Mercurial > hg > Aquinas
annotate summa/latin/sth4002.html @ 125:183bfdf5ca5c
catch up through FS_vi A108
| author | ht |
|---|---|
| date | Sat, 10 Sep 2022 10:03:58 +0000 |
| parents | d777cc3962f2 |
| children |
| rev | line source |
|---|---|
| 53 | 1 <?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?> |
| 2 <!DOCTYPE html | |
| 3 PUBLIC "-//W3C//DTD XHTML 1.0 Transitional//EN" "file:///c:/cygwin/usr/local/share/lib/xml/xhtml1-transitional.dtd"> | |
| 4 <html xmlns="http://www.w3.org/1999/xhtml" xml:lang="LA" lang="LA"> | |
| 28 | 5 <head> |
| 53 | 6 <meta content="HTML Tidy for Windows (vers 1st February 2005), see www.w3.org" name="generator"/> |
| 7 <meta content="text/html; charset=us-ascii" http-equiv="Content-Type"/> | |
| 8 <meta content="text/css" http-equiv="Content-Style-Type"/> | |
| 9 <meta content="text/javascript" http-equiv="Content-Script-Type"/> | |
| 10 <meta content="Thomas de Aquino, Summa Theologiae, Corpus Thomisticum" name="keywords"/> | |
| 11 <meta content="Latin" name="language"/> | |
| 12 <meta content="public" name="security"/> | |
| 13 <meta content="ealarcon@unav.es" name="owner"/> | |
| 14 <meta content="Enrique Alarcón" name="author"/> | |
| 15 <meta content="" name="abstract"/> | |
| 16 <link type="text/css" href="vscreen.css" media="screen" rel="stylesheet"/> | |
| 17 <link type="text/css" href="vprint.css" media="print" rel="stylesheet"/> | |
| 18 <title>Thomas de Aquino, Summa Theologiae, IIIª q. | |
| 28 | 19 2-15</title> |
| 20 </head> | |
| 53 | 21 <body><a href="http://www.corpusthomisticum.org/"/><div class="tres">CORPUS THOMISTICUM</div><div class="uno">Sancti Thomae de Aquino</div><div class="uno">Summa Theologiae</div><div class="dos">tertia pars a quaestione II ad quaestionem |
| 22 XV</div><div class="centro"> | |
| 23 <table summary="Imago" align="center"> | |
| 28 | 24 <tr> |
| 53 | 25 <th><img align="middle" alt="Thomas de Aquino a Sassetta depictus" border="0" height="180" width="204" src="icons/bene180.jpg"/></th> |
| 28 | 26 </tr> |
| 27 </table> | |
| 53 | 28 <br/> |
| 29 <span class="tres">Textum Leoninum Romae 1903 editum<br/> | |
| 28 | 30 ac automato translatum a Roberto Busa SJ in taenias |
| 53 | 31 magneticas<br/> |
| 32 denuo recognovit Enrique Alarcón atque instruxit<br/> | |
| 33 <br/></span><br/> | |
| 34 <hr/> | |
| 35 <br/> | |
| 36 <p><a href="sth4001.html"><img alt="age retro" border="0" align="middle" height="19" width="19" src="icons/ageretro.gif"/></a> | |
| 37 <a href="sth4016.html"><img alt="age ultra" border="0" align="middle" height="19" width="19" src="icons/ageultra.gif"/></a></p> | |
| 38 <script type="text/javascript" language="JavaScript"> | |
| 39 // | |
| 40 <!-- | |
|
26
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
41 // original code by Bill Trefzger 12/12/96; revised by Enrique Alarcon 12/9/2000 |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
42 function go(){if(document.selecter.select1.options[document.selecter.select1.selectedIndex].value !="none"){location=document.selecter.select1.options[document.selecter.select1.selectedIndex].value}} |
| 53 | 43 document.write('<FORM NAME="selecter"><SELECT NAME="select1">'); |
| 44 document.write('<OPTION VALUE="none">INDEX'); | |
| 45 document.write('<OPTION VALUE="none">------------------------------------------------'); | |
| 46 document.write('<OPTION VALUE="index.html">Corpus Thomisticum'); | |
| 47 document.write('<OPTION VALUE="iopera.html">Opera omnia'); | |
| 48 document.write('<OPTION VALUE="zbiblia.html">Bibliographia Thomistica'); | |
| 49 document.write('<OPTION VALUE="none">------------------------------------------------'); | |
| 50 document.write('<OPTION VALUE="#46787">III&ordf; q. 2 pr.'); | |
| 51 document.write('<OPTION VALUE="#46788">III&ordf; q. 2 a. 1 arg. 1'); | |
| 52 document.write('<OPTION VALUE="#46789">III&ordf; q. 2 a. 1 arg. 2'); | |
| 53 document.write('<OPTION VALUE="#46790">III&ordf; q. 2 a. 1 arg. 3'); | |
| 54 document.write('<OPTION VALUE="#46791">III&ordf; q. 2 a. 1 s. c.'); | |
| 55 document.write('<OPTION VALUE="#46792">III&ordf; q. 2 a. 1 co.'); | |
| 56 document.write('<OPTION VALUE="#46793">III&ordf; q. 2 a. 1 ad 1'); | |
| 57 document.write('<OPTION VALUE="#46794">III&ordf; q. 2 a. 1 ad 2'); | |
| 58 document.write('<OPTION VALUE="#46795">III&ordf; q. 2 a. 1 ad 3'); | |
| 59 document.write('<OPTION VALUE="#46796">III&ordf; q. 2 a. 2 arg. 1'); | |
| 60 document.write('<OPTION VALUE="#46797">III&ordf; q. 2 a. 2 arg. 2'); | |
| 61 document.write('<OPTION VALUE="#46798">III&ordf; q. 2 a. 2 arg. 3'); | |
| 62 document.write('<OPTION VALUE="#46799">III&ordf; q. 2 a. 2 s. c.'); | |
| 63 document.write('<OPTION VALUE="#46800">III&ordf; q. 2 a. 2 co.'); | |
| 64 document.write('<OPTION VALUE="#46801">III&ordf; q. 2 a. 2 ad 1'); | |
| 65 document.write('<OPTION VALUE="#46802">III&ordf; q. 2 a. 2 ad 2'); | |
| 66 document.write('<OPTION VALUE="#46803">III&ordf; q. 2 a. 2 ad 3'); | |
| 67 document.write('<OPTION VALUE="#46804">III&ordf; q. 2 a. 3 arg. 1'); | |
| 68 document.write('<OPTION VALUE="#46805">III&ordf; q. 2 a. 3 arg. 2'); | |
| 69 document.write('<OPTION VALUE="#46806">III&ordf; q. 2 a. 3 arg. 3'); | |
| 70 document.write('<OPTION VALUE="#46807">III&ordf; q. 2 a. 3 s. c.'); | |
| 71 document.write('<OPTION VALUE="#46808">III&ordf; q. 2 a. 3 co.'); | |
| 72 document.write('<OPTION VALUE="#46809">III&ordf; q. 2 a. 3 ad 1'); | |
| 73 document.write('<OPTION VALUE="#46810">III&ordf; q. 2 a. 3 ad 2'); | |
| 74 document.write('<OPTION VALUE="#46811">III&ordf; q. 2 a. 3 ad 3'); | |
| 75 document.write('<OPTION VALUE="#46812">III&ordf; q. 2 a. 4 arg. 1'); | |
| 76 document.write('<OPTION VALUE="#46813">III&ordf; q. 2 a. 4 arg. 2'); | |
| 77 document.write('<OPTION VALUE="#46814">III&ordf; q. 2 a. 4 arg. 3'); | |
| 78 document.write('<OPTION VALUE="#46815">III&ordf; q. 2 a. 4 s. c.'); | |
| 79 document.write('<OPTION VALUE="#46816">III&ordf; q. 2 a. 4 co.'); | |
| 80 document.write('<OPTION VALUE="#46817">III&ordf; q. 2 a. 4 ad 1'); | |
| 81 document.write('<OPTION VALUE="#46818">III&ordf; q. 2 a. 4 ad 2'); | |
| 82 document.write('<OPTION VALUE="#46819">III&ordf; q. 2 a. 4 ad 3'); | |
| 83 document.write('<OPTION VALUE="#46820">III&ordf; q. 2 a. 5 arg. 1'); | |
| 84 document.write('<OPTION VALUE="#46821">III&ordf; q. 2 a. 5 arg. 2'); | |
| 85 document.write('<OPTION VALUE="#46822">III&ordf; q. 2 a. 5 arg. 3'); | |
| 86 document.write('<OPTION VALUE="#46823">III&ordf; q. 2 a. 5 s. c.'); | |
| 87 document.write('<OPTION VALUE="#46824">III&ordf; q. 2 a. 5 co.'); | |
| 88 document.write('<OPTION VALUE="#46825">III&ordf; q. 2 a. 5 ad 1'); | |
| 89 document.write('<OPTION VALUE="#46826">III&ordf; q. 2 a. 5 ad 2'); | |
| 90 document.write('<OPTION VALUE="#46827">III&ordf; q. 2 a. 5 ad 3'); | |
| 91 document.write('<OPTION VALUE="#46828">III&ordf; q. 2 a. 6 arg. 1'); | |
| 92 document.write('<OPTION VALUE="#46829">III&ordf; q. 2 a. 6 arg. 2'); | |
| 93 document.write('<OPTION VALUE="#46830">III&ordf; q. 2 a. 6 arg. 3'); | |
| 94 document.write('<OPTION VALUE="#46831">III&ordf; q. 2 a. 6 arg. 4'); | |
| 95 document.write('<OPTION VALUE="#46832">III&ordf; q. 2 a. 6 s. c.'); | |
| 96 document.write('<OPTION VALUE="#46833">III&ordf; q. 2 a. 6 co.'); | |
| 97 document.write('<OPTION VALUE="#46834">III&ordf; q. 2 a. 6 ad 1'); | |
| 98 document.write('<OPTION VALUE="#46835">III&ordf; q. 2 a. 6 ad 2'); | |
| 99 document.write('<OPTION VALUE="#46836">III&ordf; q. 2 a. 6 ad 3'); | |
| 100 document.write('<OPTION VALUE="#46837">III&ordf; q. 2 a. 6 ad 4'); | |
| 101 document.write('<OPTION VALUE="#46838">III&ordf; q. 2 a. 7 arg. 1'); | |
| 102 document.write('<OPTION VALUE="#46839">III&ordf; q. 2 a. 7 arg. 2'); | |
| 103 document.write('<OPTION VALUE="#46840">III&ordf; q. 2 a. 7 arg. 3'); | |
| 104 document.write('<OPTION VALUE="#46841">III&ordf; q. 2 a. 7 s. c.'); | |
| 105 document.write('<OPTION VALUE="#46842">III&ordf; q. 2 a. 7 co.'); | |
| 106 document.write('<OPTION VALUE="#46843">III&ordf; q. 2 a. 7 ad 1'); | |
| 107 document.write('<OPTION VALUE="#46844">III&ordf; q. 2 a. 7 ad 2'); | |
| 108 document.write('<OPTION VALUE="#46845">III&ordf; q. 2 a. 7 ad 3'); | |
| 109 document.write('<OPTION VALUE="#46846">III&ordf; q. 2 a. 8 arg. 1'); | |
| 110 document.write('<OPTION VALUE="#46847">III&ordf; q. 2 a. 8 arg. 2'); | |
| 111 document.write('<OPTION VALUE="#46848">III&ordf; q. 2 a. 8 arg. 3'); | |
| 112 document.write('<OPTION VALUE="#46849">III&ordf; q. 2 a. 8 s. c.'); | |
| 113 document.write('<OPTION VALUE="#46850">III&ordf; q. 2 a. 8 co.'); | |
| 114 document.write('<OPTION VALUE="#46851">III&ordf; q. 2 a. 8 ad 1'); | |
| 115 document.write('<OPTION VALUE="#46852">III&ordf; q. 2 a. 8 ad 2'); | |
| 116 document.write('<OPTION VALUE="#46853">III&ordf; q. 2 a. 8 ad 3'); | |
| 117 document.write('<OPTION VALUE="#46854">III&ordf; q. 2 a. 9 arg. 1'); | |
| 118 document.write('<OPTION VALUE="#46855">III&ordf; q. 2 a. 9 arg. 2'); | |
| 119 document.write('<OPTION VALUE="#46856">III&ordf; q. 2 a. 9 arg. 3'); | |
| 120 document.write('<OPTION VALUE="#46857">III&ordf; q. 2 a. 9 s. c.'); | |
| 121 document.write('<OPTION VALUE="#46858">III&ordf; q. 2 a. 9 co.'); | |
| 122 document.write('<OPTION VALUE="#46859">III&ordf; q. 2 a. 9 ad 1'); | |
| 123 document.write('<OPTION VALUE="#46860">III&ordf; q. 2 a. 9 ad 2'); | |
| 124 document.write('<OPTION VALUE="#46861">III&ordf; q. 2 a. 9 ad 3'); | |
| 125 document.write('<OPTION VALUE="#46862">III&ordf; q. 2 a. 9 ad 4'); | |
| 126 document.write('<OPTION VALUE="#46863">III&ordf; q. 2 a. 10 arg. 1'); | |
| 127 document.write('<OPTION VALUE="#46864">III&ordf; q. 2 a. 10 arg. 2'); | |
| 128 document.write('<OPTION VALUE="#46865">III&ordf; q. 2 a. 10 arg. 3'); | |
| 129 document.write('<OPTION VALUE="#46866">III&ordf; q. 2 a. 10 s. c.'); | |
| 130 document.write('<OPTION VALUE="#46867">III&ordf; q. 2 a. 10 co.'); | |
| 131 document.write('<OPTION VALUE="#46868">III&ordf; q. 2 a. 10 ad 1'); | |
| 132 document.write('<OPTION VALUE="#46869">III&ordf; q. 2 a. 10 ad 2'); | |
| 133 document.write('<OPTION VALUE="#46870">III&ordf; q. 2 a. 10 ad 3'); | |
| 134 document.write('<OPTION VALUE="#46871">III&ordf; q. 2 a. 11 arg. 1'); | |
| 135 document.write('<OPTION VALUE="#46872">III&ordf; q. 2 a. 11 arg. 2'); | |
| 136 document.write('<OPTION VALUE="#46873">III&ordf; q. 2 a. 11 arg. 3'); | |
| 137 document.write('<OPTION VALUE="#46874">III&ordf; q. 2 a. 11 s. c.'); | |
| 138 document.write('<OPTION VALUE="#46875">III&ordf; q. 2 a. 11 co.'); | |
| 139 document.write('<OPTION VALUE="#46876">III&ordf; q. 2 a. 11 ad 1'); | |
| 140 document.write('<OPTION VALUE="#46877">III&ordf; q. 2 a. 11 ad 2'); | |
| 141 document.write('<OPTION VALUE="#46878">III&ordf; q. 2 a. 11 ad 3'); | |
| 142 document.write('<OPTION VALUE="#46879">III&ordf; q. 2 a. 12 arg. 1'); | |
| 143 document.write('<OPTION VALUE="#46880">III&ordf; q. 2 a. 12 arg. 2'); | |
| 144 document.write('<OPTION VALUE="#46881">III&ordf; q. 2 a. 12 arg. 3'); | |
| 145 document.write('<OPTION VALUE="#46882">III&ordf; q. 2 a. 12 s. c.'); | |
| 146 document.write('<OPTION VALUE="#46883">III&ordf; q. 2 a. 12 co.'); | |
| 147 document.write('<OPTION VALUE="#46884">III&ordf; q. 2 a. 12 ad 1'); | |
| 148 document.write('<OPTION VALUE="#46885">III&ordf; q. 2 a. 12 ad 2'); | |
| 149 document.write('<OPTION VALUE="#46886">III&ordf; q. 2 a. 12 ad 3'); | |
| 150 document.write('<OPTION VALUE="#46887">III&ordf; q. 3 pr.'); | |
| 151 document.write('<OPTION VALUE="#46888">III&ordf; q. 3 a. 1 arg. 1'); | |
| 152 document.write('<OPTION VALUE="#46889">III&ordf; q. 3 a. 1 arg. 2'); | |
| 153 document.write('<OPTION VALUE="#46890">III&ordf; q. 3 a. 1 arg. 3'); | |
| 154 document.write('<OPTION VALUE="#46891">III&ordf; q. 3 a. 1 s. c.'); | |
| 155 document.write('<OPTION VALUE="#46892">III&ordf; q. 3 a. 1 co.'); | |
| 156 document.write('<OPTION VALUE="#46893">III&ordf; q. 3 a. 1 ad 1'); | |
| 157 document.write('<OPTION VALUE="#46894">III&ordf; q. 3 a. 1 ad 2'); | |
| 158 document.write('<OPTION VALUE="#46895">III&ordf; q. 3 a. 1 ad 3'); | |
| 159 document.write('<OPTION VALUE="#46896">III&ordf; q. 3 a. 2 arg. 1'); | |
| 160 document.write('<OPTION VALUE="#46897">III&ordf; q. 3 a. 2 arg. 2'); | |
| 161 document.write('<OPTION VALUE="#46898">III&ordf; q. 3 a. 2 arg. 3'); | |
| 162 document.write('<OPTION VALUE="#46899">III&ordf; q. 3 a. 2 s. c.'); | |
| 163 document.write('<OPTION VALUE="#46900">III&ordf; q. 3 a. 2 co.'); | |
| 164 document.write('<OPTION VALUE="#46901">III&ordf; q. 3 a. 2 ad 1'); | |
| 165 document.write('<OPTION VALUE="#46902">III&ordf; q. 3 a. 2 ad 2'); | |
| 166 document.write('<OPTION VALUE="#46903">III&ordf; q. 3 a. 2 ad 3'); | |
| 167 document.write('<OPTION VALUE="#46904">III&ordf; q. 3 a. 3 arg. 1'); | |
| 168 document.write('<OPTION VALUE="#46905">III&ordf; q. 3 a. 3 arg. 2'); | |
| 169 document.write('<OPTION VALUE="#46906">III&ordf; q. 3 a. 3 arg. 3'); | |
| 170 document.write('<OPTION VALUE="#46907">III&ordf; q. 3 a. 3 s. c.'); | |
| 171 document.write('<OPTION VALUE="#46908">III&ordf; q. 3 a. 3 co.'); | |
| 172 document.write('<OPTION VALUE="#46909">III&ordf; q. 3 a. 3 ad 1'); | |
| 173 document.write('<OPTION VALUE="#46910">III&ordf; q. 3 a. 3 ad 2'); | |
| 174 document.write('<OPTION VALUE="#46911">III&ordf; q. 3 a. 3 ad 3'); | |
| 175 document.write('<OPTION VALUE="#46912">III&ordf; q. 3 a. 4 arg. 1'); | |
| 176 document.write('<OPTION VALUE="#46913">III&ordf; q. 3 a. 4 arg. 2'); | |
| 177 document.write('<OPTION VALUE="#46914">III&ordf; q. 3 a. 4 arg. 3'); | |
| 178 document.write('<OPTION VALUE="#46915">III&ordf; q. 3 a. 4 s. c.'); | |
| 179 document.write('<OPTION VALUE="#46916">III&ordf; q. 3 a. 4 co.'); | |
| 180 document.write('<OPTION VALUE="#46917">III&ordf; q. 3 a. 4 ad 1'); | |
| 181 document.write('<OPTION VALUE="#46918">III&ordf; q. 3 a. 4 ad 2'); | |
| 182 document.write('<OPTION VALUE="#46919">III&ordf; q. 3 a. 4 ad 3'); | |
| 183 document.write('<OPTION VALUE="#46920">III&ordf; q. 3 a. 5 arg. 1'); | |
| 184 document.write('<OPTION VALUE="#46921">III&ordf; q. 3 a. 5 arg. 2'); | |
| 185 document.write('<OPTION VALUE="#46922">III&ordf; q. 3 a. 5 arg. 3'); | |
| 186 document.write('<OPTION VALUE="#46923">III&ordf; q. 3 a. 5 s. c.'); | |
| 187 document.write('<OPTION VALUE="#46924">III&ordf; q. 3 a. 5 co.'); | |
| 188 document.write('<OPTION VALUE="#46925">III&ordf; q. 3 a. 5 ad 1'); | |
| 189 document.write('<OPTION VALUE="#46926">III&ordf; q. 3 a. 5 ad 2'); | |
| 190 document.write('<OPTION VALUE="#46927">III&ordf; q. 3 a. 5 ad 3'); | |
| 191 document.write('<OPTION VALUE="#46928">III&ordf; q. 3 a. 6 arg. 1'); | |
| 192 document.write('<OPTION VALUE="#46929">III&ordf; q. 3 a. 6 arg. 2'); | |
| 193 document.write('<OPTION VALUE="#46930">III&ordf; q. 3 a. 6 arg. 3'); | |
| 194 document.write('<OPTION VALUE="#46931">III&ordf; q. 3 a. 6 s. c.'); | |
| 195 document.write('<OPTION VALUE="#46932">III&ordf; q. 3 a. 6 co.'); | |
| 196 document.write('<OPTION VALUE="#46933">III&ordf; q. 3 a. 6 ad 1'); | |
| 197 document.write('<OPTION VALUE="#46934">III&ordf; q. 3 a. 6 ad 2'); | |
| 198 document.write('<OPTION VALUE="#46935">III&ordf; q. 3 a. 6 ad 3'); | |
| 199 document.write('<OPTION VALUE="#46936">III&ordf; q. 3 a. 7 arg. 1'); | |
| 200 document.write('<OPTION VALUE="#46937">III&ordf; q. 3 a. 7 arg. 2'); | |
| 201 document.write('<OPTION VALUE="#46938">III&ordf; q. 3 a. 7 arg. 3'); | |
| 202 document.write('<OPTION VALUE="#46939">III&ordf; q. 3 a. 7 s. c.'); | |
| 203 document.write('<OPTION VALUE="#46940">III&ordf; q. 3 a. 7 co.'); | |
| 204 document.write('<OPTION VALUE="#46941">III&ordf; q. 3 a. 7 ad 1'); | |
| 205 document.write('<OPTION VALUE="#46942">III&ordf; q. 3 a. 7 ad 2'); | |
| 206 document.write('<OPTION VALUE="#46943">III&ordf; q. 3 a. 7 ad 3'); | |
| 207 document.write('<OPTION VALUE="#46944">III&ordf; q. 3 a. 8 arg. 1'); | |
| 208 document.write('<OPTION VALUE="#46945">III&ordf; q. 3 a. 8 arg. 2'); | |
| 209 document.write('<OPTION VALUE="#46946">III&ordf; q. 3 a. 8 arg. 3'); | |
| 210 document.write('<OPTION VALUE="#46947">III&ordf; q. 3 a. 8 s. c.'); | |
| 211 document.write('<OPTION VALUE="#46948">III&ordf; q. 3 a. 8 co.'); | |
| 212 document.write('<OPTION VALUE="#46949">III&ordf; q. 3 a. 8 ad 1'); | |
| 213 document.write('<OPTION VALUE="#46950">III&ordf; q. 3 a. 8 ad 2'); | |
| 214 document.write('<OPTION VALUE="#46951">III&ordf; q. 3 a. 8 ad 3'); | |
| 215 document.write('<OPTION VALUE="#46952">III&ordf; q. 4 pr.'); | |
| 216 document.write('<OPTION VALUE="#46953">III&ordf; q. 4 a. 1 arg. 1'); | |
| 217 document.write('<OPTION VALUE="#46954">III&ordf; q. 4 a. 1 arg. 2'); | |
| 218 document.write('<OPTION VALUE="#46955">III&ordf; q. 4 a. 1 arg. 3'); | |
| 219 document.write('<OPTION VALUE="#46956">III&ordf; q. 4 a. 1 arg. 4'); | |
| 220 document.write('<OPTION VALUE="#46957">III&ordf; q. 4 a. 1 s. c.'); | |
| 221 document.write('<OPTION VALUE="#46958">III&ordf; q. 4 a. 1 co.'); | |
| 222 document.write('<OPTION VALUE="#46959">III&ordf; q. 4 a. 1 ad 1'); | |
| 223 document.write('<OPTION VALUE="#46960">III&ordf; q. 4 a. 1 ad 2'); | |
| 224 document.write('<OPTION VALUE="#46961">III&ordf; q. 4 a. 1 ad 3'); | |
| 225 document.write('<OPTION VALUE="#46962">III&ordf; q. 4 a. 1 ad 4'); | |
| 226 document.write('<OPTION VALUE="#46963">III&ordf; q. 4 a. 2 arg. 1'); | |
| 227 document.write('<OPTION VALUE="#46964">III&ordf; q. 4 a. 2 arg. 2'); | |
| 228 document.write('<OPTION VALUE="#46965">III&ordf; q. 4 a. 2 arg. 3'); | |
| 229 document.write('<OPTION VALUE="#46966">III&ordf; q. 4 a. 2 s. c.'); | |
| 230 document.write('<OPTION VALUE="#46967">III&ordf; q. 4 a. 2 co.'); | |
| 231 document.write('<OPTION VALUE="#46968">III&ordf; q. 4 a. 2 ad 1'); | |
| 232 document.write('<OPTION VALUE="#46969">III&ordf; q. 4 a. 2 ad 2'); | |
| 233 document.write('<OPTION VALUE="#46970">III&ordf; q. 4 a. 2 ad 3'); | |
| 234 document.write('<OPTION VALUE="#46971">III&ordf; q. 4 a. 3 arg. 1'); | |
| 235 document.write('<OPTION VALUE="#46972">III&ordf; q. 4 a. 3 arg. 2'); | |
| 236 document.write('<OPTION VALUE="#46973">III&ordf; q. 4 a. 3 arg. 3'); | |
| 237 document.write('<OPTION VALUE="#46974">III&ordf; q. 4 a. 3 s. c.'); | |
| 238 document.write('<OPTION VALUE="#46975">III&ordf; q. 4 a. 3 co.'); | |
| 239 document.write('<OPTION VALUE="#46976">III&ordf; q. 4 a. 3 ad 1'); | |
| 240 document.write('<OPTION VALUE="#46977">III&ordf; q. 4 a. 3 ad 2'); | |
| 241 document.write('<OPTION VALUE="#46978">III&ordf; q. 4 a. 3 ad 3'); | |
| 242 document.write('<OPTION VALUE="#46979">III&ordf; q. 4 a. 4 arg. 1'); | |
| 243 document.write('<OPTION VALUE="#46980">III&ordf; q. 4 a. 4 arg. 2'); | |
| 244 document.write('<OPTION VALUE="#46981">III&ordf; q. 4 a. 4 arg. 3'); | |
| 245 document.write('<OPTION VALUE="#46982">III&ordf; q. 4 a. 4 s. c.'); | |
| 246 document.write('<OPTION VALUE="#46983">III&ordf; q. 4 a. 4 co.'); | |
| 247 document.write('<OPTION VALUE="#46984">III&ordf; q. 4 a. 4 ad 1'); | |
| 248 document.write('<OPTION VALUE="#46985">III&ordf; q. 4 a. 4 ad 2'); | |
| 249 document.write('<OPTION VALUE="#46986">III&ordf; q. 4 a. 4 ad 3'); | |
| 250 document.write('<OPTION VALUE="#46987">III&ordf; q. 4 a. 5 arg. 1'); | |
| 251 document.write('<OPTION VALUE="#46988">III&ordf; q. 4 a. 5 arg. 2'); | |
| 252 document.write('<OPTION VALUE="#46989">III&ordf; q. 4 a. 5 arg. 3'); | |
| 253 document.write('<OPTION VALUE="#46990">III&ordf; q. 4 a. 5 s. c.'); | |
| 254 document.write('<OPTION VALUE="#46991">III&ordf; q. 4 a. 5 co.'); | |
| 255 document.write('<OPTION VALUE="#46992">III&ordf; q. 4 a. 5 ad 1'); | |
| 256 document.write('<OPTION VALUE="#46993">III&ordf; q. 4 a. 5 ad 2'); | |
| 257 document.write('<OPTION VALUE="#46994">III&ordf; q. 4 a. 5 ad 3'); | |
| 258 document.write('<OPTION VALUE="#46995">III&ordf; q. 4 a. 6 arg. 1'); | |
| 259 document.write('<OPTION VALUE="#46996">III&ordf; q. 4 a. 6 arg. 2'); | |
| 260 document.write('<OPTION VALUE="#46997">III&ordf; q. 4 a. 6 arg. 3'); | |
| 261 document.write('<OPTION VALUE="#46998">III&ordf; q. 4 a. 6 s. c.'); | |
| 262 document.write('<OPTION VALUE="#46999">III&ordf; q. 4 a. 6 co.'); | |
| 263 document.write('<OPTION VALUE="#47000">III&ordf; q. 4 a. 6 ad 1'); | |
| 264 document.write('<OPTION VALUE="#47001">III&ordf; q. 4 a. 6 ad 2'); | |
| 265 document.write('<OPTION VALUE="#47002">III&ordf; q. 4 a. 6 ad 3'); | |
| 266 document.write('<OPTION VALUE="#47003">III&ordf; q. 5 pr.'); | |
| 267 document.write('<OPTION VALUE="#47004">III&ordf; q. 5 a. 1 arg. 1'); | |
| 268 document.write('<OPTION VALUE="#47005">III&ordf; q. 5 a. 1 arg. 2'); | |
| 269 document.write('<OPTION VALUE="#47006">III&ordf; q. 5 a. 1 arg. 3'); | |
| 270 document.write('<OPTION VALUE="#47007">III&ordf; q. 5 a. 1 s. c.'); | |
| 271 document.write('<OPTION VALUE="#47008">III&ordf; q. 5 a. 1 co.'); | |
| 272 document.write('<OPTION VALUE="#47009">III&ordf; q. 5 a. 1 ad 1'); | |
| 273 document.write('<OPTION VALUE="#47010">III&ordf; q. 5 a. 1 ad 2'); | |
| 274 document.write('<OPTION VALUE="#47011">III&ordf; q. 5 a. 1 ad 3'); | |
| 275 document.write('<OPTION VALUE="#47012">III&ordf; q. 5 a. 2 arg. 1'); | |
| 276 document.write('<OPTION VALUE="#47013">III&ordf; q. 5 a. 2 arg. 2'); | |
| 277 document.write('<OPTION VALUE="#47014">III&ordf; q. 5 a. 2 arg. 3'); | |
| 278 document.write('<OPTION VALUE="#47015">III&ordf; q. 5 a. 2 s. c.'); | |
| 279 document.write('<OPTION VALUE="#47016">III&ordf; q. 5 a. 2 co.'); | |
| 280 document.write('<OPTION VALUE="#47017">III&ordf; q. 5 a. 2 ad 1'); | |
| 281 document.write('<OPTION VALUE="#47018">III&ordf; q. 5 a. 2 ad 2'); | |
| 282 document.write('<OPTION VALUE="#47019">III&ordf; q. 5 a. 2 ad 3'); | |
| 283 document.write('<OPTION VALUE="#47020">III&ordf; q. 5 a. 3 arg. 1'); | |
| 284 document.write('<OPTION VALUE="#47021">III&ordf; q. 5 a. 3 arg. 2'); | |
| 285 document.write('<OPTION VALUE="#47022">III&ordf; q. 5 a. 3 arg. 3'); | |
| 286 document.write('<OPTION VALUE="#47023">III&ordf; q. 5 a. 3 s. c.'); | |
| 287 document.write('<OPTION VALUE="#47024">III&ordf; q. 5 a. 3 co.'); | |
| 288 document.write('<OPTION VALUE="#47025">III&ordf; q. 5 a. 3 ad 1'); | |
| 289 document.write('<OPTION VALUE="#47026">III&ordf; q. 5 a. 3 ad 2'); | |
| 290 document.write('<OPTION VALUE="#47027">III&ordf; q. 5 a. 3 ad 3'); | |
| 291 document.write('<OPTION VALUE="#47028">III&ordf; q. 5 a. 4 arg. 1'); | |
| 292 document.write('<OPTION VALUE="#47029">III&ordf; q. 5 a. 4 arg. 2'); | |
| 293 document.write('<OPTION VALUE="#47030">III&ordf; q. 5 a. 4 arg. 3'); | |
| 294 document.write('<OPTION VALUE="#47031">III&ordf; q. 5 a. 4 s. c.'); | |
| 295 document.write('<OPTION VALUE="#47032">III&ordf; q. 5 a. 4 co.'); | |
| 296 document.write('<OPTION VALUE="#47033">III&ordf; q. 5 a. 4 ad 1'); | |
| 297 document.write('<OPTION VALUE="#47034">III&ordf; q. 5 a. 4 ad 2'); | |
| 298 document.write('<OPTION VALUE="#47035">III&ordf; q. 5 a. 4 ad 3'); | |
| 299 document.write('<OPTION VALUE="#47036">III&ordf; q. 6 pr.'); | |
| 300 document.write('<OPTION VALUE="#47037">III&ordf; q. 6 a. 1 arg. 1'); | |
| 301 document.write('<OPTION VALUE="#47038">III&ordf; q. 6 a. 1 arg. 2'); | |
| 302 document.write('<OPTION VALUE="#47039">III&ordf; q. 6 a. 1 arg. 3'); | |
| 303 document.write('<OPTION VALUE="#47040">III&ordf; q. 6 a. 1 s. c.'); | |
| 304 document.write('<OPTION VALUE="#47041">III&ordf; q. 6 a. 1 co.'); | |
| 305 document.write('<OPTION VALUE="#47042">III&ordf; q. 6 a. 1 ad 1'); | |
| 306 document.write('<OPTION VALUE="#47043">III&ordf; q. 6 a. 1 ad 2'); | |
| 307 document.write('<OPTION VALUE="#47044">III&ordf; q. 6 a. 1 ad 3'); | |
| 308 document.write('<OPTION VALUE="#47045">III&ordf; q. 6 a. 2 arg. 1'); | |
| 309 document.write('<OPTION VALUE="#47046">III&ordf; q. 6 a. 2 arg. 2'); | |
| 310 document.write('<OPTION VALUE="#47047">III&ordf; q. 6 a. 2 arg. 3'); | |
| 311 document.write('<OPTION VALUE="#47048">III&ordf; q. 6 a. 2 s. c.'); | |
| 312 document.write('<OPTION VALUE="#47049">III&ordf; q. 6 a. 2 co.'); | |
| 313 document.write('<OPTION VALUE="#47050">III&ordf; q. 6 a. 2 ad 1'); | |
| 314 document.write('<OPTION VALUE="#47051">III&ordf; q. 6 a. 2 ad 2'); | |
| 315 document.write('<OPTION VALUE="#47052">III&ordf; q. 6 a. 2 ad 3'); | |
| 316 document.write('<OPTION VALUE="#47053">III&ordf; q. 6 a. 3 arg. 1'); | |
| 317 document.write('<OPTION VALUE="#47054">III&ordf; q. 6 a. 3 arg. 2'); | |
| 318 document.write('<OPTION VALUE="#47055">III&ordf; q. 6 a. 3 arg. 3'); | |
| 319 document.write('<OPTION VALUE="#47056">III&ordf; q. 6 a. 3 s. c.'); | |
| 320 document.write('<OPTION VALUE="#47057">III&ordf; q. 6 a. 3 co.'); | |
| 321 document.write('<OPTION VALUE="#47058">III&ordf; q. 6 a. 3 ad 1'); | |
| 322 document.write('<OPTION VALUE="#47059">III&ordf; q. 6 a. 3 ad 2'); | |
| 323 document.write('<OPTION VALUE="#47060">III&ordf; q. 6 a. 3 ad 3'); | |
| 324 document.write('<OPTION VALUE="#47061">III&ordf; q. 6 a. 4 arg. 1'); | |
| 325 document.write('<OPTION VALUE="#47062">III&ordf; q. 6 a. 4 arg. 2'); | |
| 326 document.write('<OPTION VALUE="#47063">III&ordf; q. 6 a. 4 arg. 3'); | |
| 327 document.write('<OPTION VALUE="#47064">III&ordf; q. 6 a. 4 s. c.'); | |
| 328 document.write('<OPTION VALUE="#47065">III&ordf; q. 6 a. 4 co.'); | |
| 329 document.write('<OPTION VALUE="#47066">III&ordf; q. 6 a. 4 ad 1'); | |
| 330 document.write('<OPTION VALUE="#47067">III&ordf; q. 6 a. 4 ad 2'); | |
| 331 document.write('<OPTION VALUE="#47068">III&ordf; q. 6 a. 4 ad 3'); | |
| 332 document.write('<OPTION VALUE="#47069">III&ordf; q. 6 a. 5 arg. 1'); | |
| 333 document.write('<OPTION VALUE="#47070">III&ordf; q. 6 a. 5 arg. 2'); | |
| 334 document.write('<OPTION VALUE="#47071">III&ordf; q. 6 a. 5 arg. 3'); | |
| 335 document.write('<OPTION VALUE="#47072">III&ordf; q. 6 a. 5 s. c.'); | |
| 336 document.write('<OPTION VALUE="#47073">III&ordf; q. 6 a. 5 co.'); | |
| 337 document.write('<OPTION VALUE="#47074">III&ordf; q. 6 a. 5 ad 1'); | |
| 338 document.write('<OPTION VALUE="#47075">III&ordf; q. 6 a. 5 ad 2'); | |
| 339 document.write('<OPTION VALUE="#47076">III&ordf; q. 6 a. 5 ad 3'); | |
| 340 document.write('<OPTION VALUE="#47077">III&ordf; q. 6 a. 6 arg. 1'); | |
| 341 document.write('<OPTION VALUE="#47078">III&ordf; q. 6 a. 6 arg. 2'); | |
| 342 document.write('<OPTION VALUE="#47079">III&ordf; q. 6 a. 6 arg. 3'); | |
| 343 document.write('<OPTION VALUE="#47080">III&ordf; q. 6 a. 6 s. c.'); | |
| 344 document.write('<OPTION VALUE="#47081">III&ordf; q. 6 a. 6 co.'); | |
| 345 document.write('<OPTION VALUE="#47082">III&ordf; q. 6 a. 6 ad 1'); | |
| 346 document.write('<OPTION VALUE="#47083">III&ordf; q. 6 a. 6 ad 2'); | |
| 347 document.write('<OPTION VALUE="#47084">III&ordf; q. 6 a. 6 ad 3'); | |
| 348 document.write('<OPTION VALUE="#47085">III&ordf; q. 7 pr.'); | |
| 349 document.write('<OPTION VALUE="#47086">III&ordf; q. 7 a. 1 arg. 1'); | |
| 350 document.write('<OPTION VALUE="#47087">III&ordf; q. 7 a. 1 arg. 2'); | |
| 351 document.write('<OPTION VALUE="#47088">III&ordf; q. 7 a. 1 arg. 3'); | |
| 352 document.write('<OPTION VALUE="#47089">III&ordf; q. 7 a. 1 s. c.'); | |
| 353 document.write('<OPTION VALUE="#47090">III&ordf; q. 7 a. 1 co.'); | |
| 354 document.write('<OPTION VALUE="#47091">III&ordf; q. 7 a. 1 ad 1'); | |
| 355 document.write('<OPTION VALUE="#47092">III&ordf; q. 7 a. 1 ad 2'); | |
| 356 document.write('<OPTION VALUE="#47093">III&ordf; q. 7 a. 1 ad 3'); | |
| 357 document.write('<OPTION VALUE="#47094">III&ordf; q. 7 a. 2 arg. 1'); | |
| 358 document.write('<OPTION VALUE="#47095">III&ordf; q. 7 a. 2 arg. 2'); | |
| 359 document.write('<OPTION VALUE="#47096">III&ordf; q. 7 a. 2 arg. 3'); | |
| 360 document.write('<OPTION VALUE="#47097">III&ordf; q. 7 a. 2 s. c.'); | |
| 361 document.write('<OPTION VALUE="#47098">III&ordf; q. 7 a. 2 co.'); | |
| 362 document.write('<OPTION VALUE="#47099">III&ordf; q. 7 a. 2 ad 1'); | |
| 363 document.write('<OPTION VALUE="#47100">III&ordf; q. 7 a. 2 ad 2'); | |
| 364 document.write('<OPTION VALUE="#47101">III&ordf; q. 7 a. 2 ad 3'); | |
| 365 document.write('<OPTION VALUE="#47102">III&ordf; q. 7 a. 3 arg. 1'); | |
| 366 document.write('<OPTION VALUE="#47103">III&ordf; q. 7 a. 3 arg. 2'); | |
| 367 document.write('<OPTION VALUE="#47104">III&ordf; q. 7 a. 3 arg. 3'); | |
| 368 document.write('<OPTION VALUE="#47105">III&ordf; q. 7 a. 3 s. c.'); | |
| 369 document.write('<OPTION VALUE="#47106">III&ordf; q. 7 a. 3 co.'); | |
| 370 document.write('<OPTION VALUE="#47107">III&ordf; q. 7 a. 3 ad 1'); | |
| 371 document.write('<OPTION VALUE="#47108">III&ordf; q. 7 a. 3 ad 2'); | |
| 372 document.write('<OPTION VALUE="#47109">III&ordf; q. 7 a. 3 ad 3'); | |
| 373 document.write('<OPTION VALUE="#47110">III&ordf; q. 7 a. 4 arg. 1'); | |
| 374 document.write('<OPTION VALUE="#47111">III&ordf; q. 7 a. 4 arg. 2'); | |
| 375 document.write('<OPTION VALUE="#47112">III&ordf; q. 7 a. 4 arg. 3'); | |
| 376 document.write('<OPTION VALUE="#47113">III&ordf; q. 7 a. 4 s. c.'); | |
| 377 document.write('<OPTION VALUE="#47114">III&ordf; q. 7 a. 4 co.'); | |
| 378 document.write('<OPTION VALUE="#47115">III&ordf; q. 7 a. 4 ad 1'); | |
| 379 document.write('<OPTION VALUE="#47116">III&ordf; q. 7 a. 4 ad 2'); | |
| 380 document.write('<OPTION VALUE="#47117">III&ordf; q. 7 a. 4 ad 3'); | |
| 381 document.write('<OPTION VALUE="#47118">III&ordf; q. 7 a. 5 arg. 1'); | |
| 382 document.write('<OPTION VALUE="#47119">III&ordf; q. 7 a. 5 arg. 2'); | |
| 383 document.write('<OPTION VALUE="#47120">III&ordf; q. 7 a. 5 arg. 3'); | |
| 384 document.write('<OPTION VALUE="#47121">III&ordf; q. 7 a. 5 s. c.'); | |
| 385 document.write('<OPTION VALUE="#47122">III&ordf; q. 7 a. 5 co.'); | |
| 386 document.write('<OPTION VALUE="#47123">III&ordf; q. 7 a. 5 ad 1'); | |
| 387 document.write('<OPTION VALUE="#47124">III&ordf; q. 7 a. 5 ad 2'); | |
| 388 document.write('<OPTION VALUE="#47125">III&ordf; q. 7 a. 5 ad 3'); | |
| 389 document.write('<OPTION VALUE="#47126">III&ordf; q. 7 a. 6 arg. 1'); | |
| 390 document.write('<OPTION VALUE="#47127">III&ordf; q. 7 a. 6 arg. 2'); | |
| 391 document.write('<OPTION VALUE="#47128">III&ordf; q. 7 a. 6 arg. 3'); | |
| 392 document.write('<OPTION VALUE="#47129">III&ordf; q. 7 a. 6 s. c.'); | |
| 393 document.write('<OPTION VALUE="#47130">III&ordf; q. 7 a. 6 co.'); | |
| 394 document.write('<OPTION VALUE="#47131">III&ordf; q. 7 a. 6 ad 1'); | |
| 395 document.write('<OPTION VALUE="#47132">III&ordf; q. 7 a. 6 ad 2'); | |
| 396 document.write('<OPTION VALUE="#47133">III&ordf; q. 7 a. 6 ad 3'); | |
| 397 document.write('<OPTION VALUE="#47134">III&ordf; q. 7 a. 7 arg. 1'); | |
| 398 document.write('<OPTION VALUE="#47135">III&ordf; q. 7 a. 7 arg. 2'); | |
| 399 document.write('<OPTION VALUE="#47136">III&ordf; q. 7 a. 7 arg. 3'); | |
| 400 document.write('<OPTION VALUE="#47137">III&ordf; q. 7 a. 7 s. c.'); | |
| 401 document.write('<OPTION VALUE="#47138">III&ordf; q. 7 a. 7 co.'); | |
| 402 document.write('<OPTION VALUE="#47139">III&ordf; q. 7 a. 7 ad 1'); | |
| 403 document.write('<OPTION VALUE="#47140">III&ordf; q. 7 a. 7 ad 2'); | |
| 404 document.write('<OPTION VALUE="#47141">III&ordf; q. 7 a. 7 ad 3'); | |
| 405 document.write('<OPTION VALUE="#47142">III&ordf; q. 7 a. 8 arg. 1'); | |
| 406 document.write('<OPTION VALUE="#47143">III&ordf; q. 7 a. 8 arg. 2'); | |
| 407 document.write('<OPTION VALUE="#47144">III&ordf; q. 7 a. 8 arg. 3'); | |
| 408 document.write('<OPTION VALUE="#47145">III&ordf; q. 7 a. 8 s. c.'); | |
| 409 document.write('<OPTION VALUE="#47146">III&ordf; q. 7 a. 8 co.'); | |
| 410 document.write('<OPTION VALUE="#47147">III&ordf; q. 7 a. 8 ad 1'); | |
| 411 document.write('<OPTION VALUE="#47148">III&ordf; q. 7 a. 8 ad 2'); | |
| 412 document.write('<OPTION VALUE="#47149">III&ordf; q. 7 a. 8 ad 3'); | |
| 413 document.write('<OPTION VALUE="#47150">III&ordf; q. 7 a. 9 arg. 1'); | |
| 414 document.write('<OPTION VALUE="#47151">III&ordf; q. 7 a. 9 arg. 2'); | |
| 415 document.write('<OPTION VALUE="#47152">III&ordf; q. 7 a. 9 arg. 3'); | |
| 416 document.write('<OPTION VALUE="#47153">III&ordf; q. 7 a. 9 s. c.'); | |
| 417 document.write('<OPTION VALUE="#47154">III&ordf; q. 7 a. 9 co.'); | |
| 418 document.write('<OPTION VALUE="#47155">III&ordf; q. 7 a. 9 ad 1'); | |
| 419 document.write('<OPTION VALUE="#47156">III&ordf; q. 7 a. 9 ad 2'); | |
| 420 document.write('<OPTION VALUE="#47157">III&ordf; q. 7 a. 10 arg. 1'); | |
| 421 document.write('<OPTION VALUE="#47158">III&ordf; q. 7 a. 10 arg. 2'); | |
| 422 document.write('<OPTION VALUE="#47159">III&ordf; q. 7 a. 10 arg. 3'); | |
| 423 document.write('<OPTION VALUE="#47160">III&ordf; q. 7 a. 10 s. c.'); | |
| 424 document.write('<OPTION VALUE="#47161">III&ordf; q. 7 a. 10 co.'); | |
| 425 document.write('<OPTION VALUE="#47162">III&ordf; q. 7 a. 10 ad 1'); | |
| 426 document.write('<OPTION VALUE="#47163">III&ordf; q. 7 a. 10 ad 2'); | |
| 427 document.write('<OPTION VALUE="#47164">III&ordf; q. 7 a. 10 ad 3'); | |
| 428 document.write('<OPTION VALUE="#47165">III&ordf; q. 7 a. 11 arg. 1'); | |
| 429 document.write('<OPTION VALUE="#47166">III&ordf; q. 7 a. 11 arg. 2'); | |
| 430 document.write('<OPTION VALUE="#47167">III&ordf; q. 7 a. 11 arg. 3'); | |
| 431 document.write('<OPTION VALUE="#47168">III&ordf; q. 7 a. 11 s. c.'); | |
| 432 document.write('<OPTION VALUE="#47169">III&ordf; q. 7 a. 11 co.'); | |
| 433 document.write('<OPTION VALUE="#47170">III&ordf; q. 7 a. 11 ad 1'); | |
| 434 document.write('<OPTION VALUE="#47171">III&ordf; q. 7 a. 11 ad 2'); | |
| 435 document.write('<OPTION VALUE="#47172">III&ordf; q. 7 a. 11 ad 3'); | |
| 436 document.write('<OPTION VALUE="#47173">III&ordf; q. 7 a. 12 arg. 1'); | |
| 437 document.write('<OPTION VALUE="#47174">III&ordf; q. 7 a. 12 arg. 2'); | |
| 438 document.write('<OPTION VALUE="#47175">III&ordf; q. 7 a. 12 arg. 3'); | |
| 439 document.write('<OPTION VALUE="#47176">III&ordf; q. 7 a. 12 s. c.'); | |
| 440 document.write('<OPTION VALUE="#47177">III&ordf; q. 7 a. 12 co.'); | |
| 441 document.write('<OPTION VALUE="#47178">III&ordf; q. 7 a. 12 ad 1'); | |
| 442 document.write('<OPTION VALUE="#47179">III&ordf; q. 7 a. 12 ad 2'); | |
| 443 document.write('<OPTION VALUE="#47180">III&ordf; q. 7 a. 12 ad 3'); | |
| 444 document.write('<OPTION VALUE="#47181">III&ordf; q. 7 a. 13 arg. 1'); | |
| 445 document.write('<OPTION VALUE="#47182">III&ordf; q. 7 a. 13 arg. 2'); | |
| 446 document.write('<OPTION VALUE="#47183">III&ordf; q. 7 a. 13 arg. 3'); | |
| 447 document.write('<OPTION VALUE="#47184">III&ordf; q. 7 a. 13 s. c.'); | |
| 448 document.write('<OPTION VALUE="#47185">III&ordf; q. 7 a. 13 co.'); | |
| 449 document.write('<OPTION VALUE="#47186">III&ordf; q. 7 a. 13 ad 1'); | |
| 450 document.write('<OPTION VALUE="#47187">III&ordf; q. 7 a. 13 ad 2'); | |
| 451 document.write('<OPTION VALUE="#47188">III&ordf; q. 7 a. 13 ad 3'); | |
| 452 document.write('<OPTION VALUE="#47189">III&ordf; q. 8 pr.'); | |
| 453 document.write('<OPTION VALUE="#47190">III&ordf; q. 8 a. 1 arg. 1'); | |
| 454 document.write('<OPTION VALUE="#47191">III&ordf; q. 8 a. 1 arg. 2'); | |
| 455 document.write('<OPTION VALUE="#47192">III&ordf; q. 8 a. 1 arg. 3'); | |
| 456 document.write('<OPTION VALUE="#47193">III&ordf; q. 8 a. 1 s. c.'); | |
| 457 document.write('<OPTION VALUE="#47194">III&ordf; q. 8 a. 1 co.'); | |
| 458 document.write('<OPTION VALUE="#47195">III&ordf; q. 8 a. 1 ad 1'); | |
| 459 document.write('<OPTION VALUE="#47196">III&ordf; q. 8 a. 1 ad 2'); | |
| 460 document.write('<OPTION VALUE="#47197">III&ordf; q. 8 a. 1 ad 3'); | |
| 461 document.write('<OPTION VALUE="#47198">III&ordf; q. 8 a. 2 arg. 1'); | |
| 462 document.write('<OPTION VALUE="#47199">III&ordf; q. 8 a. 2 arg. 2'); | |
| 463 document.write('<OPTION VALUE="#47200">III&ordf; q. 8 a. 2 arg. 3'); | |
| 464 document.write('<OPTION VALUE="#47201">III&ordf; q. 8 a. 2 s. c.'); | |
| 465 document.write('<OPTION VALUE="#47202">III&ordf; q. 8 a. 2 co.'); | |
| 466 document.write('<OPTION VALUE="#47203">III&ordf; q. 8 a. 2 ad 1'); | |
| 467 document.write('<OPTION VALUE="#47204">III&ordf; q. 8 a. 2 ad 2'); | |
| 468 document.write('<OPTION VALUE="#47205">III&ordf; q. 8 a. 2 ad 3'); | |
| 469 document.write('<OPTION VALUE="#47206">III&ordf; q. 8 a. 3 arg. 1'); | |
| 470 document.write('<OPTION VALUE="#47207">III&ordf; q. 8 a. 3 arg. 2'); | |
| 471 document.write('<OPTION VALUE="#47208">III&ordf; q. 8 a. 3 arg. 3'); | |
| 472 document.write('<OPTION VALUE="#47209">III&ordf; q. 8 a. 3 s. c.'); | |
| 473 document.write('<OPTION VALUE="#47210">III&ordf; q. 8 a. 3 co.'); | |
| 474 document.write('<OPTION VALUE="#47211">III&ordf; q. 8 a. 3 ad 1'); | |
| 475 document.write('<OPTION VALUE="#47212">III&ordf; q. 8 a. 3 ad 2'); | |
| 476 document.write('<OPTION VALUE="#47213">III&ordf; q. 8 a. 3 ad 3'); | |
| 477 document.write('<OPTION VALUE="#47214">III&ordf; q. 8 a. 4 arg. 1'); | |
| 478 document.write('<OPTION VALUE="#47215">III&ordf; q. 8 a. 4 arg. 2'); | |
| 479 document.write('<OPTION VALUE="#47216">III&ordf; q. 8 a. 4 arg. 3'); | |
| 480 document.write('<OPTION VALUE="#47217">III&ordf; q. 8 a. 4 s. c.'); | |
| 481 document.write('<OPTION VALUE="#47218">III&ordf; q. 8 a. 4 co.'); | |
| 482 document.write('<OPTION VALUE="#47219">III&ordf; q. 8 a. 4 ad 1'); | |
| 483 document.write('<OPTION VALUE="#47220">III&ordf; q. 8 a. 4 ad 2'); | |
| 484 document.write('<OPTION VALUE="#47221">III&ordf; q. 8 a. 4 ad 3'); | |
| 485 document.write('<OPTION VALUE="#47222">III&ordf; q. 8 a. 5 arg. 1'); | |
| 486 document.write('<OPTION VALUE="#47223">III&ordf; q. 8 a. 5 arg. 2'); | |
| 487 document.write('<OPTION VALUE="#47224">III&ordf; q. 8 a. 5 arg. 3'); | |
| 488 document.write('<OPTION VALUE="#47225">III&ordf; q. 8 a. 5 s. c.'); | |
| 489 document.write('<OPTION VALUE="#47226">III&ordf; q. 8 a. 5 co.'); | |
| 490 document.write('<OPTION VALUE="#47227">III&ordf; q. 8 a. 5 ad 1'); | |
| 491 document.write('<OPTION VALUE="#47228">III&ordf; q. 8 a. 5 ad 2'); | |
| 492 document.write('<OPTION VALUE="#47229">III&ordf; q. 8 a. 5 ad 3'); | |
| 493 document.write('<OPTION VALUE="#47230">III&ordf; q. 8 a. 6 arg. 1'); | |
| 494 document.write('<OPTION VALUE="#47231">III&ordf; q. 8 a. 6 arg. 2'); | |
| 495 document.write('<OPTION VALUE="#47232">III&ordf; q. 8 a. 6 arg. 3'); | |
| 496 document.write('<OPTION VALUE="#47233">III&ordf; q. 8 a. 6 s. c.'); | |
| 497 document.write('<OPTION VALUE="#47234">III&ordf; q. 8 a. 6 co.'); | |
| 498 document.write('<OPTION VALUE="#47235">III&ordf; q. 8 a. 6 ad 1'); | |
| 499 document.write('<OPTION VALUE="#47236">III&ordf; q. 8 a. 6 ad 2'); | |
| 500 document.write('<OPTION VALUE="#47237">III&ordf; q. 8 a. 6 ad 3'); | |
| 501 document.write('<OPTION VALUE="#47238">III&ordf; q. 8 a. 7 arg. 1'); | |
| 502 document.write('<OPTION VALUE="#47239">III&ordf; q. 8 a. 7 arg. 2'); | |
| 503 document.write('<OPTION VALUE="#47240">III&ordf; q. 8 a. 7 arg. 3'); | |
| 504 document.write('<OPTION VALUE="#47241">III&ordf; q. 8 a. 7 s. c.'); | |
| 505 document.write('<OPTION VALUE="#47242">III&ordf; q. 8 a. 7 co.'); | |
| 506 document.write('<OPTION VALUE="#47243">III&ordf; q. 8 a. 7 ad 1'); | |
| 507 document.write('<OPTION VALUE="#47244">III&ordf; q. 8 a. 7 ad 2'); | |
| 508 document.write('<OPTION VALUE="#47245">III&ordf; q. 8 a. 7 ad 3'); | |
| 509 document.write('<OPTION VALUE="#47246">III&ordf; q. 8 a. 8 arg. 1'); | |
| 510 document.write('<OPTION VALUE="#47247">III&ordf; q. 8 a. 8 arg. 2'); | |
| 511 document.write('<OPTION VALUE="#47248">III&ordf; q. 8 a. 8 arg. 3'); | |
| 512 document.write('<OPTION VALUE="#47249">III&ordf; q. 8 a. 8 s. c.'); | |
| 513 document.write('<OPTION VALUE="#47250">III&ordf; q. 8 a. 8 co.'); | |
| 514 document.write('<OPTION VALUE="#47251">III&ordf; q. 8 a. 8 ad 1'); | |
| 515 document.write('<OPTION VALUE="#47252">III&ordf; q. 8 a. 8 ad 2'); | |
| 516 document.write('<OPTION VALUE="#47253">III&ordf; q. 8 a. 8 ad 3'); | |
| 517 document.write('<OPTION VALUE="#47254">III&ordf; q. 9 pr.'); | |
| 518 document.write('<OPTION VALUE="#47255">III&ordf; q. 9 a. 1 arg. 1'); | |
| 519 document.write('<OPTION VALUE="#47256">III&ordf; q. 9 a. 1 arg. 2'); | |
| 520 document.write('<OPTION VALUE="#47257">III&ordf; q. 9 a. 1 arg. 3'); | |
| 521 document.write('<OPTION VALUE="#47258">III&ordf; q. 9 a. 1 s. c.'); | |
| 522 document.write('<OPTION VALUE="#47259">III&ordf; q. 9 a. 1 co.'); | |
| 523 document.write('<OPTION VALUE="#47260">III&ordf; q. 9 a. 1 ad 1'); | |
| 524 document.write('<OPTION VALUE="#47261">III&ordf; q. 9 a. 1 ad 2'); | |
| 525 document.write('<OPTION VALUE="#47262">III&ordf; q. 9 a. 1 ad 3'); | |
| 526 document.write('<OPTION VALUE="#47263">III&ordf; q. 9 a. 2 arg. 1'); | |
| 527 document.write('<OPTION VALUE="#47264">III&ordf; q. 9 a. 2 arg. 2'); | |
| 528 document.write('<OPTION VALUE="#47265">III&ordf; q. 9 a. 2 arg. 3'); | |
| 529 document.write('<OPTION VALUE="#47266">III&ordf; q. 9 a. 2 s. c.'); | |
| 530 document.write('<OPTION VALUE="#47267">III&ordf; q. 9 a. 2 co.'); | |
| 531 document.write('<OPTION VALUE="#47268">III&ordf; q. 9 a. 2 ad 1'); | |
| 532 document.write('<OPTION VALUE="#47269">III&ordf; q. 9 a. 2 ad 2'); | |
| 533 document.write('<OPTION VALUE="#47270">III&ordf; q. 9 a. 2 ad 3'); | |
| 534 document.write('<OPTION VALUE="#47271">III&ordf; q. 9 a. 3 arg. 1'); | |
| 535 document.write('<OPTION VALUE="#47272">III&ordf; q. 9 a. 3 arg. 2'); | |
| 536 document.write('<OPTION VALUE="#47273">III&ordf; q. 9 a. 3 arg. 3'); | |
| 537 document.write('<OPTION VALUE="#47274">III&ordf; q. 9 a. 3 s. c.'); | |
| 538 document.write('<OPTION VALUE="#47275">III&ordf; q. 9 a. 3 co.'); | |
| 539 document.write('<OPTION VALUE="#47276">III&ordf; q. 9 a. 3 ad 1'); | |
| 540 document.write('<OPTION VALUE="#47277">III&ordf; q. 9 a. 3 ad 2'); | |
| 541 document.write('<OPTION VALUE="#47278">III&ordf; q. 9 a. 3 ad 3'); | |
| 542 document.write('<OPTION VALUE="#47279">III&ordf; q. 9 a. 4 arg. 1'); | |
| 543 document.write('<OPTION VALUE="#47280">III&ordf; q. 9 a. 4 arg. 2'); | |
| 544 document.write('<OPTION VALUE="#47281">III&ordf; q. 9 a. 4 arg. 3'); | |
| 545 document.write('<OPTION VALUE="#47282">III&ordf; q. 9 a. 4 s. c.'); | |
| 546 document.write('<OPTION VALUE="#47283">III&ordf; q. 9 a. 4 co.'); | |
| 547 document.write('<OPTION VALUE="#47284">III&ordf; q. 9 a. 4 ad 1'); | |
| 548 document.write('<OPTION VALUE="#47285">III&ordf; q. 9 a. 4 ad 2'); | |
| 549 document.write('<OPTION VALUE="#47286">III&ordf; q. 9 a. 4 ad 3'); | |
| 550 document.write('<OPTION VALUE="#47287">III&ordf; q. 10 pr.'); | |
| 551 document.write('<OPTION VALUE="#47288">III&ordf; q. 10 a. 1 arg. 1'); | |
| 552 document.write('<OPTION VALUE="#47289">III&ordf; q. 10 a. 1 arg. 2'); | |
| 553 document.write('<OPTION VALUE="#47290">III&ordf; q. 10 a. 1 arg. 3'); | |
| 554 document.write('<OPTION VALUE="#47291">III&ordf; q. 10 a. 1 s. c.'); | |
| 555 document.write('<OPTION VALUE="#47292">III&ordf; q. 10 a. 1 co.'); | |
| 556 document.write('<OPTION VALUE="#47293">III&ordf; q. 10 a. 1 ad 1'); | |
| 557 document.write('<OPTION VALUE="#47294">III&ordf; q. 10 a. 1 ad 2'); | |
| 558 document.write('<OPTION VALUE="#47295">III&ordf; q. 10 a. 1 ad 3'); | |
| 559 document.write('<OPTION VALUE="#47296">III&ordf; q. 10 a. 2 arg. 1'); | |
| 560 document.write('<OPTION VALUE="#47297">III&ordf; q. 10 a. 2 arg. 2'); | |
| 561 document.write('<OPTION VALUE="#47298">III&ordf; q. 10 a. 2 arg. 3'); | |
| 562 document.write('<OPTION VALUE="#47299">III&ordf; q. 10 a. 2 s. c.'); | |
| 563 document.write('<OPTION VALUE="#47300">III&ordf; q. 10 a. 2 co.'); | |
| 564 document.write('<OPTION VALUE="#47301">III&ordf; q. 10 a. 2 ad 1'); | |
| 565 document.write('<OPTION VALUE="#47302">III&ordf; q. 10 a. 2 ad 2'); | |
| 566 document.write('<OPTION VALUE="#47303">III&ordf; q. 10 a. 2 ad 3'); | |
| 567 document.write('<OPTION VALUE="#47304">III&ordf; q. 10 a. 3 arg. 1'); | |
| 568 document.write('<OPTION VALUE="#47305">III&ordf; q. 10 a. 3 arg. 2'); | |
| 569 document.write('<OPTION VALUE="#47306">III&ordf; q. 10 a. 3 arg. 3'); | |
| 570 document.write('<OPTION VALUE="#47307">III&ordf; q. 10 a. 3 s. c.'); | |
| 571 document.write('<OPTION VALUE="#47308">III&ordf; q. 10 a. 3 co.'); | |
| 572 document.write('<OPTION VALUE="#47309">III&ordf; q. 10 a. 3 ad 1'); | |
| 573 document.write('<OPTION VALUE="#47310">III&ordf; q. 10 a. 3 ad 2'); | |
| 574 document.write('<OPTION VALUE="#47311">III&ordf; q. 10 a. 3 ad 3'); | |
| 575 document.write('<OPTION VALUE="#47312">III&ordf; q. 10 a. 4 arg. 1'); | |
| 576 document.write('<OPTION VALUE="#47313">III&ordf; q. 10 a. 4 arg. 2'); | |
| 577 document.write('<OPTION VALUE="#47314">III&ordf; q. 10 a. 4 arg. 3'); | |
| 578 document.write('<OPTION VALUE="#47315">III&ordf; q. 10 a. 4 s. c.'); | |
| 579 document.write('<OPTION VALUE="#47316">III&ordf; q. 10 a. 4 co.'); | |
| 580 document.write('<OPTION VALUE="#47317">III&ordf; q. 10 a. 4 ad 1'); | |
| 581 document.write('<OPTION VALUE="#47318">III&ordf; q. 10 a. 4 ad 2'); | |
| 582 document.write('<OPTION VALUE="#47319">III&ordf; q. 10 a. 4 ad 3'); | |
| 583 document.write('<OPTION VALUE="#47320">III&ordf; q. 11 pr.'); | |
| 584 document.write('<OPTION VALUE="#47321">III&ordf; q. 11 a. 1 arg. 1'); | |
| 585 document.write('<OPTION VALUE="#47322">III&ordf; q. 11 a. 1 arg. 2'); | |
| 586 document.write('<OPTION VALUE="#47323">III&ordf; q. 11 a. 1 arg. 3'); | |
| 587 document.write('<OPTION VALUE="#47324">III&ordf; q. 11 a. 1 s. c.'); | |
| 588 document.write('<OPTION VALUE="#47325">III&ordf; q. 11 a. 1 co.'); | |
| 589 document.write('<OPTION VALUE="#47326">III&ordf; q. 11 a. 1 ad 1'); | |
| 590 document.write('<OPTION VALUE="#47327">III&ordf; q. 11 a. 1 ad 2'); | |
| 591 document.write('<OPTION VALUE="#47328">III&ordf; q. 11 a. 1 ad 3'); | |
| 592 document.write('<OPTION VALUE="#47329">III&ordf; q. 11 a. 2 arg. 1'); | |
| 593 document.write('<OPTION VALUE="#47330">III&ordf; q. 11 a. 2 arg. 2'); | |
| 594 document.write('<OPTION VALUE="#47331">III&ordf; q. 11 a. 2 arg. 3'); | |
| 595 document.write('<OPTION VALUE="#47332">III&ordf; q. 11 a. 2 s. c.'); | |
| 596 document.write('<OPTION VALUE="#47333">III&ordf; q. 11 a. 2 co.'); | |
| 597 document.write('<OPTION VALUE="#47334">III&ordf; q. 11 a. 2 ad 1'); | |
| 598 document.write('<OPTION VALUE="#47335">III&ordf; q. 11 a. 2 ad 2'); | |
| 599 document.write('<OPTION VALUE="#47336">III&ordf; q. 11 a. 2 ad 3'); | |
| 600 document.write('<OPTION VALUE="#47337">III&ordf; q. 11 a. 3 arg. 1'); | |
| 601 document.write('<OPTION VALUE="#47338">III&ordf; q. 11 a. 3 arg. 2'); | |
| 602 document.write('<OPTION VALUE="#47339">III&ordf; q. 11 a. 3 arg. 3'); | |
| 603 document.write('<OPTION VALUE="#47340">III&ordf; q. 11 a. 3 s. c.'); | |
| 604 document.write('<OPTION VALUE="#47341">III&ordf; q. 11 a. 3 co.'); | |
| 605 document.write('<OPTION VALUE="#47342">III&ordf; q. 11 a. 3 ad 1'); | |
| 606 document.write('<OPTION VALUE="#47343">III&ordf; q. 11 a. 3 ad 2'); | |
| 607 document.write('<OPTION VALUE="#47344">III&ordf; q. 11 a. 3 ad 3'); | |
| 608 document.write('<OPTION VALUE="#47345">III&ordf; q. 11 a. 4 arg. 1'); | |
| 609 document.write('<OPTION VALUE="#47346">III&ordf; q. 11 a. 4 arg. 2'); | |
| 610 document.write('<OPTION VALUE="#47347">III&ordf; q. 11 a. 4 arg. 3'); | |
| 611 document.write('<OPTION VALUE="#47348">III&ordf; q. 11 a. 4 s. c.'); | |
| 612 document.write('<OPTION VALUE="#47349">III&ordf; q. 11 a. 4 co.'); | |
| 613 document.write('<OPTION VALUE="#47350">III&ordf; q. 11 a. 4 ad'); | |
| 614 document.write('<OPTION VALUE="#47351">III&ordf; q. 11 a. 5 arg. 1'); | |
| 615 document.write('<OPTION VALUE="#47352">III&ordf; q. 11 a. 5 arg. 2'); | |
| 616 document.write('<OPTION VALUE="#47353">III&ordf; q. 11 a. 5 arg. 3'); | |
| 617 document.write('<OPTION VALUE="#47354">III&ordf; q. 11 a. 5 s. c.'); | |
| 618 document.write('<OPTION VALUE="#47355">III&ordf; q. 11 a. 5 co.'); | |
| 619 document.write('<OPTION VALUE="#47356">III&ordf; q. 11 a. 5 ad 1'); | |
| 620 document.write('<OPTION VALUE="#47357">III&ordf; q. 11 a. 5 ad 2'); | |
| 621 document.write('<OPTION VALUE="#47358">III&ordf; q. 11 a. 5 ad 3'); | |
| 622 document.write('<OPTION VALUE="#47359">III&ordf; q. 11 a. 6 arg. 1'); | |
| 623 document.write('<OPTION VALUE="#47360">III&ordf; q. 11 a. 6 arg. 2'); | |
| 624 document.write('<OPTION VALUE="#47361">III&ordf; q. 11 a. 6 arg. 3'); | |
| 625 document.write('<OPTION VALUE="#47362">III&ordf; q. 11 a. 6 s. c.'); | |
| 626 document.write('<OPTION VALUE="#47363">III&ordf; q. 11 a. 6 co.'); | |
| 627 document.write('<OPTION VALUE="#47364">III&ordf; q. 11 a. 6 ad 1'); | |
| 628 document.write('<OPTION VALUE="#47365">III&ordf; q. 11 a. 6 ad 2'); | |
| 629 document.write('<OPTION VALUE="#47366">III&ordf; q. 11 a. 6 ad 3'); | |
| 630 document.write('<OPTION VALUE="#47367">III&ordf; q. 12 pr.'); | |
| 631 document.write('<OPTION VALUE="#47368">III&ordf; q. 12 a. 1 arg. 1'); | |
| 632 document.write('<OPTION VALUE="#47369">III&ordf; q. 12 a. 1 arg. 2'); | |
| 633 document.write('<OPTION VALUE="#47370">III&ordf; q. 12 a. 1 arg. 3'); | |
| 634 document.write('<OPTION VALUE="#47371">III&ordf; q. 12 a. 1 s. c.'); | |
| 635 document.write('<OPTION VALUE="#47372">III&ordf; q. 12 a. 1 co.'); | |
| 636 document.write('<OPTION VALUE="#47373">III&ordf; q. 12 a. 1 ad 1'); | |
| 637 document.write('<OPTION VALUE="#47374">III&ordf; q. 12 a. 1 ad 2'); | |
| 638 document.write('<OPTION VALUE="#47375">III&ordf; q. 12 a. 1 ad 3'); | |
| 639 document.write('<OPTION VALUE="#47376">III&ordf; q. 12 a. 2 arg. 1'); | |
| 640 document.write('<OPTION VALUE="#47377">III&ordf; q. 12 a. 2 arg. 2'); | |
| 641 document.write('<OPTION VALUE="#47378">III&ordf; q. 12 a. 2 arg. 3'); | |
| 642 document.write('<OPTION VALUE="#47379">III&ordf; q. 12 a. 2 s. c.'); | |
| 643 document.write('<OPTION VALUE="#47380">III&ordf; q. 12 a. 2 co.'); | |
| 644 document.write('<OPTION VALUE="#47381">III&ordf; q. 12 a. 2 ad 1'); | |
| 645 document.write('<OPTION VALUE="#47382">III&ordf; q. 12 a. 2 ad 2'); | |
| 646 document.write('<OPTION VALUE="#47383">III&ordf; q. 12 a. 2 ad 3'); | |
| 647 document.write('<OPTION VALUE="#47384">III&ordf; q. 12 a. 3 arg. 1'); | |
| 648 document.write('<OPTION VALUE="#47385">III&ordf; q. 12 a. 3 arg. 2'); | |
| 649 document.write('<OPTION VALUE="#47386">III&ordf; q. 12 a. 3 arg. 3'); | |
| 650 document.write('<OPTION VALUE="#47387">III&ordf; q. 12 a. 3 s. c.'); | |
| 651 document.write('<OPTION VALUE="#47388">III&ordf; q. 12 a. 3 co.'); | |
| 652 document.write('<OPTION VALUE="#47389">III&ordf; q. 12 a. 3 ad 1'); | |
| 653 document.write('<OPTION VALUE="#47390">III&ordf; q. 12 a. 3 ad 2'); | |
| 654 document.write('<OPTION VALUE="#47391">III&ordf; q. 12 a. 3 ad 3'); | |
| 655 document.write('<OPTION VALUE="#47392">III&ordf; q. 12 a. 4 arg. 1'); | |
| 656 document.write('<OPTION VALUE="#47393">III&ordf; q. 12 a. 4 arg. 2'); | |
| 657 document.write('<OPTION VALUE="#47394">III&ordf; q. 12 a. 4 arg. 3'); | |
| 658 document.write('<OPTION VALUE="#47395">III&ordf; q. 12 a. 4 s. c.'); | |
| 659 document.write('<OPTION VALUE="#47396">III&ordf; q. 12 a. 4 co.'); | |
| 660 document.write('<OPTION VALUE="#47397">III&ordf; q. 12 a. 4 ad 1'); | |
| 661 document.write('<OPTION VALUE="#47398">III&ordf; q. 12 a. 4 ad 2'); | |
| 662 document.write('<OPTION VALUE="#47399">III&ordf; q. 12 a. 4 ad 3'); | |
| 663 document.write('<OPTION VALUE="#47400">III&ordf; q. 13 pr.'); | |
| 664 document.write('<OPTION VALUE="#47401">III&ordf; q. 13 a. 1 arg. 1'); | |
| 665 document.write('<OPTION VALUE="#47402">III&ordf; q. 13 a. 1 arg. 2'); | |
| 666 document.write('<OPTION VALUE="#47403">III&ordf; q. 13 a. 1 arg. 3'); | |
| 667 document.write('<OPTION VALUE="#47404">III&ordf; q. 13 a. 1 s. c.'); | |
| 668 document.write('<OPTION VALUE="#47405">III&ordf; q. 13 a. 1 co.'); | |
| 669 document.write('<OPTION VALUE="#47406">III&ordf; q. 13 a. 1 ad 1'); | |
| 670 document.write('<OPTION VALUE="#47407">III&ordf; q. 13 a. 1 ad 2'); | |
| 671 document.write('<OPTION VALUE="#47408">III&ordf; q. 13 a. 1 ad 3'); | |
| 672 document.write('<OPTION VALUE="#47409">III&ordf; q. 13 a. 2 arg. 1'); | |
| 673 document.write('<OPTION VALUE="#47410">III&ordf; q. 13 a. 2 arg. 2'); | |
| 674 document.write('<OPTION VALUE="#47411">III&ordf; q. 13 a. 2 arg. 3'); | |
| 675 document.write('<OPTION VALUE="#47412">III&ordf; q. 13 a. 2 s. c.'); | |
| 676 document.write('<OPTION VALUE="#47413">III&ordf; q. 13 a. 2 co.'); | |
| 677 document.write('<OPTION VALUE="#47414">III&ordf; q. 13 a. 2 ad 1'); | |
| 678 document.write('<OPTION VALUE="#47415">III&ordf; q. 13 a. 2 ad 2'); | |
| 679 document.write('<OPTION VALUE="#47416">III&ordf; q. 13 a. 2 ad 3'); | |
| 680 document.write('<OPTION VALUE="#47417">III&ordf; q. 13 a. 3 arg. 1'); | |
| 681 document.write('<OPTION VALUE="#47418">III&ordf; q. 13 a. 3 arg. 2'); | |
| 682 document.write('<OPTION VALUE="#47419">III&ordf; q. 13 a. 3 arg. 3'); | |
| 683 document.write('<OPTION VALUE="#47420">III&ordf; q. 13 a. 3 s. c.'); | |
| 684 document.write('<OPTION VALUE="#47421">III&ordf; q. 13 a. 3 co.'); | |
| 685 document.write('<OPTION VALUE="#47422">III&ordf; q. 13 a. 3 ad 1'); | |
| 686 document.write('<OPTION VALUE="#47423">III&ordf; q. 13 a. 3 ad 2'); | |
| 687 document.write('<OPTION VALUE="#47424">III&ordf; q. 13 a. 3 ad 3'); | |
| 688 document.write('<OPTION VALUE="#47425">III&ordf; q. 13 a. 4 arg. 1'); | |
| 689 document.write('<OPTION VALUE="#47426">III&ordf; q. 13 a. 4 arg. 2'); | |
| 690 document.write('<OPTION VALUE="#47427">III&ordf; q. 13 a. 4 arg. 3'); | |
| 691 document.write('<OPTION VALUE="#47428">III&ordf; q. 13 a. 4 s. c.'); | |
| 692 document.write('<OPTION VALUE="#47429">III&ordf; q. 13 a. 4 co.'); | |
| 693 document.write('<OPTION VALUE="#47430">III&ordf; q. 13 a. 4 ad 1'); | |
| 694 document.write('<OPTION VALUE="#47431">III&ordf; q. 13 a. 4 ad 2'); | |
| 695 document.write('<OPTION VALUE="#47432">III&ordf; q. 13 a. 4 ad 3'); | |
| 696 document.write('<OPTION VALUE="#47433">III&ordf; q. 14 pr.'); | |
| 697 document.write('<OPTION VALUE="#47434">III&ordf; q. 14 a. 1 arg. 1'); | |
| 698 document.write('<OPTION VALUE="#47435">III&ordf; q. 14 a. 1 arg. 2'); | |
| 699 document.write('<OPTION VALUE="#47436">III&ordf; q. 14 a. 1 arg. 3'); | |
| 700 document.write('<OPTION VALUE="#47437">III&ordf; q. 14 a. 1 arg. 4'); | |
| 701 document.write('<OPTION VALUE="#47438">III&ordf; q. 14 a. 1 s. c.'); | |
| 702 document.write('<OPTION VALUE="#47439">III&ordf; q. 14 a. 1 co.'); | |
| 703 document.write('<OPTION VALUE="#47440">III&ordf; q. 14 a. 1 ad 1'); | |
| 704 document.write('<OPTION VALUE="#47441">III&ordf; q. 14 a. 1 ad 2'); | |
| 705 document.write('<OPTION VALUE="#47442">III&ordf; q. 14 a. 1 ad 3'); | |
| 706 document.write('<OPTION VALUE="#47443">III&ordf; q. 14 a. 1 ad 4'); | |
| 707 document.write('<OPTION VALUE="#47444">III&ordf; q. 14 a. 2 arg. 1'); | |
| 708 document.write('<OPTION VALUE="#47445">III&ordf; q. 14 a. 2 arg. 2'); | |
| 709 document.write('<OPTION VALUE="#47446">III&ordf; q. 14 a. 2 arg. 3'); | |
| 710 document.write('<OPTION VALUE="#47447">III&ordf; q. 14 a. 2 s. c.'); | |
| 711 document.write('<OPTION VALUE="#47448">III&ordf; q. 14 a. 2 co.'); | |
| 712 document.write('<OPTION VALUE="#47449">III&ordf; q. 14 a. 2 ad 1'); | |
| 713 document.write('<OPTION VALUE="#47450">III&ordf; q. 14 a. 2 ad 2'); | |
| 714 document.write('<OPTION VALUE="#47451">III&ordf; q. 14 a. 2 ad 3'); | |
| 715 document.write('<OPTION VALUE="#47452">III&ordf; q. 14 a. 3 arg. 1'); | |
| 716 document.write('<OPTION VALUE="#47453">III&ordf; q. 14 a. 3 arg. 2'); | |
| 717 document.write('<OPTION VALUE="#47454">III&ordf; q. 14 a. 3 arg. 3'); | |
| 718 document.write('<OPTION VALUE="#47455">III&ordf; q. 14 a. 3 s. c.'); | |
| 719 document.write('<OPTION VALUE="#47456">III&ordf; q. 14 a. 3 co.'); | |
| 720 document.write('<OPTION VALUE="#47457">III&ordf; q. 14 a. 3 ad 1'); | |
| 721 document.write('<OPTION VALUE="#47458">III&ordf; q. 14 a. 3 ad 2'); | |
| 722 document.write('<OPTION VALUE="#47459">III&ordf; q. 14 a. 3 ad 3'); | |
| 723 document.write('<OPTION VALUE="#47460">III&ordf; q. 14 a. 4 arg. 1'); | |
| 724 document.write('<OPTION VALUE="#47461">III&ordf; q. 14 a. 4 arg. 2'); | |
| 725 document.write('<OPTION VALUE="#47462">III&ordf; q. 14 a. 4 arg. 3'); | |
| 726 document.write('<OPTION VALUE="#47463">III&ordf; q. 14 a. 4 s. c.'); | |
| 727 document.write('<OPTION VALUE="#47464">III&ordf; q. 14 a. 4 co.'); | |
| 728 document.write('<OPTION VALUE="#47465">III&ordf; q. 14 a. 4 ad 1'); | |
| 729 document.write('<OPTION VALUE="#47466">III&ordf; q. 14 a. 4 ad 2'); | |
| 730 document.write('<OPTION VALUE="#47467">III&ordf; q. 14 a. 4 ad 3'); | |
| 731 document.write('<OPTION VALUE="#47468">III&ordf; q. 15 pr.'); | |
| 732 document.write('<OPTION VALUE="#47469">III&ordf; q. 15 a. 1 arg. 1'); | |
| 733 document.write('<OPTION VALUE="#47470">III&ordf; q. 15 a. 1 arg. 2'); | |
| 734 document.write('<OPTION VALUE="#47471">III&ordf; q. 15 a. 1 arg. 3'); | |
| 735 document.write('<OPTION VALUE="#47472">III&ordf; q. 15 a. 1 arg. 4'); | |
| 736 document.write('<OPTION VALUE="#47473">III&ordf; q. 15 a. 1 arg. 5'); | |
| 737 document.write('<OPTION VALUE="#47474">III&ordf; q. 15 a. 1 s. c.'); | |
| 738 document.write('<OPTION VALUE="#47475">III&ordf; q. 15 a. 1 co.'); | |
| 739 document.write('<OPTION VALUE="#47476">III&ordf; q. 15 a. 1 ad 1'); | |
| 740 document.write('<OPTION VALUE="#47477">III&ordf; q. 15 a. 1 ad 2'); | |
| 741 document.write('<OPTION VALUE="#47478">III&ordf; q. 15 a. 1 ad 3'); | |
| 742 document.write('<OPTION VALUE="#47479">III&ordf; q. 15 a. 1 ad 4'); | |
| 743 document.write('<OPTION VALUE="#47480">III&ordf; q. 15 a. 1 ad 5'); | |
| 744 document.write('<OPTION VALUE="#47481">III&ordf; q. 15 a. 2 arg. 1'); | |
| 745 document.write('<OPTION VALUE="#47482">III&ordf; q. 15 a. 2 arg. 2'); | |
| 746 document.write('<OPTION VALUE="#47483">III&ordf; q. 15 a. 2 arg. 3'); | |
| 747 document.write('<OPTION VALUE="#47484">III&ordf; q. 15 a. 2 s. c.'); | |
| 748 document.write('<OPTION VALUE="#47485">III&ordf; q. 15 a. 2 co.'); | |
| 749 document.write('<OPTION VALUE="#47486">III&ordf; q. 15 a. 2 ad 1'); | |
| 750 document.write('<OPTION VALUE="#47487">III&ordf; q. 15 a. 2 ad 2'); | |
| 751 document.write('<OPTION VALUE="#47488">III&ordf; q. 15 a. 2 ad 3'); | |
| 752 document.write('<OPTION VALUE="#47489">III&ordf; q. 15 a. 3 arg. 1'); | |
| 753 document.write('<OPTION VALUE="#47490">III&ordf; q. 15 a. 3 arg. 2'); | |
| 754 document.write('<OPTION VALUE="#47491">III&ordf; q. 15 a. 3 arg. 3'); | |
| 755 document.write('<OPTION VALUE="#47492">III&ordf; q. 15 a. 3 s. c.'); | |
| 756 document.write('<OPTION VALUE="#47493">III&ordf; q. 15 a. 3 co.'); | |
| 757 document.write('<OPTION VALUE="#47494">III&ordf; q. 15 a. 3 ad 1'); | |
| 758 document.write('<OPTION VALUE="#47495">III&ordf; q. 15 a. 3 ad 2'); | |
| 759 document.write('<OPTION VALUE="#47496">III&ordf; q. 15 a. 3 ad 3'); | |
| 760 document.write('<OPTION VALUE="#47497">III&ordf; q. 15 a. 4 arg. 1'); | |
| 761 document.write('<OPTION VALUE="#47498">III&ordf; q. 15 a. 4 arg. 2'); | |
| 762 document.write('<OPTION VALUE="#47499">III&ordf; q. 15 a. 4 arg. 3'); | |
| 763 document.write('<OPTION VALUE="#47500">III&ordf; q. 15 a. 4 s. c.'); | |
| 764 document.write('<OPTION VALUE="#47501">III&ordf; q. 15 a. 4 co.'); | |
| 765 document.write('<OPTION VALUE="#47502">III&ordf; q. 15 a. 4 ad 1'); | |
| 766 document.write('<OPTION VALUE="#47503">III&ordf; q. 15 a. 4 ad 2'); | |
| 767 document.write('<OPTION VALUE="#47504">III&ordf; q. 15 a. 4 ad 3'); | |
| 768 document.write('<OPTION VALUE="#47505">III&ordf; q. 15 a. 5 arg. 1'); | |
| 769 document.write('<OPTION VALUE="#47506">III&ordf; q. 15 a. 5 arg. 2'); | |
| 770 document.write('<OPTION VALUE="#47507">III&ordf; q. 15 a. 5 arg. 3'); | |
| 771 document.write('<OPTION VALUE="#47508">III&ordf; q. 15 a. 5 s. c.'); | |
| 772 document.write('<OPTION VALUE="#47509">III&ordf; q. 15 a. 5 co.'); | |
| 773 document.write('<OPTION VALUE="#47510">III&ordf; q. 15 a. 5 ad 1'); | |
| 774 document.write('<OPTION VALUE="#47511">III&ordf; q. 15 a. 5 ad 2'); | |
| 775 document.write('<OPTION VALUE="#47512">III&ordf; q. 15 a. 5 ad 3'); | |
| 776 document.write('<OPTION VALUE="#47513">III&ordf; q. 15 a. 6 arg. 1'); | |
| 777 document.write('<OPTION VALUE="#47514">III&ordf; q. 15 a. 6 arg. 2'); | |
| 778 document.write('<OPTION VALUE="#47515">III&ordf; q. 15 a. 6 arg. 3'); | |
| 779 document.write('<OPTION VALUE="#47516">III&ordf; q. 15 a. 6 arg. 4'); | |
| 780 document.write('<OPTION VALUE="#47517">III&ordf; q. 15 a. 6 s. c.'); | |
| 781 document.write('<OPTION VALUE="#47518">III&ordf; q. 15 a. 6 co.'); | |
| 782 document.write('<OPTION VALUE="#47519">III&ordf; q. 15 a. 6 ad 1'); | |
| 783 document.write('<OPTION VALUE="#47520">III&ordf; q. 15 a. 6 ad 2'); | |
| 784 document.write('<OPTION VALUE="#47521">III&ordf; q. 15 a. 6 ad 3'); | |
| 785 document.write('<OPTION VALUE="#47522">III&ordf; q. 15 a. 6 ad 4'); | |
| 786 document.write('<OPTION VALUE="#47523">III&ordf; q. 15 a. 7 arg. 1'); | |
| 787 document.write('<OPTION VALUE="#47524">III&ordf; q. 15 a. 7 arg. 2'); | |
| 788 document.write('<OPTION VALUE="#47525">III&ordf; q. 15 a. 7 arg. 3'); | |
| 789 document.write('<OPTION VALUE="#47526">III&ordf; q. 15 a. 7 s. c.'); | |
| 790 document.write('<OPTION VALUE="#47527">III&ordf; q. 15 a. 7 co.'); | |
| 791 document.write('<OPTION VALUE="#47528">III&ordf; q. 15 a. 7 ad 1'); | |
| 792 document.write('<OPTION VALUE="#47529">III&ordf; q. 15 a. 7 ad 2'); | |
| 793 document.write('<OPTION VALUE="#47530">III&ordf; q. 15 a. 7 ad 3'); | |
| 794 document.write('<OPTION VALUE="#47531">III&ordf; q. 15 a. 8 arg. 1'); | |
| 795 document.write('<OPTION VALUE="#47532">III&ordf; q. 15 a. 8 arg. 2'); | |
| 796 document.write('<OPTION VALUE="#47533">III&ordf; q. 15 a. 8 arg. 3'); | |
| 797 document.write('<OPTION VALUE="#47534">III&ordf; q. 15 a. 8 s. c.'); | |
| 798 document.write('<OPTION VALUE="#47535">III&ordf; q. 15 a. 8 co.'); | |
| 799 document.write('<OPTION VALUE="#47536">III&ordf; q. 15 a. 8 ad 1'); | |
| 800 document.write('<OPTION VALUE="#47537">III&ordf; q. 15 a. 8 ad 2'); | |
| 801 document.write('<OPTION VALUE="#47538">III&ordf; q. 15 a. 8 ad 3'); | |
| 802 document.write('<OPTION VALUE="#47539">III&ordf; q. 15 a. 9 arg. 1'); | |
| 803 document.write('<OPTION VALUE="#47540">III&ordf; q. 15 a. 9 arg. 2'); | |
| 804 document.write('<OPTION VALUE="#47541">III&ordf; q. 15 a. 9 arg. 3'); | |
| 805 document.write('<OPTION VALUE="#47542">III&ordf; q. 15 a. 9 s. c.'); | |
| 806 document.write('<OPTION VALUE="#47543">III&ordf; q. 15 a. 9 co.'); | |
| 807 document.write('<OPTION VALUE="#47544">III&ordf; q. 15 a. 9 ad 1'); | |
| 808 document.write('<OPTION VALUE="#47545">III&ordf; q. 15 a. 9 ad 2'); | |
| 809 document.write('<OPTION VALUE="#47546">III&ordf; q. 15 a. 9 ad 3'); | |
| 810 document.write('<OPTION VALUE="#47547">III&ordf; q. 15 a. 10 arg. 1'); | |
| 811 document.write('<OPTION VALUE="#47548">III&ordf; q. 15 a. 10 arg. 2'); | |
| 812 document.write('<OPTION VALUE="#47549">III&ordf; q. 15 a. 10 arg. 3'); | |
| 813 document.write('<OPTION VALUE="#47550">III&ordf; q. 15 a. 10 s. c.'); | |
| 814 document.write('<OPTION VALUE="#47551">III&ordf; q. 15 a. 10 co.'); | |
| 815 document.write('<OPTION VALUE="#47552">III&ordf; q. 15 a. 10 ad 1'); | |
| 816 document.write('<OPTION VALUE="#47553">III&ordf; q. 15 a. 10 ad 2'); | |
| 817 document.write('<OPTION VALUE="#47554">III&ordf; q. 15 a. 10 ad 3'); | |
| 818 document.write('<\/SELECT>'); | |
| 819 document.write('<BR><BR>'); | |
| 820 document.write('<INPUT TYPE="button" VALUE="Agedum" ONCLICK="go()">'); | |
| 821 document.write('<\/FORM>'); | |
| 822 // --> | |
| 823 // | |
| 824 </script><br/> | |
| 825 <hr/> | |
| 826 <br/></div><div class="q" id="q2"><h2>Quaestio 2</h2><div class="p"><h3>Prooemium</h3><p title="III q. 2 pr."><a name="46787"><span class="ref">[46787] | |
| 827 IIIª q. 2 pr.</span></a> Deinde considerandum est de modo | |
| 28 | 828 unionis verbi incarnati. Et primo quantum ad ipsam unionem; |
| 829 secundo, quantum ad personam assumentem; tertio, quantum ad naturam | |
| 830 assumptam. Circa primum quaeruntur duodecim. Primo, utrum unio | |
| 831 verbi incarnati sit facta in natura. Secundo, utrum sit facta in | |
| 832 persona. Tertio, utrum sit facta in supposito vel hypostasi. | |
| 833 Quarto, utrum persona vel hypostasis Christi post incarnationem sit | |
| 834 composita. Quinto, utrum sit facta aliqua unio animae et corporis | |
| 835 in Christo. Sexto, utrum natura humana fuerit unita verbo | |
| 836 accidentaliter. Septimo, utrum ipsa unio sit aliquid creatum. | |
| 837 Octavo, utrum sit idem quod assumptio. Nono, utrum sit maxima | |
| 838 unionum. Decimo, utrum unio duarum naturarum in Christo fuerit | |
| 839 facta per gratiam. Undecimo, utrum eam aliqua merita praecesserint. | |
| 53 | 840 Duodecimo, utrum aliqua gratia fuerit homini Christo naturalis.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 1</h3><p title="III q. 2 a. 1 arg. 1"><a name="46788"><span class="ref">[46788] IIIª q. 2 a. 1 arg. 1</span></a> Ad primum sic |
| 28 | 841 proceditur. Videtur quod unio verbi incarnati sit facta in una |
| 842 natura. Dicit enim Cyrillus, et inducitur in gestis Concilii | |
| 843 Chalcedonensis, <i>non oportet intelligere duas naturas, sed unam | |
| 844 naturam Dei verbi incarnatam</i>. Quod quidem non fieret nisi unio | |
| 53 | 845 esset in natura. Ergo unio verbi incarnati facta est in natura.</p><p title="III q. 2 a. 1 arg. 2"><a name="46789"><span class="ref">[46789] IIIª q. 2 a. 1 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 846 Athanasius dicit, sicut anima rationalis et caro conveniunt in |
| 847 constitutione humanae naturae, sic Deus et homo conveniunt in | |
| 848 constitutione alicuius unius naturae. Ergo facta est unio in | |
| 53 | 849 natura.</p><p title="III q. 2 a. 1 arg. 3"><a name="46790"><span class="ref">[46790] IIIª q. 2 a. 1 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 850 duarum naturarum una non denominatur ex altera nisi aliquo modo in |
| 851 invicem transmutentur. Sed divina natura et humana in Christo ab | |
| 852 invicem denominantur, dicit enim Cyrillus divinam naturam esse | |
| 853 incarnatam; et Gregorius Nazianzenus dicit naturam humanam esse | |
| 854 deificatam; ut patet per Damascenum. Ergo ex duabus naturis videtur | |
| 53 | 855 esse facta una natura.</p><p title="III q. 2 a. 1 s. c."><a name="46791"><span class="ref">[46791] IIIª q. 2 a. 1 s. c.</span></a> Sed contra est |
| 28 | 856 quod dicitur in determinatione Concilii Chalcedonensis, |
| 857 <i>confitemur in novissimis diebus filium Dei unigenitum inconfuse, | |
| 858 immutabiliter, indivise, inseparabiliter agnoscendum, nusquam | |
| 859 sublata differentia naturarum propter unionem</i>. Ergo unio non | |
| 53 | 860 est facta in natura.</p><p title="III q. 2 a. 1 co."><a name="46792"><span class="ref">[46792] IIIª q. 2 a. 1 co.</span></a> Respondeo dicendum |
| 28 | 861 quod ad huius quaestionis evidentiam, oportet considerare quid sit |
| 862 natura. Sciendum est igitur quod nomen naturae a nascendo est | |
| 863 dictum vel sumptum. Unde primo est impositum hoc nomen ad | |
| 864 significandum generationem viventium, quae nativitas vel pullulatio | |
| 865 dicitur, ut dicatur natura quasi nascitura. Deinde translatum est | |
| 866 nomen naturae ad significandum principium huius generationis. Et | |
| 867 quia principium generationis in rebus viventibus est intrinsecum, | |
| 868 ulterius derivatum est nomen naturae ad significandum quodlibet | |
| 869 principium intrinsecum motus, secundum quod philosophus dicit, in | |
| 870 II Physic., quod <i>natura est principium motus in eo in quo est | |
| 871 per se et non secundum accidens</i>. Hoc autem principium vel forma | |
| 872 est, vel materia. Unde quandoque natura dicitur forma, quandoque | |
| 873 vero materia. Et quia finis generationis naturalis est, in eo quod | |
| 874 generatur, <i>essentia speciei, quam significat definitio</i>, inde | |
| 875 est quod huiusmodi essentia speciei vocatur etiam natura. Et hoc | |
| 876 modo Boetius naturam definit, in libro de duabus naturis, dicens, | |
| 877 <i>natura est unamquamque rem informans specifica differentia</i>, | |
| 878 quae scilicet complet definitionem speciei. Sic ergo nunc loquimur | |
| 879 de natura, secundum quod natura significat essentiam, vel quod quid | |
| 880 est, sive quidditatem speciei. Hoc autem modo accipiendo naturam, | |
| 881 impossibile est unionem verbi incarnati esse factam in natura. | |
| 882 Tripliciter enim aliquid unum ex duobus vel pluribus constituitur. | |
| 883 Uno modo, ex duobus perfectis integris remanentibus. Quod quidem | |
| 884 fieri non potest nisi in his quorum forma est compositio, vel ordo, | |
| 885 vel figura, sicut ex multis lapidibus absque aliquo ordine adunatis | |
| 886 per solam compositionem fit acervus; ex lapidibus autem et lignis | |
| 887 secundum aliquem ordinem dispositis, et etiam ad aliquam figuram | |
| 888 redactis, fit domus. Et secundum hoc, posuerunt aliqui unionem esse | |
| 889 per modum confusionis, quae scilicet est sine ordine; vel | |
| 890 commensurationis, quae est cum ordine. Sed hoc non potest esse. | |
| 891 Primo quidem, quia compositio, ordo vel figura non est forma | |
| 892 substantialis, sed accidentalis. Et sic sequeretur quod unio | |
| 893 incarnationis non esset per se, sed per accidens, quod infra | |
| 894 improbabitur. Secundo, quia ex huiusmodi non fit unum simpliciter, | |
| 895 sed secundum quid, remanent enim plura actu. Tertio, quia forma | |
| 896 talium non est natura, sed magis ars, sicut forma domus. Et sic non | |
| 897 constitueretur una natura in Christo, ut ipsi volunt. Alio modo fit | |
| 898 aliquid ex perfectis, sed transmutatis, sicut ex elementis fit | |
| 899 mixtum. Et sic aliqui dixerunt unionem incarnationis esse factam | |
| 900 per modum complexionis. Sed hoc non potest esse. Primo quidem, quia | |
| 901 natura divina est omnino immutabilis, ut in prima parte dictum est. | |
| 902 Unde nec ipsa potest converti in aliud, cum sit incorruptibilis, | |
| 903 nec aliud in ipsam, cum ipsa sit ingenerabilis. Secundo, quia id | |
| 904 quod est commixtum, nulli miscibilium est idem specie, differt enim | |
| 905 caro a quolibet elementorum specie. Et sic Christus nec esset | |
| 906 eiusdem naturae cum patre, nec cum matre. Tertio, quia ex his quae | |
| 907 plurimum distant non potest fieri commixtio, solvitur enim species | |
