et entitate. Sicut adulterium | |
| 5426 est causa generationis humanae, inquantum habet commixtionem maris | |
| 5427 et feminae, non autem inquantum caret ordine rationis.</p> | |
| 5428 <br /> | |
| 5429 <div class="E">Articulus 2</div> | |
| 5430 <p title="I-II q. 18 a. 2 arg. 1"><a name="34264"><span class= | |
| 5431 "ref">[34264] Iª-IIae q. 18 a. 2 arg. 1</span></a> Ad secundum | |
| 5432 sic proceditur. Videtur quod actio non habeat bonitatem vel | |
| 5433 malitiam ex obiecto. Obiectum enim actionis est res. In rebus autem | |
| 5434 non est malum, sed in usu peccantium, ut Augustinus dicit in libro | |
| 5435 III de Doct. Christ. Ergo actio humana non habet bonitatem vel | |
| 5436 malitiam ex obiecto.</p> | |
| 5437 <p title="I-II q. 18 a. 2 arg. 2"><a name="34265"><span class= | |
| 5438 "ref">[34265] Iª-IIae q. 18 a. 2 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 5439 obiectum comparatur ad actionem ut materia. Bonitas autem rei non | |
| 5440 est ex materia, sed magis ex forma, quae est actus. Ergo bonum et | |
| 5441 malum non est in actibus ex obiecto.</p> | |
| 5442 <p title="I-II q. 18 a. 2 arg. 3"><a name="34266"><span class= | |
| 5443 "ref">[34266] Iª-IIae q. 18 a. 2 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 5444 obiectum potentiae activae comparatur ad actionem sicut effectus ad | |
| 5445 causam. Sed bonitas causae non dependet ex effectu, sed magis e | |
| 5446 converso. Ergo actio humana non habet bonitatem vel malitiam ex | |
| 5447 obiecto.</p> | |
| 5448 <p title="I-II q. 18 a. 2 s. c."><a name="34267"><span class= | |
| 5449 "ref">[34267] Iª-IIae q. 18 a. 2 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 5450 est quod dicitur Osee IX, <i>facti sunt abominabiles, sicut ea quae | |
| 5451 dilexerunt</i>. Fit autem homo Deo abominabilis propter malitiam | |
| 5452 suae operationis. Ergo malitia operationis est secundum obiecta | |
| 5453 mala quae homo diligit. Et eadem ratio est de bonitate | |
| 5454 actionis.</p> | |
| 5455 <p title="I-II q. 18 a. 2 co."><a name="34268"><span class= | |
| 5456 "ref">[34268] Iª-IIae q. 18 a. 2 co.</span></a> Respondeo | |
| 5457 dicendum quod, sicut dictum est, bonum et malum actionis, sicut et | |
| 5458 ceterarum rerum, attenditur ex plenitudine essendi vel defectu | |
| 5459 ipsius. Primum autem quod ad plenitudinem essendi pertinere | |
| 5460 videtur, est id quod dat rei speciem. Sicut autem res naturalis | |
| 5461 habet speciem ex sua forma, ita actio habet speciem ex obiecto; | |
| 5462 sicut et motus ex termino. Et ideo sicut prima bonitas rei | |
| 5463 naturalis attenditur ex sua forma, quae dat speciem ei, ita et | |
| 5464 prima bonitas actus moralis attenditur ex obiecto convenienti; unde | |
| 5465 et a quibusdam vocatur bonum ex genere; puta, uti re sua. Et sicut | |
| 5466 in rebus naturalibus primum malum est, si res generata non | |
| 5467 consequitur formam specificam, puta si non generetur homo, sed | |
| 5468 aliquid loco hominis; ita primum malum in actionibus moralibus est | |
| 5469 quod est ex obiecto, sicut accipere aliena. Et dicitur malum ex | |
| 5470 genere, genere pro specie accepto, eo modo loquendi quo dicimus | |
| 5471 humanum genus totam humanam speciem.</p> | |
| 5472 <p title="I-II q. 18 a. 2 ad 1"><a name="34269"><span class= | |
| 5473 "ref">[34269] Iª-IIae q. 18 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 5474 ergo dicendum quod, licet res exteriores sint in seipsis bonae, | |
| 5475 tamen non semper habent debitam proportionem ad hanc vel illam | |
| 5476 actionem. Et ideo inquantum considerantur ut obiecta talium | |
| 5477 actionum, non habent rationem boni.</p> | |
| 5478 <p title="I-II q. 18 a. 2 ad 2"><a name="34270"><span class= | |
| 5479 "ref">[34270] Iª-IIae q. 18 a. 2 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 5480 dicendum quod obiectum non est materia ex qua, sed materia circa | |
| 5481 quam, et habet quodammodo rationem formae, inquantum dat | |
| 5482 speciem.</p> | |
| 5483 <p title="I-II q. 18 a. 2 ad 3"><a name="34271"><span class= | |
| 5484 "ref">[34271] Iª-IIae q. 18 a. 2 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 5485 dicendum quod non semper obiectum actionis humanae est obiectum | |
| 5486 activae potentiae. Nam appetitiva potentia est quodammodo passiva, | |
| 5487 inquantum movetur ab appetibili, et tamen est principium humanorum | |
| 5488 actuum. Neque etiam potentiarum activarum obiecta semper habent | |
| 5489 rationem effectus, sed quando iam sunt transmutata, sicut alimentum | |
| 5490 transmutatum est effectus nutritivae potentiae, sed alimentum | |
| 5491 nondum transmutatum comparatur ad potentiam nutritivam sicut | |
| 5492 materia circa quam operatur. Ex hoc autem quod obiectum est aliquo | |
| 5493 modo effectus potentiae activae, sequitur quod sit terminus | |
| 5494 actionis eius, et per consequens quod det ei formam et speciem, | |
| 5495 motus enim habet speciem a terminis. Et quamvis etiam bonitas | |
| 5496 actionis non causetur ex bonitate effectus, tamen ex hoc dicitur | |
| 5497 actio bona, quod bonum effectum inducere potest. Et ita ipsa | |
| 5498 proportio actionis ad effectum, est ratio bonitatis ipsius.</p> | |
| 5499 <br /> | |
| 5500 <div class="E">Articulus 3</div> | |
| 5501 <p title="I-II q. 18 a. 3 arg. 1"><a name="34272"><span class= | |
| 5502 "ref">[34272] Iª-IIae q. 18 a. 3 arg. 1</span></a> Ad tertium | |
| 5503 sic proceditur. Videtur quod actio non sit bona vel mala ex | |
| 5504 circumstantia. Circumstantiae enim circumstant actum sicut extra | |
| 5505 ipsum existentes, ut dictum est. Sed bonum et malum sunt in ipsis | |
| 5506 rebus, ut dicitur in VI Metaphys. Ergo actio non habet bonitatem | |
| 5507 vel malitiam ex circumstantia.</p> | |
| 5508 <p title="I-II q. 18 a. 3 arg. 2"><a name="34273"><span class= | |
| 5509 "ref">[34273] Iª-IIae q. 18 a. 3 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 5510 bonitas vel malitia actus maxime consideratur in doctrina morum. | |
| 5511 Sed circumstantiae, cum sint quaedam accidentia actuum, videntur | |
| 5512 esse praeter considerationem artis, quia nulla ars considerat id | |
| 5513 quod est per accidens, ut dicitur in VI Metaphys. Ergo bonitas vel | |
| 5514 malitia actionis non est ex circumstantia.</p> | |
| 5515 <p title="I-II q. 18 a. 3 arg. 3"><a name="34274"><span class= | |
| 5516 "ref">[34274] Iª-IIae q. 18 a. 3 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 5517 id quod convenit alicui secundum suam substantiam, non attribuitur | |
| 5518 ei per aliquod accidens. Sed bonum et malum convenit actioni | |
| 5519 secundum suam substantiam, quia actio ex suo genere potest esse | |
| 5520 bona vel mala, ut dictum est. Ergo non convenit actioni ex | |
| 5521 circumstantia quod sit bona vel mala.</p> | |
| 5522 <p title="I-II q. 18 a. 3 s. c."><a name="34275"><span class= | |
| 5523 "ref">[34275] Iª-IIae q. 18 a. 3 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 5524 est quod philosophus dicit, in libro Ethic., quod <i>virtuosus | |
| 5525 operatur secundum quod oportet, et quando oportet, et secundum | |
| 5526 alias circumstantias</i>. Ergo ex contrario vitiosus, secundum | |
| 5527 unumquodque vitium, operatur quando non oportet, ubi non oportet, | |
| 5528 et sic de aliis circumstantiis. Ergo actiones humanae secundum | |
| 5529 circumstantias sunt bonae vel malae.</p> | |
| 5530 <p title="I-II q. 18 a. 3 co."><a name="34276"><span class= | |
| 5531 "ref">[34276] Iª-IIae q. 18 a. 3 co.</span></a> Respondeo | |
| 5532 dicendum quod in rebus naturalibus non invenitur tota plenitudo | |
| 5533 perfectionis quae debetur rei, ex forma substantiali, quae dat | |
| 5534 speciem; sed multum superadditur ex supervenientibus accidentibus, | |
| 5535 sicut in homine ex figura, ex colore, et huiusmodi; quorum si | |
| 5536 aliquod desit ad decentem habitudinem, consequitur malum. Ita etiam | |
| 5537 est in actione. Nam plenitudo bonitatis eius non tota consistit in | |
| 5538 sua specie, sed aliquid additur ex his quae adveniunt tanquam | |
| 5539 accidentia quaedam. Et huiusmodi sunt circumstantiae debitae. Unde | |
| 5540 si aliquid desit quod requiratur ad debitas circumstantias, erit | |
| 5541 actio mala.</p> | |
| 5542 <p title="I-II q. 18 a. 3 ad 1"><a name="34277"><span class= | |
| 5543 "ref">[34277] Iª-IIae q. 18 a. 3 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 5544 ergo dicendum quod circumstantiae sunt extra actionem, inquantum | |
| 5545 non sunt de essentia actionis, sunt tamen in ipsa actione velut | |
| 5546 quaedam accidentia eius. Sicut et accidentia quae sunt in | |
| 5547 substantiis naturalibus, sunt extra essentias earum.</p> | |
| 5548 <p title="I-II q. 18 a. 3 ad 2"><a name="34278"><span class= | |
| 5549 "ref">[34278] Iª-IIae q. 18 a. 3 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 5550 dicendum quod non omnia accidentia per accidens se habent ad sua | |
| 5551 subiecta, sed quaedam sunt per se accidentia; quae in unaquaque | |
| 5552 arte considerantur. Et per hunc modum considerantur circumstantiae | |
| 5553 actuum in doctrina morali.</p> | |
| 5554 <p title="I-II q. 18 a. 3 ad 3"><a name="34279"><span class= | |
| 5555 "ref">[34279] Iª-IIae q. 18 a. 3 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 5556 dicendum quod, cum bonum convertatur cum ente, sicut ens dicitur | |
| 5557 secundum substantiam et secundum accidens, ita et bonum attribuitur | |
| 5558 alicui et secundum esse suum essentiale, et secundum esse | |
| 5559 accidentale, tam in rebus naturalibus, quam in actionibus | |
| 5560 moralibus.</p> | |
| 5561 <br /> | |
| 5562 <div class="E">Articulus 4</div> | |
| 5563 <p title="I-II q. 18 a. 4 arg. 1"><a name="34280"><span class= | |
| 5564 "ref">[34280] Iª-IIae q. 18 a. 4 arg. 1</span></a> Ad quartum | |
| 5565 sic proceditur. Videtur quod bonum et malum in actibus humanis non | |
| 5566 sint ex fine. Dicit enim Dionysius, IV cap. de Div. Nom., quod | |
| 5567 <i>nihil respiciens ad malum operatur</i>. Si igitur ex fine | |
| 5568 derivaretur operatio bona vel mala, nulla actio esset mala. Quod | |
| 5569 patet esse falsum.</p> | |
| 5570 <p title="I-II q. 18 a. 4 arg. 2"><a name="34281"><span class= | |
| 5571 "ref">[34281] Iª-IIae q. 18 a. 4 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 5572 bonitas actus est aliquid in ipso existens. Finis autem est causa | |
| 5573 extrinseca. Non ergo secundum finem dicitur actio bona vel | |
| 5574 mala.</p> | |
| 5575 <p title="I-II q. 18 a. 4 arg. 3"><a name="34282"><span class= | |
| 5576 "ref">[34282] Iª-IIae q. 18 a. 4 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 5577 contingit aliquam bonam operationem ad malum finem ordinari, sicut | |
| 5578 cum aliquis dat eleemosynam propter inanem gloriam, et e converso | |
| 5579 aliquam malam operationem ordinari ad bonum finem, sicut cum quis | |
| 5580 furatur ut det pauperi. Non ergo est ex fine actio bona vel | |
| 5581 mala.</p> | |
| 5582 <p title="I-II q. 18 a. 4 s. c."><a name="34283"><span class= | |
| 5583 "ref">[34283] Iª-IIae q. 18 a. 4 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 5584 est quod Boetius dicit, in Topic., quod <i>cuius finis bonus est, | |
| 5585 ipsum quoque bonum est, et cuius finis malus est, ipsum quoque | |
| 5586 malum est</i>.</p> | |
| 5587 <p title="I-II q. 18 a. 4 co."><a name="34284"><span class= | |
| 5588 "ref">[34284] Iª-IIae q. 18 a. 4 co.</span></a> Respondeo | |
| 5589 dicendum quod eadem est dispositio rerum in bonitate, et in esse. | |
| 5590 Sunt enim quaedam quorum esse ex alio non dependet, et in his | |
| 5591 sufficit considerare ipsum eorum esse absolute. Quaedam vero sunt | |
| 5592 quorum esse dependet ab alio, unde oportet quod consideretur per | |
| 5593 considerationem ad causam a qua dependet. Sicut autem esse rei | |
| 5594 dependet ab agente et forma, ita bonitas rei dependet a fine. Unde | |
| 5595 in personis divinis, quae non habent bonitatem dependentem ab alio, | |
| 5596 non consideratur aliqua ratio bonitatis ex fine. Actiones autem | |
| 5597 humanae, et alia quorum bonitas dependet ab alio, habent rationem | |
| 5598 bonitatis ex fine a quo dependent, praeter bonitatem absolutam quae | |
| 5599 in eis existit. Sic igitur in actione humana bonitas quadruplex | |
| 5600 considerari potest. Una quidem secundum genus, prout scilicet est | |
| 5601 actio, quia quantum habet de actione et entitate, tantum habet de | |
| 5602 bonitate, ut dictum est. Alia vero secundum speciem, quae accipitur | |
| 5603 secundum obiectum conveniens. Tertia secundum circumstantias, quasi | |
| 5604 secundum accidentia quaedam. Quarta autem secundum finem, quasi | |
| 5605 secundum habitudinem ad causam bonitatis.</p> | |
| 5606 <p title="I-II q. 18 a. 4 ad 1"><a name="34285"><span class= | |
| 5607 "ref">[34285] Iª-IIae q. 18 a. 4 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 5608 ergo dicendum quod bonum ad quod aliquis respiciens operatur, non | |
| 5609 semper est verum bonum; sed quandoque verum bonum, et quandoque | |
| 5610 apparens. Et secundum hoc, ex fine sequitur actio mala.</p> | |
| 5611 <p title="I-II q. 18 a. 4 ad 2"><a name="34286"><span class= | |
| 5612 "ref">[34286] Iª-IIae q. 18 a. 4 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 5613 dicendum quod, quamvis finis sit causa extrinseca, tamen debita | |
| 5614 proportio ad finem et relatio in ipsum, inhaeret actioni.</p> | |
| 5615 <p title="I-II q. 18 a. 4 ad 3"><a name="34287"><span class= | |
| 5616 "ref">[34287] Iª-IIae q. 18 a. 4 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 5617 dicendum quod nihil prohibet actioni habenti unam praedictarum | |
| 5618 bonitatum, deesse aliam. Et secundum hoc, contingit actionem quae | |
| 5619 est bona secundum speciem suam vel secundum circumstantias, | |
| 5620 ordinari ad finem malum, et e converso. Non tamen est actio bona | |
| 5621 simpliciter, nisi omnes bonitates concurrant, quia <i>quilibet | |
| 5622 singularis defectus causat malum, bonum autem causatur ex integra | |
| 5623 causa</i>, ut Dionysius dicit, IV cap. de Div. Nom.</p> | |
| 5624 <br /> | |
| 5625 <div class="E">Articulus 5</div> | |
| 5626 <p title="I-II q. 18 a. 5 arg. 1"><a name="34288"><span class= | |
| 5627 "ref">[34288] Iª-IIae q. 18 a. 5 arg. 1</span></a> Ad quintum | |
| 5628 sic proceditur. Videtur quod actus morales non differant specie | |
| 5629 secundum bonum et malum. Bonum enim et malum in actibus invenitur | |
| 5630 conformiter rebus, ut dictum est. Sed in rebus bonum et malum non | |
| 5631 diversificant speciem, idem enim specie est homo bonus et malus. | |
| 5632 Ergo neque etiam bonum et malum in actibus diversificant | |
| 5633 speciem.</p> | |
| 5634 <p title="I-II q. 18 a. 5 arg. 2"><a name="34289"><span class= | |
| 5635 "ref">[34289] Iª-IIae q. 18 a. 5 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 5636 malum, cum sit privatio, est quoddam non ens. Sed non ens non | |
| 5637 potest esse differentia, secundum philosophum, in III Metaphys. Cum | |
| 5638 ergo differentia constituat speciem, videtur quod aliquis actus, ex | |
| 5639 hoc quod est malus, non constituatur in aliqua specie. Et ita bonum | |
| 5640 et malum non diversificant speciem humanorum actuum.</p> | |
| 5641 <p title="I-II q. 18 a. 5 arg. 3"><a name="34290"><span class= | |
| 5642 "ref">[34290] Iª-IIae q. 18 a. 5 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 5643 diversorum actuum secundum speciem, diversi sunt effectus. Sed idem | |
| 5644 specie effectus potest consequi ex actu bono et malo, sicut homo | |
| 5645 generatur ex adulterio, et ex matrimoniali concubitu. Ergo actus | |
| 5646 bonus et malus non differunt specie.</p> | |
| 5647 <p title="I-II q. 18 a. 5 arg. 4"><a name="34291"><span class= | |
| 5648 "ref">[34291] Iª-IIae q. 18 a. 5 arg. 4</span></a> Praeterea, | |
| 5649 bonum et malum dicitur in actibus quandoque secundum | |
| 5650 circumstantiam, ut dictum est. Sed circumstantia, cum sit accidens, | |
| 5651 non dat speciem actui. Ergo actus humani non differunt specie | |
| 5652 propter bonitatem et malitiam.</p> | |
| 5653 <p title="I-II q. 18 a. 5 s. c."><a name="34292"><span class= | |
| 5654 "ref">[34292] Iª-IIae q. 18 a. 5 s. c.</span></a> Sed contra, | |
| 5655 secundum philosophum, in II Ethic., <i>similes habitus similes | |
| 5656 actus reddunt</i>. Sed habitus bonus et malus differunt specie, ut | |
| 5657 liberalitas et prodigalitas. Ergo et actus bonus et malus differunt | |
| 5658 specie.</p> | |
| 5659 <p title="I-II q. 18 a. 5 co."><a name="34293"><span class= | |
| 5660 "ref">[34293] Iª-IIae q. 18 a. 5 co.</span></a> Respondeo | |
| 5661 dicendum quod omnis actus speciem habet ex suo obiecto, sicut supra | |
| 5662 dictum est. Unde oportet quod aliqua differentia obiecti faciat | |
| 5663 diversitatem speciei in actibus. Est autem considerandum quod | |
| 5664 aliqua differentia obiecti facit differentiam speciei in actibus, | |
| 5665 secundum quod referuntur ad unum principium activum, quod non facit | |
| 5666 differentiam in actibus, secundum quod referuntur ad aliud | |
| 5667 principium activum. Quia nihil quod est per accidens, constituit | |
| 5668 speciem, sed solum quod est per se, potest autem aliqua differentia | |
| 5669 obiecti esse per se in comparatione ad unum activum principium, et | |
| 5670 per accidens in comparatione ad aliud; sicut cognoscere colorem et | |
| 5671 sonum, per se differunt per comparationem ad sensum, non autem per | |
| 5672 comparationem ad intellectum. In actibus autem humanis bonum et | |
| 5673 malum dicitur per comparationem ad rationem, quia, ut Dionysius | |
| 5674 dicit, IV cap. de Div. Nom., bonum hominis est secundum rationem | |
| 5675 esse, malum autem quod est praeter rationem. Unicuique enim rei est | |
| 5676 bonum quod convenit ei secundum suam formam; et malum quod est ei | |
| 5677 praeter ordinem suae formae. Patet ergo quod differentia boni et | |
| 5678 mali circa obiectum considerata, comparatur per se ad rationem, | |
| 5679 scilicet secundum quod obiectum est ei conveniens vel non | |
| 5680 conveniens. Dicuntur autem aliqui actus humani, vel morales, | |
| 5681 secundum quod sunt a ratione. Unde manifestum est quod bonum et | |
| 5682 malum diversificant speciem in actibus moralibus, differentiae enim | |
| 5683 per se diversificant speciem.</p> | |
| 5684 <p title="I-II q. 18 a. 5 ad 1"><a name="34294"><span class= | |
| 5685 "ref">[34294] Iª-IIae q. 18 a. 5 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 5686 ergo dicendum quod etiam in rebus naturalibus bonum et malum, quod | |
| 5687 est secundum naturam et contra naturam, diversificant speciem | |
| 5688 naturae, corpus enim mortuum et corpus vivum non sunt eiusdem | |
| 5689 speciei. Et similiter bonum, inquantum est secundum rationem, et | |
| 5690 malum, inquantum est praeter rationem, diversificant speciem | |
| 5691 moris.</p> | |
| 5692 <p title="I-II q. 18 a. 5 ad 2"><a name="34295"><span class= | |
| 5693 "ref">[34295] Iª-IIae q. 18 a. 5 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 5694 dicendum quod malum importat privationem non absolutam, sed | |
| 5695 consequentem talem potentiam. Dicitur enim malus actus secundum | |
| 5696 suam speciem, non ex eo quod nullum habeat obiectum; sed quia habet | |
| 5697 obiectum non conveniens rationi, sicut tollere aliena. Unde | |
| 5698 inquantum obiectum est aliquid positive, potest constituere speciem | |
| 5699 mali actus.</p> | |
| 5700 <p title="I-II q. 18 a. 5 ad 3"><a name="34296"><span class= | |
| 5701 "ref">[34296] Iª-IIae q. 18 a. 5 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 5702 dicendum quod actus coniugalis et adulterium, secundum quod | |
| 5703 comparantur ad rationem, differunt specie, et habent effectus | |
| 5704 specie differentes, quia unum eorum meretur laudem et praemium, | |
| 5705 aliud vituperium et poenam. Sed secundum quod comparantur ad | |
| 5706 potentiam generativam, non differunt specie. Et sic habent unum | |
| 5707 effectum secundum speciem.</p> | |
| 5708 <p title="I-II q. 18 a. 5 ad 4"><a name="34297"><span class= | |
| 5709 "ref">[34297] Iª-IIae q. 18 a. 5 ad 4</span></a> Ad quartum | |
| 5710 dicendum quod circumstantia quandoque sumitur ut differentia | |
| 5711 essentialis obiecti, secundum quod ad rationem comparatur, et tunc | |
| 5712 potest dare speciem actui morali. Et hoc oportet esse, quandocumque | |
| 5713 circumstantia transmutat actum de bonitate in malitiam, non enim | |
| 5714 circumstantia faceret actum malum, nisi per hoc quod rationi | |
| 5715 repugnat.</p> | |
| 5716 <br /> | |
| 5717 <div class="E">Articulus 6</div> | |
| 5718 <p title="I-II q. 18 a. 6 arg. 1"><a name="34298"><span class= | |
| 5719 "ref">[34298] Iª-IIae q. 18 a. 6 arg. 1</span></a> Ad sextum | |
| 5720 sic proceditur. Videtur quod bonum et malum quod est ex fine, non | |
| 5721 diversificent speciem in actibus. Actus enim habent speciem ex | |
| 5722 obiecto. Sed finis est praeter rationem obiecti. Ergo bonum et | |
| 5723 malum quod est ex fine, non diversificant speciem actus.</p> | |
| 5724 <p title="I-II q. 18 a. 6 arg. 2"><a name="34299"><span class= | |
| 5725 "ref">[34299] Iª-IIae q. 18 a. 6 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 5726 id quod est per accidens, non constituit speciem, ut dictum est. | |
| 5727 Sed accidit alicui actui quod ordinetur ad aliquem finem; sicut | |
| 5728 quod aliquis det eleemosynam propter inanem gloriam. Ergo secundum | |
| 5729 bonum et malum quod est ex fine, non diversificantur actus secundum | |
| 5730 speciem.</p> | |
| 5731 <p title="I-II q. 18 a. 6 arg. 3"><a name="34300"><span class= | |
| 5732 "ref">[34300] Iª-IIae q. 18 a. 6 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 5733 diversi actus secundum speciem, ad unum finem ordinari possunt, | |
| 5734 sicut ad finem inanis gloriae ordinari possunt actus diversarum | |
| 5735 virtutum, et diversorum vitiorum. Non ergo bonum et malum quod | |
| 5736 accipitur secundum finem, diversificat speciem actuum.</p> | |
| 5737 <p title="I-II q. 18 a. 6 s. c."><a name="34301"><span class= | |
| 5738 "ref">[34301] Iª-IIae q. 18 a. 6 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 5739 est quod supra ostensum est, quod actus humani habent speciem a | |
| 5740 fine. Ergo bonum et malum quod accipitur secundum finem, | |
| 5741 diversificat speciem actuum.</p> | |
| 5742 <p title="I-II q. 18 a. 6 co."><a name="34302"><span class= | |
| 5743 "ref">[34302] Iª-IIae q. 18 a. 6 co.</span></a> Respondeo | |
| 5744 dicendum quod aliqui actus dicuntur humani, inquantum sunt | |
| 5745 voluntarii, sicut supra dictum est. In actu autem voluntario | |
| 5746 invenitur duplex actus, scilicet actus interior voluntatis, et | |
| 5747 actus exterior, et uterque horum actuum habet suum obiectum. Finis | |
| 5748 autem proprie est obiectum interioris actus voluntarii, id autem | |
| 5749 circa quod est actio exterior, est obiectum eius. Sicut igitur | |
| 5750 actus exterior accipit speciem ab obiecto circa quod est; ita actus | |
| 5751 interior voluntatis accipit speciem a fine, sicut a proprio | |
| 5752 obiecto. Ita autem quod est ex parte voluntatis, se habet ut | |
| 5753 formale ad id quod est ex parte exterioris actus, quia voluntas | |
| 5754 utitur membris ad agendum, sicut instrumentis; neque actus | |
| 5755 exteriores habent rationem moralitatis, nisi inquantum sunt | |
| 5756 voluntarii. Et ideo actus humani species formaliter consideratur | |
| 5757 secundum finem, materialiter autem secundum obiectum exterioris | |
| 5758 actus. Unde philosophus dicit, in V Ethic., quod <i>ille qui | |
| 5759 furatur ut committat adulterium, est, per se loquendo, magis | |
| 5760 adulter quam fur</i>.</p> | |
| 5761 <p title="I-II q. 18 a. 6 ad 1"><a name="34303"><span class= | |
| 5762 "ref">[34303] Iª-IIae q. 18 a. 6 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 5763 ergo dicendum quod etiam finis habet rationem obiecti, ut dictum | |
| 5764 est.</p> | |
| 5765 <p title="I-II q. 18 a. 6 ad 2"><a name="34304"><span class= | |
| 5766 "ref">[34304] Iª-IIae q. 18 a. 6 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 5767 dicendum quod ordinari ad talem finem, etsi accidat exteriori | |
| 5768 actui, non tamen accidit actui interiori voluntatis, qui comparatur | |
| 5769 ad exteriorem sicut formale ad materiale.</p> | |
| 5770 <p title="I-II q. 18 a. 6 ad 3"><a name="34305"><span class= | |
| 5771 "ref">[34305] Iª-IIae q. 18 a. 6 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 5772 dicendum quod quando multi actus specie differentes ordinantur ad | |
| 5773 unum finem, est quidem diversitas speciei ex parte exteriorum | |
| 5774 actuum; sed unitas speciei ex parte actus interioris.</p> | |
| 5775 <br /> | |
| 5776 <div class="E">Articulus 7</div> | |
| 5777 <p title="I-II q. 18 a. 7 arg. 1"><a name="34306"><span class= | |
| 5778 "ref">[34306] Iª-IIae q. 18 a. 7 arg. 1</span></a> Ad septimum | |
| 5779 sic proceditur. Videtur quod species bonitatis quae est ex fine, | |
| 5780 contineatur sub specie bonitatis quae est ex obiecto, sicut species | |
| 5781 sub genere, puta cum aliquis vult furari ut det eleemosynam. Actus | |
| 5782 enim habet speciem ex obiecto, ut dictum est. Sed impossibile est | |
| 5783 quod aliquid contineatur in aliqua alia specie, quae sub propria | |
| 5784 specie non continetur, quia idem non potest esse in diversis | |
| 5785 speciebus non subalternis. Ergo species quae est ex fine, | |
| 5786 continetur sub specie quae est ex obiecto.</p> | |
| 5787 <p title="I-II q. 18 a. 7 arg. 2"><a name="34307"><span class= | |
| 5788 "ref">[34307] Iª-IIae q. 18 a. 7 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 5789 semper ultima differentia constituit speciem specialissimam. Sed | |
| 5790 differentia quae est ex fine, videtur esse posterior quam | |
| 5791 differentia quae est ex obiecto, quia finis habet rationem ultimi. | |
| 5792 Ergo species quae est ex fine, continetur sub specie quae est ex | |
| 5793 obiecto, sicut species specialissima.</p> | |
| 5794 <p title="I-II q. 18 a. 7 arg. 3"><a name="34308"><span class= | |
| 5795 "ref">[34308] Iª-IIae q. 18 a. 7 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 5796 quanto aliqua differentia est magis formalis, tanto magis est | |
| 5797 specialis, quia differentia comparatur ad genus ut forma ad | |
| 5798 materiam. Sed species quae est ex fine, est formalior ea quae est | |
| 5799 ex obiecto, ut dictum est. Ergo species quae est ex fine, | |
| 5800 continetur sub specie quae est ex obiecto, sicut species | |
| 5801 specialissima sub genere subalterno.</p> | |
| 5802 <p title="I-II q. 18 a. 7 s. c."><a name="34309"><span class= | |
| 5803 "ref">[34309] Iª-IIae q. 18 a. 7 s. c.</span></a> Sed contra, | |
| 5804 cuiuslibet generis sunt determinatae differentiae. Sed actus | |
| 5805 eiusdem speciei ex parte obiecti, potest ad infinitos fines | |
| 5806 ordinari, puta furtum ad infinita bona vel mala. Ergo species quae | |
| 5807 est ex fine, non continetur sub specie quae est ex obiecto, sicut | |
| 5808 sub genere.</p> | |
| 5809 <p title="I-II q. 18 a. 7 co."><a name="34310"><span class= | |
| 5810 "ref">[34310] Iª-IIae q. 18 a. 7 co.</span></a> Respondeo | |
| 5811 dicendum quod obiectum exterioris actus dupliciter potest se habere | |
| 5812 ad finem voluntatis, uno modo, sicut per se ordinatum ad ipsum, | |
| 5813 sicut bene pugnare per se ordinatur ad victoriam; alio modo, per | |
| 5814 accidens, sicut accipere rem alienam per accidens ordinatur ad | |
| 5815 dandum eleemosynam. Oportet autem, ut philosophus dicit in VII | |
| 5816 Metaphys., quod differentiae dividentes aliquod genus, et | |
| 5817 constituentes speciem illius generis, per se dividant illud. Si | |
| 5818 autem per accidens, non recte procedit divisio, puta si quis dicat, | |
| 5819 animalium aliud rationale, aliud irrationale; et animalium | |
| 5820 irrationalium aliud alatum, aliud non alatum, alatum enim et non | |
| 5821 alatum non sunt per se determinativa eius quod est irrationale. | |
| 5822 Oportet autem sic dividere, animalium aliud habens pedes, aliud non | |
| 5823 habens pedes; et habentium pedes, aliud habet duos, aliud quatuor, | |
| 5824 aliud multos, haec enim per se determinant priorem differentiam. | |
| 5825 Sic igitur quando obiectum non est per se ordinatum ad finem, | |
| 5826 differentia specifica quae est ex obiecto, non est per se | |
| 5827 determinativa eius quae est ex fine, nec e converso. Unde una | |
| 5828 istarum specierum non est sub alia, sed tunc actus moralis est sub | |
| 5829 duabus speciebus quasi disparatis. Unde dicimus quod ille qui | |
| 5830 furatur ut moechetur, committit duas malitias in uno actu. Si vero | |
| 5831 obiectum per se ordinetur ad finem, una dictarum differentiarum est | |
| 5832 per se determinativa alterius. Unde una istarum specierum | |
| 5833 continebitur sub altera. Considerandum autem restat quae sub qua. | |
| 5834 Ad cuius evidentiam, primo considerandum est quod quanto aliqua | |
| 5835 differentia sumitur a forma magis particulari, tanto magis est | |
| 5836 specifica. Secundo, quod quanto agens est magis universale, tanto | |
| 5837 ex eo est forma magis universalis. Tertio, quod quanto aliquis | |
| 5838 finis est posterior, tanto respondet agenti universaliori, sicut | |
| 5839 victoria, quae est ultimus finis exercitus, est finis intentus a | |
| 5840 summo duce; ordinatio autem huius aciei vel illius, est finis | |
| 5841 intentus ab aliquo inferiorum ducum. Et ex istis sequitur quod | |
| 5842 differentia specifica quae est ex fine, est magis generalis; et | |
| 5843 differentia quae est ex obiecto per se ad talem finem ordinato, est | |
| 5844 specifica respectu eius. Voluntas enim, cuius proprium obiectum est | |
| 5845 finis, est universale motivum respectu omnium potentiarum animae, | |
| 5846 quarum propria obiecta sunt obiecta particularium actuum.</p> | |
| 5847 <p title="I-II q. 18 a. 7 ad 1"><a name="34311"><span class= | |
| 5848 "ref">[34311] Iª-IIae q. 18 a. 7 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 5849 ergo dicendum quod secundum substantiam suam non potest aliquid | |
| 5850 esse in duabus speciebus, quarum una sub altera non ordinetur. Sed | |
| 5851 secundum ea quae rei adveniunt, potest aliquid sub diversis | |
| 5852 speciebus contineri. Sicut hoc pomum, secundum colorem, continetur | |
| 5853 sub hac specie, scilicet albi, et secundum odorem, sub specie bene | |
| 5854 redolentis. Et similiter actus qui secundum substantiam suam est in | |
| 5855 una specie naturae, secundum conditiones morales supervenientes, ad | |
| 5856 duas species referri potest, ut supra dictum est.</p> | |
| 5857 <p title="I-II q. 18 a. 7 ad 2"><a name="34312"><span class= | |
| 5858 "ref">[34312] Iª-IIae q. 18 a. 7 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 5859 dicendum quod finis est postremum in executione; sed est primum in | |
| 5860 intentione rationis, secundum quam accipiuntur moralium actuum | |
| 5861 species.</p> | |
| 5862 <p title="I-II q. 18 a. 7 ad 3"><a name="34313"><span class= | |
| 5863 "ref">[34313] Iª-IIae q. 18 a. 7 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 5864 dicendum quod differentia comparatur ad genus ut forma ad materiam, | |
| 5865 inquantum facit esse genus in actu. Sed etiam genus consideratur ut | |
| 5866 formalius specie, secundum quod est absolutius, et minus | |
| 5867 contractum. Unde et partes definitionis reducuntur ad genus causae | |
| 5868 formalis, ut dicitur in libro Physic. Et secundum hoc, genus est | |
| 5869 causa formalis speciei, et tanto erit formalius, quanto | |
| 5870 communius.</p> | |
| 5871 <br /> | |
| 5872 <div class="E">Articulus 8</div> | |
| 5873 <p title="I-II q. 18 a. 8 arg. 1"><a name="34314"><span class= | |
| 5874 "ref">[34314] Iª-IIae q. 18 a. 8 arg. 1</span></a> Ad octavum | |
| 5875 sic proceditur. Videtur quod non sit aliquis actus indifferens | |
| 5876 secundum suam speciem. Malum enim est privatio boni, secundum | |
| 5877 Augustinum. Sed privatio et habitus sunt opposita immediata, | |
| 5878 secundum philosophum. Ergo non est aliquis actus qui secundum | |
| 5879 speciem suam sit indifferens, quasi medium existens inter bonum et | |
| 5880 malum.</p> | |
| 5881 <p title="I-II q. 18 a. 8 arg. 2"><a name="34315"><span class= | |
| 5882 "ref">[34315] Iª-IIae q. 18 a. 8 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 5883 actus humani habent speciem a fine vel obiecto, ut dictum est. Sed | |
| 5884 omne obiectum, et omnis finis habet rationem boni vel mali. Ergo | |
| 5885 omnis actus humanus secundum suam speciem est bonus vel malus. | |
| 5886 Nullus ergo est indifferens secundum speciem.</p> | |
| 5887 <p title="I-II q. 18 a. 8 arg. 3"><a name="34316"><span class= | |
| 5888 "ref">[34316] Iª-IIae q. 18 a. 8 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 5889 sicut dictum est, actus dicitur bonus, qui habet debitam | |
| 5890 perfectionem bonitatis; malus, cui aliquid de hoc deficit. Sed | |
| 5891 necesse est quod omnis actus vel habeat totam plenitudinem suae | |
| 5892 bonitatis, vel aliquid ei deficiat. Ergo necesse est quod omnis | |
| 5893 actus secundum speciem suam sit bonus vel malus, et nullus | |
| 5894 indifferens.</p> | |
| 5895 <p title="I-II q. 18 a. 8 s. c."><a name="34317"><span class= | |
| 5896 "ref">[34317] Iª-IIae q. 18 a. 8 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 5897 est quod Augustinus dicit, in libro de Serm. Dom. in Mont., quod | |
| 5898 <i>sunt quaedam facta media, quae possunt bono vel malo animo | |
| 5899 fieri, de quibus est temerarium iudicare</i>. Sunt ergo aliqui | |
| 5900 actus secundum speciem suam indifferentes.</p> | |
| 5901 <p title="I-II q. 18 a. 8 co."><a name="34318"><span class= | |
| 5902 "ref">[34318] Iª-IIae q. 18 a. 8 co.</span></a> Respondeo | |
| 5903 dicendum quod, sicut dictum est, actus omnis habet speciem ab | |
| 5904 obiecto; et actus humanus, qui dicitur moralis, habet speciem ab | |
| 5905 obiecto relato ad principium actuum humanorum, quod est ratio. Unde | |
| 5906 si obiectum actus includat aliquid quod conveniat ordini rationis, | |
| 5907 erit actus bonus secundum suam speciem, sicut dare eleemosynam | |
| 5908 indigenti. Si autem includat aliquid quod repugnet ordini rationis, | |
| 5909 erit malus actus secundum speciem, sicut furari, quod est tollere | |
| 5910 aliena. Contingit autem quod obiectum actus non includit aliquid | |
| 5911 pertinens ad ordinem rationis, sicut levare festucam de terra, ire | |
| 5912 ad campum, et huiusmodi, et tales actus secundum speciem suam sunt | |
| 5913 indifferentes.</p> | |
| 5914 <p title="I-II q. 18 a. 8 ad 1"><a name="34319"><span class= | |
| 5915 "ref">[34319] Iª-IIae q. 18 a. 8 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 5916 ergo dicendum quod duplex est privatio. Quaedam quae consistit in | |
| 5917 privatum esse, et haec nihil relinquit, sed totum aufert; ut | |
| 5918 caecitas totaliter aufert visum, et tenebrae lucem, et mors vitam. | |
| 5919 Et inter hanc privationem et habitum oppositum, non potest esse | |
| 5920 aliquod medium circa proprium susceptibile. Est autem alia privatio | |
| 5921 quae consistit in privari, sicut aegritudo est privatio sanitatis, | |
| 5922 non quod tota sanitas sit sublata, sed quod est quasi quaedam via | |
| 5923 ad totalem ablationem sanitatis, quae fit per mortem. Et ideo talis | |
| 5924 privatio, cum aliquid relinquat, non semper est immediata cum | |
| 5925 opposito habitu. Et hoc modo malum est privatio boni, ut Simplicius | |
| 5926 dicit in commento super librum Praedic., quia non totum bonum | |
| 5927 aufert, sed aliquid relinquit. Unde potest esse aliquod medium | |
| 5928 inter bonum et malum.</p> | |
| 5929 <p title="I-II q. 18 a. 8 ad 2"><a name="34320"><span class= | |
| 5930 "ref">[34320] Iª-IIae q. 18 a. 8 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 5931 dicendum quod omne obiectum vel finis habet aliquam bonitatem vel | |
| 5932 malitiam, saltem naturalem, non tamen semper importat bonitatem vel | |
| 5933 malitiam moralem, quae consideratur per comparationem ad rationem, | |
| 5934 ut dictum est. Et de hac nunc agitur.</p> | |
| 5935 <p title="I-II q. 18 a. 8 ad 3"><a name="34321"><span class= | |
| 5936 "ref">[34321] Iª-IIae q. 18 a. 8 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 5937 dicendum quod non quidquid habet actus, pertinet ad speciem eius. | |
| 5938 Unde etsi in ratione suae speciei non contineatur quidquid pertinet | |
| 5939 ad plenitudinem bonitatis ipsius, non propter hoc est ex specie sua | |
| 5940 malus, nec etiam bonus, sicut homo secundum suam speciem neque | |
| 5941 virtuosus, neque vitiosus est.</p> | |
| 5942 <br /> | |
| 5943 <div class="E">Articulus 9</div> | |
| 5944 <p title="I-II q. 18 a. 9 arg. 1"><a name="34322"><span class= | |
| 5945 "ref">[34322] Iª-IIae q. 18 a. 9 arg. 1</span></a> Ad nonum | |
| 5946 sic proceditur. Videtur quod aliquis actus secundum individuum sit | |
| 5947 indifferens. Nulla enim species est quae sub se non contineat vel | |
| 5948 continere possit aliquod individuum. Sed aliquis actus est | |
| 5949 indifferens secundum suam speciem, ut dictum est. Ergo aliquis | |
| 5950 actus individualis potest esse indifferens.</p> | |
| 5951 <p title="I-II q. 18 a. 9 arg. 2"><a name="34323"><span class= | |
| 5952 "ref">[34323] Iª-IIae q. 18 a. 9 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 5953 ex individualibus actibus causantur habitus conformes ipsis, ut | |
| 5954 dicitur in II Ethic. Sed aliquis habitus est indifferens. Dicit | |
| 5955 enim philosophus, in IV Ethic., de quibusdam, sicut de placidis et | |
| 5956 prodigis, quod non sunt mali, et tamen constat quod non sunt boni, | |
| 5957 cum recedant a virtute, et sic sunt indifferentes secundum habitum. | |
| 5958 Ergo aliqui actus individuales sunt indifferentes.</p> | |
| 5959 <p title="I-II q. 18 a. 9 arg. 3"><a name="34324"><span class= | |
| 5960 "ref">[34324] Iª-IIae q. 18 a. 9 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 5961 bonum morale pertinet ad virtutem, malum autem morale pertinet ad | |
| 5962 vitium. Sed contingit quandoque quod homo actum qui ex specie sua | |
| 5963 est indifferens, non ordinat ad aliquem finem vel vitii vel | |
| 5964 virtutis. Ergo contingit aliquem actum individualem esse | |
| 5965 indifferentem.</p> | |
| 5966 <p title="I-II q. 18 a. 9 s. c."><a name="34325"><span class= | |
| 5967 "ref">[34325] Iª-IIae q. 18 a. 9 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 5968 est quod Gregorius dicit in quadam homilia, <i>otiosum verbum est | |
| 5969 quod utilitate rectitudinis, aut ratione iustae necessitatis aut | |
| 5970 piae utilitatis, caret</i>. Sed verbum otiosum est malum, quia de | |
| 5971 eo reddent homines rationem in die iudicii, ut dicitur Matth. XII. | |
| 5972 Si autem non caret ratione iustae necessitatis aut piae utilitatis, | |
| 5973 est bonum. Ergo omne verbum aut est bonum aut malum. Pari ergo | |
| 5974 ratione, et quilibet alius actus vel est bonus vel malus. Nullus | |
| 5975 ergo individualis actus est indifferens.</p> | |
| 5976 <p title="I-II q. 18 a. 9 co."><a name="34326"><span class= | |
| 5977 "ref">[34326] Iª-IIae q. 18 a. 9 co.</span></a> Respondeo | |
| 5978 dicendum quod contingit quandoque aliquem actum esse indifferentem | |
| 5979 secundum speciem, qui tamen est bonus vel malus in individuo | |
| 5980 consideratus. Et hoc ideo, quia actus moralis, sicut dictum est, | |
| 5981 non solum habet bonitatem ex obiecto, a quo habet speciem; sed | |
| 5982 etiam ex circumstantiis, quae sunt quasi quaedam accidentia; sicut | |
| 5983 aliquid convenit individuo hominis secundum accidentia | |
| 5984 individualia, quod non convenit homini secundum rationem speciei. | |
| 5985 Et oportet quod quilibet individualis actus habeat aliquam | |
| 5986 circumstantiam per quam trahatur ad bonum vel malum, ad minus ex | |
| 5987 parte intentionis finis. Cum enim rationis sit ordinare, actus a | |
| 5988 ratione deliberativa procedens, si non sit ad debitum finem | |
| 5989 ordinatus, ex hoc ipso repugnat rationi, et habet rationem mali. Si | |
| 5990 vero ordinetur ad debitum finem, convenit cum ordine rationis, unde | |
| 5991 habet rationem boni. Necesse est autem quod vel ordinetur, vel non | |
| 5992 ordinetur ad debitum finem. Unde necesse est omnem actum hominis a | |
| 5993 deliberativa ratione procedentem, in individuo consideratum, bonum | |
| 5994 esse vel malum. Si autem non procedit a ratione deliberativa, sed | |
| 5995 ex quadam imaginatione, sicut cum aliquis fricat barbam, vel movet | |
| 5996 manum aut pedem; talis actus non est, proprie loquendo, moralis vel | |
| 5997 humanus; cum hoc habeat actus a ratione. Et sic erit indifferens, | |
| 5998 quasi extra genus moralium actuum existens.</p> | |
| 5999 <p title="I-II q. 18 a. 9 ad 1"><a name="34327"><span class= | |
| 6000 "ref">[34327] Iª-IIae q. 18 a. 9 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 6001 ergo dicendum quod aliquem actum esse indifferentem secundum suam | |
| 6002 speciem, potest esse multipliciter. Uno modo, sic quod ex sua | |
| 6003 specie debeatur ei quod sit indifferens. Et sic procedit ratio. Sed | |
| 6004 tamen isto modo nullus actus ex sua specie est indifferens, non | |
| 6005 enim est aliquod obiectum humani actus, quod non possit ordinari | |
| 6006 vel ad bonum vel ad malum, per finem vel circumstantiam. Alio modo | |
| 6007 potest dici indifferens ex sua specie, quia non habet ex sua specie | |