| 908 unius eorum, puta si quis guttam aquae amphorae vini apponat. Et | |
| 909 secundum hoc, cum natura divina in infinitum excedat humanam, non | |
| 910 potest esse mixtio, sed remanebit sola natura divina. Tertio modo | |
| 911 fit aliquid ex aliquibus non permutatis, sed imperfectis, sicut ex | |
| 912 anima et corpore fit homo; et similiter ex diversis membris. Sed | |
| 913 hoc dici non potest de incarnationis mysterio. Primo quidem, quia | |
| 914 utraque natura est secundum suam rationem perfecta, divina scilicet | |
| 915 et humana. Secundo, quia divina et humana natura non possunt | |
| 916 constituere aliquid per modum partium quantitativarum, sicut membra | |
| 917 constituunt corpus, quia natura divina est incorporea. Neque per | |
| 918 modum formae et materiae, quia divina natura non potest esse forma | |
| 919 alicuius, praesertim corporei. Sequeretur etiam quod species | |
| 920 resultans esset communicabilis pluribus, et ita essent plures | |
| 921 Christi. Tertio, quia Christus neque esset humanae naturae, neque | |
| 922 divinae, differentia enim addita variat speciem, sicut unitas in | |
| 53 | 923 numeris, sicut dicitur in VIII Metaphys.</p><p title="III q. 2 a. 1 ad 1"><a name="46793"><span class="ref">[46793] IIIª q. 2 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum ergo |
| 28 | 924 dicendum quod illa auctoritas Cyrilli exponitur in quinta synodo |
| 925 sic, <i>si quis, unam naturam Dei verbi incarnatam dicens, non sic | |
| 926 accipit sicut patres docuerunt, quia ex divina natura et humana | |
| 927 unione secundum subsistentiam facta, sed ex talibus vocibus naturam | |
| 928 unam sive substantiam divinitatis et carnis Christi introducere | |
| 929 conatur, talis anathema sit</i>. Non ergo sensus est quod in | |
| 930 incarnatione ex duabus naturis sit una natura constituta, sed quia | |
| 53 | 931 una natura Dei verbi carnem univit in persona.</p><p title="III q. 2 a. 1 ad 2"><a name="46794"><span class="ref">[46794] IIIª q. 2 a. 1 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 932 dicendum quod ex anima et corpore constituitur in unoquoque nostrum |
| 933 duplex unitas, naturae, et personae. Naturae quidem, secundum quod | |
| 934 anima unitur corpori, formaliter perficiens ipsum, ut ex duabus | |
| 935 fiat una natura, sicut ex actu et potentia, vel materia et forma. | |
| 936 Et quantum ad hoc non attenditur similitudo, quia natura divina non | |
| 937 potest esse corporis forma, ut in primo probatum est. Unitas vero | |
| 938 personae constituitur ex eis inquantum est unus aliquis subsistens | |
| 939 in carne et anima. Et quantum ad hoc attenditur similitudo, unus | |
| 53 | 940 enim Christus subsistit in divina natura et humana.</p><p title="III q. 2 a. 1 ad 3"><a name="46795"><span class="ref">[46795] IIIª q. 2 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 941 dicendum quod, sicut Damascenus dicit, natura divina dicitur |
| 942 incarnata, quia est unita carni personaliter non quod sit in | |
| 943 naturam carnis conversa. Similiter etiam caro dicitur deificata, ut | |
| 944 ipse dicit, non per conversionem, sed per unionem ad verbum, salvis | |
| 945 suis proprietatibus, ut intelligatur caro deificata quia facta est | |
| 53 | 946 Dei verbi caro, non quia facta sit Deus.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 2</h3><p title="III q. 2 a. 2 arg. 1"><a name="46796"><span class="ref">[46796] IIIª q. 2 a. 2 arg. 1</span></a> Ad secundum sic |
| 28 | 947 proceditur. Videtur quod unio verbi incarnati non sit facta in |
| 948 persona. Persona enim Dei non est aliud a natura ipsius, ut habitum | |
| 949 est in primo. Si ergo unio non est in natura, sequitur quod non sit | |
| 53 | 950 facta in persona.</p><p title="III q. 2 a. 2 arg. 2"><a name="46797"><span class="ref">[46797] IIIª q. 2 a. 2 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 951 natura humana non est minoris dignitatis in Christo quam in nobis. |
| 952 Personalitas autem ad dignitatem pertinet, ut in primo habitum est. | |
| 953 Cum ergo natura humana in nobis propriam personalitatem habeat, | |
| 53 | 954 multo magis habuit propriam personalitatem in Christo.</p><p title="III q. 2 a. 2 arg. 3"><a name="46798"><span class="ref">[46798] IIIª q. 2 a. 2 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 955 sicut Boetius dicit, in libro de duabus naturis, <i>persona est |
| 956 rationalis naturae individua substantia</i>. Sed verbum Dei | |
| 957 assumpsit naturam humanam individuam, <i>natura enim universalis | |
| 958 non sistit secundum se, sed in nuda contemplatione | |
| 959 consideratur</i>, ut Damascenus dicit. Ergo humana natura habet | |
| 960 suam personalitatem. Non ergo videtur quod sit facta unio in | |
| 53 | 961 persona.</p><p title="III q. 2 a. 2 s. c."><a name="46799"><span class="ref">[46799] IIIª q. 2 a. 2 s. c.</span></a> Sed contra est |
| 28 | 962 quod in Chalcedonensi synodo legitur, <i>non in duas personas |
| 963 partitum aut divisum, sed unum et eundem filium unigenitum dominum | |
| 964 nostrum Iesum Christum confitemur</i>. Ergo facta est unio verbi in | |
| 53 | 965 persona.</p><p title="III q. 2 a. 2 co."><a name="46800"><span class="ref">[46800] IIIª q. 2 a. 2 co.</span></a> Respondeo dicendum |
| 28 | 966 quod persona aliud significat quam natura. Natura enim significat |
| 967 <i>essentiam speciei, quam significat definitio</i>. Et si quidem | |
| 968 his quae ad rationem speciei pertinent nihil aliud adiunctum | |
| 969 inveniri posset, nulla necessitas esset distinguendi naturam a | |
| 970 supposito naturae, quod est individuum subsistens in natura illa, | |
| 971 quia unumquodque individuum subsistens in natura aliqua esset | |
| 972 omnino idem cum sua natura. Contingit autem in quibusdam rebus | |
| 973 subsistentibus inveniri aliquid quod non pertinet ad rationem | |
| 974 speciei, scilicet accidentia et principia individuantia, sicut | |
| 975 maxime apparet in his quae sunt ex materia et forma composita. Et | |
| 976 ideo in talibus etiam secundum rem differt natura et suppositum, | |
| 977 non quasi omnino aliqua separata, sed quia in supposito includitur | |
| 978 ipsa natura speciei, et superadduntur quaedam alia quae sunt | |
| 979 praeter rationem speciei. Unde suppositum significatur ut totum, | |
| 980 habens naturam sicut partem formalem et perfectivam sui. Et propter | |
| 981 hoc in compositis ex materia et forma natura non praedicatur de | |
| 982 supposito, non enim dicimus quod hic homo sit sua humanitas. Si qua | |
| 983 vero res est in qua omnino nihil est aliud praeter rationem speciei | |
| 984 vel naturae suae, sicut est in Deo, ibi non est aliud secundum rem | |
| 985 suppositum et natura, sed solum secundum rationem intelligendi, | |
| 986 quia natura dicitur secundum quod est essentia quaedam; eadem vero | |
| 987 dicitur suppositum secundum quod est subsistens. Et quod est dictum | |
| 988 de supposito, intelligendum est de persona in creatura rationali | |
| 989 vel intellectuali, quia nihil aliud est persona quam <i>rationalis | |
| 990 naturae individua substantia</i>, secundum Boetium. Omne igitur | |
| 991 quod inest alicui personae, sive pertineat ad naturam eius sive | |
| 992 non, unitur ei in persona. Si ergo humana natura verbo Dei non | |
| 993 unitur in persona, nullo modo ei unitur. Et sic totaliter tollitur | |
| 994 incarnationis fides, quod est subruere totam fidem Christianam. | |
| 995 Quia igitur verbum habet naturam humanam sibi unitam, non autem ad | |
| 996 suam naturam divinam pertinentem consequens est quod unio sit facta | |
| 53 | 997 in persona verbi, non autem in natura.</p><p title="III q. 2 a. 2 ad 1"><a name="46801"><span class="ref">[46801] IIIª q. 2 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum ergo |
| 28 | 998 dicendum quod, licet in Deo non sit aliud secundum rem natura et |
| 999 persona, differt tamen secundum modum significandi, sicut dictum | |
| 1000 est, quia persona significat per modum subsistentis. Et quia natura | |
| 1001 humana sic unitur verbo ut verbum in ea subsistat, non autem ut | |
| 1002 aliquid addatur ei ad rationem suae naturae, vel ut eius natura in | |
| 1003 aliquid transmutetur, ideo unio facta est in persona, non in | |
| 53 | 1004 natura.</p><p title="III q. 2 a. 2 ad 2"><a name="46802"><span class="ref">[46802] IIIª q. 2 a. 2 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 1005 dicendum quod personalitas necessario intantum pertinet ad |
| 1006 dignitatem alicuius rei et perfectionem, inquantum ad dignitatem et | |
| 1007 perfectionem eius pertinet quod per se existat, quod in nomine | |
| 1008 personae intelligitur. Dignius autem est alicui quod existat in | |
| 1009 aliquo se digniori, quam quod existat per se. Et ideo ex hoc ipso | |
| 1010 humana natura dignior est in Christo quam in nobis, quia in nobis, | |
| 1011 quasi per se existens, propriam personalitatem habet in Christo | |
| 1012 autem existit in persona verbi. Sicut etiam esse completivum | |
| 1013 speciei pertinet ad dignitatem formae, tamen sensitivum nobilius | |
| 1014 est in homine, propter coniunctionem ad nobiliorem formam | |
| 1015 completivam, quam sit in bruto animali, in quo est forma | |
| 53 | 1016 completiva.</p><p title="III q. 2 a. 2 ad 3"><a name="46803"><span class="ref">[46803] IIIª q. 2 a. 2 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 1017 dicendum quod <i>Dei verbum non assumpsit naturam humanam in |
| 1018 universali, sed in atomo</i>, idest in individuo, sicut Damascenus | |
| 1019 dicit, alioquin oporteret quod cuilibet homini conveniret esse Dei | |
| 1020 verbum, sicut convenit Christo. Sciendum est tamen quod non | |
| 1021 quodlibet individuum in genere substantiae, etiam in rationali | |
| 1022 natura, habet rationem personae, sed solum illud quod per se | |
| 1023 existit, non autem illud quod existit in alio perfectiori. Unde | |
| 1024 manus Socratis, quamvis sit quoddam individuum, non est tamen | |
| 1025 persona, quia non per se existit, sed in quodam perfectiori, | |
| 1026 scilicet in suo toto. Et hoc etiam potest significari in hoc quod | |
| 1027 persona dicitur substantia individua, non enim manus est substantia | |
| 1028 completa, sed pars substantiae. Licet igitur humana natura sit | |
| 1029 individuum quoddam in genere substantiae, quia tamen non per se | |
| 1030 separatim existit, sed in quodam perfectiori, scilicet in persona | |
| 1031 Dei verbi, consequens est quod non habeat personalitatem propriam. | |
| 53 | 1032 Et ideo facta est unio in persona.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 3</h3><p title="III q. 2 a. 3 arg. 1"><a name="46804"><span class="ref">[46804] IIIª q. 2 a. 3 arg. 1</span></a> Ad tertium sic |
| 28 | 1033 proceditur. Videtur quod unio verbi incarnati non sit facta in |
| 1034 supposito, sive in hypostasi. Dicit enim Augustinus, in Enchirid., | |
| 1035 <i>divina substantia et humana utrumque est unus Dei filius, sed | |
| 1036 aliud propter verbum, et aliud propter hominem</i>. Leo Papa etiam | |
| 1037 dicit, in epistola ad Flavianum, <i>unum horum coruscat miraculis, | |
| 1038 et aliud succumbit iniuriis</i>. Sed omne quod est aliud et aliud, | |
| 1039 differt supposito. Ergo unio verbi incarnati non est facta in | |
| 53 | 1040 supposito.</p><p title="III q. 2 a. 3 arg. 2"><a name="46805"><span class="ref">[46805] IIIª q. 2 a. 3 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 1041 hypostasis nihil est aliud quam substantia particularis, ut Boetius |
| 1042 dicit, in libro de duabus naturis. Manifestum est autem quod in | |
| 1043 Christo est quaedam alia substantia particularis praeter hypostasim | |
| 1044 verbi, scilicet corpus et anima et compositum ex eis. Ergo in | |
| 53 | 1045 Christo est alia hypostasis praeter hypostasim verbi Dei.</p><p title="III q. 2 a. 3 arg. 3"><a name="46806"><span class="ref">[46806] IIIª q. 2 a. 3 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 1046 hypostasis verbi non continetur in aliquo genere, neque sub specie, |
| 1047 ut patet ex his quae in prima parte dicta sunt. Sed Christus, | |
| 1048 secundum quod est factus homo, continetur sub specie humana, dicit | |
| 1049 enim Dionysius, I cap. de Div. Nom., <i>intra nostram factus est | |
| 1050 naturam qui omnem ordinem secundum omnem naturam | |
| 1051 supersubstantialiter excedit</i>. Non autem continetur sub specie | |
| 1052 humana nisi sit hypostasis quaedam humanae speciei. Ergo in Christo | |
| 1053 est alia hypostasis praeter hypostasim verbi Dei. Et sic idem quod | |
| 53 | 1054 prius.</p><p title="III q. 2 a. 3 s. c."><a name="46807"><span class="ref">[46807] IIIª q. 2 a. 3 s. c.</span></a> Sed contra est |
| 28 | 1055 quod Damascenus dicit, in III libro, <i>in domino nostro Iesu |
| 53 | 1056 Christo duas naturas cognoscimus, unam autem hypostasim</i>.</p><p title="III q. 2 a. 3 co."><a name="46808"><span class="ref">[46808] IIIª q. 2 a. 3 co.</span></a> Respondeo dicendum |
| 28 | 1057 quod quidam, ignorantes habitudinem hypostasis ad personam, licet |
| 1058 concederent in Christo unam solam personam, posuerunt tamen aliam | |
| 1059 hypostasim Dei et aliam hominis, ac si unio sit facta in persona, | |
| 1060 non in hypostasi. Quod quidem apparet erroneum tripliciter. Primo, | |
| 1061 ex hoc quod persona supra hypostasim non addit nisi determinatam | |
| 1062 naturam, scilicet rationalem; secundum quod Boetius dicit, in libro | |
| 1063 de duabus naturis, quod <i>persona est rationalis naturae individua | |
| 1064 substantia</i>. Et ideo idem est attribuere propriam hypostasim | |
| 1065 humanae naturae in Christo, et propriam personam. Quod | |
| 1066 intelligentes sancti patres, utrumque in Concilio quinto, apud | |
| 1067 Constantinopolim celebrato, damnaverunt, dicentes, <i>si quis | |
| 1068 introducere conetur in mysterio Christi duas subsistentias seu duas | |
| 1069 personas, talis anathema sit, nec enim adiectionem personae vel | |
| 1070 subsistentiae suscepit sancta Trinitas, incarnato uno de sancta | |
| 1071 Trinitate, Deo verbo</i>. Subsistentia autem idem est quod res | |
| 1072 subsistens, quod est proprium hypostasis, ut patet per Boetium, in | |
| 1073 libro de duabus naturis. Secundo quia, si detur quod persona | |
| 1074 aliquid addat supra hypostasim in quo possit fieri unio, hoc nihil | |
| 1075 est aliud quam proprietas ad dignitatem pertinens, secundum quod a | |
| 1076 quibusdam dicitur quod persona est <i>hypostasis proprietate | |
| 1077 distincta ad dignitatem pertinente</i>. Si ergo facta sit unio in | |
| 1078 persona et non in hypostasi, consequens erit quod non sit facta | |
| 1079 unio nisi secundum dignitatem quandam. Et hoc est, approbante | |
| 1080 synodo Ephesina, damnatum a Cyrillo sub his verbis, <i>si quis in | |
| 1081 uno Christo dividit subsistentias post adunationem, sola copulans | |
| 1082 eas coniunctione quae secundum dignitatem vel auctoritatem est vel | |
| 1083 secundum potentiam, et non magis concursu secundum adunationem | |
| 1084 naturalem, anathema sit</i>. Tertio, quia tantum hypostasis est cui | |
| 1085 attribuuntur operationes et proprietates naturae, et ea etiam quae | |
| 1086 ad naturae rationem pertinent in concreto, dicimus enim quod hic | |
| 1087 homo ratiocinatur, et est risibilis, et est animal rationale. Et | |
| 1088 hac ratione hic homo dicitur esse suppositum, quia scilicet | |
| 1089 supponitur his quae ad hominem pertinent, eorum praedicationem | |
| 1090 recipiens. Si ergo sit alia hypostasis in Christo praeter | |
| 1091 hypostasim verbi, sequetur quod de aliquo alio quam de verbo | |
| 1092 verificentur ea quae sunt hominis, puta esse natum de virgine, | |
| 1093 passum, crucifixum et sepultum. Et hoc etiam damnatum est, | |
| 1094 approbante Concilio Ephesino, sub his verbis, <i>si quis personis | |
| 1095 duabus vel subsistentiis eas quae sunt in evangelicis et | |
| 1096 apostolicis Scripturis impartitur voces, aut de Christo a sanctis | |
| 1097 dictas, aut ab ipso de se; et quasdam quidem velut homini praeter | |
| 1098 illud ex Deo verbum specialiter intellecto applicat, quasdam vero, | |
| 1099 velut Deo decibiles, soli ex Deo patre verbo, anathema sit</i>. Sic | |
| 1100 igitur patet esse haeresim ab olim damnatam dicere quod in Christo | |
| 1101 sunt duae hypostases vel duo supposita, sive quod unio non sit | |
| 1102 facta in hypostasi vel supposito. Unde in eadem synodo legitur, | |
| 1103 <i>si quis non confitetur carni secundum subsistentiam unitum ex | |
| 1104 Deo patre verbum, unumque esse Christum cum sua carne, eundem | |
| 53 | 1105 scilicet Deum et hominem, anathema sit</i>.</p><p title="III q. 2 a. 3 ad 1"><a name="46809"><span class="ref">[46809] IIIª q. 2 a. 3 ad 1</span></a> Ad primum ergo |
| 28 | 1106 dicendum quod, sicut accidentalis differentia facit alterum, ita |
| 1107 differentia essentialis facit aliud. Manifestum est autem quod | |
| 1108 alteritas, quae provenit ex differentia accidentali, potest ad | |
| 1109 eandem hypostasim vel suppositum in rebus creatis pertinere, eo | |
| 1110 quod idem numero potest diversis accidentibus subesse, non autem | |
| 1111 contingit in rebus creatis quod idem numero subsistere possit | |
| 1112 diversis essentiis vel naturis. Unde sicut quod dicitur alterum et | |
| 1113 alterum in creaturis, non significat diversitatem suppositi, sed | |
| 1114 solum diversitatem formarum accidentalium; ita quod Christus | |
| 1115 dicitur aliud et aliud, non importat diversitatem suppositi sive | |
| 1116 hypostasis, sed diversitatem naturarum. Unde Gregorius Nazianzenus | |
| 1117 dicit, in epistola ad Chelidonium, <i>aliud et aliud sunt ea ex | |
| 1118 quibus salvator est, non alius autem et alius. Dico vero aliud et | |
| 1119 aliud e contrario quam in Trinitate habet. Ibi enim alius et alius | |
| 1120 dicimus, ut non subsistentias confundamus, non aliud autem et | |
| 53 | 1121 aliud</i>.</p><p title="III q. 2 a. 3 ad 2"><a name="46810"><span class="ref">[46810] IIIª q. 2 a. 3 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 1122 dicendum quod hypostasis significat substantiam particularem non |
| 1123 quocumque modo, sed prout est in suo complemento. Secundum vero | |
| 1124 quod venit in unionem alicuius magis completi, non dicitur | |
| 1125 hypostasis, sicut manus aut pes. Et similiter humana natura in | |
| 1126 Christo, quamvis sit substantia particularis, quia tamen venit in | |
| 1127 unionem cuiusdam completi, scilicet totius Christi prout est Deus | |
| 1128 et homo, non potest dici hypostasis vel suppositum, sed illud | |
| 1129 completum ad quod concurrit, dicitur esse hypostasis vel | |
| 53 | 1130 suppositum.</p><p title="III q. 2 a. 3 ad 3"><a name="46811"><span class="ref">[46811] IIIª q. 2 a. 3 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 1131 dicendum quod etiam in rebus creatis res aliqua singularis non |
| 1132 ponitur in genere vel specie ratione eius quod pertinet ad eius | |
| 1133 individuationem, sed ratione naturae, quae secundum formam | |
| 1134 determinatur, cum individuatio magis sit secundum materiam in rebus | |
| 1135 compositis. Sic igitur dicendum est quod Christus est in specie | |
| 1136 humana ratione naturae assumptae, non ratione ipsius | |
| 53 | 1137 hypostasis.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 4</h3><p title="III q. 2 a. 4 arg. 1"><a name="46812"><span class="ref">[46812] IIIª q. 2 a. 4 arg. 1</span></a> Ad quartum sic |
| 28 | 1138 proceditur. Videtur quod persona Christi non sit composita. Persona |
| 1139 enim Christi non est aliud quam persona vel hypostasis verbi, ut ex | |
| 1140 dictis patet. Sed in verbo non est aliud persona et natura, ut | |
| 1141 patet ex his quae dicta sunt in prima parte. Cum ergo natura verbi | |
| 1142 sit simplex, ut in primo ostensum est, impossibile est quod persona | |
| 53 | 1143 Christi sit composita.</p><p title="III q. 2 a. 4 arg. 2"><a name="46813"><span class="ref">[46813] IIIª q. 2 a. 4 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 1144 omnis compositio videtur esse ex partibus. Sed divina natura non |
| 1145 potest habere rationem partis, quia omnis pars habet rationem | |
| 1146 imperfecti. Ergo impossibile est quod persona Christi sit composita | |
| 53 | 1147 ex duabus naturis.</p><p title="III q. 2 a. 4 arg. 3"><a name="46814"><span class="ref">[46814] IIIª q. 2 a. 4 arg. 3</span></a> Praeterea, quod |
| 28 | 1148 componitur ex aliquibus, videtur esse homogeneum eis, sicut ex |
| 1149 corporibus non componitur nisi corpus. Si igitur ex duabus naturis | |
| 1150 aliquid sit in Christo compositum, consequens erit quod illud non | |
| 1151 erit persona, sed natura. Et sic in Christo erit facta unio in | |
| 53 | 1152 natura. Quod est contra praedicta.</p><p title="III q. 2 a. 4 s. c."><a name="46815"><span class="ref">[46815] IIIª q. 2 a. 4 s. c.</span></a> Sed contra est |
| 28 | 1153 quod Damascenus dicit, III libro, <i>in domino Iesu Christo duas |
| 1154 naturas cognoscimus, unam autem hypostasim, ex utrisque | |
| 53 | 1155 compositam</i>.</p><p title="III q. 2 a. 4 co."><a name="46816"><span class="ref">[46816] IIIª q. 2 a. 4 co.</span></a> Respondeo dicendum |
| 28 | 1156 quod persona sive hypostasis Christi dupliciter considerari potest. |
| 1157 Uno modo, secundum id quod est in se. Et sic est omnino simplex, | |
| 1158 sicut et natura verbi. Alio modo, secundum rationem personae vel | |
| 1159 hypostasis, ad quam pertinet subsistere in aliqua natura. Et | |
| 1160 secundum hoc, persona Christi subsistit in duabus naturis. Unde, | |
| 1161 licet sit ibi unum subsistens, est tamen ibi alia et alia ratio | |
| 1162 subsistendi. Et sic dicitur persona composita, inquantum unum | |
| 53 | 1163 duobus subsistit.</p><p title="III q. 2 a. 4 ad 1"><a name="46817"><span class="ref">[46817] IIIª q. 2 a. 4 ad 1</span></a> Et per hoc patet |
| 1164 responsio ad primum.</p><p title="III q. 2 a. 4 ad 2"><a name="46818"><span class="ref">[46818] IIIª q. 2 a. 4 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 28 | 1165 dicendum quod illa compositio personae ex naturis non dicitur esse |
| 1166 ratione partium, sed potius ratione numeri, sicut omne illud in quo | |
| 53 | 1167 duo conveniunt, potest dici ex eis compositum.</p><p title="III q. 2 a. 4 ad 3"><a name="46819"><span class="ref">[46819] IIIª q. 2 a. 4 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 1168 dicendum quod non in omni compositione hoc verificatur quod illud |
| 1169 quod componitur sit homogeneum componentibus, sed solum in partibus | |
| 1170 continui; nam continuum non componitur nisi ex continuis. Animal | |
| 53 | 1171 vero componitur ex anima et corpore, quorum neutrum est animal.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 5</h3><p title="III q. 2 a. 5 arg. 1"><a name="46820"><span class="ref">[46820] IIIª q. 2 a. 5 arg. 1</span></a> Ad quintum sic |
| 28 | 1172 proceditur. Videtur quod in Christo non fuerit unio animae et |
| 1173 corporis. Ex unione enim animae et corporis in nobis causatur | |
| 1174 persona vel hypostasis hominis. Si ergo anima et corpus fuerunt in | |
| 1175 Christo unita, sequitur quod fuerit ex unione eorum aliqua | |
| 1176 hypostasis constituta. Non autem hypostasis verbi Dei, quae est | |
| 1177 aeterna. Ergo in Christo erit aliqua persona vel hypostasis praeter | |
| 53 | 1178 hypostasim verbi. Quod est contra praedicta.</p><p title="III q. 2 a. 5 arg. 2"><a name="46821"><span class="ref">[46821] IIIª q. 2 a. 5 arg. 2</span></a> Praeterea, ex |
| 28 | 1179 unione animae et corporis constituitur natura humanae speciei. |
| 1180 Damascenus autem dicit, in III libro, quod <i>in domino nostro Iesu | |
| 1181 Christo non est communem speciem accipere</i>. Ergo in eo non est | |
| 53 | 1182 facta compositio animae et corporis.</p><p title="III q. 2 a. 5 arg. 3"><a name="46822"><span class="ref">[46822] IIIª q. 2 a. 5 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 1183 anima non coniungitur corpori nisi ut vivificet ipsum. Sed corpus |
| 1184 Christi poterat vivificari ab ipso verbo Dei, quod est fons et | |
| 1185 principium vitae. Ergo in Christo non fuit unio animae et | |
| 53 | 1186 corporis.</p><p title="III q. 2 a. 5 s. c."><a name="46823"><span class="ref">[46823] IIIª q. 2 a. 5 s. c.</span></a> Sed contra est |
| 28 | 1187 quod corpus non dicitur animatum nisi ex unione animae. Sed corpus |
| 1188 Christi dicitur animatum, secundum illud quod Ecclesia cantat, | |
| 1189 <i>animatum corpus assumens, de virgine nasci dignatus est</i>. | |
| 53 | 1190 Ergo in Christo fuit unio animae et corporis.</p><p title="III q. 2 a. 5 co."><a name="46824"><span class="ref">[46824] IIIª q. 2 a. 5 co.</span></a> Respondeo dicendum |
| 28 | 1191 quod Christus dicitur homo univoce cum hominibus aliis, utpote |
| 1192 eiusdem speciei existens, secundum illud apostoli, Philipp. II, | |
| 1193 <i>in similitudinem hominum factus</i>. Pertinet autem ad rationem | |
| 1194 speciei humanae quod anima corpori uniatur, non enim forma | |
| 1195 constituit speciem nisi per hoc quod sit actus materiae; et hoc est | |
| 1196 ad quod generatio terminatur, per quam natura speciem intendit. | |
| 1197 Unde necesse est dicere quod in Christo fuerit anima unita corpori, | |
| 1198 et contrarium est haereticum, utpote derogans veritati humanitatis | |
| 53 | 1199 Christi.</p><p title="III q. 2 a. 5 ad 1"><a name="46825"><span class="ref">[46825] IIIª q. 2 a. 5 ad 1</span></a> Ad primum ergo |
| 28 | 1200 dicendum quod ex hac ratione moti fuerunt illi qui negaverunt |
| 1201 unionem animae et corporis in Christo, ne per hoc scilicet | |
| 1202 cogerentur personam novam aut hypostasim in Christo inducere; quia | |
| 1203 videbant quod in puris hominibus ex unione animae ad corpus | |
| 1204 constituitur persona. Sed hoc ideo in puris hominibus accidit quia | |
| 1205 anima et corpus sic in eis coniunguntur ut per se existant. Sed in | |
| 1206 Christo uniuntur ad invicem ut adiuncta alteri principaliori quod | |
| 1207 subsistit in natura ex eis composita. Et propter hoc ex unione | |
| 1208 animae et corporis in Christo non constituitur nova hypostasis seu | |
| 1209 persona, sed advenit ipsum coniunctum personae seu hypostasi | |
| 1210 praeexistenti. Nec propter hoc sequitur quod sit minoris efficaciae | |
| 1211 unio animae et corporis in Christo quam in nobis. Quia ipsa | |
| 1212 coniunctio ad nobilius non adimit virtutem aut dignitatem, sed | |
| 1213 auget, sicut anima sensitiva in animalibus constituit speciem, quia | |
| 1214 consideratur ut ultima forma; non autem in hominibus, quamvis in | |
| 1215 eis sit nobilior et virtuosior; et hoc per adiunctionem ulterioris | |
| 1216 et nobilioris perfectionis animae rationalis, ut etiam supra dictum | |
| 53 | 1217 est.</p><p title="III q. 2 a. 5 ad 2"><a name="46826"><span class="ref">[46826] IIIª q. 2 a. 5 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 1218 dicendum quod verbum Damasceni potest intelligi dupliciter. Uno |
| 1219 modo, ut referatur ad humanam naturam. Quae quidem non habet | |
| 1220 rationem communis speciei secundum quod est in uno solo individuo, | |
| 1221 sed secundum quod est abstracta ab omni individuo, prout in nuda | |
| 1222 contemplatione consideratur; vel secundum quod est in omnibus | |
| 1223 individuis. Filius autem Dei non assumpsit humanam naturam prout | |
| 1224 est in sola consideratione intellectus, quia sic non assumpsisset | |
| 1225 ipsam rem humanae naturae. Nisi forte diceretur quod humana natura | |
| 1226 esset quaedam idea separata, sicut Platonici posuerunt hominem sine | |
| 1227 materia. Sed tunc filius Dei non assumpsisset carnem, contra id | |
| 1228 quod dicitur Luc. ult., <i>spiritus carnem et ossa non habet, sicut | |
| 1229 me videtis habere</i>. Similiter etiam non potest dici quod filius | |
| 1230 Dei assumpsit humanam naturam prout est in omnibus individuis | |
| 1231 eiusdem speciei, quia sic omnes homines assumpsisset. Relinquitur | |
| 1232 ergo, ut Damascenus postea dicit in eodem libro, quod assumpserit | |
| 1233 naturam humanam in atomo, idest in individuo, <i>non quidem in alio | |
| 1234 individuo, quod sit suppositum vel hypostasis illius naturae, quam | |
| 1235 in persona filii Dei</i>. Alio modo potest intelligi dictum | |
| 1236 Damasceni ut non referatur ad naturam humanam, quasi ex unione | |
| 1237 animae et corporis non resultet una communis natura, quae est | |
| 1238 humana, sed est referendum ad unionem duarum naturarum, divinae | |
| 1239 scilicet et humanae, ex quibus non componitur aliquid tertium, quod | |
| 1240 sit quaedam natura communis; quia sic illud esset natum praedicari | |
| 1241 de pluribus. Et hoc ibi intendit. Unde subdit, <i>neque enim | |
| 1242 generatus est, neque unquam generabitur alius Christus, ex deitate | |
| 1243 et humanitate, in deitate et humanitate, Deus perfectus, idem et | |
| 53 | 1244 homo perfectus</i>.</p><p title="III q. 2 a. 5 ad 3"><a name="46827"><span class="ref">[46827] IIIª q. 2 a. 5 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 1245 dicendum quod duplex est principium vitae corporalis. Unum quidem |
| 1246 effectivum. Et hoc modo verbum Dei est principium omnis vitae. Alio | |
| 1247 modo est aliquid principium vitae formaliter. Cum enim <i>vivere | |
| 1248 viventibus sit esse</i>, ut dicit philosophus, in II de anima; | |
| 1249 sicut unumquodque formaliter est per suam formam, ita corpus vivit | |
| 1250 per animam. Et hoc modo non potuit corpus vivere per verbum, quod | |
| 53 | 1251 non potest esse corporis forma.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 6</h3><p title="III q. 2 a. 6 arg. 1"><a name="46828"><span class="ref">[46828] IIIª q. 2 a. 6 arg. 1</span></a> Ad sextum sic |
| 28 | 1252 proceditur. Videtur quod humana natura fuerit unita verbo Dei |
| 1253 accidentaliter. Dicit enim apostolus, Philipp. II, de filio Dei, | |
| 1254 quod <i>habitu inventus est ut homo</i>. Sed habitus accidentaliter | |
| 1255 advenit ei cuius est, sive accipiatur habitus prout est unum de | |
| 1256 decem generibus; sive prout est species qualitatis. Ergo humana | |
| 53 | 1257 natura accidentaliter unita est filio Dei.</p><p title="III q. 2 a. 6 arg. 2"><a name="46829"><span class="ref">[46829] IIIª q. 2 a. 6 arg. 2</span></a> Praeterea, omne |
| 28 | 1258 quod advenit alicui post esse completum, advenit ei accidentaliter, |
| 1259 hoc enim dicimus accidens quod potest alicui et adesse et abesse | |
| 1260 praeter subiecti corruptionem. Sed natura humana advenit ex tempore | |
| 1261 filio Dei habenti esse perfectum ab aeterno. Ergo advenit ei | |
| 53 | 1262 accidentaliter.</p><p title="III q. 2 a. 6 arg. 3"><a name="46830"><span class="ref">[46830] IIIª q. 2 a. 6 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 1263 quidquid non pertinet ad naturam seu essentiam alicuius rei, est |
| 1264 accidens eius, quia omne quod est vel est substantia, vel est | |
| 1265 accidens. Sed humana natura non pertinet ad essentiam vel naturam | |
| 1266 filii Dei divinam, quia non est facta unio in natura, ut supra | |
| 1267 dictum est. Ergo oportet quod natura humana accidentaliter filio | |
| 53 | 1268 Dei advenerit.</p><p title="III q. 2 a. 6 arg. 4"><a name="46831"><span class="ref">[46831] IIIª q. 2 a. 6 arg. 4</span></a> Praeterea, |
| 28 | 1269 instrumentum accidentaliter advenit. Sed natura humana in Christo |
| 1270 fuit divinitatis instrumentum, dicit enim Damascenus, in III libro, | |
| 1271 quod <i>caro Christi instrumentum divinitatis existit</i>. Ergo | |
| 1272 videtur quod humana natura fuerit filio Dei unita | |
| 53 | 1273 accidentaliter.</p><p title="III q. 2 a. 6 s. c."><a name="46832"><span class="ref">[46832] IIIª q. 2 a. 6 s. c.</span></a> Sed contra est |
| 28 | 1274 quod illud quod accidentaliter praedicatur, non praedicat aliquid, |
| 1275 sed quantum vel quale vel aliquo modo se habens si igitur humana | |
| 1276 natura accidentaliter adveniret, cum dicitur Christus esse homo, | |
| 1277 non praedicaretur aliquid, sed quale aut quantum aut aliquo modo se | |
| 1278 habens. Quod est contra decretalem Alexandri Papae dicentis, <i>cum | |
| 1279 Christus sit perfectus Deus et perfectus homo, qua temeritate | |
| 1280 audent quidam dicere quod Christus, secundum quod est homo, non est | |
| 53 | 1281 aliquid?</i></p><p title="III q. 2 a. 6 co."><a name="46833"><span class="ref">[46833] IIIª q. 2 a. 6 co.</span></a> Respondeo dicendum |
| 28 | 1282 quod, ad huius quaestionis evidentiam, sciendum est quod circa |
| 1283 mysterium unionis duarum naturarum in Christo, duplex haeresis | |
| 1284 insurrexit. Una quidem confundentium naturas, sicut Eutychetis et | |
| 1285 Dioscori, qui posuerunt quod ex duabus naturis est constituta una | |
| 1286 natura; ita quod confitentur Christum esse ex duabus naturis, quasi | |
| 1287 ante unionem distinctis; non autem in duabus naturis, quasi post | |
| 1288 unionem naturarum distinctione cessante. Alia vero fuit haeresis | |
| 1289 Nestorii et Theodori Mopsuesteni separantium personas. Posuerunt | |
| 1290 enim aliam esse personam filii Dei, et filii hominis. Quas dicebant | |
| 1291 sibi invicem esse unitas, primo quidem, secundum inhabitationem, | |
| 1292 inquantum scilicet verbum Dei habitavit in illo homine sicut in | |
| 1293 templo. Secundo, secundum unitatem affectus, inquantum scilicet | |
| 1294 voluntas illius hominis est semper conformis voluntati Dei. Tertio | |
| 1295 modo, secundum operationem, prout scilicet dicebant hominem illum | |
| 1296 esse Dei verbi instrumentum. Quarto, secundum dignitatem honoris, | |
| 1297 prout omnis honor qui exhibetur filio Dei, exhibetur filio hominis, | |
| 1298 propter coniunctionem ad filium Dei. Quinto, secundum | |
| 1299 aequivocationem, idest secundum communicationem nominum, prout | |
| 1300 scilicet dicimus illum hominem esse Deum et filium Dei. Manifestum | |
| 1301 est autem omnes istos modos accidentalem unionem importare. Quidam | |
| 1302 autem posteriores magistri, putantes se has haereses declinare, in | |
| 1303 eas per ignorantiam inciderunt. Quidam enim eorum concesserunt unam | |
| 1304 Christi personam, sed posuerunt duas hypostases, sive duo | |
| 1305 supposita; dicentes hominem quendam, compositum ex anima et | |
| 1306 corpore, a principio suae conceptionis esse assumptum a Dei verbo. | |
| 1307 Et haec est prima opinio quam Magister ponit in sexta distinctione | |
| 1308 tertii libri sententiarum. Alii vero, volentes servare unitatem | |
| 1309 personae, posuerunt Christi animam non esse corpori unitam, sed | |
| 1310 haec duo, separata ab invicem, esse unita verbo accidentaliter, ut | |
| 1311 sic non cresceret numerus personarum. Et haec est tertia opinio | |
| 1312 quam Magister ibidem ponit. Utraque autem harum opinionum incidit | |
| 1313 in haeresim Nestorii. Prima quidem, quia idem est ponere duas | |
| 1314 hypostases vel duo supposita in Christo, quod ponere duas personas, | |
| 1315 ut supra dictum est. Et si fiat vis in nomine personae, | |
| 1316 considerandum est quod etiam Nestorius utebatur unitate personae, | |
| 1317 propter unitatem dignitatis et honoris. Unde et quinta synodus | |
| 1318 definit anathema eum qui dicit <i>unam personam secundum | |
| 1319 dignitatem, honorem et adorationem, sicut Theodorus et Nestorius | |
| 1320 insanientes conscripserunt</i>. Alia vero opinio incidit in errorem | |
| 1321 Nestorii quantum ad hoc, quod posuit unionem accidentalem. Non enim | |
| 1322 differt dicere quod verbum Dei unitum est homini Christo secundum | |
| 1323 inhabitationem sicut in templo suo, sicut dicebat Nestorius; et | |
| 1324 dicere quod unitum fuit verbum homini secundum induitionem sicut | |
| 1325 vestimento, sicut dicit tertia opinio. Quae etiam dicit peius | |
| 1326 aliquid quam Nestorius, quod anima et corpus non sunt unita. Fides | |
| 1327 autem Catholica, medium tenens inter praedictas positiones, neque | |
| 1328 dicit esse unionem factam Dei et hominis secundum essentiam vel | |
| 1329 naturam; neque etiam secundum accidens; sed medio modo, secundum | |
| 1330 subsistentiam seu hypostasim. Unde in quinta synodo legitur, <i>cum | |
| 1331 multis modis unitas intelligatur, qui iniquitatem Apollinarii et | |
| 1332 Eutychetis sequuntur, interemptionem eorum quae convenerunt | |
| 1333 colentes</i>, (idest, interimentes utramque naturam), <i>unionem | |
| 1334 secundum confusionem dicunt; Theodori autem et Nestorii sequaces, | |
| 1335 divisione gaudentes, affectualem unitatem introducunt, sancta vero | |
| 1336 Dei Ecclesia, utriusque perfidiae impietatem reiiciens unionem Dei | |
| 1337 verbi ad carnem secundum compositionem confitetur, quod est | |
| 1338 secundum subsistentiam</i>. Sic igitur patet quod secunda trium | |
| 1339 opinionum quas Magister ponit, quae asserit unam hypostasim Dei et | |
| 1340 hominis, non est dicenda opinio, sed sententia Catholicae fidei. | |
| 1341 Similiter etiam prima opinio, quae ponit duas hypostases; et | |
| 1342 tertia, quae ponit unionem accidentalem; non sunt dicendae | |
| 53 | 1343 opiniones, sed haereses in Conciliis ab Ecclesia damnatae.</p><p title="III q. 2 a. 6 ad 1"><a name="46834"><span class="ref">[46834] IIIª q. 2 a. 6 ad 1</span></a> Ad primum ergo |
| 28 | 1344 dicendum quod, sicut Damascenus dicit, in III libro, <i>non necesse |
| 1345 autem omnifariam et indefective assimilari exempla, quod enim in | |
| 1346 omnibus simile, idem utique erit, et non exemplum. Et maxime in | |
| 1347 divinis, impossibile enim simile exemplum invenire et in | |
| 1348 theologia</i>, idest in deitate personarum, et in dispensatione, | |
| 1349 idest in mysterio incarnationis. Humana igitur natura in Christo | |
| 1350 assimilatur habitui, idest vestimento, non quidem quantum ad | |
| 1351 accidentalem unionem, sed quantum ad hoc, quod verbum videtur per | |
| 1352 humanam naturam, sicut homo per vestimentum. Et etiam quantum ad | |
| 1353 hoc, quod vestimentum mutatur, quia scilicet formatur secundum | |
| 1354 figuram eius qui induit ipsum, qui a sua forma non mutatur propter | |
| 1355 vestimentum, et similiter humana natura assumpta a verbo Dei est | |
| 1356 meliorata, ipsum autem verbum Dei non est mutatum; ut exponit | |
| 53 | 1357 Augustinus, in libro octogintatrium quaestionum.</p><p title="III q. 2 a. 6 ad 2"><a name="46835"><span class="ref">[46835] IIIª q. 2 a. 6 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 1358 dicendum quod illud quod advenit post esse completum, |
| 1359 accidentaliter advenit, nisi trahatur in communionem illius esse | |
| 1360 completi. Sicut in resurrectione corpus adveniet animae | |
| 1361 praeexistenti, non tamen accidentaliter, quia ad idem esse | |
| 1362 assumetur, ut scilicet corpus habeat esse vitale per animam. Non | |
| 1363 est autem sic de albedine, quia aliud est esse albi, et aliud esse | |
| 1364 hominis cui advenit albedo. Verbum autem Dei ab aeterno esse | |
| 1365 completum habuit secundum hypostasim sive personam, ex tempore | |
| 1366 autem advenit ei natura humana, non quasi assumpta ad unum esse | |
| 1367 prout est naturae, sicut corpus assumitur ad esse animae; sed ad | |
| 1368 unum esse prout est hypostasis vel personae. Et ideo humana natura | |
| 53 | 1369 non unitur accidentaliter filio Dei.</p><p title="III q. 2 a. 6 ad 3"><a name="46836"><span class="ref">[46836] IIIª q. 2 a. 6 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 1370 dicendum quod accidens dividitur contra substantiam. Substantia |
| 1371 autem, ut patet V Metaphys., dupliciter dicitur, uno modo, essentia | |
| 1372 sive natura; alio modo, pro supposito sive hypostasi. Unde sufficit | |
| 1373 ad hoc quod non sit unio accidentalis, quod sit facta unio secundum | |
| 53 | 1374 hypostasim, licet non sit facta unio secundum naturam.</p><p title="III q. 2 a. 6 ad 4"><a name="46837"><span class="ref">[46837] IIIª q. 2 a. 6 ad 4</span></a> Ad quartum |
| 28 | 1375 dicendum quod non omne quod assumitur ut instrumentum, pertinet ad |
| 1376 hypostasim assumentis, sicut patet de securi et gladio nihil tamen | |
| 1377 prohibet illud quod assumitur ad unitatem hypostasis, se habere ut | |
| 1378 instrumentum, sicut corpus hominis vel membra eius. Nestorius | |
| 1379 igitur posuit quod natura humana est assumpta a verbo solum per | |
| 1380 modum instrumenti, non autem ad unitatem hypostasis. Et ideo non | |
| 1381 concedebat quod homo ille vere esset filius Dei, sed instrumentum | |
| 1382 eius. Unde Cyrillus dicit, in epistola ad monachos Aegypti, <i>hunc | |
| 1383 Emanuelem, idest Christum, non tanquam instrumenti officio sumptum | |
| 1384 dicit Scriptura, sed tanquam Deum vere humanatum</i>, idest hominem | |
| 1385 factum. Damascenus autem posuit naturam humanam in Christo esse | |
| 53 | 1386 sicut instrumentum ad unitatem hypostasis pertinens.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 7</h3><p title="III q. 2 a. 7 arg. 1"><a name="46838"><span class="ref">[46838] IIIª q. 2 a. 7 arg. 1</span></a> Ad septimum sic |
| 28 | 1387 proceditur. Videtur quod unio divinae et humanae naturae non sit |
| 1388 aliquid creatum. Nihil enim in Deo creatum potest esse, quia | |
| 1389 quidquid est in Deo, Deus est. Sed unio est in Deo, quia ipse Deus | |
| 1390 est humanae naturae unitus. Ergo videtur quod unio non sit aliquid | |
| 53 | 1391 creatum.</p><p title="III q. 2 a. 7 arg. 2"><a name="46839"><span class="ref">[46839] IIIª q. 2 a. 7 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 1392 finis est potissimum in unoquoque. Sed finis unionis est divina |
| 1393 hypostasis sive persona, ad quam terminata est unio. Ergo videtur | |
| 1394 quod huiusmodi unio maxime debeat iudicari secundum conditionem | |
| 1395 divinae hypostasis. Quae non est aliquid creatum. Ergo nec ipsa | |
| 53 | 1396 unio est aliquid creatum.</p><p title="III q. 2 a. 7 arg. 3"><a name="46840"><span class="ref">[46840] IIIª q. 2 a. 7 arg. 3</span></a> <i>Praeterea, |
| 28 | 1397 propter quod unumquodque, et illud magis</i>. Sed homo dicitur esse |
| 1398 creator propter unionem. Ergo multo magis ipsa unio non est aliquid | |
| 53 | 1399 creatum, sed creator.</p><p title="III q. 2 a. 7 s. c."><a name="46841"><span class="ref">[46841] IIIª q. 2 a. 7 s. c.</span></a> Sed contra est, |
| 28 | 1400 quod incipit esse ex tempore, est creatum. Sed unio illa non fuit |
| 1401 ab aeterno, sed incoepit esse ex tempore. Ergo unio est aliquid | |
| 53 | 1402 creatum.</p><p title="III q. 2 a. 7 co."><a name="46842"><span class="ref">[46842] IIIª q. 2 a. 7 co.</span></a> Respondeo dicendum |
| 28 | 1403 quod unio de qua loquimur est relatio quaedam quae consideratur |
| 1404 inter divinam naturam et humanam, secundum quod conveniunt in una | |
| 1405 persona filii Dei. Sicut autem in prima parte dictum est, omnis | |
| 1406 relatio quae consideratur inter Deum et creaturam, realiter quidem | |
| 1407 est in creatura, per cuius mutationem talis relatio innascitur, non | |
| 1408 autem est realiter in Deo, sed secundum rationem tantum, quia non | |
| 1409 nascitur secundum mutationem Dei. Sic igitur dicendum est quod haec | |
| 1410 unio de qua loquimur, non est in Deo realiter, sed secundum | |
| 1411 rationem tantum in humana autem natura, quae creatura quaedam est, | |
| 53 | 1412 est realiter. Et ideo oportet dicere quod sit quoddam creatum.</p><p title="III q. 2 a. 7 ad 1"><a name="46843"><span class="ref">[46843] IIIª q. 2 a. 7 ad 1</span></a> Ad primum ergo |
| 28 | 1413 dicendum quod haec unio non est in Deo realiter sed solum secundum |
| 1414 rationem tantum, dicitur enim Deus unitus creaturae ex hoc quod | |
| 53 | 1415 creatura unita est ei, absque Dei mutatione.</p><p title="III q. 2 a. 7 ad 2"><a name="46844"><span class="ref">[46844] IIIª q. 2 a. 7 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 1416 dicendum quod ratio relationis, sicut et motus dependet ex fine vel |
| 1417 termino, sed esse eius dependet ex subiecto. Et quia unio talis non | |
| 1418 habet esse reale nisi in natura creata, ut dictum est, consequens | |
| 53 | 1419 est quod habeat esse creatum.</p><p title="III q. 2 a. 7 ad 3"><a name="46845"><span class="ref">[46845] IIIª q. 2 a. 7 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 1420 dicendum quod homo dicitur et est Deus propter unionem inquantum |
| 1421 terminatur ad hypostasim divinam. Non tamen sequitur quod ipsa unio | |
| 1422 sit creator vel Deus, quia quod aliquid dicatur creatum, hoc magis | |
| 53 | 1423 respicit esse ipsius quam relationem.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 8</h3><p title="III q. 2 a. 8 arg. 1"><a name="46846"><span class="ref">[46846] IIIª q. 2 a. 8 arg. 1</span></a> Ad octavum sic |
| 28 | 1424 proceditur. Videtur quod idem sit unio quod assumptio. Relationes |
| 1425 enim, sicut et motus, specificantur secundum terminum. Sed idem est | |
| 1426 terminus assumptionis et unionis, scilicet divina hypostasis. Ergo | |
| 53 | 1427 videtur quod non differant unio et assumptio.</p><p title="III q. 2 a. 8 arg. 2"><a name="46847"><span class="ref">[46847] IIIª q. 2 a. 8 arg. 2</span></a> Praeterea, in |
| 28 | 1428 mysterio incarnationis idem videtur esse uniens et assumens, unitum |
| 1429 et assumptum. Sed unio et assumptio videntur sequi actionem et | |
| 1430 passionem unientis et uniti, vel assumentis et assumpti. Ergo | |
| 53 | 1431 videtur idem esse unio quod assumptio.</p><p title="III q. 2 a. 8 arg. 3"><a name="46848"><span class="ref">[46848] IIIª q. 2 a. 8 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 1432 Damascenus dicit, in III libro, <i>aliud est unio, aliud |
| 1433 incarnatio. Nam unio solam demonstrat copulationem, ad quid autem | |
| 1434 facta est, non adhuc. Incarnatio autem et humanatio determinant ad | |
| 1435 quem sit facta copulatio</i>. Sed similiter assumptio non | |
| 1436 determinat ad quem facta sit copulatio. Ergo videtur idem esse unio | |
| 53 | 1437 et assumptio.</p><p title="III q. 2 a. 8 s. c."><a name="46849"><span class="ref">[46849] IIIª q. 2 a. 8 s. c.</span></a> Sed contra est |
| 1438 quod divina natura dicitur unita, non autem assumpta.</p><p title="III q. 2 a. 8 co."><a name="46850"><span class="ref">[46850] IIIª q. 2 a. 8 co.</span></a> Respondeo dicendum | |
| 28 | 1439 quod, sicut dictum est, unio importat relationem divinae naturae et |
| 1440 humanae secundum quod conveniunt in una persona. Omnis autem | |
| 1441 relatio quae incipit esse ex tempore, ex aliqua mutatione causatur. | |
| 1442 Mutatio autem consistit in actione et passione. Sic igitur dicendum | |
| 1443 est quod prima et principalis differentia inter unionem et | |
| 1444 assumptionem est quod unio importat ipsam relationem, assumptio | |
| 1445 autem actionem secundum quam dicitur aliquis assumens, vel | |
| 1446 passionem secundum quam dicitur aliquid assumptum. Ex hac autem | |
| 1447 differentia accipitur secundo alia differentia. Nam assumptio | |
| 1448 dicitur sicut in fieri, unio autem sicut in facto esse. Et ideo | |
| 1449 uniens dicitur esse unitum, assumens autem non dicitur esse | |
| 1450 assumptum. Natura enim humana significatur ut in termino | |
| 1451 assumptionis ad hypostasim divinam per hoc quod dicitur homo, unde | |
| 1452 vere dicimus quod filius Dei, qui est uniens sibi humanam naturam, | |
| 1453 est homo. Sed humana natura in se considerata, idest in abstracto, | |
| 1454 significatur ut assumpta, non autem dicimus quod filius Dei sit | |
| 1455 humana natura. Ex eodem etiam sequitur tertia differentia, quod | |
| 1456 relatio, praecipue aequiparantiae, non magis se habet ad unum | |
| 1457 extremum quam ad aliud; actio autem et passio diversimode se habent | |
| 1458 ad agens et patiens, et ad diversos terminos. Et ideo assumptio | |
| 1459 determinat terminum et a quo et ad quem, dicitur enim assumptio | |
| 1460 quasi ab alio ad se sumptio, unio autem nihil horum determinat. | |
| 1461 Unde indifferenter dicitur quod humana natura est unita divinae, et | |
| 1462 e converso. Non autem dicitur divina natura assumpta ab humana, sed | |
| 1463 e converso, quia humana natura adiuncta est ad personalitatem | |
| 53 | 1464 divinam, ut scilicet persona divina in humana natura subsistat.</p><p title="III q. 2 a. 8 ad 1"><a name="46851"><span class="ref">[46851] IIIª q. 2 a. 8 ad 1</span></a> Ad primum ergo |
| 28 | 1465 dicendum quod unio et assumptio non eodem modo se habent ad |
| 53 | 1466 terminum, sed diversimode, sicut dictum est.</p><p title="III q. 2 a. 8 ad 2"><a name="46852"><span class="ref">[46852] IIIª q. 2 a. 8 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 1467 dicendum quod uniens et assumens non omnino sunt idem. Nam omnis |
| 1468 persona assumens est uniens, non autem e converso. Nam persona | |
| 1469 patris univit naturam humanam filio, non autem sibi et ideo dicitur | |
| 1470 uniens, non assumens. Et similiter non est idem unitum et | |
| 53 | 1471 assumptum. Nam divina natura dicitur unita, non assumpta.</p><p title="III q. 2 a. 8 ad 3"><a name="46853"><span class="ref">[46853] IIIª q. 2 a. 8 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 1472 dicendum quod assumptio determinat cui facta est copulatio ex parte |
| 1473 assumentis, inquantum assumptio dicitur quasi ad se sumptio. Sed | |
| 1474 incarnatio et humanatio ex parte assumpti, quod est caro, vel | |
| 1475 natura humana. Et ideo assumptio differt ratione et ab unione, et | |
| 53 | 1476 ab incarnatione seu humanatione.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 9</h3><p title="III q. 2 a. 9 arg. 1"><a name="46854"><span class="ref">[46854] IIIª q. 2 a. 9 arg. 1</span></a> Ad nonum sic |
| 28 | 1477 proceditur. Videtur quod unio duarum naturarum non sit maxima |
| 1478 unionum. Unitum enim deficit in ratione unitatis ab eo quod est | |
| 1479 unum, eo quod unitum dicitur per participationem, unum autem per | |
| 1480 essentiam. Sed in rebus creatis aliquid dicitur esse simpliciter | |
| 1481 unum, sicut praecipue patet de ipsa unitate quae est principium | |
| 1482 numeri. Ergo huiusmodi unio de qua loquimur, non importat maximam | |
| 53 | 1483 unitatem.</p><p title="III q. 2 a. 9 arg. 2"><a name="46855"><span class="ref">[46855] IIIª q. 2 a. 9 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 1484 quanto ea quae uniuntur magis distant, tanto minor est unio. Sed ea |
| 1485 quae secundum hanc unionem uniuntur, maxime distant, scilicet | |
| 1486 natura divina et humana, distant enim in infinitum. Ergo huiusmodi | |
| 53 | 1487 est minima unio.</p><p title="III q. 2 a. 9 arg. 3"><a name="46856"><span class="ref">[46856] IIIª q. 2 a. 9 arg. 3</span></a> Praeterea, per |
| 28 | 1488 unionem aliquid fit unum. Sed ex unione animae et corporis in nobis |
| 1489 fit aliquid unum in persona et natura, ex unione autem divinae et | |
| 1490 humanae naturae fit aliquid unum solum in persona. Ergo maior est | |
| 1491 unio animae ad corpus quam divinae naturae ad humanam. Et sic unio | |
| 53 | 1492 de qua loquimur, non importat maximam unitatem.</p><p title="III q. 2 a. 9 s. c."><a name="46857"><span class="ref">[46857] IIIª q. 2 a. 9 s. c.</span></a> Sed contra est |
| 28 | 1493 quod Augustinus dicit, in I de Trin., quod <i>homo potius est in |
| 1494 filio quam filius in patre</i>. Filius autem est in patre per | |
| 1495 unitatem essentiae, homo autem est in filio per unionem | |
| 1496 incarnationis. Ergo maior est unio incarnationis quam unitas | |
| 1497 divinae essentiae. Quae tamen est maxima unitatum. Et sic, per | |
| 53 | 1498 consequens, unio incarnationis importat maximam unitatem.</p><p title="III q. 2 a. 9 co."><a name="46858"><span class="ref">[46858] IIIª q. 2 a. 9 co.</span></a> Respondeo dicendum |
| 28 | 1499 quod unio importat coniunctionem aliquorum in aliquo uno. Potest |
| 1500 ergo unio incarnationis dupliciter accipi, uno modo, ex parte eorum | |
| 1501 quae coniunguntur; et alio modo, ex parte eius in quo coniunguntur. | |
| 1502 Et ex hac parte huiusmodi unio habet praeeminentiam inter alias | |
| 1503 uniones, nam unitas personae divinae, in qua uniuntur duae naturae, | |
| 1504 est maxima. Non autem habet praeeminentiam ex parte eorum quae | |
| 53 | 1505 coniunguntur.</p><p title="III q. 2 a. 9 ad 1"><a name="46859"><span class="ref">[46859] IIIª q. 2 a. 9 ad 1</span></a> Ad primum ergo |
| 28 | 1506 dicendum quod unitas personae divinae est maior quam unitas |
| 1507 numeralis, quae scilicet est principium numeri. Nam unitas divinae | |
| 1508 personae est unitas per se subsistens, non recepta in aliquo per | |
| 1509 participationem, est etiam in se completa, habens in se quidquid | |
| 1510 pertinet ad rationem unitatis. Et ideo non competit sibi ratio | |
| 1511 partis, sicut unitati numerali, quae est pars numeri, et quae | |
| 1512 participatur in rebus numeratis. Et ideo quantum ad hoc unio | |
| 1513 incarnationis praeeminet unitati numerali, ratione scilicet | |
| 1514 unitatis personae. Non autem ratione naturae humanae, quae non est | |
| 53 | 1515 ipsa unitas personae divinae, sed est ei unita.</p><p title="III q. 2 a. 9 ad 2"><a name="46860"><span class="ref">[46860] IIIª q. 2 a. 9 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 1516 dicendum quod ratio illa procedit ex parte coniunctorum, non autem |
| 53 | 1517 ex parte personae in qua est facta unio.</p><p title="III q. 2 a. 9 ad 3"><a name="46861"><span class="ref">[46861] IIIª q. 2 a. 9 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 1518 dicendum quod unitas divinae personae est maior unitas quam unitas |
| 1519 et personae et naturae in nobis. Et ideo unio incarnationis est | |
| 53 | 1520 maior quam unio animae et corporis in nobis.</p><p title="III q. 2 a. 9 ad 4"><a name="46862"><span class="ref">[46862] IIIª q. 2 a. 9 ad 4</span></a> Quia vero id quod |
| 28 | 1521 in contrarium obiicitur falsum supponit, scilicet quod maior sit |
| 1522 unio incarnationis quam unitas personarum divinarum in essentia, | |
| 1523 dicendum est ad auctoritatem Augustini quod humana natura non est | |
| 1524 magis in filio Dei quam filius Dei in patre sed multo minus, sed | |
| 1525 ipse homo, quantum ad aliquid, est magis in filio quam filius in | |
| 1526 patre; inquantum scilicet idem supponitur in hoc quod dico homo, | |
| 1527 prout sumitur pro Christo, et in hoc quod dico, filius Dei; non | |
| 53 | 1528 autem idem est suppositum patris et filii.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 10</h3><p title="III q. 2 a. 10 arg. 1"><a name="46863"><span class="ref">[46863] IIIª q. 2 a. 10 arg. 1</span></a> Ad decimum sic |
| 28 | 1529 proceditur. Videtur quod unio incarnationis non sit per gratiam. |
| 1530 Gratia enim est accidens quoddam, ut in secunda parte habitum est. | |
| 1531 Sed unio humanae naturae ad divinam non est facta per accidens, ut | |
| 1532 supra ostensum est. Ergo videtur quod unio incarnationis non sit | |
| 53 | 1533 facta per gratiam.</p><p title="III q. 2 a. 10 arg. 2"><a name="46864"><span class="ref">[46864] IIIª q. 2 a. 10 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 1534 gratiae subiectum est anima. Sed sicut dicitur Coloss. II, <i>in |
| 1535 Christo habitavit plenitudo divinitatis corporaliter</i>. Ergo | |
| 53 | 1536 videtur quod illa unio non sit facta per gratiam.</p><p title="III q. 2 a. 10 arg. 3"><a name="46865"><span class="ref">[46865] IIIª q. 2 a. 10 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 1537 quilibet sanctus Deo unitur per gratiam. Si igitur unio |
| 1538 incarnationis fuit per gratiam, videtur quod non aliter dicatur | |
| 53 | 1539 Christus esse Deus quam alii sancti homines.</p><p title="III q. 2 a. 10 s. c."><a name="46866"><span class="ref">[46866] IIIª q. 2 a. 10 s. c.</span></a> Sed contra est |
| 28 | 1540 quod Augustinus dicit, in libro de Praedest. sanctorum, <i>ea |
| 1541 gratia fit ab initio fidei suae homo quicumque Christianus, qua | |
| 1542 gratia homo ille ab initio suo factus est Christus</i>. Sed homo | |
| 1543 ille factus est Christus per unionem ad divinam naturam. Ergo unio | |
| 53 | 1544 illa fuit per gratiam.</p><p title="III q. 2 a. 10 co."><a name="46867"><span class="ref">[46867] IIIª q. 2 a. 10 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 1545 dicendum quod, sicut in secunda parte dictum est, gratia dupliciter |
| 1546 dicitur, uno modo, ipsa voluntas Dei gratis aliquid dantis; alio | |
| 1547 modo, ipsum gratuitum donum Dei. Indiget autem humana natura | |
| 1548 gratuita Dei voluntate ad hoc quod elevetur in Deum, cum hoc sit | |
| 1549 supra facultatem naturae suae. Elevatur autem humana natura in Deum | |
| 1550 dupliciter. Uno modo, per operationem, qua scilicet sancti | |
| 1551 cognoscunt et amant Deum. Alio modo, per esse personale, qui quidem | |
| 1552 modus est singularis Christo, in quo humana natura assumpta est ad | |
| 1553 hoc quod sit personae filii Dei. Manifestum est autem quod ad | |
| 1554 perfectionem operationis requiritur quod potentia sit perfecta per | |
| 1555 habitum, sed quod natura habeat esse in supposito suo, non fit | |
| 1556 mediante aliquo habitu. Sic igitur dicendum est quod, si gratia | |
| 1557 accipiatur ipsa Dei voluntas gratis aliquid faciens, vel gratum seu | |
| 1558 acceptum aliquem habens, unio incarnationis facta est per gratiam, | |
| 1559 sicut et unio sanctorum ad Deum per cognitionem et amorem. Si vero | |
| 1560 gratia dicatur ipsum gratuitum Dei donum, sic ipsum quod est | |
| 1561 humanam naturam esse unitam personae divinae, potest dici quaedam | |
| 1562 gratia, inquantum nullis praecedentibus meritis hoc est factum, non | |
| 1563 autem ita quod sit aliqua gratia habitualis qua mediante talis unio | |
| 53 | 1564 fiat.</p><p title="III q. 2 a. 10 ad 1"><a name="46868"><span class="ref">[46868] IIIª q. 2 a. 10 ad 1</span></a> Ad primum ergo |
| 28 | 1565 dicendum quod gratia quae est accidens, est quaedam similitudo |
| 1566 divinitatis participata in homine. Per incarnationem autem humana | |
| 1567 natura non dicitur participasse similitudinem aliquam divinae | |
| 1568 naturae, sed dicitur esse coniuncta ipsi naturae divinae in persona | |
| 1569 filii. Maius autem est ipsa res quam similitudo eius | |
| 53 | 1570 participata.</p><p title="III q. 2 a. 10 ad 2"><a name="46869"><span class="ref">[46869] IIIª q. 2 a. 10 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 1571 dicendum quod gratia habitualis est solum in anima, sed gratia, |
| 1572 idest gratuitum Dei donum quod est uniri divinae personae, pertinet | |
| 1573 ad totam naturam humanam, quae componitur ex anima et corpore. Et | |
| 1574 per hunc modum dicitur plenitudo divinitatis in Christo | |
| 1575 corporaliter habitasse, quia est unita divina natura non solum | |
| 1576 animae, sed etiam corpori. Quamvis etiam possit dici quod dicitur | |
| 1577 habitasse in Christo corporaliter, idest non umbraliter, sicut | |
| 1578 habitavit in sacramentis veteris legis, de quibus ibidem subditur | |
| 1579 quod sunt <i>umbra futurorum, corpus autem est Christus</i>, prout | |
| 1580 scilicet corpus contra umbram dividitur. Dicunt etiam quidam quod | |
| 1581 divinitas dicitur in Christo habitasse corporaliter, scilicet | |
| 1582 tribus modis, sicut corpus habet tres dimensiones, uno modo, per | |
| 1583 essentiam, praesentiam et potentiam, sicut in ceteris creaturis; | |
| 1584 alio modo, per gratiam gratum facientem, sicut in sanctis tertio | |
| 53 | 1585 modo, per unionem personalem, quod est proprium sibi.</p><p title="III q. 2 a. 10 ad 3"><a name="46870"><span class="ref">[46870] IIIª q. 2 a. 10 ad 3</span></a> Unde patet |
| 28 | 1586 responsio ad tertium, quia scilicet unio incarnationis non est |
| 1587 facta solum per gratiam habitualem, sicut alii sancti uniuntur Deo; | |
| 53 | 1588 sed secundum subsistentiam, sive personam.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 11</h3><p title="III q. 2 a. 11 arg. 1"><a name="46871"><span class="ref">[46871] IIIª q. 2 a. 11 arg. 1</span></a> Ad undecimum |
| 28 | 1589 sic proceditur. Videtur quod unio incarnationis fuerit aliqua |
| 1590 merita subsecuta. Quia super illud Psalmi, <i>fiat misericordia | |
| 1591 tua, domine, super nos, quemadmodum speravimus in te</i>, dicit | |
| 1592 Glossa, <i>hic insinuatur desiderium prophetae de incarnatione, et | |
| 53 | 1593 meritum impletionis</i>. Ergo incarnatio cadit sub merito.</p><p title="III q. 2 a. 11 arg. 2"><a name="46872"><span class="ref">[46872] IIIª q. 2 a. 11 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 1594 quicumque meretur aliquid, meretur illud sine quo illud haberi non |
| 1595 potest. Sed antiqui patres merebantur vitam aeternam, ad quam | |
| 1596 pervenire non poterant nisi per incarnationem, dicit enim | |
| 1597 Gregorius, in libro Moral., <i>hi qui ante Christi adventum in hunc | |
| 1598 mundum venerunt, quantamlibet iustitiae virtutem haberent, ex | |
| 1599 corporibus educti in sinum caelestis patriae statim recipi nullo | |
| 1600 modo poterant, quia nondum ille venerat qui iustorum animas in | |
| 1601 perpetua sede collocaret</i>. Ergo videtur quod meruerint | |
| 53 | 1602 incarnationem.</p><p title="III q. 2 a. 11 arg. 3"><a name="46873"><span class="ref">[46873] IIIª q. 2 a. 11 arg. 3</span></a> Praeterea, de |
| 28 | 1603 beata virgine cantatur quod <i>dominum omnium meruit portare</i>, |
| 1604 quod quidem factum est per incarnationem. Ergo incarnatio cadit sub | |
| 53 | 1605 merito.</p><p title="III q. 2 a. 11 s. c."><a name="46874"><span class="ref">[46874] IIIª q. 2 a. 11 s. c.</span></a> Sed contra est |
| 28 | 1606 quod Augustinus dicit, in libro de Praedest. sanctorum, <i>quisquis |
| 1607 in capite nostro praecedentia merita singularis illius generationis | |
| 1608 invenerit, ipse in nobis, membris eius, praecedentia merita | |
| 1609 multiplicatae regenerationis inquirat</i>. Sed nulla merita | |
| 1610 praecesserunt regenerationem nostram secundum illud Tit. III, | |
| 1611 <i>non ex operibus iustitiae quae fecimus nos, sed secundum suam | |
| 1612 misericordiam salvos nos fecit per lavacrum regenerationis</i>. | |
| 1613 Ergo nec illam Christi generationem aliqua merita | |
| 53 | 1614 praecesserunt.</p><p title="III q. 2 a. 11 co."><a name="46875"><span class="ref">[46875] IIIª q. 2 a. 11 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 1615 dicendum quod, quantum ad ipsum Christum, manifestum est ex |
| 1616 praemissis quod nulla eius merita potuerunt praecedere unionem. Non | |
| 1617 enim ponimus quod ante fuerit purus homo, et postea per meritum | |
| 1618 bonae vitae obtinuerit esse filius Dei, sicut posuit Photinus, sed | |
| 1619 ponimus quod a principio suae conceptionis ille homo vere fuerit | |
| 1620 filius Dei, utpote non habens aliam hypostasim quam filium Dei, | |
| 1621 secundum illud Luc. I, <i>quod ex te nascetur sanctum, vocabitur | |
| 1622 filius Dei</i>. Et ideo omnis operatio illius hominis subsecuta est | |
| 1623 unionem. Unde nulla eius operatio potuit esse meritum unionis. Sed | |
| 1624 neque etiam opera cuiuscumque alterius hominis potuerunt esse | |
| 1625 meritoria huius unionis ex condigno. Primo quidem, quia opera | |
| 1626 meritoria hominis proprie ordinantur ad beatitudinem, quae est | |
| 1627 virtutis praemium, et consistit in plena Dei fruitione. Unio autem | |
| 1628 incarnationis, cum sit in esse personali, transcendit unionem | |
| 1629 mentis beatae ad Deum, quae est per actum fruentis. Et ita non | |
| 1630 potest cadere sub merito. Secundo, quia gratia non potest cadere | |
| 1631 sub merito, quia est merendi principium. Unde multo minus | |
| 1632 incarnatio cadit sub merito, quae est principium gratiae, secundum | |
| 1633 illud Ioan. I, <i>gratia et veritas per Iesum Christum facta | |
| 1634 est</i>. Tertio, quia incarnatio Christi est reformativa totius | |
| 1635 humanae naturae. Et ideo non cadit sub merito alicuius hominis | |
| 1636 singularis, quia bonum alicuius puri hominis non potest esse causa | |
| 1637 boni totius naturae. Ex congruo tamen meruerunt sancti patres | |
| 1638 incarnationem, desiderando et petendo. Congruum enim erat ut Deus | |
| 53 | 1639 exaudiret eos qui ei obediebant.</p><p title="III q. 2 a. 11 ad 1"><a name="46876"><span class="ref">[46876] IIIª q. 2 a. 11 ad 1</span></a> Et per hoc patet |
| 1640 responsio ad primum.</p><p title="III q. 2 a. 11 ad 2"><a name="46877"><span class="ref">[46877] IIIª q. 2 a. 11 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 28 | 1641 dicendum hoc esse falsum, quod sub merito cadat omne illud sine quo |
| 1642 praemium esse non potest. Quaedam enim sunt quae non solum | |
| 1643 requiruntur ad praemium, sed etiam praeexiguntur ad meritum, sicut | |
| 1644 divina bonitas et eius gratia, et ipsa hominis natura. Et similiter | |
| 1645 incarnationis mysterium est principium merendi, quia <i>de | |
| 53 | 1646 plenitudine Christi omnes accepimus</i>, ut dicitur Ioan. I.</p><p title="III q. 2 a. 11 ad 3"><a name="46878"><span class="ref">[46878] IIIª q. 2 a. 11 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 1647 dicendum quod beata virgo dicitur meruisse portare dominum Iesum |
| 1648 Christum, non quia meruit Deum incarnari, sed quia meruit, ex | |
| 1649 gratia sibi data, illum puritatis et sanctitatis gradum ut congrue | |
| 53 | 1650 posset esse mater Dei.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 12</h3><p title="III q. 2 a. 12 arg. 1"><a name="46879"><span class="ref">[46879] IIIª q. 2 a. 12 arg. 1</span></a> Ad duodecimum |
| 28 | 1651 sic proceditur. Videtur quod gratia unionis non fuerit Christo |
| 1652 homini naturalis. Unio enim incarnationis non est facta in natura, | |
| 1653 sed in persona, ut supra dictum est. Sed unumquodque denominatur a | |
| 1654 termino. Ergo gratia illa magis debet dici personalis quam | |
| 53 | 1655 naturalis.</p><p title="III q. 2 a. 12 arg. 2"><a name="46880"><span class="ref">[46880] IIIª q. 2 a. 12 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 1656 gratia dividitur contra naturam, sicut gratuita, quae sunt a Deo, |
| 1657 distinguuntur contra naturalia, quae sunt a principio intrinseco. | |
| 1658 Sed eorum quae ex opposito dividuntur, unum non denominatur ab | |
| 53 | 1659 alio. Ergo gratia Christi non est ei naturalis.</p><p title="III q. 2 a. 12 arg. 3"><a name="46881"><span class="ref">[46881] IIIª q. 2 a. 12 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 1660 naturale dicitur quod est secundum naturam. Sed gratia unionis non |
| 1661 est naturalis Christo secundum naturam divinam, quia sic conveniret | |
| 1662 etiam aliis personis. Neque etiam naturalis est ei secundum naturam | |
| 1663 humanam, quia sic conveniret omnibus hominibus qui sunt eiusdem | |
| 1664 naturae cum ipso. Ergo videtur quod nullo modo gratia unionis sit | |
| 53 | 1665 Christo naturalis.</p><p title="III q. 2 a. 12 s. c."><a name="46882"><span class="ref">[46882] IIIª q. 2 a. 12 s. c.</span></a> Sed contra est |
| 28 | 1666 quod Augustinus dicit, in Enchirid., <i>in naturae humanae |
| 1667 susceptione fit quodammodo ipsa gratia illi homini naturalis, qua | |
| 53 | 1668 nullum possit admittere peccatum</i>.</p><p title="III q. 2 a. 12 co."><a name="46883"><span class="ref">[46883] IIIª q. 2 a. 12 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 1669 dicendum quod, secundum philosophum, in V Metaphys., natura uno |
| 1670 modo dicitur ipsa nativitas, alio modo essentia rei. Unde naturale | |
| 1671 potest aliquid dici dupliciter. Uno modo, quod est tantum ex | |
| 1672 principiis essentialibus rei, sicut igni naturale est sursum ferri. | |
| 1673 Alio modo dicitur esse homini naturale quod ab ipsa nativitate | |
| 1674 habet, secundum illud Ephes. II, <i>eramus natura filii irae</i>; | |
| 1675 et Sap. XII, <i>nequam est natio eorum, et naturalis malitia | |
| 1676 ipsorum</i>. Gratia igitur Christi, sive unionis sive habitualis, | |
| 1677 non potest dici naturalis quasi causata ex principiis naturae | |
| 1678 humanae in ipso, quamvis possit dici naturalis quasi proveniens in | |
| 1679 naturam humanam Christi causante divina natura ipsius. Dicitur | |
| 1680 autem naturalis utraque gratia in Christo inquantum eam a | |
| 1681 nativitate habuit, quia ab initio conceptionis fuit natura humana | |
| 1682 divinae personae unita, et anima eius fuit munere gratiae | |
| 53 | 1683 repleta.</p><p title="III q. 2 a. 12 ad 1"><a name="46884"><span class="ref">[46884] IIIª q. 2 a. 12 ad 1</span></a> Ad primum ergo |
| 28 | 1684 dicendum quod, licet unio non sit facta in natura, est tamen |
| 1685 causata ex virtute divinae naturae, quae est vere natura Christi. | |
| 53 | 1686 Et etiam convenit Christo a principio nativitatis.</p><p title="III q. 2 a. 12 ad 2"><a name="46885"><span class="ref">[46885] IIIª q. 2 a. 12 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 1687 dicendum quod non secundum idem dicitur gratia, et naturalis. Sed |
| 1688 gratia quidem dicitur inquantum non est ex merito, naturalis autem | |
| 1689 dicitur inquantum est ex virtute divinae naturae in humanitate | |
| 53 | 1690 Christi ab eius nativitate.</p><p title="III q. 2 a. 12 ad 3"><a name="46886"><span class="ref">[46886] IIIª q. 2 a. 12 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 1691 dicendum quod gratia unionis non est naturalis Christo secundum |
| 1692 humanam naturam, quasi ex principiis humanae naturae causata. Et | |
| 1693 ideo non oportet quod conveniat omnibus hominibus. Est tamen | |
| 1694 naturalis ei secundum humanam naturam, propter proprietatem | |
| 1695 nativitatis ipsius, prout sic conceptus est ex spiritu sancto ut | |
| 1696 esset idem naturalis filius Dei et hominis. Secundum vero divinam | |
| 1697 naturam est ei naturalis, inquantum divina natura est principium | |
| 1698 activum huius gratiae. Et hoc convenit toti Trinitati, scilicet | |
| 53 | 1699 huius gratiae esse activum principium.</p></div></div><div class="q" id="q3"><h2>Quaestio 3</h2><div class="p"><h3>Prooemium</h3><p title="III q. 3 pr."><a name="46887"><span class="ref">[46887] |
| 1700 IIIª q. 3 pr.</span></a> Deinde considerandum est de unione ex | |
| 28 | 1701 parte personae assumentis. Et circa hoc quaeruntur octo. Primo, |
| 1702 utrum assumere conveniat personae divinae. Secundo, utrum conveniat | |
| 1703 naturae divinae. Tertio, utrum natura possit assumere, abstracta | |
| 1704 personalitate. Quarto, utrum una persona possit assumere sine alia. | |
| 1705 Quinto, utrum quaelibet persona possit assumere. Sexto, utrum | |