| 6008 quod sit bonus vel malus. Unde per aliquid aliud potest fieri bonus | |
| 6009 vel malus. Sicut homo non habet ex sua specie quod sit albus vel | |
| 6010 niger, nec tamen habet ex sua specie quod non sit albus aut niger, | |
| 6011 potest enim albedo vel nigredo supervenire homini aliunde quam a | |
| 6012 principiis speciei.</p> | |
| 6013 <p title="I-II q. 18 a. 9 ad 2"><a name="34328"><span class= | |
| 6014 "ref">[34328] Iª-IIae q. 18 a. 9 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 6015 dicendum quod philosophus dicit illum esse malum proprie, qui est | |
| 6016 aliis hominibus nocivus. Et secundum hoc, dicit prodigum non esse | |
| 6017 malum, quia nulli alteri nocet nisi sibi ipsi. Et similiter de | |
| 6018 omnibus aliis qui non sunt proximis nocivi. Nos autem hic dicimus | |
| 6019 malum communiter omne quod est rationi rectae repugnans. Et | |
| 6020 secundum hoc, omnis individualis actus est bonus vel malus, ut | |
| 6021 dictum est.</p> | |
| 6022 <p title="I-II q. 18 a. 9 ad 3"><a name="34329"><span class= | |
| 6023 "ref">[34329] Iª-IIae q. 18 a. 9 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 6024 dicendum quod omnis finis a ratione deliberativa intentus, pertinet | |
| 6025 ad bonum alicuius virtutis, vel ad malum alicuius vitii. Nam hoc | |
| 6026 ipsum quod aliquis agit ordinate ad sustentationem vel quietem sui | |
| 6027 corporis, ad bonum virtutis ordinatur in eo qui corpus suum ordinat | |
| 6028 ad bonum virtutis. Et idem patet in aliis.</p> | |
| 6029 <br /> | |
| 6030 <div class="E">Articulus 10</div> | |
| 6031 <p title="I-II q. 18 a. 10 arg. 1"><a name="34330"><span class= | |
| 6032 "ref">[34330] Iª-IIae q. 18 a. 10 arg. 1</span></a> Ad decimum | |
| 6033 sic proceditur. Videtur quod circumstantia non possit constituere | |
| 6034 aliquam speciem boni vel mali actus. Species enim actus est ex | |
| 6035 obiecto. Sed circumstantiae differunt ab obiecto. Ergo | |
| 6036 circumstantiae non dant speciem actus.</p> | |
| 6037 <p title="I-II q. 18 a. 10 arg. 2"><a name="34331"><span class= | |
| 6038 "ref">[34331] Iª-IIae q. 18 a. 10 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 6039 circumstantiae comparantur ad actum moralem sicut accidentia eius, | |
| 6040 ut dictum est. Sed accidens non constituit speciem. Ergo | |
| 6041 circumstantia non constituit aliquam speciem boni vel mali.</p> | |
| 6042 <p title="I-II q. 18 a. 10 arg. 3"><a name="34332"><span class= | |
| 6043 "ref">[34332] Iª-IIae q. 18 a. 10 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 6044 unius rei non sunt plures species. Unius autem actus sunt plures | |
| 6045 circumstantiae. Ergo circumstantia non constituit actum moralem in | |
| 6046 aliqua specie boni vel mali.</p> | |
| 6047 <p title="I-II q. 18 a. 10 s. c."><a name="34333"><span class= | |
| 6048 "ref">[34333] Iª-IIae q. 18 a. 10 s. c.</span></a> Sed contra, | |
| 6049 locus est circumstantia quaedam. Sed locus constituit actum moralem | |
| 6050 in quadam specie mali, furari enim aliquid de loco sacro est | |
| 6051 sacrilegium. Ergo circumstantia constituit actum moralem in aliqua | |
| 6052 specie boni vel mali.</p> | |
| 6053 <p title="I-II q. 18 a. 10 co."><a name="34334"><span class= | |
| 6054 "ref">[34334] Iª-IIae q. 18 a. 10 co.</span></a> Respondeo | |
| 6055 dicendum quod, sicut species rerum naturalium constituuntur ex | |
| 6056 naturalibus formis, ita species moralium actuum constituuntur ex | |
| 6057 formis prout sunt a ratione conceptae, sicut ex supradictis patet. | |
| 6058 Quia vero natura determinata est ad unum, nec potest esse processus | |
| 6059 naturae in infinitum, necesse est pervenire ad aliquam ultimam | |
| 6060 formam, ex qua sumatur differentia specifica, post quam alia | |
| 6061 differentia specifica esse non possit. Et inde est quod in rebus | |
| 6062 naturalibus, id quod est accidens alicui rei, non potest accipi ut | |
| 6063 differentia constituens speciem. Sed processus rationis non est | |
| 6064 determinatus ad aliquid unum, sed quolibet dato, potest ulterius | |
| 6065 procedere. Et ideo quod in uno actu accipitur ut circumstantia | |
| 6066 superaddita obiecto quod determinat speciem actus, potest iterum | |
| 6067 accipi a ratione ordinante ut principalis conditio obiecti | |
| 6068 determinantis speciem actus. Sicut tollere alienum habet speciem ex | |
| 6069 ratione alieni, ex hoc enim constituitur in specie furti, et si | |
| 6070 consideretur super hoc ratio loci vel temporis, se habebit in | |
| 6071 ratione circumstantiae. Sed quia ratio etiam de loco vel de | |
| 6072 tempore, et aliis huiusmodi, ordinare potest; contingit conditionem | |
| 6073 loci circa obiectum accipi ut contrariam ordini rationis; puta quod | |
| 6074 ratio ordinat non esse iniuriam faciendam loco sacro. Unde tollere | |
| 6075 aliquid alienum de loco sacro addit specialem repugnantiam ad | |
| 6076 ordinem rationis. Et ideo locus, qui prius considerabatur ut | |
| 6077 circumstantia, nunc consideratur ut principalis conditio obiecti | |
| 6078 rationi repugnans. Et per hunc modum, quandocumque aliqua | |
| 6079 circumstantia respicit specialem ordinem rationis vel pro vel | |
| 6080 contra, oportet quod circumstantia det speciem actui morali vel | |
| 6081 bono vel malo.</p> | |
| 6082 <p title="I-II q. 18 a. 10 ad 1"><a name="34335"><span class= | |
| 6083 "ref">[34335] Iª-IIae q. 18 a. 10 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 6084 ergo dicendum quod circumstantia secundum quod dat speciem actui, | |
| 6085 consideratur ut quaedam conditio obiecti, sicut dictum est, et | |
| 6086 quasi quaedam specifica differentia eius.</p> | |
| 6087 <p title="I-II q. 18 a. 10 ad 2"><a name="34336"><span class= | |
| 6088 "ref">[34336] Iª-IIae q. 18 a. 10 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 6089 dicendum quod circumstantia manens in ratione circumstantiae, cum | |
| 6090 habeat rationem accidentis, non dat speciem, sed inquantum mutatur | |
| 6091 in principalem conditionem obiecti, secundum hoc dat speciem.</p> | |
| 6092 <p title="I-II q. 18 a. 10 ad 3"><a name="34337"><span class= | |
| 6093 "ref">[34337] Iª-IIae q. 18 a. 10 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 6094 dicendum quod non omnis circumstantia constituit actum moralem in | |
| 6095 aliqua specie boni vel mali, cum non quaelibet circumstantia | |
| 6096 importet aliquam consonantiam vel dissonantiam ad rationem. Unde | |
| 6097 non oportet, licet sint multae circumstantiae unius actus, quod | |
| 6098 unus actus sit in pluribus speciebus. Licet etiam non sit | |
| 6099 inconveniens quod unus actus moralis sit in pluribus speciebus | |
| 6100 moris etiam disparatis, ut dictum est.</p> | |
| 6101 <br /> | |
| 6102 <div class="E">Articulus 11</div> | |
| 6103 <p title="I-II q. 18 a. 11 arg. 1"><a name="34338"><span class= | |
| 6104 "ref">[34338] Iª-IIae q. 18 a. 11 arg. 1</span></a> Ad | |
| 6105 undecimum sic proceditur. Videtur quod omnis circumstantia | |
| 6106 pertinens ad bonitatem vel malitiam, det speciem actui. Bonum enim | |
| 6107 et malum sunt differentiae specificae moralium actuum. Quod ergo | |
| 6108 facit differentiam in bonitate vel malitia moralis actus, facit | |
| 6109 differre secundum differentiam specificam, quod est differre | |
| 6110 secundum speciem. Sed id quod addit in bonitate vel malitia actus, | |
| 6111 facit differre secundum bonitatem et malitiam. Ergo facit differre | |
| 6112 secundum speciem. Ergo omnis circumstantia addens in bonitate vel | |
| 6113 malitia actus, constituit speciem.</p> | |
| 6114 <p title="I-II q. 18 a. 11 arg. 2"><a name="34339"><span class= | |
| 6115 "ref">[34339] Iª-IIae q. 18 a. 11 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 6116 aut circumstantia adveniens habet in se aliquam rationem bonitatis | |
| 6117 vel malitiae, aut non. Si non, non potest addere in bonitate vel | |
| 6118 malitia actus, quia quod non est bonum, non potest facere maius | |
| 6119 bonum; et quod non est malum, non potest facere maius malum. Si | |
| 6120 autem habet in se rationem bonitatis vel malitiae, ex hoc ipso | |
| 6121 habet quandam speciem boni vel mali. Ergo omnis circumstantia | |
| 6122 augens bonitatem vel malitiam, constituit novam speciem boni vel | |
| 6123 mali.</p> | |
| 6124 <p title="I-II q. 18 a. 11 arg. 3"><a name="34340"><span class= | |
| 6125 "ref">[34340] Iª-IIae q. 18 a. 11 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 6126 secundum Dionysium, IV cap. de Div. Nom., <i>malum causatur ex | |
| 6127 singularibus defectibus</i>. Quaelibet autem circumstantia | |
| 6128 aggravans malitiam, habet specialem defectum. Ergo quaelibet | |
| 6129 circumstantia addit novam speciem peccati. Et eadem ratione, | |
| 6130 quaelibet augens bonitatem, videtur addere novam speciem boni, | |
| 6131 sicut quaelibet unitas addita numero, facit novam speciem numeri; | |
| 6132 bonum enim consistit in numero, pondere et mensura.</p> | |
| 6133 <p title="I-II q. 18 a. 11 s. c."><a name="34341"><span class= | |
| 6134 "ref">[34341] Iª-IIae q. 18 a. 11 s. c.</span></a> Sed contra, | |
| 6135 magis et minus non diversificant speciem. Sed magis et minus est | |
| 6136 circumstantia addens in bonitate vel malitia. Ergo non omnis | |
| 6137 circumstantia addens in bonitate vel malitia, constituit actum | |
| 6138 moralem in specie boni vel mali.</p> | |
| 6139 <p title="I-II q. 18 a. 11 co."><a name="34342"><span class= | |
| 6140 "ref">[34342] Iª-IIae q. 18 a. 11 co.</span></a> Respondeo | |
| 6141 dicendum quod, sicut dictum est, circumstantia dat speciem boni vel | |
| 6142 mali actui morali, inquantum respicit specialem ordinem rationis. | |
| 6143 Contingit autem quandoque quod circumstantia non respicit ordinem | |
| 6144 rationis in bono vel malo, nisi praesupposita alia circumstantia, a | |
| 6145 qua actus moralis habet speciem boni vel mali. Sicut tollere | |
| 6146 aliquid in magna quantitate vel parva, non respicit ordinem | |
| 6147 rationis in bono vel malo, nisi praesupposita aliqua alia | |
| 6148 conditione, per quam actus habeat malitiam vel bonitatem, puta hoc | |
| 6149 quod est esse alienum, quod repugnat rationi. Unde tollere alienum | |
| 6150 in magna vel parva quantitate, non diversificat speciem peccati. | |
| 6151 Tamen potest aggravare vel diminuere peccatum. Et similiter est in | |
| 6152 aliis malis vel bonis. Unde non omnis circumstantia addens in | |
| 6153 bonitate vel malitia, variat speciem moralis actus.</p> | |
| 6154 <p title="I-II q. 18 a. 11 ad 1"><a name="34343"><span class= | |
| 6155 "ref">[34343] Iª-IIae q. 18 a. 11 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 6156 ergo dicendum quod in his quae intenduntur et remittuntur, | |
| 6157 differentia intensionis et remissionis non diversificat speciem, | |
| 6158 sicut quod differt in albedine secundum magis et minus, non differt | |
| 6159 secundum speciem coloris. Et similiter quod facit diversitatem in | |
| 6160 bono vel malo secundum intensionem et remissionem, non facit | |
| 6161 differentiam moralis actus secundum speciem.</p> | |
| 6162 <p title="I-II q. 18 a. 11 ad 2"><a name="34344"><span class= | |
| 6163 "ref">[34344] Iª-IIae q. 18 a. 11 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 6164 dicendum quod circumstantia aggravans peccatum, vel augens | |
| 6165 bonitatem actus, quandoque non habet bonitatem vel malitiam | |
| 6166 secundum se, sed per ordinem ad aliam conditionem actus, ut dictum | |
| 6167 est. Et ideo non dat novam speciem, sed auget bonitatem vel | |
| 6168 malitiam quae est ex alia conditione actus.</p> | |
| 6169 <p title="I-II q. 18 a. 11 ad 3"><a name="34345"><span class= | |
| 6170 "ref">[34345] Iª-IIae q. 18 a. 11 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 6171 dicendum quod non quaelibet circumstantia inducit singularem | |
| 6172 defectum secundum seipsam, sed solum secundum ordinem ad aliquid | |
| 6173 aliud. Et similiter non semper addit novam perfectionem, nisi per | |
| 6174 comparationem ad aliquid aliud. Et pro tanto, licet augeat | |
| 6175 bonitatem vel malitiam, non semper variat speciem boni vel | |
| 6176 mali.</p> | |
| 6177 <br /> | |
| 6178 <div class="D">Quaestio 19</div> | |
| 6179 <div class="G">Prooemium</div> | |
| 6180 <p title="I-II q. 19 pr."><a name="34346"><span class="ref">[34346] | |
| 6181 Iª-IIae q. 19 pr.</span></a> Deinde considerandum est de | |
| 6182 bonitate actus interioris voluntatis. Et circa hoc quaeruntur | |
| 6183 decem. Primo, utrum bonitas voluntatis dependeat ex obiecto. | |
| 6184 Secundo, utrum ex solo obiecto dependeat. Tertio, utrum dependeat | |
| 6185 ex ratione. Quarto, utrum dependeat ex lege aeterna. Quinto, utrum | |
| 6186 ratio errans obliget. Sexto, utrum voluntas contra legem Dei | |
| 6187 sequens rationem errantem, sit mala. Septimo, utrum bonitas | |
| 6188 voluntatis in his quae sunt ad finem, dependeat ex intentione | |
| 6189 finis. Octavo, utrum quantitas bonitatis vel malitiae in voluntate, | |
| 6190 sequatur quantitatem boni vel mali in intentione. Nono, utrum | |
| 6191 bonitas voluntatis dependeat ex conformitate ad voluntatem divinam. | |
| 6192 Decimo, utrum necesse sit voluntatem humanam conformari divinae | |
| 6193 voluntati in volito, ad hoc quod sit bona.</p> | |
| 6194 <br /> | |
| 6195 <div class="E">Articulus 1</div> | |
| 6196 <p title="I-II q. 19 a. 1 arg. 1"><a name="34347"><span class= | |
| 6197 "ref">[34347] Iª-IIae q. 19 a. 1 arg. 1</span></a> Ad primum | |
| 6198 sic proceditur. Videtur quod bonitas voluntatis non dependeat ex | |
| 6199 obiecto. Voluntas enim non potest esse nisi boni, quia malum est | |
| 6200 praeter voluntatem, ut Dionysius dicit, IV cap. de Div. Nom. Si | |
| 6201 igitur bonitas voluntatis iudicaretur ex obiecto, sequeretur quod | |
| 6202 omnis voluntas esset bona, et nulla esset mala.</p> | |
| 6203 <p title="I-II q. 19 a. 1 arg. 2"><a name="34348"><span class= | |
| 6204 "ref">[34348] Iª-IIae q. 19 a. 1 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 6205 bonum per prius invenitur in fine, unde bonitas finis, inquantum | |
| 6206 huiusmodi, non dependet ab aliquo alio. Sed secundum philosophum, | |
| 6207 in VI Ethic., <i>bona actio est finis, licet factio nunquam sit | |
| 6208 finis</i>, ordinatur enim semper, sicut ad finem, ad aliquid | |
| 6209 factum. Ergo bonitas actus voluntatis non dependet ex aliquo | |
| 6210 obiecto.</p> | |
| 6211 <p title="I-II q. 19 a. 1 arg. 3"><a name="34349"><span class= | |
| 6212 "ref">[34349] Iª-IIae q. 19 a. 1 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 6213 unumquodque quale est, tale alterum facit. Sed obiectum voluntatis | |
| 6214 est bonum bonitate naturae. Non ergo potest praestare voluntati | |
| 6215 bonitatem moralem. Moralis ergo bonitas voluntatis non dependet ex | |
| 6216 obiecto.</p> | |
| 6217 <p title="I-II q. 19 a. 1 s. c."><a name="34350"><span class= | |
| 6218 "ref">[34350] Iª-IIae q. 19 a. 1 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 6219 est quod philosophus dicit, in V Ethic., quod iustitia est secundum | |
| 6220 quam aliqui volunt iusta, et eadem ratione, virtus est secundum | |
| 6221 quam aliqui volunt bona. Sed bona voluntas est quae est secundum | |
| 6222 virtutem. Ergo bonitas voluntatis est ex hoc quod aliquis vult | |
| 6223 bonum.</p> | |
| 6224 <p title="I-II q. 19 a. 1 co."><a name="34351"><span class= | |
| 6225 "ref">[34351] Iª-IIae q. 19 a. 1 co.</span></a> Respondeo | |
| 6226 dicendum quod bonum et malum sunt per se differentiae actus | |
| 6227 voluntatis. Nam bonum et malum per se ad voluntatem pertinent; | |
| 6228 sicut verum et falsum ad rationem, cuius actus per se distinguitur | |
| 6229 differentia veri et falsi, prout dicimus opinionem esse veram vel | |
| 6230 falsam. Unde voluntas bona et mala sunt actus differentes secundum | |
| 6231 speciem. Differentia autem speciei in actibus est secundum obiecta, | |
| 6232 ut dictum est. Et ideo bonum et malum in actibus voluntatis proprie | |
| 6233 attenditur secundum obiecta.</p> | |
| 6234 <p title="I-II q. 19 a. 1 ad 1"><a name="34352"><span class= | |
| 6235 "ref">[34352] Iª-IIae q. 19 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 6236 ergo dicendum quod voluntas non semper est veri boni, sed quandoque | |
| 6237 est apparentis boni, quod quidem habet aliquam rationem boni, non | |
| 6238 tamen simpliciter convenientis ad appetendum. Et propter hoc actus | |
| 6239 voluntatis non est bonus semper, sed aliquando malus.</p> | |
| 6240 <p title="I-II q. 19 a. 1 ad 2"><a name="34353"><span class= | |
| 6241 "ref">[34353] Iª-IIae q. 19 a. 1 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 6242 dicendum quod, quamvis aliquis actus possit esse ultimus finis | |
| 6243 hominis secundum aliquem modum, non tamen talis actus est actus | |
| 6244 voluntatis, ut supra dictum est.</p> | |
| 6245 <p title="I-II q. 19 a. 1 ad 3"><a name="34354"><span class= | |
| 6246 "ref">[34354] Iª-IIae q. 19 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 6247 dicendum quod bonum per rationem repraesentatur voluntati ut | |
| 6248 obiectum; et inquantum cadit sub ordine rationis, pertinet ad genus | |
| 6249 moris, et causat bonitatem moralem in actu voluntatis. Ratio enim | |
| 6250 principium est humanorum et moralium actuum, ut supra dictum | |
| 6251 est.</p> | |
| 6252 <br /> | |
| 6253 <div class="E">Articulus 2</div> | |
| 6254 <p title="I-II q. 19 a. 2 arg. 1"><a name="34355"><span class= | |
| 6255 "ref">[34355] Iª-IIae q. 19 a. 2 arg. 1</span></a> Ad secundum | |
| 6256 sic proceditur. Videtur quod bonitas voluntatis non dependeat solum | |
| 6257 ex obiecto. Finis enim affinior est voluntati quam alteri | |
| 6258 potentiae. Sed actus aliarum potentiarum recipiunt bonitatem non | |
| 6259 solum ex obiecto, sed etiam ex fine, ut ex supradictis patet. Ergo | |
| 6260 etiam actus voluntatis recipit bonitatem non solum ex obiecto, sed | |
| 6261 etiam ex fine.</p> | |
| 6262 <p title="I-II q. 19 a. 2 arg. 2"><a name="34356"><span class= | |
| 6263 "ref">[34356] Iª-IIae q. 19 a. 2 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 6264 bonitas actus non solum est ex obiecto, sed etiam ex | |
| 6265 circumstantiis, ut supra dictum est. Sed secundum diversitatem | |
| 6266 circumstantiarum contingit esse diversitatem bonitatis et malitiae | |
| 6267 in actu voluntatis, puta quod aliquis velit quando debet et ubi | |
| 6268 debet, et quantum debet, et quomodo debet, vel prout non debet. | |
| 6269 Ergo bonitas voluntatis non solum dependet ex obiecto, sed etiam ex | |
| 6270 circumstantiis.</p> | |
| 6271 <p title="I-II q. 19 a. 2 arg. 3"><a name="34357"><span class= | |
| 6272 "ref">[34357] Iª-IIae q. 19 a. 2 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 6273 ignorantia circumstantiarum excusat malitiam voluntatis, ut supra | |
| 6274 habitum est. Sed hoc non esset, nisi bonitas et malitia voluntatis | |
| 6275 a circumstantiis dependeret. Ergo bonitas et malitia voluntatis | |
| 6276 dependet ex circumstantiis, et non a solo obiecto.</p> | |
| 6277 <p title="I-II q. 19 a. 2 s. c."><a name="34358"><span class= | |
| 6278 "ref">[34358] Iª-IIae q. 19 a. 2 s. c.</span></a> Sed contra, | |
| 6279 ex circumstantiis, inquantum huiusmodi, actus non habet speciem, ut | |
| 6280 supra dictum est. Sed bonum et malum sunt specificae differentiae | |
| 6281 actus voluntatis, ut dictum est. Ergo bonitas et malitia voluntatis | |
| 6282 non dependet ex circumstantiis, sed ex solo obiecto.</p> | |
| 6283 <p title="I-II q. 19 a. 2 co."><a name="34359"><span class= | |
| 6284 "ref">[34359] Iª-IIae q. 19 a. 2 co.</span></a> Respondeo | |
| 6285 dicendum quod in quolibet genere, quanto aliquid est prius, tanto | |
| 6286 est simplicius et in paucioribus consistens, sicut prima corpora | |
| 6287 sunt simplicia. Et ideo invenimus quod ea quae sunt prima in | |
| 6288 quolibet genere, sunt aliquo modo simplicia, et in uno consistunt. | |
| 6289 Principium autem bonitatis et malitiae humanorum actuum est ex actu | |
| 6290 voluntatis. Et ideo bonitas et malitia voluntatis secundum aliquid | |
| 6291 unum attenditur, aliorum vero actuum bonitas et malitia potest | |
| 6292 secundum diversa attendi. Illud autem unum quod est principium in | |
| 6293 quolibet genere, non est per accidens, sed per se, quia omne quod | |
| 6294 est per accidens, reducitur ad id quod est per se, sicut ad | |
| 6295 principium. Et ideo bonitas voluntatis ex solo uno illo dependet, | |
| 6296 quod per se facit bonitatem in actu, scilicet ex obiecto, et non ex | |
| 6297 circumstantiis, quae sunt quaedam accidentia actus.</p> | |
| 6298 <p title="I-II q. 19 a. 2 ad 1"><a name="34360"><span class= | |
| 6299 "ref">[34360] Iª-IIae q. 19 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 6300 ergo dicendum quod finis est obiectum voluntatis, non autem aliarum | |
| 6301 virium. Unde quantum ad actum voluntatis, non differt bonitas quae | |
| 6302 est ex obiecto, a bonitate quae est ex fine, sicut in actibus | |
| 6303 aliarum virium, nisi forte per accidens, prout finis dependet ex | |
| 6304 fine, et voluntas ex voluntate.</p> | |
| 6305 <p title="I-II q. 19 a. 2 ad 2"><a name="34361"><span class= | |
| 6306 "ref">[34361] Iª-IIae q. 19 a. 2 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 6307 dicendum quod, supposito quod voluntas sit boni, nulla | |
| 6308 circumstantia potest eam facere malam. Quod ergo dicitur quod | |
| 6309 aliquis vult aliquod bonum quando non debet vel ubi non debet, | |
| 6310 potest intelligi dupliciter. Uno modo, ita quod ista circumstantia | |
| 6311 referatur ad volitum. Et sic voluntas non est boni, quia velle | |
| 6312 facere aliquid quando non debet fieri, non est velle bonum. Alio | |
| 6313 modo, ita quod referatur ad actum volendi. Et sic impossibile est | |
| 6314 quod aliquis velit bonum quando non debet, quia semper homo debet | |
| 6315 velle bonum, nisi forte per accidens, inquantum aliquis, volendo | |
| 6316 hoc bonum, impeditur ne tunc velit aliquod bonum debitum. Et tunc | |
| 6317 non incidit malum ex eo quod aliquis vult illud bonum; sed ex eo | |
| 6318 quod non vult aliud bonum. Et similiter dicendum est de aliis | |
| 6319 circumstantiis.</p> | |
| 6320 <p title="I-II q. 19 a. 2 ad 3"><a name="34362"><span class= | |
| 6321 "ref">[34362] Iª-IIae q. 19 a. 2 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 6322 dicendum quod circumstantiarum ignorantia excusat malitiam | |
| 6323 voluntatis, secundum quod circumstantiae se tenent ex parte voliti, | |
| 6324 inquantum scilicet ignorat circumstantias actus quem vult.</p> | |
| 6325 <br /> | |
| 6326 <div class="E">Articulus 3</div> | |
| 6327 <p title="I-II q. 19 a. 3 arg. 1"><a name="34363"><span class= | |
| 6328 "ref">[34363] Iª-IIae q. 19 a. 3 arg. 1</span></a> Ad tertium | |
| 6329 sic proceditur. Videtur quod bonitas voluntatis non dependeat a | |
| 6330 ratione. Prius enim non dependet a posteriori. Sed bonum per prius | |
| 6331 pertinet ad voluntatem quam ad rationem, ut ex supradictis patet. | |
| 6332 Ergo bonum voluntatis non dependet a ratione.</p> | |
| 6333 <p title="I-II q. 19 a. 3 arg. 2"><a name="34364"><span class= | |
| 6334 "ref">[34364] Iª-IIae q. 19 a. 3 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 6335 philosophus dicit, in VI Ethic., quod bonitas intellectus practici | |
| 6336 est verum conforme appetitui recto. Appetitus autem rectus est | |
| 6337 voluntas bona. Ergo bonitas rationis practicae magis dependet a | |
| 6338 bonitate voluntatis, quam e converso.</p> | |
| 6339 <p title="I-II q. 19 a. 3 arg. 3"><a name="34365"><span class= | |
| 6340 "ref">[34365] Iª-IIae q. 19 a. 3 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 6341 movens non dependet ab eo quod movetur, sed e converso. Voluntas | |
| 6342 autem movet rationem et alias vires, ut supra dictum est. Ergo | |
| 6343 bonitas voluntatis non dependet a ratione.</p> | |
| 6344 <p title="I-II q. 19 a. 3 s. c."><a name="34366"><span class= | |
| 6345 "ref">[34366] Iª-IIae q. 19 a. 3 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 6346 est quod Hilarius dicit, in X de Trin., <i>immoderata est omnis | |
| 6347 susceptarum voluntatum pertinacia, ubi non rationi voluntas | |
| 6348 subiicitur</i>. Sed bonitas voluntatis consistit in hoc quod non | |
| 6349 sit immoderata. Ergo bonitas voluntatis dependet ex hoc quod sit | |
| 6350 subiecta rationi.</p> | |
| 6351 <p title="I-II q. 19 a. 3 co."><a name="34367"><span class= | |
| 6352 "ref">[34367] Iª-IIae q. 19 a. 3 co.</span></a> Respondeo | |
| 6353 dicendum quod, sicut dictum est, bonitas voluntatis proprie ex | |
| 6354 obiecto dependet. Obiectum autem voluntatis proponitur ei per | |
| 6355 rationem. Nam bonum intellectum est obiectum voluntatis | |
| 6356 proportionatum ei; bonum autem sensibile, vel imaginarium, non est | |
| 6357 proportionatum voluntati, sed appetitui sensitivo, quia voluntas | |
| 6358 potest tendere in bonum universale, quod ratio apprehendit; | |
| 6359 appetitus autem sensitivus non tendit nisi in bonum particulare, | |
| 6360 quod apprehendit vis sensitiva. Et ideo bonitas voluntatis dependet | |
| 6361 a ratione, eo modo quo dependet ab obiecto.</p> | |
| 6362 <p title="I-II q. 19 a. 3 ad 1"><a name="34368"><span class= | |
| 6363 "ref">[34368] Iª-IIae q. 19 a. 3 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 6364 ergo dicendum quod bonum sub ratione boni, idest appetibilis, per | |
| 6365 prius pertinet ad voluntatem quam ad rationem. Sed tamen per prius | |
| 6366 pertinet ad rationem sub ratione veri, quam ad voluntatem sub | |
| 6367 ratione appetibilis, quia appetitus voluntatis non potest esse de | |
| 6368 bono, nisi prius a ratione apprehendatur.</p> | |
| 6369 <p title="I-II q. 19 a. 3 ad 2"><a name="34369"><span class= | |
| 6370 "ref">[34369] Iª-IIae q. 19 a. 3 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 6371 dicendum quod philosophus ibi loquitur de intellectu practico, | |
| 6372 secundum quod est consiliativus et ratiocinativus eorum quae sunt | |
| 6373 ad finem, sic enim perficitur per prudentiam. In his autem quae | |
| 6374 sunt ad finem, rectitudo rationis consistit in conformitate ad | |
| 6375 appetitum finis debiti. Sed tamen et ipse appetitus finis debiti | |
| 6376 praesupponit rectam apprehensionem de fine, quae est per | |
| 6377 rationem.</p> | |
| 6378 <p title="I-II q. 19 a. 3 ad 3"><a name="34370"><span class= | |
| 6379 "ref">[34370] Iª-IIae q. 19 a. 3 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 6380 dicendum quod voluntas quodam modo movet rationem; et ratio alio | |
| 6381 modo movet voluntatem, ex parte scilicet obiecti, ut supra dictum | |
| 6382 est.</p> | |
| 6383 <br /> | |
| 6384 <div class="E">Articulus 4</div> | |
| 6385 <p title="I-II q. 19 a. 4 arg. 1"><a name="34371"><span class= | |
| 6386 "ref">[34371] Iª-IIae q. 19 a. 4 arg. 1</span></a> Ad quartum | |
| 6387 sic proceditur. Videtur quod bonitas voluntatis humanae non | |
| 6388 dependeat a lege aeterna. Unius enim una est regula et mensura. Sed | |
| 6389 regula humanae voluntatis, ex qua eius bonitas dependet, est ratio | |
| 6390 recta. Ergo non dependet bonitas voluntatis a lege aeterna.</p> | |
| 6391 <p title="I-II q. 19 a. 4 arg. 2"><a name="34372"><span class= | |
| 6392 "ref">[34372] Iª-IIae q. 19 a. 4 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 6393 mensura est homogenea mensurato, ut dicitur X Metaphys. Sed lex | |
| 6394 aeterna non est homogenea voluntati humanae. Ergo lex aeterna non | |
| 6395 potest esse mensura voluntatis humanae, ut ab ea bonitas eius | |
| 6396 dependeat.</p> | |
| 6397 <p title="I-II q. 19 a. 4 arg. 3"><a name="34373"><span class= | |
| 6398 "ref">[34373] Iª-IIae q. 19 a. 4 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 6399 mensura debet esse certissima. Sed lex aeterna est nobis ignota. | |
| 6400 Ergo non potest esse nostrae voluntatis mensura, ut ab ea bonitas | |
| 6401 voluntatis nostrae dependeat.</p> | |
| 6402 <p title="I-II q. 19 a. 4 s. c."><a name="34374"><span class= | |
| 6403 "ref">[34374] Iª-IIae q. 19 a. 4 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 6404 est quod Augustinus dicit, XXII libro contra Faustum, quod | |
| 6405 <i>peccatum est factum, dictum vel concupitum aliquid contra | |
| 6406 aeternam legem</i>. Sed malitia voluntatis est radix peccati. Ergo, | |
| 6407 cum malitia bonitati opponatur, bonitas voluntatis dependet a lege | |
| 6408 aeterna.</p> | |
| 6409 <p title="I-II q. 19 a. 4 co."><a name="34375"><span class= | |
| 6410 "ref">[34375] Iª-IIae q. 19 a. 4 co.</span></a> Respondeo | |
| 6411 dicendum quod in omnibus causis ordinatis, effectus plus dependet a | |
| 6412 causa prima quam a causa secunda, quia causa secunda non agit nisi | |
| 6413 in virtute primae causae. Quod autem ratio humana sit regula | |
| 6414 voluntatis humanae, ex qua eius bonitas mensuretur, habet ex lege | |
| 6415 aeterna, quae est ratio divina. Unde in Psalmo IV, dicitur, | |
| 6416 <i>multi dicunt, quis ostendit nobis bona? Signatum est super nos | |
| 6417 lumen vultus tui, domine</i>, quasi diceret, lumen rationis quod in | |
| 6418 nobis est, intantum potest nobis ostendere bona, et nostram | |
| 6419 voluntatem regulare, inquantum est lumen vultus tui, idest a vultu | |
| 6420 tuo derivatum. Unde manifestum est quod multo magis dependet | |
| 6421 bonitas voluntatis humanae a lege aeterna, quam a ratione humana, | |
| 6422 et ubi deficit humana ratio, oportet ad rationem aeternam | |
| 6423 recurrere.</p> | |
| 6424 <p title="I-II q. 19 a. 4 ad 1"><a name="34376"><span class= | |
| 6425 "ref">[34376] Iª-IIae q. 19 a. 4 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 6426 ergo dicendum quod unius rei non sunt plures mensurae proximae, | |
| 6427 possunt tamen esse plures mensurae, quarum una sub alia | |
| 6428 ordinetur.</p> | |
| 6429 <p title="I-II q. 19 a. 4 ad 2"><a name="34377"><span class= | |
| 6430 "ref">[34377] Iª-IIae q. 19 a. 4 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 6431 dicendum quod mensura proxima est homogenea mensurato, non autem | |
| 6432 mensura remota.</p> | |
| 6433 <p title="I-II q. 19 a. 4 ad 3"><a name="34378"><span class= | |
| 6434 "ref">[34378] Iª-IIae q. 19 a. 4 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 6435 dicendum quod, licet lex aeterna sit nobis ignota secundum quod est | |
| 6436 in mente divina; innotescit tamen nobis aliqualiter vel per | |
| 6437 rationem naturalem, quae ab ea derivatur ut propria eius imago; vel | |
| 6438 per aliqualem revelationem superadditam.</p> | |
| 6439 <br /> | |
| 6440 <div class="E">Articulus 5</div> | |
| 6441 <p title="I-II q. 19 a. 5 arg. 1"><a name="34379"><span class= | |
| 6442 "ref">[34379] Iª-IIae q. 19 a. 5 arg. 1</span></a> Ad quintum | |
| 6443 sic proceditur. Videtur quod voluntas discordans a ratione errante, | |
| 6444 non sit mala. Ratio enim est regula voluntatis humanae, inquantum | |
| 6445 derivatur a lege aeterna, ut dictum est. Sed ratio errans non | |
| 6446 derivatur a lege aeterna. Ergo ratio errans non est regula | |
| 6447 voluntatis humanae. Non est ergo voluntas mala, si discordat a | |
| 6448 ratione errante.</p> | |
| 6449 <p title="I-II q. 19 a. 5 arg. 2"><a name="34380"><span class= | |
| 6450 "ref">[34380] Iª-IIae q. 19 a. 5 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 6451 secundum Augustinum, inferioris potestatis praeceptum non obligat, | |
| 6452 si contrarietur praecepto potestatis superioris, sicut si proconsul | |
| 6453 iubeat aliquid quod imperator prohibet. Sed ratio errans quandoque | |
| 6454 proponit aliquid quod est contra praeceptum superioris, scilicet | |
| 6455 Dei, cuius est summa potestas. Ergo dictamen rationis errantis non | |
| 6456 obligat. Non est ergo voluntas mala, si discordet a ratione | |
| 6457 errante.</p> | |
| 6458 <p title="I-II q. 19 a. 5 arg. 3"><a name="34381"><span class= | |
| 6459 "ref">[34381] Iª-IIae q. 19 a. 5 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 6460 omnis voluntas mala reducitur ad aliquam speciem malitiae. Sed | |
| 6461 voluntas discordans a ratione errante, non potest reduci ad aliquam | |
| 6462 speciem malitiae, puta, si ratio errans errat in hoc, quod dicat | |
| 6463 esse fornicandum, voluntas eius qui fornicari non vult, ad nullam | |
| 6464 malitiam reduci potest. Ergo voluntas discordans a ratione errante, | |
| 6465 non est mala.</p> | |
| 6466 <p title="I-II q. 19 a. 5 s. c."><a name="34382"><span class= | |
| 6467 "ref">[34382] Iª-IIae q. 19 a. 5 s. c.</span></a> Sed contra, | |
| 6468 sicut in primo dictum est, conscientia nihil aliud est quam | |
| 6469 applicatio scientiae ad aliquem actum. Scientia autem in ratione | |
| 6470 est. Voluntas ergo discordans a ratione errante, est contra | |
| 6471 conscientiam. Sed omnis talis voluntas est mala, dicitur enim Rom. | |
| 6472 XIV, <i>omne quod non est ex fide, peccatum est</i>, idest omne | |
| 6473 quod est contra conscientiam. Ergo voluntas discordans a ratione | |
| 6474 errante, est mala.</p> | |
| 6475 <p title="I-II q. 19 a. 5 co."><a name="34383"><span class= | |
| 6476 "ref">[34383] Iª-IIae q. 19 a. 5 co.</span></a> Respondeo | |
| 6477 dicendum quod, cum conscientia sit quodammodo dictamen rationis | |
| 6478 (est enim quaedam applicatio scientiae ad actum, ut in primo dictum | |
| 6479 est), idem est quaerere utrum voluntas discordans a ratione errante | |
| 6480 sit mala, quod quaerere utrum conscientia errans obliget. Circa | |
| 6481 quod, aliqui distinxerunt tria genera actuum, quidam enim sunt boni | |
| 6482 ex genere; quidam sunt indifferentes; quidam sunt mali ex genere. | |
| 6483 Dicunt ergo quod, si ratio vel conscientia dicat aliquid esse | |
| 6484 faciendum quod sit bonum ex suo genere, non est ibi error. | |
| 6485 Similiter, si dicat aliquid non esse faciendum quod est malum ex | |
| 6486 suo genere, eadem enim ratione praecipiuntur bona, qua prohibentur | |
| 6487 mala. Sed si ratio vel conscientia dicat alicui quod illa quae sunt | |
| 6488 secundum se mala, homo teneatur facere ex praecepto; vel quod illa | |
| 6489 quae sunt secundum se bona, sint prohibita; erit ratio vel | |
| 6490 conscientia errans. Et similiter si ratio vel conscientia dicat | |
| 6491 alicui quod id quod est secundum se indifferens, ut levare festucam | |
| 6492 de terra, sit prohibitum vel praeceptum, erit ratio vel conscientia | |
| 6493 errans. Dicunt ergo quod ratio vel conscientia errans circa | |
| 6494 indifferentia, sive praecipiendo sive prohibendo, obligat, ita quod | |
| 6495 voluntas discordans a tali ratione errante, erit mala et peccatum. | |
| 6496 Sed ratio vel conscientia errans praecipiendo ea quae sunt per se | |
| 6497 mala, vel prohibendo ea quae sunt per se bona et necessaria ad | |
| 6498 salutem, non obligat, unde in talibus voluntas discordans a ratione | |
| 6499 vel conscientia errante, non est mala. Sed hoc irrationabiliter | |
| 6500 dicitur. In indifferentibus enim, voluntas discordans a ratione vel | |
| 6501 conscientia errante, est mala aliquo modo propter obiectum, a quo | |
| 6502 bonitas vel malitia voluntatis dependet, non autem propter obiectum | |
| 6503 secundum sui naturam; sed secundum quod per accidens a ratione | |
| 6504 apprehenditur ut malum ad faciendum vel ad vitandum. Et quia | |
| 6505 obiectum voluntatis est id quod proponitur a ratione, ut dictum | |
| 6506 est, ex quo aliquid proponitur a ratione ut malum, voluntas, dum in | |
| 6507 illud fertur, accipit rationem mali. Hoc autem contingit non solum | |
| 6508 in indifferentibus, sed etiam in per se bonis vel malis. Non solum | |
| 6509 enim id quod est indifferens, potest accipere rationem boni vel | |
| 6510 mali per accidens; sed etiam id quod est bonum, potest accipere | |
| 6511 rationem mali, vel illud quod est malum, rationem boni, propter | |
| 6512 apprehensionem rationis. Puta, abstinere a fornicatione bonum | |
| 6513 quoddam est, tamen in hoc bonum non fertur voluntas, nisi secundum | |
| 6514 quod a ratione proponitur. Si ergo proponatur ut malum a ratione | |
| 6515 errante, feretur in hoc sub ratione mali. Unde voluntas erit mala, | |
| 6516 quia vult malum, non quidem id quod est malum per se, sed id quod | |
| 6517 est malum per accidens, propter apprehensionem rationis. Et | |
| 6518 similiter credere in Christum est per se bonum, et necessarium ad | |
| 6519 salutem, sed voluntas non fertur in hoc, nisi secundum quod a | |
| 6520 ratione proponitur. Unde si a ratione proponatur ut malum, voluntas | |
| 6521 feretur in hoc ut malum, non quia sit malum secundum se, sed quia | |
| 6522 est malum per accidens ex apprehensione rationis. Et ideo | |
| 6523 philosophus dicit, in VII Ethic., quod, per se loquendo, | |
| 6524 <i>incontinens est qui non sequitur rationem rectam, per accidens | |
| 6525 autem, qui non sequitur etiam rationem falsam</i>. Unde dicendum | |
| 6526 est simpliciter quod omnis voluntas discordans a ratione, sive | |
| 6527 recta sive errante, semper est mala.</p> | |
| 6528 <p title="I-II q. 19 a. 5 ad 1"><a name="34384"><span class= | |
| 6529 "ref">[34384] Iª-IIae q. 19 a. 5 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 6530 ergo dicendum quod iudicium rationis errantis licet non derivetur a | |
| 6531 Deo, tamen ratio errans iudicium suum proponit ut verum, et per | |
| 6532 consequens ut a Deo derivatum, a quo est omnis veritas.</p> | |
| 6533 <p title="I-II q. 19 a. 5 ad 2"><a name="34385"><span class= | |
| 6534 "ref">[34385] Iª-IIae q. 19 a. 5 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 6535 dicendum quod verbum Augustini habet locum, quando cognoscitur quod | |
| 6536 inferior potestas praecipit aliquid contra praeceptum superioris | |
| 6537 potestatis. Sed si aliquis crederet quod praeceptum proconsulis | |
| 6538 esset praeceptum imperatoris, contemnendo praeceptum proconsulis, | |
| 6539 contemneret praeceptum imperatoris. Et similiter si aliquis homo | |
| 6540 cognosceret quod ratio humana dictaret aliquid contra praeceptum | |
| 6541 Dei, non teneretur rationem sequi, sed tunc ratio non totaliter | |
| 6542 esset errans. Sed quando ratio errans proponit aliquid ut | |
| 6543 praeceptum Dei, tunc idem est contemnere dictamen rationis, et Dei | |
| 6544 praeceptum.</p> | |
| 6545 <p title="I-II q. 19 a. 5 ad 3"><a name="34386"><span class= | |
| 6546 "ref">[34386] Iª-IIae q. 19 a. 5 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 6547 dicendum quod ratio, quando apprehendit aliquid ut malum, semper | |
| 6548 apprehendit illud sub aliqua ratione mali, puta quia contrariatur | |
| 6549 divino praecepto, vel quia est scandalum, vel propter aliquid | |
| 6550 huiusmodi. Et tunc ad talem speciem malitiae reducitur talis mala | |
| 6551 voluntas.</p> | |
| 6552 <br /> | |
| 6553 <div class="E">Articulus 6</div> | |
| 6554 <p title="I-II q. 19 a. 6 arg. 1"><a name="34387"><span class= | |
| 6555 "ref">[34387] Iª-IIae q. 19 a. 6 arg. 1</span></a> Ad sextum | |
| 6556 sic proceditur. Videtur quod voluntas concordans rationi erranti, | |
| 6557 sit bona. Sicut enim voluntas discordans a ratione tendit in id | |
| 6558 quod ratio iudicat malum; ita voluntas concordans rationi, tendit | |
| 6559 in id quod ratio iudicat bonum. Sed voluntas discordans a ratione, | |
| 6560 etiam errante, est mala. Ergo voluntas concordans rationi, etiam | |
| 6561 erranti, est bona.</p> | |
| 6562 <p title="I-II q. 19 a. 6 arg. 2"><a name="34388"><span class= | |
| 6563 "ref">[34388] Iª-IIae q. 19 a. 6 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 6564 voluntas concordans praecepto Dei et legi aeternae, semper est | |
| 6565 bona. Sed lex aeterna et praeceptum Dei proponitur nobis per | |
| 6566 apprehensionem rationis, etiam errantis. Ergo voluntas concordans | |
| 6567 etiam rationi erranti, est bona.</p> | |
| 6568 <p title="I-II q. 19 a. 6 arg. 3"><a name="34389"><span class= | |
| 6569 "ref">[34389] Iª-IIae q. 19 a. 6 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 6570 voluntas discordans a ratione errante, est mala. Si ergo voluntas | |
| 6571 concordans rationi erranti sit etiam mala, videtur quod omnis | |
| 6572 voluntas habentis rationem errantem, sit mala. Et sic talis homo | |
| 6573 erit perplexus, et ex necessitate peccabit, quod est inconveniens. | |
| 6574 Ergo voluntas concordans rationi erranti, est bona.</p> | |
| 6575 <p title="I-II q. 19 a. 6 s. c."><a name="34390"><span class= | |
| 6576 "ref">[34390] Iª-IIae q. 19 a. 6 s. c.</span></a> Sed contra, | |
| 6577 voluntas occidentium apostolos erat mala. Sed tamen concordabat | |
| 6578 rationi erranti ipsorum, secundum illud Ioan. XVI, <i>venit hora, | |
| 6579 ut omnis qui interficit vos, arbitretur obsequium se praestare | |
| 6580 Deo</i>. Ergo voluntas concordans rationi erranti, potest esse | |
| 6581 mala.</p> | |
| 6582 <p title="I-II q. 19 a. 6 co."><a name="34391"><span class= | |
| 6583 "ref">[34391] Iª-IIae q. 19 a. 6 co.</span></a> Respondeo | |
| 6584 dicendum quod, sicut praemissa quaestio eadem est cum quaestione | |
| 6585 qua quaeritur utrum conscientia erronea liget; ita ista quaestio | |
| 6586 eadem est cum illa qua quaeritur utrum conscientia erronea excuset. | |
| 6587 Haec autem quaestio dependet ab eo quod supra de ignorantia dictum | |
| 6588 est. Dictum est enim supra quod ignorantia quandoque causat | |
| 6589 involuntarium, quandoque autem non. Et quia bonum et malum morale | |
| 6590 consistit in actu inquantum est voluntarius, ut ex praemissis | |
| 6591 patet; manifestum est quod illa ignorantia quae causat | |