| 1706 plures personae possint assumere unam naturam numero. Septimo, | |
| 1707 utrum una persona possit assumere duas naturas numero. Octavo, | |
| 1708 utrum magis fuerit conveniens de persona filii quod assumpsit | |
| 53 | 1709 humanam naturam, quam de alia persona divina.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 1</h3><p title="III q. 3 a. 1 arg. 1"><a name="46888"><span class="ref">[46888] IIIª q. 3 a. 1 arg. 1</span></a> Ad primum sic |
| 28 | 1710 proceditur. Videtur quod personae divinae non conveniat assumere |
| 1711 naturam creatam. Persona enim divina significat aliquid maxime | |
| 1712 perfectum. Perfectum autem est cui non potest fieri additio. Cum | |
| 1713 igitur assumere sit quasi ad se sumere, ita quod assumptum addatur | |
| 1714 assumenti, videtur quod personae divinae non conveniat assumere | |
| 53 | 1715 naturam creatam.</p><p title="III q. 3 a. 1 arg. 2"><a name="46889"><span class="ref">[46889] IIIª q. 3 a. 1 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 1716 illud ad quod aliquid assumitur, communicatur quodammodo ei quod in |
| 1717 ipsum assumitur, sicut dignitas communicatur ei qui in dignitatem | |
| 1718 assumitur. Sed de ratione personae est quod sit incommunicabilis, | |
| 1719 ut in prima parte dictum est. Ergo personae divinae non convenit | |
| 53 | 1720 assumere, quod est ad se sumere.</p><p title="III q. 3 a. 1 arg. 3"><a name="46890"><span class="ref">[46890] IIIª q. 3 a. 1 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 1721 persona constituitur per naturam. Sed inconveniens est quod |
| 1722 constitutum assumat constituens, quia effectus non agit in suam | |
| 53 | 1723 causam. Ergo personae non convenit assumere naturam.</p><p title="III q. 3 a. 1 s. c."><a name="46891"><span class="ref">[46891] IIIª q. 3 a. 1 s. c.</span></a> Sed contra est |
| 28 | 1724 quod Augustinus dicit, in libro de fide ad Petrum, <i>formam, idest |
| 1725 naturam servi in suam accepit Deus ille</i>, scilicet unigenitus, | |
| 1726 <i>personam</i>. Sed Deus unigenitus est persona. Ergo personae | |
| 53 | 1727 competit accipere naturam, quod est assumere.</p><p title="III q. 3 a. 1 co."><a name="46892"><span class="ref">[46892] IIIª q. 3 a. 1 co.</span></a> Respondeo dicendum |
| 28 | 1728 quod in verbo assumptionis duo importantur, videlicet principium |
| 1729 actus, et terminus, dicitur enim assumere quasi ad se aliquid | |
| 1730 sumere. Huius autem assumptionis persona est et principium et | |
| 1731 terminus. Principium quidem, quia personae proprie competit agere, | |
| 1732 huiusmodi autem sumptio carnis per actionem divinam facta est. | |
| 1733 Similiter etiam persona est huius sumptionis terminus, quia, sicut | |
| 1734 supra dictum est, unio facta est in persona, non in natura. Et sic | |
| 53 | 1735 patet quod propriissime competit personae assumere naturam.</p><p title="III q. 3 a. 1 ad 1"><a name="46893"><span class="ref">[46893] IIIª q. 3 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum ergo |
| 28 | 1736 dicendum quod, cum persona divina sit infinita, non potest ei fieri |
| 1737 additio. Unde Cyrillus dicit, in epistola synodali Ephesini | |
| 1738 Concilii, <i>non secundum coappositionem coniunctionis intelligimus | |
| 1739 modum</i>. Sicut etiam in unione hominis ad Deum quae est per | |
| 1740 gratiam adoptionis, non additur aliquid Deo, sed id quod divinum | |
| 53 | 1741 est apponitur homini. Unde non Deus, sed homo perficitur.</p><p title="III q. 3 a. 1 ad 2"><a name="46894"><span class="ref">[46894] IIIª q. 3 a. 1 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 1742 dicendum quod persona dicitur incommunicabilis inquantum non potest |
| 1743 de pluribus suppositis praedicari. Nihil tamen prohibet plura de | |
| 1744 persona praedicari. Unde non est contra rationem personae sic | |
| 1745 communicari ut subsistat in pluribus naturis. Quia etiam in | |
| 1746 personam creatam possunt plures naturae concurrere accidentaliter, | |
| 1747 sicut in persona unius hominis invenitur quantitas et qualitas. Hoc | |
| 1748 autem est proprium divinae personae, propter eius infinitatem, ut | |
| 1749 fiat in ea concursus naturarum, non quidem accidentaliter, sed | |
| 53 | 1750 secundum subsistentiam.</p><p title="III q. 3 a. 1 ad 3"><a name="46895"><span class="ref">[46895] IIIª q. 3 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 1751 dicendum quod, sicut supra dictum est, natura humana non constituit |
| 1752 personam divinam simpliciter, sed constituit eam secundum quod | |
| 1753 denominatur a tali natura. Non enim ex natura humana habet filius | |
| 1754 Dei quod sit simpliciter, cum fuerit ab aeterno, sed solum quod sit | |
| 1755 homo. Sed secundum naturam divinam constituitur persona divina | |
| 1756 simpliciter. Unde persona divina non dicitur assumere divinam | |
| 53 | 1757 naturam, sed humanam.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 2</h3><p title="III q. 3 a. 2 arg. 1"><a name="46896"><span class="ref">[46896] IIIª q. 3 a. 2 arg. 1</span></a> Ad secundum sic |
| 28 | 1758 proceditur. Videtur quod naturae divinae non conveniat assumere. |
| 1759 Quia, sicut dictum est assumere dicitur quasi ad se sumere. Sed | |
| 1760 natura divina non sumpsit ad se humanam naturam, quia non est facta | |
| 1761 unio in natura, sed in persona, sicut supra dictum est. Ergo | |
| 53 | 1762 naturae divinae non competit assumere naturam humanam.</p><p title="III q. 3 a. 2 arg. 2"><a name="46897"><span class="ref">[46897] IIIª q. 3 a. 2 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 1763 natura divina communis est tribus personis. Si igitur naturae |
| 1764 convenit assumere, sequitur quod conveniat tribus personis et ita | |
| 1765 pater assumpsit humanam naturam, sicut et filius. Quod est | |
| 53 | 1766 erroneum.</p><p title="III q. 3 a. 2 arg. 3"><a name="46898"><span class="ref">[46898] IIIª q. 3 a. 2 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 1767 assumere est agere. Agere autem convenit personae, non naturae, |
| 1768 quae magis significatur ut principium quo agens agit. Ergo assumere | |
| 53 | 1769 non convenit naturae.</p><p title="III q. 3 a. 2 s. c."><a name="46899"><span class="ref">[46899] IIIª q. 3 a. 2 s. c.</span></a> Sed contra est |
| 28 | 1770 quod Augustinus dicit, in libro de fide ad Petrum, <i>illa natura |
| 1771 quae semper genita manet ex patre</i>, idest, quae est per | |
| 1772 generationem aeternam accepta a patre, <i>naturam nostram sine | |
| 53 | 1773 peccato suscepit</i>.</p><p title="III q. 3 a. 2 co."><a name="46900"><span class="ref">[46900] IIIª q. 3 a. 2 co.</span></a> Respondeo dicendum |
| 28 | 1774 quod, sicut dictum est, in verbo assumptionis duo significantur, |
| 1775 scilicet principium actionis, et terminus eius. Esse autem | |
| 1776 assumptionis principium convenit naturae divinae secundum seipsam, | |
| 1777 quia eius virtute assumptio facta est. Sed esse terminum | |
| 1778 assumptionis non convenit naturae divinae secundum seipsam, sed | |
| 1779 ratione personae in qua consideratur. Et ideo primo quidem et | |
| 1780 propriissime persona dicitur assumere, secundario autem potest dici | |
| 1781 quod etiam natura assumit naturam ad sui personam. Et secundum | |
| 1782 etiam hunc modum dicitur natura incarnata, non quasi sit in carnem | |
| 1783 conversa; sed quia naturam carnis assumpsit. Unde dicit Damascenus, | |
| 1784 <i>dicimus naturam Dei incarnatam esse, secundum beatos Athanasium | |
| 53 | 1785 et Cyrillum</i>.</p><p title="III q. 3 a. 2 ad 1"><a name="46901"><span class="ref">[46901] IIIª q. 3 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum ergo |
| 28 | 1786 dicendum quod ly se est reciprocum, et refert idem suppositum. |
| 1787 Natura autem divina non differt supposito a persona verbi. Et ideo, | |
| 1788 inquantum natura divina sumit naturam humanam ad personam verbi, | |
| 1789 dicitur eam ad se sumere. Sed quamvis pater assumat naturam humanam | |
| 1790 ad personam verbi, non tamen propter hoc sumit eam ad se, quia non | |
| 1791 est idem suppositum patris et verbi. Et ideo non potest dici | |
| 53 | 1792 proprie quod pater assumat naturam humanam.</p><p title="III q. 3 a. 2 ad 2"><a name="46902"><span class="ref">[46902] IIIª q. 3 a. 2 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 1793 dicendum quod id quod convenit divinae naturae secundum se, |
| 1794 convenit tribus personis, sicut bonitas, sapientia et huiusmodi. | |
| 1795 Sed assumere convenit ei ratione personae verbi, sicut dictum est. | |
| 53 | 1796 Et ideo soli illi personae convenit.</p><p title="III q. 3 a. 2 ad 3"><a name="46903"><span class="ref">[46903] IIIª q. 3 a. 2 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 1797 dicendum quod, sicut in Deo idem est quod est et quo est, ita etiam |
| 1798 in eo idem est quod agit et quo agit, quia unumquodque agit | |
| 1799 inquantum est ens. Unde natura divina et est id quo Deus agit, et | |
| 53 | 1800 est ipse Deus agens.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 3</h3><p title="III q. 3 a. 3 arg. 1"><a name="46904"><span class="ref">[46904] IIIª q. 3 a. 3 arg. 1</span></a> Ad tertium sic |
| 28 | 1801 proceditur. Videtur quod, abstracta personalitate per intellectum, |
| 1802 natura non possit assumere. Dictum est enim quod naturae convenit | |
| 1803 assumere ratione personae. Sed quod convenit alicui ratione | |
| 1804 alicuius, remoto eo, non potest ei convenire, sicut corpus, quod | |
| 1805 est visibile ratione coloris, sine colore videri non potest. Ergo, | |
| 1806 abstracta personalitate per intellectum, natura assumere non | |
| 53 | 1807 potest.</p><p title="III q. 3 a. 3 arg. 2"><a name="46905"><span class="ref">[46905] IIIª q. 3 a. 3 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 1808 assumptio importat terminum unionis, ut dictum est. Sed unio non |
| 1809 potest fieri in natura, sed solum in persona. Ergo, abstracta | |
| 53 | 1810 personalitate, natura divina non potest assumere.</p><p title="III q. 3 a. 3 arg. 3"><a name="46906"><span class="ref">[46906] IIIª q. 3 a. 3 arg. 3</span></a> Praeterea, in |
| 28 | 1811 prima parte dictum est quod in divinis, abstracta personalitate, |
| 1812 nihil manet. Sed assumens est aliquid. Ergo, abstracta | |
| 53 | 1813 personalitate, non potest divina natura assumere.</p><p title="III q. 3 a. 3 s. c."><a name="46907"><span class="ref">[46907] IIIª q. 3 a. 3 s. c.</span></a> Sed contra est |
| 28 | 1814 quod in divinis personalitas dicitur proprietas personalis, quae |
| 1815 est triplex, scilicet paternitas, processio et filiatio, ut in | |
| 1816 prima parte dictum est. Sed, remotis his per intellectum, adhuc | |
| 1817 remanet Dei omnipotentia, per quam est facta incarnatio, sicut | |
| 1818 Angelus dixit, Luc. I, <i>non erit impossibile apud Deum omne | |
| 1819 verbum</i>. Ergo videtur quod, etiam remota personalitate, natura | |
| 53 | 1820 divina possit assumere.</p><p title="III q. 3 a. 3 co."><a name="46908"><span class="ref">[46908] IIIª q. 3 a. 3 co.</span></a> Respondeo dicendum |
| 28 | 1821 quod intellectus dupliciter se habet ad divina uno modo, ut |
| 1822 cognoscat Deum sicuti est. Et sic impossibile est quod | |
| 1823 circumscribatur per intellectum aliquid a Deo quod aliud remaneat, | |
| 1824 quia totum quod est in Deo est unum, salva distinctione personarum; | |
| 1825 quarum tamen una tollitur, sublata alia, quia distinguuntur solum | |
| 1826 relationibus, quas oportet esse simul. Alio modo se habet | |
| 1827 intellectus ad divina, non quidem quasi cognoscens Deum ut est, sed | |
| 1828 per modum suum, scilicet multipliciter et divisim id quod in Deo | |
| 1829 est unum. Et per hunc modum potest intellectus noster intelligere | |
| 1830 bonitatem et sapientiam divinam, et alia huiusmodi, quae dicuntur | |
| 1831 essentialia attributa, non intellecta paternitate vel filiatione, | |
| 1832 quae dicuntur personalitates. Et secundum hoc, abstracta | |
| 1833 personalitate per intellectum, possumus adhuc intelligere naturam | |
| 53 | 1834 assumentem.</p><p title="III q. 3 a. 3 ad 1"><a name="46909"><span class="ref">[46909] IIIª q. 3 a. 3 ad 1</span></a> Ad primum ergo |
| 28 | 1835 dicendum quod, quia in divinis idem est quo est et quod est, |
| 1836 quidquid eorum quae attribuuntur Deo in abstracto secundum se | |
| 1837 consideretur, aliis circumscriptis, erit aliquid subsistens, et per | |
| 1838 consequens persona, cum sit in natura intellectuali. Sicut igitur | |
| 1839 nunc, positis proprietatibus personalibus in Deo, dicimus tres | |
| 1840 personas, ita, exclusis per intellectum proprietatibus | |
| 1841 personalibus, remanebit in consideratione nostra natura divina ut | |
| 1842 subsistens, et ut persona. Et per hunc modum potest intelligi quod | |
| 1843 assumat naturam humanam ratione suae subsistentiae vel | |
| 53 | 1844 personalitatis.</p><p title="III q. 3 a. 3 ad 2"><a name="46910"><span class="ref">[46910] IIIª q. 3 a. 3 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 1845 dicendum quod, etiam circumscriptis per intellectum |
| 1846 personalitatibus trium personarum, remanebit in intellectu una | |
| 1847 personalitas Dei, ut Iudaei intelligunt, ad quam poterit terminari | |
| 53 | 1848 assumptio, sicut nunc dicimus eam terminari ad personam verbi.</p><p title="III q. 3 a. 3 ad 3"><a name="46911"><span class="ref">[46911] IIIª q. 3 a. 3 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 1849 dicendum quod, abstracta personalitate per intellectum, dicitur |
| 1850 nihil remanere per modum resolutionis, quasi aliud sit quod | |
| 1851 subiicitur relationi, et aliud ipsa relatio, quia quidquid | |
| 1852 consideratur in Deo, consideratur ut suppositum subsistens. Potest | |
| 1853 tamen aliquid eorum quae dicuntur de Deo intelligi sine alio, non | |
| 53 | 1854 per modum resolutionis, sed per modum iam dictum.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 4</h3><p title="III q. 3 a. 4 arg. 1"><a name="46912"><span class="ref">[46912] IIIª q. 3 a. 4 arg. 1</span></a> Ad quartum sic |
| 28 | 1855 proceditur. Videtur quod una persona non possit assumere naturam |
| 1856 creatam, alia non assumente. Indivisa enim sunt opera Trinitatis, | |
| 1857 ut dicit Augustinus, in Enchirid., sicut enim trium personarum est | |
| 1858 una essentia, ita una operatio. Sed assumere est operatio quaedam. | |
| 1859 Ergo non potest convenire uni personae divinae quin conveniat | |
| 53 | 1860 alii.</p><p title="III q. 3 a. 4 arg. 2"><a name="46913"><span class="ref">[46913] IIIª q. 3 a. 4 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 1861 sicut dicimus personam filii incarnatam, ita et naturam, <i>tota |
| 1862 enim divina natura in una suarum hypostasum incarnata est</i>, ut | |
| 1863 dicit Damascenus, in III libro. Sed natura communis est tribus | |
| 53 | 1864 personis. Ergo et assumptio.</p><p title="III q. 3 a. 4 arg. 3"><a name="46914"><span class="ref">[46914] IIIª q. 3 a. 4 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 1865 sicut humana natura in Christo assumpta est a Deo, ita etiam et |
| 1866 homines per gratiam assumuntur ab ipso, secundum illud Rom. XIV, | |
| 1867 <i>Deus illum assumpsit</i>. Sed haec assumptio communiter pertinet | |
| 53 | 1868 ad omnes personas. Ergo et prima.</p><p title="III q. 3 a. 4 s. c."><a name="46915"><span class="ref">[46915] IIIª q. 3 a. 4 s. c.</span></a> Sed contra est |
| 28 | 1869 quod Dionysius, II cap. de Div. Nom., incarnationis mysterium dicit |
| 1870 pertinere ad discretam theologiam, secundum quam scilicet aliquid | |
| 53 | 1871 distinctum dicitur de divinis personis.</p><p title="III q. 3 a. 4 co."><a name="46916"><span class="ref">[46916] IIIª q. 3 a. 4 co.</span></a> Respondeo dicendum |
| 28 | 1872 quod, sicut dictum est, assumptio duo importat, scilicet actum |
| 1873 assumentis, et terminum assumptionis. Actus autem assumentis | |
| 1874 procedit ex divina virtute, quae communis est tribus personis, sed | |
| 1875 terminus assumptionis est persona, sicut dictum est. Et ideo id | |
| 1876 quod est actionis in assumptione, commune est tribus personis, sed | |
| 1877 id quod pertinet ad rationem termini, convenit ita uni personae | |
| 1878 quod non alii. Tres enim personae fecerunt ut humana natura | |
| 53 | 1879 uniretur uni personae filii.</p><p title="III q. 3 a. 4 ad 1"><a name="46917"><span class="ref">[46917] IIIª q. 3 a. 4 ad 1</span></a> Ad primum ergo |
| 28 | 1880 dicendum quod ratio illa procedit ex parte operationis. Et |
| 1881 sequeretur conclusio si solam illam operationem importaret absque | |
| 53 | 1882 termino, qui est persona.</p><p title="III q. 3 a. 4 ad 2"><a name="46918"><span class="ref">[46918] IIIª q. 3 a. 4 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 1883 dicendum quod natura dicitur incarnata, sicut et assumens, ratione |
| 1884 personae ad quam terminata est unio, sicut dictum est, non autem | |
| 1885 prout est communis tribus personis. Dicitur autem tota natura | |
| 1886 divina incarnata, non quia sit incarnata in omnibus personis, sed | |
| 1887 quia nihil deest de perfectione divinae naturae personae | |
| 53 | 1888 incarnatae.</p><p title="III q. 3 a. 4 ad 3"><a name="46919"><span class="ref">[46919] IIIª q. 3 a. 4 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 1889 dicendum quod assumptio quae fit per gratiam adoptionis, terminatur |
| 1890 ad quandam participationem divinae naturae secundum assimilationem | |
| 1891 ad bonitatem illius, secundum illud II Pet. I, <i>ut divinae | |
| 1892 consortes naturae</i>, et cetera. Et ideo huiusmodi assumptio | |
| 1893 communis est tribus personis et ex parte principii et ex parte | |
| 1894 termini. Sed assumptio quae est per gratiam unionis, est communis | |
| 53 | 1895 ex parte principii, non autem ex parte termini, ut dictum est.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 5</h3><p title="III q. 3 a. 5 arg. 1"><a name="46920"><span class="ref">[46920] IIIª q. 3 a. 5 arg. 1</span></a> Ad quintum sic |
| 28 | 1896 proceditur. Videtur quod nulla alia persona divina potuit humanam |
| 1897 naturam assumere, praeter personam filii. Per huiusmodi enim | |
| 1898 assumptionem factum est quod Deus sit filius hominis. Sed | |
| 1899 inconveniens esset quod esse filium conveniret patri vel spiritui | |
| 1900 sancto, hoc enim vergeret in confusionem divinarum personarum. Ergo | |
| 53 | 1901 pater et spiritus sanctus carnem assumere non possent.</p><p title="III q. 3 a. 5 arg. 2"><a name="46921"><span class="ref">[46921] IIIª q. 3 a. 5 arg. 2</span></a> Praeterea, per |
| 28 | 1902 incarnationem divinam homines sunt assecuti adoptionem filiorum, |
| 1903 secundum illud Rom. VIII, <i>non accepistis spiritum servitutis | |
| 1904 iterum in timore, sed spiritum adoptionis filiorum</i>. Sed | |
| 1905 filiatio adoptiva est participata similitudo filiationis naturalis, | |
| 1906 quae non convenit nec patri nec spiritui sancto, unde dicitur Rom. | |
| 1907 VIII, <i>quos praescivit et praedestinavit conformes fieri imaginis | |
| 1908 filii sui</i>. Ergo videtur quod nulla alia persona potuit | |
| 53 | 1909 incarnari praeter personam filii.</p><p title="III q. 3 a. 5 arg. 3"><a name="46922"><span class="ref">[46922] IIIª q. 3 a. 5 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 1910 filius dicitur missus, et genitus nativitate temporali, secundum |
| 1911 quod incarnatus est. Sed patri non convenit mitti, qui est | |
| 1912 innascibilis, ut in prima parte habitum est. Ergo saltem persona | |
| 53 | 1913 patris non potuit incarnari.</p><p title="III q. 3 a. 5 s. c."><a name="46923"><span class="ref">[46923] IIIª q. 3 a. 5 s. c.</span></a> Sed contra, |
| 28 | 1914 quidquid potest filius, potest pater, alioquin, non esset eadem |
| 1915 potentia trium. Sed filius potuit incarnari. Ergo similiter pater | |
| 53 | 1916 et spiritus sanctus.</p><p title="III q. 3 a. 5 co."><a name="46924"><span class="ref">[46924] IIIª q. 3 a. 5 co.</span></a> Respondeo dicendum |
| 28 | 1917 quod, sicut dictum est, assumptio duo importat, scilicet ipsum |
| 1918 actum assumentis, et terminum assumptionis. Principium autem actus | |
| 1919 est virtus divina, terminus autem est persona. Virtus autem divina | |
| 1920 communiter et indifferenter se habet ad omnes personas. Eadem etiam | |
| 1921 est communis ratio personalitatis in tribus personis, licet | |
| 1922 proprietates personales sint differentes. Quandocumque autem virtus | |
| 1923 aliqua indifferenter se habet ad plura, potest ad quodlibet eorum | |
| 1924 suam actionem terminare, sicut patet in potentiis rationalibus, | |
| 1925 quae se habent ad opposita, quorum utrumque agere possunt. Sic ergo | |
| 1926 divina virtus potuit naturam humanam unire vel personae patris vel | |
| 1927 spiritus sancti, sicut univit eam personae filii. Et ideo dicendum | |
| 1928 est quod pater vel spiritus sanctus potuit carnem assumere, sicut | |
| 53 | 1929 et filius.</p><p title="III q. 3 a. 5 ad 1"><a name="46925"><span class="ref">[46925] IIIª q. 3 a. 5 ad 1</span></a> Ad primum ergo |
| 28 | 1930 dicendum quod filiatio temporalis, qua Christus dicitur filius |
| 1931 hominis, non constituit personam ipsius, sicut filiatio aeterna, | |
| 1932 sed est quiddam consequens nativitatem temporalem. Unde, si per | |
| 1933 hunc modum nomen filiationis ad patrem vel spiritum sanctum | |
| 53 | 1934 transferretur, nulla sequeretur confusio divinarum personarum.</p><p title="III q. 3 a. 5 ad 2"><a name="46926"><span class="ref">[46926] IIIª q. 3 a. 5 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 1935 dicendum quod filiatio adoptiva est quaedam participata similitudo |
| 1936 filiationis naturalis; sed fit in nobis appropriate a patre, qui | |
| 1937 est principium naturalis filiationis; et per donum spiritus sancti, | |
| 1938 qui est amor patris et filii; secundum illud Galat. IV, <i>misit | |
| 1939 Deus spiritum filii sui in corda nostra, clamantem, abba, | |
| 1940 pater</i>. Et ideo sicut, filio incarnato, adoptivam filiationem | |
| 1941 accipimus ad similitudinem naturalis filiationis eius; ita, patre | |
| 1942 incarnato, adoptivam filiationem reciperemus ab eo tanquam a | |
| 1943 principio naturalis filiationis; et a spiritu sancto, tanquam a | |
| 53 | 1944 nexu communi patris et filii.</p><p title="III q. 3 a. 5 ad 3"><a name="46927"><span class="ref">[46927] IIIª q. 3 a. 5 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 1945 dicendum quod patri convenit esse innascibilem secundum nativitatem |
| 1946 aeternam, quod non excluderet nativitas temporalis. Mitti autem | |
| 1947 dicitur filius secundum incarnationem, eo quod est ab illo, sine | |
| 53 | 1948 quo incarnatio non sufficeret ad rationem missionis.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 6</h3><p title="III q. 3 a. 6 arg. 1"><a name="46928"><span class="ref">[46928] IIIª q. 3 a. 6 arg. 1</span></a> Ad sextum sic |
| 28 | 1949 proceditur. Videtur quod duae personae divinae non possunt assumere |
| 1950 unam et eandem numero naturam. Hoc enim supposito aut essent unus | |
| 1951 homo, vel plures. Sed non plures, sicut enim una natura divina in | |
| 1952 pluribus personis non patitur esse plures deos, ita una humana | |
| 1953 natura in pluribus personis non patitur esse plures homines. | |
| 1954 Similiter etiam non possent esse unus homo, quia unus homo est iste | |
| 1955 homo, qui demonstrat unam personam; et sic tolleretur distinctio | |
| 1956 trium personarum divinarum, quod est inconveniens. Non ergo duae | |
| 53 | 1957 aut tres personae possunt accipere unam naturam humanam.</p><p title="III q. 3 a. 6 arg. 2"><a name="46929"><span class="ref">[46929] IIIª q. 3 a. 6 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 1958 assumptio terminatur ad unitatem personae, ut dictum est. Sed non |
| 1959 est una persona patris et filii et spiritus sancti. Ergo non | |
| 53 | 1960 possunt tres personae assumere unam naturam humanam.</p><p title="III q. 3 a. 6 arg. 3"><a name="46930"><span class="ref">[46930] IIIª q. 3 a. 6 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 1961 Damascenus dicit, in III libro, et Augustinus, in I de Trin., quod |
| 1962 ex incarnatione filii Dei consequitur quod quidquid dicitur de | |
| 1963 filio Dei, dicitur de filio hominis, et e converso. Si ergo tres | |
| 1964 personae assumerent unam naturam humanam, sequitur quod quidquid | |
| 1965 dicitur de qualibet trium personarum, diceretur de illo homine, et | |
| 1966 e converso ea quae dicerentur de illo homine, possent dici de | |
| 1967 qualibet trium personarum. Sic ergo id quod est proprium patris, | |
| 1968 scilicet generare filium ab aeterno, diceretur de illo homine, et | |
| 1969 per consequens diceretur de filio Dei, quod est inconveniens. Non | |
| 1970 ergo est possibile quod tres personae divinae assumant unam naturam | |
| 53 | 1971 humanam.</p><p title="III q. 3 a. 6 s. c."><a name="46931"><span class="ref">[46931] IIIª q. 3 a. 6 s. c.</span></a> Sed contra, |
| 28 | 1972 persona incarnata subsistit in duabus naturis, divina scilicet et |
| 1973 humana. Sed tres personae possunt subsistere in una natura divina. | |
| 1974 Ergo etiam possunt subsistere in una natura humana, ita scilicet | |
| 53 | 1975 quod sit una natura humana a tribus personis assumpta.</p><p title="III q. 3 a. 6 co."><a name="46932"><span class="ref">[46932] IIIª q. 3 a. 6 co.</span></a> Respondeo dicendum |
| 28 | 1976 quod, sicut supra dictum est, ex unione animae et corporis in |
| 1977 Christo non fit neque nova persona neque hypostasis, sed fit una | |
| 1978 natura assumpta in personam vel hypostasim divinam. Quod quidem non | |
| 1979 fit per potentiam naturae humanae, sed per potentiam personae | |
| 1980 divinae. Est autem talis divinarum personarum conditio quod una | |
| 1981 earum non excludit aliam a communione eiusdem naturae, sed solum a | |
| 1982 communione eiusdem personae. Quia igitur in mysterio incarnationis | |
| 1983 <i>tota ratio facti est potentia facientis</i>, ut Augustinus | |
| 1984 dicit, in epistola ad Volusianum; magis est circa hoc iudicandum | |
| 1985 secundum conditionem personae assumentis quam secundum conditionem | |
| 1986 naturae humanae assumptae. Sic igitur non est impossibile divinis | |
| 1987 personis ut duae vel tres assumant unam naturam humanam. Esset | |
| 1988 tamen impossibile ut assumerent unam hypostasim vel unam personam | |
| 1989 humanam, sicut Anselmus dicit, in libro de conceptu virginali, quod | |
| 1990 <i>plures personae non possunt assumere unum eundemque | |
| 53 | 1991 hominem</i>.</p><p title="III q. 3 a. 6 ad 1"><a name="46933"><span class="ref">[46933] IIIª q. 3 a. 6 ad 1</span></a> Ad primum ergo |
| 28 | 1992 dicendum quod, hac positione facta, quod scilicet tres personae |
| 1993 assumerent unam humanam naturam, verum esset dicere quod tres | |
| 1994 personae essent unus homo, propter unam humanam naturam, sicut nunc | |
| 1995 verum est dicere quod sunt unus Deus, propter unam divinam naturam. | |
| 1996 Nec ly unus importat unitatem personae, sed unitatem in natura | |
| 1997 humana. Non enim posset argui ex hoc quod tres personae sunt unus | |
| 1998 homo, quod essent unus simpliciter, nihil enim prohibet dicere quod | |
| 1999 homines qui sunt plures simpliciter, sint unus quantum ad aliquid, | |
| 2000 puta unus populus; sicut Augustinus dicit, VI de Trin., <i>diversum | |
| 2001 est natura spiritus hominis et spiritus Dei, sed inhaerendo fit | |
| 2002 unus spiritus</i>, secundum illud I Cor. VI, <i>qui adhaeret Deo, | |
| 53 | 2003 unus spiritus est</i>.</p><p title="III q. 3 a. 6 ad 2"><a name="46934"><span class="ref">[46934] IIIª q. 3 a. 6 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 2004 dicendum quod, illa positione facta, humana natura esset assumpta |
| 2005 in unitate non unius personae, sed in unitate singularum | |
| 2006 personarum, ita scilicet quod, sicut divina natura habet naturalem | |
| 2007 unitatem cum singulis personis, ita natura humana haberet unitatem | |
| 53 | 2008 cum singulis per assumptionem.</p><p title="III q. 3 a. 6 ad 3"><a name="46935"><span class="ref">[46935] IIIª q. 3 a. 6 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 2009 dicendum quod circa mysterium incarnationis fuit communicatio |
| 2010 proprietatum pertinentium ad naturam, quia quaecumque conveniunt | |
| 2011 naturae, possunt praedicari de persona subsistente in natura illa, | |
| 2012 cuiuscumque naturae nomine significetur. Praedicta ergo positione | |
| 2013 facta, de persona patris poterunt praedicari et ea quae sunt | |
| 2014 humanae naturae, et ea quae sunt divinae, et similiter de persona | |
| 2015 filii et spiritus sancti. Non autem illud quod conveniret personae | |
| 2016 patris ratione propriae personae, posset attribui personae filii | |
| 2017 aut spiritus sancti, propter distinctionem personarum, quae | |
| 2018 remaneret. Posset ergo dici quod, sicut pater est ingenitus, ita | |
| 2019 homo esset ingenitus, secundum quod ly homo supponeret pro persona | |
| 2020 patris. Si quis autem ulterius procederet, homo est ingenitus, | |
| 2021 filius est homo, ergo filius est ingenitus, esset fallacia figurae | |
| 2022 dictionis vel accidentis. Sicut et nunc dicimus Deum esse | |
| 2023 ingenitum, quia pater est ingenitus, nec tamen possumus concludere | |
| 53 | 2024 quod filius sit ingenitus, quamvis sit Deus.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 7</h3><p title="III q. 3 a. 7 arg. 1"><a name="46936"><span class="ref">[46936] IIIª q. 3 a. 7 arg. 1</span></a> Ad septimum sic |
| 28 | 2025 proceditur. Videtur quod una persona divina non possit assumere |
| 2026 duas naturas humanas. Natura enim assumpta in mysterio | |
| 2027 incarnationis non habet aliud suppositum praeter suppositum | |
| 2028 personae divinae, ut ex supra dictis patet. Si ergo ponatur esse | |
| 2029 una persona divina assumens duas humanas naturas, esset unum | |
| 2030 suppositum duarum naturarum eiusdem speciei. Quod videtur implicare | |
| 2031 contradictionem, non enim natura unius speciei multiplicatur nisi | |
| 53 | 2032 secundum distinctionem suppositorum.</p><p title="III q. 3 a. 7 arg. 2"><a name="46937"><span class="ref">[46937] IIIª q. 3 a. 7 arg. 2</span></a> Praeterea, hac |
| 28 | 2033 suppositione facta, non posset dici quod persona divina incarnata |
| 2034 esset unus homo, quia non haberet unam naturam humanam. Similiter | |
| 2035 etiam non posset dici quod essent plures homines, quia plures | |
| 2036 homines sunt supposito distincti, et ibi esset unum tantum | |
| 53 | 2037 suppositum. Ergo praedicta positio esset omnino impossibilis.</p><p title="III q. 3 a. 7 arg. 3"><a name="46938"><span class="ref">[46938] IIIª q. 3 a. 7 arg. 3</span></a> Praeterea, in |
| 28 | 2038 incarnationis mysterio tota divina natura est unita toti naturae |
| 2039 assumptae, idest cuilibet parti eius, est enim Christus | |
| 2040 <i>perfectus Deus et perfectus homo, totus Deus et totus homo</i>, | |
| 2041 ut Damascenus dicit, in III libro. Sed duae humanae naturae non | |
| 2042 possent totaliter sibi invicem uniri, quia oporteret quod anima | |
| 2043 unius esset unita corpori alterius, et quod etiam duo corpora | |
| 2044 essent simul, quod etiam confusionem induceret naturarum. Non ergo | |
| 2045 est possibile quod persona divina duas humanas naturas | |
| 53 | 2046 assumeret.</p><p title="III q. 3 a. 7 s. c."><a name="46939"><span class="ref">[46939] IIIª q. 3 a. 7 s. c.</span></a> Sed contra est |
| 28 | 2047 quod quidquid potest pater, potest filius. Sed pater post |
| 2048 incarnationem filii, potest assumere naturam humanam aliam numero | |
| 2049 ab ea quam filius assumpsit, in nullo enim per incarnationem filii | |
| 2050 est diminuta potentia patris vel filii. Ergo videtur quod filius, | |
| 2051 post incarnationem, possit aliam humanam naturam assumere, praeter | |
| 53 | 2052 eam quam assumpsit.</p><p title="III q. 3 a. 7 co."><a name="46940"><span class="ref">[46940] IIIª q. 3 a. 7 co.</span></a> Respondeo dicendum |
| 28 | 2053 quod id quod potest in unum et non in amplius, habet potentiam |
| 2054 limitatam ad unum. Potentia autem divinae personae est infinita, | |
| 2055 nec potest limitari ad aliquid creatum. Unde non est dicendum quod | |
| 2056 persona divina ita assumpserit unam naturam humanam quod non | |
| 2057 potuerit assumere aliam. Videretur enim ex hoc sequi quod | |
| 2058 personalitas divinae naturae esset ita comprehensa per unam humanam | |
| 2059 naturam quod ad eius personalitatem alia assumi non possit. Quod | |
| 2060 est impossibile, non enim increatum a creato comprehendi potest. | |
| 2061 Patet ergo quod, sive consideremus personam divinam secundum | |
| 2062 virtutem, quae est principium unionis; sive secundum suam | |
| 2063 personalitatem, quae est terminus unionis, oportet dicere quod | |
| 2064 persona divina, praeter naturam humanam quam assumpsit possit aliam | |
| 53 | 2065 numero naturam humanam assumere.</p><p title="III q. 3 a. 7 ad 1"><a name="46941"><span class="ref">[46941] IIIª q. 3 a. 7 ad 1</span></a> Ad primum ergo |
| 28 | 2066 dicendum quod natura creata perficitur in sua ratione per formam, |
| 2067 quae multiplicatur secundum divisionem materiae. Et ideo, si | |
| 2068 compositio formae et materiae constituat novum suppositum, | |
| 2069 consequens est quod natura multiplicetur secundum multiplicationem | |
| 2070 suppositorum. Sed in mysterio incarnationis unio formae et | |
| 2071 materiae, idest animae et corporis, non constituit novum | |
| 2072 suppositum, ut supra dictum est. Et ideo posset esse multitudo | |
| 2073 secundum numerum ex parte naturae, propter divisionem materiae, | |
| 53 | 2074 absque distinctione suppositorum.</p><p title="III q. 3 a. 7 ad 2"><a name="46942"><span class="ref">[46942] IIIª q. 3 a. 7 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 2075 dicendum quod posset videri quod, praedicta positione facta, |
| 2076 consequeretur quod essent duo homines, propter duas naturas, absque | |
| 2077 hoc quod essent ibi duo supposita, sicut e converso tres personae | |
| 2078 dicerentur unus homo, propter unam naturam humanam assumptam, ut | |
| 2079 supra dictum est. Sed hoc non videtur esse verum. Quia nominibus | |
| 2080 est utendum secundum quod sunt ad significandum imposita. Quod | |
| 2081 quidem est ex consideratione eorum quae apud nos sunt. Et ideo | |
| 2082 oportet, circa modum significandi et consignificandi, considerare | |
| 2083 ea quae apud nos sunt. In quibus nunquam nomen ab aliqua forma | |
| 2084 impositum pluraliter dicitur nisi propter pluralitatem | |
| 2085 suppositorum, homo enim qui est duobus vestimentis indutus, non | |
| 2086 dicitur duo vestiti, sed unus vestitus duobus vestimentis; et qui | |
| 2087 habet duas qualitates, dicitur singulariter aliqualis secundum duas | |
| 2088 qualitates. Natura autem assumpta quantum ad aliquid se habet per | |
| 2089 modum indumenti, licet non sit similitudo quantum ad omnia, ut | |
| 2090 supra dictum est. Et ideo, si persona divina assumeret duas naturas | |
| 2091 humanas, propter unitatem suppositi diceretur unus homo habens duas | |
| 2092 naturas humanas. Contingit autem quod plures homines dicuntur unus | |
| 2093 populus, propter hoc quod conveniunt in aliquo uno, non autem | |
| 2094 propter unitatem suppositi. Et similiter, si duae personae divinae | |
| 2095 assumerent unam numero humanam naturam, dicerentur unus homo, ut | |
| 2096 supra dictum est, non propter unitatem suppositi, sed inquantum | |
| 53 | 2097 conveniunt in aliquo uno.</p><p title="III q. 3 a. 7 ad 3"><a name="46943"><span class="ref">[46943] IIIª q. 3 a. 7 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 2098 dicendum quod divina et humana natura non eodem ordine se habent ad |
| 2099 unam divinam personam, sed per prius comparatur ad ipsam divina | |
| 2100 natura, utpote quae est unum cum ea ab aeterno; sed natura humana | |
| 2101 comparatur ad personam divinam per posterius, utpote assumpta ex | |
| 2102 tempore a divina persona, non quidem ad hoc quod natura sit ipsa | |
| 2103 persona, sed quod persona in natura subsistat filius enim Dei est | |
| 2104 sua deitas, sed non est sua humanitas. Et ideo ad hoc quod natura | |
| 2105 humana assumatur a divina persona, relinquitur quod divina natura | |
| 2106 unione personali uniatur toti naturae assumptae, idest secundum | |
| 2107 omnes partes eius. Sed duarum naturarum assumptarum esset uniformis | |
| 2108 habitudo ad personam divinam, nec una assumeret aliam. Unde non | |
| 2109 oporteret quod una earum totaliter alteri uniretur, idest, omnes | |
| 53 | 2110 partes unius omnibus partibus alterius.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 8</h3><p title="III q. 3 a. 8 arg. 1"><a name="46944"><span class="ref">[46944] IIIª q. 3 a. 8 arg. 1</span></a> Ad octavum sic |
| 28 | 2111 proceditur. Videtur quod non fuerit magis conveniens filium Dei |
| 2112 incarnari quam patrem vel spiritum sanctum. Per mysterium enim | |
| 2113 incarnationis homines ad veram Dei cognitionem sunt perducti, | |
| 2114 secundum illud Ioan. XVIII, <i>in hoc natus sum, et ad hoc veni in | |
| 2115 mundum, ut testimonium perhiberem veritati</i>. Sed ex hoc quod | |
| 2116 persona filii Dei est incarnata, multi impediti fuerunt a vera Dei | |
| 2117 cognitione, ea quae dicuntur de filio secundum humanam naturam | |
| 2118 referentes ad ipsam filii personam, sicut Arius, qui posuit | |
| 2119 inaequalitatem personarum propter hoc quod dicitur Ioan. XIV, | |
| 2120 <i>pater maior me est</i>, qui quidem error non provenisset si | |
| 2121 persona patris incarnata fuisset; nullus enim existimasset patrem | |
| 2122 filio minorem. Magis ergo videtur conveniens fuisse quod persona | |
| 53 | 2123 patris incarnaretur quam persona filii.</p><p title="III q. 3 a. 8 arg. 2"><a name="46945"><span class="ref">[46945] IIIª q. 3 a. 8 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 2124 incarnationis effectus videtur esse recreatio quaedam humanae |
| 2125 naturae, secundum illud Galat. ult., <i>in Christo Iesu neque | |
| 2126 circumcisio aliquid valet neque praeputium, sed nova creatura</i>. | |
| 2127 Sed potentia creandi appropriatur patri. Ergo magis decuisset | |
| 53 | 2128 patrem incarnari quam filium.</p><p title="III q. 3 a. 8 arg. 3"><a name="46946"><span class="ref">[46946] IIIª q. 3 a. 8 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 2129 incarnatio ordinatur ad remissionem peccatorum, secundum illud |
| 2130 Matth. I, <i>vocabis nomen eius Iesum, ipse enim salvum faciet | |
| 2131 populum suum a peccatis eorum</i>. Remissio autem peccatorum | |
| 2132 attribuitur spiritui sancto, secundum illud Ioan. XX, <i>accipite | |
| 2133 spiritum sanctum, quorum remiseritis peccata, remittentur eis</i>. | |
| 2134 Ergo magis congruebat personam spiritus sancti incarnari quam | |
| 53 | 2135 personam filii.</p><p title="III q. 3 a. 8 s. c."><a name="46947"><span class="ref">[46947] IIIª q. 3 a. 8 s. c.</span></a> Sed contra est |
| 28 | 2136 quod Damascenus dicit, in III libro, <i>in mysterio incarnationis |
| 2137 manifestata est sapientia et virtus Dei, sapientia quidem, quia | |
| 2138 invenit difficillimi solutionem pretii valde decentissimam; virtus | |
| 2139 autem, quia victum fecit rursus victorem</i>. Sed virtus et | |
| 2140 sapientia appropriantur filio, secundum illud I Cor. I, <i>Christum | |
| 2141 Dei virtutem et Dei sapientiam</i>. Ergo conveniens fuit personam | |
| 53 | 2142 filii incarnari.</p><p title="III q. 3 a. 8 co."><a name="46948"><span class="ref">[46948] IIIª q. 3 a. 8 co.</span></a> Respondeo dicendum |
| 28 | 2143 quod convenientissimum fuit personam filii incarnari. Primo quidem, |
| 2144 ex parte unionis. Convenienter enim ea quae sunt similia, uniuntur. | |
| 2145 Ipsius autem personae filii, qui est verbum Dei, attenditur, uno | |
| 2146 quidem modo, communis convenientia ad totam creaturam. Quia verbum | |
| 2147 artificis, idest conceptus eius, est similitudo exemplaris eorum | |
| 2148 quae ab artifice fiunt. Unde verbum Dei, quod est aeternus | |
| 2149 conceptus eius, est similitudo exemplaris totius creaturae. Et | |
| 2150 ideo, sicut per participationem huius similitudinis creaturae sunt | |
| 2151 in propriis speciebus institutae, sed mobiliter; ita per unionem | |
| 2152 verbi ad creaturam non participativam sed personalem, conveniens | |
| 2153 fuit reparari creaturam in ordine ad aeternam et immobilem | |
| 2154 perfectionem, nam et artifex per formam artis conceptam qua | |
| 2155 artificiatum condidit, ipsum, si collapsum fuerit, restaurat. Alio | |
| 2156 modo, habet convenientiam specialiter cum humana natura, ex eo quod | |
| 2157 verbum est conceptus aeternae sapientiae a qua omnis sapientia | |
| 2158 hominum derivatur. Et ideo homo per hoc in sapientia proficit, quae | |
| 2159 est propria eius perfectio prout est rationalis, quod participat | |
| 2160 verbum Dei, sicut discipulus instruitur per hoc quod recipit verbum | |
| 2161 magistri. Unde et Eccli. I dicitur, <i>fons sapientiae verbum Dei | |
| 2162 in excelsis</i>. Et ideo, ad consummatam hominis perfectionem, | |
| 2163 conveniens fuit ut ipsum verbum Dei humanae naturae personaliter | |
| 2164 uniretur. Secundo potest accipi ratio huius congruentiae ex fine | |
| 2165 unionis, qui est impletio praedestinationis, eorum scilicet qui | |
| 2166 praeordinati sunt ad hereditatem caelestem, quae non debetur nisi | |
| 2167 filiis, secundum illud Rom. VIII, <i>filii et heredes</i>. Et ideo | |
| 2168 congruum fuit ut per eum qui est filius naturalis, homines | |
| 2169 participarent similitudinem huius filiationis secundum adoptionem, | |
| 2170 sicut apostolus ibidem dicit, <i>quos praescivit et praedestinavit | |
| 2171 conformes fieri imagini filii eius</i>. Tertio potest accipi ratio | |
| 2172 huius congruentiae ex peccato primi parentis, cui per incarnationem | |
| 2173 remedium adhibetur. Peccavit enim primus homo appetendo scientiam, | |
| 2174 ut patet ex verbis serpentis promittentis homini scientiam boni et | |
| 2175 mali. Unde conveniens fuit ut per verbum verae sapientiae homo | |
| 2176 reduceretur in Deum, qui per inordinatum appetitum scientiae | |
| 53 | 2177 recesserat a Deo.</p><p title="III q. 3 a. 8 ad 1"><a name="46949"><span class="ref">[46949] IIIª q. 3 a. 8 ad 1</span></a> Ad primum ergo |
| 28 | 2178 dicendum quod nihil est quo humana malitia non posset abuti, quando |
| 2179 etiam ipsa Dei bonitate abutitur, secundum illud Rom. II, <i>an | |
| 2180 divitias bonitatis eius contemnis?</i> Unde et, si persona patris | |
| 2181 fuisset incarnata, potuisset ex hoc homo alicuius erroris | |
| 2182 occasionem assumere, quasi filius sufficere non potuisset ad | |
| 53 | 2183 humanam naturam reparandam.</p><p title="III q. 3 a. 8 ad 2"><a name="46950"><span class="ref">[46950] IIIª q. 3 a. 8 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 2184 dicendum quod prima rerum creatio facta est a potentia Dei patris |
| 2185 per verbum. Unde et recreatio per verbum fieri debuit a potentia | |
| 2186 Dei patris, ut recreatio creationi responderet, secundum illud II | |
| 53 | 2187 Cor. V, <i>Deus erat in Christo mundum reconcilians sibi</i>.</p><p title="III q. 3 a. 8 ad 3"><a name="46951"><span class="ref">[46951] IIIª q. 3 a. 8 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 2188 dicendum quod spiritus sancti proprium est quod sit donum patris et |
| 2189 filii. Remissio autem peccatorum fit per spiritum sanctum tanquam | |
| 2190 per donum Dei. Et ideo convenientius fuit ad iustificationem | |
| 2191 hominum quod incarnaretur filius, cuius spiritus sanctus est | |
| 53 | 2192 donum.</p></div></div><div class="q" id="q4"><h2>Quaestio 4</h2><div class="p"><h3>Prooemium</h3><p title="III q. 4 pr."><a name="46952"><span class="ref">[46952] |
| 2193 IIIª q. 4 pr.</span></a> Deinde considerandum est de unione ex | |
| 28 | 2194 parte assumpti. Circa quod primo considerandum occurrit de his quae |
| 2195 sunt a verbo Dei assumpta; secundo, de coassumptis, quae sunt | |
| 2196 perfectiones et defectus. Assumpsit autem filius Dei humanam | |
| 2197 naturam, et partes eius. Unde circa primum triplex consideratio | |
| 2198 occurrit, prima est, quantum ad ipsam naturam humanam; secunda est, | |
| 2199 quantum ad partes ipsius; tertia, quantum ad ordinem assumptionis. | |
| 2200 Circa primum quaeruntur sex. Primo, utrum humana natura fuerit | |
| 2201 magis assumptibilis a filio Dei quam aliqua alia natura. Secundo, | |
| 2202 utrum assumpserit personam. Tertio, utrum assumpserit hominem. | |
| 2203 Quarto, utrum fuisset conveniens quod assumpsisset humanam naturam | |
| 2204 a singularibus separatam. Quinto, utrum fuerit conveniens quod | |
| 2205 assumpsisset humanam naturam in omnibus singularibus. Sexto, utrum | |
| 2206 fuerit conveniens quod assumeret humanam naturam in aliquo homine | |
| 53 | 2207 ex stirpe Adae progenito.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 1</h3><p title="III q. 4 a. 1 arg. 1"><a name="46953"><span class="ref">[46953] IIIª q. 4 a. 1 arg. 1</span></a> Ad primum sic |
| 28 | 2208 proceditur. Videtur quod humana natura non fuerit magis |
| 2209 assumptibilis a filio Dei quam quaelibet alia natura. Dicit enim | |
| 2210 Augustinus, in epistola ad Volusianum, <i>in rebus mirabiliter | |
| 2211 factis tota ratio facti est potentia facientis</i>. Sed potentia | |
| 2212 Dei facientis incarnationem, quae est opus maxime mirabile, non | |
| 2213 limitatur ad unam naturam, cum potentia Dei sit infinita. Ergo | |
| 2214 natura humana non est magis assumptibilis a Deo quam aliqua alia | |
| 53 | 2215 creatura.</p><p title="III q. 4 a. 1 arg. 2"><a name="46954"><span class="ref">[46954] IIIª q. 4 a. 1 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 2216 similitudo est ratio faciens ad congruitatem incarnationis divinae |
| 2217 personae, ut supra dictum est. Sed sicut in natura rationali | |
| 2218 invenitur similitudo imaginis, ita in natura irrationali invenitur | |
| 2219 similitudo vestigii. Ergo creatura irrationalis assumptibilis fuit, | |
| 53 | 2220 sicut humana natura.</p><p title="III q. 4 a. 1 arg. 3"><a name="46955"><span class="ref">[46955] IIIª q. 4 a. 1 arg. 3</span></a> Praeterea, in |
| 28 | 2221 natura angelica invenitur expressior Dei similitudo quam in natura |
| 2222 humana, sicut Gregorius dicit, in homilia de centum ovibus, | |
| 2223 introducens illud Ezech. XXVIII, <i>tu signaculum | |
| 2224 similitudinis</i>. Invenitur etiam in Angelo peccatum, sicut in | |
| 2225 homine, secundum illud Iob IV, <i>in Angelis suis reperit | |
| 2226 pravitatem</i>. Ergo natura angelica fuit ita assumptibilis sicut | |
| 53 | 2227 natura hominis.</p><p title="III q. 4 a. 1 arg. 4"><a name="46956"><span class="ref">[46956] IIIª q. 4 a. 1 arg. 4</span></a> Praeterea, cum |
| 28 | 2228 Deo competat summa perfectio, tanto magis est Deo aliquid simile, |
| 2229 quanto est magis perfectum. Sed totum universum est magis perfectum | |
| 2230 quam partes eius, inter quas est humana natura. Ergo totum | |
| 53 | 2231 universum est magis assumptibile quam humana natura.</p><p title="III q. 4 a. 1 s. c."><a name="46957"><span class="ref">[46957] IIIª q. 4 a. 1 s. c.</span></a> Sed contra est |
| 28 | 2232 quod dicitur Prov. VIII, ex ore sapientiae genitae, <i>deliciae |
| 2233 meae esse cum filiis hominum</i>. Et ita videtur esse quaedam | |
| 53 | 2234 congruentia unionis filii Dei ad humanam naturam.</p><p title="III q. 4 a. 1 co."><a name="46958"><span class="ref">[46958] IIIª q. 4 a. 1 co.</span></a> Respondeo dicendum |
| 28 | 2235 quod aliquid assumptibile dicitur quasi aptum assumi a divina |
| 2236 persona. Quae quidem aptitudo non potest intelligi secundum | |
| 2237 potentiam passivam naturalem, quae non se extendit ad id quod | |
| 2238 transcendit ordinem naturalem, quem transcendit unio personalis | |
| 2239 creaturae ad Deum. Unde relinquitur quod assumptibile aliquid | |
| 2240 dicatur secundum congruentiam ad unionem praedictam. Quae quidem | |
| 2241 congruentia attenditur secundum duo in humana natura, scilicet | |
| 2242 secundum eius dignitatem; et necessitatem. Secundum dignitatem | |
| 2243 quidem, quia humana natura, inquantum est rationalis et | |
| 2244 intellectualis, nata est contingere aliqualiter ipsum verbum per | |
| 2245 suam operationem, cognoscendo scilicet et amando ipsum. Secundum | |
| 2246 necessitatem autem, quia indigebat reparatione, cum subiaceret | |
| 2247 originali peccato. Haec autem duo soli humanae naturae conveniunt, | |
| 2248 nam creaturae irrationali deest congruitas dignitatis; naturae | |
| 2249 autem angelicae deest congruitas praedictae necessitatis. Unde | |
| 53 | 2250 relinquitur quod sola natura humana sit assumptibilis.</p><p title="III q. 4 a. 1 ad 1"><a name="46959"><span class="ref">[46959] IIIª q. 4 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum ergo |
| 28 | 2251 dicendum quod creaturae denominantur aliquales ex eo quod competit |
| 2252 eis secundum proprias causas, non autem ex eo quod convenit eis | |
| 2253 secundum primas causas et universales, sicut dicimus aliquem morbum | |
| 2254 esse incurabilem, non quia non potest curari a Deo, sed quia per | |
| 2255 propria principia subiecti curari non potest. Sic ergo dicitur | |
| 2256 aliqua creatura non esse assumptibilis, non ad subtrahendum aliquid | |
| 2257 divinae potentiae, sed ad ostendendum conditionem creaturae quae ad | |
| 53 | 2258 hoc aptitudinem non habet.</p><p title="III q. 4 a. 1 ad 2"><a name="46960"><span class="ref">[46960] IIIª q. 4 a. 1 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 2259 dicendum quod similitudo imaginis attenditur in natura humana |
| 2260 secundum quod est capax Dei, scilicet ipsum attingendo propria | |
| 2261 operatione cognitionis et amoris. Similitudo autem vestigii | |
| 2262 attenditur solum secundum repraesentationem aliquam ex impressione | |
| 2263 divina in creatura existentem, non autem ex eo quod creatura | |
| 2264 irrationalis, in qua est sola talis similitudo possit ad Deum | |
| 2265 attingere per solam suam operationem. Quod autem deficit a minori, | |
| 2266 non habet congruitatem ad id quod est maius, sicut corpus quod non | |
| 2267 est aptum perfici anima sensitiva, multo minus est aptum perfici | |
| 2268 anima intellectiva. Multo autem est maior et perfectior unio ad | |
| 2269 Deum secundum esse personale quam quae est secundum operationem. Et | |
| 2270 ideo creatura irrationalis, quae deficit ab unione ad Deum per | |
| 2271 operationem, non habet congruitatem ut uniatur ei secundum esse | |
| 53 | 2272 personale.</p><p title="III q. 4 a. 1 ad 3"><a name="46961"><span class="ref">[46961] IIIª q. 4 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 2273 dicendum quod quidam dicunt Angelum non esse assumptibilem, quia a |
| 2274 principio suae creationis est in sua personalitate perfectus, cum | |
| 2275 non subiaceat generationi et corruptioni. Unde non potuisset in | |
| 2276 unitatem divinae personae assumi nisi eius personalitas | |
| 2277 destrueretur, quod neque convenit incorruptibilitati naturae eius; | |
| 2278 neque bonitati assumentis, ad quam non pertinet quod aliquid | |
| 2279 perfectionis in creatura assumpta corrumpat. Sed hoc non videtur | |
| 2280 totaliter excludere congruitatem assumptionis angelicae naturae. | |
| 2281 Potest enim Deus producendo novam angelicam naturam, copulare eam | |
| 2282 sibi in unitate personae, et sic nihil praeexistens ibi | |
| 2283 corrumperetur. Sed, sicut dictum est, deest congruitas ex parte | |
| 2284 necessitatis, quia, etsi natura angelica in aliquibus peccato | |
| 2285 subiaceat, est tamen eius peccatum irremediabile ut in prima parte | |
| 53 | 2286 habitum est.</p><p title="III q. 4 a. 1 ad 4"><a name="46962"><span class="ref">[46962] IIIª q. 4 a. 1 ad 4</span></a> Ad quartum |
| 28 | 2287 dicendum quod perfectio universi non est perfectio unius personae |
| 2288 vel suppositi, sed eius quod est unum sub positione vel ordine. | |
| 2289 Cuius plurimae partes non sunt assumptibiles, ut dictum est. Unde | |
| 53 | 2290 relinquitur quod solum natura humana sit assumptibilis.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 2</h3><p title="III q. 4 a. 2 arg. 1"><a name="46963"><span class="ref">[46963] IIIª q. 4 a. 2 arg. 1</span></a> Ad secundum sic |
| 28 | 2291 proceditur. Videtur quod filius Dei assumpserit personam. Dicit |
| 2292 enim Damascenus, in III libro, quod <i>filius Dei assumpsit humanam | |
| 2293 naturam in atomo</i>, idest, in individuo. Sed individuum | |
| 2294 rationalis naturae est persona, ut patet per Boetium, in libro de | |
| 53 | 2295 duabus naturis. Ergo filius Dei personam assumpsit.</p><p title="III q. 4 a. 2 arg. 2"><a name="46964"><span class="ref">[46964] IIIª q. 4 a. 2 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 2296 Damascenus dicit quod <i>filius Dei assumpsit ea quae in natura |
| 2297 nostra plantavit</i>. Plantavit autem ibi personalitatem. Ergo | |
| 53 | 2298 filius Dei assumpsit personam.</p><p title="III q. 4 a. 2 arg. 3"><a name="46965"><span class="ref">[46965] IIIª q. 4 a. 2 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 2299 nihil consumitur nisi quod est. Sed Innocentius III dicit, in |
| 2300 quadam decretali, quod <i>persona Dei consumpsit personam | |
| 2301 hominis</i>. Ergo videtur quod persona hominis fuit prius | |
| 53 | 2302 assumpta.</p><p title="III q. 4 a. 2 s. c."><a name="46966"><span class="ref">[46966] IIIª q. 4 a. 2 s. c.</span></a> Sed contra est |
| 28 | 2303 quod Augustinus dicit, in libro de fide ad Petrum, quod <i>Deus |
| 53 | 2304 naturam hominis assumpsit, non personam</i>.</p><p title="III q. 4 a. 2 co."><a name="46967"><span class="ref">[46967] IIIª q. 4 a. 2 co.</span></a> Respondeo dicendum |
| 28 | 2305 quod aliquid dicitur assumi ex eo quod ad aliquid sumitur. Unde |
| 2306 illud quod assumitur oportet praeintelligi assumptioni, sicut id | |
| 2307 quod movetur localiter praeintelligitur ipsi motui. Persona autem | |
| 2308 non praeintelligitur in humana natura assumptioni, sed magis se | |
| 2309 habet ut terminus assumptionis, ut supra dictum est. Si enim | |
| 2310 praeintelligeretur, vel oporteret quod corrumperetur, et sic | |
| 2311 frustra esset assumpta. Vel quod remaneret post unionem, et sic | |
| 2312 essent duae personae, una assumens et alia assumpta; quod est | |
| 2313 erroneum, ut supra ostensum est. Unde relinquitur quod nullo modo | |
| 53 | 2314 filius Dei assumpsit humanam personam.</p><p title="III q. 4 a. 2 ad 1"><a name="46968"><span class="ref">[46968] IIIª q. 4 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum ergo |
| 28 | 2315 dicendum quod naturam humanam assumpsit filius Dei in atomo, idest, |
| 2316 in individuo <i>quod non est aliud a supposito increato quod est | |
| 2317 persona filii Dei</i>. Unde non sequitur quod persona sit | |
| 53 | 2318 assumpta.</p><p title="III q. 4 a. 2 ad 2"><a name="46969"><span class="ref">[46969] IIIª q. 4 a. 2 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 2319 dicendum quod naturae assumptae non deest propria personalitas |
| 2320 propter defectum alicuius quod ad perfectionem humanae naturae | |
| 2321 pertineat, sed propter additionem alicuius quod est supra humanam | |
| 53 | 2322 naturam, quod est unio ad divinam personam.</p><p title="III q. 4 a. 2 ad 3"><a name="46970"><span class="ref">[46970] IIIª q. 4 a. 2 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 2323 dicendum quod consumptio ibi non importat destructionem alicuius |
| 2324 quod prius fuerat, sed impeditionem eius quod aliter esse posset. | |
| 2325 Si enim humana natura non esset assumpta a divina persona, natura | |
| 2326 humana propriam personalitatem haberet. Et pro tanto dicitur | |
| 2327 persona consumpsisse personam, licet improprie, quia persona divina | |
| 2328 sua unione impedivit ne humana natura propriam personalitatem | |
| 53 | 2329 haberet.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 3</h3><p title="III q. 4 a. 3 arg. 1"><a name="46971"><span class="ref">[46971] IIIª q. 4 a. 3 arg. 1</span></a> Ad tertium sic |
| 28 | 2330 proceditur. Videtur quod persona divina assumpserit hominem. |
| 2331 Dicitur enim in Psalmo, <i>beatus quem elegisti et assumpsisti</i>, | |
| 2332 quod Glossa exponit de Christo. Et Augustinus dicit, in libro de | |
| 2333 agone Christiano, <i>filius Dei hominem assumpsit, et in illo | |
| 53 | 2334 humana perpessus est</i>.</p><p title="III q. 4 a. 3 arg. 2"><a name="46972"><span class="ref">[46972] IIIª q. 4 a. 3 arg. 2</span></a> Praeterea, hoc |
| 28 | 2335 nomen homo significat naturam humanam. Sed filius Dei assumpsit |
| 53 | 2336 humanam naturam. Ergo assumpsit hominem.</p><p title="III q. 4 a. 3 arg. 3"><a name="46973"><span class="ref">[46973] IIIª q. 4 a. 3 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 2337 filius Dei est homo. Sed non est homo quem non assumpsit quia sic |
| 2338 esset pari ratione Petrus, vel quilibet alius homo. Ergo est homo | |
| 53 | 2339 quem assumpsit.</p><p title="III q. 4 a. 3 s. c."><a name="46974"><span class="ref">[46974] IIIª q. 4 a. 3 s. c.</span></a> Sed contra est |
| 28 | 2340 auctoritas Felicis Papae et martyris, quae introducitur in Ephesina |
| 2341 synodo, <i>credimus in dominum nostrum Iesum Christum, de virgine | |
| 2342 Maria natum quia ipse est Dei sempiternus filius et verbum, et non | |
| 2343 homo a Deo assumptus, ut alter sit praeter illum. Neque enim | |
| 53 | 2344 hominem assumpsit Dei filius ut alter sit praeter ipsum</i>.</p><p title="III q. 4 a. 3 co."><a name="46975"><span class="ref">[46975] IIIª q. 4 a. 3 co.</span></a> Respondeo dicendum |
| 28 | 2345 quod, sicut supra dictum est, id quod assumitur non est terminus |
| 2346 assumptionis, sed assumptioni praeintelligitur. Dictum est autem | |
| 2347 quod individuum in quo assumitur natura humana, non est aliud quam | |
| 2348 divina persona, quae est terminus assumptionis. Hoc autem nomen | |
| 2349 homo significat humanam naturam prout est nata in supposito esse, | |
| 2350 quia, ut dicit Damascenus, sicut hoc nomen Deus significat eum qui | |
| 2351 habet divinam naturam, ita hoc nomen homo significat eum qui habet | |
| 2352 humanam naturam. Et ideo non est proprie dictum quod filius Dei | |
| 2353 assumpsit hominem, supponendo, sicut rei veritas se habet, quod in | |
| 2354 Christo sit unum suppositum et una hypostasis. Sed secundum illos | |
| 2355 qui ponunt in Christo duas hypostases vel duo supposita, | |
| 2356 convenienter et proprie dici posset quod filius Dei hominem | |
| 2357 assumpsisset. Unde et prima opinio quae ponitur sexta distinctione | |
| 2358 tertii libri sententiarum concedit hominem esse assumptum. Sed illa | |
| 53 | 2359 opinio erronea est, ut supra ostensum est.</p><p title="III q. 4 a. 3 ad 1"><a name="46976"><span class="ref">[46976] IIIª q. 4 a. 3 ad 1</span></a> Ad primum ergo |
| 28 | 2360 dicendum quod huiusmodi locutiones non sunt extendendae, tanquam |
| 2361 propriae, sed pie sunt exponendae, ubicumque a sacris doctoribus | |
| 2362 ponuntur; ut dicamus hominem assumptum, quia eius natura est | |
| 2363 assumpta; et quia assumptio terminata est ad hoc quod filius Dei | |
| 53 | 2364 sit homo.</p><p title="III q. 4 a. 3 ad 2"><a name="46977"><span class="ref">[46977] IIIª q. 4 a. 3 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 2365 dicendum quod hoc nomen homo significat naturam humanam in |
| 2366 concreto, prout scilicet est in aliquo supposito. Et ideo, sicut | |
| 2367 non possumus dicere quod suppositum sit assumptum, ita non possumus | |
| 53 | 2368 dicere quod homo sit assumptus.</p><p title="III q. 4 a. 3 ad 3"><a name="46978"><span class="ref">[46978] IIIª q. 4 a. 3 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 2369 dicendum quod filius Dei non est homo quem assumpsit; sed cuius |
| 53 | 2370 naturam assumpsit.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 4</h3><p title="III q. 4 a. 4 arg. 1"><a name="46979"><span class="ref">[46979] IIIª q. 4 a. 4 arg. 1</span></a> Ad quartum sic |
| 28 | 2371 proceditur. Videtur quod filius Dei debuit assumere naturam humanam |
| 2372 abstractam ab omnibus individuis. Assumptio enim naturae humanae | |
| 2373 facta est ad communem omnium hominum salutem, unde dicitur I Tim. | |
| 2374 IV, de Christo, quod <i>est salvator omnium hominum, maxime | |
| 2375 fidelium</i>. Sed natura prout est in individuis, recedit a sua | |
| 2376 communitate. Ergo filius Dei debuit humanam naturam assumere prout | |
| 53 | 2377 est ab omnibus individuis abstracta.</p><p title="III q. 4 a. 4 arg. 2"><a name="46980"><span class="ref">[46980] IIIª q. 4 a. 4 arg. 2</span></a> Praeterea, in |
| 28 | 2378 omnibus quod nobilissimum est Deo est attribuendum. Sed in |
| 2379 unoquoque genere id quod est per se potissimum est. Ergo filius Dei | |
| 2380 debuit assumere per se hominem. Quod quidem, secundum Platonicos, | |
| 2381 est humana natura ab individuis separata. Hanc ergo debuit filius | |
| 53 | 2382 Dei assumere.</p><p title="III q. 4 a. 4 arg. 3"><a name="46981"><span class="ref">[46981] IIIª q. 4 a. 4 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 2383 natura humana non est assumpta a filio Dei prout significatur in |
| 2384 concreto per hoc nomen homo, ut dictum est. Sic autem significatur | |
| 2385 prout est in singularibus, ut ex dictis patet. Ergo filius Dei | |
| 53 | 2386 assumpsit humanam naturam prout est ab individuis separata.</p><p title="III q. 4 a. 4 s. c."><a name="46982"><span class="ref">[46982] IIIª q. 4 a. 4 s. c.</span></a> Sed contra est |
| 28 | 2387 quod dicit Damascenus, in III libro, <i>Dei verbum incarnatum neque |
| 2388 eam quae nuda contemplatione consideratur naturam assumpsit. Non | |
| 2389 enim incarnatio hoc, sed deceptio, et fictio incarnationis</i>. Sed | |
| 2390 natura humana prout est a singularibus separata vel abstracta, | |
| 2391 <i>in nuda contemplatione cogitatur, quia secundum seipsam non | |
| 2392 subsistit</i>, ut idem Damascenus dicit. Ergo filius Dei non | |
| 2393 assumpsit humanam naturam secundum quod est a singularibus | |
| 53 | 2394 separata.</p><p title="III q. 4 a. 4 co."><a name="46983"><span class="ref">[46983] IIIª q. 4 a. 4 co.</span></a> Respondeo dicendum |
| 28 | 2395 quod natura hominis, vel cuiuscumque alterius rei sensibilis, |
| 2396 praeter esse quod in singularibus habet, dupliciter potest | |
| 2397 intelligi, uno modo, quasi per seipsam esse habeat praeter | |
| 2398 materiam, sicut Platonici posuerunt; alio modo, sicut in intellectu | |
| 2399 existens, vel humano vel divino. Per se quidem subsistere non | |
| 2400 potest, ut philosophus probat, in VII Metaphys., quia ad naturam | |
| 2401 speciei rerum sensibilium pertinet materia sensibilis, quae ponitur | |
| 2402 in eius definitione; sicut carnes et ossa in definitione hominis. | |
| 2403 Unde non potest esse quod natura humana sit praeter materiam | |
| 2404 sensibilem. Si tamen esset hoc modo subsistens natura humana, non | |
| 2405 fuisset conveniens ut a verbo Dei assumeretur. Primo quidem, quia | |
| 2406 assumptio ista terminatur ad personam. Hoc autem est contra | |
| 2407 rationem formae communis, ut sic in persona individuetur. Secundo, | |
| 2408 quia naturae communi non possunt attribui nisi operationes communes | |
| 2409 et universales, secundum quas homo nec meretur nec demeretur, cum | |
| 2410 tamen illa assumptio ad hoc facta sit ut filius Dei in natura | |
| 2411 assumpta nobis mereretur. Tertio quia natura sic existens non est | |
| 2412 sensibilis, sed intelligibilis. Filius autem Dei assumpsit humanam | |
| 2413 naturam ut hominibus in ea visibilis appareret, secundum illud | |
| 2414 Baruch III, <i>post haec in terris visus est, et cum hominibus | |
| 2415 conversatus est</i>. Similiter etiam non potuit assumi natura | |
| 2416 humana a filio Dei secundum quod est in intellectu divino. Quia sic | |
| 2417 nihil aliud esset quam natura divina, et per hunc modum, ab aeterno | |
| 2418 esset in filio Dei humana natura. Similiter non convenit dicere | |
| 2419 quod filius Dei assumpserit humanam naturam prout est in intellectu | |
| 2420 humano. Quia hoc nihil aliud esset quam si intelligeretur assumere | |
| 2421 naturam humanam. Et sic, si non assumeret eam in rerum natura, | |
| 2422 esset intellectus falsus. Nec aliud esset quam fictio quaedam | |
| 53 | 2423 incarnationis, ut Damascenus dicit.</p><p title="III q. 4 a. 4 ad 1"><a name="46984"><span class="ref">[46984] IIIª q. 4 a. 4 ad 1</span></a> Ad primum ergo |
| 28 | 2424 dicendum quod filius Dei incarnatus est communis omnium salvator, |
| 2425 non communitate generis vel speciei, quae attribuitur naturae ab | |
| 2426 individuis separatae, sed communitate causae, prout filius Dei | |
| 53 | 2427 incarnatus est universalis causa salutis humanae.</p><p title="III q. 4 a. 4 ad 2"><a name="46985"><span class="ref">[46985] IIIª q. 4 a. 4 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 2428 dicendum quod per se homo non invenitur in rerum natura ita quod |
| 2429 sit praeter singularia, sicut Platonici posuerunt. Quamvis quidam | |
| 2430 dicant quod Plato non intellexit hominem separatum esse nisi in | |
| 2431 intellectu divino. Et sic non oportuit quod assumeretur a verbo, | |
| 53 | 2432 cum ab aeterno sibi affuerit.</p><p title="III q. 4 a. 4 ad 3"><a name="46986"><span class="ref">[46986] IIIª q. 4 a. 4 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 2433 dicendum quod natura humana, quamvis non sit assumpta in concreto |
| 2434 ut suppositum praeintelligatur assumptioni, sic tamen assumpta est | |
| 53 | 2435 in individuo, quia assumpta est ut sit in individuo.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 5</h3><p title="III q. 4 a. 5 arg. 1"><a name="46987"><span class="ref">[46987] IIIª q. 4 a. 5 arg. 1</span></a> Ad quintum sic |
| 28 | 2436 proceditur. Videtur quod filius Dei humanam naturam assumere debuit |
| 2437 in omnibus individuis. Id enim quod primo et per se assumptum est, | |
| 2438 est natura humana. Sed quod convenit per se alicui naturae, | |
| 2439 convenit omnibus in eadem natura existentibus. Ergo conveniens fuit | |
| 53 | 2440 ut natura humana assumeretur a Dei verbo in omnibus suppositis.</p><p title="III q. 4 a. 5 arg. 2"><a name="46988"><span class="ref">[46988] IIIª q. 4 a. 5 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 2441 incarnatio divina processit ex divina caritate, ideo dicitur Ioan. |
| 2442 III, <i>sic Deus dilexit mundum ut filium suum unigenitum | |
| 2443 daret</i>. Sed caritas facit ut aliquis se communicet amicis | |
| 2444 quantum possibile est. Possibile autem fuit filio Dei ut plures | |
| 2445 naturas hominum assumeret, ut supra dictum est, et, eadem ratione, | |
| 2446 omnes. Ergo conveniens fuit ut filius Dei assumeret naturam in | |
| 53 | 2447 omnibus suis suppositis.</p><p title="III q. 4 a. 5 arg. 3"><a name="46989"><span class="ref">[46989] IIIª q. 4 a. 5 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 2448 sapiens operator perficit opus suum breviori via qua potest. Sed |
| 2449 brevior via fuisset si omnes homines assumpti fuissent ad naturalem | |
| 2450 filiationem, quam quod per unum filium naturalem multi in | |
| 2451 adoptionem filiorum adducantur, ut dicitur Galat. IV. Ergo natura | |
| 53 | 2452 humana debuit a filio Dei assumi in omnibus suppositis.</p><p title="III q. 4 a. 5 s. c."><a name="46990"><span class="ref">[46990] IIIª q. 4 a. 5 s. c.</span></a> Sed contra est |
| 28 | 2453 quod Damascenus dicit, in III libro, quod <i>filius Dei non |
| 2454 assumpsit humanam naturam quae in specie consideratur, neque enim | |
| 53 | 2455 omnes hypostases eius assumpsit</i>.</p><p title="III q. 4 a. 5 co."><a name="46991"><span class="ref">[46991] IIIª q. 4 a. 5 co.</span></a> Respondeo dicendum |
| 28 | 2456 quod non fuit conveniens quod humana natura in omnibus suis |
| 2457 suppositis a verbo assumeretur. Primo quidem, quia tolleretur | |
| 2458 multitudo suppositorum humanae naturae, quae est ei connaturalis. | |
| 2459 Cum enim in natura assumpta non sit considerare aliud suppositum | |
| 2460 praeter personam assumentem, ut supra dictum est; si non esset | |
| 2461 natura humana nisi assumpta, sequeretur quod non esset nisi unum | |
| 2462 suppositum humanae naturae, quod est persona assumens. Secundo, | |
| 2463 quia hoc derogaret dignitati filii Dei incarnati, prout est | |
| 2464 <i>primogenitus in multis fratribus</i> secundum humanam naturam, | |
| 2465 sicut est <i>primogenitus omnis creaturae</i> secundum divinam. | |
| 2466 Essent enim tunc omnes homines aequalis dignitatis. Tertio, quia | |
| 2467 conveniens fuit quod, sicut unum suppositum divinum est incarnatum, | |
| 2468 ita unam solam naturam humanam assumeret, ut ex utraque parte | |
| 53 | 2469 unitas inveniatur.</p><p title="III q. 4 a. 5 ad 1"><a name="46992"><span class="ref">[46992] IIIª q. 4 a. 5 ad 1</span></a> Ad primum ergo |
| 28 | 2470 dicendum quod assumi convenit secundum se humanae naturae, quia |
| 2471 scilicet non convenit ei ratione personae, sicut naturae divinae | |
| 2472 convenit assumere ratione personae. Non autem quia convenit ei | |
| 2473 secundum se sicut pertinens ad principia essentialia eius, vel | |
| 2474 sicut naturalis eius proprietas, per quem modum conveniret omnibus | |
| 53 | 2475 eius suppositis.</p><p title="III q. 4 a. 5 ad 2"><a name="46993"><span class="ref">[46993] IIIª q. 4 a. 5 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 2476 dicendum quod dilectio Dei ad homines manifestatur non solum in |
| 2477 ipsa assumptione humanae naturae, sed praecipue per ea quae passus | |
| 2478 est in natura humana pro aliis hominibus, secundum illud Rom. V, | |
| 2479 <i>commendat autem Deus suam caritatem in nobis, quia, cum inimici | |
| 2480 essemus, Christus pro nobis mortuus est</i>. Quod locum non haberet | |
| 53 | 2481 si in omnibus hominibus naturam humanam assumpsisset.</p><p title="III q. 4 a. 5 ad 3"><a name="46994"><span class="ref">[46994] IIIª q. 4 a. 5 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 2482 dicendum quod ad brevitatem viae quam sapiens operator observat, |
| 2483 pertinet quod non faciat per multa quod sufficienter potest fieri | |
| 2484 per unum. Et ideo convenientissimum fuit quod per unum hominem alii | |
| 53 | 2485 omnes salvarentur.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 6</h3><p title="III q. 4 a. 6 arg. 1"><a name="46995"><span class="ref">[46995] IIIª q. 4 a. 6 arg. 1</span></a> Ad sextum sic |
| 28 | 2486 proceditur. Videtur quod non fuerit conveniens ut filius Dei |
| 2487 humanam naturam assumeret ex stirpe Adae. Dicit enim apostolus, ad | |
| 2488 Heb. VII, <i>decebat ut esset nobis pontifex segregatus a | |
| 2489 peccatoribus</i>. Sed magis esset a peccatoribus segregatus si non | |
| 2490 assumpsisset humanam naturam ex stirpe Adae peccatoris. Ergo | |
| 2491 videtur quod non debuit de stirpe Adae naturam humanam | |
| 53 | 2492 assumere.</p><p title="III q. 4 a. 6 arg. 2"><a name="46996"><span class="ref">[46996] IIIª q. 4 a. 6 arg. 2</span></a> Praeterea, in |
| 28 | 2493 quolibet genere nobilius est principium eo quod est ex principio. |
| 2494 Si igitur assumere voluit humanam naturam, magis debuit eam | |
| 53 | 2495 assumere in ipso Adam.</p><p title="III q. 4 a. 6 arg. 3"><a name="46997"><span class="ref">[46997] IIIª q. 4 a. 6 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 2496 gentiles fuerunt magis peccatores quam Iudaei, ut dicit Glossa, |
| 2497 Galat. II, super illud, <i>nos natura Iudaei, non ex gentibus | |
| 2498 peccatores</i>. Si ergo ex peccatoribus naturam humanam assumere | |
| 2499 voluit, debuit eam magis assumere ex gentilibus quam ex stirpe | |
| 53 | 2500 Abrahae, qui fuit iustus.</p><p title="III q. 4 a. 6 s. c."><a name="46998"><span class="ref">[46998] IIIª q. 4 a. 6 s. c.</span></a> Sed contra est |
| 2501 quod Luc. III generatio domini reducitur usque ad Adam.</p><p title="III q. 4 a. 6 co."><a name="46999"><span class="ref">[46999] IIIª q. 4 a. 6 co.</span></a> Respondeo dicendum | |
| 28 | 2502 quod, sicut Augustinus dicit, in XIII de Trin., <i>poterat Deus |
| 2503 hominem aliunde suscipere, non de genere illius Adae qui suo | |
| 2504 peccato obligavit genus humanum. Sed melius iudicavit et de ipso | |
| 2505 quod victum fuerat genere assumere hominem Deus, per quem generis | |
| 2506 humani vinceret inimicum</i>. Et hoc propter tria. Primo quidem, | |
| 2507 quia hoc videtur ad iustitiam pertinere, ut ille satisfaciat qui | |
| 2508 peccavit. Et ideo de natura per ipsum corrupta debuit assumi id per | |
| 2509 quod satisfactio erat implenda pro tota natura. Secundo, hoc etiam | |
| 2510 pertinet ad maiorem hominis dignitatem, dum ex illo genere victor | |
| 2511 Diaboli nascitur quod per Diabolum fuerat victum. Tertio, quia per | |
| 2512 hoc etiam Dei potentia magis ostenditur, dum de natura corrupta et | |
| 2513 infirma assumpsit id quod in tantam virtutem et dignitatem est | |
| 53 | 2514 promotum.</p><p title="III q. 4 a. 6 ad 1"><a name="47000"><span class="ref">[47000] IIIª q. 4 a. 6 ad 1</span></a> Ad primum ergo |
| 28 | 2515 dicendum quod Christus debuit esse a peccatoribus segregatus |
| 2516 quantum ad culpam, quam venerat destruere, non quantum ad naturam, | |
| 2517 quam venerat salvare; secundum quam <i>debuit per omnia fratribus | |
| 2518 assimilari</i>, ut idem apostolus dicit, Heb. II. Et in hoc etiam | |
| 2519 mirabilior est eius innocentia, quod de massa peccato subiecta | |
| 53 | 2520 natura assumpta tantam habuit puritatem.</p><p title="III q. 4 a. 6 ad 2"><a name="47001"><span class="ref">[47001] IIIª q. 4 a. 6 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 2521 dicendum quod, sicut dictum est, oportuit eum qui peccata venerat |
| 2522 tollere, esse a peccatoribus segregatum quantum ad culpam, cui Adam | |
| 2523 subiacuit, et quem Christus a suo delicto eduxit, ut dicitur Sap. | |
| 2524 X. Oportebat autem eum qui mundare omnes venerat, non esse | |
| 2525 mundandum, sicut et in quolibet genere motus primum movens est | |
| 2526 immobile secundum illum motum, sicut primum alterans est | |
| 2527 inalterabile. Et ideo non fuit conveniens ut assumeret humanam | |
| 53 | 2528 naturam in ipso Adam.</p><p title="III q. 4 a. 6 ad 3"><a name="47002"><span class="ref">[47002] IIIª q. 4 a. 6 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 2529 dicendum quod, quia Christus debebat esse maxime a peccatoribus |
| 2530 segregatus quantum ad culpam, quasi summam innocentiae obtinens, | |
| 2531 conveniens fuit ut a primo peccatore usque ad Christum perveniretur | |
| 2532 mediantibus quibusdam iustis, in quibus perfulgerent quaedam | |
| 2533 insignia futurae sanctitatis. Propter hoc etiam in populo ex quo | |
| 2534 Christus erat nasciturus instituit Deus quaedam sanctitatis signa, | |
| 2535 quae incoeperunt in Abraham, qui primus promissionem accepit de | |
| 2536 Christo, et circumcisionem in signum foederis consummandi, ut | |
| 53 | 2537 dicitur Gen. XVII.</p></div></div><div class="q" id="q5"><h2>Quaestio 5</h2><div class="p"><h3>Prooemium</h3><p title="III q. 5 pr."><a name="47003"><span class="ref">[47003] |
| 2538 IIIª q. 5 pr.</span></a> Deinde considerandum est de | |
| 28 | 2539 assumptione partium humanae naturae. Et circa hoc quaeruntur |
| 2540 quatuor. Primo, utrum filius Dei debuerit assumere verum corpus. | |
| 2541 Secundo, utrum assumere debuerit corpus terrenum, scilicet carnem | |
| 2542 et sanguinem. Tertio, utrum assumpserit animam. Quarto, utrum | |
| 53 | 2543 assumere debuerit intellectum.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 1</h3><p title="III q. 5 a. 1 arg. 1"><a name="47004"><span class="ref">[47004] IIIª q. 5 a. 1 arg. 1</span></a> Ad primum sic |
| 28 | 2544 proceditur. Videtur quod filius Dei non assumpserit verum corpus. |
| 2545 Dicitur enim Philipp. II quod <i>in similitudinem hominum factus | |
| 2546 est</i>. Sed quod est secundum veritatem, non dicitur esse secundum | |
| 53 | 2547 similitudinem. Ergo filius Dei non assumpsit verum corpus.</p><p title="III q. 5 a. 1 arg. 2"><a name="47005"><span class="ref">[47005] IIIª q. 5 a. 1 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 2548 assumptio corporis in nullo derogavit dignitati divinitatis, dicit |
| 2549 enim Leo Papa, in sermone de nativitate, quod <i>nec inferiorem | |
| 2550 naturam consumpsit glorificatio, nec superiorem minuit | |
| 2551 assumptio</i>. Sed hoc ad dignitatem Dei pertinet quod sit omnino a | |
| 2552 corpore separatus. Ergo videtur quod per assumptionem non fuerit | |
| 53 | 2553 Deus corpori unitus.</p><p title="III q. 5 a. 1 arg. 3"><a name="47006"><span class="ref">[47006] IIIª q. 5 a. 1 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 2554 signa debent respondere signatis. Sed apparitiones veteris |
| 2555 testamenti, quae fuerunt signa et figurae apparitionis Christi, non | |
| 2556 fuerunt secundum corporis veritatem, sed secundum imaginariam | |
| 2557 visionem, sicut patet Isaiae VI, <i>vidi dominum sedentem</i>, et | |
| 2558 cetera. Ergo videtur quod etiam apparitio filii Dei in mundum non | |
| 2559 fuerit secundum corporis veritatem, sed solum secundum | |
| 53 | 2560 imaginationem.</p><p title="III q. 5 a. 1 s. c."><a name="47007"><span class="ref">[47007] IIIª q. 5 a. 1 s. c.</span></a> Sed contra est |
| 28 | 2561 quod Augustinus dicit, in libro octogintatrium quaest., <i>si |
| 2562 phantasma fuit corpus Christi, fefellit Christus. Et si fefellit, | |
| 2563 veritas non est. Est autem veritas Christus. Ergo non phantasma | |
| 53 | 2564 fuit corpus eius</i>. Et sic patet quod verum corpus assumpsit.</p><p title="III q. 5 a. 1 co."><a name="47008"><span class="ref">[47008] IIIª q. 5 a. 1 co.</span></a> Respondeo dicendum |
| 28 | 2565 quod, sicut dicitur in libro de ecclesiasticis dogmatibus, <i>natus |
| 2566 est Dei filius non putative, quasi imaginatum corpus habens, sed | |
| 2567 corpus verum</i>. Et huius ratio triplex potest assignari. Quarum | |
| 2568 prima est ex ratione humanae naturae, ad quam pertinet verum corpus | |
| 2569 habere. Supposito igitur ex praemissis quod conveniens fuerit | |
| 2570 filium Dei assumere humanam naturam, consequens est quod verum | |
| 2571 corpus assumpserit. Secunda ratio sumi potest ex his quae in | |
| 2572 mysterio incarnationis sunt acta. Si enim non fuit verum corpus | |
| 2573 eius sed phantasticum, ergo nec veram mortem sustinuit; nec aliquid | |
| 2574 eorum quae de eo Evangelistae narrant, secundum veritatem gessit, | |
| 2575 sed solum secundum apparentiam quandam. Et sic etiam sequitur quod | |
| 2576 non fuit vera salus hominis subsecuta, oportet enim effectum causae | |
| 2577 proportionari. Tertia ratio potest sumi ex ipsa dignitate personae | |
| 2578 assumentis, quae cum sit veritas, non decuit ut in opere eius | |
| 2579 aliqua fictio esset. Unde et dominus hunc errorem per seipsum | |
| 2580 excludere dignatus est, Luc. ult., cum discipuli, <i>conturbati et | |
| 2581 conterriti, putabant se spiritum videre</i>, et non verum corpus, | |
| 2582 et ideo se eis palpandum praebuit, dicens, <i>palpate et videte, | |
| 2583 quia spiritus carnem et ossa non habet, sicut me videtis | |
| 53 | 2584 habere</i>.</p><p title="III q. 5 a. 1 ad 1"><a name="47009"><span class="ref">[47009] IIIª q. 5 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum ergo |
| 28 | 2585 dicendum quod similitudo illa exprimit veritatem humanae naturae in |
| 2586 Christo, per modum quo omnes qui vere in humana natura existunt, | |
| 2587 similes specie esse dicuntur. Non autem intelligitur similitudo | |
| 2588 phantastica. Ad cuius evidentiam, apostolus subiungit quod | |
| 2589 <i>factus est obediens usque ad mortem, mortem autem crucis</i>, | |
| 2590 quod fieri non potuisset si fuisset sola similitudo | |
| 53 | 2591 phantastica.</p><p title="III q. 5 a. 1 ad 2"><a name="47010"><span class="ref">[47010] IIIª q. 5 a. 1 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 2592 dicendum quod per hoc quod filius Dei verum corpus assumpsit, in |
| 2593 nullo est eius dignitas diminuta. Unde Augustinus dicit, in libro | |
| 2594 de fide ad Petrum, <i>exinanivit seipsum, formam servi accipiens, | |
| 2595 ut fieret servus, sed formae Dei plenitudinem non amisit</i>. Non | |
| 2596 enim filius Dei sic assumpsit verum corpus ut forma corporis | |
| 2597 fieret, quod repugnat divinae simplicitati et puritati, hoc enim | |
| 2598 esset assumere corpus in unitate naturae, quod est impossibile, ut | |
| 2599 ex supra dictis patet. Sed, salva distinctione naturae, assumpsit | |
| 53 | 2600 in unitate personae.</p><p title="III q. 5 a. 1 ad 3"><a name="47011"><span class="ref">[47011] IIIª q. 5 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 2601 dicendum quod figura respondere debet quantum ad similitudinem, non |
| 2602 quantum ad rei veritatem, <i>si enim per omnia esset similitudo, | |
| 2603 iam non esset signum, sed ipsa res</i>, ut Damascenus dicit, in III | |
| 2604 libro. Conveniens igitur fuit ut apparitiones veteris testamenti | |
| 2605 essent secundum apparentiam tantum, quasi figurae, apparitio autem | |
| 2606 filii Dei in mundo esset secundum corporis veritatem, quasi res | |
| 2607 figurata sive signata per illas figuras. Unde apostolus, Coloss. | |
| 53 | 2608 II, <i>quae sunt umbra futurorum, corpus autem Christi</i>.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 2</h3><p title="III q. 5 a. 2 arg. 1"><a name="47012"><span class="ref">[47012] IIIª q. 5 a. 2 arg. 1</span></a> Ad secundum sic |
| 28 | 2609 proceditur. Videtur quod Christus non habuerit corpus carnale, sive |
| 2610 terrestre, sed caeleste. Dicit enim apostolus, I Cor. XV, <i>primus | |
| 2611 homo de terra, terrenus, secundus homo de caelo, caelestis</i>. Sed | |
| 2612 primus homo, scilicet Adam, fuit de terra quantum ad corpus, ut | |
| 2613 patet Gen. II. Ergo etiam secundus homo, scilicet Christus, fuit de | |
| 53 | 2614 caelo quantum ad corpus.</p><p title="III q. 5 a. 2 arg. 2"><a name="47013"><span class="ref">[47013] IIIª q. 5 a. 2 arg. 2</span></a> Praeterea, I |
| 28 | 2615 Cor. XV dicitur, <i>caro et sanguis regnum Dei non possidebunt</i>. |
| 2616 Sed regnum Dei principaliter est in Christo. Ergo in ipso non est | |
| 53 | 2617 caro et sanguis, sed magis corpus caeleste.</p><p title="III q. 5 a. 2 arg. 3"><a name="47014"><span class="ref">[47014] IIIª q. 5 a. 2 arg. 3</span></a> Praeterea, omne |
| 28 | 2618 quod est optimum est Deo attribuendum. Sed inter omnia corpora |
| 2619 corpus nobilissimum est caeleste. Ergo tale corpus debuit Christus | |
| 53 | 2620 assumere.</p><p title="III q. 5 a. 2 s. c."><a name="47015"><span class="ref">[47015] IIIª q. 5 a. 2 s. c.</span></a> Sed contra est |
| 28 | 2621 quod dominus dicit Luc. ult., <i>spiritus carnem et ossa non habet, |
| 2622 sicut me videtis habere</i>. Caro autem et ossa non sunt ex materia | |
| 2623 caelestis corporis, sed ex inferioribus elementis. Ergo corpus | |
| 53 | 2624 Christi non fuit corpus caeleste, sed carneum et terrenum.</p><p title="III q. 5 a. 2 co."><a name="47016"><span class="ref">[47016] IIIª q. 5 a. 2 co.</span></a> Respondeo dicendum |
| 28 | 2625 quod eisdem rationibus apparet quare corpus Christi non debuit esse |
| 2626 caeleste, quibus ostensum est quod non debuit esse phantasticum. | |
| 2627 Primo enim, sicut non salvaretur veritas humanae naturae in Christo | |
| 2628 si corpus eius esset phantasticum, ut posuit Manichaeus; ita etiam | |
| 2629 non salvaretur si poneretur caeleste, sicut posuit Valentinus. Cum | |
| 2630 enim forma hominis sit quaedam res naturalis, requirit determinatam | |
| 2631 materiam, scilicet carnes et ossa, quae in hominis definitione poni | |
| 2632 oportet, ut patet per philosophum, in VII Metaphys. Secundo, quia | |
| 2633 hoc etiam derogaret veritati eorum quae Christus in corpore gessit. | |
| 2634 Cum enim corpus caeleste sit impassibile et incorruptibile, ut | |
| 2635 probatur in I de caelo, si filius Dei corpus caeleste assumpsisset, | |
| 2636 non vere esuriisset nec sitiisset, nec etiam passionem et mortem | |
| 2637 sustinuisset. Tertio, etiam hoc derogat veritati divinae. Cum enim | |
| 2638 filius Dei se ostenderet hominibus quasi corpus carneum et terrenum | |
| 2639 habens, fuisset falsa demonstratio si corpus caeleste habuisset. Et | |
| 2640 ideo in libro de ecclesiasticis dogmatibus dicitur, <i>natus est | |
| 2641 filius Dei carnem ex virginis corpore trahens, et non de caelo | |
| 53 | 2642 secum afferens</i>.</p><p title="III q. 5 a. 2 ad 1"><a name="47017"><span class="ref">[47017] IIIª q. 5 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum ergo |
| 28 | 2643 dicendum quod Christus dicitur dupliciter de caelo descendisse. Uno |
| 2644 modo, ratione divinae naturae, non ita quod divina natura esse in | |
| 2645 caelo defecerit; sed quia in infimis novo modo esse coepit, | |
| 2646 scilicet secundum naturam assumptam; secundum illud Ioan. III, | |
| 2647 <i>nemo ascendit in caelum nisi qui descendit de caelo, filius | |
| 2648 hominis, qui est in caelo</i>. Alio modo, ratione corporis, non | |
| 2649 quia ipsum corpus Christi secundum suam substantiam de caelo | |
| 2650 descenderit; sed quia virtute caelesti, idest spiritus sancti, est | |
| 2651 eius corpus formatum. Unde Augustinus dicit, ad Orosium, exponens | |
| 2652 auctoritatem inductam, <i>caelestem dico Christum, quia non ex | |
| 2653 humano conceptus est semine</i>. Et hoc etiam modo Hilarius | |
| 53 | 2654 exponit, in libro de Trinitate.</p><p title="III q. 5 a. 2 ad 2"><a name="47018"><span class="ref">[47018] IIIª q. 5 a. 2 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 2655 dicendum quod caro et sanguis non accipiuntur ibi pro substantia |
| 2656 carnis et sanguinis, sed pro corruptione carnis et sanguinis. Quae | |
| 2657 quidem in Christo non fuit quantum ad culpam. Fuit tamen ad tempus | |
| 53 | 2658 quantum ad poenam, ut opus nostrae redemptionis expleret.</p><p title="III q. 5 a. 2 ad 3"><a name="47019"><span class="ref">[47019] IIIª q. 5 a. 2 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 2659 dicendum quod hoc ipsum ad maximam Dei gloriam pertinet quod corpus |
| 2660 infirmum et terrenum ad tantam sublimitatem provehit. Unde in | |
| 2661 synodo Ephesina legitur verbum sancti Theophili dicentis, | |
| 2662 <i>qualiter artificum optimi non pretiosis tantum materiebus artem | |
| 2663 ostendentes in admiratione sunt, sed, vilissimum lutum et terram | |
| 2664 dissolutam plerumque assumentes, suae disciplinae demonstrantes | |
| 2665 virtutem, multo magis laudantur; ita omnium optimus artifex, Dei | |
| 2666 verbum, non aliquam pretiosam materiam corporis caelestis | |
| 2667 apprehendens ad nos venit, sed in luto magnitudinem suae artis | |
| 53 | 2668 ostendit</i>.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 3</h3><p title="III q. 5 a. 3 arg. 1"><a name="47020"><span class="ref">[47020] IIIª q. 5 a. 3 arg. 1</span></a> Ad tertium sic |
| 28 | 2669 proceditur. Videtur quod filius Dei animam non assumpserit. Ioannes |
| 2670 enim, incarnationis mysterium tradens, dixit, <i>verbum caro factum | |
| 2671 est</i>, nulla facta de anima mentione. Non autem dicitur caro | |
| 2672 factum eo quod sit in carnem conversum, sed quia carnem assumpsit. | |
| 53 | 2673 Non ergo videtur assumpsisse animam.</p><p title="III q. 5 a. 3 arg. 2"><a name="47021"><span class="ref">[47021] IIIª q. 5 a. 3 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 2674 anima necessaria est corpori ad hoc quod per eam vivificetur. Sed |
| 2675 ad hoc non fuit necessaria corpori Christi, ut videtur, quia ipsum | |
| 2676 Dei verbum est, de quo in Psalmo, <i>domine, apud te est fons | |
| 2677 vitae</i>. Superfluum igitur fuisset animam adesse, verbo | |
| 2678 praesente. Deus autem et natura nihil frustra faciunt, ut etiam | |
| 2679 philosophus dicit, in I de caelo. Ergo videtur quod filius Dei | |
| 53 | 2680 animam non assumpsit.</p><p title="III q. 5 a. 3 arg. 3"><a name="47022"><span class="ref">[47022] IIIª q. 5 a. 3 arg. 3</span></a> Praeterea, ex |
| 28 | 2681 unione animae ad corpus constituitur natura communis, quae est |
| 2682 species humana. <i>In domino autem Iesu Christo non est communem | |
| 2683 speciem accipere</i>, ut Damascenus dicit, in III libro. Non igitur | |
| 53 | 2684 assumpsit animam.</p><p title="III q. 5 a. 3 s. c."><a name="47023"><span class="ref">[47023] IIIª q. 5 a. 3 s. c.</span></a> Sed contra est |
| 28 | 2685 quod Augustinus dicit, in libro de agone Christiano <i>non eos |
| 2686 audiamus qui solum corpus humanum dicunt esse susceptum a verbo | |
| 2687 Dei; et sic audiunt quod dictum est, verbum caro factum est, ut | |
| 2688 negent illum hominem vel animam, vel aliquid hominis habuisse nisi | |
| 53 | 2689 carnem solam</i>.</p><p title="III q. 5 a. 3 co."><a name="47024"><span class="ref">[47024] IIIª q. 5 a. 3 co.</span></a> Respondeo dicendum |
| 28 | 2690 quod, sicut Augustinus dicit, in libro de haeresibus, opinio primo |
| 2691 fuit Arii, et postea Apollinaris, quod filius Dei solam carnem | |
| 2692 assumpserit, absque anima, ponentes quod verbum fuerit carni loco | |
| 2693 animae. Ex quo sequebatur quod in Christo non fuerunt duae naturae, | |
| 2694 sed una tantum, ex anima enim et carne una natura humana | |
| 2695 constituitur. Sed haec positio stare non potest, propter tria. | |
| 2696 Primo quidem, quia repugnat auctoritati Scripturae, in qua dominus | |
| 2697 de sua anima facit mentionem, Matth. XXVI, <i>tristis est anima mea | |
| 2698 usque ad mortem</i>; et Ioan. X, <i>potestatem habeo ponendi animam | |
| 2699 meam</i>. Sed ad hoc respondebat Apollinaris quod in his verbis | |
| 2700 anima metaphorice sumitur, per quem modum in veteri testamento Dei | |
| 2701 anima commemoratur, Isaiae I, <i>Calendas vestras et solemnitates | |
| 2702 odivit anima mea</i>. Sed, sicut dicit Augustinus, in libro | |
| 2703 octogintatrium quaest., Evangelistae in evangelica narratione | |
| 2704 narrant quod miratus est Iesus, et iratus, et contristatus, et quod | |
| 2705 esuriit. Quae quidem ita demonstrant eum veram animam habuisse, | |
| 2706 sicut ex hoc quod comedit et dormivit et fatigatus est, | |
| 2707 demonstratur habuisse verum corpus humanum. Alioquin, si et haec ad | |
| 2708 metaphoram referantur, cum similia legantur in veteri testamento de | |
| 2709 Deo, peribit fides evangelicae narrationis. Aliud est enim quod | |
| 2710 prophetice nuntiatur in figuris, aliud quod secundum rerum | |
| 2711 proprietatem ab Evangelistis historice scribitur. Secundo, derogat | |
| 2712 praedictus error utilitati incarnationis, quae est liberatio | |
| 2713 hominis. Ut enim argumentatur Augustinus, in libro contra | |
| 2714 Felicianum, <i>si, accepta carne, filius Dei animam omisit, aut, | |
| 2715 innoxiam sciens, medicinae indigentem non credidit; aut, a se | |
| 2716 alienam putans, redemptionis beneficio non donavit; aut, ex toto | |
| 2717 insanabilem iudicans, curare nequivit; aut ut vilem, et quae nullis | |
| 2718 usibus apta videretur, abiecit. Horum duo blasphemiam important in | |
| 2719 Deum. Quomodo enim dicetur omnipotens, si curare non potuit | |
| 2720 desperatam? Aut quomodo omnium Deus, si non ipse fecit animam | |
| 2721 nostram? Duobus vero aliis, in uno animae causa nescitur, in altero | |
| 2722 meritum non tenetur. Aut intelligere causam putandus est animae qui | |
| 2723 eam, ad accipiendum legem habitu insitae rationis instructam, a | |
| 2724 peccato voluntariae transgressionis nititur separare? Aut quomodo | |
| 2725 eius generositatem novit qui ignobilitatis vitio dicit despectam? | |
| 2726 Si originem attendas, pretiosior est animae substantia, si | |
| 2727 transgressionis culpam, propter intelligentiam peior est causa. Ego | |
| 2728 autem Christum et perfectam sapientiam scio, et piissimam esse non | |
| 2729 dubito, quorum primo, meliorem et prudentiae capacem non despexit; | |
| 2730 secundo, eam quae magis fuerat vulnerata, suscepit</i>. Tertio | |
| 2731 vero, haec positio est contra ipsam incarnationis veritatem. Caro | |
| 2732 enim et ceterae partes hominis per animam speciem sortiuntur. Unde, | |
| 2733 recedente anima, non est os aut caro nisi aequivoce, ut patet per | |
| 53 | 2734 philosophum, II de anima et VII Metaphys.</p><p title="III q. 5 a. 3 ad 1"><a name="47025"><span class="ref">[47025] IIIª q. 5 a. 3 ad 1</span></a> Ad primum ergo |
| 28 | 2735 dicendum quod cum dicitur, verbum caro factum est, caro ponitur pro |
| 2736 toto homine, ac si diceret, verbum homo factum est, sicut Isaiae XL | |
| 2737 dicitur, <i>videbit omnis caro salutare Dei nostri</i>. Ideo autem | |
| 2738 totus homo per carnem significatur, quia, ut dicitur in auctoritate | |
| 2739 inducta, quia per carnem filius Dei visibilis apparuit, unde | |
| 2740 subditur <i>et vidimus gloriam eius</i>. Vel ideo quia, ut | |
| 2741 Augustinus dicit, in libro octogintatrium quaest. <i>in tota illa | |
| 2742 unitate susceptionis principale verbum est, extrema autem atque | |
| 2743 ultima caro. Volens itaque Evangelista commendare pro nobis | |
| 2744 dilectionem humilitatis Dei, verbum et carnem nominavit, omittens | |
| 2745 animam, quae est verbo inferior, carne praestantior</i>. | |
| 2746 Rationabile etiam fuit ut nominaret carnem, quae, propter hoc quod | |
| 53 | 2747 magis distat a verbo, minus assumptibilis videbatur.</p><p title="III q. 5 a. 3 ad 2"><a name="47026"><span class="ref">[47026] IIIª q. 5 a. 3 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 2748 dicendum quod verbum est fons vitae sicut prima causa vitae |
| 2749 effectiva. Sed anima est principium vitae corpori tanquam forma | |
| 2750 ipsius. Forma autem est effectus agentis. Unde ex praesentia verbi | |
| 2751 magis concludi posset quod corpus esset animatum, sicut ex | |
| 2752 praesentia ignis concludi potest quod corpus cui ignis adhaeret, | |
| 53 | 2753 sit calidum.</p><p title="III q. 5 a. 3 ad 3"><a name="47027"><span class="ref">[47027] IIIª q. 5 a. 3 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 2754 dicendum quod non est inconveniens, immo necessarium dicere quod in |
| 2755 Christo fuit natura quae constituitur per animam corpori | |
| 2756 advenientem. Damascenus autem negat in domino Iesu Christo esse | |
| 2757 communem speciem quasi aliquid tertium resultans ex unione | |
| 53 | 2758 divinitatis et humanitatis.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 4</h3><p title="III q. 5 a. 4 arg. 1"><a name="47028"><span class="ref">[47028] IIIª q. 5 a. 4 arg. 1</span></a> Ad quartum sic |
| 28 | 2759 proceditur. Videtur quod filius Dei non assumpsit mentem humanam, |
| 2760 sive intellectum. Ubi enim est praesentia rei, non requiritur eius | |
| 2761 imago. Sed homo secundum mentem est ad imaginem Dei, ut dicit | |
| 2762 Augustinus, in libro de Trinit. Cum ergo in Christo fuerit | |
| 2763 praesentia ipsius divini verbi, non oportuit ibi esse mentem | |
| 53 | 2764 humanam.</p><p title="III q. 5 a. 4 arg. 2"><a name="47029"><span class="ref">[47029] IIIª q. 5 a. 4 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 2765 maior lux offuscat minorem. Sed verbum Dei, quod est <i>lux |
| 2766 illuminans omnem hominem venientem in hunc mundum</i>, ut dicitur | |
| 2767 Ioan. I, comparatur ad mentem sicut lux maior ad minorem, quia et | |
| 2768 ipsa mens quaedam lux est, quasi lucerna illuminata a prima luce, | |
| 2769 Proverb. X, <i>lucerna domini spiraculum hominis</i>. Ergo in | |
| 2770 Christo, qui est verbum Dei, non fuit necessarium esse mentem | |
| 53 | 2771 humanam.</p><p title="III q. 5 a. 4 arg. 3"><a name="47030"><span class="ref">[47030] IIIª q. 5 a. 4 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 2772 assumptio humanae naturae a Dei verbo dicitur eius incarnatio. Sed |
| 2773 intellectus, sive mens humana, neque est caro neque est actus | |
| 2774 carnis, quia nullius corporis actus est, ut probatur in III de | |
| 2775 anima. Ergo videtur quod filius Dei humanam mentem non | |
| 53 | 2776 assumpserit.</p><p title="III q. 5 a. 4 s. c."><a name="47031"><span class="ref">[47031] IIIª q. 5 a. 4 s. c.</span></a> Sed contra est |
| 28 | 2777 quod Augustinus dicit, in libro de fide ad Petrum, <i>firmissime |
| 2778 tene, et nullatenus dubites, Christum, filium Dei, habentem nostri | |
| 2779 generis carnem et animam rationalem. Qui de carne sua dicit, | |
| 2780 palpate et videte, quia spiritus carnem et ossa non habet, sicut me | |
| 2781 videtis habere</i>, Luc. ult. <i>Animam quoque se ostendit habere, | |
| 2782 dicens, ego pono animam meam, et iterum sumo eam</i>, Ioan. X. | |
| 2783 <i>Intellectum quoque se ostendit habere, dicens, discite a me, | |
| 2784 quia mitis sum et humilis corde</i>, Matth. XI. <i>Et de ipso per | |
| 2785 prophetam dominus dicit, ecce intelliget puer meus</i>, Isaiae | |
| 53 | 2786 LII.</p><p title="III q. 5 a. 4 co."><a name="47032"><span class="ref">[47032] IIIª q. 5 a. 4 co.</span></a> Respondeo dicendum |
| 28 | 2787 quod, sicut Augustinus dicit, in libro de haeresibus, |
| 2788 <i>Apollinaristae de anima Christi a Catholica Ecclesia | |
| 2789 dissenserunt, dicentes, sicut Ariani, Christum carnem solam sine | |
| 2790 anima suscepisse. In qua quaestione testimoniis evangelicis victi, | |
| 2791 mentem defuisse animae Christi dixerunt, sed pro hac ipsum verbum | |
| 2792 in ea fuisse</i>. Sed haec positio eisdem rationibus convincitur | |
| 2793 sicut et praedicta. Primo enim, hoc adversatur narrationi | |
| 2794 evangelicae, quae commemorat eum fuisse miratum, ut patet Matth. | |
| 2795 VIII. Admiratio autem absque ratione esse non potest, quia importat | |
| 2796 collationem effectus ad causam; dum scilicet aliquis videt effectum | |
| 2797 cuius causam ignorat, et quaerit, ut dicitur in principio Metaphys. | |
| 2798 Secundo, repugnat utilitati incarnationis, quae est iustificatio | |
| 2799 hominis a peccato. Anima enim humana non est capax peccati, nec | |
| 2800 gratiae iustificantis, nisi per mentem. Unde praecipue oportuit | |
| 2801 mentem humanam assumi. Unde Damascenus dicit, in III libro, quod | |
| 2802 <i>Dei verbum assumpsit corpus et animam intellectualem et | |
| 2803 rationalem</i>, et postea subdit, <i>totus toti unitus est, ut toti | |
| 2804 mihi salutem gratificet</i> idest, gratis faciat, <i>quod enim | |
| 2805 inassumptibile est, incurabile est</i>. Tertio, hoc repugnat | |
| 2806 veritati incarnationis. Cum enim corpus proportionetur animae sicut | |
| 2807 materia propriae formae, non est vera caro humana quae non est | |
| 2808 perfecta anima humana, scilicet rationali et ideo, si Christus | |
| 2809 animam sine mente habuisset, non habuisset veram carnem humanam, | |
| 2810 sed carnem bestialem, quia per solam mentem anima nostra differt ab | |
| 2811 anima bestiali. Unde dicit Augustinus, in libro octogintatrium | |
| 2812 quaest., quod secundum hunc errorem sequeretur quod filius Dei | |
| 2813 beluam quandam cum figura humani corporis suscepisset. Quod iterum | |
| 2814 repugnat veritati divinae, quae nullam patitur fictionis | |
| 53 | 2815 falsitatem.</p><p title="III q. 5 a. 4 ad 1"><a name="47033"><span class="ref">[47033] IIIª q. 5 a. 4 ad 1</span></a> Ad primum ergo |
| 28 | 2816 dicendum quod, ubi est ipsa res per sui praesentiam non requiritur |
| 2817 eius imago ad hoc quod suppleat locum rei, sicut, ubi erat | |
| 2818 imperator, milites non venerabantur eius imaginem. Sed tamen | |
| 2819 requiritur cum praesentia rei imago ipsius ut perficiatur ex ipsa | |
| 2820 rei praesentia, sicut imago in cera perficitur per impressionem | |
| 2821 sigilli, et imago hominis resultat in speculo per eius praesentiam. | |
| 2822 Unde, ad perficiendam humanam mentem, necessarium fuit quod eam | |
| 53 | 2823 sibi verbum Dei univit.</p><p title="III q. 5 a. 4 ad 2"><a name="47034"><span class="ref">[47034] IIIª q. 5 a. 4 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 2824 dicendum quod lux maior evacuat lucem minorem alterius corporis |
| 2825 illuminantis, non tamen evacuat, sed perficit lucem corporis | |
| 2826 illuminati. Ad praesentiam enim solis stellarum lux obscuratur, sed | |
| 2827 aeris lumen perficitur. Intellectus autem seu mens hominis est | |
| 2828 quasi lux illuminata a luce divini verbi. Et ideo per lucem divini | |
| 53 | 2829 verbi non evacuatur mens hominis, sed magis perficitur.</p><p title="III q. 5 a. 4 ad 3"><a name="47035"><span class="ref">[47035] IIIª q. 5 a. 4 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 2830 dicendum quod, licet potentia intellectiva non sit alicuius |
| 2831 corporis actus, ipsa tamen essentia animae humanae, quae est forma | |
| 2832 corporis, requiritur quod sit nobilior, ad hoc quod habeat | |
| 2833 potentiam intelligendi. Et ideo necesse est ut corpus melius | |
| 53 | 2834 dispositum ei respondeat.</p></div></div><div class="q" id="q6"><h2>Quaestio 6</h2><div class="p"><h3>Prooemium</h3><p title="III q. 6 pr."><a name="47036"><span class="ref">[47036] |
| 2835 IIIª q. 6 pr.</span></a> Deinde considerandum est de ordine | |
| 28 | 2836 assumptionis praedictae. Et circa hoc quaeruntur sex. Primo, utrum |
| 2837 filius Dei assumpserit carnem mediante anima. Secundo, utrum | |
| 2838 assumpserit animam mediante spiritu, sive mente. Tertio, utrum | |
| 2839 anima Christi fuerit prius assumpta a verbo quam caro. Quarto, | |
| 2840 utrum caro fuerit prius a verbo assumpta quam animae unita. Quinto, | |
| 2841 utrum tota humana natura sit assumpta mediantibus partibus. Sexto, | |
| 53 | 2842 utrum sit assumpta mediante gratia.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 1</h3><p title="III q. 6 a. 1 arg. 1"><a name="47037"><span class="ref">[47037] IIIª q. 6 a. 1 arg. 1</span></a> Ad primum sic |
| 28 | 2843 proceditur. Videtur quod filius Dei non assumpserit carnem mediante |
| 2844 anima. Perfectior enim est modus quo filius Dei unitur humanae | |
| 2845 naturae et partibus eius, quam quo est in omnibus creaturis. Sed in | |
| 2846 creaturis est immediate per essentiam, praesentiam et potentiam. | |
| 2847 Ergo multo magis filius Dei unitur carni, et non mediante | |
| 53 | 2848 anima.</p><p title="III q. 6 a. 1 arg. 2"><a name="47038"><span class="ref">[47038] IIIª q. 6 a. 1 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 2849 anima et caro unita sunt Dei verbo in unitate hypostasis seu |
| 2850 personae. Sed corpus immediate pertinet ad personam sive hypostasim | |
| 2851 hominis, sicut et anima. Quinimmo magis videtur se de propinquo | |
| 2852 habere ad hypostasim hominis corpus, quod est materia quam anima, | |
| 2853 quae est forma, quia principium individuationis, quae importatur in | |
| 2854 nomine hypostasis, videtur esse materia. Ergo filius Dei non | |
| 53 | 2855 assumpsit carnem mediante anima.</p><p title="III q. 6 a. 1 arg. 3"><a name="47039"><span class="ref">[47039] IIIª q. 6 a. 1 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 2856 remoto medio, separantur ea quae per medium coniunguntur, sicut, |
| 2857 remota superficie, cessaret color a corpore, qui inest corpori per | |
| 2858 superficiem. Sed, separata per mortem anima, adhuc remanet unio | |
| 2859 verbi ad carnem, quod infra patebit. Ergo verbum non coniungitur | |
| 53 | 2860 carni mediante anima.</p><p title="III q. 6 a. 1 s. c."><a name="47040"><span class="ref">[47040] IIIª q. 6 a. 1 s. c.</span></a> Sed contra est |
| 28 | 2861 quod Augustinus dicit, in epistola ad Volusianum, <i>ipsa magnitudo |
| 2862 divinae virtutis animam sibi rationalem, et per eandem corpus | |
| 2863 humanum, totumque omnino hominem, in melius mutandum, | |
| 53 | 2864 coaptavit</i>.</p><p title="III q. 6 a. 1 co."><a name="47041"><span class="ref">[47041] IIIª q. 6 a. 1 co.</span></a> Respondeo dicendum |
| 28 | 2865 quod medium dicitur respectu principii et finis. Unde, sicut |
| 2866 principium et finis important ordinem, ita et medium. Est autem | |
| 2867 duplex ordo, unus quidem temporis; alius autem naturae. Secundum | |
| 2868 autem ordinem temporis, non dicitur in mysterio incarnationis | |
| 2869 aliquid medium, quia totam naturam humanam simul sibi Dei verbum | |
| 2870 univit, ut infra patebit. Ordo autem naturae inter aliqua potest | |
| 2871 attendi dupliciter, uno modo, secundum dignitatis gradum, sicut | |
| 2872 dicimus Angelos esse medios inter homines et Deum; alio modo, | |
| 2873 secundum rationem causalitatis, sicut dicimus mediam causam | |
| 2874 existere inter primam causam et ultimum effectum. Et hic secundus | |
| 2875 ordo aliquo modo consequitur primum, sicut enim dicit Dionysius, | |
| 2876 XIII cap. Cael. Hier., Deus per substantias magis propinquas agit | |
| 2877 in ea quae sunt magis remota. Si ergo attendamus gradum dignitatis, | |
| 2878 anima media invenitur inter Deum et carnem. Et secundum hoc, potest | |
| 2879 dici quod filius Dei univit sibi carnem mediante anima. Sed | |
| 2880 secundum ordinem causalitatis, ipsa anima est aliqualiter causa | |
| 2881 carnis uniendae filio Dei. Non enim esset assumptibilis nisi per | |
| 2882 ordinem quem habet ad animam rationalem, secundum quam habet quod | |
| 2883 sit caro humana, dictum est enim supra quod natura humana prae | |
| 53 | 2884 ceteris est assumptibilis.</p><p title="III q. 6 a. 1 ad 1"><a name="47042"><span class="ref">[47042] IIIª q. 6 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum ergo |
| 28 | 2885 dicendum quod duplex ordo considerari potest inter creaturam et |
| 2886 Deum. Unus quidem, secundum quod creaturae causantur a Deo et | |
| 2887 dependent ab ipso sicut a principio sui esse. Et sic, propter | |
| 2888 infinitatem suae virtutis, Deus immediate attingit quamlibet rem, | |
| 2889 causando et conservando. Et ad hoc pertinet quod Deus immediate est | |
| 2890 in omnibus per essentiam, potentiam et praesentiam. Alius autem | |
| 2891 ordo est secundum quod res reducuntur in Deum sicut in finem. Et | |
| 2892 quantum ad hoc, invenitur medium inter creaturam et Deum, quia | |
| 2893 inferiores creaturae reducuntur in Deum per superiores, ut dicit | |
| 2894 Dionysius, in libro Caelest. Hier. Et ad hunc ordinem pertinet | |
| 2895 assumptio humanae naturae a verbo Dei quod est terminus | |
| 53 | 2896 assumptionis. Et ideo per animam unitur carni.</p><p title="III q. 6 a. 1 ad 2"><a name="47043"><span class="ref">[47043] IIIª q. 6 a. 1 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 2897 dicendum quod, si hypostasis verbi Dei constitueretur simpliciter |
| 2898 per naturam humanam, sequeretur quod corpus esset ei vicinius, cum | |
| 2899 sit materia, quae est individuationis principium, sicut et anima, | |
| 2900 quae est forma specifica, propinquius se habet ad naturam humanam. | |
| 2901 Sed quia hypostasis est prior et altior quam humana natura, tanto | |
| 2902 id quod est in humana natura propinquius se habet, quanto est | |
| 53 | 2903 altius. Et ideo propinquior est verbo Dei anima quam corpus.</p><p title="III q. 6 a. 1 ad 3"><a name="47044"><span class="ref">[47044] IIIª q. 6 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 2904 dicendum quod nihil prohibet aliquid esse causam alicuius quantum |
| 2905 ad aptitudinem et congruitatem, quo tamen remoto, id non tollitur, | |
| 2906 quia, etsi fieri alicuius dependeat ex aliquo, postquam tamen est | |
| 2907 in facto esse, ab eo non dependet. Sicut, si inter aliquos amicitia | |
| 2908 causaretur aliquo mediante, eo recedente adhuc amicitia remanet, et | |
| 2909 si aliqua in matrimonium ducitur propter pulchritudinem, quae facit | |
| 2910 congruitatem in muliere ad copulam coniugalem, tamen, cessante | |
| 2911 pulchritudine, adhuc durat copula coniugalis. Et similiter, | |
| 53 | 2912 separata anima, remanet unio verbi Dei ad carnem.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 2</h3><p title="III q. 6 a. 2 arg. 1"><a name="47045"><span class="ref">[47045] IIIª q. 6 a. 2 arg. 1</span></a> Ad secundum sic |
| 28 | 2913 proceditur. Videtur quod filius Dei non assumpsit animam mediante |
| 2914 spiritu. Idem enim non cadit medium inter ipsum et aliquid aliud. | |
| 2915 Sed spiritus, sive mens, non est aliud in essentia ab ipsa anima, | |
| 2916 ut in prima parte dictum est. Ergo filius Dei non assumpsit animam | |
| 53 | 2917 mediante spiritu, sive mente.</p><p title="III q. 6 a. 2 arg. 2"><a name="47046"><span class="ref">[47046] IIIª q. 6 a. 2 arg. 2</span></a> Praeterea, id |
| 28 | 2918 quo mediante facta est assumptio, videtur magis assumptibile. Sed |
| 2919 spiritus, sive mens, non est magis assumptibilis quam anima, quod | |
| 2920 patet ex hoc quod spiritus angelici non sunt assumptibiles, ut | |
| 2921 supra dictum est. Ergo videtur quod filius Dei non assumpserit | |
| 53 | 2922 animam mediante spiritu.</p><p title="III q. 6 a. 2 arg. 3"><a name="47047"><span class="ref">[47047] IIIª q. 6 a. 2 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 2923 posterius assumitur a primo mediante priori. Sed anima nominat |
| 2924 ipsam essentiam, quae est prior naturaliter quam ipsa potentia eius | |
| 2925 quae est mens. Ergo videtur quod filius Dei non assumpserit animam | |
| 53 | 2926 mediante spiritu vel mente.</p><p title="III q. 6 a. 2 s. c."><a name="47048"><span class="ref">[47048] IIIª q. 6 a. 2 s. c.</span></a> Sed contra est |
| 28 | 2927 quod Augustinus dicit, in libro de agone Christiano, <i>invisibilis |
| 2928 et incommutabilis veritas per spiritum animam, et per animam corpus | |
| 53 | 2929 accepit</i>.</p><p title="III q. 6 a. 2 co."><a name="47049"><span class="ref">[47049] IIIª q. 6 a. 2 co.</span></a> Respondeo dicendum |
| 28 | 2930 quod, sicut dictum est, filius Dei dicitur assumpsisse carnem anima |
| 2931 mediante, tum propter ordinem dignitatis, tum etiam propter | |
| 2932 congruitatem assumptionis. Utrumque autem horum invenitur si | |
| 2933 comparemus intellectum, qui spiritus dicitur, ad ceteras animae | |
| 2934 partes. Non enim anima est assumptibilis secundum congruitatem nisi | |
| 2935 per hoc quod est capax Dei, ad imaginem eius existens, quod est | |
| 2936 secundum mentem, quae spiritus dicitur, secundum illud Ephes. IV, | |
| 2937 <i>renovamini spiritu mentis vestrae</i>. Similiter etiam | |
| 2938 intellectus, inter ceteras partes animae, est superior et dignior | |
| 2939 et Deo similior. Et ideo, ut Damascenus dicit, in III libro, | |
| 2940 <i>unitum est carni per medium intellectum verbum Dei, intellectus | |
| 2941 enim est quod est animae purissimum; sed et Deus est | |
| 53 | 2942 intellectus</i>.</p><p title="III q. 6 a. 2 ad 1"><a name="47050"><span class="ref">[47050] IIIª q. 6 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum ergo |
| 28 | 2943 dicendum quod, si intellectus non sit aliud ab anima secundum |
| 2944 essentiam, distinguitur tamen ab aliis partibus animae secundum | |
| 53 | 2945 rationem potentiae. Et secundum hoc competit sibi ratio medii.</p><p title="III q. 6 a. 2 ad 2"><a name="47051"><span class="ref">[47051] IIIª q. 6 a. 2 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 2946 dicendum quod spiritui angelico non deest congruitas ad |
| 2947 assumptionem propter defectum dignitatis, sed propter | |
| 2948 irreparabilitatem casus. Quod non potest dici de spiritu humano, ut | |
| 53 | 2949 patet ex his quae in prima parte dicta sunt.</p><p title="III q. 6 a. 2 ad 3"><a name="47052"><span class="ref">[47052] IIIª q. 6 a. 2 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 2950 dicendum quod anima inter quam et Dei verbum ponitur medium |
| 2951 intellectus, non accipitur pro essentia animae, quae est omnibus | |
| 2952 potentiis communis, sed pro potentiis inferioribus, quae sunt omni | |
| 53 | 2953 animae communes.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 3</h3><p title="III q. 6 a. 3 arg. 1"><a name="47053"><span class="ref">[47053] IIIª q. 6 a. 3 arg. 1</span></a> Ad tertium sic |
| 28 | 2954 proceditur. Videtur quod anima Christi fuerit prius assumpta a |
| 2955 verbo quam caro. Filius enim Dei assumpsit carnem mediante anima, | |
| 2956 ut dictum est. Sed prius pervenitur ad medium quam ad extremum. | |
| 53 | 2957 Ergo filius Dei prius assumpsit animam quam corpus.</p><p title="III q. 6 a. 3 arg. 2"><a name="47054"><span class="ref">[47054] IIIª q. 6 a. 3 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 2958 anima Christi est dignior Angelis, secundum illud Psalmi, |
| 2959 <i>adorate eum, omnes Angeli eius</i>. Sed Angeli creati sunt a | |
| 2960 principio, ut in primo habitum est. Ergo et anima Christi. Quae non | |
| 2961 fuit ante creata quam assumpta, dicit enim Damascenus, in III | |
| 2962 libro, quod <i>nunquam neque anima neque corpus Christi propriam | |
| 2963 habuerunt hypostasim praeter verbi hypostasim</i>. Ergo videtur | |
| 2964 quod anima fuerit ante assumpta quam caro, quae est concepta in | |
| 53 | 2965 utero virginali.</p><p title="III q. 6 a. 3 arg. 3"><a name="47055"><span class="ref">[47055] IIIª q. 6 a. 3 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 2966 Ioan. I dicitur, vidimus eum plenum gratiae et veritatis, et postea |
| 2967 sequitur, de plenitudine eius omnes accepimus, idest, omnes fideles | |
| 2968 quocumque tempore, ut Chrysostomus exponit. Hoc autem non esset | |
| 2969 nisi Christus habuisset plenitudinem gratiae et veritatis ante | |
| 2970 omnes sanctos qui fuerunt ab origine mundi, quia causa non est | |
| 2971 posterior causato. Cum ergo plenitudo gratiae et veritatis fuerit | |
| 2972 in anima Christi ex unione ad verbum, secundum illud quod ibidem | |
| 2973 dicitur, <i>vidimus gloriam eius quasi unigeniti a patre, plenum | |
| 2974 gratiae et veritatis</i>; consequens videtur quod a principio mundi | |
| 53 | 2975 anima Christi fuisset a verbo Dei assumpta.</p><p title="III q. 6 a. 3 s. c."><a name="47056"><span class="ref">[47056] IIIª q. 6 a. 3 s. c.</span></a> Sed contra est |
| 28 | 2976 quod Damascenus dicit, in IV libro, <i>non, ut quidam mentiuntur, |
| 2977 ante eam quae est ex virgine incarnationem, intellectus est unitus | |
| 53 | 2978 Deo verbo, et ex tunc vocatus est Christus</i>.</p><p title="III q. 6 a. 3 co."><a name="47057"><span class="ref">[47057] IIIª q. 6 a. 3 co.</span></a> Respondeo dicendum |
| 28 | 2979 quod Origenes posuit omnes animas a principio fuisse creatas, inter |
| 2980 quas etiam posuit animam Christi creatam. Sed hoc quidem est | |
| 2981 inconveniens, scilicet, si ponatur quod fuerit tunc creata sed non | |
| 2982 statim verbo unita, quia sequeretur quod anima illa habuisset | |
| 2983 aliquando propriam subsistentiam sine verbo. Et sic, cum fuisset a | |
| 2984 verbo assumpta, vel non esset facta unio secundum substinentiam; | |
| 2985 vel corrupta fuisset subsistentia animae praeexistens. Similiter | |
| 2986 etiam est inconveniens si ponatur quod anima illa fuerit a | |
| 2987 principio verbo unita, et postmodum in utero virginis incarnata. | |
| 2988 Quia sic eius anima non videretur eiusdem esse naturae cum nostris, | |
| 2989 quae simul creantur dum corporibus infunduntur. Unde Leo Papa | |
| 2990 dicit, in epistola ad Iulianum, quod <i>non alterius naturae erat | |
| 2991 caro quam nostra, nec alio illi quam ceteris hominibus est anima | |
| 53 | 2992 inspirata principio</i>.</p><p title="III q. 6 a. 3 ad 1"><a name="47058"><span class="ref">[47058] IIIª q. 6 a. 3 ad 1</span></a> Ad primum ergo |
| 28 | 2993 dicendum quod, sicut supra dictum est, anima Christi dicitur esse |
| 2994 medium in unione carnis ad verbum secundum ordinem naturae. Non | |
| 53 | 2995 autem oportet ex hoc quod fuerit medium ex ordine temporis.</p><p title="III q. 6 a. 3 ad 2"><a name="47059"><span class="ref">[47059] IIIª q. 6 a. 3 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 2996 dicendum quod, sicut Leo Papa in eadem epistola, dicit, anima |
| 2997 Christi excellit non diversitate generis, sed sublimitate virtutis. | |
| 2998 Est enim eiusdem generis cum nostris animabus, sed excellit etiam | |
| 2999 Angelos secundum plenitudinem gratiae et veritatis. Modus autem | |
| 3000 incarnationis respondet animae secundum proprietatem sui generis, | |
| 3001 ex quo habet, cum sit corporis forma, ut creetur simul dum corpori | |
| 3002 infunditur et unitur. Quod non competit Angelis, quia sunt | |
| 53 | 3003 substantiae omnino a corporibus absolutae.</p><p title="III q. 6 a. 3 ad 3"><a name="47060"><span class="ref">[47060] IIIª q. 6 a. 3 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 3004 dicendum quod de plenitudine Christi omnes homines accipiunt |
| 3005 secundum fidem quam habent in ipsum, dicitur enim Rom. III, quod | |
| 3006 <i>iustitia Dei est per fidem Iesu Christi in omnes et super omnes | |
| 3007 qui credunt in ipsum</i>. Sicut autem nos in ipsum credimus ut | |
| 3008 incarnatum, ita antiqui crediderunt in ipsum ut nasciturum, | |
| 3009 <i>habentes enim eundem spiritum credimus</i>, ut dicitur II Cor. | |
| 3010 IV. Habet autem fides quae est in Christum virtutem iustificandi ex | |
| 3011 proposito gratiae Dei, secundum illud Rom. IV, <i>ei qui non | |
| 3012 operatur, credenti autem in eum qui iustificat impium, fides | |
| 3013 reputatur ad iustitiam secundum propositum gratiae Dei</i>. Unde, | |
| 3014 quia hoc propositum est aeternum, nihil prohibet per fidem Iesu | |
| 3015 Christi aliquos iustificari antequam eius anima esset plena gratia | |
| 53 | 3016 et veritate.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 4</h3><p title="III q. 6 a. 4 arg. 1"><a name="47061"><span class="ref">[47061] IIIª q. 6 a. 4 arg. 1</span></a> Ad quartum sic |
| 28 | 3017 proceditur. Videtur quod caro Christi fuit primo a verbo assumpta |
| 3018 quam animae unita. Dicit enim Augustinus, in libro de fide ad | |
| 3019 Petrum, <i>firmissime tene, et nullatenus dubites, non carnem | |
| 3020 Christi sine divinitate conceptam in utero virginis antequam | |
| 3021 susciperetur a verbo</i>. Sed caro Christi videtur prius fuisse | |
| 3022 concepta quam animae rationali unita, quia materialis dispositio | |
| 3023 prius est in via generationis quam forma completiva. Ergo prius | |
| 53 | 3024 fuit caro Christi assumpta quam animae unita.</p><p title="III q. 6 a. 4 arg. 2"><a name="47062"><span class="ref">[47062] IIIª q. 6 a. 4 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 3025 sicut anima est pars naturae humanae, ita et corpus. Sed anima |
| 3026 humana non habuit aliud principium sui esse in Christo quam in | |
| 3027 aliis hominibus, ut patet ex auctoritate Leonis Papae supra | |
| 3028 inducta. Ergo videtur quod nec corpus Christi aliter habuit | |
| 3029 principium essendi quam in nobis. Sed in nobis ante concipitur caro | |
| 3030 quam adveniat anima rationalis. Ergo etiam ita fuit in Christo. Et | |
| 53 | 3031 sic caro prius fuit a verbo assumpta quam animae unita.</p><p title="III q. 6 a. 4 arg. 3"><a name="47063"><span class="ref">[47063] IIIª q. 6 a. 4 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 3032 sicut dicitur in libro de causis, <i>causa prima plus influit in |
| 3033 causatum, et prius unitur ei quam causa secunda</i>. Sed anima | |
| 3034 Christi comparatur ad verbum sicut causa secunda ad primam. Prius | |
| 53 | 3035 ergo verbum est unitum carni quam anima.</p><p title="III q. 6 a. 4 s. c."><a name="47064"><span class="ref">[47064] IIIª q. 6 a. 4 s. c.</span></a> Sed contra est |
| 28 | 3036 quod Damascenus dicit, in III libro, <i>simul Dei verbi caro, simul |
| 3037 caro animata, rationalis et intellectualis</i>. Non ergo unio verbi | |
| 53 | 3038 ad carnem praecessit unionem ad animam.</p><p title="III q. 6 a. 4 co."><a name="47065"><span class="ref">[47065] IIIª q. 6 a. 4 co.</span></a> Respondeo dicendum |
| 28 | 3039 quod caro humana est assumptibilis a verbo secundum ordinem quem |
| 3040 habet ad animam rationalem sicut ad propriam formam. Hunc autem | |
| 3041 ordinem non habet antequam anima rationalis ei adveniat, quia simul | |
| 3042 dum aliqua materia fit propria alicuius formae, recipit illam | |
| 3043 formam; unde in eodem instanti terminatur alteratio in quo | |
| 3044 introducitur forma substantialis. Et inde est quod caro non debuit | |
| 3045 ante assumi quam esset caro humana, quod factum est anima rationali | |
| 3046 adveniente. Sicut igitur anima non est prius assumpta quam caro, | |
| 3047 quia contra naturam animae est ut prius sit quam corpori uniatur; | |
| 3048 ita caro non debuit prius assumi quam anima, quia non prius est | |
| 53 | 3049 caro humana quam habeat animam rationalem.</p><p title="III q. 6 a. 4 ad 1"><a name="47066"><span class="ref">[47066] IIIª q. 6 a. 4 ad 1</span></a> Ad primum ergo |
| 28 | 3050 dicendum quod caro humana sortitur esse per animam. Et ideo ante |
| 3051 adventum animae non est caro humana, sed potest esse dispositio ad | |
| 3052 carnem humanam. In conceptione tamen Christi spiritus sanctus, qui | |
| 3053 est agens infinitae virtutis, simul et materiam disposuit et ad | |
| 53 | 3054 perfectum perduxit.</p><p title="III q. 6 a. 4 ad 2"><a name="47067"><span class="ref">[47067] IIIª q. 6 a. 4 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 3055 dicendum quod forma actu dat speciem, materia autem, quantum est de |
| 3056 se, est in potentia ad speciem. Et ideo contra rationem formae | |
| 3057 esset quod praeexisteret naturae speciei, quae perficitur per | |
| 3058 unionem eius ad materiam, non autem est contra naturam materiae | |
| 3059 quod praeexistat naturae speciei. Et ideo dissimilitudo quae est | |
| 3060 inter originem nostram et originem Christi secundum hoc quod caro | |
| 3061 nostra prius concipitur quam animetur, non autem caro Christi, est | |
| 3062 secundum id quod praecedit naturae complementum, sicut et quod nos | |
| 3063 concipimur ex semine viri, non autem Christus. Sed differentia quae | |
| 3064 esset quantum ad originem animae, redundaret in diversitatem | |
| 53 | 3065 naturae.</p><p title="III q. 6 a. 4 ad 3"><a name="47068"><span class="ref">[47068] IIIª q. 6 a. 4 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 3066 dicendum quod verbum Dei per prius intelligitur unitum carni quam |
| 3067 anima per modum communem quo est in ceteris creaturis per | |
| 3068 essentiam, potentiam et praesentiam, prius tamen dico, non tempore, | |
| 3069 sed natura. Prius enim intelligitur caro ut quoddam ens, quod habet | |
| 3070 a verbo, quam ut animata, quod habet ab anima. Sed unione personali | |
| 3071 prius secundum intellectum oportet quod caro uniatur animae quam | |
| 3072 verbo, quia ex unione ad animam habet quod sit unibilis verbo in | |
| 3073 persona; praesertim quia persona non invenitur nisi in rationali | |
| 53 | 3074 natura.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 5</h3><p title="III q. 6 a. 5 arg. 1"><a name="47069"><span class="ref">[47069] IIIª q. 6 a. 5 arg. 1</span></a> Ad quintum sic |
| 28 | 3075 proceditur. Videtur quod filius Dei assumpserit totam naturam |
| 3076 humanam mediantibus partibus. Dicit enim Augustinus, in libro de | |
| 3077 agone Christiano, quod <i>invisibilis et incommutabilis veritas per | |
| 3078 spiritum animam, per animam corpus, et sic totum hominem | |
| 3079 assumpsit</i>. Sed spiritus, anima et corpus sunt partes totius | |
| 53 | 3080 hominis. Ergo totum hominem assumpsit mediantibus partibus.</p><p title="III q. 6 a. 5 arg. 2"><a name="47070"><span class="ref">[47070] IIIª q. 6 a. 5 arg. 2</span></a> Praeterea, ideo |
| 28 | 3081 Dei filius carnem assumpsit mediante anima, quia anima est Deo |
| 3082 similior quam corpus. Sed partes humanae naturae, cum sint | |
| 3083 simpliciores videntur esse similiores ei, qui est simplicissimus, | |
| 53 | 3084 quam totum. Ergo assumpsit totum mediantibus partibus.</p><p title="III q. 6 a. 5 arg. 3"><a name="47071"><span class="ref">[47071] IIIª q. 6 a. 5 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 3085 totum resultat ex unione partium. Sed unio intelligitur ut terminus |
| 3086 assumptionis, partes autem praeintelliguntur assumptioni. Ergo | |
| 53 | 3087 assumpsit totum per partes.</p><p title="III q. 6 a. 5 s. c."><a name="47072"><span class="ref">[47072] IIIª q. 6 a. 5 s. c.</span></a> Sed contra est |
| 28 | 3088 quod Damascenus dicit, in III libro, <i>in domino Iesu Christo non |
| 3089 partes partium intuemur, sed quae proxime componuntur, idest | |
| 3090 deitatem et humanitatem</i>. Humanitas autem est quoddam totum, | |
| 3091 quod componitur ex anima et corpore sicut ex partibus. Ergo filius | |
| 53 | 3092 Dei assumpsit partes mediante toto.</p><p title="III q. 6 a. 5 co."><a name="47073"><span class="ref">[47073] IIIª q. 6 a. 5 co.</span></a> Respondeo dicendum |
| 28 | 3093 quod, cum dicitur aliquid medium in assumptione incarnationis, non |
| 3094 designatur ordo temporis, quia simul facta est assumptio totius et | |
| 3095 omnium partium. Ostensum est enim quod simul anima et corpus sunt | |
| 3096 ad invicem unita ad constituendam naturam humanam in verbo. | |
| 3097 Designatur autem ibi ordo naturae. Unde per id quod est prius | |
| 3098 natura, assumitur id quod est posterius. Est autem aliquid prius in | |
| 3099 natura dupliciter, uno modo ex parte agentis, alio modo ex parte | |
| 3100 materiae; hae enim duae causae praeexistunt rei. Ex parte quidem | |
| 3101 agentis, est simpliciter primum id quod primo cadit in eius | |
| 3102 intentione, sed secundum quid est primum illud a quo incipit eius | |
| 3103 operatio, et hoc ideo, quia intentio est prior operatione. Ex parte | |
| 3104 vero materiae, est prius illud quod prius existit in transmutatione | |
| 3105 materiae. In incarnatione autem oportet maxime attendere ordinem | |
| 3106 qui est ex parte agentis, quia, ut Augustinus dicit, in epistola ad | |
| 3107 Volusianum, <i>in talibus rebus tota ratio facti est potentia | |
| 3108 facientis</i>. Manifestum est autem quod secundum intentionem | |
| 3109 facientis prius est completum quam incompletum, et per consequens, | |
| 3110 totum quam partes. Et ideo dicendum est quod verbum Dei assumpsit | |
| 3111 partes humanae naturae mediante toto. Sicut enim corpus assumpsit | |
| 3112 propter ordinem quem habet ad animam rationalem, ita assumpsit | |
| 3113 corpus et animam propter ordinem quem habent ad humanam | |
| 53 | 3114 naturam.</p><p title="III q. 6 a. 5 ad 1"><a name="47074"><span class="ref">[47074] IIIª q. 6 a. 5 ad 1</span></a> Ad primum ergo |
| 28 | 3115 dicendum quod ex verbis illis nihil datur intelligi nisi quod |
| 3116 verbum, assumendo partes humanae naturae, assumpsit totam humanam | |
| 3117 naturam. Et sic assumptio partium prior est in via operationis | |
| 3118 intellectu, non tempore. Assumptio autem naturae est prior in via | |
| 53 | 3119 intentionis, quod est esse prius simpliciter, ut dictum est.</p><p title="III q. 6 a. 5 ad 2"><a name="47075"><span class="ref">[47075] IIIª q. 6 a. 5 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 3120 dicendum quod Deus ita est simplex quod etiam est perfectissimus. |
| 3121 Et ideo totum est magis simile Deo quam partes, inquantum est | |
| 53 | 3122 perfectius.</p><p title="III q. 6 a. 5 ad 3"><a name="47076"><span class="ref">[47076] IIIª q. 6 a. 5 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 3123 dicendum quod unio personalis est ad quam terminatur assumptio, non |
| 53 | 3124 autem unio naturae, quae resultat ex coniunctione partium.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 6</h3><p title="III q. 6 a. 6 arg. 1"><a name="47077"><span class="ref">[47077] IIIª q. 6 a. 6 arg. 1</span></a> Ad sextum sic |
| 28 | 3125 proceditur. Videtur quod filius Dei assumpserit humanam naturam |
| 3126 mediante gratia. Per gratiam enim unimur Deo. Sed humana natura in | |
| 3127 Christo maxime fuit unita. Ergo illa unio facta fuit per | |
| 53 | 3128 gratiam.</p><p title="III q. 6 a. 6 arg. 2"><a name="47078"><span class="ref">[47078] IIIª q. 6 a. 6 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 3129 sicut corpus vivit per animam, quae est eius perfectio, ita anima |
| 3130 per gratiam. Sed humana natura redditur congrua ad assumptionem per | |
| 3131 animam, ut dictum est. Ergo et anima redditur congrua ad | |
| 3132 assumptionem per gratiam. Ergo filius Dei assumpsit animam mediante | |
| 53 | 3133 gratia.</p><p title="III q. 6 a. 6 arg. 3"><a name="47079"><span class="ref">[47079] IIIª q. 6 a. 6 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 3134 Augustinus, XV de Trin., dicit quod verbum incarnatum est sicut |
| 3135 verbum nostrum in voce. Sed verbum nostrum unitur voci mediante | |
| 3136 spiritu. Ergo verbum Dei unitur carni mediante spiritu sancto, et | |
| 3137 ita mediante gratia, quae spiritui sancto attribuitur, secundum | |
| 3138 illud I ad Cor. XII, <i>divisiones gratiarum sunt, idem autem | |
| 53 | 3139 spiritus</i>.</p><p title="III q. 6 a. 6 s. c."><a name="47080"><span class="ref">[47080] IIIª q. 6 a. 6 s. c.</span></a> Sed contra est |
| 28 | 3140 quod gratia est quoddam accidens animae, ut in secunda parte |
| 3141 habitum est. Unio autem verbi ad humanam naturam est facta secundum | |
| 3142 subsistentiam, et non secundum accidens ut ex supra dictis patet. | |
| 53 | 3143 Ergo natura humana non est assumpta mediante gratia.</p><p title="III q. 6 a. 6 co."><a name="47081"><span class="ref">[47081] IIIª q. 6 a. 6 co.</span></a> Respondeo dicendum |
| 28 | 3144 quod in Christo ponitur gratia unionis, et gratia habitualis. |
| 3145 Gratia ergo non potest intelligi ut medium in assumptione humanae | |
| 3146 naturae, sive loquamur de gratia unionis, sive de gratia habituali. | |
| 3147 Gratia enim unionis est ipsum esse personale quod gratis divinitus | |
| 3148 datur humanae naturae in persona verbi, quod quidem est terminus | |
| 3149 assumptionis. Gratia autem habitualis pertinens ad specialem | |
| 3150 sanctitatem illius hominis, est effectus quidam consequens unionem, | |
| 3151 secundum illud Ioan. I, <i>vidimus gloriam eius quasi unigeniti a | |
| 3152 patre, plenum gratiae et veritatis</i>; per quod datur intelligi | |
| 3153 quod hoc ipso quod ille homo est unigenitus a patre, quod habet per | |
| 3154 unionem, habet plenitudinem gratiae et veritatis. Si vero | |
| 3155 intelligatur gratia ipsa voluntas Dei aliquid gratis faciens vel | |
| 3156 donans, sic unio facta est per gratiam, non sicut per medium, sed | |
| 53 | 3157 sicut per causam efficientem.</p><p title="III q. 6 a. 6 ad 1"><a name="47082"><span class="ref">[47082] IIIª q. 6 a. 6 ad 1</span></a> Ad primum ergo |
| 28 | 3158 dicendum quod unio nostra ad Deum est per operationem, inquantum |
| 3159 scilicet eum cognoscimus et amamus. Et ideo talis unio est per | |
| 3160 gratiam habitualem, inquantum operatio perfecta procedit ab habitu. | |
| 3161 Sed unio naturae humanae ad verbum Dei est secundum esse personale, | |
| 3162 quod non dependet ab aliquo habitu, sed immediate ab ipsa | |
| 53 | 3163 natura.</p><p title="III q. 6 a. 6 ad 2"><a name="47083"><span class="ref">[47083] IIIª q. 6 a. 6 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 3164 dicendum quod anima est perfectio substantialis corporis, gratia |
| 3165 vero est perfectio animae accidentalis. Et ideo gratia non potest | |
| 3166 ordinare animam ad unionem personalem, quae non est accidentalis, | |
| 53 | 3167 sicut anima corpus.</p><p title="III q. 6 a. 6 ad 3"><a name="47084"><span class="ref">[47084] IIIª q. 6 a. 6 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 3168 dicendum quod verbum nostrum unitur voci mediante spiritu, non |
| 3169 quidem sicut medio formali, sed sicut per medium movens, nam ex | |
| 3170 verbo concepto interius procedit spiritus, ex quo formatur vox. Et | |
| 3171 similiter ex verbo aeterno procedit spiritus sanctus, qui formavit | |
| 3172 corpus Christi ut infra patebit. Non autem ex hoc sequitur quod | |
| 53 | 3173 gratia spiritus sancti sit formale medium in unione praedicta.</p></div></div><div class="q" id="q7"><h2>Quaestio 7</h2><div class="p"><h3>Prooemium</h3><p title="III q. 7 pr."><a name="47085"><span class="ref">[47085] |
| 3174 IIIª q. 7 pr.</span></a> Deinde considerandum est de | |
| 28 | 3175 coassumptis a filio Dei in humana natura. Et primo, de his quae |
| 3176 pertinent ad perfectionem; secundo, de his quae pertinent ad | |
| 3177 defectum. Circa primum consideranda sunt tria, primo, de gratia | |
| 3178 Christi; secundo, de scientia eius; tertio, de potentia ipsius. De | |
| 3179 gratia autem Christi considerandum est dupliciter, primo quidem, de | |
| 3180 gratia eius secundum quod est singularis homo; secundo, de gratia | |
| 3181 eius secundum quod est caput Ecclesiae. Nam de gratia unionis iam | |
| 3182 dictum est. Circa primum quaeruntur tredecim. Primo, utrum in anima | |
| 3183 Christi sit aliqua gratia habitualis. Secundo, utrum in Christo | |
| 3184 fuerint virtutes. Tertio, utrum in eo fuerit fides. Quarto, utrum | |
| 3185 fuerit in eo spes. Quinto, utrum in Christo fuerint dona. Sexto, | |
| 3186 utrum in Christo fuerit timoris donum. Septimo, utrum in Christo | |
| 3187 fuerint gratiae gratis datae. Octavo, utrum in Christo fuerit | |
| 3188 prophetia. Nono, utrum in eo fuerit plenitudo gratiae. Decimo, | |
| 3189 utrum talis plenitudo sit propria Christi. Undecimo, utrum Christi | |
| 3190 gratia sit infinita. Duodecimo, utrum potuerit augeri. | |
| 53 | 3191 Tertiodecimo, qualiter haec gratia se habeat ad unionem.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 1</h3><p title="III q. 7 a. 1 arg. 1"><a name="47086"><span class="ref">[47086] IIIª q. 7 a. 1 arg. 1</span></a> Ad primum sic |
| 28 | 3192 proceditur. Videtur quod in anima assumpta a verbo non fuerit |
| 3193 gratia habitualis. Gratia enim est quaedam participatio divinitatis | |
| 3194 in creatura rationali, secundum illud II Pet. I, <i>per quem magna | |
| 3195 et pretiosa nobis promissa donavit, ut divinae simus consortes | |
| 3196 naturae</i>. Christus autem Deus est non participative, sed | |
| 53 | 3197 secundum veritatem. Ergo in eo non fuit gratia habitualis.</p><p title="III q. 7 a. 1 arg. 2"><a name="47087"><span class="ref">[47087] IIIª q. 7 a. 1 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 3198 gratia ad hoc est necessaria homini ut per eam bene operetur, |
| 3199 secundum illud I Cor. XV, <i>abundantius omnibus laboravi, non | |
| 3200 autem ego, sed gratia Dei mecum</i>; et etiam ad hoc quod homo | |
| 3201 consequatur vitam aeternam, secundum illud Rom. VI, <i>gratia Dei | |
| 3202 vita aeterna</i>. Sed Christo, ex hoc solo quod erat naturalis | |
| 3203 filius Dei, debebatur hereditas vitae aeterna. Ex hoc etiam quod | |
| 3204 erat verbum, per quod facta sunt omnia, aderat ei facultas omnia | |
| 3205 bona operandi. Non igitur secundum humanam naturam indigebat alia | |
| 53 | 3206 gratia nisi unione ad verbum.</p><p title="III q. 7 a. 1 arg. 3"><a name="47088"><span class="ref">[47088] IIIª q. 7 a. 1 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 3207 illud quod operatur per modum instrumenti, non indiget habitu ad |
| 3208 proprias operationes, sed habitus fundatur in principali agente. | |
| 3209 Humana autem natura in Christo fuit sicut instrumentum deitatis, ut | |
| 3210 dicit Damascenus, in III libro. Ergo in Christo non debuit esse | |
| 53 | 3211 aliqua gratia habitualis.</p><p title="III q. 7 a. 1 s. c."><a name="47089"><span class="ref">[47089] IIIª q. 7 a. 1 s. c.</span></a> Sed contra est |
| 28 | 3212 quod dicitur Isaiae XI, <i>requiescet super eum spiritus |
| 3213 domini</i>, qui quidem esse in homine dicitur per gratiam | |
| 3214 habitualem, ut in prima parte dictum est. Ergo in Christo fuit | |
| 53 | 3215 gratia habitualis.</p><p title="III q. 7 a. 1 co."><a name="47090"><span class="ref">[47090] IIIª q. 7 a. 1 co.</span></a> Respondeo dicendum |
| 28 | 3216 quod necesse est ponere in Christo gratiam habitualem, propter |
| 3217 tria. Primo quidem, propter unionem animae illius ad verbum Dei. | |
| 3218 Quanto enim aliquod receptivum propinquius est causae influenti, | |
| 3219 tanto magis participat de influentia ipsius. Influxus autem gratiae | |
| 3220 est a Deo, secundum illud Psalmi, <i>gratiam et gloriam dabit | |
| 3221 dominus</i>. Et ideo maxime fuit conveniens ut anima illa reciperet | |
| 3222 influxum divinae gratiae. Secundo, propter nobilitatem illius | |
| 3223 animae, cuius operationes oportebat propinquissime attingere ad | |
| 3224 Deum per cognitionem et amorem. Ad quod necesse est elevari humanam | |
| 3225 naturam per gratiam. Tertio, propter habitudinem ipsius Christi ad | |
| 3226 genus humanum. Christus enim, inquantum homo, est mediator Dei et | |
| 3227 hominum, ut dicitur I Tim. II. Et ideo oportebat quod haberet | |
| 3228 gratiam etiam in alios redundantem, secundum illud Ioan. I, <i>de | |
| 53 | 3229 plenitudine eius omnes accepimus, gratiam pro gratia</i>.</p><p title="III q. 7 a. 1 ad 1"><a name="47091"><span class="ref">[47091] IIIª q. 7 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum ergo |
| 28 | 3230 dicendum quod Christus est verus Deus secundum personam et naturam |
| 3231 divinam. Sed quia cum unitate personae remanet distinctio | |
| 3232 naturarum, ut ex supra dictis patet, anima Christi non est per suam | |
| 3233 essentiam divina. Unde oportet quod fiat divina per | |
| 53 | 3234 participationem, quae est secundum gratiam.</p><p title="III q. 7 a. 1 ad 2"><a name="47092"><span class="ref">[47092] IIIª q. 7 a. 1 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 3235 dicendum quod Christo, secundum quod est naturalis filius Dei, |
| 3236 debetur hereditas aeterna, quae est ipsa beatitudo increata, per | |
| 3237 increatum actum cognitionis et amoris Dei, eundem scilicet quo | |
| 3238 pater cognoscit et amat seipsum. Cuius actus anima capax non erat, | |
| 3239 propter differentiam naturae. Unde oportebat quod attingeret ad | |
| 3240 Deum per actum fruitionis creatum. Qui quidem esse non potest nisi | |
| 3241 per gratiam. Similiter etiam, inquantum est verbum Dei, habuit | |
| 3242 facultatem omnia bene operandi operatione divina. Sed quia, praeter | |
| 3243 operationem divinam, oportet ponere operationem humanam, ut infra | |
| 3244 patebit; oportuit in eo esse habitualem gratiam, per quam huiusmodi | |
| 53 | 3245 operatio in eo esset perfecta.</p><p title="III q. 7 a. 1 ad 3"><a name="47093"><span class="ref">[47093] IIIª q. 7 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 3246 dicendum quod humanitas Christi est instrumentum divinitatis, non |
| 3247 quidem sicut instrumentum inanimatum, quod nullo modo agit sed | |
| 3248 solum agitur, sed tanquam instrumentum animatum anima rationali, | |
| 3249 quod ita agit quod etiam agitur. Et ideo, ad convenientiam | |
| 53 | 3250 actionis, oportuit eum habere gratiam habitualem.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 2</h3><p title="III q. 7 a. 2 arg. 1"><a name="47094"><span class="ref">[47094] IIIª q. 7 a. 2 arg. 1</span></a> Ad secundum sic |
| 28 | 3251 proceditur. Videtur quod in Christo non fuerint virtutes. Christus |
| 3252 enim habuit abundantiam gratiae. Sed gratia sufficit ad omnia recte | |
| 3253 agendum, secundum illud II Cor. XII, <i>sufficit tibi gratia | |
| 53 | 3254 mea</i>. Ergo in Christo non fuerunt virtutes.</p><p title="III q. 7 a. 2 arg. 2"><a name="47095"><span class="ref">[47095] IIIª q. 7 a. 2 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 3255 secundum philosophum, VII Ethic., virtus dividitur contra quendam |
| 3256 heroicum sive divinum habitum, qui attribuitur hominibus divinis. | |
| 3257 Hoc autem maxime convenit Christo. Ergo Christus non habuit | |
| 53 | 3258 virtutes, sed aliquid altius virtute.</p><p title="III q. 7 a. 2 arg. 3"><a name="47096"><span class="ref">[47096] IIIª q. 7 a. 2 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 3259 sicut in secunda parte dictum est, virtutes omnes simul habentur. |
| 3260 Sed Christo non fuit conveniens habere simul omnes virtutes, sicut | |
| 3261 patet de liberalitate et magnificentia, quae habent actum suum | |
| 3262 circa divitias, quas Christus contempsit, secundum illud Matth. | |
| 3263 VIII, <i>filius hominis non habet ubi caput suum reclinet</i>. | |
| 3264 Temperantia etiam et continentia sunt circa concupiscentias pravas, | |
| 53 | 3265 quae in Christo non fuerunt. Ergo Christus non habuit virtutes.</p><p title="III q. 7 a. 2 s. c."><a name="47097"><span class="ref">[47097] IIIª q. 7 a. 2 s. c.</span></a> Sed contra est |
| 28 | 3266 quod super illud Psalmi, <i>sed in lege domini voluntas eius</i>, |
| 3267 dicit Glossa, <i>hic ostenditur Christus plenus omni bono</i>. Sed | |
| 3268 bona qualitas mentis est virtus. Ergo Christus fuit plenus omni | |
| 53 | 3269 virtute.</p><p title="III q. 7 a. 2 co."><a name="47098"><span class="ref">[47098] IIIª q. 7 a. 2 co.</span></a> Respondeo dicendum |