| 6592 involuntarium, tollit rationem boni et mali moralis; non autem illa | |
| 6593 quae involuntarium non causat. Dictum est etiam supra quod | |
| 6594 ignorantia quae est aliquo modo volita, sive directe sive | |
| 6595 indirecte, non causat involuntarium. Et dico ignorantiam directe | |
| 6596 voluntariam, in quam actus voluntatis fertur, indirecte autem, | |
| 6597 propter negligentiam, ex eo quod aliquis non vult illud scire quod | |
| 6598 scire tenetur, ut supra dictum est. Si igitur ratio vel conscientia | |
| 6599 erret errore voluntario, vel directe, vel propter negligentiam, | |
| 6600 quia est error circa id quod quis scire tenetur; tunc talis error | |
| 6601 rationis vel conscientiae non excusat quin voluntas concordans | |
| 6602 rationi vel conscientiae sic erranti, sit mala. Si autem sit error | |
| 6603 qui causet involuntarium, proveniens ex ignorantia alicuius | |
| 6604 circumstantiae absque omni negligentia; tunc talis error rationis | |
| 6605 vel conscientiae excusat, ut voluntas concordans rationi erranti | |
| 6606 non sit mala. Puta, si ratio errans dicat quod homo teneatur ad | |
| 6607 uxorem alterius accedere, voluntas concordans huic rationi erranti | |
| 6608 est mala, eo quod error iste provenit ex ignorantia legis Dei, quam | |
| 6609 scire tenetur. Si autem ratio erret in hoc, quod credat aliquam | |
| 6610 mulierem submissam, esse suam uxorem, et, ea petente debitum, velit | |
| 6611 eam cognoscere; excusatur voluntas eius, ut non sit mala, quia | |
| 6612 error iste ex ignorantia circumstantiae provenit, quae excusat, et | |
| 6613 involuntarium causat.</p> | |
| 6614 <p title="I-II q. 19 a. 6 ad 1"><a name="34392"><span class= | |
| 6615 "ref">[34392] Iª-IIae q. 19 a. 6 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 6616 ergo dicendum quod, sicut Dionysius dicit in IV cap. de Div. Nom., | |
| 6617 <i>bonum causatur ex integra causa, malum autem ex singularibus | |
| 6618 defectibus</i>. Et ideo ad hoc quod dicatur malum id in quod fertur | |
| 6619 voluntas, sufficit sive quod secundum suam naturam sit malum, sive | |
| 6620 quod apprehendatur ut malum. Sed ad hoc quod sit bonum, requiritur | |
| 6621 quod utroque modo sit bonum.</p> | |
| 6622 <p title="I-II q. 19 a. 6 ad 2"><a name="34393"><span class= | |
| 6623 "ref">[34393] Iª-IIae q. 19 a. 6 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 6624 dicendum quod lex aeterna errare non potest, sed ratio humana | |
| 6625 potest errare. Et ideo voluntas concordans rationi humanae non | |
| 6626 semper est recta, nec semper est concordans legis aeternae.</p> | |
| 6627 <p title="I-II q. 19 a. 6 ad 3"><a name="34394"><span class= | |
| 6628 "ref">[34394] Iª-IIae q. 19 a. 6 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 6629 dicendum quod, sicut in syllogisticis, uno inconvenienti dato, | |
| 6630 necesse est alia sequi; ita in moralibus, uno inconvenienti posito, | |
| 6631 ex necessitate alia sequuntur. Sicut, supposito quod aliquis | |
| 6632 quaerat inanem gloriam, sive propter inanem gloriam faciat quod | |
| 6633 facere tenetur, sive dimittat, peccabit. Nec tamen est perplexus, | |
| 6634 quia potest intentionem malam dimittere. Et similiter, supposito | |
| 6635 errore rationis vel conscientiae qui procedit ex ignorantia non | |
| 6636 excusante, necesse est quod sequatur malum in voluntate. Nec tamen | |
| 6637 est homo perplexus, quia potest ab errore recedere, cum ignorantia | |
| 6638 sit vincibilis et voluntaria.</p> | |
| 6639 <br /> | |
| 6640 <div class="E">Articulus 7</div> | |
| 6641 <p title="I-II q. 19 a. 7 arg. 1"><a name="34395"><span class= | |
| 6642 "ref">[34395] Iª-IIae q. 19 a. 7 arg. 1</span></a> Ad septimum | |
| 6643 sic proceditur. Videtur quod bonitas voluntatis non dependeat ex | |
| 6644 intentione finis. Dictum est enim supra quod bonitas voluntatis | |
| 6645 dependet ex solo obiecto. Sed in his quae sunt ad finem, aliud est | |
| 6646 obiectum voluntatis, et aliud finis intentus. Ergo in talibus | |
| 6647 bonitas voluntatis non dependet ab intentione finis.</p> | |
| 6648 <p title="I-II q. 19 a. 7 arg. 2"><a name="34396"><span class= | |
| 6649 "ref">[34396] Iª-IIae q. 19 a. 7 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 6650 velle servare mandatum Dei, pertinet ad voluntatem bonam. Sed hoc | |
| 6651 potest referri ad malum finem, scilicet ad finem inanis gloriae, | |
| 6652 vel cupiditatis, dum aliquis vult obedire Deo propter temporalia | |
| 6653 consequenda. Ergo bonitas voluntatis non dependet ab intentione | |
| 6654 finis.</p> | |
| 6655 <p title="I-II q. 19 a. 7 arg. 3"><a name="34397"><span class= | |
| 6656 "ref">[34397] Iª-IIae q. 19 a. 7 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 6657 bonum et malum, sicut diversificant voluntatem, ita diversificant | |
| 6658 finem. Sed malitia voluntatis non dependet a malitia finis intenti, | |
| 6659 qui enim vult furari ut det eleemosynam, voluntatem malam habet, | |
| 6660 licet intendat finem bonum. Ergo etiam bonitas voluntatis non | |
| 6661 dependet a bonitate finis intenti.</p> | |
| 6662 <p title="I-II q. 19 a. 7 s. c."><a name="34398"><span class= | |
| 6663 "ref">[34398] Iª-IIae q. 19 a. 7 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 6664 est quod Augustinus dicit, IX Confess., quod intentio remuneratur a | |
| 6665 Deo. Sed ex eo aliquid remuneratur a Deo, quia est bonum. Ergo | |
| 6666 bonitas voluntatis ex intentione finis dependet.</p> | |
| 6667 <p title="I-II q. 19 a. 7 co."><a name="34399"><span class= | |
| 6668 "ref">[34399] Iª-IIae q. 19 a. 7 co.</span></a> Respondeo | |
| 6669 dicendum quod intentio dupliciter se potest habere ad voluntatem, | |
| 6670 uno modo, ut praecedens; alio modo, ut concomitans. Praecedit | |
| 6671 quidem causaliter intentio voluntatem, quando aliquid volumus | |
| 6672 propter intentionem alicuius finis. Et tunc ordo ad finem | |
| 6673 consideratur ut ratio quaedam bonitatis ipsius voliti, puta cum | |
| 6674 aliquis vult ieiunare propter Deum, habet enim ieiunium rationem | |
| 6675 boni ex hoc ipso quod fit propter Deum. Unde, cum bonitas | |
| 6676 voluntatis dependeat a bonitate voliti, ut supra dictum est, | |
| 6677 necesse est quod dependeat ex intentione finis. Consequitur autem | |
| 6678 intentio voluntatem, quando accedit voluntati praeexistenti, puta | |
| 6679 si aliquis velit aliquid facere, et postea referat illud in Deum. | |
| 6680 Et tunc primae voluntatis bonitas non dependet ex intentione | |
| 6681 sequenti, nisi quatenus reiteratur actus voluntatis cum sequenti | |
| 6682 intentione.</p> | |
| 6683 <p title="I-II q. 19 a. 7 ad 1"><a name="34400"><span class= | |
| 6684 "ref">[34400] Iª-IIae q. 19 a. 7 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 6685 ergo dicendum quod, quando intentio est causa volendi, ordo ad | |
| 6686 finem accipitur ut quaedam ratio bonitatis in obiecto, ut dictum | |
| 6687 est.</p> | |
| 6688 <p title="I-II q. 19 a. 7 ad 2"><a name="34401"><span class= | |
| 6689 "ref">[34401] Iª-IIae q. 19 a. 7 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 6690 dicendum quod voluntas non potest dici bona, si sit intentio mala | |
| 6691 causa volendi. Qui enim vult dare eleemosynam propter inanem | |
| 6692 gloriam consequendam, vult id quod de se est bonum, sub ratione | |
| 6693 mali, et ideo, prout est volitum ab ipso, est malum. Unde voluntas | |
| 6694 eius est mala. Sed si intentio sit consequens, tunc voluntas potuit | |
| 6695 esse bona, et per intentionem sequentem non depravatur ille actus | |
| 6696 voluntatis qui praecessit, sed actus voluntatis qui iteratur.</p> | |
| 6697 <p title="I-II q. 19 a. 7 ad 3"><a name="34402"><span class= | |
| 6698 "ref">[34402] Iª-IIae q. 19 a. 7 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 6699 dicendum quod, sicut iam dictum est, malum contingit ex | |
| 6700 singularibus defectibus, bonum vero ex tota et integra causa. Unde | |
| 6701 sive voluntas sit eius quod est secundum se malum, etiam sub | |
| 6702 ratione boni; sive sit boni sub ratione mali; semper voluntas erit | |
| 6703 mala. Sed ad hoc quod sit voluntas bona, requiritur quod sit boni | |
| 6704 sub ratione boni; idest quod velit bonum, et propter bonum.</p> | |
| 6705 <br /> | |
| 6706 <div class="E">Articulus 8</div> | |
| 6707 <p title="I-II q. 19 a. 8 arg. 1"><a name="34403"><span class= | |
| 6708 "ref">[34403] Iª-IIae q. 19 a. 8 arg. 1</span></a> Ad octavum | |
| 6709 sic proceditur. Videtur quod quantitas bonitatis in voluntate, | |
| 6710 dependeat ex quantitate bonitatis in intentione. Quia super illud | |
| 6711 Matth. XII, <i>bonus homo de thesauro bono cordis sui profert | |
| 6712 bona</i>, dicit Glossa, tantum boni quis facit, quantum intendit. | |
| 6713 Sed intentio non solum dat bonitatem actui exteriori, sed etiam | |
| 6714 voluntati, ut dictum est. Ergo tantum aliquis habet bonam | |
| 6715 voluntatem, quantum intendit.</p> | |
| 6716 <p title="I-II q. 19 a. 8 arg. 2"><a name="34404"><span class= | |
| 6717 "ref">[34404] Iª-IIae q. 19 a. 8 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 6718 augmentata causa, augmentatur effectus. Sed intentionis bonitas est | |
| 6719 causa bonae voluntatis. Ergo quantum quis intendit de bono, tantum | |
| 6720 voluntas est bona.</p> | |
| 6721 <p title="I-II q. 19 a. 8 arg. 3"><a name="34405"><span class= | |
| 6722 "ref">[34405] Iª-IIae q. 19 a. 8 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 6723 in malis quantum aliquis intendit, tantum peccat, si enim aliquis | |
| 6724 proiiciens lapidem, intenderet facere homicidium, reus esset | |
| 6725 homicidii. Ergo, pari ratione, in bonis tantum est bona voluntas, | |
| 6726 quantum aliquis bonum intendit.</p> | |
| 6727 <p title="I-II q. 19 a. 8 s. c."><a name="34406"><span class= | |
| 6728 "ref">[34406] Iª-IIae q. 19 a. 8 s. c.</span></a> Sed contra, | |
| 6729 potest esse intentio bona, et voluntas mala. Ergo, pari ratione, | |
| 6730 potest esse intentio magis bona, et voluntas minus bona.</p> | |
| 6731 <p title="I-II q. 19 a. 8 co."><a name="34407"><span class= | |
| 6732 "ref">[34407] Iª-IIae q. 19 a. 8 co.</span></a> Respondeo | |
| 6733 dicendum quod circa actum et intentionem finis, duplex quantitas | |
| 6734 potest considerari, una ex parte obiecti, quia vult maius bonum, | |
| 6735 vel agit; alia ex intensione actus, quia intense vult vel agit, | |
| 6736 quod est maius ex parte agentis. Si igitur loquamur de quantitate | |
| 6737 utriusque quantum ad obiectum, manifestum est quod quantitas actus | |
| 6738 non sequitur quantitatem intentionis. Quod quidem ex parte actus | |
| 6739 exterioris, contingere potest dupliciter. Uno modo, quia obiectum | |
| 6740 quod ordinatur ad finem intentum, non est proportionatum fini illi, | |
| 6741 sicut si quis daret decem libras, non posset consequi suam | |
| 6742 intentionem, si intenderet emere rem valentem centum libras. Alio | |
| 6743 modo, propter impedimenta quae supervenire possunt circa exteriorem | |
| 6744 actum, quae non est in potestate nostra removere, puta, aliquis | |
| 6745 intendit ire usque Romam, et occurrunt ei impedimenta, quod non | |
| 6746 potest hoc facere. Sed ex parte interioris actus voluntatis, non | |
| 6747 est nisi uno modo, quia interiores actus voluntatis sunt in | |
| 6748 potestate nostra, non autem exteriores actus. Sed voluntas potest | |
| 6749 velle aliquod obiectum non proportionatum fini intento, et sic | |
| 6750 voluntas quae fertur in illud obiectum absolute consideratum, non | |
| 6751 est tantum bona, quantum est intentio. Sed quia etiam ipsa intentio | |
| 6752 quodammodo pertinet ad actum voluntatis, inquantum scilicet est | |
| 6753 ratio eius; propter hoc redundat quantitas bonae intentionis in | |
| 6754 voluntatem, inquantum scilicet voluntas vult aliquod bonum magnum | |
| 6755 ut finem, licet illud per quod vult consequi tantum bonum, non sit | |
| 6756 dignum illo bono. Si vero consideretur quantitas intentionis et | |
| 6757 actus secundum intensionem utriusque, sic intensio intentionis | |
| 6758 redundat in actum interiorem et exteriorem voluntatis, quia ipsa | |
| 6759 intentio quodammodo se habet formaliter ad utrumque, ut ex supra | |
| 6760 dictis patet. Licet materialiter, intentione existente intensa, | |
| 6761 possit esse actus interior vel exterior non ita intensus, | |
| 6762 materialiter loquendo, puta cum aliquis non ita intense vult | |
| 6763 medicinam sumere, sicut vult sanitatem. Tamen hoc ipsum quod est | |
| 6764 intense intendere sanitatem, redundat formaliter in hoc quod est | |
| 6765 intense velle medicinam. Sed tamen hoc est considerandum, quod | |
| 6766 intensio actus interioris vel exterioris potest referri ad | |
| 6767 intentionem ut obiectum, puta cum aliquis intendit intense velle, | |
| 6768 vel aliquid intense operari. Et tamen non propter hoc intense vult | |
| 6769 vel operatur, quia quantitatem boni intenti non sequitur bonitas | |
| 6770 actus interioris vel exterioris, ut dictum est. Et inde est quod | |
| 6771 non quantum aliquis intendit mereri, meretur, quia quantitas meriti | |
| 6772 consistit in intensione actus, ut infra dicetur.</p> | |
| 6773 <p title="I-II q. 19 a. 8 ad 1"><a name="34408"><span class= | |
| 6774 "ref">[34408] Iª-IIae q. 19 a. 8 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 6775 ergo dicendum quod Glossa illa loquitur quantum ad reputationem | |
| 6776 Dei, qui praecipue considerat intentionem finis. Unde alia Glossa | |
| 6777 dicit ibidem quod <i>thesaurus cordis intentio est, ex qua Deus | |
| 6778 iudicat opera</i>. Bonitas enim intentionis, ut dictum est, | |
| 6779 redundat quodammodo in bonitatem voluntatis, quae facit etiam | |
| 6780 exteriorem actum meritorium apud Deum.</p> | |
| 6781 <p title="I-II q. 19 a. 8 ad 2"><a name="34409"><span class= | |
| 6782 "ref">[34409] Iª-IIae q. 19 a. 8 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 6783 dicendum quod bonitas intentionis non est tota causa bonae | |
| 6784 voluntatis. Unde ratio non sequitur.</p> | |
| 6785 <p title="I-II q. 19 a. 8 ad 3"><a name="34410"><span class= | |
| 6786 "ref">[34410] Iª-IIae q. 19 a. 8 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 6787 dicendum quod sola malitia intentionis sufficit ad malitiam | |
| 6788 voluntatis, et ideo etiam quantum mala est intentio, tantum mala | |
| 6789 est voluntas. Sed non est eadem ratio de bonitate, ut dictum | |
| 6790 est.</p> | |
| 6791 <br /> | |
| 6792 <div class="E">Articulus 9</div> | |
| 6793 <p title="I-II q. 19 a. 9 arg. 1"><a name="34411"><span class= | |
| 6794 "ref">[34411] Iª-IIae q. 19 a. 9 arg. 1</span></a> Ad nonum | |
| 6795 sic proceditur. Videtur quod bonitas voluntatis humanae non | |
| 6796 dependeat ex conformitate voluntatis divinae. Impossibile est enim | |
| 6797 voluntatem hominis conformari voluntati divinae, ut patet per id | |
| 6798 quod dicitur Isaiae LV, <i>sicut exaltantur caeli a terra, ita | |
| 6799 exaltatae sunt viae meae a viis vestris, et cogitationes meae a | |
| 6800 cogitationibus vestris</i>. Si ergo ad bonitatem voluntatis | |
| 6801 requireretur conformitas ad divinam voluntatem, sequeretur quod | |
| 6802 impossibile esset hominis voluntatem esse bonam. Quod est | |
| 6803 inconveniens.</p> | |
| 6804 <p title="I-II q. 19 a. 9 arg. 2"><a name="34412"><span class= | |
| 6805 "ref">[34412] Iª-IIae q. 19 a. 9 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 6806 sicut voluntas nostra derivatur a voluntate divina, ita scientia | |
| 6807 nostra derivatur a scientia divina. Sed non requiritur ad scientiam | |
| 6808 nostram quod sit conformis scientiae divinae, multa enim Deus scit | |
| 6809 quae nos ignoramus. Ergo non requiritur quod voluntas nostra sit | |
| 6810 conformis voluntati divinae.</p> | |
| 6811 <p title="I-II q. 19 a. 9 arg. 3"><a name="34413"><span class= | |
| 6812 "ref">[34413] Iª-IIae q. 19 a. 9 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 6813 voluntas est actionis principium. Sed actio nostra non potest | |
| 6814 conformari actioni divinae. Ergo nec voluntas voluntati.</p> | |
| 6815 <p title="I-II q. 19 a. 9 s. c."><a name="34414"><span class= | |
| 6816 "ref">[34414] Iª-IIae q. 19 a. 9 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 6817 est quod dicitur Matth. XXVI, <i>non sicut ego volo, sed sicut tu | |
| 6818 vis</i>, quod dicit quia rectum vult esse hominem, et ad Deum | |
| 6819 dirigi, ut Augustinus exponit in Enchirid. Rectitudo autem | |
| 6820 voluntatis est bonitas eius. Ergo bonitas voluntatis dependet ex | |
| 6821 conformitate ad voluntatem divinam.</p> | |
| 6822 <p title="I-II q. 19 a. 9 co."><a name="34415"><span class= | |
| 6823 "ref">[34415] Iª-IIae q. 19 a. 9 co.</span></a> Respondeo | |
| 6824 dicendum quod, sicut dictum est, bonitas voluntatis dependet ex | |
| 6825 intentione finis. Finis autem ultimus voluntatis humanae est summum | |
| 6826 bonum, quod est Deus, ut supra dictum est. Requiritur ergo ad | |
| 6827 bonitatem humanae voluntatis, quod ordinetur ad summum bonum, quod | |
| 6828 est Deus. Hoc autem bonum primo quidem et per se comparatur ad | |
| 6829 voluntatem divinam ut obiectum proprium eius. Illud autem quod est | |
| 6830 primum in quolibet genere, est mensura et ratio omnium quae sunt | |
| 6831 illius generis. Unumquodque autem rectum et bonum est, inquantum | |
| 6832 attingit ad propriam mensuram. Ergo ad hoc quod voluntas hominis | |
| 6833 sit bona, requiritur quod conformetur voluntati divinae.</p> | |
| 6834 <p title="I-II q. 19 a. 9 ad 1"><a name="34416"><span class= | |
| 6835 "ref">[34416] Iª-IIae q. 19 a. 9 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 6836 ergo dicendum quod voluntas hominis non potest conformari voluntati | |
| 6837 divinae per aequiparantiam, sed per imitationem. Et similiter | |
| 6838 conformatur scientia hominis scientiae divinae, inquantum cognoscit | |
| 6839 verum. Et actio hominis actioni divinae, inquantum est agenti | |
| 6840 conveniens. Et hoc per imitationem, non autem per | |
| 6841 aequiparantiam.</p> | |
| 6842 <p title="I-II q. 19 a. 9 ad 2"><a name="34417"><span class= | |
| 6843 "ref">[34417] Iª-IIae q. 19 a. 9 ad 2</span></a> Unde patet | |
| 6844 solutio ad secundum, et ad tertium argumentum.</p> | |
| 6845 <br /> | |
| 6846 <div class="E">Articulus 10</div> | |
| 6847 <p title="I-II q. 19 a. 10 arg. 1"><a name="34418"><span class= | |
| 6848 "ref">[34418] Iª-IIae q. 19 a. 10 arg. 1</span></a> Ad decimum | |
| 6849 sic proceditur. Videtur quod voluntas hominis non debeat semper | |
| 6850 conformari divinae voluntati in volito. Non enim possumus velle | |
| 6851 quod ignoramus, bonum enim apprehensum est obiectum voluntatis. Sed | |
| 6852 quid Deus velit, ignoramus in plurimis. Ergo non potest humana | |
| 6853 voluntas divinae voluntati conformari in volito.</p> | |
| 6854 <p title="I-II q. 19 a. 10 arg. 2"><a name="34419"><span class= | |
| 6855 "ref">[34419] Iª-IIae q. 19 a. 10 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 6856 Deus vult damnare aliquem, quem praescit in mortali peccato | |
| 6857 moriturum. Si ergo homo teneretur conformare voluntatem suam | |
| 6858 divinae voluntati in volito, sequeretur quod homo teneretur velle | |
| 6859 suam damnationem. Quod est inconveniens.</p> | |
| 6860 <p title="I-II q. 19 a. 10 arg. 3"><a name="34420"><span class= | |
| 6861 "ref">[34420] Iª-IIae q. 19 a. 10 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 6862 nullus tenetur velle aliquid quod est contra pietatem. Sed si homo | |
| 6863 vellet illud quod Deus vult, hoc esset quandoque contra pietatem, | |
| 6864 puta, cum Deus vult mori patrem alicuius, si filius hoc idem | |
| 6865 vellet, contra pietatem esset. Ergo non tenetur homo conformare | |
| 6866 voluntatem suam voluntati divinae in volito.</p> | |
| 6867 <p title="I-II q. 19 a. 10 s. c. 1"><a name="34421"><span class= | |
| 6868 "ref">[34421] Iª-IIae q. 19 a. 10 s. c. 1</span></a> Sed | |
| 6869 contra est quia super illud Psalmi XXXII, <i>rectos decet | |
| 6870 collaudatio</i>, dicit Glossa, <i>rectum cor habet qui vult quod | |
| 6871 Deus vult</i>. Sed quilibet tenetur habere rectum cor. Ergo | |
| 6872 quilibet tenetur velle quod Deus vult.</p> | |
| 6873 <p title="I-II q. 19 a. 10 s. c. 2"><a name="34422"><span class= | |
| 6874 "ref">[34422] Iª-IIae q. 19 a. 10 s. c. 2</span></a> | |
| 6875 Praeterea, forma voluntatis est ex obiecto sicut et cuiuslibet | |
| 6876 actus. Si ergo tenetur homo conformare voluntatem suam voluntati | |
| 6877 divinae, sequitur quod teneatur conformare in volito.</p> | |
| 6878 <p title="I-II q. 19 a. 10 s. c. 3"><a name="34423"><span class= | |
| 6879 "ref">[34423] Iª-IIae q. 19 a. 10 s. c. 3</span></a> | |
| 6880 Praeterea, repugnantia voluntatum consistit in hoc, quod homines | |
| 6881 diversa volunt. Sed quicumque habet voluntatem repugnantem divinae | |