| 28 | 3270 quod, sicut in secunda parte habitum est, sicut gratia respicit |
| 3271 essentiam animae, ita virtus respicit eius potentiam. Unde oportet | |
| 3272 quod, sicut potentiae animae derivantur ab eius essentia, ita | |
| 3273 virtutes sunt quaedam derivationes gratiae. Quanto autem aliquod | |
| 3274 principium est perfectius, tanto magis imprimit suos effectus. | |
| 3275 Unde, cum gratia Christi fuerit perfectissima, consequens est quod | |
| 3276 ex ipsa processerint virtutes ad perficiendum singulas potentias | |
| 3277 animae, quantum ad omnes animae actus. Et ita Christus habuit omnes | |
| 53 | 3278 virtutes.</p><p title="III q. 7 a. 2 ad 1"><a name="47099"><span class="ref">[47099] IIIª q. 7 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum ergo |
| 28 | 3279 dicendum quod gratia sufficit homini quantum ad omnia quibus |
| 3280 ordinatur ad beatitudinem. Horum tamen quaedam perficit gratia | |
| 3281 immediate per seipsam, sicut gratum facere Deo, et alia huiusmodi, | |
| 53 | 3282 quaedam autem mediantibus virtutibus, quae ex gratia procedunt.</p><p title="III q. 7 a. 2 ad 2"><a name="47100"><span class="ref">[47100] IIIª q. 7 a. 2 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 3283 dicendum quod habitus ille heroicus vel divinus non differt a |
| 3284 virtute communiter dicta nisi secundum perfectiorem modum, | |
| 3285 inquantum scilicet aliquis est dispositus ad bonum quodam altiori | |
| 3286 modo quam communiter omnibus competat. Unde per hoc non ostenditur | |
| 3287 quod Christus non habuit virtutes, sed quod habuit eas | |
| 3288 perfectissime, ultra communem modum. Sicut etiam Plotinus posuit | |
| 53 | 3289 quendam sublimem modum virtutum, quas esse dixit purgati animi.</p><p title="III q. 7 a. 2 ad 3"><a name="47101"><span class="ref">[47101] IIIª q. 7 a. 2 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 3290 dicendum quod liberalitas et magnificentia commendantur circa |
| 3291 divitias inquantum aliquis non tantum appretiatur divitias quod | |
| 3292 velit eas retinere praetermittendo id quod fieri oportet. Ille | |
| 3293 autem minime divitias appretiatur qui penitus eas contemnit et | |
| 3294 abiicit propter perfectionis amorem. Et ideo in hoc ipso quod | |
| 3295 Christus omnes divitias contempsit, ostendit in se summum gradum | |
| 3296 liberalitatis et magnificentiae. Licet etiam liberalitatis actum | |
| 3297 exercuerit, secundum quod sibi conveniens erat faciendo pauperibus | |
| 3298 erogari quae sibi dabantur, unde, cum dominus dixit Iudae, Ioan. | |
| 3299 XIII, <i>quod facis, fac citius</i>, discipuli intellexerunt | |
| 3300 dominum mandasse quod egenis aliquid daret. Concupiscentias autem | |
| 3301 pravas Christus omnino non habuit, sicut infra patebit. Propter hoc | |
| 3302 tamen non excluditur quin habuerit temperantiam, quae tanto | |
| 3303 perfectior est in homine quanto magis pravis concupiscentiis caret. | |
| 3304 Unde, secundum philosophum, in VII Ethic., temperatus in hoc | |
| 3305 differt a continente, quod temperatus non habet pravas | |
| 3306 concupiscentias, quas continens patitur. Unde, sic accipiendo | |
| 3307 continentiam sicut philosophus accipit, ex hoc ipso quod Christus | |
| 3308 habuit omnem virtutem, non habuit continentiam, quae non est | |
| 53 | 3309 virtus, sed aliquid minus virtute.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 3</h3><p title="III q. 7 a. 3 arg. 1"><a name="47102"><span class="ref">[47102] IIIª q. 7 a. 3 arg. 1</span></a> Ad tertium sic |
| 28 | 3310 proceditur. Videtur quod in Christo fuerit fides. Fides enim est |
| 3311 nobilior virtus quam virtutes morales, puta temperantia et | |
| 3312 liberalitas. Huiusmodi autem virtutes fuerunt in Christo, ut dictum | |
| 53 | 3313 est. Multum ergo magis fuit in eo fides.</p><p title="III q. 7 a. 3 arg. 2"><a name="47103"><span class="ref">[47103] IIIª q. 7 a. 3 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 3314 Christus non docuit virtutes quas ipse non habuit, secundum illud |
| 3315 Act. I, <i>coepit Iesus facere et docere</i>. Sed de Christo | |
| 3316 dicitur, Heb. XII, quod est <i>auctor et consummator fidei</i>. | |
| 53 | 3317 Ergo in eo maxime fuit fides.</p><p title="III q. 7 a. 3 arg. 3"><a name="47104"><span class="ref">[47104] IIIª q. 7 a. 3 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 3318 quidquid est imperfectionis excluditur a beatis. Sed in beatis est |
| 3319 fides, nam super illud Rom. I, <i>iustitia Dei revelatur in eo ex | |
| 3320 fide in fidem</i>, dicit Glossa, <i>de fide verborum et spei in | |
| 3321 fidem rerum et speciei</i>. Ergo videtur quod etiam in Christo | |
| 53 | 3322 fuerit fides, cum nihil imperfectionis importet.</p><p title="III q. 7 a. 3 s. c."><a name="47105"><span class="ref">[47105] IIIª q. 7 a. 3 s. c.</span></a> Sed contra est |
| 28 | 3323 quod dicitur Heb. XI, quod <i>fides est argumentum non |
| 3324 apparentium</i>. Sed Christo nihil fuit non apparens, secundum | |
| 3325 illud quod dixit ei Petrus, Ioan. ult., <i>tu omnia nosti</i>. Ergo | |
| 53 | 3326 in Christo non fuit fides.</p><p title="III q. 7 a. 3 co."><a name="47106"><span class="ref">[47106] IIIª q. 7 a. 3 co.</span></a> Respondeo dicendum |
| 28 | 3327 quod, sicut in secunda parte dictum est, obiectum fidei est res |
| 3328 divina non visa. Habitus autem virtutis, sicut et quilibet alius, | |
| 3329 recipit speciem ab obiecto. Et ideo, excluso quod res divina non | |
| 3330 sit visa, excluditur ratio fidei. Christus autem in primo instanti | |
| 3331 suae conceptionis plene vidit Deum per essentiam, ut infra patebit. | |
| 53 | 3332 Unde fides in eo esse non potuit.</p><p title="III q. 7 a. 3 ad 1"><a name="47107"><span class="ref">[47107] IIIª q. 7 a. 3 ad 1</span></a> Ad primum ergo |
| 28 | 3333 dicendum quod fides est nobilior virtutibus moralibus, quia est |
| 3334 circa nobiliorem materiam, sed tamen importat quendam defectum in | |
| 3335 comparatione ad illam materiam, qui defectus in Christo non fuit. | |
| 3336 Et ideo non potuit in eo esse fides, licet fuerint in eo virtutes | |
| 3337 morales, quae in sui ratione huiusmodi defectum non important per | |
| 53 | 3338 comparationem ad suas materias.</p><p title="III q. 7 a. 3 ad 2"><a name="47108"><span class="ref">[47108] IIIª q. 7 a. 3 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 3339 dicendum quod meritum fidei consistit in hoc quod homo, ex |
| 3340 obedientia Dei, assentit istis quae non videt, secundum illud Rom. | |
| 3341 I, <i>ad obediendum fidei in omnibus gentibus pro nomine eius</i>. | |
| 3342 Obedientiam autem ad Deum plenissime habuit Christus, secundum | |
| 3343 illud Philipp. II, <i>factus est obediens usque ad mortem</i>. Et | |
| 3344 sic nihil ad meritum pertinens docuit quod ipse excellentius non | |
| 53 | 3345 impleret.</p><p title="III q. 7 a. 3 ad 3"><a name="47109"><span class="ref">[47109] IIIª q. 7 a. 3 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 3346 dicendum quod, sicut Glossa ibidem dicit, <i>fides proprie est qua |
| 3347 creduntur quae non videntur</i>. Sed fides quae est rerum visarum, | |
| 3348 improprie dicitur, et secundum quandam similitudinem, quantum ad | |
| 53 | 3349 certitudinem aut firmitatem adhaesionis.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 4</h3><p title="III q. 7 a. 4 arg. 1"><a name="47110"><span class="ref">[47110] IIIª q. 7 a. 4 arg. 1</span></a> Ad quartum sic |
| 28 | 3350 proceditur. Videtur quod in Christo fuerit spes. Dicitur enim in |
| 3351 Psalmo ex persona Christi, secundum Glossam, <i>in te, domine, | |
| 3352 speravi</i>. Sed virtus spei est qua homo sperat in Deum. Ergo | |
| 53 | 3353 virtus spei fuit in Christo.</p><p title="III q. 7 a. 4 arg. 2"><a name="47111"><span class="ref">[47111] IIIª q. 7 a. 4 arg. 2</span></a> Praeterea, spes |
| 28 | 3354 est expectatio futurae beatitudinis, ut in secunda parte habitum |
| 3355 est. Sed Christus aliquid expectabat ad beatitudinem pertinens, | |
| 53 | 3356 videlicet gloriam corporis. Ergo videtur quod in eo fuit spes.</p><p title="III q. 7 a. 4 arg. 3"><a name="47112"><span class="ref">[47112] IIIª q. 7 a. 4 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 3357 unusquisque potest sperare id quod ad eius perfectionem pertinet, |
| 3358 si sit futurum. Sed aliquid erat futurum quod ad perfectionem | |
| 3359 Christi pertinet, secundum illud Ephes. IV, <i>ad consummationem | |
| 3360 sanctorum, in opus ministerii, in aedificationem corporis | |
| 53 | 3361 Christi</i>. Ergo videtur quod Christo competebat habere spem.</p><p title="III q. 7 a. 4 s. c."><a name="47113"><span class="ref">[47113] IIIª q. 7 a. 4 s. c.</span></a> Sed contra est |
| 28 | 3362 quod dicitur Rom. VIII, <i>quod videt quis, quid sperat?</i> Et sic |
| 3363 patet quod, sicut fides est de non visis, ita et spes. Sed fides | |
| 53 | 3364 non fuit in Christo, sicut dictum est. Ergo nec spes.</p><p title="III q. 7 a. 4 co."><a name="47114"><span class="ref">[47114] IIIª q. 7 a. 4 co.</span></a> Respondeo dicendum |
| 28 | 3365 quod, sicut de ratione fidei est quod aliquis assentiat his quae |
| 3366 non videt, ita de ratione spei est quod aliquis expectet id quod | |
| 3367 nondum habet. Et sicut fides, inquantum est virtus theologica, non | |
| 3368 est de quocumque non viso, sed solum de Deo, ita etiam spes, | |
| 3369 inquantum est virtus theologica, habet pro obiecto ipsam Dei | |
| 3370 fruitionem, quam principaliter homo expectat per spei virtutem. Sed | |
| 3371 ex consequenti ille qui habet virtutem spei, potest etiam in aliis | |
| 3372 divinum auxilium expectare, sicut et ille qui habet virtutem fidei, | |
| 3373 non solum credit Deo de rebus divinis, sed de quibuscumque aliis | |
| 3374 sibi divinitus revelatis. Christus autem a principio suae | |
| 3375 conceptionis plene habuit fruitionem divinam, ut infra dicetur. Et | |
| 3376 ideo virtutem spei non habuit. Habuit tamen spem respectu aliquorum | |
| 3377 quae nondum erat adeptus, licet non habuit fidem respectu | |
| 3378 quorumcumque. Quia, licet plene cognosceret omnia, per quod | |
| 3379 totaliter fides excludebatur ab eo, non tamen adhuc plene habebat | |
| 3380 omnia quae ad eius perfectionem pertinebant, puta immortalitatem et | |
| 53 | 3381 gloriam corporis, quam poterat sperare.</p><p title="III q. 7 a. 4 ad 1"><a name="47115"><span class="ref">[47115] IIIª q. 7 a. 4 ad 1</span></a> Ad primum ergo |
| 28 | 3382 dicendum quod hoc non dicitur de Christo secundum spem quae est |
| 3383 virtus theologica, sed eo quod quaedam alia speravit nondum habita, | |
| 53 | 3384 sicut dictum est.</p><p title="III q. 7 a. 4 ad 2"><a name="47116"><span class="ref">[47116] IIIª q. 7 a. 4 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 3385 dicendum quod gloria corporis non pertinet ad beatitudinem sicut in |
| 3386 quo principaliter beatitudo consistat, sed per quandam redundantiam | |
| 3387 a gloria animae, ut in secunda parte dictum est. Unde spes, | |
| 3388 secundum quod est virtus theologica, non respicit beatitudinem | |
| 3389 corporis, sed beatitudinem animae, quae in divina fruitione | |
| 53 | 3390 consistit.</p><p title="III q. 7 a. 4 ad 3"><a name="47117"><span class="ref">[47117] IIIª q. 7 a. 4 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 3391 dicendum quod aedificatio Ecclesiae per conversionem fidelium non |
| 3392 pertinet ad perfectionem Christi qua in se perfectus est, sed | |
| 3393 secundum quod alios ad participationem suae perfectionis inducit. | |
| 3394 Et quia spes dicitur proprie respectu alicuius quod expectatur ab | |
| 3395 ipso sperante habendum, non proprie potest dici quod virtus spei | |
| 53 | 3396 Christo conveniat ratione inducta.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 5</h3><p title="III q. 7 a. 5 arg. 1"><a name="47118"><span class="ref">[47118] IIIª q. 7 a. 5 arg. 1</span></a> Ad quintum sic |
| 28 | 3397 proceditur. Videtur quod in Christo non fuerint dona. Sicut enim |
| 3398 communiter dicitur, dona dantur in adiutorium virtutum. Sed id quod | |
| 3399 est in se perfectum, non indiget exteriori auxilio. Cum igitur in | |
| 3400 Christo fuerint virtutes perfectae, videtur quod in eo non fuerunt | |
| 53 | 3401 dona.</p><p title="III q. 7 a. 5 arg. 2"><a name="47119"><span class="ref">[47119] IIIª q. 7 a. 5 arg. 2</span></a> Praeterea, non |
| 28 | 3402 videtur esse eiusdem dare dona et recipere, quia dare est habentis, |
| 3403 accipere autem non habentis. Sed Christo convenit dare dona, | |
| 3404 secundum illud Psalmi, <i>dedit dona hominibus</i>. Ergo Christo | |
| 53 | 3405 non convenit accipere dona spiritus sancti.</p><p title="III q. 7 a. 5 arg. 3"><a name="47120"><span class="ref">[47120] IIIª q. 7 a. 5 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 3406 quatuor dona videntur pertinere ad contemplationem viae scilicet |
| 3407 sapientia, scientia, intellectus et consilium, quod pertinet ad | |
| 3408 prudentiam, unde et philosophus, in VI Ethic., numerat ista inter | |
| 3409 virtutes intellectuales. Sed Christus habuit contemplationem | |
| 53 | 3410 patriae. Ergo non habuit huiusmodi dona.</p><p title="III q. 7 a. 5 s. c."><a name="47121"><span class="ref">[47121] IIIª q. 7 a. 5 s. c.</span></a> Sed contra est |
| 28 | 3411 quod dicitur Isaiae IV, <i>apprehendent septem mulieres virum |
| 3412 unum</i>, Glossa, <i>idest, septem dona spiritus sancti | |
| 53 | 3413 Christum</i>.</p><p title="III q. 7 a. 5 co."><a name="47122"><span class="ref">[47122] IIIª q. 7 a. 5 co.</span></a> Respondeo dicendum |
| 28 | 3414 quod, sicut in secunda parte dictum est, dona proprie sunt quaedam |
| 3415 perfectiones potentiarum animae secundum quod sunt natae moveri a | |
| 3416 spiritu sancto. Manifestum est autem quod anima Christi | |
| 3417 perfectissime a spiritu sancto movebatur secundum illud Luc. IV, | |
| 3418 <i>Iesus, plenus spiritu sancto, regressus est a Iordane, et | |
| 3419 agebatur a spiritu in desertum</i>. Unde manifestum est quod in | |
| 53 | 3420 Christo fuerunt excellentissime dona.</p><p title="III q. 7 a. 5 ad 1"><a name="47123"><span class="ref">[47123] IIIª q. 7 a. 5 ad 1</span></a> Ad primum ergo |
| 28 | 3421 dicendum quod illud quod est perfectum secundum ordinem suae |
| 3422 naturae, indiget adiuvari ab eo quod est altioris naturae, sicut | |
| 3423 homo, quantumcumque perfectus, indiget adiuvari a Deo. Et hoc modo | |
| 3424 virtutes indigent adiuvari per dona, quae perficiunt potentias | |
| 53 | 3425 animae secundum quod sunt motae a spiritu sancto.</p><p title="III q. 7 a. 5 ad 2"><a name="47124"><span class="ref">[47124] IIIª q. 7 a. 5 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 3426 dicendum quod Christus non secundum idem est recipiens et dans dona |
| 3427 spiritus sancti, sed dat secundum quod Deus, et accipit secundum | |
| 3428 quod homo. Unde Gregorius dicit, in II Moral., quod <i>spiritus | |
| 3429 sanctus humanitatem Christi nunquam deseruit, ex cuius divinitate | |
| 53 | 3430 procedit</i>.</p><p title="III q. 7 a. 5 ad 3"><a name="47125"><span class="ref">[47125] IIIª q. 7 a. 5 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 3431 dicendum quod in Christo non solum fuit cognitio patriae, sed etiam |
| 3432 cognitio viae, ut infra dicetur. Et tamen etiam in patria sunt per | |
| 3433 aliquem modum dona spiritus sancti, ut in secunda parte habitum | |
| 53 | 3434 est.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 6</h3><p title="III q. 7 a. 6 arg. 1"><a name="47126"><span class="ref">[47126] IIIª q. 7 a. 6 arg. 1</span></a> Ad sextum sic |
| 28 | 3435 proceditur. Videtur quod in Christo non fuit donum timoris. Spes |
| 3436 enim potior videtur quam timor, nam spei obiectum est bonum, | |
| 3437 timoris vero malum, ut in secunda parte habitum est. Sed in Christo | |
| 3438 non fuit virtus spei, ut supra habitum est. Ergo etiam non fuit in | |
| 53 | 3439 eo donum timoris.</p><p title="III q. 7 a. 6 arg. 2"><a name="47127"><span class="ref">[47127] IIIª q. 7 a. 6 arg. 2</span></a> Praeterea, dono |
| 28 | 3440 timoris timet aliquis vel separationem a Deo, quod pertinet ad |
| 3441 timorem castum; vel puniri ab ipso, quod pertinet ad timorem | |
| 3442 servilem; ut Augustinus dicit, super canonicam Ioan. Sed Christus | |
| 3443 non timuit separari a Deo per peccatum, neque puniri ab eo propter | |
| 3444 culpam suam, quia impossibile erat eum peccare, ut infra dicetur; | |
| 3445 timor autem non est de impossibili. Ergo in Christo non fuit donum | |
| 53 | 3446 timoris.</p><p title="III q. 7 a. 6 arg. 3"><a name="47128"><span class="ref">[47128] IIIª q. 7 a. 6 arg. 3</span></a> Praeterea, I |
| 28 | 3447 Ioan. IV dicitur, <i>perfecta caritas foras mittit timorem</i>. Sed |
| 3448 in Christo fuit perfectissima caritas, secundum illud Ephes. III, | |
| 3449 <i>supereminentem scientiae caritatem Christi</i>. Ergo in Christo | |
| 53 | 3450 non fuit donum timoris.</p><p title="III q. 7 a. 6 s. c."><a name="47129"><span class="ref">[47129] IIIª q. 7 a. 6 s. c.</span></a> Sed contra est |
| 28 | 3451 quod dicitur Isaiae XI, <i>replebit eum spiritus timoris |
| 53 | 3452 domini</i>.</p><p title="III q. 7 a. 6 co."><a name="47130"><span class="ref">[47130] IIIª q. 7 a. 6 co.</span></a> Respondeo dicendum |
| 28 | 3453 quod, sicut in secunda parte dictum est, timor respicit duo |
| 3454 obiecta, quorum unum est malum terribile; aliud est ille cuius | |
| 3455 potestate malum potest inferri, sicut aliquis timet regem inquantum | |
| 3456 habet potestatem occidendi. Non autem timeretur ille qui habet | |
| 3457 potestatem, nisi haberet quandam eminentiam potestatis, cui de | |
| 3458 facili resisti non possit, ea enim quae in promptu habemus | |
| 3459 repellere, non timemus. Et sic patet quod aliquis non timetur nisi | |
| 3460 propter suam eminentiam. Sic igitur dicendum est quod in Christo | |
| 3461 fuit timor Dei, non quidem secundum quod respicit malum | |
| 3462 separationis a Deo per culpam; nec secundum quod respicit malum | |
| 3463 punitionis pro culpa; sed secundum quod respicit ipsam divinam | |
| 3464 eminentiam, prout scilicet anima Christi quodam affectu reverentiae | |
| 3465 movebatur in Deum, a spiritu sancto acta. Unde Heb. V dicitur quod | |
| 3466 in omnibus <i>exauditus est pro sua reverentia</i>. Hunc enim | |
| 3467 affectum reverentiae ad Deum Christus, secundum quod homo, prae | |
| 3468 ceteris habuit pleniorem. Et ideo ei attribuit Scriptura | |
| 53 | 3469 plenitudinem timoris domini.</p><p title="III q. 7 a. 6 ad 1"><a name="47131"><span class="ref">[47131] IIIª q. 7 a. 6 ad 1</span></a> Ad primum ergo |
| 28 | 3470 dicendum quod habitus virtutum et donorum proprie et per se |
| 3471 respiciunt bonum, malum autem ex consequenti, pertinet enim ad | |
| 3472 rationem virtutis ut opus bonum reddat, ut dicitur in II Ethic. Et | |
| 3473 ideo de ratione doni timoris non est illud malum quod respicit | |
| 3474 timor, sed eminentia illius boni, scilicet divini, cuius potestate | |
| 3475 aliquod malum infligi potest. Spes autem, secundum quod est virtus, | |
| 3476 respicit non solum actorem boni, sed etiam ipsum bonum inquantum | |
| 3477 est non habitum. Et ideo Christo, quia iam habebat perfectum | |
| 3478 beatitudinis bonum, non attribuitur virtus spei, sed donum | |
| 53 | 3479 timoris.</p><p title="III q. 7 a. 6 ad 2"><a name="47132"><span class="ref">[47132] IIIª q. 7 a. 6 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 3480 dicendum quod ratio illa procedit de timore secundum quod respicit |
| 53 | 3481 obiectum quod est malum.</p><p title="III q. 7 a. 6 ad 3"><a name="47133"><span class="ref">[47133] IIIª q. 7 a. 6 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 3482 dicendum quod perfecta caritas foras mittit timorem servilem, qui |
| 3483 respicit principaliter poenam. Sic autem timor non fuit in | |
| 53 | 3484 Christo.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 7</h3><p title="III q. 7 a. 7 arg. 1"><a name="47134"><span class="ref">[47134] IIIª q. 7 a. 7 arg. 1</span></a> Ad septimum sic |
| 28 | 3485 proceditur. Videtur quod in Christo non fuerint gratiae gratis |
| 3486 datae. Ei enim qui habet aliquid secundum plenitudinem, non | |
| 3487 competit illud habere secundum participationem. Sed Christus habuit | |
| 3488 gratiam secundum plenitudinem, secundum illud Ioan. I, <i>plenum | |
| 3489 gratiae et veritatis</i>. Gratiae autem gratis datae videntur esse | |
| 3490 quaedam participationes divisim et particulariter diversis | |
| 3491 attributae, secundum illud I Cor. XII, <i>divisiones gratiarum | |
| 3492 sunt</i>. Ergo videtur quod in Christo non fuerint gratiae gratis | |
| 53 | 3493 datae.</p><p title="III q. 7 a. 7 arg. 2"><a name="47135"><span class="ref">[47135] IIIª q. 7 a. 7 arg. 2</span></a> Praeterea, quod |
| 28 | 3494 debetur alicui, non videtur esse gratis ei datum. Sed debitum erat |
| 3495 homini Christo quod sermone sapientiae et scientiae abundaret, et | |
| 3496 potens esset in virtutibus faciendis, et alia huiusmodi quae | |
| 3497 pertinent ad gratias gratis datas, cum ipse sit Dei virtus et Dei | |
| 3498 sapientia, ut dicitur I Cor. I. Ergo Christo non fuit conveniens | |
| 53 | 3499 habere gratias gratis datas.</p><p title="III q. 7 a. 7 arg. 3"><a name="47136"><span class="ref">[47136] IIIª q. 7 a. 7 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 3500 gratiae gratis datae ordinantur ad utilitatem fidelium, secundum |
| 3501 illud I Cor. XII, <i>unicuique datur manifestatio spiritus ad | |
| 3502 utilitatem</i>. Non autem videtur ad utilitatem pertinere habitus, | |
| 3503 aut quaecumque dispositio, si homo non utatur, secundum illud | |
| 3504 Eccli. XX, <i>sapientia abscondita, et thesaurus invisus, quae | |
| 3505 utilitas in utrisque?</i> Christus autem non legitur usus fuisse | |
| 3506 omnibus gratiis gratis datis, praesertim quantum ad genera | |
| 3507 linguarum. Non ergo in Christo fuerunt omnes gratiae gratis | |
| 53 | 3508 datae.</p><p title="III q. 7 a. 7 s. c."><a name="47137"><span class="ref">[47137] IIIª q. 7 a. 7 s. c.</span></a> Sed contra est |
| 28 | 3509 quod Augustinus dicit, in epistola ad Dardanum, quod sicut in |
| 53 | 3510 capite sunt omnes sensus, ita in Christo fuerunt omnes gratiae.</p><p title="III q. 7 a. 7 co."><a name="47138"><span class="ref">[47138] IIIª q. 7 a. 7 co.</span></a> Respondeo dicendum |
| 28 | 3511 quod, sicut in secunda parte habitum est, gratiae gratis datae |
| 3512 ordinantur ad fidei et spiritualis doctrinae manifestationem. | |
| 3513 Oportet autem eum qui docet, habere ea per quae sua doctrina | |
| 3514 manifestetur, aliter sua doctrina esset inutilis. Spiritualis autem | |
| 3515 doctrinae et fidei primus et principalis doctor est Christus, | |
| 3516 secundum illud Heb. II, <i>cum initium accepisset enuntiari a | |
| 3517 domino, per eos qui audierunt in nos confirmata est, contestante | |
| 3518 Deo signis et prodigiis</i>, et cetera. Unde manifestum est quod in | |
| 3519 Christo fuerunt excellentissime omnes gratiae gratis datae, sicut | |
| 53 | 3520 in primo et principali doctore fidei.</p><p title="III q. 7 a. 7 ad 1"><a name="47139"><span class="ref">[47139] IIIª q. 7 a. 7 ad 1</span></a> Ad primum ergo |
| 28 | 3521 dicendum quod, sicut gratia gratum faciens ordinatur ad actus |
| 3522 meritorios tam interiores quam exteriores, ita gratia gratis data | |
| 3523 ordinatur ad quosdam actus exteriores fidei manifestativos, sicut | |
| 3524 est operatio miraculorum, et alia huiusmodi. In utraque autem | |
| 3525 gratia Christus plenitudinem habuit, inquantum enim divinitati | |
| 3526 unita erat eius anima, plenam efficaciam habebat ad omnes | |
| 3527 praedictos actus perficiendos. Sed alii sancti, qui moventur a Deo | |
| 3528 sicut instrumenta non unita, sed separata particulariter efficaciam | |
| 3529 recipiunt ad hos vel illos actus perficiendos. Et ideo in aliis | |
| 53 | 3530 sanctis huiusmodi gratiae dividuntur, non autem in Christo.</p><p title="III q. 7 a. 7 ad 2"><a name="47140"><span class="ref">[47140] IIIª q. 7 a. 7 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 3531 dicendum quod Christus dicitur Dei virtus et Dei sapientia, |
| 3532 inquantum est aeternus Dei filius. Sic autem non competit sibi | |
| 3533 habere gratiam, sed potius esse gratiae largitorem. Competit autem | |
| 53 | 3534 sibi gratiam habere secundum humanam naturam.</p><p title="III q. 7 a. 7 ad 3"><a name="47141"><span class="ref">[47141] IIIª q. 7 a. 7 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 3535 dicendum quod donum linguarum datum est apostolis quia mittebantur |
| 3536 ad docendas omnes gentes. Christus autem in una sola Iudaeorum | |
| 3537 gente voluit personaliter praedicare, secundum quod ipse dicit, | |
| 3538 Matth. XV, <i>non sum missus nisi ad oves quae perierunt domus | |
| 3539 Israel</i>; et apostolus dicit, Rom. XV, <i>dico Iesum Christum | |
| 3540 ministrum fuisse circumcisionis</i>. Et ideo non oportuit quod | |
| 3541 loqueretur pluribus linguis. Nec tamen defuit ei omnium linguarum | |
| 3542 notitia, cum etiam occulta cordium non essent ei abscondita, ut | |
| 3543 infra dicetur, quorum voces quaecumque sunt signa. Nec tamen | |
| 3544 inutiliter hanc notitiam habuit, sicut non inutiliter habet habitum | |
| 53 | 3545 qui eo non utitur quando non est opportunum.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 8</h3><p title="III q. 7 a. 8 arg. 1"><a name="47142"><span class="ref">[47142] IIIª q. 7 a. 8 arg. 1</span></a> Ad octavum sic |
| 28 | 3546 proceditur. Videtur quod in Christo non fuerit prophetia. Prophetia |
| 3547 enim importat quandam obscuram et imperfectam notitiam, secundum | |
| 3548 illud Num. XII, <i>si quis fuerit inter vos propheta domini, per | |
| 3549 somnium aut in visione loquar ad eum</i>. Sed Christus habuit | |
| 3550 plenam et perfectam notitiam, multo magis quam Moyses, de quo ibi | |
| 3551 subditur quod <i>palam, et non per aenigmata Deum vidit</i>. Non | |
| 53 | 3552 ergo debet in Christo poni prophetia.</p><p title="III q. 7 a. 8 arg. 2"><a name="47143"><span class="ref">[47143] IIIª q. 7 a. 8 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 3553 sicut fides est eorum quae non videntur, et spes eorum quae non |
| 3554 habentur, ita prophetia est eorum quae non sunt praesentia, sed | |
| 3555 distant, nam propheta dicitur quasi procul fans. Sed in Christo non | |
| 3556 ponitur fides neque spes, ut supra dictum est. Ergo etiam prophetia | |
| 53 | 3557 non debet poni in Christo.</p><p title="III q. 7 a. 8 arg. 3"><a name="47144"><span class="ref">[47144] IIIª q. 7 a. 8 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 3558 propheta est inferioris ordinis quam Angelus, unde et de Moyse, qui |
| 3559 fuit supremus prophetarum, ut dictum est in secunda parte, Act. VII | |
| 3560 dicitur quod <i>locutus est cum Angelo in solitudine</i>. Sed | |
| 3561 Christus non est minoratus ab Angelis secundum notitiam animae, sed | |
| 3562 solum secundum corporis passionem, ut dicitur Heb. II. Ergo videtur | |
| 53 | 3563 quod Christus non fuit propheta.</p><p title="III q. 7 a. 8 s. c."><a name="47145"><span class="ref">[47145] IIIª q. 7 a. 8 s. c.</span></a> Sed contra est |
| 28 | 3564 quod de eo dicitur, Deut. XVIII, <i>prophetam suscitabit vobis Deus |
| 3565 de fratribus vestris</i>. Et ipse de se dicit, Matth. XIII et Ioan. | |
| 53 | 3566 IV, <i>non est propheta sine honore nisi in patria sua</i>.</p><p title="III q. 7 a. 8 co."><a name="47146"><span class="ref">[47146] IIIª q. 7 a. 8 co.</span></a> Respondeo dicendum |
| 28 | 3567 quod propheta dicitur quasi procul fans, vel procul videns, |
| 3568 inquantum scilicet cognoscit et loquitur ea quae sunt procul ab | |
| 3569 hominum sensibus; sicut etiam Augustinus dicit, XVI contra Faustum. | |
| 3570 Est autem considerandum quod non potest dici aliquis propheta ex | |
| 3571 hoc quod cognoscit et annuntiat ea quae sunt aliis procul, cum | |
| 3572 quibus ipse non est. Et hoc manifestum est secundum locum et | |
| 3573 secundum tempus. Si enim aliquis in Gallia existens cognosceret et | |
| 3574 annuntiaret aliis in Gallia existentibus ea quae tunc in Syria | |
| 3575 agerentur, propheticum esset, sicut Elisaeus ad Giezi dixit IV Reg. | |
| 3576 V, quomodo vir descenderat de curru et occurrerat ei. Si vero | |
| 3577 aliquis in Syria existens ea quae sunt ibi annuntiaret non esset | |
| 3578 hoc propheticum. Et idem apparet secundum tempus. Propheticum enim | |
| 3579 fuit quod Isaias praenuntiavit quod Cyrus, Persarum rex, templum | |
| 3580 Dei esset reaedificaturus, ut patet Isaiae XLIV, non autem fuit | |
| 3581 propheticum quod Esdras hoc scripsit, cuius tempore factum est. Si | |
| 3582 igitur Deus aut Angeli, vel etiam beati, cognoscunt et annuntiant | |
| 3583 ea quae sunt procul a nostra notitia, non pertinet ad prophetiam, | |
| 3584 quia in nullo nostrum statum attingunt. Christus autem ante | |
| 3585 passionem nostrum statum attingebat, inquantum non solum erat | |
| 3586 comprehensor, sed etiam viator. Et ideo propheticum erat quod ea | |
| 3587 quae erant procul ab aliorum viatorum notitia, et cognoscebat et | |
| 53 | 3588 annuntiabat. Et hac ratione dicitur in eo fuisse prophetia.</p><p title="III q. 7 a. 8 ad 1"><a name="47147"><span class="ref">[47147] IIIª q. 7 a. 8 ad 1</span></a> Ad primum ergo |
| 28 | 3589 dicendum quod per illa verba non ostenditur esse de ratione |
| 3590 prophetiae aenigmatica cognitio, quae scilicet est per somnium et | |
| 3591 in visione, sed ostenditur comparatio aliorum prophetarum, qui per | |
| 3592 somnium et in visione perceperunt divina, ad Moysen, qui palam et | |
| 3593 non per aenigmata Deum vidit; qui tamen propheta est dictus, | |
| 3594 secundum illud Deut. ult., <i>non surrexit ultra propheta in Israel | |
| 3595 sicut Moyses</i>. Potest tamen dici quod, etsi Christus habuit | |
| 3596 plenam et apertam notitiam quantum ad partem intellectivam, habuit | |
| 3597 tamen in parte imaginativa quasdam similitudines, in quibus etiam | |
| 3598 poterat speculari divina, inquantum non solum erat comprehensor, | |
| 53 | 3599 sed etiam viator.</p><p title="III q. 7 a. 8 ad 2"><a name="47148"><span class="ref">[47148] IIIª q. 7 a. 8 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 3600 dicendum quod fides est eorum quae non videntur ab ipso credente. |
| 3601 Similiter spes est eorum quae non habentur ab ipso sperante. Sed | |
| 3602 prophetia est eorum quae sunt procul a communi hominum sensu, cum | |
| 3603 quibus propheta conversatur et communicat in statu viae. Et ideo | |
| 3604 fides et spes repugnant perfectioni beatitudinis Christi, non autem | |
| 53 | 3605 prophetia.</p><p title="III q. 7 a. 8 ad 3"><a name="47149"><span class="ref">[47149] IIIª q. 7 a. 8 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 3606 dicendum quod Angelus, cum sit comprehensor, est supra prophetam |
| 3607 qui est purus viator, non autem supra Christum, qui simul fuit | |
| 53 | 3608 viator et comprehensor.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 9</h3><p title="III q. 7 a. 9 arg. 1"><a name="47150"><span class="ref">[47150] IIIª q. 7 a. 9 arg. 1</span></a> Ad nonum sic |
| 28 | 3609 proceditur. Videtur quod non fuerit in Christo gratiae plenitudo. A |
| 3610 gratia enim derivantur virtutes, ut in secunda parte dictum est. | |
| 3611 Sed in Christo non fuerunt omnes virtutes, non enim fuit in eo | |
| 3612 fides neque spes, ut ostensum est. Ergo in Christo non fuit gratiae | |
| 53 | 3613 plenitudo.</p><p title="III q. 7 a. 9 arg. 2"><a name="47151"><span class="ref">[47151] IIIª q. 7 a. 9 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 3614 sicut patet ex his quae in secunda parte dicta sunt, gratia |
| 3615 dividitur in operantem et cooperantem. Operans autem gratia dicitur | |
| 3616 per quam iustificatur impius. Quod quidem non habuit locum in | |
| 3617 Christo, qui nunquam subiacuit alicui peccato. Ergo in Christo non | |
| 53 | 3618 fuit plenitudo gratiae.</p><p title="III q. 7 a. 9 arg. 3"><a name="47152"><span class="ref">[47152] IIIª q. 7 a. 9 arg. 3</span></a> Praeterea, Iac. |
| 28 | 3619 I dicitur, <i>omne datum optimum, et omne donum perfectum, de |
| 3620 sursum est, descendens a patre luminum</i>. Sed quod descendit, | |
| 3621 habetur particulariter, et non plene. Ergo nulla creatura, nec | |
| 3622 etiam anima Christi, potest habere plenitudinem donorum | |
| 53 | 3623 gratiae.</p><p title="III q. 7 a. 9 s. c."><a name="47153"><span class="ref">[47153] IIIª q. 7 a. 9 s. c.</span></a> Sed contra est |
| 28 | 3624 quod dicitur Ioan. I, <i>vidimus eum plenum gratiae et |
| 53 | 3625 veritatis</i>.</p><p title="III q. 7 a. 9 co."><a name="47154"><span class="ref">[47154] IIIª q. 7 a. 9 co.</span></a> Respondeo dicendum |
| 28 | 3626 quod plene dicitur haberi quod totaliter et perfecte habetur. |
| 3627 Totalitas autem et perfectio potest attendi dupliciter. Uno modo, | |
| 3628 quantum ad quantitatem eius intensivam, puta si dicam aliquem plene | |
| 3629 habere albedinem, si habeat eam quantumcumque nata est haberi. Alio | |
| 3630 modo, secundum virtutem, puta si aliquis dicatur plene habere | |
| 3631 vitam, quia habet eam secundum omnes effectus vel opera vitae. Et | |
| 3632 sic plene habet vitam homo, non autem brutum animal, vel planta. | |
| 3633 Utroque autem modo Christus habuit gratiae plenitudinem. Primo | |
| 3634 quidem, quia habuit eam in summo, secundum perfectissimum modum qui | |
| 3635 potest haberi. Et hoc quidem apparet primo, ex propinquitate animae | |
| 3636 Christi ad causam gratiae. Dictum est enim quod, quanto aliquod | |
| 3637 receptivum propinquius est causae influenti, abundantius recipit. | |
| 3638 Et ideo anima Christi, quae propinquius coniungitur Deo inter omnes | |
| 3639 creaturas rationales, recipit maximam influentiam gratiae eius. | |
| 3640 Secundo, ex comparatione eius ad effectum. Sic enim recipiebat | |
| 3641 anima Christi gratiam ut ex ea quodammodo transfunderetur in alios. | |
| 3642 Et ideo oportuit quod haberet maximam gratiam, sicut ignis, qui est | |
| 3643 causa caloris in omnibus calidis, est maxime calidus. Similiter | |
| 3644 etiam quantum ad virtutem gratiae, plene habuit gratiam, quia | |
| 3645 habuit eam ad omnes operationes vel effectus gratiae. Et hoc ideo, | |
| 3646 quia conferebatur ei gratia tanquam cuidam universali principio in | |
| 3647 genere habentium gratias. Virtus autem primi principii alicuius | |
| 3648 generis universaliter se extendit ad omnes effectus illius generis, | |
| 3649 sicut sol, qui est universalis causa generationis, ut dicit | |
| 3650 Dionysius, IV cap. de Div. Nom., eius virtus se extendit ad omnia | |
| 3651 quae sub generatione cadunt. Et sic secunda plenitudo gratiae | |
| 3652 attenditur in Christo, inquantum se extendit eius gratia ad omnes | |
| 53 | 3653 gratiae effectus, qui sunt virtutes et dona et alia huiusmodi.</p><p title="III q. 7 a. 9 ad 1"><a name="47155"><span class="ref">[47155] IIIª q. 7 a. 9 ad 1</span></a> Ad primum ergo |
| 28 | 3654 dicendum quod fides et spes nominant effectus gratiae cum quodam |
| 3655 defectu qui est ex parte recipientis gratiam, inquantum scilicet | |
| 3656 fides est de non visis, et spes de non habitis. Unde non oportet | |
| 3657 quod in Christo, qui est auctor gratiae, fuerint defectus quos | |
| 3658 important fides et spes. Sed quidquid est perfectionis in fide et | |
| 3659 spe, est in Christo multo perfectius. Sicut in igne non sunt omnes | |
| 3660 modi caloris defectivi ex defectu subiecti, sed quidquid pertinet | |
| 53 | 3661 ad perfectionem caloris.</p><p title="III q. 7 a. 9 ad 2"><a name="47156"><span class="ref">[47156] IIIª q. 7 a. 9 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 3662 dicendum quod ad gratiam operantem per se pertinet facere iustum, |
| 3663 sed quod iustum faciat ex impio, hoc accidit ei ex parte subiecti, | |
| 3664 in quo peccatum invenitur. Anima Christi igitur iustificata est per | |
| 3665 gratiam operantem, inquantum per eam facta est iusta et sancta a | |
| 3666 principio suae conceptionis, non quod ante fuerit peccatrix, aut | |
| 53 | 3667 etiam non iusta.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 10</h3><p title="III q. 7 a. 10 arg. 1"><a name="47157"><span class="ref">[47157] IIIª q. 7 a. 10 arg. 1</span></a> Ad decimum sic |
| 28 | 3668 proceditur. Videtur quod plenitudo gratiae non sit propria Christi. |
| 3669 Quod enim est proprium alicui, sibi soli convenit. Sed esse plenum | |
| 3670 gratia quibusdam aliis attribuitur, dicitur enim, Luc. I, beatae | |
| 3671 virgini, <i>ave, gratia plena, dominus tecum</i>; dicitur etiam, | |
| 3672 Act. VI, <i>Stephanus autem plenus gratia et fortitudine</i>. Ergo | |
| 53 | 3673 plenitudo gratiae non est propria Christi.</p><p title="III q. 7 a. 10 arg. 2"><a name="47158"><span class="ref">[47158] IIIª q. 7 a. 10 arg. 2</span></a> Praeterea, id |
| 28 | 3674 quod potest communicari aliis per Christum, non videtur proprium |
| 3675 Christo. Sed plenitudo gratiae potest communicari per Christum | |
| 3676 aliis, dicit enim apostolus, Ephes. III, <i>ut impleamini in omnem | |
| 3677 plenitudinem Dei</i>. Ergo plenitudo gratiae non est propria | |
| 53 | 3678 Christo.</p><p title="III q. 7 a. 10 arg. 3"><a name="47159"><span class="ref">[47159] IIIª q. 7 a. 10 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 3679 status viae videtur proportionari statui patriae. Sed in statu |
| 3680 patriae erit quaedam plenitudo, quia <i>in illa caelesti patria, | |
| 3681 ubi est plenitudo omnis boni, licet quaedam data sint excellenter, | |
| 3682 nihil tamen possidetur singulariter</i> ut patet per Gregorium, in | |
| 3683 homilia de centum ovibus. Ergo in statu viae gratiae plenitudo | |
| 3684 habetur a singulis hominibus. Et ita plenitudo gratiae non est | |
| 53 | 3685 propria Christo.</p><p title="III q. 7 a. 10 s. c."><a name="47160"><span class="ref">[47160] IIIª q. 7 a. 10 s. c.</span></a> Sed contra est |
| 28 | 3686 quod plenitudo gratiae attribuitur Christo inquantum est unigenitus |
| 3687 a patre, secundum illud Ioan. I, <i>vidimus eum, quasi unigenitum a | |
| 3688 patre, plenum gratiae et veritatis</i>. Sed esse unigenitum a patre | |
| 3689 est proprium Christo. Ergo et sibi proprium est esse plenum gratiae | |
| 53 | 3690 et veritatis.</p><p title="III q. 7 a. 10 co."><a name="47161"><span class="ref">[47161] IIIª q. 7 a. 10 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 3691 dicendum quod plenitudo gratiae potest attendi dupliciter, uno |
| 3692 modo, ex parte ipsius gratiae; alio modo, ex parte habentis | |
| 3693 gratiam. Ex parte quidem ipsius gratiae, dicitur esse plenitudo ex | |
| 3694 eo quod aliquis pertingit ad summum gratiae et quantum ad essentiam | |
| 3695 et quantum ad virtutem, quia scilicet habet gratiam et in maxima | |
| 3696 excellentia qua potest haberi, et in maxima extensione ad omnes | |
| 3697 gratiae effectus. Et talis gratiae plenitudo est propria Christo. | |
| 3698 Ex parte vero subiecti, dicitur gratiae plenitudo quando aliquis | |
| 3699 habet plene gratiam secundum suam conditionem, sive secundum | |
| 3700 intensionem, prout in eo est intensa gratia usque ad terminum | |
| 3701 praefixum ei a Deo, secundum illud Ephes. IV, <i>unicuique nostrum | |
| 3702 data est gratia secundum mensuram donationis Christi</i>; sive | |
| 3703 etiam secundum virtutem, inquantum scilicet habet facultatem | |
| 3704 gratiae ad omnia quae pertinent ad suum statum sive officium, sicut | |
| 3705 apostolus dicebat, Ephes. III, <i>mihi autem, omnium sanctorum | |
| 3706 minimo, data est gratia haec, illuminare homines</i>, et cetera. Et | |
| 3707 talis gratiae plenitudo non est propria Christo, sed communicatur | |
| 53 | 3708 aliis per Christum.</p><p title="III q. 7 a. 10 ad 1"><a name="47162"><span class="ref">[47162] IIIª q. 7 a. 10 ad 1</span></a> Ad primum ergo |
| 28 | 3709 dicendum quod beata virgo dicitur gratia plena, non ex parte ipsius |
| 3710 gratiae, quia non habuit gratiam in summa excellentia qua potest | |
| 3711 haberi, nec ad omnes effectus gratiae, sed dicitur fuisse plena | |
| 3712 gratiae per comparationem ad ipsam, quia scilicet habebat gratiam | |
| 3713 sufficientem ad statum illum ad quem erat electa a Deo, ut scilicet | |
| 3714 esset mater Dei. Et similiter Stephanus dicitur plenus gratia, quia | |
| 3715 habebat gratiam sufficientem ad hoc quod esset idoneus minister et | |
| 3716 testis Dei, ad quod erat electus. Et eadem ratione dicendum est de | |
| 3717 aliis. Harum tamen plenitudinum una est plenior alia, secundum quod | |
| 3718 aliquis est divinitus praeordinatus ad altiorem vel inferiorem | |
| 53 | 3719 statum.</p><p title="III q. 7 a. 10 ad 2"><a name="47163"><span class="ref">[47163] IIIª q. 7 a. 10 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 3720 dicendum quod apostolus ibi loquitur de illa plenitudine gratiae |
| 3721 quae accipitur ex parte subiecti, in comparatione ad id ad quod | |
| 3722 homo est divinitus praeordinatus. Quod quidem est vel aliquid | |
| 3723 commune, ad quod praeordinantur omnes sancti, vel aliquid speciale, | |
| 3724 quod pertinet ad excellentiam aliquorum. Et secundum hoc, quaedam | |
| 3725 plenitudo gratiae est omnibus sanctis communis, ut scilicet habeant | |
| 3726 gratiam sufficientem ad merendum vitam aeternam, quae in plena Dei | |
| 3727 fruitione consistit. Et hanc plenitudinem optat apostolus fidelibus | |
| 53 | 3728 quibus scribit.</p><p title="III q. 7 a. 10 ad 3"><a name="47164"><span class="ref">[47164] IIIª q. 7 a. 10 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 3729 dicendum quod illa dona quae sunt communia in patria, scilicet |
| 3730 visio, comprehensio et fruitio, et alia huiusmodi, habent quaedam | |
| 3731 dona sibi correspondentia in statu viae, quae etiam sunt communia | |
| 3732 sanctis. Sunt tamen quaedam praerogativae sanctorum, in patria et | |
| 53 | 3733 in via, quae non habentur ab omnibus.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 11</h3><p title="III q. 7 a. 11 arg. 1"><a name="47165"><span class="ref">[47165] IIIª q. 7 a. 11 arg. 1</span></a> Ad undecimum |
| 28 | 3734 sic proceditur. Videtur quod gratia Christi sit infinita. Omne enim |
| 3735 immensum est infinitum. Sed gratia Christi est immensa, dicitur | |
| 3736 enim Ioan. III, non enim ad mensuram dat Deus spiritum, scilicet | |
| 53 | 3737 Christo. Ergo gratia Christi est infinita.</p><p title="III q. 7 a. 11 arg. 2"><a name="47166"><span class="ref">[47166] IIIª q. 7 a. 11 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 3738 effectus infinitus demonstrat virtutem infinitam, quae non potest |
| 3739 fundari nisi in essentia infinita. Sed effectus gratiae Christi est | |
| 3740 infinitus, extendit enim se ad salutem totius humani generis; ipse | |
| 3741 enim <i>est propitiatio pro peccatis totius mundi</i>, ut dicitur I | |
| 53 | 3742 Ioan. II. Ergo gratia Christi est infinita.</p><p title="III q. 7 a. 11 arg. 3"><a name="47167"><span class="ref">[47167] IIIª q. 7 a. 11 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 3743 omne finitum per additionem potest pervenire ad quantitatem |
| 3744 cuiuscumque rei finitae. Si ergo gratia Christi est finita, posset | |
| 3745 alterius hominis gratia tantum crescere quod perveniret ad | |
| 3746 aequalitatem gratiae Christi. Contra quod dicitur Iob XXVIII, | |
| 3747 <i>non adaequabitur ei aurum vel vitrum</i>, secundum quod | |
| 53 | 3748 Gregorius ibi exponit. Ergo gratia Christi est infinita.</p><p title="III q. 7 a. 11 s. c."><a name="47168"><span class="ref">[47168] IIIª q. 7 a. 11 s. c.</span></a> Sed contra est |
| 28 | 3749 quod gratia Christi est quiddam creatum in anima. Sed omne creatum |
| 3750 est finitum, secundum illud Sap. XI, <i>omnia in numero, pondere et | |
| 53 | 3751 mensura disposuisti</i>. Ergo gratia Christi non est infinita.</p><p title="III q. 7 a. 11 co."><a name="47169"><span class="ref">[47169] IIIª q. 7 a. 11 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 3752 dicendum quod, sicut ex supra dictis patet, in Christo potest |
| 3753 duplex gratia considerari. Una quidem est gratia unionis quae, | |
| 3754 sicut supra dictum est, est ipsum uniri personaliter filio Dei, | |
| 3755 quod est gratis concessum humanae naturae. Et hanc gratiam constat | |
| 3756 esse infinitam, secundum quod ipsa persona verbi est infinita. Alia | |
| 3757 vero est gratia habitualis. Quae quidem potest dupliciter | |
| 3758 considerari. Uno modo, secundum quod est quoddam ens. Et sic | |
| 3759 necesse est quod sit ens finitum. Est enim in anima Christi sicut | |
| 3760 in subiecto. Anima autem Christi est creatura quaedam, habens | |
| 3761 capacitatem finitam. Unde esse gratiae, cum non excedat suum | |
| 3762 subiectum, non potest esse infinitum. Alio modo potest considerari | |
| 3763 secundum propriam rationem gratiae. Et sic gratia ipsa potest dici | |
| 3764 infinita, eo quod non limitatur, quia scilicet habet quidquid | |
| 3765 potest pertinere ad rationem gratiae, et non datur ei secundum | |
| 3766 aliquam certam mensuram id quod ad rationem gratiae pertinet; eo | |
| 3767 quod, secundum propositum gratiae Dei, cuius est gratiam mensurare, | |
| 3768 gratia confertur animae Christi sicut cuidam universali principio | |
| 3769 gratificationis in humana natura, secundum illud Ephes. I, | |
| 3770 <i>gratificavit nos in dilecto filio suo</i>. Sicut si dicamus | |
| 3771 lucem solis esse infinitam, non quidem secundum suum esse, sed | |
| 3772 secundum rationem lucis, quia habet quidquid potest ad rationem | |
| 53 | 3773 lucis pertinere.</p><p title="III q. 7 a. 11 ad 1"><a name="47170"><span class="ref">[47170] IIIª q. 7 a. 11 ad 1</span></a> Ad primum ergo |
| 28 | 3774 dicendum quod id quod dicitur, pater non ad mensuram dat spiritum |
| 3775 filio, uno modo exponitur de dono quod Deus pater ab aeterno dedit | |
| 3776 filio, scilicet divinam naturam, quae est donum infinitum. Unde | |
| 3777 quaedam Glossa dicit, ibidem, <i>ut tantus sit filius quantus et | |
| 3778 pater</i>. Alio modo, potest referri ad donum quod datum est | |
| 3779 humanae naturae, ut uniatur divinae personae, quod est donum | |
| 3780 infinitum. Unde Glossa dicit ibidem, <i>sicut pater plenum et | |
| 3781 perfectum genuit verbum, sic plenum et perfectum est unitum humanae | |
| 3782 naturae</i>. Tertio modo, potest referri ad gratiam habitualem, | |
| 3783 inquantum gratia Christi se extendit ad omnia quae sunt gratiae. | |
| 3784 Unde Augustinus, hoc exponens, dicit, <i>mensura quaedam divisio | |
| 3785 donorum est, alii enim datur per spiritum sermo sapientiae, alii | |
| 3786 sermo scientiae. Sed Christus, qui dat, non ad mensuram | |
| 53 | 3787 accepit</i>.</p><p title="III q. 7 a. 11 ad 2"><a name="47171"><span class="ref">[47171] IIIª q. 7 a. 11 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 3788 dicendum quod gratia Christi habet infinitum effectum tum propter |
| 3789 infinitatem praedictam gratiae; tum propter unitatem divinae | |
| 53 | 3790 personae, cui anima Christi est unita.</p><p title="III q. 7 a. 11 ad 3"><a name="47172"><span class="ref">[47172] IIIª q. 7 a. 11 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 3791 dicendum quod minus per augmentum potest pervenire ad quantitatem |
| 3792 maioris in his quae habent quantitatem unius rationis. Sed gratia | |
| 3793 alterius hominis comparatur ad gratiam Christi sicut quaedam virtus | |
| 3794 particularis ad universalem. Unde sicut virtus ignis, quantumcumque | |
| 3795 crescat, non potest adaequari virtuti solis; ita gratia alterius | |
| 3796 hominis, quantumcumque crescat, non potest adaequari gratiae | |
| 53 | 3797 Christi.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 12</h3><p title="III q. 7 a. 12 arg. 1"><a name="47173"><span class="ref">[47173] IIIª q. 7 a. 12 arg. 1</span></a> Ad duodecimum |
| 28 | 3798 sic proceditur. Videtur quod gratia Christi potuerit augeri. Omni |
| 3799 enim finito potest fieri additio. Sed gratia Christi finita fuit, | |
| 53 | 3800 ut dictum est. Ergo potuit augeri.</p><p title="III q. 7 a. 12 arg. 2"><a name="47174"><span class="ref">[47174] IIIª q. 7 a. 12 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 3801 augmentum gratiae fit per virtutem divinam, secundum illud II Cor. |
| 3802 IX, <i>potens est Deus omnem gratiam abundare facere in vobis</i>. | |
| 3803 Sed virtus divina, cum sit infinita, nullo termino coarctatur. Ergo | |
| 53 | 3804 videtur quod gratia Christi potuerit esse maior.</p><p title="III q. 7 a. 12 arg. 3"><a name="47175"><span class="ref">[47175] IIIª q. 7 a. 12 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 3805 Luc. II dicitur quod <i>puer Iesus proficiebat aetate, sapientia et |
| 3806 gratia apud Deum et homines</i>. Ergo gratia Christi potuit | |
| 53 | 3807 augeri.</p><p title="III q. 7 a. 12 s. c."><a name="47176"><span class="ref">[47176] IIIª q. 7 a. 12 s. c.</span></a> Sed contra est |
| 28 | 3808 quod dicitur Ioan. I, <i>vidimus eum, quasi unigenitum a patre, |
| 3809 plenum gratiae et veritatis</i>. Sed nihil potest esse aut | |
| 3810 intelligi maius quam quod aliquis sit unigenitus a patre. Ergo non | |
| 3811 potest esse, vel etiam intelligi, maior gratia quam illa qua | |
| 53 | 3812 Christus fuit plenus.</p><p title="III q. 7 a. 12 co."><a name="47177"><span class="ref">[47177] IIIª q. 7 a. 12 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 3813 dicendum quod aliquam formam non posse augeri contingit dupliciter, |
| 3814 uno modo, ex parte ipsius subiecti; alio modo, ex parte illius | |
| 3815 formae. Ex parte quidem subiecti, quando subiectum attingit ad | |
| 3816 ultimum in participatione ipsius formae secundum suum modum sicut | |
| 3817 si dicatur quod aer non potest crescere in caliditate, quando | |
| 3818 pertingit ad ultimum gradum caloris qui potest salvari in natura | |
| 3819 aeris; licet possit esse maior calor in rerum natura, qui est calor | |
| 3820 ignis. Ex parte autem formae excluditur possibilitas augmenti | |
| 3821 quando aliquod subiectum attingit ad ultimam perfectionem qua | |
| 3822 potest talis forma haberi, sicut si dicamus quod calor ignis non | |
| 3823 potest augeri, quia non potest esse perfectior gradus caloris quam | |
| 3824 ille ad quem pertingit ignis. Sicut autem aliarum formarum est ex | |
| 3825 divina sapientia determinata propria mensura, ita et gratiae, | |
| 3826 secundum illud Sap. XI, <i>omnia in numero, pondere et mensura | |
| 3827 disposuisti</i>. Mensura autem unicuique formae praefigitur per | |
| 3828 comparationem ad suum finem, sicut non est maior gravitas quam | |
| 3829 gravitas terrae, quia non potest esse inferior locus loco terrae. | |
| 3830 Finis autem gratiae est unio creaturae rationalis ad Deum. Non | |
| 3831 potest autem esse, nec intelligi, maior unio creaturae rationalis | |
| 3832 ad Deum quam quae est in persona. Et ideo gratia Christi pertingit | |
| 3833 usque ad summam mensuram gratiae. Sic ergo manifestum est quod | |
| 3834 gratia Christi non potuit augeri ex parte ipsius gratiae. Sed neque | |
| 3835 ex parte ipsius subiecti. Quia Christus, secundum quod homo, a | |
| 3836 primo instanti suae conceptionis fuit verus et plenus comprehensor. | |
| 3837 Unde in eo non potuit esse gratiae augmentum, sicut nec in aliis | |
| 3838 beatis, quorum gratia augeri non potest, eo quod sunt in termino. | |
| 3839 Hominum vero qui sunt pure viatores, gratia potest augeri et ex | |
| 3840 parte formae, quia non attingunt summum gratiae gradum, et ex parte | |
| 53 | 3841 subiecti, quia nondum pervenerunt ad terminum.</p><p title="III q. 7 a. 12 ad 1"><a name="47178"><span class="ref">[47178] IIIª q. 7 a. 12 ad 1</span></a> Ad primum ergo |
| 28 | 3842 dicendum quod, si loquamur de quantitatibus mathematicae, cuilibet |
| 3843 finitae quantitati potest fieri additio, quia ex parte quantitatis | |
| 3844 finitae non est aliquid quod repugnet additioni. Si vero loquamur | |
| 3845 de quantitate naturali, sic potest esse repugnantia ex parte | |
| 3846 formae, cui debetur determinata quantitas, sicut et alia accidentia | |
| 3847 determinata. Unde philosophus dicit II de anima, quod <i>omnium | |
| 3848 natura constantium est terminus et ratio magnitudinis et | |
| 3849 augmenti</i>. Et inde est quod quantitati totius caeli non potest | |
| 3850 fieri additio. Multo igitur magis in ipsis formis consideratur | |
| 3851 aliquis terminus, ultra quem non transgrediuntur. Et propter hoc, | |
| 3852 non oportuit quod gratiae Christi posset fieri additio, quamvis sit | |
| 53 | 3853 finita secundum sui essentiam.</p><p title="III q. 7 a. 12 ad 2"><a name="47179"><span class="ref">[47179] IIIª q. 7 a. 12 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 3854 dicendum quod, licet virtus divina posset facere aliquid maius et |
| 3855 melius quam sit habitualis gratia Christi, non tamen posset facere | |
| 3856 quod ordinaretur ad aliquid maius quam sit unio personalis ad | |
| 3857 filium unigenitum a patre, cui unioni sufficienter correspondet | |
| 53 | 3858 talis mensura gratiae secundum definitionem divinae sapientiae.</p><p title="III q. 7 a. 12 ad 3"><a name="47180"><span class="ref">[47180] IIIª q. 7 a. 12 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 3859 dicendum quod in sapientia et gratia aliquis potest proficere |
| 3860 dupliciter. Uno modo, secundum ipsos habitus sapientiae et gratiae | |
| 3861 augmentatos. Et sic Christus in eis non proficiebat. Alio modo, | |
| 3862 secundum effectus, inquantum scilicet aliquis sapientiora et | |
| 3863 virtuosiora opera facit. Et sic Christus proficiebat sapientia et | |
| 3864 gratia, sicut et aetate, quia secundum processum aetatis | |
| 3865 perfectiora opera faciebat, ut se verum hominem demonstraret, et in | |
| 53 | 3866 his quae sunt ad Deum et in his quae sunt ad homines.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 13</h3><p title="III q. 7 a. 13 arg. 1"><a name="47181"><span class="ref">[47181] IIIª q. 7 a. 13 arg. 1</span></a> Ad |
| 28 | 3867 decimumtertium sic proceditur. Videtur quod gratia habitualis in |
| 3868 Christo non subsequatur unionem. Idem enim non sequitur ad seipsum. | |
| 3869 Sed haec gratia habitualis videtur eadem esse cum gratia unionis, | |
| 3870 dicit enim Augustinus, in libro de Praedest. sanctorum, <i>ea | |
| 3871 gratia fit ab initio fidei suae homo quicumque Christianus, qua | |
| 3872 gratia homo ille ab initio suo factus est Christus</i>; quorum | |
| 3873 duorum primum pertinet ad gratiam habitualem, secundum ad gratiam | |
| 3874 unionis. Ergo videtur quod gratia habitualis non subsequatur | |
| 53 | 3875 unionem.</p><p title="III q. 7 a. 13 arg. 2"><a name="47182"><span class="ref">[47182] IIIª q. 7 a. 13 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 3876 dispositio praecedit perfectionem tempore, vel saltem intellectu. |
| 3877 Sed gratia habitualis videtur esse sicut quaedam dispositio humanae | |
| 3878 naturae ad unionem personalem. Ergo videtur quod gratia habitualis | |
| 53 | 3879 non subsequatur unionem, sed magis praecedat.</p><p title="III q. 7 a. 13 arg. 3"><a name="47183"><span class="ref">[47183] IIIª q. 7 a. 13 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 3880 commune est prius proprio. Sed gratia habitualis est communis |
| 3881 Christo et aliis hominibus, gratia autem unionis est propria | |
| 3882 Christo. Ergo prior est, secundum intellectum, gratia habitualis | |
| 53 | 3883 quam ipsa unio. Non ergo sequitur eam.</p><p title="III q. 7 a. 13 s. c."><a name="47184"><span class="ref">[47184] IIIª q. 7 a. 13 s. c.</span></a> Sed contra est |
| 28 | 3884 quod dicitur Isaiae XLII, <i>ecce servus meus, suscipiam eum</i>, |
| 3885 et postea sequitur, <i>dedi spiritum meum super eum</i>, quod | |
| 3886 quidem ad donum gratiae habitualis pertinet. Unde relinquitur quod | |
| 3887 susceptio naturae humanae in unione personae praecedat gratiam | |
| 53 | 3888 habitualem in Christo.</p><p title="III q. 7 a. 13 co."><a name="47185"><span class="ref">[47185] IIIª q. 7 a. 13 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 3889 dicendum quod unio humanae naturae ad divinam personam, quam supra |
| 3890 diximus esse ipsam gratiam unionis, praecedit gratiam habitualem in | |
| 3891 Christo, non ordine temporis, sed naturae et intellectus. Et hoc | |
| 3892 triplici ratione. Primo quidem, secundum ordinem principiorum | |
| 3893 utriusque. Principium enim unionis est persona filii assumens | |
| 3894 humanam naturam, quae secundum hoc dicitur missa esse in mundum | |
| 3895 quod humanam naturam assumpsit. Principium autem gratiae | |
| 3896 habitualis, quae cum caritate datur, est spiritus sanctus, qui | |
| 3897 secundum hoc dicitur mitti quod per caritatem mentem inhabitat. | |
| 3898 Missio autem filii, secundum ordinem naturae, prior est missione | |
| 3899 spiritus sancti, sicut ordine naturae spiritus sanctus procedit a | |
| 3900 filio et a patre dilectio. Unde et unio personalis, secundum quam | |
| 3901 intelligitur missio filii, est prior, ordine naturae, gratia | |
| 3902 habituali, secundum quam intelligitur missio spiritus sancti. | |
| 3903 Secundo, accipitur ratio huius ordinis ex habitudine gratiae ad | |
| 3904 suam causam. Gratia enim causatur in homine ex praesentia | |
| 3905 divinitatis, sicut lumen in aere ex praesentia solis, unde dicitur | |
| 3906 Ezech. XLIII, <i>gloria Dei Israel ingrediebatur per viam | |
| 3907 Orientalem, et terra splendebat a maiestate eius</i>. Praesentia | |
| 3908 autem Dei in Christo intelligitur secundum unionem humanae naturae | |
| 3909 ad divinam personam. Unde gratia habitualis Christi intelligitur ut | |
| 3910 consequens hanc unionem, sicut splendor solem. Tertia ratio huius | |
| 3911 ordinis assumi potest ex fine gratiae. Ordinatur enim ad bene | |
| 3912 agendum. Actiones autem sunt suppositorum et individuorum. Unde | |
| 3913 actio, et per consequens gratia ad ipsam ordinans, praesupponit | |
| 3914 hypostasim operantem. Hypostasis autem non praesupponitur in humana | |
| 3915 natura ante unionem, ut ex supra dictis patet. Et ideo gratia | |
| 53 | 3916 unionis, secundum intellectum, praecedit gratiam habitualem.</p><p title="III q. 7 a. 13 ad 1"><a name="47186"><span class="ref">[47186] IIIª q. 7 a. 13 ad 1</span></a> Ad primum ergo |
| 28 | 3917 dicendum quod Augustinus ibi gratiam nominat gratuitam Dei |
| 3918 voluntatem gratis beneficia largientem. Et propter hoc eadem gratia | |
| 3919 dicit hominem quemcumque fieri Christianum qua gratia factus est | |
| 3920 Christus homo, quia utrumque gratuita Dei voluntate, absque | |
| 53 | 3921 meritis, factum est.</p><p title="III q. 7 a. 13 ad 2"><a name="47187"><span class="ref">[47187] IIIª q. 7 a. 13 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 3922 dicendum quod, sicut dispositio in via generationis praecedit |
| 3923 perfectionem ad quam disposuit in his quae successive perficiuntur, | |
| 3924 ita naturaliter perfectionem sequitur quam aliquis iam consecutus | |
| 3925 est, sicut calor, qui fuit dispositio ad formam ignis, est effectus | |
| 3926 profluens a forma ignis iam praeexistentis. Humana autem natura in | |
| 3927 Christo unita est personae verbi a principio absque successione. | |
| 3928 Unde gratia habitualis non intelligitur ut praecedens unionem, sed | |
| 3929 ut consequens eam, sicut quaedam proprietas naturalis. Unde et | |
| 3930 Augustinus dicit, in Enchirid., quod <i>gratia est quodammodo | |
| 53 | 3931 Christo homini naturalis</i>.</p><p title="III q. 7 a. 13 ad 3"><a name="47188"><span class="ref">[47188] IIIª q. 7 a. 13 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 3932 dicendum quod commune est prius proprio si utrumque sit unius |
| 3933 generis, sed in his quae sunt diversorum generum, nihil prohibet | |
| 3934 proprium prius esse communi. Gratia autem unionis non est in genere | |
| 3935 gratiae habitualis, sed est super omne genus, sicut et ipsa divina | |
| 3936 persona. Unde hoc proprium nihil prohibet esse prius communi, quia | |
| 3937 non se habet per additionem ad commune, sed potius est principium | |
| 53 | 3938 et origo eius quod commune est.</p></div></div><div class="q" id="q8"><h2>Quaestio 8</h2><div class="p"><h3>Prooemium</h3><p title="III q. 8 pr."><a name="47189"><span class="ref">[47189] |
| 3939 IIIª q. 8 pr.</span></a> Deinde considerandum est de gratia | |
| 28 | 3940 Christi secundum quod est caput Ecclesiae. Et circa hoc quaeruntur |
| 3941 octo. Primo, utrum Christus sit caput Ecclesiae. Secundo, utrum sit | |
| 3942 caput hominum quantum ad corpus, vel solum quantum ad animas. | |
| 3943 Tertio, utrum sit caput omnium hominum. Quarto, utrum sit caput | |
| 3944 Angelorum. Quinto, utrum gratia secundum quam est caput Ecclesiae, | |
| 3945 sit eadem cum habituali eius secundum quod est quidam homo | |
| 3946 singularis. Sexto, utrum esse caput Ecclesiae sit proprium Christo. | |
| 3947 Septimo, utrum Diabolus sit caput omnium malorum. Octavo, utrum | |
| 53 | 3948 Antichristus etiam possit dici caput omnium malorum.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 1</h3><p title="III q. 8 a. 1 arg. 1"><a name="47190"><span class="ref">[47190] IIIª q. 8 a. 1 arg. 1</span></a> Ad primum sic |
| 28 | 3949 proceditur. Videtur quod Christo, secundum quod est homo, non |
| 3950 competat esse caput Ecclesiae. Caput enim influit sensum et motum | |
| 3951 in membra. Sensus autem et motus spiritualis, qui est per gratiam, | |
| 3952 non influitur nobis a Christo homine, quia, sicut dicit Augustinus, | |
| 3953 in XV de Trin., nec etiam Christus, secundum quod est homo, dat | |
| 3954 spiritum sanctum, sed solum inquantum est Deus. Ergo ei, secundum | |
| 53 | 3955 quod est homo, non competit esse caput Ecclesiae.</p><p title="III q. 8 a. 1 arg. 2"><a name="47191"><span class="ref">[47191] IIIª q. 8 a. 1 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 3956 capitis non videtur esse aliud caput. Sed Christi, secundum quod |
| 3957 est homo, caput est Deus, secundum illud I Cor. XI, <i>caput | |
| 53 | 3958 Christi Deus</i>. Ergo ipse Christus non est caput.</p><p title="III q. 8 a. 1 arg. 3"><a name="47192"><span class="ref">[47192] IIIª q. 8 a. 1 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 3959 caput in homine est quoddam particulare membrum influentiam |
| 3960 recipiens a corde. Sed Christus est universale principium totius | |
| 53 | 3961 Ecclesiae. Ergo non est Ecclesiae caput.</p><p title="III q. 8 a. 1 s. c."><a name="47193"><span class="ref">[47193] IIIª q. 8 a. 1 s. c.</span></a> Sed contra est |
| 28 | 3962 quod dicitur Ephes. I, <i>ipsum dedit caput super omnem |
| 53 | 3963 Ecclesiam</i>.</p><p title="III q. 8 a. 1 co."><a name="47194"><span class="ref">[47194] IIIª q. 8 a. 1 co.</span></a> Respondeo dicendum |
| 28 | 3964 quod, sicut tota Ecclesia dicitur unum corpus mysticum per |
| 3965 similitudinem ad naturale corpus hominis, quod secundum diversa | |
| 3966 membra habet diversos actus, ut apostolus docet, Rom. XII et I Cor. | |
| 3967 XII; ita Christus dicitur caput Ecclesiae secundum similitudinem | |
| 3968 humani capitis. In quo tria possumus considerare, scilicet ordinem, | |
| 3969 perfectionem et virtutem. Ordinem, quia caput est prima pars | |
| 3970 hominis, incipiendo a superiori. Et inde est quod omne principium | |
| 3971 consuevit vocari caput, secundum illud Ierem. II, <i>ad omne caput | |
| 3972 viae posuisti lupanar tibi</i>. Perfectionem autem, quia in capite | |
| 3973 vigent omnes sensus et interiores et exteriores, cum in ceteris | |
| 3974 membris sit solus tactus. Et inde est quod dicitur Isaiae IX, | |
| 3975 <i>senex et honorabilis ipse est caput</i>. Virtutem vero, quia | |
| 3976 virtus et motus ceterorum membrorum, et gubernatio eorum in suis | |
| 3977 actibus, est a capite, propter vim sensitivam et motivam ibi | |
| 3978 dominantem. Unde et rector dicitur caput populi, secundum illud I | |
| 3979 Reg. XV, <i>cum esses parvulus in oculis tuis, caput in tribubus | |
| 3980 Israel factus es</i>. Haec autem tria competunt Christo | |
| 3981 spiritualiter. Primo enim, secundum propinquitatem ad Deum gratia | |
| 3982 eius altior et prior est, etsi non tempore, quia omnes alii | |
| 3983 acceperunt gratiam per respectum ad gratiam ipsius, secundum illud | |
| 3984 Rom. VIII, <i>quos praescivit, hos et praedestinavit conformes | |
| 3985 fieri imaginis filii sui, ut sit ipse primogenitus in multis | |
| 3986 fratribus</i>. Secundo vero, perfectionem habet quantum ad | |
| 3987 plenitudinem omnium gratiarum, secundum illud Ioan. I, <i>vidimus | |
| 3988 eum plenum gratiae et veritatis</i>, ut supra ostensum est. Tertio, | |
| 3989 virtutem habuit influendi gratiam in omnia membra Ecclesiae, | |
| 3990 secundum illud Ioan. I, <i>de plenitudine eius omnes accepimus</i>. | |
| 3991 Et sic patet quod convenienter dicitur Christus caput | |
| 53 | 3992 Ecclesiae.</p><p title="III q. 8 a. 1 ad 1"><a name="47195"><span class="ref">[47195] IIIª q. 8 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum ergo |
| 28 | 3993 dicendum quod dare gratiam aut spiritum sanctum convenit Christo |
| 3994 secundum quod Deus, auctoritative, sed instrumentaliter ei convenit | |
| 3995 secundum quod est homo, inquantum scilicet eius humanitas fuit | |
| 3996 <i>instrumentum divinitatis eius</i>. Et ita actiones ipsius ex | |
| 3997 virtute divinitatis fuerunt nobis salutiferae, utpote gratiam in | |
| 3998 nobis causantes, et per meritum et per efficientiam quandam. | |
| 3999 Augustinus autem negat Christum, secundum quod est homo, dare | |
| 4000 spiritum sanctum per auctoritatem. Instrumentaliter autem, sive | |
| 4001 ministerialiter, etiam alii sancti dicuntur dare spiritum sanctum, | |
| 4002 secundum illud Galat. III, <i>qui tribuit vobis spiritum | |
| 53 | 4003 sanctum,</i> et cetera.</p><p title="III q. 8 a. 1 ad 2"><a name="47196"><span class="ref">[47196] IIIª q. 8 a. 1 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 4004 dicendum quod in metaphoricis locutionibus non oportet attendi |
| 4005 similitudinem quantum ad omnia, sic enim non esset similitudo, sed | |
| 4006 rei veritas. Capitis igitur naturalis non est caput aliud, quia | |
| 4007 corpus humanum non est pars alterius corporis. Sed corpus | |
| 4008 similitudinarie dictum, idest aliqua multitudo ordinata, est pars | |
| 4009 alterius multitudinis, sicut multitudo domestica est pars | |
| 4010 multitudinis civilis. Et ideo paterfamilias, qui est caput | |
| 4011 multitudinis domesticae, habet super se caput rectorem civitatis. | |
| 4012 Et per hunc modum nihil prohibet caput Christi esse Deum, cum tamen | |
| 53 | 4013 ipse sit caput Ecclesiae.</p><p title="III q. 8 a. 1 ad 3"><a name="47197"><span class="ref">[47197] IIIª q. 8 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 4014 dicendum quod caput habet manifestam eminentiam respectu exteriorum |
| 4015 membrorum, sed cor habet quandam influentiam occultam. Et ideo | |
| 4016 cordi comparatur spiritus sanctus, qui invisibiliter Ecclesiam | |
| 4017 vivificat et unit, capiti comparatur Christus, secundum visibilem | |
| 53 | 4018 naturam, qua homo hominibus praefertur.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 2</h3><p title="III q. 8 a. 2 arg. 1"><a name="47198"><span class="ref">[47198] IIIª q. 8 a. 2 arg. 1</span></a> Ad secundum sic |
| 28 | 4019 proceditur. Videtur quod Christus non sit caput hominum quantum ad |
| 4020 corpora. Christus enim dicitur caput Ecclesiae inquantum influit | |
| 4021 spiritualem sensum et motum gratiae in Ecclesiam. Sed huius | |
| 4022 spiritualis sensus et motus capax non est corpus. Ergo non est | |
| 53 | 4023 caput hominum secundum corpora.</p><p title="III q. 8 a. 2 arg. 2"><a name="47199"><span class="ref">[47199] IIIª q. 8 a. 2 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 4024 secundum corpora communicamus cum brutis. Si ergo Christus esset |
| 4025 caput hominum quantum ad corpora, sequeretur quod etiam esset caput | |
| 53 | 4026 brutorum animalium. Quod est inconveniens.</p><p title="III q. 8 a. 2 arg. 3"><a name="47200"><span class="ref">[47200] IIIª q. 8 a. 2 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 4027 Christus corpus suum ab aliis hominibus traxit, ut patet Matth. I |
| 4028 et Luc. III. Sed caput est primum inter cetera membra, ut dictum | |
| 53 | 4029 est. Ergo Christus non est caput Ecclesiae quantum ad corpora.</p><p title="III q. 8 a. 2 s. c."><a name="47201"><span class="ref">[47201] IIIª q. 8 a. 2 s. c.</span></a> Sed contra est |
| 28 | 4030 quod dicitur Philipp. III, <i>reformabit corpus humilitatis |
| 53 | 4031 nostrae, configuratum corpori claritatis suae</i>.</p><p title="III q. 8 a. 2 co."><a name="47202"><span class="ref">[47202] IIIª q. 8 a. 2 co.</span></a> Respondeo dicendum |
| 28 | 4032 quod corpus humanum habet naturalem ordinem ad animam rationalem, |
| 4033 quae est propria forma eius et motor. Et inquantum quidem est forma | |
| 4034 eius, recipit ab anima vitam et ceteras proprietates convenientes | |
| 4035 humano corpori secundum suam speciem. Inquantum vero anima est | |
| 4036 motor corporis, corpus instrumentaliter servit animae. Sic ergo | |
| 4037 dicendum quod habet vim influendi Christi humanitas inquantum est | |
| 4038 coniuncta Dei verbo, cui corpus unitur per animam, ut supra dictum | |
| 4039 est. Unde tota Christi humanitas, secundum scilicet animam et | |
| 4040 corpus, influit in homines et quantum ad animam et quantum ad | |
| 4041 corpus, sed principaliter quantum ad animam; secundario quantum ad | |
| 4042 corpus. Uno modo, inquantum membra corporis exhibentur arma | |
| 4043 iustitiae in anima existenti per Christum, ut apostolus dicit, Rom. | |
| 4044 VI. Alio modo, inquantum vita gloriae ab anima derivatur ad corpus, | |
| 4045 secundum illud Rom. VIII, <i>qui suscitavit Iesum a mortuis, | |
| 4046 vivificabit et mortalia corpora vestra, propter inhabitantem | |
| 53 | 4047 spiritum eius in vobis</i>.</p><p title="III q. 8 a. 2 ad 1"><a name="47203"><span class="ref">[47203] IIIª q. 8 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum ergo |
| 28 | 4048 dicendum quod sensus spiritualis gratiae non pervenit quidem ad |
| 4049 corpus primo et principaliter, sed secundario et instrumentaliter, | |
| 53 | 4050 ut dictum est.</p><p title="III q. 8 a. 2 ad 2"><a name="47204"><span class="ref">[47204] IIIª q. 8 a. 2 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 4051 dicendum quod corpus animalis bruti nullam habitudinem habet ad |
| 4052 animam rationalem, sicut habet corpus humanum. Et ideo non est | |
| 53 | 4053 simile.</p><p title="III q. 8 a. 2 ad 3"><a name="47205"><span class="ref">[47205] IIIª q. 8 a. 2 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 4054 dicendum quod, licet Christus traxerit materiam corporis ab aliis |
| 4055 hominibus, vitam tamen immortalem corporis omnes homines trahunt ab | |
| 4056 ipso, secundum illud I Cor. XV, <i>sicut in Adam omnes moriuntur, | |
| 53 | 4057 ita in Christo omnes vivificabuntur</i>.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 3</h3><p title="III q. 8 a. 3 arg. 1"><a name="47206"><span class="ref">[47206] IIIª q. 8 a. 3 arg. 1</span></a> Ad tertium sic |
| 28 | 4058 proceditur. Videtur quod Christus non sit caput omnium hominum. |
| 4059 Caput enim non habet relationem nisi ad membra sui corporis. | |
| 4060 Infideles autem nullo modo sunt membra Ecclesiae, <i>quae est | |
| 4061 corpus Christi</i>, ut dicitur Ephes. I. Ergo Christus non est | |
| 53 | 4062 caput omnium hominum.</p><p title="III q. 8 a. 3 arg. 2"><a name="47207"><span class="ref">[47207] IIIª q. 8 a. 3 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 4063 apostolus dicit, Ephes. V, quod <i>Christus tradidit semetipsum pro |
| 4064 Ecclesia, ut ipse sibi exhiberet Ecclesiam gloriosam, non habentem | |
| 4065 maculam aut rugam aut aliquid huiusmodi</i>. Sed multi sunt, etiam | |
| 4066 fideles, in quibus invenitur macula aut ruga peccati. Ergo nec erit | |
| 53 | 4067 omnium fidelium Christus caput.</p><p title="III q. 8 a. 3 arg. 3"><a name="47208"><span class="ref">[47208] IIIª q. 8 a. 3 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 4068 sacramenta veteris legis comparantur ad Christum sicut umbra ad |
| 4069 corpus, ut dicitur Coloss. II. Sed patres veteris testamenti | |
| 4070 sacramentis illis suo tempore serviebant, secundum illud Heb. VIII, | |
| 4071 <i>exemplari et umbrae deserviunt caelestium</i>. Non ergo | |
| 4072 pertinebant ad corpus Christi. Et ita Christus non est caput omnium | |
| 53 | 4073 hominum.</p><p title="III q. 8 a. 3 s. c."><a name="47209"><span class="ref">[47209] IIIª q. 8 a. 3 s. c.</span></a> Sed contra est |
| 28 | 4074 quod dicitur I Tim. IV, <i>salvator omnium est, et maxime |
| 4075 fidelium</i>. Et I Ioan. II, <i>ipse est propitiatio pro peccatis | |
| 4076 nostris, non autem pro nostris tantum, sed etiam pro totius | |
| 4077 mundi</i>. Salvare autem homines, aut propitiatorem esse pro | |
| 4078 peccatis eorum, competit Christo secundum quod est caput. Ergo | |
| 53 | 4079 Christus est caput omnium hominum.</p><p title="III q. 8 a. 3 co."><a name="47210"><span class="ref">[47210] IIIª q. 8 a. 3 co.</span></a> Respondeo dicendum |
| 28 | 4080 quod haec est differentia inter corpus hominis naturale et corpus |
| 4081 Ecclesiae mysticum, quod membra corporis naturalis sunt omnia | |
| 4082 simul, membra autem corporis mystici non sunt omnia simul, neque | |
| 4083 quantum ad esse naturae, quia corpus Ecclesiae constituitur ex | |
| 4084 hominibus qui fuerunt a principio mundi usque ad finem ipsius; | |
| 4085 neque etiam quantum ad esse gratiae, quia eorum etiam qui sunt in | |
| 4086 uno tempore, quidam gratia carent postmodum habituri, aliis eam iam | |
| 4087 habentibus. Sic igitur membra corporis mystici non solum | |
| 4088 accipiuntur secundum quod sunt in actu, sed etiam secundum quod | |
| 4089 sunt in potentia. Quaedam tamen sunt in potentia quae nunquam | |
| 4090 reducuntur ad actum, quaedam vero quae quandoque reducuntur ad | |
| 4091 actum, secundum hunc triplicem gradum, quorum unus est per fidem, | |
| 4092 secundus per caritatem viae, tertius per fruitionem patriae. Sic | |
| 4093 ergo dicendum est quod, accipiendo generaliter secundum totum | |
| 4094 tempus mundi, Christus est caput omnium hominum, sed secundum | |
| 4095 diversos gradus. Primo enim et principaliter est caput eorum qui | |
| 4096 actu uniuntur sibi per gloriam. Secundo, eorum qui actu uniuntur | |
| 4097 sibi per caritatem. Tertio, eorum qui actu uniuntur sibi per fidem. | |
| 4098 Quarto vero, eorum qui sibi uniuntur solum potentia nondum ad actum | |
| 4099 reducta, quae tamen est ad actum reducenda, secundum divinam | |
| 4100 praedestinationem. Quinto vero, eorum qui in potentia sibi sunt | |
| 4101 uniti quae nunquam reducetur ad actum, sicut homines in hoc mundo | |
| 4102 viventes qui non sunt praedestinati. Qui tamen, ex hoc mundo | |
| 4103 recedentes, totaliter desinunt esse membra Christi, quia iam nec | |
| 53 | 4104 sunt in potentia ut Christo uniantur.</p><p title="III q. 8 a. 3 ad 1"><a name="47211"><span class="ref">[47211] IIIª q. 8 a. 3 ad 1</span></a> Ad primum ergo |
| 28 | 4105 dicendum quod illi qui sunt infideles, etsi actu non sint de |
| 4106 Ecclesia, sunt tamen in potentia. Quae quidem potentia in duobus | |
| 4107 fundatur, primo quidem et principaliter, in virtute Christi, quae | |
| 4108 sufficiens est ad salutem totius humani generis; secundario, in | |
| 53 | 4109 arbitrii libertate.</p><p title="III q. 8 a. 3 ad 2"><a name="47212"><span class="ref">[47212] IIIª q. 8 a. 3 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 4110 dicendum quod esse Ecclesiam gloriosam, non habentem maculam neque |
| 4111 rugam, est ultimus finis, ad quem perducimur per passionem Christi. | |
| 4112 Unde hoc erit in statu patriae, non autem in statu viae, in quo, | |
| 4113 <i>si dixerimus quia peccatum non habemus, nosmetipsos | |
| 4114 seducimus</i>, ut dicitur I Ioan. I. Sunt tamen quaedam, scilicet | |
| 4115 mortalia, quibus carent illi qui sunt membra Christi per actualem | |
| 4116 unionem caritatis. Qui vero his peccatis subduntur, non sunt membra | |
| 4117 Christi actualiter, sed potentialiter, nisi forte imperfecte, per | |
| 4118 fidem informem, quae unit Christo secundum quid et non simpliciter | |
| 4119 ut scilicet per Christum homo assequatur vitam gratiae; <i>fides | |
| 4120 enim sine operibus mortua est</i>, ut dicitur Iac. II. Percipiunt | |
| 4121 tamen tales a Christo quendam actum vitae, qui est credere, sicut | |
| 53 | 4122 si membrum mortificatum moveatur aliqualiter ab homine.</p><p title="III q. 8 a. 3 ad 3"><a name="47213"><span class="ref">[47213] IIIª q. 8 a. 3 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 4123 dicendum quod sancti patres non insistebant sacramentis legalibus |
| 4124 tanquam quibusdam rebus, sed sicut imaginibus et umbris futurorum. | |
| 4125 Idem autem est motus in imaginem, inquantum est imago, et in rem, | |
| 4126 ut patet per philosophum, in libro de memoria et reminiscentia. Et | |
| 4127 ideo antiqui patres, servando legalia sacramenta, ferebantur in | |
| 4128 Christum per fidem et dilectionem eandem qua et nos in ipsum | |
| 4129 ferimur. Et ita patres antiqui pertinebant ad idem corpus Ecclesiae | |
| 53 | 4130 ad quod nos pertinemus.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 4</h3><p title="III q. 8 a. 4 arg. 1"><a name="47214"><span class="ref">[47214] IIIª q. 8 a. 4 arg. 1</span></a> Ad quartum sic |
| 28 | 4131 proceditur. Videtur quod Christus, secundum quod homo, non sit |
| 4132 caput Angelorum. Caput enim et membra sunt unius naturae. Sed | |
| 4133 Christus, secundum quod homo, non est conformis in natura cum | |
| 4134 Angelis, sed solum cum hominibus, quia, ut dicitur Heb. II, | |
| 4135 <i>nusquam Angelos apprehendit, sed semen Abrahae apprehendit</i>. | |
| 53 | 4136 Ergo Christus, secundum quod homo, non est caput Angelorum.</p><p title="III q. 8 a. 4 arg. 2"><a name="47215"><span class="ref">[47215] IIIª q. 8 a. 4 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 4137 illorum Christus est caput qui pertinent ad Ecclesiam, <i>quae est |
| 4138 corpus eius</i>, ut dicitur Ephes. I. Sed Angeli non pertinent ad | |
| 4139 Ecclesiam, nam Ecclesia est congregatio fidelium; fides autem non | |
| 4140 est in Angelis; non enim ambulant per fidem, sed per speciem, | |
| 4141 alioquin peregrinarentur a domino, secundum quod apostolus | |
| 4142 argumentatur, II Cor. V. Ergo Christus, secundum quod homo, non est | |
| 53 | 4143 caput Angelorum.</p><p title="III q. 8 a. 4 arg. 3"><a name="47216"><span class="ref">[47216] IIIª q. 8 a. 4 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 4144 Augustinus dicit, super Ioan., quod sicut verbum quod erat a |
| 4145 principio apud patrem, vivificat animas, ita verbum caro factum | |
| 4146 vivificat corpora, quibus Angeli carent. Sed verbum caro factum est | |
| 4147 Christus secundum quod homo. Ergo Christus, secundum quod homo, non | |
| 4148 influit vitam Angelis. Et ita, secundum quod homo, non est caput | |
| 53 | 4149 Angelorum.</p><p title="III q. 8 a. 4 s. c."><a name="47217"><span class="ref">[47217] IIIª q. 8 a. 4 s. c.</span></a> Sed contra est |
| 28 | 4150 quod apostolus dicit, Coloss. II, <i>qui est caput omnis |
| 4151 principatus et potestatis</i>. Et eadem ratio est de Angelis | |
| 53 | 4152 aliorum ordinum. Ergo Christus est caput Angelorum.</p><p title="III q. 8 a. 4 co."><a name="47218"><span class="ref">[47218] IIIª q. 8 a. 4 co.</span></a> Respondeo dicendum |
| 28 | 4153 quod, sicut dictum est, ubi est unum corpus, necesse est ponere |
| 4154 unum caput. Unum autem corpus similitudinarie dicitur una multitudo | |
| 4155 ordinata in unum secundum distinctos actus sive officia. Manifestum | |
| 4156 est autem quod ad unum finem, qui est gloria divinae fruitionis, | |
| 4157 ordinantur et homines et Angeli. Unde corpus Ecclesiae mysticum non | |
| 4158 solum consistit ex hominibus, sed etiam ex Angelis. Totius autem | |
| 4159 huius multitudinis Christus est caput, quia propinquius se habet ad | |
| 4160 Deum, et perfectius participat dona ipsius, non solum quam homines, | |
| 4161 sed etiam quam Angeli; et de eius influentia non solum homines | |
| 4162 recipiunt, sed etiam Angeli. Dicitur enim Ephes. I, quod constituit | |
| 4163 eum, scilicet Christum Deus pater, <i>ad dexteram suam in | |
| 4164 caelestibus, supra omnem principatum et potestatem et virtutem et | |
| 4165 dominationem, et omne nomen quod nominatur non solum in hoc | |
| 4166 saeculo, sed etiam in futuro, et omnia subiecit sub pedibus | |
| 4167 eius</i>. Et ideo Christus non solum est caput hominum, sed etiam | |
| 4168 Angelorum. Unde Matth. IV legitur quod <i>accesserunt Angeli et | |
| 53 | 4169 ministrabant ei</i>.</p><p title="III q. 8 a. 4 ad 1"><a name="47219"><span class="ref">[47219] IIIª q. 8 a. 4 ad 1</span></a> Ad primum ergo |
| 28 | 4170 dicendum quod influentia Christi super omnes homines principaliter |
| 4171 quidem est quantum ad animas, secundum quas homines conveniunt cum | |
| 4172 Angelis in natura generis, licet non in natura speciei. Et huius | |
| 4173 conformitatis ratione Christus potest dici caput Angelorum, licet | |
| 53 | 4174 deficiat conformitas quantum ad corpora.</p><p title="III q. 8 a. 4 ad 2"><a name="47220"><span class="ref">[47220] IIIª q. 8 a. 4 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 4175 dicendum quod Ecclesia secundum statum viae est congregatio |
| 4176 fidelium, sed secundum statum patriae est congregatio | |
| 4177 comprehendentium. Christus autem non solum fuit viator, sed etiam | |
| 4178 comprehensor. Et ideo non solum fidelium, sed etiam | |
| 4179 comprehendentium est caput, utpote plenissime habens gratiam et | |
| 53 | 4180 gloriam.</p><p title="III q. 8 a. 4 ad 3"><a name="47221"><span class="ref">[47221] IIIª q. 8 a. 4 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 4181 dicendum quod Augustinus ibi loquitur secundum quandam |
| 4182 assimilationem causae ad effectum, prout scilicet res corporalis | |
| 4183 agit in corpora, et res spiritualis in res spirituales. Tamen | |
| 4184 humanitas Christi, ex virtute spiritualis naturae, scilicet | |
| 4185 divinae, potest aliquid causare non solum in spiritibus hominum, | |
| 4186 sed etiam in spiritibus Angelorum, propter maximam coniunctionem | |
| 53 | 4187 eius ad Deum, scilicet secundum unionem personalem.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 5</h3><p title="III q. 8 a. 5 arg. 1"><a name="47222"><span class="ref">[47222] IIIª q. 8 a. 5 arg. 1</span></a> Ad quintum sic |
| 28 | 4188 proceditur. Videtur quod non sit eadem gratia qua Christus est |
| 4189 caput Ecclesiae, cum gratia singulari illius hominis. Dicit enim | |
| 4190 apostolus, Rom. V, <i>si unius delicto multi mortui sunt, multo | |
| 4191 magis gratia Dei et donum in gratia unius hominis Iesu Christi in | |
| 4192 plures abundavit</i>. Sed aliud est peccatum actuale ipsius Adae, | |
| 4193 et aliud peccatum originale, quod traduxit in posteros. Ergo alia | |
| 4194 est gratia personalis, quae est propria ipsius Christi, et alia est | |
| 4195 gratia eius inquantum est caput Ecclesiae, quae ab ipso ad alios | |
| 53 | 4196 derivatur.</p><p title="III q. 8 a. 5 arg. 2"><a name="47223"><span class="ref">[47223] IIIª q. 8 a. 5 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 4197 habitus distinguuntur secundum actus. Sed ad alium actum ordinatur |
| 4198 in Christo gratia eius personalis, scilicet ad sanctificationem | |
| 4199 illius animae, et ad alium actum ordinatur gratia capitis, scilicet | |
| 4200 ad sanctificandum alios. Ergo alia est gratia personalis ipsius | |
| 53 | 4201 Christi, et alia est gratia eius inquantum est caput Ecclesiae.</p><p title="III q. 8 a. 5 arg. 3"><a name="47224"><span class="ref">[47224] IIIª q. 8 a. 5 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 4202 sicut supra dictum est, in Christo distinguitur triplex gratia, |
| 4203 scilicet gratia unionis, gratia capitis, et gratia singularis | |
| 4204 illius hominis. Sed gratia singularis Christi est alia a gratia | |
| 53 | 4205 unionis. Ergo est etiam alia a gratia capitis.</p><p title="III q. 8 a. 5 s. c."><a name="47225"><span class="ref">[47225] IIIª q. 8 a. 5 s. c.</span></a> Sed contra est |
| 28 | 4206 quod dicitur Ioan. I, <i>de plenitudine eius omnes accepimus</i>. |
| 4207 Secundum hoc autem est caput nostrum, quod ab eo accipimus. Ergo | |
| 4208 secundum hoc quod habet plenitudinem gratiae, est caput nostrum. | |
| 4209 Plenitudinem autem gratiae habuit secundum quod perfecte fuit in | |
| 4210 illo gratia personalis, ut supra dictum est. Ergo secundum gratiam | |
| 4211 personalem est caput nostrum. Et ita non est alia gratia capitis, | |
| 53 | 4212 et alia gratia personalis.</p><p title="III q. 8 a. 5 co."><a name="47226"><span class="ref">[47226] IIIª q. 8 a. 5 co.</span></a> Respondeo dicendum |
| 28 | 4213 quod unumquodque agit inquantum est ens actu. Oportet autem quod |
| 4214 sit idem actu quo aliquid est actu, et quo agit, et sic idem est | |
| 4215 calor quo ignis est calidus, et quo calefacit. Non tamen omnis | |
| 4216 actus quo aliquid est actu, sufficit ad hoc quod sit principium | |
| 4217 agendi in alia, cum enim <i>agens sit praestantius patiente</i>, ut | |
| 4218 Augustinus dicit, XII super Gen. ad Litt., et philosophus, in III | |
| 4219 de anima, oportet quod agens in alia habeat actum secundum | |
| 4220 eminentiam quandam. Dictum est autem supra quod in anima Christi | |
| 4221 recepta est gratia secundum maximam eminentiam. Et ideo ex | |
| 4222 eminentia gratiae quam accepit, competit sibi quod gratia illa ad | |
| 4223 alios derivetur. Quod pertinet ad rationem capitis. Et ideo eadem | |
| 4224 est secundum essentiam gratia personalis qua anima Christi est | |
| 4225 iustificata, et gratia eius secundum quam est caput Ecclesiae | |
| 53 | 4226 iustificans alios, differt tamen secundum rationem.</p><p title="III q. 8 a. 5 ad 1"><a name="47227"><span class="ref">[47227] IIIª q. 8 a. 5 ad 1</span></a> Ad primum ergo |
| 28 | 4227 dicendum quod peccatum originale in Adam, quod est peccatum |
| 4228 naturae, derivatum est a peccato actuali ipsius, quod est peccatum | |
| 4229 personale, quia in eo persona corrupit naturam; qua corruptione | |
| 4230 mediante, peccatum primi hominis derivatur ad posteros, secundum | |
| 4231 quod natura corrupta corrumpit personam. Sed gratia non derivatur a | |
| 4232 Christo in nos mediante natura humana, sed per solam personalem | |
| 4233 actionem ipsius Christi. Unde non oportet in Christo distinguere | |
| 4234 duplicem gratiam, quarum una respondeat naturae, alia personae, | |
| 53 | 4235 sicut in Adam distinguitur peccatum naturae et personae.</p><p title="III q. 8 a. 5 ad 2"><a name="47228"><span class="ref">[47228] IIIª q. 8 a. 5 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 4236 dicendum quod diversi actus quorum unus est ratio et causa |
| 4237 alterius, non diversificant habitum. Actus autem personalis | |
| 4238 gratiae, qui est sanctum facere formaliter habentem, est ratio | |
| 4239 iustificationis aliorum, quae pertinet ad gratiam capitis. Et inde | |
| 4240 est quod per huiusmodi differentiam non diversificatur essentia | |
| 53 | 4241 habitus.</p><p title="III q. 8 a. 5 ad 3"><a name="47229"><span class="ref">[47229] IIIª q. 8 a. 5 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 4242 dicendum quod gratia personalis et gratia capitis ordinantur ad |
| 4243 aliquem actum, gratia autem unionis non ordinatur ad actum, sed ad | |
| 4244 esse personale. Et ideo gratia personalis et gratia capitis | |
| 4245 conveniunt in essentia habitus, non autem gratia unionis. Quamvis | |
| 4246 gratia personalis possit quodammodo dici gratia unionis, prout | |
| 4247 facit congruitatem quandam ad unionem. Et secundum hoc, una per | |
| 4248 essentiam est gratia unionis et gratia capitis et gratia singularis | |
| 53 | 4249 personae, sed differens sola ratione.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 6</h3><p title="III q. 8 a. 6 arg. 1"><a name="47230"><span class="ref">[47230] IIIª q. 8 a. 6 arg. 1</span></a> Ad sextum sic |
| 28 | 4250 proceditur. Videtur quod esse caput Ecclesiae non sit proprium |
| 4251 Christo. Dicitur enim I Reg. XV, <i>cum esses parvulus in oculis | |
| 4252 tuis, caput in tribubus Israel factus es</i>. Sed una est Ecclesia | |
| 4253 in novo et in veteri testamento. Ergo videtur quod, eadem ratione, | |
| 53 | 4254 alius homo praeter Christum potest esse caput Ecclesiae.</p><p title="III q. 8 a. 6 arg. 2"><a name="47231"><span class="ref">[47231] IIIª q. 8 a. 6 arg. 2</span></a> Praeterea, ex |
| 28 | 4255 hoc Christus dicitur caput Ecclesiae quod gratiam influit Ecclesiae |
| 4256 membris. Sed etiam ad alios pertinet gratiam aliis praebere, | |
| 4257 secundum illud Ephes. IV, <i>omnis sermo malus ab ore vestro non | |
| 4258 procedat, sed si quis bonus est ad aedificationem fidei, ut det | |
| 4259 gratiam audientibus</i>. Ergo videtur quod etiam alii quam Christo | |
| 53 | 4260 competat esse caput Ecclesiae.</p><p title="III q. 8 a. 6 arg. 3"><a name="47232"><span class="ref">[47232] IIIª q. 8 a. 6 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 4261 Christus, ex eo quod praeest Ecclesiae, non solum dicitur caput, |
| 4262 sed etiam pastor et fundamentum Ecclesiae. Sed non soli sibi | |
| 4263 Christus retinuit nomen pastoris, secundum illud I Pet. V, <i>cum | |
| 4264 apparuerit princeps pastorum, percipietis immarcescibilem gloriae | |
| 4265 coronam</i>. Nec etiam nomen fundamenti, secundum illud Apoc. XXI, | |
| 4266 <i>murus civitatis habens fundamenta duodecim</i>. Ergo videtur | |
| 53 | 4267 quod nec etiam nomen capitis sibi soli retinuerit.</p><p title="III q. 8 a. 6 s. c."><a name="47233"><span class="ref">[47233] IIIª q. 8 a. 6 s. c.</span></a> Sed contra est |
| 28 | 4268 quod dicitur Coloss. II, <i>caput Ecclesiae est ex quo corpus, per |
| 4269 nexus et coniunctiones subministratum et constructum, crescit in | |
| 4270 augmentum Dei</i>. Sed hoc soli Christo convenit. Ergo solus | |
| 53 | 4271 Christus est caput Ecclesiae.</p><p title="III q. 8 a. 6 co."><a name="47234"><span class="ref">[47234] IIIª q. 8 a. 6 co.</span></a> Respondeo dicendum |
| 28 | 4272 quod caput in alia membra influit dupliciter. Uno modo, quodam |
| 4273 intrinseco influxu, prout virtus motiva et sensitiva a capite | |
| 4274 derivatur ad cetera membra. Alio modo, secundum exteriorem quandam | |
| 4275 gubernationem, prout scilicet secundum visum et alios sensus, qui | |
| 4276 in capite radicantur, dirigitur homo in exterioribus actibus. | |
| 4277 Interior autem effluxus gratiae non est ab aliquo nisi a solo | |
| 4278 Christo, cuius humanitas, ex hoc quod est divinitati adiuncta, | |
| 4279 habet virtutem iustificandi. Sed influxus in membra Ecclesiae | |
| 4280 quantum ad exteriorem gubernationem, potest aliis convenire. Et | |
| 4281 secundum hoc, aliqui alii possunt dici capita Ecclesiae, secundum | |
| 4282 illud Amos VI, <i>optimates capita populorum</i>. Differenter tamen | |
| 4283 a Christo. Primo quidem, quantum ad hoc, quod Christus est caput | |
| 4284 omnium eorum qui ad Ecclesiam pertinent secundum omnem locum et | |
| 4285 tempus et statum, alii autem homines dicuntur capita secundum | |
| 4286 quaedam specialia loca, sicut episcopi suarum Ecclesiarum; vel | |
| 4287 etiam secundum determinatum tempus, sicut Papa est caput totius | |
| 4288 Ecclesiae, scilicet tempore sui pontificatus; et secundum | |
| 4289 determinatum statum, prout scilicet sunt in statu viatoris. Alio | |
| 4290 modo, secundum quod Christus est caput Ecclesiae propria virtute et | |
| 4291 auctoritate, alii vero dicuntur capita inquantum vicem gerunt | |
| 4292 Christi; secundum illud II Cor. II, <i>nam et ego, quod donavi, si | |
| 4293 quid donavi, propter vos, in persona Christi</i>; et II Cor. V, | |
| 4294 <i>pro Christo legatione fungimur, tanquam Deo exhortante per | |
| 53 | 4295 nos</i>.</p><p title="III q. 8 a. 6 ad 1"><a name="47235"><span class="ref">[47235] IIIª q. 8 a. 6 ad 1</span></a> Ad primum ergo |
| 28 | 4296 dicendum quod verbum illud intelligitur secundum quod ratio capitis |
| 4297 consideratur ex exteriori gubernatione, prout rex dicitur caput | |
| 53 | 4298 regni sui.</p><p title="III q. 8 a. 6 ad 2"><a name="47236"><span class="ref">[47236] IIIª q. 8 a. 6 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 4299 dicendum quod homo non dat gratiam interius influendo sed exterius |
| 53 | 4300 persuadendo ad ea quae sunt gratiae.</p><p title="III q. 8 a. 6 ad 3"><a name="47237"><span class="ref">[47237] IIIª q. 8 a. 6 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 4301 dicendum quod, sicut dicit Augustinus, super Ioan., <i>si |
| 4302 praepositi Ecclesiae pastores sunt, quomodo unus pastor est, nisi | |
| 4303 quia sunt illi omnes unius membra pastoris?</i> Et similiter alii | |
| 4304 possunt dici fundamenta et capita, inquantum sunt unius capitis et | |
| 4305 fundamenti membra. Et tamen, sicut Augustinus ibidem dicit, <i>quod | |
| 4306 pastor est, dedit membris suis, ostium vero se nemo nostrum dicit; | |
| 4307 hoc sibi ipse proprium tenuit</i>. Et hoc ideo quia in ostio | |
| 4308 importatur principalis auctoritas, inquantum ostium est per quod | |
| 4309 omnes ingrediuntur in domum, et ipse solus Christus est <i>per quem | |
| 4310 accessum habemus in gratiam istam in qua stamus</i>. Per alia vero | |
| 4311 nomina praedicta potest importari auctoritas non solum principalis, | |
| 53 | 4312 sed etiam secundaria.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 7</h3><p title="III q. 8 a. 7 arg. 1"><a name="47238"><span class="ref">[47238] IIIª q. 8 a. 7 arg. 1</span></a> Ad septimum sic |
| 28 | 4313 proceditur. Videtur quod Diabolus non sit caput malorum. Ad |
| 4314 rationem enim capitis pertinet quod influat sensum et motum in | |
| 4315 membra, ut dicit quaedam Glossa, ad Ephes. I, super illud, <i>ipsum | |
| 4316 dedit caput</i>, et cetera. Sed Diabolus non habet virtutem | |
| 4317 influendi malitiam peccati, quod ex voluntate peccantis procedit. | |
| 53 | 4318 Ergo Diabolus non potest dici caput malorum.</p><p title="III q. 8 a. 7 arg. 2"><a name="47239"><span class="ref">[47239] IIIª q. 8 a. 7 arg. 2</span></a> Praeterea, per |
| 28 | 4319 quodlibet peccatum fit homo malus. Sed non omnia peccata sunt a |
| 4320 Diabolo. Quod quidem manifestum est de peccatis Daemonum, qui non | |
| 4321 ex persuasione alterius peccaverunt. Similiter etiam nec omne | |
| 4322 peccatum hominis ex Diabolo procedit, dicitur enim in libro de | |
| 4323 ecclesiasticis dogmatibus, <i>non omnes cogitationes nostrae malae | |
| 4324 semper Diaboli instinctu excitantur, sed aliquoties ex motu | |
| 4325 arbitrii nostri emergunt</i>. Ergo Diabolus non est caput omnium | |
| 53 | 4326 malorum.</p><p title="III q. 8 a. 7 arg. 3"><a name="47240"><span class="ref">[47240] IIIª q. 8 a. 7 arg. 3</span></a> Praeterea, unum |
| 28 | 4327 caput uni corpori praeficitur. Sed tota multitudo malorum non |
| 4328 videtur habere aliquid in quo uniantur, quia <i>malum malo | |
| 4329 contingit esse contrarium</i>; contingit enim ex diversis | |
| 4330 defectibus, ut Dionysius dicit, IV cap. de Div. Nom. Ergo Diabolus | |
| 53 | 4331 non potest dici caput omnium malorum.</p><p title="III q. 8 a. 7 s. c."><a name="47241"><span class="ref">[47241] IIIª q. 8 a. 7 s. c.</span></a> Sed contra est |
| 28 | 4332 quod, super illud Iob XVIII, <i>memoria illius pereat de terra</i>, |
| 4333 dicit Glossa, <i>de unoquoque iniquo dicitur ut ad caput, idest | |
| 53 | 4334 Diabolum, revertatur</i>.</p><p title="III q. 8 a. 7 co."><a name="47242"><span class="ref">[47242] IIIª q. 8 a. 7 co.</span></a> Respondeo dicendum |
| 28 | 4335 quod, sicut supra dictum est, caput non solum interius influit |
| 4336 membris, sed etiam exterius gubernat, eorum actus dirigendo ad | |
| 4337 aliquem finem. Sic igitur potest dici aliquis caput alicuius | |
| 4338 multitudinis vel secundum utrumque, scilicet secundum interiorem | |
| 4339 influxum et exteriorem gubernationem, et sic est Christus caput | |
| 4340 Ecclesiae, ut dictum est. Vel secundum solam exteriorem | |
| 4341 gubernationem, et sic quilibet princeps vel praelatus est caput | |
| 4342 multitudinis sibi subiectae. Et per hunc modum dicitur Diabolus | |
| 4343 caput omnium malorum, nam, ut dicitur Iob XLI, <i>ipse est rex | |
| 4344 super omnes filios superbiae</i>. Pertinet autem ad gubernatorem ut | |
| 4345 eos quos gubernat ad suum finem perducat. Finis autem Diaboli est | |
| 4346 aversio rationalis creaturae a Deo, unde a principio hominem ab | |
| 4347 obedientia divini praecepti removere tentavit. Ipsa autem aversio a | |
| 4348 Deo habet rationem finis inquantum appetitur sub specie libertatis, | |
| 4349 secundum illud Ierem. II, <i>a saeculo confregisti iugum, rupisti | |
| 4350 vincula, dixisti, non serviam</i>. Inquantum igitur ad hunc finem | |
| 4351 aliqui adducuntur peccando, sub Diaboli regimine et gubernatione | |
| 53 | 4352 cadunt. Et ex hoc dicitur eorum caput.</p><p title="III q. 8 a. 7 ad 1"><a name="47243"><span class="ref">[47243] IIIª q. 8 a. 7 ad 1</span></a> Ad primum ergo |
| 28 | 4353 dicendum quod, licet Diabolus non influat interius rationali menti, |
| 53 | 4354 tamen suggerendo inducit ad malum.</p><p title="III q. 8 a. 7 ad 2"><a name="47244"><span class="ref">[47244] IIIª q. 8 a. 7 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 4355 dicendum quod gubernator non semper suggerit singulis ut eius |
| 4356 voluntati obediant, sed proponit omnibus signum suae voluntatis, ad | |
| 4357 cuius sequelam aliqui excitantur inducti, alii sponte propria, | |
| 4358 sicut patet in duce exercitus, cuius vexillum sequuntur milites | |
| 4359 etiam nullo persuadente. Sic igitur primum peccatum Diaboli, <i>qui | |
| 4360 ab initio peccat</i>, ut dicitur I Ioan. III, propositum est | |
| 4361 omnibus ad sequendum, quod quidam imitantur per suggestionem | |
| 4362 ipsius, quidam propria sponte absque ulla suggestione. Et secundum | |
| 4363 hoc, omnium malorum caput est Diabolus, inquantum illum imitantur, | |
| 4364 secundum illud Sap. II, <i>invidia Diaboli mors introivit in orbem | |
| 53 | 4365 terrarum, imitantur autem illum qui sunt ex parte illius</i>.</p><p title="III q. 8 a. 7 ad 3"><a name="47245"><span class="ref">[47245] IIIª q. 8 a. 7 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 4366 dicendum quod omnia peccata conveniunt in aversione a Deo, licet ad |
| 4367 invicem differant secundum conversionem ad diversa commutabilia | |
| 53 | 4368 bona.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 8</h3><p title="III q. 8 a. 8 arg. 1"><a name="47246"><span class="ref">[47246] IIIª q. 8 a. 8 arg. 1</span></a> Ad octavum sic |
| 28 | 4369 proceditur. Videtur quod Antichristus non sit caput malorum. Unius |
| 4370 enim corporis non sunt diversa capita. Sed Diabolus est caput | |
| 53 | 4371 multitudinis malorum. Non ergo Antichristus est eorum caput.</p><p title="III q. 8 a. 8 arg. 2"><a name="47247"><span class="ref">[47247] IIIª q. 8 a. 8 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 4372 Antichristus est membrum Diaboli. Sed caput distinguitur a membris. |
| 53 | 4373 Ergo Antichristus non est caput malorum.</p><p title="III q. 8 a. 8 arg. 3"><a name="47248"><span class="ref">[47248] IIIª q. 8 a. 8 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 4374 caput habet influentiam in membra. Sed Antichristus nullam habet |
| 4375 influentiam in malos homines qui eum praecesserunt. Ergo | |
| 53 | 4376 Antichristus non est caput malorum.</p><p title="III q. 8 a. 8 s. c."><a name="47249"><span class="ref">[47249] IIIª q. 8 a. 8 s. c.</span></a> Sed contra est |
| 28 | 4377 quod Iob XXI, super illud, <i>interrogate quemlibet de |
| 4378 viatoribus</i>, dicit Glossa, <i>dum de omnium malorum corpore | |
| 4379 loqueretur, subito ad omnium iniquorum caput, Antichristum, verba | |
| 53 | 4380 convertit</i>.</p><p title="III q. 8 a. 8 co."><a name="47250"><span class="ref">[47250] IIIª q. 8 a. 8 co.</span></a> Respondeo dicendum |
| 28 | 4381 quod, sicut supra dictum est, in capite naturali tria inveniuntur, |
| 4382 scilicet ordo, perfectio et virtus influendi. Quantum ergo ad | |
| 4383 ordinem temporis, non dicitur esse Antichristus caput malorum, | |
| 4384 quasi eius peccatum praecesserit, sicut praecessit peccatum | |
| 4385 Diaboli. Similiter etiam non dicitur esse malorum caput propter | |
| 4386 virtutem influendi. Si enim aliquos sui temporis ad malum sit | |
| 4387 conversurus, exterius inducendo; non tamen illi qui ante eum | |
| 4388 fuerunt, ab ipso sunt in malitiam inducti, nec eius malitiam sunt | |
| 4389 imitati. Unde secundum hoc non posset dici caput omnium malorum, | |
| 4390 sed aliquorum. Relinquitur igitur quod dicatur caput omnium malorum | |
| 4391 propter malitiae perfectionem. Unde super illud II Thess. II, | |
| 4392 <i>ostendens se tanquam sit Deus</i>, dicit Glossa, <i>sicut in | |
| 4393 Christo omnis plenitudo divinitatis inhabitavit, ita in Antichristo | |
| 4394 plenitudo omnis malitiae</i>, non quidem ita quod humanitas eius | |
| 4395 sit assumpta a Diabolo in unitate personae, sicut humanitas Christi | |
| 4396 a filio Dei; sed quia Diabolus malitiam suam eminentius ei influit | |
| 4397 suggerendo quam omnibus aliis. Et secundum hoc, omnes alii mali qui | |
| 4398 praecesserunt sunt quasi quaedam figura Antichristi, secundum illud | |
| 53 | 4399 II Thess. II, <i>mysterium iam operatur iniquitatis</i>.</p><p title="III q. 8 a. 8 ad 1"><a name="47251"><span class="ref">[47251] IIIª q. 8 a. 8 ad 1</span></a> Ad primum ergo |
| 28 | 4400 dicendum quod Diabolus et Antichristus non sunt duo capita, sed |
| 4401 unum, quia Antichristus dicitur esse caput inquantum plenissime | |
| 4402 invenitur in eo impressa malitia Diaboli. Unde super illud II | |
| 4403 Thess. II, <i>ostendens se tanquam sit Deus</i>, dicit Glossa, | |
| 4404 <i>in ipso erit caput omnium malorum, scilicet Diabolus, qui est | |
| 4405 rex super omnes filios superbiae</i>. Non autem dicitur in eo esse | |
| 4406 per unionem personalem; nec per intrinsecam habitationem, quia | |
| 4407 <i>sola Trinitas menti illabitur</i>, ut dicitur in libro de | |
| 53 | 4408 ecclesiasticis dogmatibus, sed per malitiae effectum.</p><p title="III q. 8 a. 8 ad 2"><a name="47252"><span class="ref">[47252] IIIª q. 8 a. 8 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 4409 dicendum quod, sicut caput Christi est Deus, et tamen ipse est |
| 4410 caput Ecclesiae, ut supra dictum est; ita Antichristus est membrum | |
| 53 | 4411 Diaboli, et tamen ipse est caput malorum.</p><p title="III q. 8 a. 8 ad 3"><a name="47253"><span class="ref">[47253] IIIª q. 8 a. 8 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 4412 dicendum quod Antichristus non dicitur caput omnium malorum propter |
| 4413 similitudinem influentiae, sed propter similitudinem perfectionis. | |
| 4414 In eo enim Diabolus quasi malitiam suam ducet ad caput, per modum | |
| 4415 quo dicitur aliquis ad caput propositum suum ducere, cum illud | |
| 53 | 4416 perfecerit.</p></div></div><div class="q" id="q9"><h2>Quaestio 9</h2><div class="p"><h3>Prooemium</h3><p title="III q. 9 pr."><a name="47254"><span class="ref">[47254] |
| 4417 IIIª q. 9 pr.</span></a> Deinde considerandum est de scientia | |
| 28 | 4418 Christi. Circa quam duo consideranda sunt, primo, quam scientiam |
| 4419 Christus habuerit; secundo, de unaquaque scientiarum ipsius. Circa | |
| 4420 primum quaeruntur quatuor. Primo, utrum Christus habuerit aliquam | |
| 4421 scientiam praeter divinam. Secundo, utrum habuerit scientiam quam | |
| 4422 habent beati vel comprehensores. Tertio, utrum habuerit scientiam | |
| 4423 inditam vel infusam. Quarto, utrum habuerit aliquam scientiam | |
| 53 | 4424 acquisitam.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 1</h3><p title="III q. 9 a. 1 arg. 1"><a name="47255"><span class="ref">[47255] IIIª q. 9 a. 1 arg. 1</span></a> Ad primum sic |
| 28 | 4425 proceditur. Videtur quod in Christo non fuerit aliqua scientia |
| 4426 praeter divinam. Ad hoc enim necessaria est scientia ut per eam | |
| 4427 aliqua cognoscantur. Sed Christus per scientiam divinam cognoscebat | |
| 4428 omnia. Superfluum igitur fuisset quod in eo esset quaedam alia | |
| 53 | 4429 scientia.</p><p title="III q. 9 a. 1 arg. 2"><a name="47256"><span class="ref">[47256] IIIª q. 9 a. 1 arg. 2</span></a> Praeterea, lux |
| 28 | 4430 minor per maiorem offuscatur. Sed omnis scientia creata comparatur |
| 4431 ad scientiam Dei increatam sicut lux minor ad maiorem. Ergo in | |
| 53 | 4432 Christo non refulsit alia scientia quam divina.</p><p title="III q. 9 a. 1 arg. 3"><a name="47257"><span class="ref">[47257] IIIª q. 9 a. 1 arg. 3</span></a> Praeterea, unio |
| 28 | 4433 humanae naturae ad divinam facta est in persona, ut ex supra dictis |
| 4434 patet. Ponitur autem in Christo, secundum quosdam, quaedam scientia | |
| 4435 unionis, per quam scilicet Christus ea quae ad mysterium | |
| 4436 incarnationis pertinent plenius scivit quam aliquis alius. Cum ergo | |
| 4437 unio personalis contineat duas naturas, videtur quod in Christo non | |
| 4438 sint duae scientiae, sed una tantum scientia pertinens ad utramque | |
| 53 | 4439 naturam.</p><p title="III q. 9 a. 1 s. c."><a name="47258"><span class="ref">[47258] IIIª q. 9 a. 1 s. c.</span></a> Sed contra est |
| 28 | 4440 quod Ambrosius dicit, in libro de incarnatione, <i>Deus in carne |
| 4441 perfectionem humanae naturae assumpsit, suscepit sensum hominis, | |
| 4442 sed non sensum carnis inflatum</i>. Sed ad sensum hominis pertinet | |
| 53 | 4443 scientia creata. Ergo in eo fuit alia scientia praeter divinam.</p><p title="III q. 9 a. 1 co."><a name="47259"><span class="ref">[47259] IIIª q. 9 a. 1 co.</span></a> Respondeo dicendum |
| 28 | 4444 quod, sicut ex supra dictis patet, filius Dei humanam naturam |
| 4445 integram assumpsit, idest, non corpus solum, sed etiam animam; non | |
| 4446 solum sensitivam, sed etiam rationalem. Et ideo oportuit quod | |
| 4447 haberet scientiam creatam, propter tria. Primo quidem, propter | |
| 4448 animae perfectionem. Anima enim, secundum se considerata, est in | |
| 4449 potentia ad intelligibilia cognoscenda, est enim <i>sicut tabula in | |
| 4450 qua nihil est scriptum</i>; et tamen possibile est in ea scribi, | |
| 4451 propter intellectum possibilem, <i>in quo est omnia fieri</i>, ut | |
| 4452 dicitur in III de anima. Quod autem est in potentia, est | |
| 4453 imperfectum nisi reducatur ad actum. Non autem fuit conveniens ut | |
| 4454 filius Dei humanam naturam imperfectam assumeret, sed perfectam, | |
| 4455 utpote qua mediante, totum humanum genus erat ad perfectum | |
| 4456 reducendum. Et ideo oportuit quod anima Christi esset perfecta per | |
| 4457 aliquam scientiam, quae esset proprie perfectio eius. Et ideo | |
| 4458 oportuit in Christo esse aliquam scientiam praeter scientiam | |
| 4459 divinam. Alioquin anima Christi esset imperfectior omnibus animabus | |
| 4460 aliorum hominum. Secundo quia, cum quaelibet res sit propter suam | |
| 4461 operationem, ut dicitur in II de caelo et mundo, frustra haberet | |
| 4462 Christus animam intellectualem, si non intelligeret secundum illam. | |
| 4463 Quod pertinet ad scientiam creatam. Tertio, quia aliqua scientia | |
| 4464 creata pertinet ad animae humanae naturam, scilicet illa per quam | |
| 4465 naturaliter cognoscimus prima principia, scientiam enim hic large | |
| 4466 accipimus pro qualibet cognitione intellectus humani. Nihil autem | |
| 4467 naturalium Christo defuit, quia totam humanam naturam suscepit, ut | |
| 4468 supra dictum est. Et ideo in sexta synodo damnata est positio | |
| 53 | 4469 negantium in Christo duas esse scientias, vel duas sapientias.</p><p title="III q. 9 a. 1 ad 1"><a name="47260"><span class="ref">[47260] IIIª q. 9 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum ergo |
| 28 | 4470 dicendum quod Christus cognovit omnia per scientiam divinam |
| 4471 operatione increata, quae est ipsa Dei essentia, Dei enim | |
| 4472 intelligere est sua substantia, ut probatur in XII Metaphys. Unde | |
| 4473 hic actus non potuit esse animae humanae Christi, cum sit alterius | |
| 4474 naturae. Si igitur non fuisset in anima Christi alia scientia | |
| 4475 praeter divinam, nihil cognovisset. Et ita frustra fuisset | |
| 53 | 4476 assumpta, cum <i>res sit propter suam operationem</i>.</p><p title="III q. 9 a. 1 ad 2"><a name="47261"><span class="ref">[47261] IIIª q. 9 a. 1 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 4477 dicendum quod, si duo lumina accipiantur eiusdem ordinis, minus |
| 4478 offuscatur per maius, sicut lumen solis offuscat lumen candelae, | |
| 4479 quorum utrumque accipitur in ordine illuminantis. Sed si accipiatur | |
| 4480 maius in ordine illuminantis et minus in ordine illuminati, minus | |
| 4481 lumen non offuscatur per maius, sed magis augetur, sicut lumen | |
| 4482 aeris per lumen solis. Et hoc modo lumen scientiae non offuscatur, | |
| 4483 sed clarescit in anima Christi per lumen scientiae divinae, quae | |
| 4484 est <i>lux vera illuminans omnem hominem venientem in hunc | |
| 53 | 4485 mundum</i>, ut dicitur Ioan. I.</p><p title="III q. 9 a. 1 ad 3"><a name="47262"><span class="ref">[47262] IIIª q. 9 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 4486 dicendum quod, ex parte unitorum, ponitur scientia in Christo et |
| 4487 quantum ad naturam divinam et quantum ad humanam, ita quod per | |
| 4488 unionem, secundum quam est eadem hypostasis Dei et hominis, id quod | |
| 4489 est Dei attribuitur homini, et id quod est hominis attribuitur Deo, | |
| 4490 ut supra dictum est. Sed ex parte ipsius unionis non potest poni in | |
| 4491 Christo aliqua scientia. Nam unio illa est ad esse personale, | |
| 4492 scientia autem non convenit personae nisi ratione alicuius | |
| 53 | 4493 naturae.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 2</h3><p title="III q. 9 a. 2 arg. 1"><a name="47263"><span class="ref">[47263] IIIª q. 9 a. 2 arg. 1</span></a> Ad secundum sic |
| 28 | 4494 proceditur. Videtur quod in Christo non fuerit scientia beatorum |
| 4495 vel comprehensorum. Scientia enim beatorum est per participationem | |
| 4496 divini luminis, secundum illud Psalmi, <i>in lumine tuo videbimus | |
| 4497 lumen</i>. Sed Christus non habuit lumen divinum tanquam | |
| 4498 participatum, sed ipsam divinitatem in se habuit substantialiter | |
| 4499 manentem, secundum illud Coloss. II, <i>in ipso habitat omnis | |
| 4500 plenitudo divinitatis corporaliter</i>. Ergo in ipso non fuit | |
| 53 | 4501 scientia beatorum.</p><p title="III q. 9 a. 2 arg. 2"><a name="47264"><span class="ref">[47264] IIIª q. 9 a. 2 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 4502 scientia beatorum eos beatos facit, secundum illud Ioan. XVII, |
| 4503 <i>haec est vita aeterna, ut cognoscant te, verum Deum, et quem | |
| 4504 misisti, Iesum Christum</i>. Sed homo ille fuit beatus ex hoc ipso | |
| 4505 quod fuit Deo unitus in persona, secundum illud Psalmi, <i>beatus | |
| 4506 quem elegisti et assumpsisti</i>. Non ergo oportet ponere in ipso | |
| 53 | 4507 scientiam beatorum.</p><p title="III q. 9 a. 2 arg. 3"><a name="47265"><span class="ref">[47265] IIIª q. 9 a. 2 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 4508 duplex scientia homini competit, una secundum suam naturam; alia |
| 4509 supra suam naturam. Scientia autem beatorum, quae in divina visione | |
| 4510 consistit, non est secundum naturam hominis, sed supra eius | |
| 4511 naturam. In Christo autem fuit alia supernaturalis scientia multo | |
| 4512 fortior et altior, scilicet scientia divina. Non igitur oportuit in | |
| 53 | 4513 Christo esse scientiam beatorum.</p><p title="III q. 9 a. 2 s. c."><a name="47266"><span class="ref">[47266] IIIª q. 9 a. 2 s. c.</span></a> Sed contra, |
| 28 | 4514 scientia beatorum in Dei visione vel cognitione consistit. Sed ipse |
| 4515 plene cognovit Deum, etiam secundum quod homo, secundum illud Ioan. | |
| 4516 VIII, <i>scio eum, et sermonem eius servo</i>. Ergo in Christo fuit | |
| 53 | 4517 scientia beatorum.</p><p title="III q. 9 a. 2 co."><a name="47267"><span class="ref">[47267] IIIª q. 9 a. 2 co.</span></a> Respondeo dicendum |
| 28 | 4518 quod illud quod est in potentia, reducitur in actum per id quod est |
| 4519 actu, oportet enim esse calidum id per quod alia calefiunt. Homo | |
| 4520 autem est in potentia ad scientiam beatorum, quae in visione Dei | |
| 4521 consistit, et ad eam ordinatur sicut ad finem, est enim creatura | |
| 4522 rationalis capax illius beatae cognitionis, inquantum est ad | |
| 4523 imaginem Dei. Ad hunc autem finem beatitudinis homines reducuntur | |
| 4524 per Christi humanitatem, secundum illud Heb. II, <i>decebat eum | |
| 4525 propter quem omnia et per quem omnia, qui multos filios in gloriam | |
| 4526 adduxerat, auctorem salutis eorum per passionem consummari</i>. Et | |
| 4527 ideo oportuit quod cognitio ipsa in Dei visione consistens | |
| 4528 excellentissime Christo homini conveniret, quia semper causam | |
| 53 | 4529 oportet esse potiorem causato.</p><p title="III q. 9 a. 2 ad 1"><a name="47268"><span class="ref">[47268] IIIª q. 9 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum ergo |
| 28 | 4530 dicendum quod divinitas unita est humanitati Christi secundum |
| 4531 personam, et non secundum naturam vel essentiam, sed cum unitate | |
| 4532 personae remanet distinctio naturarum. Et ideo anima Christi, quae | |
| 4533 est pars humanae naturae, per aliquod lumen participatum a natura | |
| 4534 divina perfecta est ad scientiam beatam, qua Deus per essentiam | |
| 53 | 4535 videtur.</p><p title="III q. 9 a. 2 ad 2"><a name="47269"><span class="ref">[47269] IIIª q. 9 a. 2 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 4536 dicendum quod ex ipsa unione homo ille est beatus beatitudine |
| 4537 increata, sicut ex unione est Deus. Sed praeter beatitudinem | |
| 4538 increatam, oportuit in natura humana Christi esse quandam | |
| 4539 beatitudinem creatam, per quam anima eius in ultimo fine humanae | |
| 53 | 4540 naturae constitueretur.</p><p title="III q. 9 a. 2 ad 3"><a name="47270"><span class="ref">[47270] IIIª q. 9 a. 2 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 4541 dicendum quod visio seu scientia beata est quodammodo supra naturam |
| 4542 animae rationalis, inquantum scilicet propria virtute ad eam | |
| 4543 pervenire non potest. Alio vero modo est secundum naturam ipsius, | |
| 4544 inquantum scilicet per naturam suam est capax eius, prout scilicet | |
| 4545 ad imaginem Dei facta est, ut supra dictum est. Sed scientia | |
| 53 | 4546 increata est omnibus modis supra naturam animae humanae.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 3</h3><p title="III q. 9 a. 3 arg. 1"><a name="47271"><span class="ref">[47271] IIIª q. 9 a. 3 arg. 1</span></a> Ad tertium sic |
| 28 | 4547 proceditur. Videtur quod in Christo non sit alia scientia indita, |
| 4548 praeter scientiam beatam. Omnis enim alia scientia creata | |
| 4549 comparatur ad scientiam beatam sicut imperfectum ad perfectum. Sed, | |
| 4550 praesente perfecta cognitione, excluditur cognitio imperfecta, | |
| 4551 sicut manifesta visio faciei excludit aenigmaticam visionem fidei | |
| 4552 ut patet I Cor. XIII. Cum igitur in Christo fuerit scientia beata, | |
| 4553 ut dictum est, videtur quod non potuerit in eo alia esse scientia | |
| 53 | 4554 indita.</p><p title="III q. 9 a. 3 arg. 2"><a name="47272"><span class="ref">[47272] IIIª q. 9 a. 3 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 4555 imperfectior modus cognitionis disponit ad perfectiorem sicut |
| 4556 opinio, quae est per syllogismum dialecticum, disponit ad | |
| 4557 scientiam, quae est per syllogismum demonstrativum. Habita autem | |
| 4558 perfectione, non est ulterius necessaria dispositio, sicut, habito | |
| 4559 termino, non est necessarius motus. Cum igitur cognitio quaecumque | |
| 4560 alia creata comparetur ad cognitionem beatam sicut imperfectum ad | |
| 4561 perfectum, et sicut dispositio ad terminum, videtur quod, cum | |
| 4562 Christus habuerit cognitionem beatam, quod non fuerit ei | |
| 53 | 4563 necessarium habere aliam cognitionem.</p><p title="III q. 9 a. 3 arg. 3"><a name="47273"><span class="ref">[47273] IIIª q. 9 a. 3 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 4564 sicut materia corporalis est in potentia ad formam sensibilem, ita |
| 4565 intellectus possibilis est in potentia ad formam intelligibilem. | |
| 4566 Sed materia corporalis non potest simul recipere duas formas | |
| 4567 sensibiles, unam perfectiorem et aliam minus perfectam. Ergo nec | |
| 4568 anima potest simul recipere duplicem scientiam, unam perfectiorem | |
| 53 | 4569 et aliam minus perfectam. Et sic idem quod prius.</p><p title="III q. 9 a. 3 s. c."><a name="47274"><span class="ref">[47274] IIIª q. 9 a. 3 s. c.</span></a> Sed contra est |
| 28 | 4570 quod dicitur Coloss. II, quod <i>in Christo sunt omnes thesauri |
| 53 | 4571 sapientiae et scientiae absconditi</i>.</p><p title="III q. 9 a. 3 co."><a name="47275"><span class="ref">[47275] IIIª q. 9 a. 3 co.</span></a> Respondeo dicendum |
| 28 | 4572 quod, sicut dictum est, decebat quod natura humana assumpta a verbo |
| 4573 Dei, imperfecta non esset. Omne autem quod est in potentia, est | |
| 4574 imperfectum nisi reducatur ad actum. Intellectus autem possibilis | |
| 4575 humanus est in potentia ad omnia intelligibilia. Reducitur autem ad | |
| 4576 actum per species intelligibiles, quae sunt formae quaedam | |
| 4577 completivae ipsius, ut patet ex his quae dicuntur in III de anima. | |
| 4578 Et ideo oportet in Christo scientiam ponere inditam, inquantum per | |
| 4579 verbum Dei animae Christi, sibi personaliter unitae, impressae sunt | |
| 4580 species intelligibiles ad omnia ad quae est intellectus possibilis | |
| 4581 in potentia, sicut etiam per verbum Dei impressae sunt species | |
| 4582 intelligibiles menti angelicae in principio creationis rerum, ut | |
| 4583 patet per Augustinum, super Gen. ad Litt. Et ideo, sicut in | |
| 4584 Angelis, secundum eundem Augustinum, ponitur duplex cognitio, una | |
| 4585 scilicet matutina, per quam cognoscunt res in verbo, et alia | |
| 4586 vespertina, per quam cognoscunt res in propria natura per species | |
| 4587 sibi inditas; ita, praeter scientiam divinam increatam, est in | |
| 4588 Christo, secundum eius animam, scientia beata, qua cognoscit verbum | |
| 4589 et res in verbo; et scientia indita sive infusa, per quam cognoscit | |
| 4590 res in propria natura per species intelligibiles humanae menti | |
| 53 | 4591 proportionatas.</p><p title="III q. 9 a. 3 ad 1"><a name="47276"><span class="ref">[47276] IIIª q. 9 a. 3 ad 1</span></a> Ad primum ergo |
| 28 | 4592 dicendum quod visio imperfecta fidei in sui ratione includit |
| 4593 oppositum manifestae visionis, eo quod de ratione fidei est ut sit | |
| 4594 de non visis, ut in secunda parte habitum est. Sed cognitio quae | |
| 4595 est per species inditas, non includit aliquid oppositum cognitionis | |
| 53 | 4596 beatae. Et ideo non est eadem ratio utrobique.</p><p title="III q. 9 a. 3 ad 2"><a name="47277"><span class="ref">[47277] IIIª q. 9 a. 3 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 4597 dicendum quod dispositio se habet ad perfectionem dupliciter, uno |
| 4598 modo, sicut via ducens in perfectionem; alio modo, sicut effectus a | |
| 4599 perfectione procedens. Per calorem enim disponitur materia ad | |
| 4600 suscipiendum formam ignis, qua tamen adveniente, calor non cessat, | |
| 4601 sed remanet quasi quidam effectus talis formae. Et similiter | |
| 4602 opinio, ex syllogismo dialectico causata, est via ad scientiam, | |
| 4603 quae per demonstrationem acquiritur, qua tamen acquisita, potest | |
| 4604 remanere cognitio quae est per syllogismum dialecticum, quasi | |
| 4605 consequens scientiam demonstrativam quae est per causam; quia ille | |
| 4606 qui cognoscit causam, ex hoc etiam magis potest cognoscere signa | |
| 4607 probabilia, ex quibus procedit dialecticus syllogismus. Et | |
| 4608 similiter in Christo simul cum scientia beatitudinis manet scientia | |
| 4609 indita, non quasi via ad beatitudinem, sed quasi per beatitudinem | |
| 53 | 4610 confirmata.</p><p title="III q. 9 a. 3 ad 3"><a name="47278"><span class="ref">[47278] IIIª q. 9 a. 3 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 4611 dicendum quod cognitio beata non fit per speciem quae sit |
| 4612 similitudo divinae essentiae, vel eorum quae in divina essentia | |
| 4613 cognoscuntur, ut patet ex his quae in prima parte dicta sunt, sed | |
| 4614 talis cognitio est ipsius divinae essentiae immediate, per hoc quod | |
| 4615 ipsa essentia divina unitur menti beatae sicut intelligibile | |
| 4616 intelligenti. Quae quidem essentia divina est forma excedens | |
| 4617 proportionem cuiuslibet creaturae. Unde nihil prohibet quin, cum | |
| 4618 hac forma superexcedente, simul insint rationali menti species | |
| 53 | 4619 intelligibiles proportionatae suae naturae.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 4</h3><p title="III q. 9 a. 4 arg. 1"><a name="47279"><span class="ref">[47279] IIIª q. 9 a. 4 arg. 1</span></a> Ad quartum sic |
| 28 | 4620 proceditur. Videtur quod in Christo non fuerit aliqua scientia |
| 4621 experimentalis acquisita. Quidquid enim Christo conveniens fuit, | |
| 4622 excellentissime habuit. Sed Christus non habuit excellentissime | |
| 4623 scientiam acquisitam, non enim institit studio litterarum, quo | |
| 4624 perfectissime scientia acquiritur; dicitur enim Ioan. VII, | |
| 4625 <i>mirabantur Iudaei, dicentes, quomodo hic litteras scit, cum non | |
| 4626 didicerit?</i> Ergo videtur quod in Christo non fuerit aliqua | |
| 53 | 4627 scientia acquisita.</p><p title="III q. 9 a. 4 arg. 2"><a name="47280"><span class="ref">[47280] IIIª q. 9 a. 4 arg. 2</span></a> Praeterea, ei |
| 28 | 4628 quod est plenum, non potest aliquid superaddi. Sed potentia animae |
| 4629 Christi fuit impleta per species intelligibiles divinitus inditas, | |
| 4630 ut dictum est. Non ergo potuerunt supervenire eius animae aliquae | |
| 53 | 4631 species acquisitae.</p><p title="III q. 9 a. 4 arg. 3"><a name="47281"><span class="ref">[47281] IIIª q. 9 a. 4 arg. 3</span></a> Praeterea, in |
| 28 | 4632 eo qui iam habitum scientiae habet, per ea quae a sensu accipit, |
| 4633 non acquiritur novus habitus, quia sic duae formae eiusdem speciei | |
| 4634 simul essent in eodem, sed habitus qui prius inerat, confirmatur et | |
| 4635 augetur. Cum ergo Christus habuerit habitum scientiae inditae, non | |
| 4636 videtur quod per ea quae sensu percepit, aliquam aliam scientiam | |
| 53 | 4637 acquisierit.</p><p title="III q. 9 a. 4 s. c."><a name="47282"><span class="ref">[47282] IIIª q. 9 a. 4 s. c.</span></a> Sed contra est |
| 28 | 4638 quod Heb. V dicitur, <i>cum esset filius Dei, didicit ex his quae |
| 4639 passus est, obedientiam</i>, Glossa, <i>idest, expertus est</i>. | |
| 4640 Fuit ergo in Christo aliqua experimentalis scientia, quae est | |
| 53 | 4641 scientia acquisita.</p><p title="III q. 9 a. 4 co."><a name="47283"><span class="ref">[47283] IIIª q. 9 a. 4 co.</span></a> Respondeo dicendum |
| 28 | 4642 quod, sicut ex supra dictis patet, nihil eorum quae Deus in nostra |
| 4643 natura plantavit, defuit humanae naturae assumptae a verbo Dei. | |
| 4644 Manifestum est autem quod in humana natura Deus plantavit non solum | |
| 4645 intellectum possibilem, sed etiam intellectum agentem. Unde necesse | |
| 4646 est dicere quod in anima Christi non solum intellectus possibilis, | |
| 4647 sed etiam intellectus agens fuerit. Si autem in aliis <i>Deus et | |
| 4648 natura nihil frustra fecerunt</i>, ut philosophus dicit, in I de | |
| 4649 caelo et mundo, multo minus in anima Christi aliquid fuit frustra. | |
| 4650 Frustra autem est quod non habet propriam operationem, cum <i>omnis | |
| 4651 res sit propter suam operationem</i>, ut dicitur in II de caelo et | |
| 4652 mundo. Propria autem operatio intellectus agentis est facere | |
| 4653 species intelligibiles actu, abstrahendo eas a phantasmatibus, unde | |
| 4654 dicitur in III de anima quod intellectus agens est quo est omnia | |
| 4655 facere. Sic igitur necesse est dicere quod in Christo fuerunt | |
| 4656 aliquae species intelligibiles per actionem intellectus agentis in | |
| 4657 intellectu possibili eius receptae. Quod est esse in ipso scientiam | |
| 4658 acquisitam, quam quidam experimentalem nominant. Et ideo, quamvis | |
| 4659 aliter alibi scripserim, dicendum est in Christo scientiam | |
| 4660 acquisitam fuisse. Quae proprie est scientia secundum modum | |
| 4661 humanum, non solum ex parte recipientis subiecti, sed etiam ex | |
| 4662 parte causae agentis, nam talis scientia ponitur in Christo | |
| 4663 secundum lumen intellectus agentis, quod est humanae naturae | |
| 4664 connaturale. Scientia autem infusa attribuitur animae humanae | |
| 4665 secundum lumen desuper infusum, qui modus cognoscendi est | |
| 4666 proportionatus naturae angelicae. Scientia vero beata, per quam | |
| 4667 ipsa Dei essentia videtur, est propria et connaturalis soli Deo, ut | |
| 53 | 4668 in prima parte dictum est.</p><p title="III q. 9 a. 4 ad 1"><a name="47284"><span class="ref">[47284] IIIª q. 9 a. 4 ad 1</span></a> Ad primum ergo |
| 28 | 4669 dicendum quod, cum duplex sit modus acquirendi scientiam, scilicet |
| 4670 inveniendo et addiscendo, modus qui est per inventionem est | |
| 4671 praecipuus, modus autem qui est per disciplinam est secundarius. | |
| 4672 Unde dicitur in I Ethic., <i>ille quidem est optimus qui omnia per | |
| 4673 seipsum intelligit, bonus autem et ille qui bene dicenti | |
| 4674 obediet</i>. Et ideo Christo magis competebat habere scientiam | |
| 4675 acquisitam per inventionem quam per disciplinam, praesertim cum | |
| 4676 ipse daretur a Deo omnibus in doctorem, secundum illud Ioel II, | |
| 4677 <i>laetamini in domino Deo vestro, quia dedit vobis doctorem | |
| 53 | 4678 iustitiae</i>.</p><p title="III q. 9 a. 4 ad 2"><a name="47285"><span class="ref">[47285] IIIª q. 9 a. 4 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 4679 dicendum quod humana mens duplicem habet respectum. Unum quidem ad |
| 4680 superiora. Et secundum hunc respectum, anima Christi fuit plena per | |
| 4681 scientiam inditam. Alius autem respectus eius est ad inferiora, | |
| 4682 idest ad phantasmata, quae sunt nata movere mentem humanam per | |
| 4683 virtutem intellectus agentis. Oportuit autem quod etiam secundum | |
| 4684 hunc respectum anima Christi scientia impleretur, non quin prima | |
| 4685 plenitudo menti humanae sufficeret secundum seipsam; sed oportebat | |
| 53 | 4686 eam perfici etiam secundum comparationem ad phantasmata.</p><p title="III q. 9 a. 4 ad 3"><a name="47286"><span class="ref">[47286] IIIª q. 9 a. 4 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 4687 dicendum quod alia ratio est de habitu acquisito, et de habitu |
| 4688 infuso. Nam habitus scientiae acquiritur per comparationem humanae | |
| 4689 mentis ad phantasmata, unde secundum eandem rationem non potest | |
| 4690 alius habitus iterato acquiri. Sed habitus scientiae infusae est | |
| 4691 alterius rationis, utpote a superiori descendens in animam, non | |
| 4692 secundum proportionem phantasmatum. Et ideo non est eadem ratio de | |
| 53 | 4693 utroque habitu.</p></div></div><div class="q" id="q10"><h2>Quaestio 10</h2><div class="p"><h3>Prooemium</h3><p title="III q. 10 pr."><a name="47287"><span class="ref">[47287] |
| 4694 IIIª q. 10 pr.</span></a> Deinde considerandum est de qualibet | |
| 28 | 4695 praedictarum scientiarum. Sed quia de scientia divina dictum est in |
| 4696 prima parte, restat nunc videre de aliis, primo, de scientia beata; | |
| 4697 secundo, de scientia indita; tertio, de scientia acquisita. Sed | |
| 4698 quia de scientia beata, quae in Dei visione consistit, plura dicta | |
| 4699 sunt in prima parte, ideo hic sola illa videntur dicenda quae | |
| 4700 pertinent ad animam Christi. Circa hoc quaeruntur quatuor. Primo, | |
| 4701 utrum anima Christi comprehenderit verbum, sive divinam essentiam. | |
| 4702 Secundo, utrum cognoverit omnia in verbo. Tertio, utrum anima | |
| 4703 Christi in verbo cognoverit infinita. Quarto, utrum videat verbum, | |
| 53 | 4704 vel divinam essentiam, clarius qualibet alia creatura.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 1</h3><p title="III q. 10 a. 1 arg. 1"><a name="47288"><span class="ref">[47288] IIIª q. 10 a. 1 arg. 1</span></a> Ad primum sic |
| 28 | 4705 proceditur. Videtur quod anima Christi comprehenderit et |
| 4706 comprehendat verbum, sive divinam essentiam. Dicit enim Isidorus | |
| 4707 quod <i>Trinitas sibi soli nota est, et homini assumpto</i>. Igitur | |
| 4708 homo assumptus communicat cum sancta Trinitate in illa notitia sui | |
| 4709 quae est sanctae Trinitatis propria. Huiusmodi autem est notitia | |
| 4710 comprehensionis. Ergo anima Christi comprehendit divinam | |
| 53 | 4711 essentiam.</p><p title="III q. 10 a. 1 arg. 2"><a name="47289"><span class="ref">[47289] IIIª q. 10 a. 1 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 4712 magis est uniri Deo secundum esse personale quam secundum visionem. |
| 4713 Sed, sicut Damascenus dicit, in III libro, <i>tota divinitas, in | |
| 4714 una personarum, est unita humanae naturae in Christo</i>. Multo | |
| 4715 igitur magis tota natura divina videtur ab anima Christi. Et ita | |
| 53 | 4716 videtur quod anima Christi comprehendat divinam essentiam.</p><p title="III q. 10 a. 1 arg. 3"><a name="47290"><span class="ref">[47290] IIIª q. 10 a. 1 arg. 3</span></a> <i>Praeterea, |
| 28 | 4717 illud quod convenit filio Dei per naturam, convenit filio hominis |
| 4718 per gratiam</i>, ut Augustinus dicit, in libro de Trinitate. Sed | |
| 4719 comprehendere divinam essentiam competit filio Dei per naturam. | |
| 4720 Ergo filio hominis competit per gratiam. Et ita videtur quod anima | |
| 53 | 4721 Christi per gratiam verbum comprehendat.</p><p title="III q. 10 a. 1 s. c."><a name="47291"><span class="ref">[47291] IIIª q. 10 a. 1 s. c.</span></a> Sed contra est |
| 28 | 4722 quod Augustinus dicit, in libro octogintatrium quaest., <i>quod se |
| 4723 comprehendit, finitum est sibi</i>. Sed essentia divina non est | |
| 4724 finita in comparatione ad animam Christi, cum in infinitum eam | |
| 53 | 4725 excedat. Ergo anima Christi non comprehendit verbum.</p><p title="III q. 10 a. 1 co."><a name="47292"><span class="ref">[47292] IIIª q. 10 a. 1 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 4726 dicendum quod, sicut ex supra dictis patet, sic facta est unio |
| 4727 naturarum in persona Christi quod tamen proprietas utriusque | |
| 4728 naturae inconfusa permansit, ita scilicet quod <i>increatum mansit | |
| 4729 increatum, et creatum mansit infra limites creaturae</i>, sicut | |
| 4730 Damascenus dicit, in III libro. Est autem impossibile quod aliqua | |
| 4731 creatura comprehendat divinam essentiam, sicut in prima parte | |
| 4732 dictum est, eo quod infinitum non comprehenditur a finito. Et ideo | |
| 4733 dicendum quod anima Christi nullo modo comprehendit divinam | |
| 53 | 4734 essentiam.</p><p title="III q. 10 a. 1 ad 1"><a name="47293"><span class="ref">[47293] IIIª q. 10 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum ergo |
| 28 | 4735 dicendum quod homo assumptus connumeratur divinae Trinitati in sui |
| 4736 cognitione, non ratione comprehensionis, sed ratione cuiusdam | |
| 53 | 4737 excellentissimae cognitionis prae ceteris creaturis.</p><p title="III q. 10 a. 1 ad 2"><a name="47294"><span class="ref">[47294] IIIª q. 10 a. 1 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 4738 dicendum quod nec etiam in unione quae est secundum esse personale, |
| 4739 natura humana comprehendit verbum Dei, sive naturam divinam, quae | |
| 4740 quamvis tota unita fuerit humanae naturae in una persona filii, non | |
| 4741 tamen fuit tota virtus divinitatis ab humana natura quasi | |
| 4742 circumscripta. Unde Augustinus dicit, in epistola ad Volusianum, | |
| 4743 <i>scire te volo non hoc Christianam habere doctrinam, quod ita | |
| 4744 Deus infusus sit carni ut curam gubernandae universitatis vel | |
| 4745 deseruerit vel amiserit, vel ad illud corpusculum quasi contractam | |
| 4746 collectamque transtulerit</i>. Et similiter anima Christi totam | |
| 4747 essentiam Dei videt, non tamen eam comprehendit, quia non totaliter | |
| 4748 eam videt, idest, non ita perfecte sicut visibilis est, ut in prima | |
| 53 | 4749 parte expositum est.</p><p title="III q. 10 a. 1 ad 3"><a name="47295"><span class="ref">[47295] IIIª q. 10 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 4750 dicendum quod verbum illud Augustini est intelligendum de gratia |
| 4751 unionis, secundum quam omnia quae dicuntur de filio Dei secundum | |
| 4752 naturam divinam, dicuntur de filio hominis, propter identitatem | |
| 4753 suppositi. Et secundum hoc, vere potest dici quod filius hominis | |
| 4754 est comprehensor divinae essentiae, non quidem secundum animam, sed | |
| 4755 secundum divinam naturam. Per quem etiam modum potest dici quod | |
| 53 | 4756 filius hominis est creator.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 2</h3><p title="III q. 10 a. 2 arg. 1"><a name="47296"><span class="ref">[47296] IIIª q. 10 a. 2 arg. 1</span></a> Ad secundum |
| 28 | 4757 sic proceditur. Videtur quod anima Christi in verbo non cognoscat |
| 4758 omnia. Dicitur enim Marci XIII, <i>de die autem illa nemo scit, | |
| 4759 neque Angeli in caelo neque filius, nisi pater</i>. Non igitur | |
| 53 | 4760 omnia scit in verbo.</p><p title="III q. 10 a. 2 arg. 2"><a name="47297"><span class="ref">[47297] IIIª q. 10 a. 2 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 4761 quanto aliquis perfectius cognoscit aliquod principium, tanto plura |
| 4762 in illo principio cognoscit. Sed Deus perfectius videt essentiam | |
| 4763 suam quam anima Christi. Ergo plura cognoscit in verbo quam anima | |
| 53 | 4764 Christi. Non ergo anima Christi in verbo cognoscit omnia.</p><p title="III q. 10 a. 2 arg. 3"><a name="47298"><span class="ref">[47298] IIIª q. 10 a. 2 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 4765 quantitas scientiae attenditur secundum quantitatem scibilium. Si |
| 4766 ergo anima Christi sciret in verbo omnia quae scit verbum, | |
| 4767 sequeretur quod scientia animae Christi aequaretur scientiae | |
| 53 | 4768 divinae, creatum videlicet increato. Quod est impossibile.</p><p title="III q. 10 a. 2 s. c."><a name="47299"><span class="ref">[47299] IIIª q. 10 a. 2 s. c.</span></a> Sed contra est |
| 28 | 4769 quod, super illud Apoc. V, <i>dignus est agnus qui occisus est |
| 4770 accipere divinitatem et scientiam</i>, Glossa dicit, idest, omnium | |
| 53 | 4771 cognitionem.</p><p title="III q. 10 a. 2 co."><a name="47300"><span class="ref">[47300] IIIª q. 10 a. 2 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 4772 dicendum quod, cum quaeritur an Christus cognoscat omnia in verbo, |
| 4773 dicendum est quod ly omnia potest dupliciter accipi. Uno modo, | |
| 4774 proprie, ut distribuat pro omnibus quae quocumque modo sunt vel | |
| 4775 erunt vel fuerunt, vel facta vel dicta vel cogitata a quocumque, | |
| 4776 secundum quodcumque tempus. Et sic dicendum est quod anima Christi | |
| 4777 in verbo cognoscit omnia. Unusquisque enim intellectus creatus in | |
| 4778 verbo cognoscit, non quidem omnia simpliciter, sed tanto plura | |
| 4779 quanto perfectius videt verbum, nulli tamen intellectui beato deest | |
| 4780 quin cognoscat in verbo omnia quae ad ipsum spectant. Ad Christum | |
| 4781 autem, et ad eius dignitatem, spectant quodammodo omnia, inquantum | |
| 4782 ei subiecta sunt omnia. Ipse est etiam <i>omnium iudex constitutus | |
| 4783 a Deo, quia filius hominis est</i>, ut dicitur Ioan. V. Et ideo | |
| 4784 anima Christi in verbo cognoscit omnia existentia secundum | |
| 4785 quodcumque tempus, et etiam hominum cogitatus, quorum est iudex, | |
| 4786 ita quod de eo dicitur, Ioan. II, <i>ipse enim sciebat quid esset | |
| 4787 in homine</i>; quod potest intelligi non solum quantum ad scientiam | |
| 4788 divinam, sed etiam quantum ad scientiam animae eius quam habet in | |
| 4789 verbo. Alio modo ly omnia potest accipi magis large, ut extendatur | |
| 4790 non solum ad omnia quae sunt actu secundum quodcumque tempus, sed | |
| 4791 etiam ad omnia quaecumque sunt in potentia nunquam reducta ad | |
| 4792 actum. Horum autem quaedam sunt solum in potentia divina. Et | |
| 4793 huiusmodi non omnia cognoscit in verbo anima Christi. Hoc enim | |
| 4794 esset comprehendere omnia quae Deus potest facere, quod esset | |
| 4795 comprehendere divinam virtutem, et per consequens divinam | |
| 4796 essentiam; virtus enim quaelibet cognoscitur per cognitionem eorum | |
| 4797 in quae potest. Quaedam vero sunt non solum in potentia divina, sed | |
| 4798 etiam in potentia creaturae. Et huiusmodi omnia cognoscit anima | |
| 4799 Christi in verbo. Comprehendit enim in verbo omnis creaturae | |
| 4800 essentiam, et per consequens potentiam et virtutem, et omnia quae | |
| 53 | 4801 sunt in potentia creaturae.</p><p title="III q. 10 a. 2 ad 1"><a name="47301"><span class="ref">[47301] IIIª q. 10 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum ergo |
| 28 | 4802 dicendum quod illud verbum intellexerunt Arius et Eunomius, non |
| 4803 quantum ad scientiam animae, quam in Christo non ponebant, ut supra | |
| 4804 dictum est, sed quantum ad divinam cognitionem filii, quem ponebant | |
| 4805 esse minorem patre quantum ad scientiam. Sed istud stare non | |
| 4806 potest. Quia per verbum Dei facta sunt omnia, ut dicitur Ioan. I, | |
| 4807 et, inter alia, facta sunt etiam per ipsum omnia tempora. Nihil | |
| 4808 autem per ipsum factum est quod ab eo ignoretur. Dicitur ergo | |
| 4809 nescire diem et horam iudicii, quia non facit scire, interrogatus | |
| 4810 enim ab apostolis super hoc, Act. I, hoc eis noluit revelare. Sicut | |
| 4811 e contrario legitur Gen. XXII, <i>nunc cognovi quod timeas | |
| 4812 Deum</i>, idest, nunc cognoscere feci. Dicitur autem pater scire, | |
| 4813 eo quod huiusmodi cognitionem tradidit filio. Unde in hoc ipso quod | |
| 4814 dicitur, <i>nisi pater</i>, datur intelligi quod filius cognoscat, | |
| 4815 non solum quantum ad divinam naturam, sed etiam quantum ad humanam. | |
| 4816 Quia, ut Chrysostomus argumentatur, <i>si Christo homini datum est | |
| 4817 ut sciat qualiter oporteat iudicare, quod est maius; multo magis | |
| 4818 datum est ei scire quod est minus, scilicet tempus iudicii</i>. | |
| 4819 Origenes tamen hoc exponit de Christo secundum corpus eius, quod | |
| 4820 est Ecclesia, quae hoc ipsum tempus ignorat. Quidam autem dicunt | |
| 53 | 4821 hoc esse intelligendum de filio Dei adoptivo, non de naturali.</p><p title="III q. 10 a. 2 ad 2"><a name="47302"><span class="ref">[47302] IIIª q. 10 a. 2 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 4822 dicendum quod Deus perfectius cognoscit suam essentiam quam anima |
| 4823 Christi, quia eam comprehendit. Et ideo cognoscit omnia non solum | |
| 4824 quae sunt in actu secundum quodcumque tempus, quae dicitur | |
| 4825 cognoscere scientia visionis; sed etiam omnia quaecumque ipse | |
| 4826 potest facere, quae dicitur cognoscere per simplicem | |
| 4827 intelligentiam, ut in primo habitum est. Scit ergo anima Christi | |
| 4828 omnia quae Deus in seipso cognoscit per scientiam visionis, non | |
| 4829 tamen omnia quae Deus in seipso cognoscit per scientiam simplicis | |
| 4830 intelligentiae. Et ita plura scit Deus in seipso quam anima | |
| 53 | 4831 Christi.</p><p title="III q. 10 a. 2 ad 3"><a name="47303"><span class="ref">[47303] IIIª q. 10 a. 2 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 4832 dicendum quod quantitas scientiae non solum attenditur secundum |
| 4833 numerum scibilium, sed etiam secundum claritatem cognitionis. | |
| 4834 Quamvis igitur scientia animae Christi quam habet in verbo, | |
| 4835 parificetur scientiae visionis quam Deus habet in seipso quantum ad | |
| 4836 numerum scibilium; scientia tamen Dei excedit in infinitum, quantum | |
| 4837 ad claritatem cognitionis, scientiam animae Christi. Quia lumen | |
| 4838 increatum divini intellectus in infinitum excedit lumen creatum | |