| 6882 voluntati, habet malam voluntatem. Ergo quicumque non conformat | |
| 6883 voluntatem suam voluntati divinae in volito, habet malam | |
| 6884 voluntatem.</p> | |
| 6885 <p title="I-II q. 19 a. 10 co."><a name="34424"><span class= | |
| 6886 "ref">[34424] Iª-IIae q. 19 a. 10 co.</span></a> Respondeo | |
| 6887 dicendum quod, sicut ex praedictis patet, voluntas fertur in suum | |
| 6888 obiectum secundum quod a ratione proponitur. Contingit autem | |
| 6889 aliquid a ratione considerari diversimode, ita quod sub una ratione | |
| 6890 est bonum, et secundum aliam rationem non bonum. Et ideo voluntas | |
| 6891 alicuius, si velit illud esse, secundum quod habet rationem boni, | |
| 6892 est bona, et voluntas alterius, si velit illud idem non esse, | |
| 6893 secundum quod habet rationem mali, erit voluntas etiam bona. Sicut | |
| 6894 iudex habet bonam voluntatem, dum vult occisionem latronis, quia | |
| 6895 iusta est, voluntas autem alterius, puta uxoris vel filii, qui non | |
| 6896 vult occidi ipsum, inquantum est secundum naturam mala occisio, est | |
| 6897 etiam bona. Cum autem voluntas sequatur apprehensionem rationis vel | |
| 6898 intellectus, secundum quod ratio boni apprehensi fuerit communior, | |
| 6899 secundum hoc et voluntas fertur in bonum communius. Sicut patet in | |
| 6900 exemplo proposito, nam iudex habet curam boni communis, quod est | |
| 6901 iustitia, et ideo vult occisionem latronis, quae habet rationem | |
| 6902 boni secundum relationem ad statum communem; uxor autem latronis | |
| 6903 considerare habet bonum privatum familiae, et secundum hoc vult | |
| 6904 maritum latronem non occidi. Bonum autem totius universi est id | |
| 6905 quod est apprehensum a Deo, qui est universi factor et gubernator, | |
| 6906 unde quidquid vult, vult sub ratione boni communis, quod est sua | |
| 6907 bonitas, quae est bonum totius universi. Apprehensio autem | |
| 6908 creaturae, secundum suam naturam, est alicuius boni particularis | |
| 6909 proportionati suae naturae. Contingit autem aliquid esse bonum | |
| 6910 secundum rationem particularem, quod non est bonum secundum | |
| 6911 rationem universalem, aut e converso, ut dictum est. Et ideo | |
| 6912 contingit quod aliqua voluntas est bona volens aliquid secundum | |
| 6913 rationem particularem consideratum, quod tamen Deus non vult | |
| 6914 secundum rationem universalem, et e converso. Et inde est etiam | |
| 6915 quod possunt diversae voluntates diversorum hominum circa opposita | |
| 6916 esse bonae, prout sub diversis rationibus particularibus volunt hoc | |
| 6917 esse vel non esse. Non est autem recta voluntas alicuius hominis | |
| 6918 volentis aliquod bonum particulare, nisi referat illud in bonum | |
| 6919 commune sicut in finem, cum etiam naturalis appetitus cuiuslibet | |
| 6920 partis ordinetur in bonum commune totius. Ex fine autem sumitur | |
| 6921 quasi formalis ratio volendi illud quod ad finem ordinatur. Unde ad | |
| 6922 hoc quod aliquis recta voluntate velit aliquod particulare bonum, | |
| 6923 oportet quod illud particulare bonum sit volitum materialiter, | |
| 6924 bonum autem commune divinum sit volitum formaliter. Voluntas igitur | |
| 6925 humana tenetur conformari divinae voluntati in volito formaliter, | |
| 6926 tenetur enim velle bonum divinum et commune, sed non materialiter, | |
| 6927 ratione iam dicta. Sed tamen quantum ad utrumque, aliquo modo | |
| 6928 voluntas humana conformatur voluntati divinae. Quia secundum quod | |
| 6929 conformatur voluntati divinae in communi ratione voliti, | |
| 6930 conformatur ei in fine ultimo. Secundum autem quod non conformatur | |
| 6931 ei in volito materialiter, conformatur ei secundum rationem causae | |
| 6932 efficientis, quia hanc propriam inclinationem consequentem naturam, | |
| 6933 vel apprehensionem particularem huius rei, habet res a Deo sicut a | |
| 6934 causa effectiva. Unde consuevit dici quod conformatur, quantum ad | |
| 6935 hoc, voluntas hominis voluntati divinae, quia vult hoc quod Deus | |
| 6936 vult eum velle. Est et alius modus conformitatis secundum rationem | |
| 6937 causae formalis, ut scilicet homo velit aliquid ex caritate, sicut | |
| 6938 Deus vult. Et ista etiam conformitas reducitur ad conformitatem | |
| 6939 formalem quae attenditur ex ordine ad ultimum finem, quod est | |
| 6940 proprium obiectum caritatis.</p> | |
| 6941 <p title="I-II q. 19 a. 10 ad 1"><a name="34425"><span class= | |
| 6942 "ref">[34425] Iª-IIae q. 19 a. 10 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 6943 ergo dicendum quod volitum divinum, secundum rationem communem, | |
| 6944 quale sit, scire possumus. Scimus enim quod Deus quidquid vult, | |
| 6945 vult sub ratione boni. Et ideo quicumque vult aliquid sub quacumque | |
| 6946 ratione boni, habet voluntatem conformem voluntati divinae, quantum | |
| 6947 ad rationem voliti. Sed in particulari nescimus quid Deus velit. Et | |
| 6948 quantum ad hoc, non tenemur conformare voluntatem nostram divinae | |
| 6949 voluntati. In statu tamen gloriae, omnes videbunt in singulis quae | |
| 6950 volent, ordinem eorum ad id quod Deus circa hoc vult. Et ideo non | |
| 6951 solum formaliter, sed materialiter in omnibus suam voluntatem Deo | |
| 6952 conformabunt.</p> | |
| 6953 <p title="I-II q. 19 a. 10 ad 2"><a name="34426"><span class= | |
| 6954 "ref">[34426] Iª-IIae q. 19 a. 10 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 6955 dicendum quod Deus non vult damnationem alicuius sub ratione | |
| 6956 damnationis, nec mortem alicuius inquantum est mors, <i>quia ipse | |
| 6957 vult omnes homines salvos fieri</i>, sed vult ista sub ratione | |
| 6958 iustitiae. Unde sufficit circa talia quod homo velit iustitiam Dei, | |
| 6959 et ordinem naturae servari.</p> | |
| 6960 <p title="I-II q. 19 a. 10 ad 3"><a name="34427"><span class= | |
| 6961 "ref">[34427] Iª-IIae q. 19 a. 10 ad 3</span></a> Unde patet | |
| 6962 solutio ad tertium.</p> | |
| 6963 <p title="I-II q. 19 a. 10 ad 4"><a name="34428"><span class= | |
| 6964 "ref">[34428] Iª-IIae q. 19 a. 10 ad 4</span></a> Ad primum | |
| 6965 vero quod in contrarium obiiciebatur, dicendum quod magis vult quod | |
| 6966 Deus vult, qui conformat voluntatem suam voluntati divinae quantum | |
| 6967 ad rationem voliti, quam qui conformat quantum ad ipsam rem | |
| 6968 volitam, quia voluntas principalius fertur in finem, quam in id | |
| 6969 quod est ad finem.</p> | |
| 6970 <p title="I-II q. 19 a. 10 ad 5"><a name="34429"><span class= | |
| 6971 "ref">[34429] Iª-IIae q. 19 a. 10 ad 5</span></a> Ad secundum | |
| 6972 dicendum quod species et forma actus magis attenditur secundum | |
| 6973 rationem obiecti, quam secundum id quod est materiale in | |
| 6974 obiecto.</p> | |
| 6975 <p title="I-II q. 19 a. 10 ad 6"><a name="34430"><span class= | |
| 6976 "ref">[34430] Iª-IIae q. 19 a. 10 ad 6</span></a> Ad tertium | |
| 6977 dicendum quod non est repugnantia voluntatum, quando aliqui diversa | |
| 6978 volunt non secundum eandem rationem. Sed si sub una ratione esset | |
| 6979 aliquid ab uno volitum, quod alius nollet, hoc induceret | |
| 6980 repugnantiam voluntatum. Quod tamen non est in proposito.</p> | |
| 6981 <br /> | |
| 6982 <div class="D">Quaestio 20</div> | |
| 6983 <div class="G">Prooemium</div> | |
| 6984 <p title="I-II q. 20 pr."><a name="34431"><span class="ref">[34431] | |
| 6985 Iª-IIae q. 20 pr.</span></a> Deinde considerandum est de | |
| 6986 bonitate et malitia quantum ad exteriores actus. Et circa hoc | |
| 6987 quaeruntur sex. Primo, utrum bonitas et malitia per prius sit in | |
| 6988 actu voluntatis, vel in actu exteriori secundo, utrum tota bonitas | |
| 6989 vel malitia actus exterioris dependeat ex bonitate voluntatis. | |
| 6990 Tertio, utrum sit eadem bonitas et malitia interioris et exterioris | |
| 6991 actus. Quarto, utrum actus exterior aliquid addat de bonitate vel | |
| 6992 malitia supra actum interiorem. Quinto, utrum eventus sequens | |
| 6993 aliquid addat de bonitate vel malitia ad actum exteriorem. Sexto, | |
| 6994 utrum idem actus exterior possit esse bonus et malus.</p> | |
| 6995 <br /> | |
| 6996 <div class="E">Articulus 1</div> | |
| 6997 <p title="I-II q. 20 a. 1 arg. 1"><a name="34432"><span class= | |
| 6998 "ref">[34432] Iª-IIae q. 20 a. 1 arg. 1</span></a> Ad primum | |
| 6999 sic proceditur. Videtur quod bonum et malum per prius consistat in | |
| 7000 actu exteriori quam in actu voluntatis. Voluntas enim habet | |
| 7001 bonitatem ex obiecto, ut supra dictum est. Sed actus exterior est | |
| 7002 obiectum interioris actus voluntatis, dicimur enim velle furtum, | |
| 7003 vel velle dare eleemosynam. Ergo malum et bonum per prius est in | |
| 7004 actu exteriori, quam in actu voluntatis.</p> | |
| 7005 <p title="I-II q. 20 a. 1 arg. 2"><a name="34433"><span class= | |
| 7006 "ref">[34433] Iª-IIae q. 20 a. 1 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 7007 bonum per prius convenit fini, quia ea quae sunt ad finem, habent | |
| 7008 rationem boni ex ordine ad finem. Actus autem voluntatis non potest | |
| 7009 esse finis, ut supra dictum est, actus alicuius alterius potentiae | |
| 7010 potest esse finis. Ergo per prius consistit bonum in actu potentiae | |
| 7011 alterius, quam in actu voluntatis.</p> | |
| 7012 <p title="I-II q. 20 a. 1 arg. 3"><a name="34434"><span class= | |
| 7013 "ref">[34434] Iª-IIae q. 20 a. 1 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 7014 actus voluntatis formaliter se habet ad actum exteriorem, ut supra | |
| 7015 dictum est. Sed id quod est formale, est posterius, nam forma | |
| 7016 advenit materiae. Ergo per prius est bonum et malum in actu | |
| 7017 exteriori quam in actu voluntatis.</p> | |
| 7018 <p title="I-II q. 20 a. 1 s. c."><a name="34435"><span class= | |
| 7019 "ref">[34435] Iª-IIae q. 20 a. 1 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 7020 est quod Augustinus dicit, in libro Retract., quod <i>voluntas est | |
| 7021 qua peccatur, et recte vivitur</i>. Ergo bonum et malum morale per | |
| 7022 prius consistit in voluntate.</p> | |
| 7023 <p title="I-II q. 20 a. 1 co."><a name="34436"><span class= | |
| 7024 "ref">[34436] Iª-IIae q. 20 a. 1 co.</span></a> Respondeo | |
| 7025 dicendum quod aliqui actus exteriores possunt dici boni vel mali | |
| 7026 dupliciter. Uno modo, secundum genus suum, et secundum | |
| 7027 circumstantias in ipsis consideratas, sicut dare eleemosynam, | |
| 7028 servatis debitis circumstantiis, dicitur esse bonum. Alio modo | |
| 7029 dicitur aliquid esse bonum vel malum ex ordine ad finem, sicut dare | |
| 7030 eleemosynam propter inanem gloriam, dicitur esse malum. Cum autem | |
| 7031 finis sit proprium obiectum voluntatis, manifestum est quod ista | |
| 7032 ratio boni vel mali quam habet actus exterior ex ordine ad finem, | |
| 7033 per prius invenitur in actu voluntatis, et ex eo derivatur ad actum | |
| 7034 exteriorem. Bonitas autem vel malitia quam habet actus exterior | |
| 7035 secundum se, propter debitam materiam et debitas circumstantias, | |
| 7036 non derivatur a voluntate, sed magis a ratione. Unde si | |
| 7037 consideretur bonitas exterioris actus secundum quod est in | |
| 7038 ordinatione et apprehensione rationis, prior est quam bonitas actus | |
| 7039 voluntatis, sed si consideretur secundum quod est in executione | |
| 7040 operis, sequitur bonitatem voluntatis, quae est principium | |
| 7041 eius.</p> | |
| 7042 <p title="I-II q. 20 a. 1 ad 1"><a name="34437"><span class= | |
| 7043 "ref">[34437] Iª-IIae q. 20 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 7044 ergo dicendum quod actus exterior est obiectum voluntatis, | |
| 7045 inquantum proponitur voluntati a ratione ut quoddam bonum | |
| 7046 apprehensum et ordinatum per rationem, et sic est prius quam bonum | |
| 7047 actus voluntatis. Inquantum vero consistit in executione operis, | |
| 7048 est effectus voluntatis, et sequitur voluntatem.</p> | |
| 7049 <p title="I-II q. 20 a. 1 ad 2"><a name="34438"><span class= | |
| 7050 "ref">[34438] Iª-IIae q. 20 a. 1 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 7051 dicendum quod finis est prior in intentione, sed est posterior in | |
| 7052 executione.</p> | |
| 7053 <p title="I-II q. 20 a. 1 ad 3"><a name="34439"><span class= | |
| 7054 "ref">[34439] Iª-IIae q. 20 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 7055 dicendum quod forma, secundum quod est recepta in materia, est | |
| 7056 posterior in via generationis quam materia, licet sit prior natura, | |
| 7057 sed secundum quod est in causa agente, est omnibus modis prior. | |
| 7058 Voluntas autem comparatur ad actum exteriorem sicut causa | |
| 7059 efficiens. Unde bonitas actus voluntatis est forma exterioris | |
| 7060 actus, sicut in causa agente existens.</p> | |
| 7061 <br /> | |
| 7062 <div class="E">Articulus 2</div> | |
| 7063 <p title="I-II q. 20 a. 2 arg. 1"><a name="34440"><span class= | |
| 7064 "ref">[34440] Iª-IIae q. 20 a. 2 arg. 1</span></a> Ad secundum | |
| 7065 sic proceditur. Videtur quod tota bonitas et malitia actus | |
| 7066 exterioris dependeat ex voluntate. Dicitur enim Matth. VII, <i>non | |
| 7067 potest arbor bona malos fructus facere, nec arbor mala facere | |
| 7068 fructus bonos</i>. Per arborem autem intelligitur voluntas, et per | |
| 7069 fructum opus, secundum Glossam. Ergo non potest esse quod voluntas | |
| 7070 interior sit bona, et actus exterior sit malus; aut e converso.</p> | |
| 7071 <p title="I-II q. 20 a. 2 arg. 2"><a name="34441"><span class= | |
| 7072 "ref">[34441] Iª-IIae q. 20 a. 2 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 7073 Augustinus dicit, in libro Retract., quod non nisi voluntate | |
| 7074 peccatur. Si ergo non sit peccatum in voluntate, non erit peccatum | |
| 7075 in exteriori actu. Et ita tota bonitas vel malitia exterioris actus | |
| 7076 ex voluntate dependet.</p> | |
| 7077 <p title="I-II q. 20 a. 2 arg. 3"><a name="34442"><span class= | |
| 7078 "ref">[34442] Iª-IIae q. 20 a. 2 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 7079 bonum et malum de quo nunc loquimur, sunt differentiae moralis | |
| 7080 actus. Differentiae autem per se dividunt genus, secundum | |
| 7081 philosophum, in VII Metaphys. Cum igitur actus sit moralis ex eo | |
| 7082 quod est voluntarius, videtur quod bonum et malum accipitur in actu | |
| 7083 solum ex parte voluntatis.</p> | |
| 7084 <p title="I-II q. 20 a. 2 s. c."><a name="34443"><span class= | |
| 7085 "ref">[34443] Iª-IIae q. 20 a. 2 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 7086 est quod Augustinus dicit, in libro contra mendacium, quod | |
| 7087 <i>quaedam sunt quae nullo quasi bono fine, aut bona voluntate, | |
| 7088 possunt bene fieri</i>.</p> | |
| 7089 <p title="I-II q. 20 a. 2 co."><a name="34444"><span class= | |
| 7090 "ref">[34444] Iª-IIae q. 20 a. 2 co.</span></a> Respondeo | |
| 7091 dicendum quod, sicut iam dictum est, in actu exteriori potest | |
| 7092 considerari duplex bonitas vel malitia, una secundum debitam | |
| 7093 materiam et circumstantias; alia secundum ordinem ad finem. Et illa | |
| 7094 quidem quae est secundum ordinem ad finem, tota dependet ex | |
| 7095 voluntate. Illa autem quae est ex debita materia vel | |
| 7096 circumstantiis, dependet ex ratione, et ex hac dependet bonitas | |
| 7097 voluntatis, secundum quod in ipsam fertur. Est autem considerandum | |
| 7098 quod, sicut supra dictum est, ad hoc quod aliquid sit malum, | |
| 7099 sufficit unus singularis defectus, ad hoc autem quod sit | |
| 7100 simpliciter bonum, non sufficit unum singulare bonum, sed | |
| 7101 requiritur integritas bonitatis. Si igitur voluntas sit bona et ex | |
| 7102 obiecto proprio, et ex fine, consequens est actum exteriorem esse | |
| 7103 bonum. Sed non sufficit ad hoc quod actus exterior sit bonus, | |
| 7104 bonitas voluntatis quae est ex intentione finis, sed si voluntas | |
| 7105 sit mala sive ex intentione finis, sive ex actu volito, consequens | |
| 7106 est actum exteriorem esse malum.</p> | |
| 7107 <p title="I-II q. 20 a. 2 ad 1"><a name="34445"><span class= | |
| 7108 "ref">[34445] Iª-IIae q. 20 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 7109 ergo dicendum quod voluntas bona, prout significatur per arborem | |
| 7110 bonam, est accipienda secundum quod habet bonitatem ex actu volito, | |
| 7111 et ex fine intento.</p> | |
| 7112 <p title="I-II q. 20 a. 2 ad 2"><a name="34446"><span class= | |
| 7113 "ref">[34446] Iª-IIae q. 20 a. 2 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 7114 dicendum quod non solum aliquis voluntate peccat, quando vult malum | |
| 7115 finem; sed etiam quando vult malum actum.</p> | |
| 7116 <p title="I-II q. 20 a. 2 ad 3"><a name="34447"><span class= | |
| 7117 "ref">[34447] Iª-IIae q. 20 a. 2 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 7118 dicendum quod voluntarium dicitur non solum actus interior | |
| 7119 voluntatis, sed etiam actus exteriores, prout a voluntate procedunt | |
| 7120 et ratione. Et ideo circa utrosque actus potest esse differentia | |
| 7121 boni et mali.</p> | |
| 7122 <br /> | |
| 7123 <div class="E">Articulus 3</div> | |
| 7124 <p title="I-II q. 20 a. 3 arg. 1"><a name="34448"><span class= | |
| 7125 "ref">[34448] Iª-IIae q. 20 a. 3 arg. 1</span></a> Ad tertium | |
| 7126 sic proceditur. Videtur quod non eadem sit bonitas vel malitia | |
| 7127 actus interioris voluntatis, et exterioris actus. Actus enim | |
| 7128 interioris principium est vis animae interior apprehensiva vel | |
| 7129 appetitiva, actus autem exterioris principium est potentia exequens | |
| 7130 motum. Ubi autem sunt diversa principia actionis, ibi sunt diversi | |
| 7131 actus. Actus autem est subiectum bonitatis vel malitiae. Non potest | |
| 7132 autem esse idem accidens in diversis subiectis. Ergo non potest | |
| 7133 esse eadem bonitas interioris et exterioris actus.</p> | |
| 7134 <p title="I-II q. 20 a. 3 arg. 2"><a name="34449"><span class= | |
| 7135 "ref">[34449] Iª-IIae q. 20 a. 3 arg. 2</span></a> | |
| 7136 <i>Praeterea, virtus est quae bonum facit habentem, et opus eius | |
| 7137 bonum reddit</i>, ut dicitur in II Ethic. Sed alia est virtus | |
| 7138 intellectualis in potentia imperante, et alia virtus moralis in | |
| 7139 potentia imperata, ut patet ex I Ethic. Ergo alia est bonitas actus | |
| 7140 interioris, qui est potentiae imperantis, et alia est bonitas actus | |
| 7141 exterioris, qui est potentiae imperatae.</p> | |
| 7142 <p title="I-II q. 20 a. 3 arg. 3"><a name="34450"><span class= | |
| 7143 "ref">[34450] Iª-IIae q. 20 a. 3 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 7144 causa et effectus idem esse non possunt, nihil enim est causa sui | |
| 7145 ipsius. Sed bonitas actus interioris est causa bonitatis actus | |
| 7146 exterioris, aut e converso, ut dictum est. Ergo non potest esse | |
| 7147 eadem bonitas utriusque.</p> | |
| 7148 <p title="I-II q. 20 a. 3 s. c."><a name="34451"><span class= | |
| 7149 "ref">[34451] Iª-IIae q. 20 a. 3 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 7150 est quod supra ostensum est quod actus voluntatis se habet ut | |
| 7151 formale ad actum exteriorem. Ex formali autem et materiali fit | |
| 7152 unum. Ergo est una bonitas actus interioris et exterioris.</p> | |
| 7153 <p title="I-II q. 20 a. 3 co."><a name="34452"><span class= | |
| 7154 "ref">[34452] Iª-IIae q. 20 a. 3 co.</span></a> Respondeo | |
| 7155 dicendum quod, sicut supra dictum est, actus interior voluntatis et | |
| 7156 actus exterior, prout considerantur in genere moris, sunt unus | |
| 7157 actus. Contingit autem quandoque actum qui est unus subiecto, | |
| 7158 habere plures rationes bonitatis vel malitiae; et quandoque unam | |
| 7159 tantum. Sic ergo dicendum quod quandoque est eadem bonitas vel | |
| 7160 malitia interioris et exterioris actus; quandoque alia et alia. | |
| 7161 Sicut enim iam dictum est, praedictae duae bonitates vel malitiae, | |
| 7162 scilicet interioris et exterioris actus, ad invicem ordinantur. | |
| 7163 Contingit autem in his quae ad aliud ordinantur, quod aliquid est | |
| 7164 bonum ex hoc solum quod ad aliud ordinatur, sicut potio amara ex | |
| 7165 hoc solo est bona, quod est sanativa. Unde non est alia bonitas | |
| 7166 sanitatis et potionis, sed una et eadem. Quandoque vero illud quod | |
| 7167 ad aliud ordinatur, habet in se aliquam rationem boni, etiam | |
| 7168 praeter ordinem ad aliud bonum, sicut medicina saporosa habet | |
| 7169 rationem boni delectabilis, praeter hoc quod est sanativa. Sic ergo | |
| 7170 dicendum quod, quando actus exterior est bonus vel malus solum ex | |
| 7171 ordine ad finem, tunc est omnino eadem bonitas vel malitia actus | |
| 7172 voluntatis, qui per se respicit finem, et actus exterioris, qui | |