| 4839 quodcumque receptum in anima Christi, non solum quantum ad modum | |
| 4840 cognoscendi, sed etiam quantum ad numerum scibilium, ut dictum | |
| 53 | 4841 est.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 3</h3><p title="III q. 10 a. 3 arg. 1"><a name="47304"><span class="ref">[47304] IIIª q. 10 a. 3 arg. 1</span></a> Ad tertium sic |
| 28 | 4842 proceditur. Videtur quod anima Christi non possit cognoscere |
| 4843 infinita in verbo. Quod enim infinitum cognoscatur, repugnat | |
| 4844 definitioni infiniti, prout dicitur in III Physic. quod | |
| 4845 <i>infinitum est cuius quantitatem accipientibus semper est aliquid | |
| 4846 extra accipere</i>. Impossibile autem est definitionem a definito | |
| 4847 separari, quia hoc esset contradictoria esse simul. Ergo | |
| 53 | 4848 impossibile est quod anima Christi sciat infinita.</p><p title="III q. 10 a. 3 arg. 2"><a name="47305"><span class="ref">[47305] IIIª q. 10 a. 3 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 4849 infinitorum scientia est infinita. Sed scientia animae Christi non |
| 4850 potest esse infinita, est enim capacitas eius finita, cum sit | |
| 53 | 4851 creatura. Non ergo anima Christi potest cognoscere infinita.</p><p title="III q. 10 a. 3 arg. 3"><a name="47306"><span class="ref">[47306] IIIª q. 10 a. 3 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 4852 infinito non potest esse aliquid maius. Sed plura continentur in |
| 4853 scientia divina, absolute loquendo, quam in scientia animae | |
| 4854 Christi, ut dictum est. Ergo anima Christi non cognoscit | |
| 53 | 4855 infinita.</p><p title="III q. 10 a. 3 s. c."><a name="47307"><span class="ref">[47307] IIIª q. 10 a. 3 s. c.</span></a> Sed contra, |
| 28 | 4856 anima Christi cognoscit totam suam potentiam, et omnia in quae |
| 4857 potest. Potest autem in emundationem infinitorum peccatorum, | |
| 4858 secundum illud I Ioan. II, <i>ipse est propitiatio pro peccatis | |
| 4859 nostris, non autem pro nostris tantum, sed etiam totius mundi</i>. | |
| 53 | 4860 Ergo anima Christi cognoscit infinita.</p><p title="III q. 10 a. 3 co."><a name="47308"><span class="ref">[47308] IIIª q. 10 a. 3 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 4861 dicendum quod scientia non est nisi entis, eo quod ens et verum |
| 4862 convertuntur. Dupliciter autem dicitur aliquid ens, uno modo, | |
| 4863 simpliciter, quod scilicet est ens actu; alio modo, secundum quid, | |
| 4864 quod scilicet est ens in potentia. Et quia, ut dicitur in IX | |
| 4865 Metaphys., unumquodque cognoscitur secundum quod est actu, non | |
| 4866 autem secundum quod est in potentia, scientia primo et | |
| 4867 principaliter respicit ens actu. Secundario autem respicit ens in | |
| 4868 potentia, quod quidem non secundum seipsum cognoscibile est, sed | |
| 4869 secundum quod cognoscitur illud in cuius potentia existit. Quantum | |
| 4870 igitur ad primum modum scientiae, anima Christi non scit infinita. | |
| 4871 Quia non sunt infinita in actu, etiam si accipiantur omnia | |
| 4872 quaecumque sunt in actu secundum quodcumque tempus, eo quod status | |
| 4873 generationis et corruptionis non durat in infinitum; unde est | |
| 4874 certus numerus non solum eorum quae sunt absque generatione et | |
| 4875 corruptione, sed etiam generabilium et corruptibilium. Quantum vero | |
| 4876 ad alium modum sciendi, anima Christi in verbo scit infinita. Scit | |
| 4877 enim, ut dictum est, omnia quae sunt in potentia creaturae. Unde, | |
| 4878 cum in potentia creaturae sint infinita, per hunc modum scit | |
| 4879 infinita, quasi quadam scientia simplicis intelligentiae, non autem | |
| 53 | 4880 scientia visionis.</p><p title="III q. 10 a. 3 ad 1"><a name="47309"><span class="ref">[47309] IIIª q. 10 a. 3 ad 1</span></a> Ad primum ergo |
| 28 | 4881 dicendum quod infinitum, sicut in prima parte dictum est, |
| 4882 dupliciter dicitur. Uno modo, secundum rationem formae. Et sic | |
| 4883 dicitur infinitum negative, scilicet id quod est forma vel actus | |
| 4884 non limitatus per materiam vel subiectum in quo recipiatur. Et | |
| 4885 huiusmodi infinitum, quantum est de se, est maxime cognoscibile, | |
| 4886 propter perfectionem actus, licet non sit comprehensibile a | |
| 4887 potentia finita creaturae, sic enim dicitur Deus infinitus. Et tale | |
| 4888 infinitum anima Christi cognoscit, licet non comprehendat. Alio | |
| 4889 modo dicitur infinitum secundum potentiam materiae. Quod quidem | |
| 4890 dicitur privative, ex hoc scilicet quod non habet formam quam natum | |
| 4891 est habere. Et per hunc modum dicitur infinitum in quantitate. Tale | |
| 4892 autem infinitum ex sui ratione est ignotum, quia scilicet est quasi | |
| 4893 materia cum privatione formae, ut dicitur in III Physic.; omnis | |
| 4894 autem cognitio est per formam vel actum. Sic igitur, si huiusmodi | |
| 4895 infinitum cognosci debeat secundum modum ipsius cogniti, | |
| 4896 impossibile est quod cognoscatur, est enim modus ipsius ut | |
| 4897 accipiatur pars eius post partem, ut dicitur in III Physic. Et hoc | |
| 4898 modo verum est quod eius quantitatem accipientibus, scilicet parte | |
| 4899 accepta post partem, semper est aliquid extra accipere. Sed sicut | |
| 4900 materialia possunt accipi ab intellectu immaterialiter, et multa | |
| 4901 unite, ita infinita possunt accipi ab intellectu non per modum | |
| 4902 infiniti, sed quasi finite, ut sic ea quae sunt in seipsis | |
| 4903 infinita, sint intellectui cognoscentis finita. Et hoc modo anima | |
| 4904 Christi scit infinita, inquantum scilicet scit ea, non discurrendo | |
| 4905 per singula, sed in aliquo uno; puta in aliqua creatura in cuius | |
| 53 | 4906 potentia praeexistunt infinita; et principaliter in ipso verbo.</p><p title="III q. 10 a. 3 ad 2"><a name="47310"><span class="ref">[47310] IIIª q. 10 a. 3 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 4907 dicendum quod nihil prohibet aliquid esse infinitum uno modo quod |
| 4908 est alio modo finitum, sicut si imaginemur in quantitatibus | |
| 4909 superficiem quae sit secundum longitudinem infinita secundum | |
| 4910 latitudinem autem finita. Sic igitur, si essent infiniti homines | |
| 4911 numero, haberent quidem infinita esse secundum aliquid, scilicet | |
| 4912 secundum multitudinem, secundum tamen rationem essentiae non | |
| 4913 haberent infinitatem, eo quod omnis essentia esset limitata sub | |
| 4914 ratione unius speciei. Sed illud quod est simpliciter infinitum | |
| 4915 secundum essentiae rationem, est Deus, ut in prima parte dictum | |
| 4916 est, proprium autem obiectum intellectus est quod quid est, ut | |
| 4917 dicitur in III de anima, ad quod pertinet ratio speciei. Sic igitur | |
| 4918 anima Christi, propter hoc quod habet capacitatem finitam, id quod | |
| 4919 est simpliciter infinitum secundum essentiam, scilicet Deum, | |
| 4920 attingit quidem, sed non comprehendit, ut dictum est. Id autem | |
| 4921 infinitum quod in creaturis est in potentia, potest comprehendi ab | |
| 4922 anima Christi, quia comparatur ad ipsam secundum essentiae | |
| 4923 rationem, ex qua parte infinitatem non habet. Nam etiam intellectus | |
| 4924 noster intelligit universale, puta naturam generis vel speciei, | |
| 4925 quod quodammodo habet infinitatem, inquantum potest de infinitis | |
| 53 | 4926 praedicari.</p><p title="III q. 10 a. 3 ad 3"><a name="47311"><span class="ref">[47311] IIIª q. 10 a. 3 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 4927 dicendum quod id quod est infinitum omnibus modis, non potest esse |
| 4928 nisi unum, unde et philosophus dicit, in I de caelo et mundo, quod | |
| 4929 quia corpus est ad omnem partem dimensionatum, impossibile est | |
| 4930 plura esse corpora infinita. Si tamen aliquid esset infinitum uno | |
| 4931 modo tantum, nihil prohiberet esse plura talia infinita, sicut si | |
| 4932 intelligeremus plures lineas infinitas secundum longitudinem | |
| 4933 protractas in aliqua superficie finita secundum latitudinem. Quia | |
| 4934 igitur infinitum non est substantia quaedam, sed accidit rebus quae | |
| 4935 dicuntur infinitae, ut dicitur in III Physic.; sicut infinitum | |
| 4936 multiplicatur secundum diversa subiecta, ita necesse est quod | |
| 4937 proprietas infiniti multiplicetur, ita quod conveniat unicuique | |
| 4938 eorum secundum illud subiectum. Est autem quaedam proprietas | |
| 4939 infiniti quod infinito non sit aliquid maius. Sic igitur, si | |
| 4940 accipiamus unam lineam infinitam, in illa non est aliquid maius | |
| 4941 infinito. Et similiter, si accipiamus quamcumque aliarum linearum | |
| 4942 infinitarum, manifestum est quod uniuscuiusque earum partes sunt | |
| 4943 infinitae. Oportet igitur quod omnibus illis infinitis non sit | |
| 4944 aliquid maius in illa linea, tamen in alia linea et in tertia erunt | |
| 4945 plures partes, etiam infinitae, praeter istas. Et hoc etiam videmus | |
| 4946 in numeris accidere, nam species numerorum parium sunt infinitae, | |
| 4947 et similiter species numerorum imparium; et tamen numeri et pares | |
| 4948 et impares sunt plures quam pares. Sic igitur dicendum quod | |
| 4949 infinito simpliciter quoad omnia, nihil est maius, infinito autem | |
| 4950 secundum aliquid determinatum, non est aliquid maius in illo | |
| 4951 ordine, potest tamen accipi aliquid maius extra illum ordinem. Per | |
| 4952 hunc igitur modum infinita sunt in potentia creaturae, et tamen | |
| 4953 plura sunt in potentia Dei quam in potentia creaturae. Et similiter | |
| 4954 anima Christi scit infinita scientia simplicis intelligentiae, | |
| 53 | 4955 plura tamen scit Deus secundum hunc intelligentiae modum.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 4</h3><p title="III q. 10 a. 4 arg. 1"><a name="47312"><span class="ref">[47312] IIIª q. 10 a. 4 arg. 1</span></a> Ad quartum sic |
| 28 | 4956 proceditur. Videtur quod anima Christi non perfectius videat verbum |
| 4957 quam quaelibet alia creatura. Perfectio enim cognitionis est | |
| 4958 secundum medium cognoscendi, sicut perfectior est cognitio quae | |
| 4959 habetur per medium syllogismi demonstrativi, quam quae habetur per | |
| 4960 medium syllogismi dialectici. Sed omnes beati vident verbum | |
| 4961 immediate per ipsam divinam essentiam, ut in prima parte dictum | |
| 4962 est. Ergo anima Christi non perfectius videt verbum quam quaelibet | |
| 53 | 4963 alia creatura.</p><p title="III q. 10 a. 4 arg. 2"><a name="47313"><span class="ref">[47313] IIIª q. 10 a. 4 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 4964 perfectio visionis non excedit potentiam visivam. Sed potentia |
| 4965 rationalis animae, qualis est anima Christi, est infra potentiam | |
| 4966 intellectivam Angeli, ut patet per Dionysium, IV cap. Cael. Hier. | |
| 53 | 4967 Ergo anima Christi non perfectius videt verbum quam Angeli.</p><p title="III q. 10 a. 4 arg. 3"><a name="47314"><span class="ref">[47314] IIIª q. 10 a. 4 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 4968 Deus in infinitum perfectius videt verbum suum quam anima. Sunt |
| 4969 ergo infiniti gradus medii inter modum quo Deus videt verbum suum, | |
| 4970 et inter modum quo anima Christi videt ipsum. Ergo non est | |
| 4971 asserendum quod anima Christi perfectius videat verbum, vel | |
| 53 | 4972 essentiam divinam, quam quaelibet alia creatura.</p><p title="III q. 10 a. 4 s. c."><a name="47315"><span class="ref">[47315] IIIª q. 10 a. 4 s. c.</span></a> Sed contra est |
| 28 | 4973 quod apostolus dicit, Ephes. I, quod <i>Deus constituit Christum in |
| 4974 caelestibus super omnem principatum et potestatem et virtutem et | |
| 4975 dominationem, et omne nomen quod nominatur, non solum in hoc | |
| 4976 saeculo, sed etiam in futuro</i>. Sed in caelesti gloria tanto | |
| 4977 aliquis est superior quanto perfectius cognoscit Deum. Ergo anima | |
| 53 | 4978 Christi perfectius videt Deum quam quaevis alia creatura.</p><p title="III q. 10 a. 4 co."><a name="47316"><span class="ref">[47316] IIIª q. 10 a. 4 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 4979 dicendum quod divinae essentiae visio convenit omnibus beatis |
| 4980 secundum participationem luminis derivati ad eos a fonte verbi Dei, | |
| 4981 secundum illud Eccli. I, <i>fons sapientiae verbum Dei in | |
| 4982 excelsis</i>. Huic autem verbo Dei propinquius coniungitur anima | |
| 4983 Christi, quae est unita verbo in persona, quam quaevis alia | |
| 4984 creatura. Et ideo plenius recipit influentiam luminis in quo Deus | |
| 4985 videtur ab ipso verbo, quam quaecumque alia creatura. Et ideo prae | |
| 4986 ceteris creaturis perfectius videt ipsam primam veritatem, quae est | |
| 4987 Dei essentia. Et ideo dicitur Ioan. I, <i>vidimus gloriam eius, | |
| 4988 quasi unigeniti a patre, plenum</i> non solum gratiae, sed etiam | |
| 53 | 4989 veritatis.</p><p title="III q. 10 a. 4 ad 1"><a name="47317"><span class="ref">[47317] IIIª q. 10 a. 4 ad 1</span></a> Ad primum ergo |
| 28 | 4990 dicendum quod perfectio cognitionis, quantum est ex parte cogniti, |
| 4991 attenditur secundum medium, sed quantum est ex parte cognoscentis, | |
| 4992 attenditur secundum potentiam vel habitum. Et inde est quod etiam | |
| 4993 inter homines per unum medium unus perfectius cognoscit aliquam | |
| 4994 conclusionem quam alius. Et per hunc modum anima Christi, quae | |
| 4995 abundantiori impletur lumine, perfectius cognoscit divinam | |
| 4996 essentiam quam alii beati, licet omnes Dei essentiam videant per | |
| 53 | 4997 seipsam.</p><p title="III q. 10 a. 4 ad 2"><a name="47318"><span class="ref">[47318] IIIª q. 10 a. 4 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 4998 dicendum quod visio divinae essentiae excedit naturalem potentiam |
| 4999 cuiuslibet creaturae, ut in prima parte dictum est. Et ideo gradus | |
| 5000 in ipso attenduntur magis secundum ordinem gratiae, in quo Christus | |
| 5001 est excellentissimus, quam secundum ordinem naturae, secundum quem | |
| 53 | 5002 natura angelica praefertur humanae.</p><p title="III q. 10 a. 4 ad 3"><a name="47319"><span class="ref">[47319] IIIª q. 10 a. 4 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 5003 dicendum quod, sicut supra dictum est de gratia quod non potest |
| 5004 esse maior gratia quam gratia Christi per respectum ad unionem | |
| 5005 verbi, idem etiam dicendum est de perfectione divinae visionis, | |
| 5006 licet, absolute considerando, possit aliquis gradus esse sublimior | |
| 53 | 5007 secundum infinitatem divinae potentiae.</p></div></div><div class="q" id="q11"><h2>Quaestio 11</h2><div class="p"><h3>Prooemium</h3><p title="III q. 11 pr."><a name="47320"><span class="ref">[47320] |
| 5008 IIIª q. 11 pr.</span></a> Deinde considerandum est de scientia | |
| 28 | 5009 indita vel infusa animae Christi. Et circa hoc quaeruntur sex. |
| 5010 Primo, utrum per hanc scientiam Christus sciat omnia. Secundo, | |
| 5011 utrum hac scientia uti potuerit non convertendo se ad phantasmata. | |
| 5012 Tertio, utrum haec scientia fuerit collativa. Quarto, de | |
| 5013 comparatione huius scientiae ad scientiam angelicam. Quinto, utrum | |
| 5014 fuerit scientia habitualis. Sexto, utrum fuerit distincta per | |
| 53 | 5015 diversos habitus.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 1</h3><p title="III q. 11 a. 1 arg. 1"><a name="47321"><span class="ref">[47321] IIIª q. 11 a. 1 arg. 1</span></a> Ad primum sic |
| 28 | 5016 proceditur. Videtur quod secundum hanc scientiam Christus non |
| 5017 cognoverit omnia. Haec enim scientia indita est Christo ad | |
| 5018 perfectionem potentiae intellectus eius. Sed intellectus possibilis | |
| 5019 animae humanae non videtur esse in potentia ad omnia simpliciter, | |
| 5020 sed ad illa sola in quae potest reduci in actum per intellectum | |
| 5021 agentem, qui est proprium activum ipsius, quae quidem sunt | |
| 5022 cognoscibilia secundum rationem naturalem. Ergo secundum hanc | |
| 53 | 5023 scientiam non cognovit ea quae naturalem rationem excedunt.</p><p title="III q. 11 a. 1 arg. 2"><a name="47322"><span class="ref">[47322] IIIª q. 11 a. 1 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 5024 phantasmata se habent ad intellectum humanum sicut colores ad |
| 5025 visum, ut dicitur in III de anima. Sed non pertinet ad perfectionem | |
| 5026 virtutis visivae cognoscere ea quae sunt omnino absque colore. Ergo | |
| 5027 neque ad perfectionem intellectus humani pertinet cognoscere ea | |
| 5028 quorum non possunt esse phantasmata, sicut sunt substantiae | |
| 5029 separatae. Sic igitur, cum huiusmodi scientia fuerit in Christo ad | |
| 5030 perfectionem animae intellectivae ipsius, videtur quod per | |
| 53 | 5031 huiusmodi scientiam non cognoverit substantias separatas.</p><p title="III q. 11 a. 1 arg. 3"><a name="47323"><span class="ref">[47323] IIIª q. 11 a. 1 arg. 3</span></a> Praeterea, ad |
| 28 | 5032 perfectionem intellectus non pertinet cognoscere singularia. |
| 5033 Videtur igitur quod per huiusmodi scientiam anima Christi non | |
| 53 | 5034 cognoverit singularia.</p><p title="III q. 11 a. 1 s. c."><a name="47324"><span class="ref">[47324] IIIª q. 11 a. 1 s. c.</span></a> Sed contra est |
| 28 | 5035 quod dicitur Isaiae XI, quod <i>replebit eum spiritus sapientiae et |
| 5036 intellectus, scientiae et consilii</i>, sub quibus comprehenduntur | |
| 5037 omnia cognoscibilia. Nam ad sapientiam pertinet cognitio divinorum | |
| 5038 omnium; ad intellectum autem pertinet cognitio omnium | |
| 5039 immaterialium; ad scientiam autem pertinet cognitio omnium | |
| 5040 conclusionum; ad consilium autem cognitio omnium agibilium. Ergo | |
| 5041 videtur quod Christus, secundum scientiam sibi inditam per spiritum | |
| 53 | 5042 sanctum, habuerit omnium cognitionem.</p><p title="III q. 11 a. 1 co."><a name="47325"><span class="ref">[47325] IIIª q. 11 a. 1 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 5043 dicendum quod, sicut prius dictum est, conveniens fuit ut anima |
| 5044 Christo per omnia esset perfecta, per hoc quod omnis eius | |
| 5045 potentialitas sit reducta ad actum. Est autem considerandum quod in | |
| 5046 anima humana, sicut in qualibet creatura, consideratur duplex | |
| 5047 potentia passiva, una quidem per comparationem ad agens naturale; | |
| 5048 alia vero per comparationem ad agens primum, qui potest quamlibet | |
| 5049 creaturam reducere in actum aliquem altiorem, in quem non reducitur | |
| 5050 per agens naturale; et haec consuevit vocari potentia obedientiae | |
| 5051 in creatura. Utraque autem potentia animae Christi fuit reducta in | |
| 5052 actum secundum hanc scientiam divinitus inditam. Et ideo secundum | |
| 5053 eam anima Christi primo quidem cognovit quaecumque ab homine | |
| 5054 cognosci possunt per virtutem luminis intellectus agentis, sicut | |
| 5055 sunt quaecumque pertinent ad scientias humanas. Secundo vero per | |
| 5056 hanc scientiam cognovit Christus omnia illa quae per revelationem | |
| 5057 divinam hominibus innotescunt, sive pertineant ad donum sapientiae, | |
| 5058 sive ad donum prophetiae, sive ad quodcumque donum spiritus sancti. | |
| 5059 Omnia enim ista abundantius et plenius ceteris cognovit anima | |
| 5060 Christi. Ipsam tamen Dei essentiam per hanc scientiam non cognovit, | |
| 53 | 5061 sed solum per primam, de qua supra dictum est.</p><p title="III q. 11 a. 1 ad 1"><a name="47326"><span class="ref">[47326] IIIª q. 11 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum ergo |
| 28 | 5062 dicendum quod illa ratio procedit de actione naturali animae |
| 5063 intellectivae, quae scilicet est per comparationem ad agens | |
| 53 | 5064 naturale, quod est intellectus agens.</p><p title="III q. 11 a. 1 ad 2"><a name="47327"><span class="ref">[47327] IIIª q. 11 a. 1 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 5065 dicendum quod anima humana in statu huius vitae, quando quodammodo |
| 5066 est ad corpus obligata, ut sine phantasmate intelligere non possit, | |
| 5067 non potest intelligere substantias separatas. Sed post statum huius | |
| 5068 vitae, anima separata poterit aliqualiter substantias separatas per | |
| 5069 seipsam cognoscere, ut in prima parte dictum est. Et hoc praecipue | |
| 5070 manifestum est circa animas beatorum. Christus autem, ante | |
| 5071 passionem, non solum fuit viator, sed etiam comprehensor. Unde | |
| 5072 anima eius poterat cognoscere substantias separatas, per modum quo | |
| 53 | 5073 cognoscit anima separata.</p><p title="III q. 11 a. 1 ad 3"><a name="47328"><span class="ref">[47328] IIIª q. 11 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 5074 dicendum quod cognitio singularium non pertinet ad perfectionem |
| 5075 animae intellectivae secundum cognitionem speculativam, pertinet | |
| 5076 tamen ad perfectionem eius secundum cognitionem practicam, quae non | |
| 5077 perficitur absque cognitione singularium, in quibus est operatio, | |
| 5078 ut dicitur in VI Ethic. Unde ad prudentiam requiritur memoria | |
| 5079 praeteritorum, cognitio praesentium, et providentia futurorum, ut | |
| 5080 Tullius dicit, in sua rhetorica. Quia igitur Christus habuit | |
| 5081 plenitudinem prudentiae, secundum donum consilii, consequens est | |
| 5082 quod cognovit omnia singularia praeterita, praesentia et | |
| 53 | 5083 futura.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 2</h3><p title="III q. 11 a. 2 arg. 1"><a name="47329"><span class="ref">[47329] IIIª q. 11 a. 2 arg. 1</span></a> Ad secundum |
| 28 | 5084 sic proceditur. Videtur quod anima Christi non potuerit intelligere |
| 5085 secundum hanc scientiam nisi convertendo se ad phantasmata. | |
| 5086 Phantasmata enim comparantur ad animam intellectivam sicut colores | |
| 5087 ad visum, ut dicitur in III de anima. Sed potentia visiva Christi | |
| 5088 non potuit exire in actum nisi convertendo se ad colores. Ergo | |
| 5089 etiam neque anima eius intellectiva potuit aliquid intelligere nisi | |
| 53 | 5090 convertendo se ad phantasmata.</p><p title="III q. 11 a. 2 arg. 2"><a name="47330"><span class="ref">[47330] IIIª q. 11 a. 2 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 5091 anima Christi est eiusdem naturae cum animabus nostris, alioquin |
| 5092 ipse non esset eiusdem speciei nobiscum; contra id quod apostolus | |
| 5093 dicit, Philipp. II, quod est <i>in similitudinem hominum | |
| 5094 factus</i>. Sed anima nostra non potest intelligere nisi | |
| 53 | 5095 convertendo se ad phantasmata. Ergo nec etiam anima Christi.</p><p title="III q. 11 a. 2 arg. 3"><a name="47331"><span class="ref">[47331] IIIª q. 11 a. 2 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 5096 sensus dati sunt homini ut deserviant intellectui. Si igitur anima |
| 5097 Christi intelligere potuit absque conversione ad phantasmata, quae | |
| 5098 per sensus accipiuntur, sequeretur quod sensus frustra fuissent in | |
| 5099 anima Christi, quod est inconveniens. Videtur igitur quod anima | |
| 5100 Christi non potuerit intelligere nisi convertendo se ad | |
| 53 | 5101 phantasmata.</p><p title="III q. 11 a. 2 s. c."><a name="47332"><span class="ref">[47332] IIIª q. 11 a. 2 s. c.</span></a> Sed contra est |
| 28 | 5102 quod anima Christi cognovit quaedam quae per phantasmata cognosci |
| 5103 non possunt, scilicet substantias separatas. Potuit igitur | |
| 53 | 5104 intelligere non convertendo se ad phantasmata.</p><p title="III q. 11 a. 2 co."><a name="47333"><span class="ref">[47333] IIIª q. 11 a. 2 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 5105 dicendum quod Christus in statu ante passionem fuit simul viator et |
| 5106 comprehensor, ut infra magis patebit. Et praecipue quidem | |
| 5107 conditiones viatoris habuit ex parte corporis, inquantum fuit | |
| 5108 passibile, conditiones vero comprehensoris maxime habuit ex parte | |
| 5109 animae intellectivae. Est autem haec conditio animae | |
| 5110 comprehensoris, ut nullo modo subdatur suo corpori aut ab eo | |
| 5111 dependeat, sed totaliter ei dominetur, unde et post resurrectionem | |
| 5112 ex anima gloria redundabit in corpus. Ex hoc autem anima hominis | |
| 5113 viatoris indiget ad phantasmata converti, quod est corpori | |
| 5114 obligata, et quodammodo ei subiecta et ab eo dependens. Et ideo | |
| 5115 animae beatae, et ante resurrectionem et post, intelligere possunt | |
| 5116 absque conversione ad phantasmata. Et hoc quidem oportet dicere de | |
| 53 | 5117 anima Christi, quae plene habuit facultatem comprehensoris.</p><p title="III q. 11 a. 2 ad 1"><a name="47334"><span class="ref">[47334] IIIª q. 11 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum ergo |
| 28 | 5118 dicendum quod similitudo illa quam philosophus ponit, non |
| 5119 attenditur quantum ad omnia. Manifestum est enim quod finis | |
| 5120 potentiae visivae est cognoscere colores, finis autem potentiae | |
| 5121 intellectivae non est cognoscere phantasmata, sed cognoscere | |
| 5122 species intelligibiles, quas apprehendit a phantasmatibus et in | |
| 5123 phantasmatibus, secundum statum praesentis vitae. Est igitur | |
| 5124 similitudo quantum ad hoc ad quod aspicit utraque potentia, non | |
| 5125 autem quantum ad hoc in quod utriusque potentiae conditio | |
| 5126 terminatur. Nihil autem prohibet, secundum diversos status, ex | |
| 5127 diversis rem aliquam ad suum finem tendere, finis autem proprius | |
| 5128 alicuius rei semper est unus. Et ideo, licet visus nihil cognoscat | |
| 5129 absque colore, intellectus tamen, secundum aliquem statum, potest | |
| 5130 cognoscere absque phantasmate, sed non absque specie | |
| 53 | 5131 intelligibili.</p><p title="III q. 11 a. 2 ad 2"><a name="47335"><span class="ref">[47335] IIIª q. 11 a. 2 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 5132 dicendum quod, licet anima Christi fuerit eiusdem naturae cum |
| 5133 animabus nostris, habuit tamen aliquem statum quem animae nostrae | |
| 5134 non habent nunc in re, sed solum in spe, scilicet statum | |
| 53 | 5135 comprehensionis.</p><p title="III q. 11 a. 2 ad 3"><a name="47336"><span class="ref">[47336] IIIª q. 11 a. 2 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 5136 dicendum quod, licet anima Christi potuerit intelligere non |
| 5137 convertendo se ad phantasmata, poterat tamen intelligere se ad | |
| 5138 phantasmata convertendo. Et ideo sensus non fuerunt frustra in | |
| 5139 ipso, praesertim cum sensus non dentur homini solum ad scientiam | |
| 53 | 5140 intellectivam, sed etiam ad necessitatem vitae animalis.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 3</h3><p title="III q. 11 a. 3 arg. 1"><a name="47337"><span class="ref">[47337] IIIª q. 11 a. 3 arg. 1</span></a> Ad tertium sic |
| 28 | 5141 proceditur. Videtur quod anima Christi non habuit hanc scientiam |
| 5142 per modum collationis. Dicit enim Damascenus, in III libro, <i>in | |
| 5143 Christo non dicimus consilium neque electionem</i>. Non autem | |
| 5144 removentur haec a Christo nisi inquantum important collationem et | |
| 5145 discursum. Ergo videtur quod in Christo non fuerit scientia | |
| 53 | 5146 collativa vel discursiva.</p><p title="III q. 11 a. 3 arg. 2"><a name="47338"><span class="ref">[47338] IIIª q. 11 a. 3 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 5147 homo indiget collatione et discursu rationis ad inquirenda ea quae |
| 5148 ignorat. Sed anima Christi cognovit omnia, ut supra dictum est. Non | |
| 53 | 5149 igitur fuit in eo scientia discursiva vel collativa.</p><p title="III q. 11 a. 3 arg. 3"><a name="47339"><span class="ref">[47339] IIIª q. 11 a. 3 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 5150 scientia animae Christi se habuit per modum comprehensorum, qui |
| 5151 Angelis conformantur, ut dicitur Matth. XXII. Sed in Angelis non | |
| 5152 est scientia discursiva seu collativa, ut patet per Dionysium, VII | |
| 5153 cap. de Div. Nom. Non ergo in anima Christi fuit scientia | |
| 53 | 5154 discursiva seu collativa.</p><p title="III q. 11 a. 3 s. c."><a name="47340"><span class="ref">[47340] IIIª q. 11 a. 3 s. c.</span></a> Sed contra, |
| 28 | 5155 Christus habuit animam rationalem, ut supra habitum est. Propria |
| 5156 autem operatio animae rationalis est conferre et discurrere ab uno | |
| 5157 in aliud. Ergo in Christo fuit scientia discursiva vel | |
| 53 | 5158 collativa.</p><p title="III q. 11 a. 3 co."><a name="47341"><span class="ref">[47341] IIIª q. 11 a. 3 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 5159 dicendum quod aliqua scientia potest esse discursiva vel collativa |
| 5160 dupliciter. Uno modo, quantum ad scientiae acquisitionem, sicut | |
| 5161 accidit in nobis, qui procedimus ad cognoscendum unum per aliud, | |
| 5162 sicut effectus per causas, et e converso. Et hoc modo scientia | |
| 5163 animae Christi non fuit discursiva vel collativa, quia haec | |
| 5164 scientia de qua nunc loquimur, fuit sibi divinitus indita, non per | |
| 5165 investigationem rationis acquisita. Alio modo potest dici scientia | |
| 5166 discursiva vel collativa quantum ad usum, sicut scientes interdum | |
| 5167 ex causis concludunt effectus, non ut de novo addiscant, sed | |
| 5168 volentes uti scientia quam iam habent. Et hoc modo scientia animae | |
| 5169 Christi poterat esse collativa et discursiva, poterat enim ex uno | |
| 5170 aliud concludere, sicut sibi placebat. Sicut, Matth. XVII, cum | |
| 5171 dominus quaesivisset a Petro <i>a quibus reges terrae tributum | |
| 5172 acciperent, a filiis suis an ab alienis</i>, Petro respondente quod | |
| 53 | 5173 ab alienis, conclusit, ergo liberi sunt filii.</p><p title="III q. 11 a. 3 ad 1"><a name="47342"><span class="ref">[47342] IIIª q. 11 a. 3 ad 1</span></a> Ad primum ergo |
| 28 | 5174 dicendum quod a Christo excluditur consilium quod est cum |
| 5175 dubitatione, et per consequens electio, quae in sui ratione tale | |
| 5176 consilium includit. Non autem a Christo excluditur usus | |
| 53 | 5177 consiliandi.</p><p title="III q. 11 a. 3 ad 2"><a name="47343"><span class="ref">[47343] IIIª q. 11 a. 3 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 5178 dicendum quod ratio illa procedit de discursu et collatione prout |
| 53 | 5179 ordinatur ad scientiam acquirendam.</p><p title="III q. 11 a. 3 ad 3"><a name="47344"><span class="ref">[47344] IIIª q. 11 a. 3 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 5180 dicendum quod beati conformantur Angelis quantum ad dona gratiarum, |
| 5181 manet tamen differentia quae est secundum naturam. Et ideo uti | |
| 5182 collatione et discursu est connaturale animabus beatorum, non autem | |
| 53 | 5183 Angelis.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 4</h3><p title="III q. 11 a. 4 arg. 1"><a name="47345"><span class="ref">[47345] IIIª q. 11 a. 4 arg. 1</span></a> Ad quartum sic |
| 28 | 5184 proceditur. Videtur quod in Christo huiusmodi scientia fuerit minor |
| 5185 quam in Angelis. Perfectio enim proportionatur perfectibili. Sed | |
| 5186 anima humana, secundum ordinem naturae, est infra naturam | |
| 5187 angelicam. Cum igitur scientia de qua nunc loquimur, sit indita | |
| 5188 animae Christi ad perfectionem ipsius, videtur quod huiusmodi | |
| 53 | 5189 scientia fuerit infra scientiam qua perficitur natura angelica.</p><p title="III q. 11 a. 4 arg. 2"><a name="47346"><span class="ref">[47346] IIIª q. 11 a. 4 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 5190 scientia animae Christi fuit aliquo modo collativa et discursiva, |
| 5191 quod non potest dici de scientia Angelorum. Ergo scientia animae | |
| 53 | 5192 Christi fuit inferior scientia Angelorum.</p><p title="III q. 11 a. 4 arg. 3"><a name="47347"><span class="ref">[47347] IIIª q. 11 a. 4 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 5193 quanto aliqua scientia est magis immaterialis, tanto est potior. |
| 5194 Sed scientia Angelorum est immaterialior quam scientia animae | |
| 5195 Christi, quia anima Christi est actus corporis et habet | |
| 5196 conversionem ad phantasmata, quod de Angelis dici non potest. Ergo | |
| 53 | 5197 scientia Angelorum est potior quam scientia animae Christi.</p><p title="III q. 11 a. 4 s. c."><a name="47348"><span class="ref">[47348] IIIª q. 11 a. 4 s. c.</span></a> Sed contra est |
| 28 | 5198 quod apostolus dicit, Heb. II, <i>eum qui modico quam Angeli |
| 5199 minoratus est, videmus Iesum, propter passionem mortis, gloria et | |
| 5200 honore coronatum</i>. Ex quo apparet quod propter solam passionem | |
| 5201 mortis dicatur Christus ab Angelis minoratus. Non ergo propter | |
| 53 | 5202 scientiam.</p><p title="III q. 11 a. 4 co."><a name="47349"><span class="ref">[47349] IIIª q. 11 a. 4 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 5203 dicendum quod scientia indita animae Christi potest considerari |
| 5204 dupliciter, uno modo, secundum id quod habuit a causa influente; | |
| 5205 alio modo, secundum id quod habuit ex subiecto recipiente. Quantum | |
| 5206 igitur ad primum, scientia indita animae Christi fuit excellentior | |
| 5207 quam scientia Angelorum, et quantum ad multitudinem cognitorum, et | |
| 5208 quantum ad scientiae certitudinem, quia lumen spirituale quod est | |
| 5209 inditum animae Christi, est multo excellentius quam lumen quod | |
| 5210 pertinet ad naturam angelicam. Quantum autem ad secundum, scientia | |
| 5211 indita animae Christi est infra scientiam angelicam, scilicet | |
| 5212 quantum ad modum cognoscendi qui est naturalis animae humanae, qui | |
| 5213 scilicet est per conversionem ad phantasmata et per collationem et | |
| 53 | 5214 discursum.</p><p title="III q. 11 a. 4 ad arg."><a name="47350"><span class="ref">[47350] IIIª q. 11 a. 4 ad arg.</span></a> Et per hoc |
| 5215 patet responsio ad obiecta.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 5</h3><p title="III q. 11 a. 5 arg. 1"><a name="47351"><span class="ref">[47351] IIIª q. 11 a. 5 arg. 1</span></a> Ad quintum sic | |
| 28 | 5216 proceditur. Videtur quod in Christo non fuerit habitualis scientia. |
| 5217 Dictum est enim quod animam Christi decuit maxima perfectio. Sed | |
| 5218 maior est perfectio scientiae existentis in actu quam | |
| 5219 praeexistentis in habitu. Ergo conveniens fuisse videtur quod omnia | |
| 53 | 5220 sciret in actu. Ergo non habuit habitualem scientiam.</p><p title="III q. 11 a. 5 arg. 2"><a name="47352"><span class="ref">[47352] IIIª q. 11 a. 5 arg. 2</span></a> Praeterea, cum |
| 28 | 5221 habitus ordinetur ad actum, frustra videtur esse habitualis |
| 5222 scientia quae nunquam in actum reducitur. Cum autem Christus | |
| 5223 sciverit omnia, sicut iam dictum est, non potuisset omnia illa actu | |
| 5224 considerare unum post aliud cognoscendo, quia infinita non est | |
| 5225 enumerando pertransire. Frustra ergo fuisset in eo scientia | |
| 5226 habitualis, quod est inconveniens. Habuit igitur actualem scientiam | |
| 53 | 5227 omnium quae scivit, et non habitualem.</p><p title="III q. 11 a. 5 arg. 3"><a name="47353"><span class="ref">[47353] IIIª q. 11 a. 5 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 5228 scientia habitualis est quaedam perfectio scientis. Perfectio autem |
| 5229 est nobilior perfectibili. Si igitur in anima Christi fuit aliquis | |
| 5230 habitus scientiae creatus, sequeretur quod aliquid creatum esset | |
| 5231 nobilius anima Christi. Non igitur in anima Christi fuit scientia | |
| 53 | 5232 habitualis.</p><p title="III q. 11 a. 5 s. c."><a name="47354"><span class="ref">[47354] IIIª q. 11 a. 5 s. c.</span></a> Sed contra, |
| 28 | 5233 scientia Christi de qua nunc loquimur, univoca fuit scientiae |
| 5234 nostrae, sicut et anima eius fuit unius speciei cum anima nostra. | |
| 5235 Sed scientia nostra est in genere habitus. Ergo et scientia Christi | |
| 53 | 5236 fuit habitualis.</p><p title="III q. 11 a. 5 co."><a name="47355"><span class="ref">[47355] IIIª q. 11 a. 5 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 5237 dicendum quod, sicut supra dictum est, modus huius scientiae |
| 5238 inditae animae Christi fuit conveniens ipsi subiecto recipienti, | |
| 5239 nam receptum est in recipiente per modum recipientis. Est autem hic | |
| 5240 modus connaturalis animae humanae, ut quandoque sit intellectus | |
| 5241 actu, quandoque in potentia. Medium autem inter puram potentiam et | |
| 5242 actum completum est habitus. Eiusdem autem generis est medium et | |
| 5243 extrema. Et sic patet quod modus connaturalis animae humanae est ut | |
| 5244 recipiat scientiam per modum habitus. Et ideo dicendum est quod | |
| 5245 scientia indita animae Christi fuit habitualis, poterat enim ea uti | |
| 53 | 5246 quando volebat.</p><p title="III q. 11 a. 5 ad 1"><a name="47356"><span class="ref">[47356] IIIª q. 11 a. 5 ad 1</span></a> Ad primum ergo |
| 28 | 5247 dicendum quod in anima Christi fuit duplex cognitio, et utraque suo |
| 5248 modo perfectissima. Una quidem excedens modum naturae humanae, qua | |
| 5249 scilicet vidit Dei essentiam et alia in ipsa. Et haec fuit | |
| 5250 perfectissima simpliciter. Et talis cognitio non fuit habitualis, | |
| 5251 sed actualis respectu omnium quae hoc modo cognovit. Alia autem | |
| 5252 cognitio fuit in Christo secundum modum proportionatum humanae | |
| 5253 naturae, prout scilicet cognovit res per species sibi divinitus | |
| 5254 inditas, de qua cognitione nunc loquimur. Et haec cognitio non fuit | |
| 5255 simpliciter perfectissima, sed perfectissima in genere humanae | |
| 53 | 5256 cognitionis. Unde non oportuit quod semper esset in actu.</p><p title="III q. 11 a. 5 ad 2"><a name="47357"><span class="ref">[47357] IIIª q. 11 a. 5 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 5257 dicendum quod habitus reducitur in actum ad imperium voluntatis, |
| 5258 nam habitus est <i>quo quis agit cum voluerit</i>. Voluntas autem | |
| 5259 se habet ad infinita indeterminate. Et tamen hoc non est frustra, | |
| 5260 licet non in omnia actualiter tendat, dummodo tendat actualiter in | |
| 5261 id quod convenit loco et tempori. Et ideo etiam habitus non est | |
| 5262 frustra, licet non omnia reducantur in actum quae habitui | |
| 5263 subiacent, dummodo reducatur in actum id quod congruit ad debitum | |
| 53 | 5264 finem voluntatis secundum exigentiam negotiorum et temporis.</p><p title="III q. 11 a. 5 ad 3"><a name="47358"><span class="ref">[47358] IIIª q. 11 a. 5 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 5265 dicendum quod bonum et ens dupliciter dicitur. Uno modo, |
| 5266 simpliciter. Et sic bonum et ens dicitur substantia, quae in suo | |
| 5267 esse et in sua bonitate subsistit. Alio modo dicitur ens et bonum | |
| 5268 secundum quid. Et hoc modo dicitur ens accidens, non quia ipsum | |
| 5269 habeat esse et bonitatem, sed quia eo subiectum est ens et bonum. | |
| 5270 Sic igitur scientia habitualis non est simpliciter melior aut | |
| 5271 dignior quam anima Christi, sed secundum quid, nam tota bonitas | |
| 53 | 5272 habitualis scientiae cedit in bonitatem subiecti.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 6</h3><p title="III q. 11 a. 6 arg. 1"><a name="47359"><span class="ref">[47359] IIIª q. 11 a. 6 arg. 1</span></a> Ad sextum sic |
| 28 | 5273 proceditur. Videtur quod in anima Christi non fuerit nisi unus |
| 5274 habitus scientiae. Quanto enim scientia est perfectior, tanto est | |
| 5275 magis unita, unde et Angeli superiores per formas magis universales | |
| 5276 cognoscunt, ut in prima parte dictum est. Sed scientia Christi fuit | |
| 5277 perfectissima. Ergo fuit maxime una. Non ergo fuit distincta per | |
| 53 | 5278 plures habitus.</p><p title="III q. 11 a. 6 arg. 2"><a name="47360"><span class="ref">[47360] IIIª q. 11 a. 6 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 5279 fides nostra derivatur a scientia Christi, unde dicitur Heb. XII, |
| 5280 <i>aspicientes in auctorem fidei et consummatorem, Iesum</i>. Sed | |
| 5281 unus est habitus fidei de omnibus credibilibus, ut in secunda parte | |
| 5282 dictum est. Ergo multo magis in Christo non fuit nisi unus habitus | |
| 53 | 5283 scientiae.</p><p title="III q. 11 a. 6 arg. 3"><a name="47361"><span class="ref">[47361] IIIª q. 11 a. 6 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 5284 scientiae distinguuntur secundum diversas rationes scibilium. Sed |
| 5285 anima Christi omnia scivit secundum unam rationem, scilicet | |
| 5286 secundum lumen divinitus infusum. Ergo in Christo fuit tantum unus | |
| 53 | 5287 habitus scientiae.</p><p title="III q. 11 a. 6 s. c."><a name="47362"><span class="ref">[47362] IIIª q. 11 a. 6 s. c.</span></a> Sed contra est |
| 28 | 5288 quod Zach. III dicitur quod super lapidem unum, idest Christum, |
| 5289 sunt septem oculi. Per oculum autem scientia intelligitur. Ergo | |
| 53 | 5290 videtur quod in Christo fuerunt plures habitus scientiae.</p><p title="III q. 11 a. 6 co."><a name="47363"><span class="ref">[47363] IIIª q. 11 a. 6 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 5291 dicendum quod, sicut dictum est, scientia indita animae Christi |
| 5292 habuit modum connaturalem animae humanae. Est autem connaturale | |
| 5293 animae humanae ut recipiat species in minori universalitate quam | |
| 5294 Angeli, ita scilicet quod diversas naturas specificas per diversas | |
| 5295 intelligibiles species cognoscat. Ex hoc autem contingit quod in | |
| 5296 nobis sunt diversi habitus scientiarum, quia sunt diversa scibilium | |
| 5297 genera, inquantum scilicet ea quae reducuntur in unum genus, eodem | |
| 5298 habitu scientiae cognoscuntur; sicut dicitur in I Poster. quod | |
| 5299 <i>una scientia est quae est unius generis subiecti</i>. Et ideo | |
| 5300 scientia indita animae Christi fuit distincta secundum diversos | |
| 53 | 5301 habitus.</p><p title="III q. 11 a. 6 ad 1"><a name="47364"><span class="ref">[47364] IIIª q. 11 a. 6 ad 1</span></a> Ad primum ergo |
| 28 | 5302 dicendum quod, sicut supra dictum est, scientia animae Christi est |
| 5303 perfectissima, et excedens scientiam Angelorum, quantum ad id quod | |
| 5304 consideratur in ea ex parte Dei influentis, est tamen infra | |
| 5305 scientiam angelicam quantum ad modum recipientis. Et ad huiusmodi | |
| 5306 modum pertinet quod scientia illa per multos habitus distinguatur, | |
| 53 | 5307 quasi per species magis particulares existens.</p><p title="III q. 11 a. 6 ad 2"><a name="47365"><span class="ref">[47365] IIIª q. 11 a. 6 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 5308 dicendum quod fides nostra innititur primae veritati. Et ideo |
| 5309 Christus est auctor fidei nostrae secundum divinam scientiam, quae | |
| 53 | 5310 est simpliciter una.</p><p title="III q. 11 a. 6 ad 3"><a name="47366"><span class="ref">[47366] IIIª q. 11 a. 6 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 5311 dicendum quod lumen divinitus infusum est ratio intelligendi |
| 5312 communis ea quae divinitus revelantur, sicut et lumen intellectus | |
| 5313 eorum quae naturaliter cognoscuntur. Et ideo oportuit in anima | |
| 5314 Christi species singularum rerum ponere ad cognoscendum cognitione | |
| 5315 propria unumquodque. Et secundum hoc, oportuit esse diversos | |
| 53 | 5316 habitus scientiae in anima Christi, ut dictum est.</p></div></div><div class="q" id="q12"><h2>Quaestio 12</h2><div class="p"><h3>Prooemium</h3><p title="III q. 12 pr."><a name="47367"><span class="ref">[47367] |
| 5317 IIIª q. 12 pr.</span></a> Deinde considerandum est de scientia | |
| 28 | 5318 animae Christi acquisita vel experimentali. Et circa hoc quaeruntur |
| 5319 quatuor. Primo, utrum secundum hanc scientiam Christus cognoverit | |
| 5320 omnia. Secundo, utrum in hac scientia profecerit. Tertio, utrum | |
| 5321 aliquid ab homine didicerit. Quarto, utrum acceperit aliquid ab | |
| 53 | 5322 Angelis.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 1</h3><p title="III q. 12 a. 1 arg. 1"><a name="47368"><span class="ref">[47368] IIIª q. 12 a. 1 arg. 1</span></a> Ad primum sic |
| 28 | 5323 proceditur. Videtur quod secundum hanc scientiam Christus non omnia |
| 5324 cognovit. Huiusmodi enim scientia per experientiam acquiritur. Sed | |
| 5325 Christus non omnia expertus est. Non igitur omnia secundum hanc | |
| 53 | 5326 scientiam scivit.</p><p title="III q. 12 a. 1 arg. 2"><a name="47369"><span class="ref">[47369] IIIª q. 12 a. 1 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 5327 scientiam acquirit homo per sensum. Sed non omnia sensibilia |
| 5328 sensibus corporalibus Christi fuerunt subiecta. Non igitur secundum | |
| 53 | 5329 hanc scientiam omnia cognovit.</p><p title="III q. 12 a. 1 arg. 3"><a name="47370"><span class="ref">[47370] IIIª q. 12 a. 1 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 5330 quantitas scientiae attenditur secundum scibilia. Si igitur |
| 5331 secundum hanc scientiam Christus omnia scivisset, esset in eo | |
| 5332 scientia acquisita aequalis scientiae infusae et scientiae beatae, | |
| 5333 quod est inconveniens. Non ergo secundum hanc scientiam Christus | |
| 53 | 5334 omnia scivit.</p><p title="III q. 12 a. 1 s. c."><a name="47371"><span class="ref">[47371] IIIª q. 12 a. 1 s. c.</span></a> Sed contra est |
| 28 | 5335 quod nihil imperfectum fuit in Christo quantum ad animam. Fuisset |
| 5336 autem imperfecta haec eius scientia, si secundum eam non scivisset | |
| 5337 omnia, quia imperfectum est cui potest fieri additio. Ergo secundum | |
| 53 | 5338 hanc scientiam Christus omnia scivit.</p><p title="III q. 12 a. 1 co."><a name="47372"><span class="ref">[47372] IIIª q. 12 a. 1 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 5339 dicendum quod scientia acquisita ponitur in anima Christi, ut supra |
| 5340 dictum est, propter convenientiam intellectus agentis, ne eius | |
| 5341 actio sit otiosa, qua facit intelligibilia actu, sicut etiam | |
| 5342 scientia indita vel infusa ponitur in anima Christi ad perfectionem | |
| 5343 intellectus possibilis. Sicut autem intellectus possibilis est quo | |
| 5344 est omnia fieri, ita intellectus agens est quo est omnia facere, ut | |
| 5345 dicitur in III de anima. Et ideo, sicut per scientiam inditam | |
| 5346 scivit anima Christi omnia illa ad quae intellectus possibilis est | |
| 5347 quocumque modo in potentia, ita per scientiam acquisitam scivit | |
| 53 | 5348 omnia illa quae possunt sciri per actionem intellectus agentis.</p><p title="III q. 12 a. 1 ad 1"><a name="47373"><span class="ref">[47373] IIIª q. 12 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum ergo |
| 28 | 5349 dicendum quod scientia rerum acquiri potest non solum per |
| 5350 experientiam ipsarum, sed etiam per experientiam quarundam aliarum | |
| 5351 rerum, cum ex virtute luminis intellectus agentis possit homo | |
| 5352 procedere ad intelligendum effectus per causas, et causas per | |
| 5353 effectus, et similia per similia, et contraria per contraria. Sic | |
| 5354 igitur, licet Christus non fuerit omnia expertus, ex his tamen quae | |
| 53 | 5355 expertus est, in omnium devenit notitiam.</p><p title="III q. 12 a. 1 ad 2"><a name="47374"><span class="ref">[47374] IIIª q. 12 a. 1 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 5356 dicendum quod, licet corporalibus sensibus Christi non fuerint |
| 5357 subiecta omnia sensibilia, fuerunt tamen sensibus eius subiecta | |
| 5358 aliqua sensibilia ex quibus, propter excellentissimam vim rationis | |
| 5359 eius, potuit in aliorum notitiam devenire per modum praedictum. | |
| 5360 Sicut, videndo corpora caelestia, potuit comprehendere eorum | |
| 5361 virtutes, et effectus quos habent in istis inferioribus, qui eius | |
| 5362 sensibus non subiacebant. Et, eadem ratione, ex quibuscumque aliis | |
| 53 | 5363 in aliorum notitiam devenire potuit.</p><p title="III q. 12 a. 1 ad 3"><a name="47375"><span class="ref">[47375] IIIª q. 12 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 5364 dicendum quod secundum istam scientiam anima Christi non |
| 5365 simpliciter cognovit omnia, sed illa omnia quae per lumen | |
| 5366 intellectus agentis hominis sunt cognoscibilia. Unde per hanc | |
| 5367 scientiam non cognovit essentias substantiarum separatarum; nec | |
| 5368 etiam singularia praeterita vel futura. Quae tamen cognovit per | |
| 53 | 5369 scientiam inditam, ut supra dictum est.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 2</h3><p title="III q. 12 a. 2 arg. 1"><a name="47376"><span class="ref">[47376] IIIª q. 12 a. 2 arg. 1</span></a> Ad secundum |
| 28 | 5370 sic proceditur. Videtur quod secundum hanc scientiam Christus non |
| 5371 profecerit. Sicut enim secundum scientiam beatitudinis vel secundum | |
| 5372 scientiam infusam Christus cognovit omnia, ita secundum hanc | |
| 5373 scientiam acquisitam, ut ex dictis patet. Sed secundum illas | |
| 53 | 5374 scientias non profecit. Ergo nec secundum istam.</p><p title="III q. 12 a. 2 arg. 2"><a name="47377"><span class="ref">[47377] IIIª q. 12 a. 2 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 5375 proficere est imperfecti, quia perfectum additionem non recipit. |
| 5376 Sed in Christo non est ponere scientiam imperfectam. Ergo secundum | |
| 53 | 5377 hanc scientiam Christus non profecit.</p><p title="III q. 12 a. 2 arg. 3"><a name="47378"><span class="ref">[47378] IIIª q. 12 a. 2 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 5378 Damascenus dicit, <i>qui proficere dicunt Christum sapientia et |
| 5379 gratia ut additamentum suscipientem, non venerantur unionem</i>. | |
| 5380 Non venerari autem unionem est impium. Ergo impium est dicere quod | |
| 53 | 5381 scientia eius additamentum acceperit.</p><p title="III q. 12 a. 2 s. c."><a name="47379"><span class="ref">[47379] IIIª q. 12 a. 2 s. c.</span></a> Sed contra est |
| 28 | 5382 quod habetur Luc. II, quod <i>Iesus proficiebat sapientia et aetate |
| 5383 et gratia, apud Deum et homines</i>. Et Ambrosius dicit quod | |
| 5384 <i>proficiebat secundum sapientiam humanam</i>. Humana autem | |
| 5385 sapientia est quae humano modo acquiritur, scilicet per lumen | |
| 5386 intellectus agentis. Ergo Christus secundum hanc scientiam | |
| 53 | 5387 profecit.</p><p title="III q. 12 a. 2 co."><a name="47380"><span class="ref">[47380] IIIª q. 12 a. 2 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 5388 dicendum quod duplex est profectus scientiae. Unus quidem secundum |
| 5389 essentiam, prout scilicet ipse habitus scientiae augetur. Alius | |
| 5390 autem secundum effectum, puta si aliquis, secundum eundem et | |
| 5391 aequalem scientiae habitum, primo minora aliis demonstret, et | |
| 5392 postea maiora et subtiliora. Hoc autem secundo modo, manifestum est | |
| 5393 quod Christus in scientia et gratia profecit, sicut et in aetate, | |
| 5394 quia scilicet, secundum augmentum aetatis, opera maiora faciebat, | |
| 5395 quae maiorem sapientiam et gratiam demonstrabant. Sed quantum ad | |
| 5396 ipsum habitum scientiae, manifestum est quod habitus scientiae | |
| 5397 infusae in eo non est augmentatus, cum a principio plenarie sibi | |
| 5398 fuerit omnis scientia infusa. Et multo minus scientia beata in eo | |
| 5399 augeri potuit. De scientia autem divina quod non possit augeri, | |
| 5400 supra in prima parte dictum est. Si igitur, praeter habitum | |
| 5401 scientiae infusum, non sit in anima Christi habitus aliquis | |
| 5402 scientiae acquisitae, ut quibusdam videtur, et mihi aliquando visum | |
| 5403 est; nulla scientia in Christo augmentata fuit secundum suam | |
| 5404 essentiam, sed solum per experientiam, idest per conversionem | |
| 5405 specierum intelligibilium inditarum ad phantasmata. Et secundum | |
| 5406 hoc, dicunt quod scientia Christi profecit secundum experientiam, | |
| 5407 convertendo scilicet species intelligibiles inditas ad ea quae de | |
| 5408 novo per sensum accepit. Sed quia inconveniens videtur quod aliqua | |
| 5409 naturalis actio intelligibilis Christo deesset, cum extrahere | |
| 5410 species intelligibiles a phantasmatibus sit quaedam naturalis actio | |
| 5411 hominis secundum intellectum agentem, conveniens videtur hanc etiam | |
| 5412 actionem in Christo ponere. Et ex hoc sequitur quod in anima | |
| 5413 Christi aliquis habitus scientiae fuit qui per huiusmodi | |
| 5414 abstractionem specierum potuerit augmentari, ex hoc scilicet quod | |
| 5415 intellectus agens, post primas species intelligibiles abstractas a | |
| 53 | 5416 phantasmatibus, poterat etiam alias abstrahere.</p><p title="III q. 12 a. 2 ad 1"><a name="47381"><span class="ref">[47381] IIIª q. 12 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum ergo |
| 28 | 5417 dicendum quod tam scientia infusa animae Christi, quam scientia |
| 5418 beata, fuit effectus agentis infinitae virtutis, qui potest simul | |
| 5419 totum operari, et ita in neutra scientia Christus profecit, sed a | |
| 5420 principio habuit eam perfectam. Sed scientia acquisita est tantum | |
| 5421 ab intellectu agente, qui non simul totum operatur, sed successive. | |
| 5422 Et ideo secundum hanc scientiam Christus non a principio scivit | |
| 5423 omnia, sed paulatim et post aliquod tempus, scilicet in perfecta | |
| 5424 aetate. Quod patet ex hoc quod Evangelista simul dicit eum | |
| 53 | 5425 profecisse scientia et aetate.</p><p title="III q. 12 a. 2 ad 2"><a name="47382"><span class="ref">[47382] IIIª q. 12 a. 2 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 5426 dicendum quod haec etiam scientia in Christo fuit semper perfecta |
| 5427 secundum tempus, licet non fuerit perfecta simpliciter et secundum | |
| 53 | 5428 naturam. Et ideo potuit habere augmentum.</p><p title="III q. 12 a. 2 ad 3"><a name="47383"><span class="ref">[47383] IIIª q. 12 a. 2 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 5429 dicendum quod verbum Damasceni intelligitur quantum ad illos qui |
| 5430 dicunt simpliciter factam fuisse additionem scientiae Christi, | |
| 5431 scilicet secundum quamcumque eius scientiam; et praecipue secundum | |
| 5432 infusam, quae causatur in anima Christi ex unione ad verbum. Non | |
| 5433 autem intelligitur de augmento scientiae quae ex naturali agente | |
| 53 | 5434 causatur.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 3</h3><p title="III q. 12 a. 3 arg. 1"><a name="47384"><span class="ref">[47384] IIIª q. 12 a. 3 arg. 1</span></a> Ad tertium sic |
| 28 | 5435 proceditur. Videtur quod Christus aliquid ab hominibus didicerit. |
| 5436 Dicitur enim Luc. II quod <i>invenerunt eum in templo in medio | |
| 5437 doctorum, interrogantem illos et respondentem</i>. Interrogare vero | |
| 5438 et respondere est addiscentis. Ergo Christus ab hominibus aliquid | |
| 53 | 5439 didicit.</p><p title="III q. 12 a. 3 arg. 2"><a name="47385"><span class="ref">[47385] IIIª q. 12 a. 3 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 5440 acquirere scientiam ab homine docente videtur esse nobilius quam |
| 5441 acquirere a sensibus, quia in anima hominis docentis sunt species | |
| 5442 intelligibiles in actu, in rebus autem sensibilibus sunt species | |
| 5443 intelligibiles solum in potentia. Sed Christus accipiebat scientiam | |
| 5444 experimentalem ex rebus sensibilibus, ut dictum est. Ergo multo | |
| 53 | 5445 magis poterat accipere scientiam addiscendo ab hominibus.</p><p title="III q. 12 a. 3 arg. 3"><a name="47386"><span class="ref">[47386] IIIª q. 12 a. 3 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 5446 Christus secundum scientiam experimentalem a principio non omnia |
| 5447 scivit, sed in ea profecit, ut dictum est. Sed quilibet audiens | |
| 5448 sermonem significativum alicuius, potest addiscere quod nescit. | |
| 5449 Ergo Christus potuit ab hominibus aliqua addiscere quae secundum | |
| 53 | 5450 hanc scientiam nesciebat.</p><p title="III q. 12 a. 3 s. c."><a name="47387"><span class="ref">[47387] IIIª q. 12 a. 3 s. c.</span></a> Sed contra est |
| 28 | 5451 quod dicitur Isaiae LV, <i>ecce, testem populis dedi eum, ducem ac |
| 5452 praeceptorem gentibus</i>. Praeceptoris autem non est doceri, sed | |
| 5453 docere. Ergo Christus non accepit aliquam scientiam per doctrinam | |
| 53 | 5454 alicuius hominis.</p><p title="III q. 12 a. 3 co."><a name="47388"><span class="ref">[47388] IIIª q. 12 a. 3 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 5455 dicendum quod in quolibet genere id quod est primum movens non |
| 5456 movetur secundum illam speciem motus, sicut primum alterans non | |
| 5457 alteratur. Christus autem constitutus est caput Ecclesiae, quinimmo | |
| 5458 omnium hominum, ut supra dictum est, ut non solum omnes homines per | |
| 5459 ipsum gratiam acciperent, sed etiam ut omnes ab eo doctrinam | |
| 5460 veritatis reciperent. Unde ipse dicit, Ioan. XVIII, <i>in hoc natus | |
| 5461 sum, et ad hoc veni in mundum, ut testimonium perhibeam | |
| 5462 veritati</i>. Et ideo non fuit conveniens eius dignitati ut a | |
| 53 | 5463 quocumque hominum doceretur.</p><p title="III q. 12 a. 3 ad 1"><a name="47389"><span class="ref">[47389] IIIª q. 12 a. 3 ad 1</span></a> Ad primum ergo |
| 28 | 5464 dicendum quod, sicut Origenes dicit, super Luc., <i>dominus |
| 5465 interrogabat, non ut aliquid disceret, sed ut interrogatus | |
| 5466 erudiret. Ex uno quippe doctrinae fonte manat et interrogare et | |
| 5467 respondere sapienter</i>. Unde et ibidem in Evangelio sequitur quod | |
| 5468 <i>stupebant omnes qui eum audiebant super prudentia et responsis | |
| 53 | 5469 eius</i>.</p><p title="III q. 12 a. 3 ad 2"><a name="47390"><span class="ref">[47390] IIIª q. 12 a. 3 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 5470 dicendum quod ille qui addiscit ab homine non accipit inmediate |
| 5471 scientiam a speciebus intelligibilibus quae sunt in mente ipsius, | |
| 5472 sed mediantibus sensibilibus vocibus, tanquam signis | |
| 5473 intellectualium conceptionum. Sicut autem voces ab homine formatae | |
| 5474 sunt signa intellectualis scientiae ipsius, ita creaturae a Deo | |
| 5475 conditae sunt signa sapientiae eius, unde Eccli. I dicitur quod | |
| 5476 <i>Deus effudit sapientiam suam super omnia opera sua</i>. Sicut | |
| 5477 igitur dignius est doceri a Deo quam ab homine, ita dignius est | |
| 5478 accipere scientiam per sensibiles creaturas quam per hominis | |
| 53 | 5479 doctrinam.</p><p title="III q. 12 a. 3 ad 3"><a name="47391"><span class="ref">[47391] IIIª q. 12 a. 3 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 5480 dicendum quod Iesus proficiebat in scientia experimentali sicut |
| 5481 etiam in aetate, ut dictum est. Sicut autem aetas opportuna | |
| 5482 requiritur ad hoc quod homo accipiat scientiam per inventionem, ita | |
| 5483 etiam ad hoc quod accipiat scientiam per disciplinam. Dominus autem | |
| 5484 nihil fecit quod non congrueret eius aetati. Et ideo audiendis | |
| 5485 doctrinae sermonibus non accommodavit auditum nisi illo tempore quo | |
| 5486 poterat etiam per viam experientiae talem scientiae gradum | |
| 5487 attigisse. Unde Gregorius dicit, super Ezech., <i>duodecimo anno | |
| 5488 aetatis suae dignatus est homines interrogare in terra, quia, iuxta | |
| 5489 rationis usum, doctrinae sermo non suppetit nisi in aetate | |
| 53 | 5490 perfecta</i>.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 4</h3><p title="III q. 12 a. 4 arg. 1"><a name="47392"><span class="ref">[47392] IIIª q. 12 a. 4 arg. 1</span></a> Ad quartum sic |
| 28 | 5491 proceditur. Videtur quod Christus ab Angelis scientiam acceperit. |
| 5492 Dicitur enim Luc. XXII quod <i>apparuit Christo Angelus de caelo | |
| 5493 confortans eum</i>. Sed confortatio fit per verba exhortatoria | |
| 5494 docentis, secundum illud Iob IV, <i>ecce, docuisti plurimos, et | |
| 5495 manus lassas roborasti, vacillantes confirmaverunt sermones | |
| 53 | 5496 tui</i>. Ergo Christus ab Angelis doctus est.</p><p title="III q. 12 a. 4 arg. 2"><a name="47393"><span class="ref">[47393] IIIª q. 12 a. 4 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 5497 Dionysius dicit, IV cap. Cael. Hier., <i>video enim quod et ipse |
| 5498 Iesus, supercaelestium substantiarum supersubstantialis substantia, | |
| 5499 ad nostram intransmutabiliter veniens, obedienter subiicitur patris | |
| 5500 et Dei per Angelos formationibus</i>. Videtur igitur quod ipse | |
| 5501 Christus ordinationi legis divinae subiici voluerit, per quam | |
| 53 | 5502 homines, mediantibus Angelis, erudiuntur.</p><p title="III q. 12 a. 4 arg. 3"><a name="47394"><span class="ref">[47394] IIIª q. 12 a. 4 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 5503 sicut corpus humanum naturali ordine subiicitur corporibus |
| 5504 caelestibus, ita etiam humana mens angelicis mentibus. Sed corpus | |
| 5505 Christi subiectum fuit impressionibus caelestium corporum, passus | |
| 5506 est enim calorem in aestate et frigus in hieme, sicut et alias | |
| 5507 humanas passiones. Ergo et eius mens humana subiacebat | |
| 53 | 5508 illuminationibus supercaelestium spirituum.</p><p title="III q. 12 a. 4 s. c."><a name="47395"><span class="ref">[47395] IIIª q. 12 a. 4 s. c.</span></a> Sed contra est |
| 28 | 5509 quod Dionysius dicit, VII cap. Cael. Hier., quod <i>supremi Angeli |
| 5510 ad ipsum Iesum quaestionem faciunt, et ipsius divinae operationis | |
| 5511 pro nobis scientiam discunt, et eas ipse Iesus sine medio | |
| 5512 docet</i>. Non est autem eiusdem docere et doceri. Ergo Christus | |
| 53 | 5513 non accepit scientiam ab Angelis.</p><p title="III q. 12 a. 4 co."><a name="47396"><span class="ref">[47396] IIIª q. 12 a. 4 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 5514 dicendum quod anima humana, sicut media inter substantias |
| 5515 spirituales et res corporales existit, ita duobus modis nata est | |
| 5516 perfici, uno quidem modo, per scientiam acceptam ex rebus | |
| 5517 sensibilibus; alio modo, per scientiam inditam sive impressam ex | |
| 5518 illuminatione spiritualium substantiarum. Utroque autem modo anima | |
| 5519 Christi fuit perfecta, ex sensibilibus quidem, secundum scientiam | |
| 5520 experimentalem, ad quam quidem non requiritur lumen angelicum, sed | |
| 5521 sufficit lumen intellectus agentis; ex impressione vero superiori, | |
| 5522 secundum scientiam infusam, quam est immediate adeptus a Deo. Sicut | |
| 5523 enim supra communem modum creaturae anima illa unita est verbo in | |
| 5524 unitate personae, ita, supra communem modum hominum, immediate ab | |
| 5525 ipso Dei verbo repleta est scientia et gratia, non autem | |
| 5526 mediantibus Angelis, qui etiam ex influentia verbi rerum scientiam | |
| 5527 in sui principio acceperunt, sicut in II libro super Gen. ad Litt. | |
| 53 | 5528 Augustinus dicit.</p><p title="III q. 12 a. 4 ad 1"><a name="47397"><span class="ref">[47397] IIIª q. 12 a. 4 ad 1</span></a> Ad primum ergo |
| 28 | 5529 dicendum quod illa confortatio Angeli non fuit per modum |
| 5530 instructionis, sed ad demonstrandum proprietatem humanae naturae. | |
| 5531 Unde Beda dicit, super Luc., <i>in documento utriusque naturae, et | |
| 5532 Angeli ei ministrasse, et eum confortasse dicuntur. Creator enim | |
| 5533 suae creaturae non eguit praesidio, sed, homo factus, sicut propter | |
| 5534 nos tristis est, ita propter nos confortatur</i>; ut scilicet in | |
| 53 | 5535 nobis fides incarnationis ipsius confirmetur.</p><p title="III q. 12 a. 4 ad 2"><a name="47398"><span class="ref">[47398] IIIª q. 12 a. 4 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 5536 dicendum quod Dionysius dicit Christum angelicis formationibus |
| 5537 fuisse subiectum, non ratione sui ipsius, sed ratione eorum quae | |
| 5538 circa eius incarnationem agebantur, et circa ministrationem in | |
| 5539 infantili aetate constituti. Unde ibidem subdit quod <i>per medios | |
| 5540 Angelos nuntiatur Ioseph a patre dispensata Iesu ad Aegyptum | |
| 53 | 5541 recessio, et rursum ad Iudaeam de Aegypto traductio</i>.</p><p title="III q. 12 a. 4 ad 3"><a name="47399"><span class="ref">[47399] IIIª q. 12 a. 4 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 5542 dicendum quod filius Dei assumpsit corpus passibile, ut infra |
| 5543 dicetur, sed animam perfectam scientia et gratia. Et ideo corpus | |
| 5544 eius fuit convenienter subiectum impressioni caelestium corporum, | |
| 5545 anima vero eius non fuit subiecta impressioni caelestium | |
| 53 | 5546 spirituum.</p></div></div><div class="q" id="q13"><h2>Quaestio 13</h2><div class="p"><h3>Prooemium</h3><p title="III q. 13 pr."><a name="47400"><span class="ref">[47400] |
| 5547 IIIª q. 13 pr.</span></a> Deinde considerandum est de potentia | |
| 28 | 5548 animae Christi. Et circa hoc quaeruntur quatuor. Primo, utrum |
| 5549 habuerit omnipotentiam simpliciter secundo, utrum habuerit | |
| 5550 omnipotentiam respectu corporalium creaturarum. Tertio, utrum | |
| 5551 habuerit omnipotentiam respectu proprii corporis. Quarto, utrum | |
| 5552 habuerit omnipotentiam respectu executionis propriae | |
| 53 | 5553 voluntatis.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 1</h3><p title="III q. 13 a. 1 arg. 1"><a name="47401"><span class="ref">[47401] IIIª q. 13 a. 1 arg. 1</span></a> Ad primum sic |
| 28 | 5554 proceditur. Videtur quod anima Christi habuit omnipotentiam. Dicit |
| 5555 enim Ambrosius, super Luc., <i>potentiam quam Dei filius | |
| 5556 naturaliter habet, homo erat ex tempore accepturus</i>. Sed hoc | |
| 5557 praecipue videtur esse secundum animam, quae est potior pars | |
| 5558 hominis. Cum ergo filius Dei ab aeterno omnipotentiam habuerit, | |
| 53 | 5559 videtur quod anima Christi ex tempore omnipotentiam acceperit.</p><p title="III q. 13 a. 1 arg. 2"><a name="47402"><span class="ref">[47402] IIIª q. 13 a. 1 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 5560 sicut potentia Dei est infinita, sic et eius scientia. Sed anima |
| 5561 Christi habet omnium scientiam eorum quae scit Deus quodammodo, ut | |
| 5562 supra dictum est. Ergo etiam habet omnem potentiam. Et ita est | |
| 53 | 5563 omnipotens.</p><p title="III q. 13 a. 1 arg. 3"><a name="47403"><span class="ref">[47403] IIIª q. 13 a. 1 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 5564 anima Christi habet omnem scientiam. Sed scientiarum quaedam est |
| 5565 practica, quaedam speculativa. Ergo habet eorum quae scit scientiam | |
| 5566 practicam, ut scilicet sciat facere ea quae scit. Et sic videtur | |
| 53 | 5567 quod omnia facere possit.</p><p title="III q. 13 a. 1 s. c."><a name="47404"><span class="ref">[47404] IIIª q. 13 a. 1 s. c.</span></a> Sed contra est, |
| 28 | 5568 quod proprium est Dei, non potest alicui creaturae convenire. Sed |
| 5569 proprium est Dei esse omnipotentem, secundum illud Exodi XV, | |
| 5570 <i>iste Deus meus, et glorificabo eum</i>; et postea subditur, | |
| 5571 <i>omnipotens nomen eius</i>. Ergo anima Christi, cum sit creatura, | |
| 53 | 5572 non habet omnipotentiam.</p><p title="III q. 13 a. 1 co."><a name="47405"><span class="ref">[47405] IIIª q. 13 a. 1 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 5573 dicendum quod, sicut supra dictum est, in mysterio incarnationis |
| 5574 ita facta est unio in persona quod tamen remansit distinctio | |
| 5575 naturarum, utraque scilicet natura retinente id quod sibi est | |
| 5576 proprium. Potentia autem activa cuiuslibet rei sequitur formam | |
| 5577 ipsius, quae est principium agendi. Forma autem vel est ipsa natura | |
| 5578 rei, sicut in simplicibus, vel est constituens ipsam rei naturam, | |
| 5579 sicut in his quae sunt composita ex materia et forma. Unde | |
| 5580 manifestum est quod potentia activa cuiuslibet rei consequitur | |
| 5581 naturam ipsius. Et per hunc modum omnipotentia consequenter se | |
| 5582 habet ad divinam naturam. Quia enim natura divina est ipsum esse | |
| 5583 Dei incircumscriptum, ut patet per Dionysium, V cap. de Div. Nom., | |
| 5584 inde est quod habet potentiam activam respectu omnium quae possunt | |
| 5585 habere rationem entis, quod est habere omnipotentiam, sicut et | |
| 5586 quaelibet alia res habet potentiam activam respectu eorum ad quae | |
| 5587 se extendit perfectio suae naturae, sicut calidum ad calefaciendum. | |
| 5588 Cum igitur anima Christi sit pars humanae naturae, impossibile est | |
| 53 | 5589 quod habeat omnipotentiam.</p><p title="III q. 13 a. 1 ad 1"><a name="47406"><span class="ref">[47406] IIIª q. 13 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum ergo |
| 28 | 5590 dicendum quod homo accepit ex tempore omnipotentiam quam filius Dei |
| 5591 habuit ab aeterno, per ipsam unionem personae, ex qua factum est | |
| 5592 ut, sicut homo dicitur Deus, ita dicatur omnipotens, non quasi sit | |
| 5593 alia omnipotentia hominis quam filii Dei sicut nec alia deitas; sed | |
| 53 | 5594 eo quod est una persona Dei et hominis.</p><p title="III q. 13 a. 1 ad 2"><a name="47407"><span class="ref">[47407] IIIª q. 13 a. 1 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 5595 dicendum quod alia ratio est de scientia, et de potentia activa, |
| 5596 sicut quidam dicunt. Nam potentia activa consequitur ipsam naturam | |
| 5597 rei, eo quod actio consideratur ut egrediens ab agente. Scientia | |
| 5598 autem non semper habetur per ipsam essentiam scientis, sed potest | |
| 5599 haberi per assimilationem scientis ad res scitas secundum | |
| 5600 similitudines susceptas. Sed haec ratio non videtur sufficere. Quia | |
| 5601 sicut aliquis potest cognoscere per similitudinem susceptam ab | |
| 5602 alio, ita etiam potest agere per formam ab alio susceptam, sicut | |
| 5603 aqua vel ferrum calefacit per calorem susceptum ab igne. Non igitur | |
| 5604 per hoc prohibetur quin, sicut anima Christi per similitudines | |
| 5605 omnium rerum sibi a Deo inditas potest omnia cognoscere, ita per | |
| 5606 easdem similitudines possit ea facere. Est ergo ulterius | |
| 5607 considerandum quod id quod a superiori natura in inferiori | |
| 5608 recipitur, habetur per inferiorem modum, non enim calor in eadem | |
| 5609 perfectione et virtute recipitur ab aqua qua est in igne. Quia | |
| 5610 igitur anima Christi inferioris naturae est quam divina natura, | |
| 5611 similitudines rerum non recipiuntur in ipsa anima Christi secundum | |
| 5612 eandem perfectionem et virtutem secundum quam sunt in natura | |
| 5613 divina. Et inde est quod scientia animae Christi est inferior | |
| 5614 scientia divina, quantum ad modum cognoscendi, quia Deus perfectius | |
| 5615 cognoscit quam anima Christi; et etiam quantum ad numerum scitorum, | |
| 5616 quia anima Christi non cognoscit omnes res quas Deus potest facere, | |
| 5617 quae tamen Deus cognoscit scientia simplicis intelligentiae; licet | |