| 7173 respicit finem mediante actu voluntatis. Quando autem actus | |
| 7174 exterior habet bonitatem vel malitiam secundum se, scilicet | |
| 7175 secundum materiam vel circumstantias, tunc bonitas exterioris actus | |
| 7176 est una, et bonitas voluntatis quae est ex fine, est alia, ita | |
| 7177 tamen quod et bonitas finis ex voluntate redundat in actum | |
| 7178 exteriorem, et bonitas materiae et circumstantiarum redundat in | |
| 7179 actum voluntatis, sicut iam dictum est.</p> | |
| 7180 <p title="I-II q. 20 a. 3 ad 1"><a name="34453"><span class= | |
| 7181 "ref">[34453] Iª-IIae q. 20 a. 3 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 7182 ergo dicendum quod ratio illa probat quod actus interior et | |
| 7183 exterior sunt diversi secundum genus naturae. Sed tamen ex eis sic | |
| 7184 diversis constituitur unum in genere moris, ut supra dictum | |
| 7185 est.</p> | |
| 7186 <p title="I-II q. 20 a. 3 ad 2"><a name="34454"><span class= | |
| 7187 "ref">[34454] Iª-IIae q. 20 a. 3 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 7188 dicendum quod, sicut dicitur in VI Ethic., virtutes morales | |
| 7189 ordinantur ad ipsos actus virtutum, qui sunt quasi fines; prudentia | |
| 7190 autem, quae est in ratione, ad ea quae sunt ad finem. Et propter | |
| 7191 hoc requiruntur diversae virtutes. Sed ratio recta de ipso fine | |
| 7192 virtutum non habet aliam bonitatem quam bonitatem virtutis, | |
| 7193 secundum quod bonitas rationis participatur in qualibet | |
| 7194 virtute.</p> | |
| 7195 <p title="I-II q. 20 a. 3 ad 3"><a name="34455"><span class= | |
| 7196 "ref">[34455] Iª-IIae q. 20 a. 3 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 7197 dicendum quod, quando aliquid ex uno derivatur in alterum sicut ex | |
| 7198 causa agente univoca, tunc aliud est quod est in utroque, sicut cum | |
| 7199 calidum calefacit, alius numero est calor calefacientis, et calor | |
| 7200 calefacti, licet idem specie. Sed quando aliquid derivatur ab uno | |
| 7201 in alterum secundum analogiam vel proportionem, tunc est tantum | |
| 7202 unum numero, sicut a sano quod est in corpore animalis, derivatur | |
| 7203 sanum ad medicinam et urinam; nec alia sanitas est medicinae et | |
| 7204 urinae, quam sanitas animalis, quam medicina facit, et urina | |
| 7205 significat. Et hoc modo a bonitate voluntatis derivatur bonitas | |
| 7206 actus exterioris, et e converso, scilicet secundum ordinem unius ad | |
| 7207 alterum.</p> | |
| 7208 <br /> | |
| 7209 <div class="E">Articulus 4</div> | |
| 7210 <p title="I-II q. 20 a. 4 arg. 1"><a name="34456"><span class= | |
| 7211 "ref">[34456] Iª-IIae q. 20 a. 4 arg. 1</span></a> Ad quartum | |
| 7212 sic proceditur. Videtur quod exterior actus non addat in bonitate | |
| 7213 vel malitia supra actum interiorem. Dicit enim Chrysostomus, super | |
| 7214 Matth., <i>voluntas est quae aut remuneratur pro bono, aut | |
| 7215 condemnatur pro malo</i>. Opera autem testimonia sunt voluntatis. | |
| 7216 Non ergo quaerit Deus opera propter se, ut sciat quomodo iudicet; | |
| 7217 sed propter alios, ut omnes intelligant quia iustus est Deus. Sed | |
| 7218 malum vel bonum magis est aestimandum secundum iudicium Dei, quam | |
| 7219 secundum iudicium hominum. Ergo actus exterior nihil addit ad | |
| 7220 bonitatem vel malitiam super actum interiorem.</p> | |
| 7221 <p title="I-II q. 20 a. 4 arg. 2"><a name="34457"><span class= | |
| 7222 "ref">[34457] Iª-IIae q. 20 a. 4 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 7223 una et eadem est bonitas interioris et exterioris actus, ut dictum | |
| 7224 est. Sed augmentum fit per additionem unius ad alterum. Ergo actus | |
| 7225 exterior non addit in bonitate vel malitia super actum | |
| 7226 interiorem.</p> | |
| 7227 <p title="I-II q. 20 a. 4 arg. 3"><a name="34458"><span class= | |
| 7228 "ref">[34458] Iª-IIae q. 20 a. 4 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 7229 tota bonitas creaturae nihil addit supra bonitatem divinam, quia | |
| 7230 tota derivatur a bonitate divina. Sed bonitas actus exterioris | |
| 7231 quandoque tota derivatur ex bonitate actus interioris, quandoque | |
| 7232 autem e converso, ut dictum est. Non ergo unum eorum addit in | |
| 7233 bonitate vel malitia super alterum.</p> | |
| 7234 <p title="I-II q. 20 a. 4 s. c."><a name="34459"><span class= | |
| 7235 "ref">[34459] Iª-IIae q. 20 a. 4 s. c.</span></a> Sed contra, | |
| 7236 omne agens intendit consequi bonum et vitare malum. Si ergo per | |
| 7237 actum exteriorem nihil additur de bonitate vel malitia, frustra qui | |
| 7238 habet bonam voluntatem vel malam, facit opus bonum, aut desistit a | |
| 7239 malo opere. Quod est inconveniens.</p> | |
| 7240 <p title="I-II q. 20 a. 4 co."><a name="34460"><span class= | |
| 7241 "ref">[34460] Iª-IIae q. 20 a. 4 co.</span></a> Respondeo | |
| 7242 dicendum quod, si loquamur de bonitate exterioris actus quam habet | |
| 7243 ex voluntate finis, tunc actus exterior nihil addit ad bonitatem, | |
| 7244 nisi contingat ipsam voluntatem secundum se fieri meliorem in | |
| 7245 bonis, vel peiorem in malis. Quod quidem videtur posse contingere | |
| 7246 tripliciter. Uno modo, secundum numerum. Puta, cum aliquis vult | |
| 7247 aliquid facere bono fine vel malo, et tunc quidem non facit, | |
| 7248 postmodum autem vult et facit; duplicatur actus voluntatis, et sic | |
| 7249 fit duplex bonum vel duplex malum. Alio modo, quantum ad | |
| 7250 extensionem. Puta, cum aliquis vult facere aliquid bono fine vel | |
| 7251 malo et propter aliquod impedimentum desistit; alius autem | |
| 7252 continuat motum voluntatis quousque opere perficiat; manifestum est | |
| 7253 quod huiusmodi voluntas est diuturnior in bono vel malo, et | |
| 7254 secundum hoc est peior vel melior. Tertio, secundum intensionem. | |
| 7255 Sunt enim quidam actus exteriores qui, inquantum sunt delectabiles | |
| 7256 vel poenosi, nati sunt intendere voluntatem vel remittere. Constat | |
| 7257 autem quod quanto voluntas intensius tendit in bonum vel malum, | |
| 7258 tanto est melior vel peior. Si autem loquamur de bonitate actus | |
| 7259 exterioris quam habet secundum materiam et debitas circumstantias, | |
| 7260 sic comparatur ad voluntatem ut terminus et finis. Et hoc modo | |
| 7261 addit ad bonitatem vel malitiam voluntatis, quia omnis inclinatio | |
| 7262 vel motus perficitur in hoc quod consequitur finem, vel attingit | |
| 7263 terminum. Unde non est perfecta voluntas, nisi sit talis quae, | |
| 7264 opportunitate data, operetur. Si vero possibilitas desit, voluntate | |
| 7265 existente perfecta, ut operaretur si posset; defectus perfectionis | |
| 7266 quae est ex actu exteriori, est simpliciter involuntarium. | |
| 7267 Involuntarium autem, sicut non meretur poenam vel praemium in | |
| 7268 operando bonum aut malum, ita non tollit aliquid de praemio vel de | |
| 7269 poena, si homo involuntarie simpliciter deficiat ad faciendum bonum | |
| 7270 vel malum.</p> | |
| 7271 <p title="I-II q. 20 a. 4 ad 1"><a name="34461"><span class= | |
| 7272 "ref">[34461] Iª-IIae q. 20 a. 4 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 7273 ergo dicendum quod Chrysostomus loquitur, quando voluntas hominis | |
| 7274 est consummata, et non cessatur ab actu nisi propter impotentiam | |
| 7275 faciendi.</p> | |
| 7276 <p title="I-II q. 20 a. 4 ad 2"><a name="34462"><span class= | |
| 7277 "ref">[34462] Iª-IIae q. 20 a. 4 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 7278 dicendum quod ratio illa procedit de bonitate actus exterioris quam | |
| 7279 habet a voluntate finis. Sed bonitas actus exterioris quam habet ex | |
| 7280 materia et circumstantiis, est alia a bonitate voluntatis quae est | |
| 7281 ex fine, non autem alia a bonitate voluntatis quam habet ex ipso | |
| 7282 actu volito, sed comparatur ad ipsam ut ratio et causa eius, sicut | |
| 7283 supra dictum est.</p> | |
| 7284 <p title="I-II q. 20 a. 4 ad 3"><a name="34463"><span class= | |
| 7285 "ref">[34463] Iª-IIae q. 20 a. 4 ad 3</span></a> Et per hoc | |
| 7286 etiam patet solutio ad tertium.</p> | |
| 7287 <br /> | |
| 7288 <div class="E">Articulus 5</div> | |
| 7289 <p title="I-II q. 20 a. 5 arg. 1"><a name="34464"><span class= | |
| 7290 "ref">[34464] Iª-IIae q. 20 a. 5 arg. 1</span></a> Ad quintum | |
| 7291 sic proceditur. Videtur quod eventus sequens addat ad bonitatem vel | |
| 7292 malitiam actus. Effectus enim virtute praeexistit in causa. Sed | |
| 7293 eventus consequuntur actus sicut effectus causas. Ergo virtute | |
| 7294 praeexistunt in actibus. Sed unumquodque secundum suam virtutem | |
| 7295 iudicatur bonum vel malum, nam virtus est quae bonum facit | |
| 7296 habentem, ut dicitur in II Ethic. Ergo eventus addunt ad bonitatem | |
| 7297 vel malitiam actus.</p> | |
| 7298 <p title="I-II q. 20 a. 5 arg. 2"><a name="34465"><span class= | |
| 7299 "ref">[34465] Iª-IIae q. 20 a. 5 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 7300 bona quae faciunt auditores, sunt effectus quidam consequentes ex | |
| 7301 praedicatione doctoris. Sed huiusmodi bona redundant ad meritum | |
| 7302 praedicatoris, ut patet per id quod dicitur Philipp. IV, <i>fratres | |
| 7303 mei carissimi et desideratissimi, gaudium meum et corona mea</i>. | |
| 7304 Ergo eventus sequens addit ad bonitatem vel malitiam actus.</p> | |
| 7305 <p title="I-II q. 20 a. 5 arg. 3"><a name="34466"><span class= | |
| 7306 "ref">[34466] Iª-IIae q. 20 a. 5 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 7307 poena non additur nisi crescente culpa, unde dicitur Deut. XXV, | |
| 7308 <i>pro mensura peccati, erit et plagarum modus</i>. Sed ex eventu | |
| 7309 sequente additur ad poenam, dicitur enim Exod. XXI, <i>quod si bos | |
| 7310 fuerit cornupeta ab heri et nudius tertius, et contestati sunt | |
| 7311 dominum eius, nec recluserit eum, occideritque virum aut mulierem; | |
| 7312 et bos lapidibus obruetur, et dominum eius occident</i>. Non autem | |
| 7313 occideretur, si bos non occidisset hominem, etiam non reclusus. | |
| 7314 Ergo eventus sequens addit ad bonitatem vel malitiam actus.</p> | |
| 7315 <p title="I-II q. 20 a. 5 arg. 4"><a name="34467"><span class= | |
| 7316 "ref">[34467] Iª-IIae q. 20 a. 5 arg. 4</span></a> Praeterea, | |
| 7317 si aliquis ingerat causam mortis percutiendo vel sententiam dando, | |
| 7318 et mors non sequatur, non contrahitur irregularitas. Contraheretur | |
| 7319 autem si mors sequeretur. Ergo eventus sequens addit ad bonitatem | |
| 7320 vel malitiam actus.</p> | |
| 7321 <p title="I-II q. 20 a. 5 s. c."><a name="34468"><span class= | |
| 7322 "ref">[34468] Iª-IIae q. 20 a. 5 s. c.</span></a> Sed contra, | |
| 7323 eventus sequens non facit actum malum qui erat bonus, nec bonum qui | |
| 7324 erat malus. Puta si aliquis det eleemosynam pauperi, qua ille | |
| 7325 abutatur ad peccatum, nihil deperit ei qui eleemosynam fecit, et | |
| 7326 similiter si aliquis patienter ferat iniuriam sibi factam, non | |
| 7327 propter hoc excusatur ille qui fecit. Ergo eventus sequens non | |
| 7328 addit ad bonitatem vel malitiam actus.</p> | |
| 7329 <p title="I-II q. 20 a. 5 co."><a name="34469"><span class= | |
| 7330 "ref">[34469] Iª-IIae q. 20 a. 5 co.</span></a> Respondeo | |
| 7331 dicendum quod eventus sequens aut est praecogitatus, aut non. Si | |
| 7332 est praecogitatus, manifestum est quod addit ad bonitatem vel | |
| 7333 malitiam. Cum enim aliquis cogitans quod ex opere suo multa mala | |
| 7334 possunt sequi, nec propter hoc dimittit, ex hoc apparet voluntas | |
| 7335 eius esse magis inordinata. Si autem eventus sequens non sit | |
| 7336 praecogitatus, tunc distinguendum est. Quia si per se sequitur ex | |
| 7337 tali actu, et ut in pluribus, secundum hoc eventus sequens addit ad | |
| 7338 bonitatem vel malitiam actus, manifestum est enim meliorem actum | |
| 7339 esse ex suo genere, ex quo possunt plura bona sequi; et peiorem, ex | |
| 7340 quo nata sunt plura mala sequi. Si vero per accidens, et ut in | |
| 7341 paucioribus, tunc eventus sequens non addit ad bonitatem vel ad | |
| 7342 malitiam actus, non enim datur iudicium de re aliqua secundum illud | |
| 7343 quod est per accidens, sed solum secundum illud quod est per | |
| 7344 se.</p> | |
| 7345 <p title="I-II q. 20 a. 5 ad 1"><a name="34470"><span class= | |
| 7346 "ref">[34470] Iª-IIae q. 20 a. 5 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 7347 ergo dicendum quod virtus causae existimatur secundum effectus per | |
| 7348 se, non autem secundum effectus per accidens.</p> | |
| 7349 <p title="I-II q. 20 a. 5 ad 2"><a name="34471"><span class= | |
| 7350 "ref">[34471] Iª-IIae q. 20 a. 5 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 7351 dicendum quod bona quae auditores faciunt, consequuntur ex | |
| 7352 praedicatione doctoris sicut effectus per se. Unde redundant ad | |
| 7353 praemium praedicatoris, et praecipue quando sunt praeintenta.</p> | |
| 7354 <p title="I-II q. 20 a. 5 ad 3"><a name="34472"><span class= | |
| 7355 "ref">[34472] Iª-IIae q. 20 a. 5 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 7356 dicendum quod eventus ille pro quo illi poena infligenda mandatur, | |
| 7357 et per se sequitur ex tali causa, et iterum ponitur ut | |
| 7358 praecogitatus. Et ideo imputatur ad poenam.</p> | |
| 7359 <p title="I-II q. 20 a. 5 ad 4"><a name="34473"><span class= | |
| 7360 "ref">[34473] Iª-IIae q. 20 a. 5 ad 4</span></a> Ad quartum | |
| 7361 dicendum quod ratio illa procederet, si irregularitas sequeretur | |
| 7362 culpam. Non autem sequitur culpam, sed factum, propter aliquem | |
| 7363 defectum sacramenti.</p> | |
| 7364 <br /> | |
| 7365 <div class="E">Articulus 6</div> | |
| 7366 <p title="I-II q. 20 a. 6 arg. 1"><a name="34474"><span class= | |
| 7367 "ref">[34474] Iª-IIae q. 20 a. 6 arg. 1</span></a> Ad sextum | |
| 7368 sic proceditur. Videtur quod unus actus possit esse bonus et malus. | |
| 7369 Motus enim est unus qui est continuus, ut dicitur in V Physic. Sed | |
| 7370 unus motus continuus potest esse bonus et malus, puta si aliquis, | |
| 7371 continue ad Ecclesiam vadens, primo quidem intendat inanem gloriam, | |
| 7372 postea intendat Deo servire. Ergo unus actus potest esse bonus et | |
| 7373 malus.</p> | |
| 7374 <p title="I-II q. 20 a. 6 arg. 2"><a name="34475"><span class= | |
| 7375 "ref">[34475] Iª-IIae q. 20 a. 6 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 7376 secundum philosophum, in III Physic., actio et passio sunt unus | |
| 7377 actus. Sed potest esse passio bona, sicut Christi; et actio mala, | |
| 7378 sicut Iudaeorum. Ergo unus actus potest esse bonus et malus.</p> | |
| 7379 <p title="I-II q. 20 a. 6 arg. 3"><a name="34476"><span class= | |
| 7380 "ref">[34476] Iª-IIae q. 20 a. 6 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 7381 cum servus sit quasi instrumentum domini, actio servi est actio | |
| 7382 domini, sicut actio instrumenti est actio artificis. Sed potest | |
| 7383 contingere quod actio servi procedat ex bona voluntate domini, et | |
| 7384 sic sit bona, et ex mala voluntate servi, et sic sit mala. Ergo | |
| 7385 idem actus potest esse bonus et malus.</p> | |
| 7386 <p title="I-II q. 20 a. 6 s. c."><a name="34477"><span class= | |
| 7387 "ref">[34477] Iª-IIae q. 20 a. 6 s. c.</span></a> Sed contra, | |
| 7388 contraria non possunt esse in eodem. Sed bonum et malum sunt | |
| 7389 contraria. Ergo unus actus non potest esse bonus et malus.</p> | |
| 7390 <p title="I-II q. 20 a. 6 co."><a name="34478"><span class= | |
| 7391 "ref">[34478] Iª-IIae q. 20 a. 6 co.</span></a> Respondeo | |
| 7392 dicendum quod nihil prohibet aliquid esse unum, secundum quod est | |
| 7393 in uno genere; et esse multiplex, secundum quod refertur ad aliud | |
| 7394 genus. Sicut superficies continua est una, secundum quod | |
| 7395 consideratur in genere quantitatis, tamen est multiplex, secundum | |
| 7396 quod refertur ad genus coloris, si partim sit alba, et partim | |
| 7397 nigra. Et secundum hoc, nihil prohibet aliquem actum esse unum | |
| 7398 secundum quod refertur ad genus naturae, qui tamen non est unus | |
| 7399 secundum quod refertur ad genus moris, sicut et e converso, ut | |
| 7400 dictum est. Ambulatio enim continua est unus actus secundum genus | |
| 7401 naturae, potest tamen contingere quod sint plures secundum genus | |
| 7402 moris, si mutetur ambulantis voluntas, quae est principium actuum | |
| 7403 moralium. Si ergo accipiatur unus actus prout est in genere moris, | |
| 7404 impossibile est quod sit bonus et malus bonitate et malitia morali. | |
| 7405 Si tamen sit unus unitate naturae, et non unitate moris, potest | |
| 7406 esse bonus et malus.</p> | |
| 7407 <p title="I-II q. 20 a. 6 ad 1"><a name="34479"><span class= | |
| 7408 "ref">[34479] Iª-IIae q. 20 a. 6 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 7409 ergo dicendum quod ille motus continuus qui procedit ex diversa | |
| 7410 intentione, licet sit unus unitate naturae, non est tamen unus | |
| 7411 unitate moris.</p> | |
| 7412 <p title="I-II q. 20 a. 6 ad 2"><a name="34480"><span class= | |
| 7413 "ref">[34480] Iª-IIae q. 20 a. 6 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 7414 dicendum quod actio et passio pertinent ad genus moris, inquantum | |
| 7415 habent rationem voluntarii. Et ideo secundum quod diversa voluntate | |
| 7416 dicuntur voluntaria, secundum hoc sunt duo moraliter, et potest ex | |
| 7417 una parte inesse bonum, et ex alia malum.</p> | |
| 7418 <p title="I-II q. 20 a. 6 ad 3"><a name="34481"><span class= | |
| 7419 "ref">[34481] Iª-IIae q. 20 a. 6 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 7420 dicendum quod actus servi, inquantum procedit ex voluntate servi, | |
| 7421 non est actus domini, sed solum inquantum procedit ex mandato | |
| 7422 domini. Unde sic non facit ipsum malum mala voluntas servi.</p> | |
| 7423 <br /> | |
| 7424 <div class="D">Quaestio 21</div> | |
| 7425 <div class="G">Prooemium</div> | |
| 7426 <p title="I-II q. 21 pr."><a name="34482"><span class="ref">[34482] | |
| 7427 Iª-IIae q. 21 pr.</span></a> Deinde considerandum est de his | |
| 7428 quae consequuntur actus humanos ratione bonitatis vel malitiae. Et | |
| 7429 circa hoc quaeruntur quatuor. Primo, utrum actus humanus, inquantum | |
| 7430 est bonus vel malus, habeat rationem rectitudinis vel peccati. | |
| 7431 Secundo, utrum habeat rationem laudabilis vel culpabilis. Tertio, | |
| 7432 utrum habeat rationem meriti vel demeriti. Quarto, utrum habeat | |
| 7433 rationem meriti vel demeriti apud Deum.</p> | |
| 7434 <br /> | |
| 7435 <div class="E">Articulus 1</div> | |
| 7436 <p title="I-II q. 21 a. 1 arg. 1"><a name="34483"><span class= | |
| 7437 "ref">[34483] Iª-IIae q. 21 a. 1 arg. 1</span></a> Ad primum | |
| 7438 sic proceditur. Videtur quod actus humanus, inquantum est bonus vel | |
| 7439 malus, non habeat rationem rectitudinis vel peccati. Peccata enim | |
| 7440 sunt monstra in natura, ut dicitur in II Physic. Monstra autem non | |
| 7441 sunt actus, sed sunt quaedam res generatae praeter ordinem naturae. | |
| 7442 Ea autem quae sunt secundum artem et rationem, imitantur ea quae | |
| 7443 sunt secundum naturam, ut ibidem dicitur. Ergo actus ex hoc quod | |
| 7444 est inordinatus et malus, non habet rationem peccati.</p> | |
| 7445 <p title="I-II q. 21 a. 1 arg. 2"><a name="34484"><span class= | |
| 7446 "ref">[34484] Iª-IIae q. 21 a. 1 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 7447 peccatum, ut dicitur in II Physic., accidit in natura et arte, cum | |
| 7448 non pervenitur ad finem intentum a natura vel arte. Sed bonitas vel | |
| 7449 malitia actus humani maxime consistit in intentione finis, et eius | |
| 7450 prosecutione. Ergo videtur quod malitia actus non inducat rationem | |
| 7451 peccati.</p> | |
| 7452 <p title="I-II q. 21 a. 1 arg. 3"><a name="34485"><span class= | |
| 7453 "ref">[34485] Iª-IIae q. 21 a. 1 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 7454 si malitia actus induceret rationem peccati, sequeretur quod | |
| 7455 ubicumque esset malum, ibi esset peccatum. Hoc autem est falsum, | |
| 7456 nam poena, licet habeat rationem mali, non tamen habet rationem | |
| 7457 peccati. Non ergo ex hoc quod aliquis actus est malus, habet | |
| 7458 rationem peccati.</p> | |
| 7459 <p title="I-II q. 21 a. 1 s. c."><a name="34486"><span class= | |
| 7460 "ref">[34486] Iª-IIae q. 21 a. 1 s. c.</span></a> Sed contra, | |
| 7461 bonitas actus humani, ut supra ostensum est, principaliter dependet | |
| 7462 a lege aeterna, et per consequens malitia eius in hoc consistit, | |
| 7463 quod discordat a lege aeterna. Sed hoc facit rationem peccati, | |
| 7464 dicit enim Augustinus, XXII contra Faustum, quod <i>peccatum est | |
| 7465 dictum, vel factum, vel concupitum aliquid contra legem | |
| 7466 aeternam</i>. Ergo actus humanus ex hoc quod est malus, habet | |
| 7467 rationem peccati.</p> | |
| 7468 <p title="I-II q. 21 a. 1 co."><a name="34487"><span class= | |
| 7469 "ref">[34487] Iª-IIae q. 21 a. 1 co.</span></a> Respondeo | |
| 7470 dicendum quod malum in plus est quam peccatum, sicut et bonum in | |
| 7471 plus est quam rectum. Quaelibet enim privatio boni in quocumque | |
| 7472 constituit rationem mali, sed peccatum proprie consistit in actu | |
| 7473 qui agitur propter finem aliquem, cum non habet debitum ordinem ad | |
| 7474 finem illum. Debitus autem ordo ad finem secundum aliquam regulam | |
| 7475 mensuratur. Quae quidem regula in his quae secundum naturam agunt, | |
| 7476 est ipsa virtus naturae, quae inclinat in talem finem. Quando ergo | |
| 7477 actus procedit a virtute naturali secundum naturalem inclinationem | |
| 7478 in finem, tunc servatur rectitudo in actu, quia medium non exit ab | |
| 7479 extremis, scilicet actus ab ordine activi principii ad finem. | |
| 7480 Quando autem a rectitudine tali actus aliquis recedit, tunc incidit | |
| 7481 ratio peccati. In his vero quae aguntur per voluntatem, regula | |
| 7482 proxima est ratio humana; regula autem suprema est lex aeterna. | |
| 7483 Quando ergo actus hominis procedit in finem secundum ordinem | |
| 7484 rationis et legis aeternae, tunc actus est rectus, quando autem ab | |
| 7485 hac rectitudine obliquatur, tunc dicitur esse peccatum. Manifestum | |
| 7486 est autem ex praemissis quod omnis actus voluntarius est malus per | |
| 7487 hoc quod recedit ab ordine rationis et legis aeternae, et omnis | |
| 7488 actus bonus concordat rationi et legi aeternae. Unde sequitur quod | |
| 7489 actus humanus ex hoc quod est bonus vel malus, habeat rationem | |
| 7490 rectitudinis vel peccati.</p> | |
| 7491 <p title="I-II q. 21 a. 1 ad 1"><a name="34488"><span class= | |
| 7492 "ref">[34488] Iª-IIae q. 21 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 7493 ergo dicendum quod monstra dicuntur esse peccata, inquantum | |
| 7494 producta sunt ex peccato in actu naturae existente.</p> | |
| 7495 <p title="I-II q. 21 a. 1 ad 2"><a name="34489"><span class= | |
| 7496 "ref">[34489] Iª-IIae q. 21 a. 1 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 7497 dicendum quod duplex est finis, scilicet ultimus, et propinquus. In | |
| 7498 peccato autem naturae, deficit quidem actus a fine ultimo, qui est | |
| 7499 perfectio generati; non tamen deficit a quocumque fine proximo; | |
| 7500 operatur enim natura aliquid formando. Similiter in peccato | |
| 7501 voluntatis, semper est defectus ab ultimo fine intento, quia nullus | |
| 7502 actus voluntarius malus est ordinabilis ad beatitudinem, quae est | |
| 7503 ultimus finis, licet non deficiat ab aliquo fine proximo, quem | |
| 7504 voluntas intendit et consequitur. Unde etiam cum ipsa intentio | |
| 7505 huius finis ordinetur ad finem ultimum, in ipsa intentione | |
| 7506 huiusmodi finis potest inveniri ratio rectitudinis et peccati.</p> | |
| 7507 <p title="I-II q. 21 a. 1 ad 3"><a name="34490"><span class= | |
| 7508 "ref">[34490] Iª-IIae q. 21 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 7509 dicendum quod unumquodque ordinatur ad finem per actum suum, et | |
| 7510 ideo ratio peccati, quae consistit in deviatione ab ordine ad | |
| 7511 finem, proprie consistit in actu. Sed poena respicit personam | |
| 7512 peccantem, ut in primo dictum est.</p> | |
| 7513 <br /> | |
| 7514 <div class="E">Articulus 2</div> | |
| 7515 <p title="I-II q. 21 a. 2 arg. 1"><a name="34491"><span class= | |
| 7516 "ref">[34491] Iª-IIae q. 21 a. 2 arg. 1</span></a> Ad secundum | |
| 7517 sic proceditur. Videtur quod actus humanus, ex hoc quod est bonus | |
| 7518 vel malus, non habeat rationem laudabilis vel culpabilis. | |
| 7519 <i>Peccatum enim contingit etiam in his quae aguntur a natura</i>, | |
| 7520 ut dicitur in II Physic. Sed tamen ea quae sunt naturalia, non sunt | |
| 7521 laudabilia nec culpabilia, ut dicitur in III Ethic. Ergo actus | |
| 7522 humanus, ex hoc quod est malus vel peccatum, non habet rationem | |
| 7523 culpae, et per consequens nec ex hoc quod est bonus, habet rationem | |
| 7524 laudabilis.</p> | |
| 7525 <p title="I-II q. 21 a. 2 arg. 2"><a name="34492"><span class= | |
| 7526 "ref">[34492] Iª-IIae q. 21 a. 2 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 7527 sicut contingit peccatum in actibus moralibus, ita et in actibus | |
| 7528 artis, quia, ut dicitur in II Physic., <i>peccat grammaticus non | |
| 7529 recte scribens, et medicus non recte dans potionem</i>. Sed non | |
| 7530 culpatur artifex ex hoc quod aliquod malum facit, quia ad | |
| 7531 industriam artificis pertinet quod possit et bonum opus facere et | |
| 7532 malum, cum voluerit. Ergo videtur quod etiam actus moralis, ex hoc | |
| 7533 quod est malus, non habeat rationem culpabilis.</p> | |
| 7534 <p title="I-II q. 21 a. 2 arg. 3"><a name="34493"><span class= | |
| 7535 "ref">[34493] Iª-IIae q. 21 a. 2 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 7536 Dionysius dicit, in IV cap. de Div. Nom., quod malum est infirmum | |
| 7537 et impotens. Sed infirmitas vel impotentia vel tollit vel diminuit | |
| 7538 rationem culpae. Non ergo actus humanus est culpabilis ex hoc quod | |
| 7539 est malus.</p> | |
| 7540 <p title="I-II q. 21 a. 2 s. c."><a name="34494"><span class= | |
| 7541 "ref">[34494] Iª-IIae q. 21 a. 2 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 7542 est quod philosophus dicit, quod <i>laudabilia sunt virtutum opera; | |
| 7543 vituperabilia autem, vel culpabilia, opera contraria</i>. Sed actus | |
| 7544 boni sunt actus virtutis, quia <i>virtus est quae bonum facit | |
| 7545 habentem, et opus eius bonum reddit</i>, ut dicitur in II Ethic., | |
| 7546 unde actus oppositi sunt actus mali. Ergo actus humanus ex hoc quod | |
| 7547 est bonus vel malus, habet rationem laudabilis vel culpabilis.</p> | |
| 7548 <p title="I-II q. 21 a. 2 co."><a name="34495"><span class= | |
| 7549 "ref">[34495] Iª-IIae q. 21 a. 2 co.</span></a> Respondeo | |
| 7550 dicendum quod, sicut malum est in plus quam peccatum, ita peccatum | |
| 7551 est in plus quam culpa. Ex hoc enim dicitur aliquis actus | |
| 7552 culpabilis vel laudabilis, quod imputatur agenti, nihil enim est | |
| 7553 aliud laudari vel culpari, quam imputari alicui malitiam vel | |
| 7554 bonitatem sui actus. Tunc autem actus imputatur agenti, quando est | |
| 7555 in potestate ipsius, ita quod habeat dominium sui actus. Hoc autem | |
| 7556 est in omnibus actibus voluntariis, quia per voluntatem homo | |
| 7557 dominium sui actus habet, ut ex supradictis patet. Unde relinquitur | |
| 7558 quod bonum vel malum in solis actibus voluntariis constituit | |
| 7559 rationem laudis vel culpae; in quibus idem est malum, peccatum et | |
| 7560 culpa.</p> | |
| 7561 <p title="I-II q. 21 a. 2 ad 1"><a name="34496"><span class= | |
| 7562 "ref">[34496] Iª-IIae q. 21 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 7563 ergo dicendum quod actus naturales non sunt in potestate naturalis | |
| 7564 agentis, cum natura sit determinata ad unum. Et ideo, licet in | |
| 7565 actibus naturalibus sit peccatum, non tamen est ibi culpa.</p> | |
| 7566 <p title="I-II q. 21 a. 2 ad 2"><a name="34497"><span class= | |
| 7567 "ref">[34497] Iª-IIae q. 21 a. 2 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 7568 dicendum quod ratio aliter se habet in artificialibus et aliter in | |
| 7569 moralibus. In artificialibus enim ratio ordinatur ad finem | |
| 7570 particularem, quod est aliquid per rationem excogitatum. In | |
| 7571 moralibus autem ordinatur ad finem communem totius humanae vitae. | |
| 7572 Finis autem particularis ordinatur ad finem communem. Cum ergo | |
| 7573 peccatum sit per deviationem ab ordine ad finem, ut dictum est, in | |
| 7574 actu artis contingit dupliciter esse peccatum. Uno modo, per | |
| 7575 deviationem a fine particulari intento ab artifice, et hoc peccatum | |
| 7576 erit proprium arti; puta si artifex, intendens facere bonum opus, | |
| 7577 faciat malum, vel intendens facere malum, faciat bonum. Alio modo, | |
| 7578 per deviationem a fine communi humanae vitae, et hoc modo dicetur | |
| 7579 peccare, si intendat facere malum opus, et faciat, per quod alius | |
| 7580 decipiatur. Sed hoc peccatum non est proprium artificis inquantum | |
| 7581 artifex, sed inquantum homo est. Unde ex primo peccato culpatur | |
| 7582 artifex inquantum artifex, sed ex secundo culpatur homo inquantum | |
| 7583 homo. Sed in moralibus, ubi attenditur ordo rationis ad finem | |
| 7584 communem humanae vitae, semper peccatum et malum attenditur per | |
| 7585 deviationem ab ordine rationis ad finem communem humanae vitae. Et | |
| 7586 ideo culpatur ex tali peccato homo et inquantum est homo, et | |
| 7587 inquantum est moralis. Unde philosophus dicit, in VI Ethic., quod | |
| 7588 <i>in arte volens peccans est eligibilior; circa prudentiam autem | |
| 7589 minus, sicut et in virtutibus moralibus</i>, quarum prudentia est | |
| 7590 directiva.</p> | |
| 7591 <p title="I-II q. 21 a. 2 ad 3"><a name="34498"><span class= | |
| 7592 "ref">[34498] Iª-IIae q. 21 a. 2 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 7593 dicendum quod illa infirmitas quae est in malis voluntariis, | |
| 7594 subiacet potestati hominis. Et ideo nec tollit nec diminuit | |
| 7595 rationem culpae.</p> | |
| 7596 <br /> | |
| 7597 <div class="E">Articulus 3</div> | |
| 7598 <p title="I-II q. 21 a. 3 arg. 1"><a name="34499"><span class= | |
| 7599 "ref">[34499] Iª-IIae q. 21 a. 3 arg. 1</span></a> Ad tertium | |
| 7600 sic proceditur. Videtur quod actus humanus non habeat rationem | |
| 7601 meriti et demeriti, propter suam bonitatem vel malitiam. Meritum | |
| 7602 enim et demeritum dicitur per ordinem ad retributionem, quae locum | |
| 7603 solum habet in his quae ad alterum sunt. Sed non omnes actus humani | |
| 7604 boni vel mali sunt ad alterum, sed quidam sunt ad seipsum. Ergo non | |
| 7605 omnis actus humanus bonus vel malus habet rationem meriti vel | |
| 7606 demeriti.</p> | |
| 7607 <p title="I-II q. 21 a. 3 arg. 2"><a name="34500"><span class= | |
| 7608 "ref">[34500] Iª-IIae q. 21 a. 3 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 7609 nullus meretur poenam vel praemium ex hoc quod disponit ut vult de | |
| 7610 eo cuius est dominus, sicut si homo destruat rem suam, non punitur, | |
| 7611 sicut si destrueret rem alterius. Sed homo est dominus suorum | |
| 7612 actuum. Ergo ex hoc quod bene vel male disponit de suo actu, non | |
| 7613 meretur poenam vel praemium.</p> | |
| 7614 <p title="I-II q. 21 a. 3 arg. 3"><a name="34501"><span class= | |
| 7615 "ref">[34501] Iª-IIae q. 21 a. 3 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 7616 ex hoc quod aliquis sibi ipsi acquirit bonum, non meretur ut ei | |
| 7617 bene fiat ab alio, et eadem ratio est de malis. Sed ipse actus | |
| 7618 bonus est quoddam bonum et perfectio agentis, actus autem | |
| 7619 inordinatus est quoddam malum ipsius. Non ergo ex hoc quod homo | |
| 7620 facit malum actum vel bonum, meretur vel demeretur.</p> | |
| 7621 <p title="I-II q. 21 a. 3 s. c."><a name="34502"><span class= | |
| 7622 "ref">[34502] Iª-IIae q. 21 a. 3 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 7623 est quod dicitur Isaiae III, <i>dicite iusto quoniam bene, quoniam | |
| 7624 fructum adinventionum suarum comedet. Vae impio in malum, | |
| 7625 retributio enim manuum eius fiet ei</i>.</p> | |
| 7626 <p title="I-II q. 21 a. 3 co."><a name="34503"><span class= | |
| 7627 "ref">[34503] Iª-IIae q. 21 a. 3 co.</span></a> Respondeo | |
| 7628 dicendum quod meritum et demeritum dicuntur in ordine ad | |
| 7629 retributionem quae fit secundum iustitiam. Retributio autem | |
| 7630 secundum iustitiam fit alicui ex eo quod agit in profectum vel | |
| 7631 nocumentum alterius. Est autem considerandum quod unusquisque in | |
| 7632 aliqua societate vivens, est aliquo modo pars et membrum totius | |
| 7633 societatis. Quicumque ergo agit aliquid in bonum vel malum alicuius | |
| 7634 in societate existentis, hoc redundat in totam societatem sicut qui | |
| 7635 laedit manum, per consequens laedit hominem. Cum ergo aliquis agit | |
| 7636 in bonum vel malum alterius singularis personae, cadit ibi | |
| 7637 dupliciter ratio meriti vel demeriti. Uno modo, secundum quod | |
| 7638 debetur ei retributio a singulari persona quam iuvat vel offendit. | |
| 7639 Alio modo, secundum quod debetur ei retributio a toto collegio. | |
| 7640 Quando vero aliquis ordinat actum suum directe in bonum vel malum | |
| 7641 totius collegii, debetur ei retributio primo quidem et | |
| 7642 principaliter a toto collegio, secundario vero, ab omnibus collegii | |
| 7643 partibus. Cum vero aliquis agit quod in bonum proprium vel malum | |
| 7644 vergit, etiam debetur ei retributio, inquantum etiam hoc vergit in | |
| 7645 commune secundum quod ipse est pars collegii, licet non debeatur ei | |
| 7646 retributio inquantum est bonum vel malum singularis personae, quae | |
| 7647 est eadem agenti, nisi forte a seipso secundum quandam | |
| 7648 similitudinem, prout est iustitia hominis ad seipsum. Sic igitur | |
| 7649 patet quod actus bonus vel malus habet rationem laudabilis vel | |
| 7650 culpabilis, secundum quod est in potestate voluntatis; rationem | |
| 7651 vero rectitudinis et peccati, secundum ordinem ad finem; rationem | |
| 7652 vero meriti et demeriti, secundum retributionem iustitiae ad | |
| 7653 alterum.</p> | |
| 7654 <p title="I-II q. 21 a. 3 ad 1"><a name="34504"><span class= | |
| 7655 "ref">[34504] Iª-IIae q. 21 a. 3 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 7656 ergo dicendum quod quandoque actus hominis boni vel mali, etsi non | |
| 7657 ordinantur ad bonum vel malum alterius singularis personae, tamen | |
| 7658 ordinantur ad bonum vel ad malum alterius quod est ipsa | |
| 7659 communitas.</p> | |
| 7660 <p title="I-II q. 21 a. 3 ad 2"><a name="34505"><span class= | |
| 7661 "ref">[34505] Iª-IIae q. 21 a. 3 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 7662 dicendum quod homo, qui habet dominium sui actus, ipse etiam, | |
| 7663 inquantum est alterius, scilicet communitatis, cuius est pars | |
| 7664 meretur aliquid vel demeretur, inquantum actus suos bene vel male | |
| 7665 disponit, sicut etiam si alia sua, de quibus communitati servire | |
| 7666 debet, bene vel male dispenset.</p> | |
| 7667 <p title="I-II q. 21 a. 3 ad 3"><a name="34506"><span class= | |
| 7668 "ref">[34506] Iª-IIae q. 21 a. 3 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 7669 dicendum quod hoc ipsum bonum vel malum quod aliquis sibi facit per | |
| 7670 suum actum, redundat in communitatem, ut dictum est.</p> | |
| 7671 <br /> | |
| 7672 <div class="E">Articulus 4</div> | |
| 7673 <p title="I-II q. 21 a. 4 arg. 1"><a name="34507"><span class= | |
| 7674 "ref">[34507] Iª-IIae q. 21 a. 4 arg. 1</span></a> Ad quartum | |
| 7675 sic proceditur. Videtur quod actus hominis bonus vel malus non | |
| 7676 habeat rationem meriti vel demeriti per comparationem ad Deum. | |
| 7677 Quia, ut dictum est, meritum et demeritum importat ordinem ad | |
| 7678 recompensationem profectus vel damni ad alterum illati. Sed actus | |
| 7679 hominis bonus vel malus non cedit in aliquem profectum vel damnum | |
| 7680 ipsius Dei, dicitur enim Iob XXXV, <i>si peccaveris quid ei | |
| 7681 nocebis? Porro si iuste egeris, quid donabis ei?</i> Ergo actus | |
| 7682 hominis bonus vel malus non habet rationem meriti vel demeriti apud | |
| 7683 Deum.</p> | |
| 7684 <p title="I-II q. 21 a. 4 arg. 2"><a name="34508"><span class= | |
| 7685 "ref">[34508] Iª-IIae q. 21 a. 4 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 7686 instrumentum nihil meretur vel demeretur apud eum qui utitur | |
| 7687 instrumento, quia tota actio instrumenti est utentis ipso. Sed homo | |
| 7688 in agendo est instrumentum divinae virtutis principaliter ipsum | |
| 7689 moventis, unde dicitur Isaiae X, <i>numquid gloriabitur securis | |
| 7690 contra eum qui secat in ea? Aut exaltabitur serra contra eum a quo | |
| 7691 trahitur?</i> Ubi manifeste hominem agentem comparat instrumento. | |
| 7692 Ergo homo, bene agendo vel male, nihil meretur vel demeretur apud | |
| 7693 Deum.</p> | |
| 7694 <p title="I-II q. 21 a. 4 arg. 3"><a name="34509"><span class= | |
| 7695 "ref">[34509] Iª-IIae q. 21 a. 4 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 7696 actus humanus habet rationem meriti vel demeriti, inquantum | |
| 7697 ordinatur ad alterum. Sed non omnes actus humani ordinantur ad | |
| 7698 Deum. Ergo non omnes actus boni vel mali habent rationem meriti vel | |
| 7699 demeriti apud Deum.</p> | |
| 7700 <p title="I-II q. 21 a. 4 s. c."><a name="34510"><span class= | |
| 7701 "ref">[34510] Iª-IIae q. 21 a. 4 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 7702 est quod dicitur Eccle. ult., <i>cuncta quae fiunt adducet Deus in | |
| 7703 iudicium, sive bonum sit sive malum</i>. Sed iudicium importat | |
| 7704 retributionem, respectu cuius meritum et demeritum dicitur. Ergo | |
| 7705 omnis actus hominis bonus vel malus habet rationem meriti vel | |
| 7706 demeriti apud Deum.</p> | |
| 7707 <p title="I-II q. 21 a. 4 co."><a name="34511"><span class= | |
| 7708 "ref">[34511] Iª-IIae q. 21 a. 4 co.</span></a> Respondeo | |
| 7709 dicendum quod, sicut dictum est, actus alicuius hominis habet | |
| 7710 rationem meriti vel demeriti, secundum quod ordinatur ad alterum, | |
| 7711 vel ratione eius, vel ratione communitatis. Utroque autem modo | |
| 7712 actus nostri boni vel mali habent rationem meriti vel demeriti apud | |
| 7713 Deum. Ratione quidem ipsius, inquantum est ultimus hominis finis, | |
| 7714 est autem debitum ut ad finem ultimum omnes actus referantur, ut | |
| 7715 supra habitum est. Unde qui facit actum malum non referibilem in | |
| 7716 Deum, non servat honorem Dei, qui ultimo fini debetur. Ex parte | |
| 7717 vero totius communitatis universi, quia in qualibet communitate | |
| 7718 ille qui regit communitatem, praecipue habet curam boni communis, | |
| 7719 unde ad eum pertinet retribuere pro his quae bene vel male fiunt in | |
| 7720 communitate. Est autem Deus gubernator et rector totius universi, | |
| 7721 sicut in primo habitum est, et specialiter rationalium creaturarum. | |
| 7722 Unde manifestum est quod actus humani habent rationem meriti vel | |
| 7723 demeriti per comparationem ad ipsum, alioquin sequeretur quod Deus | |
| 7724 non haberet curam de actibus humanis.</p> | |
| 7725 <p title="I-II q. 21 a. 4 ad 1"><a name="34512"><span class= | |
| 7726 "ref">[34512] Iª-IIae q. 21 a. 4 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 7727 ergo dicendum quod per actum hominis Deo secundum se nihil potest | |
| 7728 accrescere vel deperire, sed tamen homo, quantum in se est, aliquid | |
| 7729 subtrahit Deo, vel ei exhibet, cum servat vel non servat ordinem | |
| 7730 quem Deus instituit.</p> | |
| 7731 <p title="I-II q. 21 a. 4 ad 2"><a name="34513"><span class= | |
| 7732 "ref">[34513] Iª-IIae q. 21 a. 4 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 7733 dicendum quod homo sic movetur a Deo ut instrumentum, quod tamen | |
| 7734 non excluditur quin moveat seipsum per liberum arbitrium, ut ex | |
| 7735 supradictis patet. Et ideo per suum actum meretur vel demeretur | |
| 7736 apud Deum.</p> | |
| 7737 <p title="I-II q. 21 a. 4 ad 3"><a name="34514"><span class= | |
| 7738 "ref">[34514] Iª-IIae q. 21 a. 4 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 7739 dicendum quod homo non ordinatur ad communitatem politicam secundum | |
| 7740 se totum, et secundum omnia sua, et ideo non oportet quod quilibet | |
| 7741 actus eius sit meritorius vel demeritorius per ordinem ad | |
| 7742 communitatem politicam. Sed totum quod homo est, et quod potest et | |
| 7743 habet, ordinandum est ad Deum, et ideo omnis actus hominis bonus | |
| 7744 vel malus habet rationem meriti vel demeriti apud Deum, quantum est | |
| 7745 ex ipsa ratione actus.</p> | |
| 7746 <div class="centro"><br /> | |
| 7747 <p><a href="sth2001.html"><img src="icons/ageretro.gif" width="19" | |
| 7748 height="19" align="middle" border="0" alt="age retro" /></a> | |
| 7749 <a href="sth2022.html"><img src="icons/ageultra.gif" width="19" | |
| 7750 height="19" align="middle" border="0" alt="age ultra" /></a></p> | |
| 7751 <br /> | |
| 7752 <hr /> | |
| 7753 <br /> | |
| 7754 <address>© 2006 Fundación Tomás de Aquino quoad | |
| 7755 hanc editionem<br /> | |
| 7756 Iura omnia asservantur<br /> | |
| 7757 OCLC nr. <a href="http://worldcatlibraries.org/wcpa/oclc/49644264" | |
| 7758 style="text-decoration=none">49644264</a></address> | |
| 7759 </div> | |
| 7760 </body> | |
| 7761 </html> |