| 5618 cognoscat omnia praesentia, praeterita et futura, quae Deus | |
| 5619 cognoscit scientia visionis. Et similiter similitudines rerum | |
| 5620 animae Christi inditae non adaequant virtutem divinam in agendo, ut | |
| 5621 scilicet possint omnia agere quae Deus potest; vel etiam eo modo | |
| 5622 agere sicut Deus agit, qui agit per virtutem infinitam, cuius | |
| 5623 creatura non est capax. Nulla autem res est ad cuius cognitionem | |
| 5624 aliqualiter habendam requiratur virtus infinita, licet aliquis | |
| 5625 modus cognoscendi sit virtutis infinitae, quaedam tamen sunt quae | |
| 5626 non possunt fieri nisi a virtute infinita sicut creatio et alia | |
| 5627 huiusmodi, ut patet ex his quae in prima parte dicta sunt. Et ideo | |
| 5628 anima Christi, cum sit creatura et virtutis finitae, potest quidem | |
| 5629 omnia cognoscere, sed non per omnem modum, non autem potest omnia | |
| 5630 facere, quod pertinet ad rationem omnipotentiae et inter cetera, | |
| 53 | 5631 manifestum est quod non potest creare seipsam.</p><p title="III q. 13 a. 1 ad 3"><a name="47408"><span class="ref">[47408] IIIª q. 13 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 5632 dicendum quod anima Christi habuit et scientiam practicam et |
| 5633 speculativam, non tamen oportet quod omnium illorum habeat | |
| 5634 scientiam practicam quorum habuit scientiam speculativam. Ad | |
| 5635 scientiam enim speculativam habendam sufficit sola conformitas vel | |
| 5636 assimilatio scientis ad rem scitam, ad scientiam autem practicam | |
| 5637 requiritur quod formae rerum quae sunt in intellectu sint factivae. | |
| 5638 Plus autem est habere formam et imprimere formam habitam in | |
| 5639 alterum, quam solum habere formam, sicut plus est lucere et | |
| 5640 illuminare quam solum lucere. Et inde est quod anima Christi habet | |
| 5641 quidem speculativam scientiam creandi, scit enim qualiter Deus | |
| 5642 creat, sed non habet huius modi scientiam practicam, quia non habet | |
| 53 | 5643 scientiam creationis factivam.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 2</h3><p title="III q. 13 a. 2 arg. 1"><a name="47409"><span class="ref">[47409] IIIª q. 13 a. 2 arg. 1</span></a> Ad secundum |
| 28 | 5644 sic proceditur. Videtur quod anima Christi habeat omnipotentiam |
| 5645 respectu immutationis creaturarum. Dicit enim ipse Matth. ult., | |
| 5646 <i>data est mihi omnis potestas in caelo et in terra</i>. Sed | |
| 5647 nomine caeli et terrae intelligitur omnis creatura, ut patet cum | |
| 5648 dicitur, Gen. I, <i>in principio creavit Deus caelum et terram</i>. | |
| 5649 Ergo videtur quod anima Christi habeat omnipotentiam respectu | |
| 53 | 5650 immutationis creaturarum.</p><p title="III q. 13 a. 2 arg. 2"><a name="47410"><span class="ref">[47410] IIIª q. 13 a. 2 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 5651 anima Christi est perfectior qualibet creatura. Sed quaelibet |
| 5652 creatura potest moveri ab aliqua alia creatura, dicit enim | |
| 5653 Augustinus, in III de Trin., quod <i>sicut corpora grossiora et | |
| 5654 inferiora per subtiliora et potentiora quodam ordine reguntur, ita | |
| 5655 omnia corpora per spiritum vitae rationalem; et spiritus vitae | |
| 5656 rationalis desertor atque peccator per spiritum vitae rationalem, | |
| 5657 pium et iustum</i>. Anima autem Christi etiam ipsos supremos | |
| 5658 spiritus movet, illuminando eos, ut dicit Dionysius, VII cap. Cael. | |
| 5659 Hier. Ergo videtur quod anima Christi habeat omnipotentiam respectu | |
| 53 | 5660 immutationis creaturarum.</p><p title="III q. 13 a. 2 arg. 3"><a name="47411"><span class="ref">[47411] IIIª q. 13 a. 2 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 5661 anima Christi habuit plenissime gratiam miraculorum seu virtutum, |
| 5662 sicut et ceteras gratias. Sed omnis immutatio creaturae potest ad | |
| 5663 gratiam miraculorum pertinere, cum etiam miraculose caelestia | |
| 5664 corpora a suo ordine immutata fuerint, sicut probat Dionysius, in | |
| 5665 epistola ad Polycarpum. Ergo anima Christi habuit omnipotentiam | |
| 53 | 5666 respectu immutationis creaturarum.</p><p title="III q. 13 a. 2 s. c."><a name="47412"><span class="ref">[47412] IIIª q. 13 a. 2 s. c.</span></a> Sed contra est |
| 28 | 5667 quod eiusdem est transmutare creaturas cuius est conservare eas. |
| 5668 Sed hoc est solius Dei, secundum illud Heb. I, <i>portans omnia | |
| 5669 verbo virtutis suae</i>. Ergo solius Dei est habere omnipotentiam | |
| 5670 respectu immutationis creaturarum. Non ergo hoc convenit animae | |
| 53 | 5671 Christi.</p><p title="III q. 13 a. 2 co."><a name="47413"><span class="ref">[47413] IIIª q. 13 a. 2 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 5672 dicendum quod hic duplici distinctione est opus. Quarum prima est |
| 5673 ex parte transmutationis creaturarum, quae triplex est. Una quidem | |
| 5674 est naturalis, quae scilicet fit a proprio agente secundum ordinem | |
| 5675 naturae. Alia vero est miraculosa, quae fit ab agente | |
| 5676 supernaturali, supra consuetum ordinem et cursum naturae, sicut | |
| 5677 resuscitatio mortuorum. Tertia autem est secundum quod omnis | |
| 5678 creatura vertibilis est in nihil. Secunda autem distinctio est | |
| 5679 accipienda ex parte animae Christi, quae dupliciter considerari | |
| 5680 potest. Uno modo, secundum propriam naturam et virtutem, sive | |
| 5681 naturalem sive gratuitam. Alio modo, prout est instrumentum verbi | |
| 5682 Dei sibi personaliter uniti. Si ergo loquamur de anima Christi | |
| 5683 secundum propriam naturam et virtutem, sive naturalem sive | |
| 5684 gratuitam, potentiam habuit ad illos effectus faciendos qui sunt | |
| 5685 animae convenientes, puta ad gubernandum corpus, et ad disponendum | |
| 5686 actus humanos; et etiam ad illuminandum, per gratiae et scientiae | |
| 5687 plenitudinem, omnes creaturas rationales ab eius perfectione | |
| 5688 deficientes, per modum quo hoc est conveniens creaturae rationali. | |
| 5689 Si autem loquamur de anima Christi secundum quod est instrumentum | |
| 5690 verbi sibi uniti, sic habuit instrumentalem virtutem ad omnes | |
| 5691 immutationes miraculosas faciendas ordinabiles ad incarnationis | |
| 5692 finem, qui est <i>instaurare omnia, sive quae in caelis sive quae | |
| 5693 in terris sunt</i>. Immutationes vero creaturarum secundum quod | |
| 5694 sunt vertibiles in nihil, correspondent creationi rerum, prout | |
| 5695 scilicet producuntur ex nihilo. Et ideo, sicut solus Deus potest | |
| 5696 creare, ita solus potest creaturas in nihilum redigere, qui etiam | |
| 5697 solus eas in esse conservat, ne in nihilum decidant. Sic ergo | |
| 5698 dicendum est quod anima Christi non habet omnipotentiam respectu | |
| 53 | 5699 immutationis creaturarum.</p><p title="III q. 13 a. 2 ad 1"><a name="47414"><span class="ref">[47414] IIIª q. 13 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum ergo |
| 28 | 5700 dicendum quod, sicut dicit Hieronymus, <i>illi potestas data est |
| 5701 qui paulo ante crucifixus et sepultus in tumulo, qui postea | |
| 5702 resurrexit</i>, idest, Christo secundum quod homo. Dicitur autem | |
| 5703 sibi omnis potestas data ratione unionis, per quam factum est ut | |
| 5704 homo esset omnipotens, ut supra dictum est. Et quamvis hoc ante | |
| 5705 resurrectionem innotuerit Angelis, post resurrectionem innotuit | |
| 5706 omnibus hominibus, ut Remigius dicit. Tunc autem dicuntur res | |
| 5707 fieri, quando innotescunt. Et ideo post resurrectionem dominus | |
| 53 | 5708 dicit sibi potestatem esse datam in caelo et in terra.</p><p title="III q. 13 a. 2 ad 2"><a name="47415"><span class="ref">[47415] IIIª q. 13 a. 2 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 5709 dicendum quod, licet omnis creatura sit mutabilis ab alia creatura, |
| 5710 praeter supremum Angelum, qui tamen potest illuminari ab anima | |
| 5711 Christi; non tamen omnis immutatio quae potest fieri circa | |
| 5712 creaturam, potest fieri a creatura; sed quaedam immutationes | |
| 5713 possunt fieri a solo Deo. Quaecumque tamen immutationes creaturarum | |
| 5714 possunt fieri per creaturas, possunt etiam fieri per animam Christi | |
| 5715 secundum quod est instrumentum verbi. Non autem secundum propriam | |
| 5716 naturam et virtutem, quia quaedam huiusmodi immutationum non | |
| 5717 pertinent ad animam, neque quantum ad ordinem naturae neque quantum | |
| 53 | 5718 ad ordinem gratiae.</p><p title="III q. 13 a. 2 ad 3"><a name="47416"><span class="ref">[47416] IIIª q. 13 a. 2 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 5719 dicendum quod, sicut dictum est in secunda parte, gratia virtutum, |
| 5720 seu miraculorum, datur animae alicuius sancti, non ut propria | |
| 5721 virtute eius, sed ut per virtutem divinam huiusmodi miracula fiant. | |
| 5722 Et haec quidem gratia excellentissime data est animae Christi, ut | |
| 5723 scilicet non solum ipse miracula faceret, sed etiam hanc gratiam in | |
| 5724 alios transfunderet. Unde dicitur, Matth. X, quod, <i>convocatis | |
| 5725 duodecim discipulis, dedit illis potestatem spirituum immundorum, | |
| 5726 ut eiicerent eos; et curarent omnem languorem et omnem | |
| 53 | 5727 infirmitatem</i>.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 3</h3><p title="III q. 13 a. 3 arg. 1"><a name="47417"><span class="ref">[47417] IIIª q. 13 a. 3 arg. 1</span></a> Ad tertium sic |
| 28 | 5728 proceditur. Videtur quod anima Christi habuerit omnipotentiam |
| 5729 respectu proprii corporis. Dicit enim Damascenus, in III libro, | |
| 5730 quod <i>omnia naturalia fuerunt Christo voluntaria, volens enim | |
| 5731 esurivit, volens sitivit, volens timuit, volens mortuus est</i>. | |
| 5732 Sed ex hoc Deus dicitur omnipotens quia <i>omnia quaecumque voluit, | |
| 5733 fecit</i>. Ergo videtur quod anima Christi habuit omnipotentiam | |
| 53 | 5734 respectu naturalium operationum proprii corporis.</p><p title="III q. 13 a. 3 arg. 2"><a name="47418"><span class="ref">[47418] IIIª q. 13 a. 3 arg. 2</span></a> Praeterea, in |
| 28 | 5735 Christo fuit perfectius humana natura quam in Adam, in quo, |
| 5736 secundum originalem iustitiam quam habuit in statu innocentiae, | |
| 5737 corpus habebat omnino subiectum animae, ut nihil in corpore posset | |
| 5738 accidere contra animae voluntatem. Ergo multo magis anima Christi | |
| 53 | 5739 habuit omnipotentiam respectu sui corporis.</p><p title="III q. 13 a. 3 arg. 3"><a name="47419"><span class="ref">[47419] IIIª q. 13 a. 3 arg. 3</span></a> Praeterea, ad |
| 28 | 5740 imaginationem animae naturaliter corpus immutatur; et tanto magis, |
| 5741 quanto anima fuerit fortioris imaginationis; ut in prima parte | |
| 5742 habitum est. Sed anima Christi habuit virtutem perfectissimam, et | |
| 5743 quantum ad imaginationem, et quantum ad alias vires. Ergo anima | |
| 53 | 5744 Christi fuit omnipotens in respectu ad corpus proprium.</p><p title="III q. 13 a. 3 s. c."><a name="47420"><span class="ref">[47420] IIIª q. 13 a. 3 s. c.</span></a> Sed contra est |
| 28 | 5745 quod dicitur Heb. II, quod debuit per omnia fratribus assimilari, |
| 5746 et praecipue in his quae pertinent ad conditionem humanae naturae. | |
| 5747 Sed ad conditionem humanae naturae pertinet quod valetudo corporis, | |
| 5748 et eius nutritio et augmentum, imperio rationis, seu voluntati, non | |
| 5749 subdantur, quia naturalia soli Deo, qui est auctor naturae, | |
| 5750 subduntur. Ergo nec in Christo subdebantur. Non igitur anima | |
| 53 | 5751 Christi fuit omnipotens respectu proprii corporis.</p><p title="III q. 13 a. 3 co."><a name="47421"><span class="ref">[47421] IIIª q. 13 a. 3 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 5752 dicendum quod, sicut dictum est, anima Christi potest dupliciter |
| 5753 considerari. Uno modo, secundum propriam virtutem et naturam. Et | |
| 5754 hoc modo, sicut non poterat immutare exteriora corpora a cursu et | |
| 5755 ordine naturae, ita etiam non poterat immutare proprium corpus a | |
| 5756 naturali dispositione, quia anima, secundum propriam naturam, habet | |
| 5757 determinatam proportionem ad suum corpus. Alio modo potest | |
| 5758 considerari anima Christi secundum quod est instrumentum unitum | |
| 5759 verbo Dei in persona. Et sic subdebatur eius potestati totaliter | |
| 5760 omnis dispositio proprii corporis. Quia tamen virtus actionis non | |
| 5761 proprie attribuitur instrumento, sed principali agenti, talis | |
| 5762 omnipotentia attribuitur magis ipsi verbo Dei quam animae | |
| 53 | 5763 Christi.</p><p title="III q. 13 a. 3 ad 1"><a name="47422"><span class="ref">[47422] IIIª q. 13 a. 3 ad 1</span></a> Ad primum ergo |
| 28 | 5764 dicendum quod verbum Damasceni est intelligendum quantum ad |
| 5765 voluntatem divinam Christi. Quia, sicut ipse in praecedenti | |
| 5766 capitulo dicit, <i>beneplacito divinae voluntatis permittebatur | |
| 53 | 5767 carni pati et operari quae propria</i>.</p><p title="III q. 13 a. 3 ad 2"><a name="47423"><span class="ref">[47423] IIIª q. 13 a. 3 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 5768 dicendum quod non pertinebat hoc ad originalem iustitiam quam Adam |
| 5769 habuit in statu innocentiae, quod anima hominis haberet virtutem | |
| 5770 transmutandi corpus proprium in quamcumque formam, sed quod posset | |
| 5771 ipsum conservare absque nocumento. Et hanc etiam virtutem Christus | |
| 5772 assumere potuisset, si voluisset. Sed, cum sint tres status | |
| 5773 hominum, scilicet innocentiae culpae et gloriae; sicut de statu | |
| 5774 gloriae assumpsit comprehensionem, et de statu innocentiae | |
| 5775 immunitatem a peccato, ita et de statu culpae assumpsit | |
| 5776 necessitatem subiacendi poenalitatibus huius vitae, ut infra | |
| 53 | 5777 dicetur.</p><p title="III q. 13 a. 3 ad 3"><a name="47424"><span class="ref">[47424] IIIª q. 13 a. 3 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 5778 dicendum quod imaginationi, si fortis fuerit, naturaliter obedit |
| 5779 corpus quantum ad aliqua. Puta quantum ad casum de trabe in alto | |
| 5780 posita; quia imaginatio nata est esse principium motus localis, ut | |
| 5781 dicitur in III de anima. Similiter etiam quantum ad alterationem | |
| 5782 quae est secundum calorem et frigus, et alia consequentia, eo quod | |
| 5783 ex imaginatione consequenter natae sunt consequi passiones animae, | |
| 5784 secundum quas movetur cor, et sic per commotionem spirituum totum | |
| 5785 corpus alteratur. Aliae vero dispositiones corporales, quae non | |
| 5786 habent naturalem ordinem ad imaginationem, non transmutantur ab | |
| 5787 imaginatione, quantumcumque sit fortis, puta figura manus vel | |
| 53 | 5788 pedis, vel aliquid simile.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 4</h3><p title="III q. 13 a. 4 arg. 1"><a name="47425"><span class="ref">[47425] IIIª q. 13 a. 4 arg. 1</span></a> Ad quartum sic |
| 28 | 5789 proceditur. Videtur quod anima Christi non habuerit omnipotentiam |
| 5790 respectu executionis propriae voluntatis. Dicitur enim Marc. VII | |
| 5791 quod, <i>ingressus domum, neminem voluit scire sed non potuit | |
| 5792 latere</i>. Non ergo potuit exequi in omnibus propositum suae | |
| 53 | 5793 voluntatis.</p><p title="III q. 13 a. 4 arg. 2"><a name="47426"><span class="ref">[47426] IIIª q. 13 a. 4 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 5794 praeceptum est signum voluntatis, ut in prima parte dictum est. Sed |
| 5795 dominus quaedam facienda praecepit quorum contraria acciderunt, | |
| 5796 dicitur enim Matth. IX quod caecis illuminatis <i>comminatus est | |
| 5797 Iesus, dicens, videte ne aliquis sciat, illi autem egressi | |
| 5798 diffamaverunt illum per totam terram illam</i>. Non ergo in omnibus | |
| 53 | 5799 potuit exequi propositum suae voluntatis.</p><p title="III q. 13 a. 4 arg. 3"><a name="47427"><span class="ref">[47427] IIIª q. 13 a. 4 arg. 3</span></a> Praeterea, id |
| 28 | 5800 quod aliquis potest facere, non petit ab alio. Sed dominus petivit |
| 5801 a patre, orando, illud quod fieri volebat, dicitur enim Luc. VI | |
| 5802 quod <i>exivit in montem orare, et erat pernoctans in oratione | |
| 5803 Dei</i>. Ergo non potuit exequi in omnibus propositum suae | |
| 53 | 5804 voluntatis.</p><p title="III q. 13 a. 4 s. c."><a name="47428"><span class="ref">[47428] IIIª q. 13 a. 4 s. c.</span></a> Sed contra est |
| 28 | 5805 quod Augustinus dicit, in libro de quaest. Nov. et Vet. Test., |
| 5806 <i>impossibile est ut salvatoris voluntas non impleatur, nec potest | |
| 53 | 5807 velle quod scit fieri non debere</i>.</p><p title="III q. 13 a. 4 co."><a name="47429"><span class="ref">[47429] IIIª q. 13 a. 4 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 5808 dicendum quod anima Christi dupliciter aliquid voluit. Uno modo, |
| 5809 quasi per se implendum. Et sic, dicendum est quod quidquid voluit, | |
| 5810 potuit. Non enim conveniret sapientiae eius ut aliquid vellet per | |
| 5811 se facere quod suae voluntati non subiaceret. Alio modo voluit | |
| 5812 aliquid ut implendum virtute divina, sicut resuscitationem proprii | |
| 5813 corporis, et alia huiusmodi miraculosa opera. Quae quidem non | |
| 5814 poterat propria virtute, sed secundum quod erat instrumentum | |
| 53 | 5815 divinitatis, ut dictum est.</p><p title="III q. 13 a. 4 ad 1"><a name="47430"><span class="ref">[47430] IIIª q. 13 a. 4 ad 1</span></a> Ad primum ergo |
| 28 | 5816 dicendum quod, sicut Augustinus dicit, in libro de quaest. Nov. et |
| 5817 Vet. Test., <i>quod factum est, hoc voluisse dicendus est Christus. | |
| 5818 Advertendum est enim quod illud in finibus gestum est gentilium, | |
| 5819 quibus adhuc tempus praedicandi non erat. Ultro tamen venientes ad | |
| 5820 fidem non suscipere invidiae erat. A suis ergo noluit praedicari, | |
| 5821 requiri autem se voluit. Et ita factum est</i>. Vel potest dici | |
| 5822 quod haec voluntas Christi non fuit de eo quod per eum fiendum | |
| 5823 erat, sed de eo quod erat fiendum per alios, quod non subiacebat | |
| 5824 humanae voluntati ipsius. Unde in epistola Agathonis Papae, quae | |
| 5825 est recepta in sexta synodo, legitur, <i>ergone ille omnium | |
| 5826 conditor ac redemptor, in terris latere volens, non potuit, nisi | |
| 5827 hoc ad humanam eius voluntatem, quam temporaliter dignatus est | |
| 53 | 5828 assumere, redigatur?</i></p><p title="III q. 13 a. 4 ad 2"><a name="47431"><span class="ref">[47431] IIIª q. 13 a. 4 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 5829 dicendum quod, sicut dicit Gregorius, XIX Moral., per hoc quod |
| 5830 dominus praecepit taceri virtutes suas, <i>servis suis se | |
| 5831 sequentibus exemplum dedit, ut ipsi quidem virtutes suas occultari | |
| 5832 desiderent, et tamen, ut alii eorum exemplo proficiant, prodantur | |
| 5833 inviti</i>. Sic ergo praeceptum illud designabat voluntatem ipsius | |
| 5834 qua humanam gloriam refugiebat, secundum illud Ioan. VIII, <i>ego | |
| 5835 gloriam meam non quaero</i>. Volebat tamen absolute, praesertim | |
| 5836 secundum divinam voluntatem, ut publicaretur miraculum factum, | |
| 53 | 5837 propter aliorum utilitatem.</p><p title="III q. 13 a. 4 ad 3"><a name="47432"><span class="ref">[47432] IIIª q. 13 a. 4 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 5838 dicendum quod Christus orabat etiam pro his quae virtute divina |
| 5839 fienda erant, et pro his etiam quae humana voluntate erat facturus. | |
| 5840 Quia virtus et operatio animae Christi dependebat a Deo, <i>qui | |
| 5841 operatur in omnibus velle et perficere</i>, ut dicitur Philipp. | |
| 53 | 5842 II.</p></div></div><div class="q" id="q14"><h2>Quaestio 14</h2><div class="p"><h3>Prooemium</h3><p title="III q. 14 pr."><a name="47433"><span class="ref">[47433] |
| 5843 IIIª q. 14 pr.</span></a> Deinde considerandum est de | |
| 28 | 5844 defectibus quos Christus in humana natura assumpsit. Et primo, de |
| 5845 defectibus corporis; secundo, de defectibus animae. Circa primum | |
| 5846 quaeruntur quatuor. Primo, utrum filius Dei assumere debuerit in | |
| 5847 humana natura corporis defectus. Secundo, utrum assumpserit | |
| 5848 necessitatem his defectibus subiacendi. Tertio, utrum hos defectus | |
| 5849 contraxerit. Quarto, utrum omnes huiusmodi defectus | |
| 53 | 5850 assumpserit.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 1</h3><p title="III q. 14 a. 1 arg. 1"><a name="47434"><span class="ref">[47434] IIIª q. 14 a. 1 arg. 1</span></a> Ad primum sic |
| 28 | 5851 proceditur. Videtur quod filius Dei non debuit assumere naturam |
| 5852 humanam cum corporis defectibus. Sicut enim anima unita est verbo | |
| 5853 Dei personaliter, ita et corpus. Sed anima Christi habuit omnimodam | |
| 5854 perfectionem, et quantum ad gratiam et quantum ad scientiam, ut | |
| 5855 supra dictum est. Ergo etiam corpus eius debuit esse omnibus modis | |
| 53 | 5856 perfectum, nullum in se habens defectum.</p><p title="III q. 14 a. 1 arg. 2"><a name="47435"><span class="ref">[47435] IIIª q. 14 a. 1 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 5857 anima Christi videbat verbum Dei ea visione qua beati vident, ut |
| 5858 supra dictum est, et sic anima Christi erat beata. Sed ex | |
| 5859 beatitudine animae glorificatur corpus, dicit enim Augustinus, in | |
| 5860 epistola ad Dioscorum, <i>tam potenti natura Deus fecit animam ut | |
| 5861 ex eius plenissima beatitudine redundet etiam in inferiorem | |
| 5862 naturam, quae est corpus, non beatitudo, quae fruentis et | |
| 5863 intelligentis est propria, sed plenitudo sanitatis, idest | |
| 5864 incorruptionis vigor</i>. Corpus igitur Christi fuit | |
| 53 | 5865 incorruptibile, et absque omni defectu.</p><p title="III q. 14 a. 1 arg. 3"><a name="47436"><span class="ref">[47436] IIIª q. 14 a. 1 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 5866 poena consequitur culpam. Sed in Christo non fuit aliqua culpa, |
| 5867 secundum illud I Pet. II, <i>qui peccatum non fecit</i>. Ergo nec | |
| 53 | 5868 defectus corporales, qui sunt poenales, in eo esse debuerunt.</p><p title="III q. 14 a. 1 arg. 4"><a name="47437"><span class="ref">[47437] IIIª q. 14 a. 1 arg. 4</span></a> Praeterea, |
| 28 | 5869 nullus sapiens assumit id quod impedit illum a proprio fine. Sed |
| 5870 per huiusmodi defectus corporales multipliciter videtur impediri | |
| 5871 finis incarnationis. Primo quidem, quia propter huiusmodi | |
| 5872 infirmitates homines ab eius cognitione impediebantur, secundum | |
| 5873 illud Isaiae LIII, <i>desideravimus eum; despectum et novissimum | |
| 5874 virorum, virum dolorum et scientem infirmitatem, et quasi | |
| 5875 absconditus est vultus eius et despectus; unde nec reputavimus | |
| 5876 eum</i>. Secundo, quia sanctorum patrum desiderium non videtur | |
| 5877 impleri, ex quorum persona dicitur Isaiae li, <i>consurge, | |
| 5878 consurge, induere fortitudinem, brachium domini</i>. Tertio, quia | |
| 5879 congruentius per fortitudinem quam per infirmitatem videbatur | |
| 5880 potestas Diaboli posse superari, et humana infirmitas posse sanari. | |
| 5881 Non ergo videtur conveniens fuisse quod filius Dei humanam naturam | |
| 53 | 5882 assumpserit cum corporalibus infirmitatibus sive defectibus.</p><p title="III q. 14 a. 1 s. c."><a name="47438"><span class="ref">[47438] IIIª q. 14 a. 1 s. c.</span></a> Sed contra est |
| 28 | 5883 quod dicitur Heb. II, <i>in eo in quo passus est ipse et tentatus, |
| 5884 potens est et eis qui tentantur auxiliari</i>. Sed ad hoc venit ut | |
| 5885 nos adiuvaret, unde et David dicebat, <i>levavi oculos meos in | |
| 5886 montes, unde veniet auxilium mihi</i>. Ergo conveniens fuit quod | |
| 5887 filius Dei carnem assumpserit humanis infirmitatibus subiacentem, | |
| 53 | 5888 ut in ea posset pati et tentari, et sic auxilium nobis ferre.</p><p title="III q. 14 a. 1 co."><a name="47439"><span class="ref">[47439] IIIª q. 14 a. 1 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 5889 dicendum conveniens fuisse corpus assumptum a filio Dei humanis |
| 5890 infirmitatibus et defectibus subiacere, et praecipue propter tria. | |
| 5891 Primo quidem, quia ad hoc filius Dei, carne assumpta, venit in | |
| 5892 mundum, ut pro peccato humani generis satisfaceret. Unus autem pro | |
| 5893 peccato alterius satisfacit dum poenam peccato alterius debitam in | |
| 5894 seipsum suscipit. Huiusmodi autem defectus corporales, scilicet | |
| 5895 mors, fames et sitis, et huiusmodi, sunt poena peccati, quod est in | |
| 5896 mundum per Adam introductum, secundum illud Rom. V, <i>per unum | |
| 5897 hominem peccatum intravit in mundum, et per peccatum mors</i>. Unde | |
| 5898 conveniens fuit, quantum ad finem incarnationis, quod huiusmodi | |
| 5899 poenalitates in nostra carne susciperet, vice nostra, secundum | |
| 5900 illud Isaiae LIII, <i>vere languores nostros ipse tulit</i>. | |
| 5901 Secundo, propter fidem incarnationis adstruendam. Cum enim natura | |
| 5902 humana non aliter esset nota hominibus nisi prout huiusmodi | |
| 5903 corporalibus defectibus subiacet, si sine his defectibus filius Dei | |
| 5904 naturam humanam assumpsisset, videretur non fuisse verus homo, nec | |
| 5905 veram carnem habuisse, sed phantasticam, ut Manichaei dixerunt. Et | |
| 5906 ideo, ut dicitur Philipp. II, <i>exinanivit semetipsum, formam | |
| 5907 servi accipiens, in similitudinem hominum factus et habitu inventus | |
| 5908 ut homo</i>. Unde et Thomas per aspectum vulnerum ad fidem est | |
| 5909 revocatus, ut dicitur Ioan. XX. Tertio, propter exemplum | |
| 5910 patientiae, quod nobis exhibet passiones et defectus humanos | |
| 5911 fortiter tolerando. Unde dicitur Heb. XII, <i>sustinuit a | |
| 5912 peccatoribus adversus semetipsum contradictionem, ut non | |
| 53 | 5913 fatigemini, animis vestris deficientes</i>.</p><p title="III q. 14 a. 1 ad 1"><a name="47440"><span class="ref">[47440] IIIª q. 14 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum ergo |
| 28 | 5914 dicendum quod satisfactio pro peccato alterius habet quidem quasi |
| 5915 materiam poenas quas aliquis pro peccato alterius sustinet, sed pro | |
| 5916 principio habet habitum animae ex quo inclinatur ad volendum | |
| 5917 satisfacere pro alio, et ex quo satisfactio efficaciam habet; non | |
| 5918 enim esset satisfactio efficax nisi ex caritate procederet, ut | |
| 5919 infra dicetur. Et ideo oportuit animam Christi perfectam esse | |
| 5920 quantum ad habitus scientiarum et virtutum, ut haberet facultatem | |
| 5921 satisfaciendi, et quod corpus eius subiectum esset infirmitatibus, | |
| 53 | 5922 ut ei satisfactionis materia non deesset.</p><p title="III q. 14 a. 1 ad 2"><a name="47441"><span class="ref">[47441] IIIª q. 14 a. 1 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 5923 dicendum quod, secundum naturalem habitudinem quae est inter animam |
| 5924 et corpus, ex gloria animae redundat gloria ad corpus, sed haec | |
| 5925 naturalis habitudo in Christo subiacebat voluntati divinitatis | |
| 5926 ipsius, ex qua factum est ut beatitudo remaneret in anima et non | |
| 5927 derivaretur ad corpus, sed caro pateretur quae conveniunt naturae | |
| 5928 passibili; secundum illud quod dicit Damascenus, quod | |
| 5929 <i>beneplacito divinae voluntatis permittebatur carni pati et | |
| 53 | 5930 operari quae propria</i>.</p><p title="III q. 14 a. 1 ad 3"><a name="47442"><span class="ref">[47442] IIIª q. 14 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 5931 dicendum quod poena semper sequitur culpam, actualem vel |
| 5932 originalem, quandoque quidem eius qui punitur; quandoque autem | |
| 5933 alterius, pro quo ille qui patitur poenas satisfacit. Et sic | |
| 5934 accidit in Christo, secundum illud Isaiae LIII, <i>ipse vulneratus | |
| 5935 est propter iniquitates nostras; attritus est propter scelera | |
| 53 | 5936 nostra</i>.</p><p title="III q. 14 a. 1 ad 4"><a name="47443"><span class="ref">[47443] IIIª q. 14 a. 1 ad 4</span></a> Ad quartum |
| 28 | 5937 dicendum quod infirmitas assumpta a Christo non impedivit finem |
| 5938 incarnationis, sed maxime promovit, ut dictum est. Et quamvis per | |
| 5939 huiusmodi infirmitates absconderetur eius divinitas, manifestabatur | |
| 5940 tamen humanitas, quae est via ad divinitatem perveniendi, secundum | |
| 5941 illud Rom. V, <i>accessum habemus ad Deum per Iesum Christum</i>. | |
| 5942 Desiderabant autem antiqui patres in Christo, non quidem | |
| 5943 fortitudinem corporalem, sed spiritualem, per quam et Diabolum | |
| 53 | 5944 vicit et humanam infirmitatem sanavit.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 2</h3><p title="III q. 14 a. 2 arg. 1"><a name="47444"><span class="ref">[47444] IIIª q. 14 a. 2 arg. 1</span></a> Ad secundum |
| 28 | 5945 sic proceditur. Videtur quod Christus non ex necessitate his |
| 5946 defectibus subiacuerit. Dicitur enim Isaiae LIII, <i>oblatus est | |
| 5947 quia ipse voluit</i>, et loquitur de oblatione ad passionem. Sed | |
| 5948 voluntas opponitur necessitati. Ergo Christus non ex necessitate | |
| 53 | 5949 subiacuit corporis defectibus.</p><p title="III q. 14 a. 2 arg. 2"><a name="47445"><span class="ref">[47445] IIIª q. 14 a. 2 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 5950 Damascenus dicit, in III libro, <i>nihil coactum in Christo |
| 5951 consideratur, sed omnia voluntaria</i>. Sed quod est voluntarium, | |
| 5952 non est necessarium. Ergo huiusmodi defectus non fuerunt ex | |
| 53 | 5953 necessitate in Christo.</p><p title="III q. 14 a. 2 arg. 3"><a name="47446"><span class="ref">[47446] IIIª q. 14 a. 2 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 5954 necessitas infertur ab aliquo potentiori. Sed nulla creatura est |
| 5955 potentior quam anima Christi, ad quam pertinebat proprium corpus | |
| 5956 conservare. Ergo huiusmodi defectus seu infirmitates non fuerunt in | |
| 53 | 5957 Christo ex necessitate.</p><p title="III q. 14 a. 2 s. c."><a name="47447"><span class="ref">[47447] IIIª q. 14 a. 2 s. c.</span></a> Sed contra est |
| 28 | 5958 quod apostolus dicit, Rom. VIII, <i>misit Deus filium suum in |
| 5959 similitudinem carnis peccati</i>. Sed conditio carnis peccati est | |
| 5960 quod habeat necessitatem moriendi, et sustinendi alias huiusmodi | |
| 5961 passiones. Ergo talis necessitas sustinendi hos defectus fuit in | |
| 53 | 5962 carne Christi.</p><p title="III q. 14 a. 2 co."><a name="47448"><span class="ref">[47448] IIIª q. 14 a. 2 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 5963 dicendum quod duplex est necessitas. Una quidem coactionis, quae |
| 5964 fit ab agente extrinseco. Et haec quidem necessitas contrariatur et | |
| 5965 naturae et voluntati, quorum utrumque est principium intrinsecum. | |
| 5966 Alia autem est necessitas naturalis, quae consequitur principia | |
| 5967 naturalia, puta formam, sicut necessarium est ignem calefacere; vel | |
| 5968 materiam, sicut necessarium est corpus ex contrariis compositum | |
| 5969 dissolvi. Secundum igitur hanc necessitatem quae consequitur | |
| 5970 materiam, corpus Christi subiectum fuit necessitati mortis, et | |
| 5971 aliorum huiusmodi defectuum. Quia, sicut dictum est, <i>beneplacito | |
| 5972 divinae voluntatis Christi carni permittebatur agere et pati quae | |
| 5973 propria</i>, haec autem necessitas causatur ex principiis humanae | |
| 5974 carnis, ut dictum est. Si autem loquamur de necessitate coactionis | |
| 5975 secundum quod repugnat naturae corporali, sic iterum corpus | |
| 5976 Christi, secundum conditionem propriae naturae, necessitati | |
| 5977 subiacuit et clavi perforantis et flagelli percutientis. Secundum | |
| 5978 vero quod necessitas talis repugnat voluntati, manifestum est quod | |
| 5979 in Christo non fuit necessitas horum defectuum, nec per respectum | |
| 5980 ad voluntatem divinam; nec per respectum ad voluntatem humanam | |
| 5981 Christi absolute, prout sequitur rationem deliberativam; sed solum | |
| 5982 secundum naturalem motum voluntatis, prout scilicet naturaliter | |
| 53 | 5983 refugit mortem et corporis nocumenta.</p><p title="III q. 14 a. 2 ad 1"><a name="47449"><span class="ref">[47449] IIIª q. 14 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum ergo |
| 28 | 5984 dicendum quod Christus dicitur oblatus quia voluit, et voluntate |
| 5985 divina, et voluntate humana deliberata, licet mors esset contra | |
| 53 | 5986 naturalem motum voluntatis humanae, ut dicit Damascenus.</p><p title="III q. 14 a. 2 ad 2"><a name="47450"><span class="ref">[47450] IIIª q. 14 a. 2 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 5987 patet responsio ex dictis.</p><p title="III q. 14 a. 2 ad 3"><a name="47451"><span class="ref">[47451] IIIª q. 14 a. 2 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 28 | 5988 dicendum quod nihil fuit potentius quam anima Christi absolute, |
| 5989 nihil tamen prohibet aliquid fuisse potentius quantum ad hunc | |
| 5990 effectum; sicut clavus ad perforandum. Et hoc dico secundum quod | |
| 5991 anima Christi consideratur secundum propriam naturam et | |
| 53 | 5992 virtutem.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 3</h3><p title="III q. 14 a. 3 arg. 1"><a name="47452"><span class="ref">[47452] IIIª q. 14 a. 3 arg. 1</span></a> Ad tertium sic |
| 28 | 5993 proceditur. Videtur quod Christus defectus corporales contraxit. |
| 5994 Illud enim contrahere dicimur quod simul cum natura ex origine | |
| 5995 trahimus. Sed Christus simul cum natura humana defectus et | |
| 5996 infirmitates corporales per suam originem traxit a matre, cuius | |
| 5997 caro huiusmodi defectibus subiacebat. Ergo videtur quod hos | |
| 53 | 5998 defectus contraxit.</p><p title="III q. 14 a. 3 arg. 2"><a name="47453"><span class="ref">[47453] IIIª q. 14 a. 3 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 5999 illud quod ex principiis naturae causatur, simul cum natura |
| 6000 trahitur, et ita contrahitur. Sed huiusmodi poenalitates causantur | |
| 53 | 6001 ex principiis naturae humanae. Ergo eas Christus contraxit.</p><p title="III q. 14 a. 3 arg. 3"><a name="47454"><span class="ref">[47454] IIIª q. 14 a. 3 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 6002 secundum huiusmodi defectus Christus aliis hominibus similatur ut |
| 6003 dicitur Heb. II. Sed alii homines huiusmodi defectus contraxerunt. | |
| 53 | 6004 Ergo videtur quod etiam Christus huiusmodi defectus contraxit.</p><p title="III q. 14 a. 3 s. c."><a name="47455"><span class="ref">[47455] IIIª q. 14 a. 3 s. c.</span></a> Sed contra est |
| 28 | 6005 quod huiusmodi defectus contrahuntur ex peccato, secundum illud |
| 6006 Rom. V, <i>per unum hominem peccatum intravit in hunc mundum, et | |
| 6007 per peccatum mors</i>. Sed in Christo non habuit locum peccatum. | |
| 53 | 6008 Ergo huiusmodi defectus Christus non contraxit.</p><p title="III q. 14 a. 3 co."><a name="47456"><span class="ref">[47456] IIIª q. 14 a. 3 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 6009 dicendum quod in verbo contrahendi intelligitur ordo effectus ad |
| 6010 causam, ut scilicet illud dicatur contrahi quod simul cum sua causa | |
| 6011 ex necessitate trahitur. Causa autem mortis et horum defectuum in | |
| 6012 humana natura est peccatum, quia <i>per peccatum mors intravit in | |
| 6013 mundum</i>, ut dicitur Rom. V. Et ideo illi proprie dicuntur hos | |
| 6014 defectus contrahere qui ex debito peccati hos defectus incurrunt. | |
| 6015 Christus autem hos defectus non habuit ex debito peccati, quia, ut | |
| 6016 Augustinus dicit, exponens illud Ioan. III, <i>qui de sursum venit, | |
| 6017 super omnes est, de sursum venit Christus, idest de altitudine | |
| 6018 humanae naturae, quam habuit ante peccatum primi hominis</i>. | |
| 6019 Accepit enim naturam humanam absque peccato in illa puritate in qua | |
| 6020 erat in statu innocentiae. Et simili modo potuisset assumere | |
| 6021 humanam naturam absque defectibus. Sic igitur patet quod Christus | |
| 6022 non contraxit hos defectus, quasi ex debito peccati eos suscipiens, | |
| 53 | 6023 sed ex propria voluntate.</p><p title="III q. 14 a. 3 ad 1"><a name="47457"><span class="ref">[47457] IIIª q. 14 a. 3 ad 1</span></a> Ad primum ergo |
| 28 | 6024 dicendum quod caro virginis concepta fuit in originali peccato, et |
| 6025 ideo hos defectus contraxit. Sed caro Christi ex virgine assumpsit | |
| 6026 naturam absque culpa. Et similiter potuisset naturam assumere | |
| 6027 absque poena, sed voluit suscipere poenam propter opus nostrae | |
| 6028 redemptionis implendum, sicut dictum est. Et ideo habuit huiusmodi | |
| 53 | 6029 defectus, non contrahendo, sed voluntarie assumendo.</p><p title="III q. 14 a. 3 ad 2"><a name="47458"><span class="ref">[47458] IIIª q. 14 a. 3 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 6030 dicendum quod causa mortis et aliorum corporalium defectuum in |
| 6031 humana natura est duplex. Una quidem remota, quae accipitur ex | |
| 6032 parte principiorum materialium humani corporis, inquantum est ex | |
| 6033 contrariis compositum. Sed haec causa impediebatur per originalem | |
| 6034 iustitiam. Et ideo proxima causa mortis et aliorum defectuum est | |
| 6035 peccatum, per quod est subtracta originalis iustitia. Et propter | |
| 6036 hoc, quia Christus fuit sine peccato, dicitur non contraxisse | |
| 53 | 6037 huiusmodi defectus, sed voluntarie assumpsisse.</p><p title="III q. 14 a. 3 ad 3"><a name="47459"><span class="ref">[47459] IIIª q. 14 a. 3 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 6038 dicendum quod Christus in huiusmodi defectibus assimilatus est |
| 6039 aliis hominibus quantum ad qualitatem defectuum, non autem quantum | |
| 6040 ad causam. Et ideo non contraxit huiusmodi defectus, sicut et | |
| 53 | 6041 alii.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 4</h3><p title="III q. 14 a. 4 arg. 1"><a name="47460"><span class="ref">[47460] IIIª q. 14 a. 4 arg. 1</span></a> Ad quartum sic |
| 28 | 6042 proceditur. Videtur quod Christus omnes defectus corporales hominum |
| 6043 assumere debuit. Dicit enim Damascenus, <i>quod est inassumptibile, | |
| 6044 est incurabile</i>. Sed Christus venerat omnes defectus nostros | |
| 53 | 6045 curare. Ergo omnes defectus nostros assumere debuit.</p><p title="III q. 14 a. 4 arg. 2"><a name="47461"><span class="ref">[47461] IIIª q. 14 a. 4 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 6046 dictum est quod ad hoc quod Christus pro nobis satisfaceret, debuit |
| 6047 habere habitus perfectivos in anima et defectus in corpore. Sed | |
| 6048 ipse ex parte animae assumpsit plenitudinem omnis gratiae. Ergo ex | |
| 53 | 6049 parte corporis debuit assumere omnes defectus.</p><p title="III q. 14 a. 4 arg. 3"><a name="47462"><span class="ref">[47462] IIIª q. 14 a. 4 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 6050 inter omnes defectus corporales praecipuum locum tenet mors. Sed |
| 6051 Christus mortem assumpsit. Ergo multo magis omnes defectus alios | |
| 53 | 6052 assumere debuit.</p><p title="III q. 14 a. 4 s. c."><a name="47463"><span class="ref">[47463] IIIª q. 14 a. 4 s. c.</span></a> Sed contra est |
| 28 | 6053 quod contraria non possunt simul fieri in eodem. Sed quaedam |
| 6054 infirmitates sunt sibi ipsis contrariae, utpote ex contrariis | |
| 6055 principiis causatae. Ergo non potuit esse quod Christus omnes | |
| 53 | 6056 infirmitates humanas assumeret.</p><p title="III q. 14 a. 4 co."><a name="47464"><span class="ref">[47464] IIIª q. 14 a. 4 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 6057 dicendum quod, sicut dictum est, Christus humanos defectus |
| 6058 assumpsit ad satisfaciendum pro peccato humanae naturae, ad quod | |
| 6059 requirebatur quod perfectionem scientiae et gratiae haberet in | |
| 6060 anima. Illos igitur defectus Christus assumere debuit qui | |
| 6061 consequuntur ex peccato communi totius naturae, nec tamen repugnant | |
| 6062 perfectioni scientiae et gratiae. Sic igitur non fuit conveniens ut | |
| 6063 omnes defectus seu infirmitates humanas assumeret. Sunt enim quidam | |
| 6064 defectus qui repugnant perfectioni scientiae et gratiae, sicut | |
| 6065 ignorantia, pronitas ad malum, et difficultas ad bonum. Quidam | |
| 6066 autem defectus sunt qui non consequuntur communiter totam humanam | |
| 6067 naturam propter peccatum primi parentis, sed causantur in aliquibus | |
| 6068 hominibus ex quibusdam particularibus causis, sicut lepra et morbus | |
| 6069 caducus et alia huiusmodi. Qui quidem defectus quandoque causantur | |
| 6070 ex culpa hominis, puta ex inordinatione victus, quandoque autem ex | |
| 6071 defectu virtutis formativae. Quorum neutrum convenit Christo, quia | |
| 6072 caro eius de spiritu sancto concepta est, qui est infinitae | |
| 6073 sapientiae et virtutis, errare et deficere non valens; et ipse | |
| 6074 nihil inordinatum in regimine suae vitae exercuit. Sunt autem | |
| 6075 tertii defectus qui in omnibus hominibus communiter inveniuntur ex | |
| 6076 peccato primi parentis, sicut mors, fames, sitis, et alia | |
| 6077 huiusmodi. Et hos defectus omnes Christus suscepit. Quos Damascenus | |
| 6078 vocat naturales et indetractibiles passiones, naturales quidem, | |
| 6079 quia consequuntur communiter totam humanam naturam; indetractibiles | |
| 53 | 6080 quidem, quia defectum scientiae et gratiae non important.</p><p title="III q. 14 a. 4 ad 1"><a name="47465"><span class="ref">[47465] IIIª q. 14 a. 4 ad 1</span></a> Ad primum ergo |
| 28 | 6081 dicendum quod omnes particulares defectus hominum causantur ex |
| 6082 corruptibilitate et passibilitate corporis, superadditis quibusdam | |
| 6083 particularibus causis. Et ideo, dum Christus curavit passibilitatem | |
| 6084 et corruptibilitatem corporis nostri per hoc quod eam assumpsit, ex | |
| 53 | 6085 consequenti omnes alios defectus curavit.</p><p title="III q. 14 a. 4 ad 2"><a name="47466"><span class="ref">[47466] IIIª q. 14 a. 4 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 6086 dicendum quod plenitudo omnis gratiae et scientiae animae Christi |
| 6087 secundum se debebatur, ex hoc ipso quod erat a verbo Dei assumpta. | |
| 6088 Et ideo absolute omnem plenitudinem sapientiae et gratiae Christus | |
| 6089 assumpsit. Sed defectus nostros dispensative assumpsit, ut pro | |
| 6090 peccato nostro satisfaceret, non quia ei secundum se competerent. | |
| 6091 Et ideo non oportuit quod omnes assumeret, sed solum illos qui | |
| 6092 sufficiebant ad satisfaciendum pro peccato totius humanae | |
| 53 | 6093 naturae.</p><p title="III q. 14 a. 4 ad 3"><a name="47467"><span class="ref">[47467] IIIª q. 14 a. 4 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 6094 dicendum quod mors in omnes homines devenit ex peccato primi |
| 6095 parentis, non autem quidam alii defectus, licet sint morte minores. | |
| 53 | 6096 Unde non est similis ratio.</p></div></div><div class="q" id="q15"><h2>Quaestio 15</h2><div class="p"><h3>Prooemium</h3><p title="III q. 15 pr."><a name="47468"><span class="ref">[47468] |
| 6097 IIIª q. 15 pr.</span></a> Deinde considerandum est de | |
| 28 | 6098 defectibus pertinentibus ad animam. Et circa hoc quaeruntur decem. |
| 6099 Primo, utrum in Christo fuerit peccatum. Secundo, utrum in eo | |
| 6100 fuerit fomes peccati. Tertio, utrum in eo fuerit ignorantia. | |
| 6101 Quarto, utrum anima eius fuerit passibilis. Quinto, utrum in eo | |
| 6102 fuerit dolor sensibilis. Sexto, utrum in eo fuerit tristitia. | |
| 6103 Septimo, utrum in eo fuerit timor. Octavo, utrum in eo fuerit | |
| 6104 admiratio. Nono, utrum in eo fuerit ira. Decimo, utrum simul fuerit | |
| 53 | 6105 viator et comprehensor.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 1</h3><p title="III q. 15 a. 1 arg. 1"><a name="47469"><span class="ref">[47469] IIIª q. 15 a. 1 arg. 1</span></a> Ad primum sic |
| 28 | 6106 proceditur. Videtur quod in Christo fuerit peccatum. Dicitur enim |
| 6107 in Psalmo, <i>Deus, Deus meus, ut quid dereliquisti? Longe a salute | |
| 6108 mea verba delictorum meorum</i>. Haec autem verba dicuntur ex | |
| 6109 persona ipsius Christi, ut patet ex hoc quod ipse ea in cruce | |
| 53 | 6110 protulit. Ergo videtur quod in Christo fuerint delicta.</p><p title="III q. 15 a. 1 arg. 2"><a name="47470"><span class="ref">[47470] IIIª q. 15 a. 1 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 6111 Rom. V dicit apostolus quod in Adam omnes peccaverunt, scilicet |
| 6112 quia in eo originaliter fuerunt. Sed etiam Christus originaliter | |
| 53 | 6113 fuit in Adam. Ergo in eo peccavit.</p><p title="III q. 15 a. 1 arg. 3"><a name="47471"><span class="ref">[47471] IIIª q. 15 a. 1 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 6114 apostolus dicit, Heb. II, quod <i>in eo in quo Christus passus est |
| 6115 et tentatus, potens est et his qui tentantur auxiliari</i>. Sed | |
| 6116 maxime indigebamus auxilio eius contra peccatum. Ergo videtur quod | |
| 53 | 6117 in eo fuerit peccatum.</p><p title="III q. 15 a. 1 arg. 4"><a name="47472"><span class="ref">[47472] IIIª q. 15 a. 1 arg. 4</span></a> Praeterea, II |
| 28 | 6118 Cor. V dicitur quod Deus <i>eum qui non noverat peccatum, scilicet |
| 6119 Christum, pro nobis fecit peccatum</i>. Sed illud vere est quod a | |
| 53 | 6120 Deo factum est. Ergo in Christo vere fuit peccatum.</p><p title="III q. 15 a. 1 arg. 5"><a name="47473"><span class="ref">[47473] IIIª q. 15 a. 1 arg. 5</span></a> Praeterea, |
| 28 | 6121 sicut Augustinus dicit, in libro de agone Christiano, <i>in homine |
| 6122 Christo se nobis ad exemplum praebuit filius Dei</i>. Sed homo | |
| 6123 indiget exemplo non solum ad recte vivendum, sed etiam ad hoc quod | |
| 6124 poeniteat de peccatis. Ergo videtur quod in Christo debuit esse | |
| 6125 peccatum, ut, de peccatis poenitendo, poenitentiae nobis daret | |
| 53 | 6126 exemplum.</p><p title="III q. 15 a. 1 s. c."><a name="47474"><span class="ref">[47474] IIIª q. 15 a. 1 s. c.</span></a> Sed contra est |
| 28 | 6127 quod ipse dicit, Ioan. VIII, <i>quis ex vobis arguet me de |
| 53 | 6128 peccato?</i></p><p title="III q. 15 a. 1 co."><a name="47475"><span class="ref">[47475] IIIª q. 15 a. 1 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 6129 dicendum quod, sicut supra dictum est, Christus suscepit defectus |
| 6130 nostros ut pro nobis satisfaceret; et veritatem humanae naturae | |
| 6131 comprobaret; et ut nobis exemplum virtutis fieret. Secundum quae | |
| 6132 tria manifestum est quod defectum peccati assumere non debuit. | |
| 6133 Primo enim, peccatum nihil operatur ad satisfactionem, quinimmo | |
| 6134 virtutem satisfactionis impedit; quia, ut dicitur Eccli. XXXIV, | |
| 6135 <i>dona iniquorum non probat altissimus</i>. Similiter etiam ex | |
| 6136 peccato non demonstratur veritas humanae naturae, quia peccatum non | |
| 6137 pertinet ad humanam naturam, cuius Deus est causa; sed magis est | |
| 6138 contra naturam per seminationem Diaboli introductum, ut Damascenus | |
| 6139 dicit. Tertio, peccando exempla virtutum praebere non potuit, cum | |
| 6140 peccatum contrarietur virtuti. Et ideo Christus nullo modo | |
| 6141 assumpsit defectum peccati, nec originalis nec actualis, secundum | |
| 6142 illud quod dicitur I Pet. II, <i>qui peccatum non fecit, nec | |
| 53 | 6143 inventus est dolus in ore eius</i>.</p><p title="III q. 15 a. 1 ad 1"><a name="47476"><span class="ref">[47476] IIIª q. 15 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum ergo |
| 28 | 6144 dicendum quod, sicut Damascenus dicit, in III libro, dicitur |
| 6145 aliquid de Christo, uno modo, secundum proprietatem naturalem et | |
| 6146 hypostaticam, sicut dicitur quod factus est homo, et quod pro nobis | |
| 6147 passus est; alio modo, secundum proprietatem personalem et | |
| 6148 habitudinalem, prout scilicet aliqua dicuntur de ipso in persona | |
| 6149 nostra quae sibi secundum se nullo modo conveniunt. Unde et inter | |
| 6150 septem regulas Tichonii, quas ponit Augustinus in III de Doct. | |
| 6151 Christ., prima ponitur <i>de domino et eius corpore</i>, cum | |
| 6152 scilicet Christi et Ecclesiae una persona aestimatur. Et secundum | |
| 6153 hoc, Christus ex persona membrorum suorum loquens dicit, verba | |
| 53 | 6154 delictorum meorum, non quod in ipso capite delicta fuerint.</p><p title="III q. 15 a. 1 ad 2"><a name="47477"><span class="ref">[47477] IIIª q. 15 a. 1 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 6155 dicendum quod, sicut Augustinus dicit, X super Gen. ad Litt., non |
| 6156 omni modo Christus fuit in Adam, et in aliis patribus, quo nos ibi | |
| 6157 fuimus. Nos enim fuimus in Adam secundum rationem seminalem, et | |
| 6158 secundum corpulentam substantiam, quia scilicet, ut ipse ibidem | |
| 6159 dicit, <i>cum sit in semine et visibilis corpulentia et invisibilis | |
| 6160 ratio, utrumque cucurrit ex Adam. Sed Christus visibilem carnis | |
| 6161 substantiam de carne virginis sumpsit, ratio vero conceptionis eius | |
| 6162 non a semine virili, sed longe aliter, ac desuper venit</i>. Unde | |
| 6163 non fuit in Adam secundum seminalem rationem, sed solum secundum | |
| 6164 corpulentam substantiam. Et ideo Christus non accepit active ab | |
| 6165 Adam naturam humanam, sed solum materialiter, active vero a spiritu | |
| 6166 sancto, sicut et ipse Adam materialiter sumpsit corpus ex limo | |
| 6167 terrae, active autem a Deo. Et propter hoc Christus non peccavit in | |
| 53 | 6168 Adam, in quo fuit solum secundum materiam.</p><p title="III q. 15 a. 1 ad 3"><a name="47478"><span class="ref">[47478] IIIª q. 15 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 6169 dicendum quod Christus sua tentatione et passione nobis auxilium |
| 6170 tulit pro nobis satisfaciendo. Sed peccatum non cooperatur ad | |
| 6171 satisfactionem, sed magis ipsam impedit, ut dictum est. Et ideo non | |
| 6172 oportuit ut peccatum in se haberet, sed quod omnino esset purus a | |
| 6173 peccato, alioquin, poena quam sustinuit fuisset sibi debita pro | |
| 53 | 6174 peccato proprio.</p><p title="III q. 15 a. 1 ad 4"><a name="47479"><span class="ref">[47479] IIIª q. 15 a. 1 ad 4</span></a> Ad quartum |
| 28 | 6175 dicendum quod Deus fecit Christum peccatum, non quidem ut in se |
| 6176 peccatum haberet, sed quia fecit eum hostiam pro peccato, sicut | |
| 6177 Osee IV dicitur, peccata populi mei comedent, scilicet sacerdotes, | |
| 6178 qui secundum legem comedebant hostias pro peccato oblatas. Et | |
| 6179 secundum hunc modum dicitur Isaiae LIII, quod <i>dominus posuit in | |
| 6180 eo iniquitates omnium nostrum</i>, quia scilicet eum tradidit ut | |
| 6181 esset hostia pro peccatis omnium hominum. Vel, fecit eum peccatum, | |
| 6182 idest, <i>habentem similitudinem carnis peccati</i>, ut dicitur | |
| 6183 Rom. VIII. Et hoc propter corpus passibile et mortale quod | |
| 53 | 6184 assumpsit.</p><p title="III q. 15 a. 1 ad 5"><a name="47480"><span class="ref">[47480] IIIª q. 15 a. 1 ad 5</span></a> Ad quintum |
| 28 | 6185 dicendum quod poenitens laudabile exemplum dare potest, non ex eo |
| 6186 quod peccavit, sed in hoc quod voluntarie poenam sustinet pro | |
| 6187 peccato. Unde Christus dedit maximum exemplum poenitentibus, dum | |
| 6188 non pro peccato proprio, sed pro peccatis aliorum voluit poenam | |
| 53 | 6189 subire.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 2</h3><p title="III q. 15 a. 2 arg. 1"><a name="47481"><span class="ref">[47481] IIIª q. 15 a. 2 arg. 1</span></a> Ad secundum |
| 28 | 6190 sic proceditur. Videtur quod in Christo fuerit fomes peccati. Ab |
| 6191 eodem enim principio derivatur fomes peccati, et passibilitas | |
| 6192 corporis sive mortalitas, scilicet ex subtractione originalis | |
| 6193 iustitiae, per quam simul inferiores vires animae subdebantur | |
| 6194 rationi, et corpus animae. Sed in Christo fuit passibilitas | |
| 53 | 6195 corporis et mortalitas. Ergo etiam in eo fuit fomes peccati.</p><p title="III q. 15 a. 2 arg. 2"><a name="47482"><span class="ref">[47482] IIIª q. 15 a. 2 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 6196 sicut Damascenus dicit, in III libro, <i>beneplacito divinae |
| 6197 voluntatis permittebatur caro Christi pati et operari quae | |
| 6198 propria</i>. Sed proprium est carni ut concupiscat delectabilia | |
| 6199 sibi. Cum ergo nihil aliud sit fomes quam concupiscentia, ut | |
| 6200 dicitur in Glossa, Rom. VII, videtur quod in Christo fuerit fomes | |
| 53 | 6201 peccati.</p><p title="III q. 15 a. 2 arg. 3"><a name="47483"><span class="ref">[47483] IIIª q. 15 a. 2 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 6202 ratione fomitis <i>caro concupiscit adversus spiritum</i>, ut |
| 6203 dicitur Galat. V. Sed tanto spiritus ostenditur esse fortior et | |
| 6204 magis dignus corona, quanto magis super hostem, scilicet | |
| 6205 concupiscentiam carnis, dominatur, secundum illud II Tim. II, | |
| 6206 <i>non coronabitur nisi qui legitime certaverit</i>. Christus autem | |
| 6207 habuit fortissimum et victoriosissimum spiritum, et maxime dignum | |
| 6208 corona, secundum illud Apoc. VI, <i>data est ei corona, et exivit | |
| 6209 vincens, ut vinceret</i>. Videtur ergo quod in Christo debuerit | |
| 53 | 6210 esse maxime fomes peccati.</p><p title="III q. 15 a. 2 s. c."><a name="47484"><span class="ref">[47484] IIIª q. 15 a. 2 s. c.</span></a> Sed contra est |
| 28 | 6211 quod dicitur Matth. I, <i>quod in ea natum est, de spiritu sancto |
| 6212 est</i>. Sed spiritus sanctus excludit peccatum, et inclinationem | |
| 6213 peccati, quae importatur nomine fomitis. Ergo in Christo non fuit | |
| 53 | 6214 fomes peccati.</p><p title="III q. 15 a. 2 co."><a name="47485"><span class="ref">[47485] IIIª q. 15 a. 2 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 6215 dicendum quod, sicut supra dictum est, Christus perfectissime |
| 6216 habuit gratiam et omnes virtutes. Virtus autem moralis quae est in | |
| 6217 irrationali parte animae, eam facit rationi esse subiectam, et | |
| 6218 tanto magis quanto perfectior fuerit virtus, sicut temperantia | |
| 6219 concupiscibilem, et fortitudo et mansuetudo irascibilem, ut in | |
| 6220 secunda parte dictum est. Ad rationem autem fomitis pertinet | |
| 6221 inclinatio sensualis appetitus in id quod est contra rationem. Sic | |
| 6222 igitur patet quod, quanto virtus fuerit magis in aliquo perfecta, | |
| 6223 tanto magis debilitatur in eo vis fomitis. Cum igitur in Christo | |
| 6224 fuerit virtus secundum perfectissimum gradum, consequens est quod | |
| 6225 in eo fomes peccati non fuerit, cum etiam iste defectus non sit | |
| 6226 ordinabilis ad satisfaciendum, sed potius inclinat ad contrarium | |
| 53 | 6227 satisfactioni.</p><p title="III q. 15 a. 2 ad 1"><a name="47486"><span class="ref">[47486] IIIª q. 15 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum ergo |
| 28 | 6228 dicendum quod inferiores vires pertinentes ad sensibilem appetitum, |
| 6229 naturaliter sunt obedibiles rationi, non autem vires corporales, | |
| 6230 vel humorum corporalium, vel etiam ipsius animae vegetabilis, ut | |
| 6231 patet in I Ethic. Et ideo perfectio virtutis, quae est secundum | |
| 6232 rationem rectam, non excludit passibilitatem corporis, excludit | |
| 6233 autem fomitem peccati, cuius ratio consistit in resistentia | |
| 53 | 6234 sensibilis appetitus ad rationem.</p><p title="III q. 15 a. 2 ad 2"><a name="47487"><span class="ref">[47487] IIIª q. 15 a. 2 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 6235 dicendum quod caro naturaliter concupiscit id quod est sibi |
| 6236 delectabile, concupiscentia appetitus sensitivi, sed caro hominis, | |
| 6237 qui est animal rationale, hoc concupiscit secundum modum et ordinem | |
| 6238 rationis. Et hoc modo caro Christi, concupiscentia appetitus | |
| 6239 sensitivi, naturaliter appetebat escam et potum et somnum, et alia | |
| 6240 huiusmodi quae secundum rationem rectam appetuntur, ut patet per | |
| 6241 Damascenum, in III libro. Ex hoc autem non sequitur quod in Christo | |
| 6242 fuerit fomes peccati, qui importat concupiscentiam delectabilium | |
| 53 | 6243 praeter ordinem rationis.</p><p title="III q. 15 a. 2 ad 3"><a name="47488"><span class="ref">[47488] IIIª q. 15 a. 2 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 6244 dicendum quod fortitudo spiritus aliqualis ostenditur ex hoc quod |
| 6245 resistit concupiscentiae carnis sibi contrariantis, sed maior | |
| 6246 fortitudo spiritus ostenditur si per eius virtutem totaliter | |
| 6247 comprimatur, ne contra spiritum concupiscere possit. Et ideo hoc | |
| 6248 competebat Christo, cuius spiritus summum gradum fortitudinis | |
| 6249 attigerat. Et licet non sustinuerit impugnationem interiorem ex | |
| 6250 parte fomitis, sustinuit tamen exteriorem impugnationem ex parte | |
| 53 | 6251 mundi et Diaboli, quos superando victoriae coronam promeruit.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 3</h3><p title="III q. 15 a. 3 arg. 1"><a name="47489"><span class="ref">[47489] IIIª q. 15 a. 3 arg. 1</span></a> Ad tertium sic |
| 28 | 6252 proceditur. Videtur quod in Christo fuerit ignorantia. Illud enim |
| 6253 vere fuit in Christo quod sibi competit secundum humanam naturam, | |
| 6254 licet non competat secundum divinam, sicut passio et mors. Sed | |
| 6255 ignorantia convenit Christo secundum humanam naturam, dicit enim | |
| 6256 Damascenus, in III libro, quod <i>ignorantem et servilem assumpsit | |
| 53 | 6257 naturam</i>. Ergo ignorantia vere fuit in Christo.</p><p title="III q. 15 a. 3 arg. 2"><a name="47490"><span class="ref">[47490] IIIª q. 15 a. 3 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 6258 aliquis dicitur ignorans per notitiae defectum. Sed aliqua notitia |
| 6259 defuit Christo, dicit enim apostolus, II Cor. V, <i>eum qui non | |
| 6260 novit peccatum, pro nobis peccatum fecit</i>. Ergo in Christo fuit | |
| 53 | 6261 ignorantia.</p><p title="III q. 15 a. 3 arg. 3"><a name="47491"><span class="ref">[47491] IIIª q. 15 a. 3 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 6262 Isaiae VIII dicitur, <i>antequam sciat puer vocare patrem suum et |
| 6263 matrem suam, auferetur fortitudo Damasci</i>. Puer autem ille est | |
| 53 | 6264 Christus. Ergo in Christo fuit aliquarum rerum ignorantia.</p><p title="III q. 15 a. 3 s. c."><a name="47492"><span class="ref">[47492] IIIª q. 15 a. 3 s. c.</span></a> Sed contra, |
| 28 | 6265 ignorantia per ignorantiam non tollitur. Christus autem ad hoc |
| 6266 venit ut ignorantias nostras auferret, venit enim <i>ut illuminaret | |
| 6267 his qui in tenebris et in umbra mortis sedent</i>. Ergo in Christo | |
| 53 | 6268 ignorantia non fuit.</p><p title="III q. 15 a. 3 co."><a name="47493"><span class="ref">[47493] IIIª q. 15 a. 3 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 6269 dicendum quod, sicut in Christo fuit plenitudo gratiae et virtutis, |
| 6270 ita in ipso fuit plenitudo omnis scientiae, ut ex praemissis patet. | |
| 6271 Sicut autem in Christo plenitudo gratiae et virtutis excludit | |
| 6272 peccati fomitem, ita plenitudo scientiae excludit ignorantiam, quae | |
| 6273 scientiae opponitur. Unde, sicut in Christo non fuit fomes peccati, | |
| 53 | 6274 ita non fuit in eo ignorantia.</p><p title="III q. 15 a. 3 ad 1"><a name="47494"><span class="ref">[47494] IIIª q. 15 a. 3 ad 1</span></a> Ad primum ergo |
| 28 | 6275 dicendum quod natura a Christo assumpta potest dupliciter |
| 6276 considerari. Uno modo, secundum rationem suae speciei. Et secundum | |
| 6277 hoc dicit Damascenus eam esse ignorantem et servilem. Unde subdit, | |
| 6278 <i>nam serva est quidem hominis natura eius qui fecit ipsam, Dei, | |
| 6279 et non habet futurorum cognitionem</i>. Alio modo potest | |
| 6280 considerari secundum illud quod habet ex unione ad hypostasim | |
| 6281 divinam, ex qua habet plenitudinem scientiae et gratiae, secundum | |
| 6282 illud Ioan. I, <i>vidimus eum, quasi unigenitum a patre, plenum | |
| 6283 gratiae et veritatis</i>. Et hoc modo natura humana in Christo | |
| 53 | 6284 ignorantiam non habuit.</p><p title="III q. 15 a. 3 ad 2"><a name="47495"><span class="ref">[47495] IIIª q. 15 a. 3 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 6285 dicendum quod Christus dicitur non novisse peccatum, quia nescivit |
| 53 | 6286 per experientiam. Scivit autem per simplicem notitiam.</p><p title="III q. 15 a. 3 ad 3"><a name="47496"><span class="ref">[47496] IIIª q. 15 a. 3 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 6287 dicendum quod propheta ibi loquitur de humana Christi scientia. |
| 6288 Dicit ergo, antequam sciat puer, scilicet secundum humanitatem, | |
| 6289 vocare patrem suum, Ioseph, qui pater fuit putative, et matrem | |
| 6290 suam, scilicet Mariam, auferetur fortitudo Damasci. Quod non est | |
| 6291 sic intelligendum quasi aliquando fuerit homo et hoc nesciverit, | |
| 6292 sed, antequam sciat, idest, antequam fiat homo scientiam habens | |
| 6293 humanam, auferetur vel, ad litteram, fortitudo Damasci et spolia | |
| 6294 Samariae, per regem Assyriorum; vel, spiritualiter, quia, nondum | |
| 6295 natus, populum suum sola invocatione salvabit, ut Glossa Hieronymi | |
| 6296 exponit. Augustinus tamen, in sermone de Epiph., dicit hoc esse | |
| 6297 completum in adoratione magorum. Ait enim, <i>antequam per humanam | |
| 6298 carnem humana verba proferret, accepit virtutem Damasci, scilicet | |
| 6299 divitias, in quibus Damascus praesumebat in divitiis autem | |
| 6300 principatus auro defertur. Spolia vero Samariae iidem ipsi erant. | |
| 6301 Samaria namque pro idololatria ponitur, illic enim populus ad idola | |
| 6302 colenda conversus est. Haec ergo prima spolia puer idololatriae | |
| 6303 detraxit</i>. Et secundum hoc intelligitur, antequam sciat puer, | |
| 53 | 6304 idest, antequam ostendat se scire.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 4</h3><p title="III q. 15 a. 4 arg. 1"><a name="47497"><span class="ref">[47497] IIIª q. 15 a. 4 arg. 1</span></a> Ad quartum sic |
| 28 | 6305 proceditur. Videtur quod anima Christi non fuerit passibilis. Nihil |
| 6306 enim patitur nisi a fortiori, quia <i>agens est praestantius | |
| 6307 patiente</i>, ut patet per Augustinum, XII super Gen. ad Litt.; et | |
| 6308 per philosophum, in III de anima. Sed nulla creatura fuit | |
| 6309 praestantior quam anima Christi. Ergo anima Christi non potuit ab | |
| 6310 aliqua creatura pati. Et ita non fuit passibilis, frustra enim | |
| 53 | 6311 fuisset in eo potentia patiendi, si a nullo pati potuisset.</p><p title="III q. 15 a. 4 arg. 2"><a name="47498"><span class="ref">[47498] IIIª q. 15 a. 4 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 6312 Tullius in libro de Tusculan. quaest., dicit quod passiones animae |
| 6313 sunt quaedam aegritudines. Sed in anima Christi non fuit aliqua | |
| 6314 aegritudo, nam aegritudo animae sequitur peccatum, ut patet per | |
| 6315 illud Psalmi, <i>sana animam meam, quia peccavi tibi</i>. Ergo in | |
| 53 | 6316 Christo non fuerunt animae passiones.</p><p title="III q. 15 a. 4 arg. 3"><a name="47499"><span class="ref">[47499] IIIª q. 15 a. 4 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 6317 passiones animae videntur idem esse cum fomite peccati, unde |
| 6318 apostolus, Rom. VII, vocat eas <i>passiones peccatorum</i>. Sed in | |
| 6319 Christo non fuit fomes peccati, ut supra dictum est. Ergo videtur | |
| 6320 quod non fuerint in eo animae passiones. Et ita anima Christi non | |
| 53 | 6321 fuit passibilis.</p><p title="III q. 15 a. 4 s. c."><a name="47500"><span class="ref">[47500] IIIª q. 15 a. 4 s. c.</span></a> Sed contra est |
| 28 | 6322 quod in Psalmo dicitur ex persona Christi, <i>repleta est malis |
| 6323 anima mea</i>, non quidem peccatis, sed humanis malis, idest | |
| 6324 doloribus, ut Glossa ibidem exponit. Sic igitur anima Christi fuit | |
| 53 | 6325 passibilis.</p><p title="III q. 15 a. 4 co."><a name="47501"><span class="ref">[47501] IIIª q. 15 a. 4 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 6326 dicendum quod animam in corpore constitutam contingit pati |
| 6327 dupliciter, uno modo passione corporali; alio modo, passione | |
| 6328 animali. Passione quidem corporali patitur per corporis laesionem. | |
| 6329 Cum enim anima sit forma corporis, consequens est quod unum sit | |
| 6330 esse animae et corporis, et ideo, corpore perturbato per aliquam | |
| 6331 corpoream passionem, necesse est quod anima per accidens | |
| 6332 perturbetur, scilicet quantum ad esse quod habet in corpore. Quia | |
| 6333 igitur corpus Christi fuit passibile et mortale, ut supra habitum | |
| 6334 est, necesse fuit ut etiam anima eius hoc modo passibilis esset. | |
| 6335 Passione autem animali pati dicitur anima secundum operationem quae | |
| 6336 vel est propria animae, vel est principalius animae quam corporis. | |
| 6337 Et quamvis etiam secundum intelligere et sentire dicatur hoc modo | |
| 6338 anima aliquid pati, tamen, sicut in secunda parte dictum est, | |
| 6339 propriissime dicuntur passiones animae affectiones appetitus | |
| 6340 sensitivi, quae in Christo fuerunt, sicut et cetera quae ad naturam | |
| 6341 hominis pertinent. Unde Augustinus dicit, XIV de Civ. Dei, <i>ipse | |
| 6342 dominus, in forma servi agere vitam dignatus, humanitus adhibuit | |
| 6343 eas, ubi adhibendas esse iudicavit. Neque enim in quo verum erat | |
| 6344 hominis corpus et verus hominis animus, falsus erat humanus | |
| 6345 affectus</i>. Sciendum tamen quod huiusmodi passiones aliter | |
| 6346 fuerunt in Christo quam in nobis, quantum ad tria. Primo quidem, | |
| 6347 quantum ad obiectum. Quia in nobis plerumque huiusmodi passiones | |
| 6348 feruntur ad illicita, quod in Christo non fuit. Secundo, quantum ad | |
| 6349 principium. Quia huiusmodi passiones frequenter in nobis | |
| 6350 praeveniunt iudicium rationis, sed in Christo omnes motus sensitivi | |
| 6351 appetitus oriebantur secundum dispositionem rationis. Unde | |
| 6352 Augustinus dicit, XIV de Civ. Dei, quod <i>hos motus, certissimae | |
| 6353 dispensationis gratia, ita cum voluit Christus suscepit animo | |
| 6354 humano, sicut cum voluit factus est homo</i>. Tertio, quantum ad | |
| 6355 effectum. Quia in nobis quandoque huiusmodi motus non sistunt in | |
| 6356 appetitu sensitivo, sed trahunt rationem. Quod in Christo non fuit, | |
| 6357 quia motus naturaliter humanae carni convenientes sic ex eius | |
| 6358 dispositione in appetitu sensitivo manebant quod ratio ex his nullo | |
| 6359 modo impediebatur facere quae conveniebant. Unde Hieronymus dicit, | |
| 6360 super Matth., quod <i>dominus noster, ut veritatem assumpti | |
| 6361 probaret hominis, vere quidem contristatus est, sed, ne passio in | |
| 6362 animo illius dominaretur, per propassionem dicitur quod coepit | |
| 6363 contristari</i>, ut passio perfecta intelligatur quando animo, | |
| 6364 idest rationi, dominatur; propassio autem, quando est inchoata in | |
| 53 | 6365 appetitu sensitivo, sed ulterius non se extendit.</p><p title="III q. 15 a. 4 ad 1"><a name="47502"><span class="ref">[47502] IIIª q. 15 a. 4 ad 1</span></a> Ad primum ergo |
| 28 | 6366 dicendum quod anima Christi poterat quidem resistere passionibus, |
| 6367 ut non ei supervenirent, praesertim virtute divina. Sed propria | |
| 6368 voluntate se passionibus subiiciebat, tam corporalibus quam | |
| 53 | 6369 animalibus.</p><p title="III q. 15 a. 4 ad 2"><a name="47503"><span class="ref">[47503] IIIª q. 15 a. 4 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 6370 dicendum quod Tullius ibi loquitur secundum opinionem Stoicorum, |
| 6371 qui non vocabant passiones quoscumque motus appetitus sensitivi, | |
| 6372 sed solum inordinatos. Tales autem passiones manifestum est in | |
| 53 | 6373 Christo non fuisse.</p><p title="III q. 15 a. 4 ad 3"><a name="47504"><span class="ref">[47504] IIIª q. 15 a. 4 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 6374 dicendum quod passiones peccatorum sunt motus appetitus sensitivi |
| 6375 in illicita tendentes. Quod non fuit in Christo, sicut nec fomes | |
| 53 | 6376 peccati.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 5</h3><p title="III q. 15 a. 5 arg. 1"><a name="47505"><span class="ref">[47505] IIIª q. 15 a. 5 arg. 1</span></a> Ad quintum sic |
| 28 | 6377 proceditur. Videtur quod in Christo non fuerit verus dolor |
| 6378 sensibilis. Dicit enim Hilarius, in X de Trin., <i>cum pro Christo | |
| 6379 mori vita sit, quid ipse in mortis sacramento doluisse aestimandus | |
| 6380 est, qui pro se morientibus vitam rependit?</i> Et infra dicit, | |
| 6381 <i>unigenitus Deus hominem verum, non deficiens a se Deo, sumpsit, | |
| 6382 in quo, quamvis aut ictus incideret, aut vulnus descenderet, aut | |
| 6383 nodi concurrerent, aut suspensio elevaret, afferrent quidem haec | |
| 6384 impetum passionis, non tamen dolorem inferrent</i>. Non igitur in | |
| 53 | 6385 Christo fuit verus dolor.</p><p title="III q. 15 a. 5 arg. 2"><a name="47506"><span class="ref">[47506] IIIª q. 15 a. 5 arg. 2</span></a> Praeterea, hoc |
| 28 | 6386 proprium videtur esse carni in peccato conceptae, quod necessitati |
| 6387 doloris subiaceat. Sed caro Christi non est cum peccato concepta, | |
| 6388 sed ex spiritu sancto in utero virginali. Non ergo subiacuit | |
| 53 | 6389 necessitati patiendi dolorem.</p><p title="III q. 15 a. 5 arg. 3"><a name="47507"><span class="ref">[47507] IIIª q. 15 a. 5 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 6390 delectatio contemplationis divinorum diminuit sensum doloris, unde |
| 6391 et martyres in passionibus suis tolerabilius dolorem sustinuerunt | |
| 6392 ex consideratione divini amoris. Sed anima Christi summe | |
| 6393 delectabatur in contemplatione Dei, quem per essentiam videbat, ut | |
| 53 | 6394 supra dictum est. Non ergo poterat sentire aliquem dolorem.</p><p title="III q. 15 a. 5 s. c."><a name="47508"><span class="ref">[47508] IIIª q. 15 a. 5 s. c.</span></a> Sed contra est |
| 28 | 6395 quod Isaiae LIII dicitur, <i>vere languores nostros ipse tulit, et |
| 53 | 6396 dolores nostros ipse portavit</i>.</p><p title="III q. 15 a. 5 co."><a name="47509"><span class="ref">[47509] IIIª q. 15 a. 5 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 6397 dicendum quod, sicut patet ex his quae in secunda parte dicta sunt, |
| 6398 ad veritatem doloris sensibilis requiritur laesio corporis et | |
| 6399 sensus laesionis. Corpus autem Christi laedi poterat, quia erat | |
| 6400 passibile et mortale, ut supra habitum est. Nec defuit ei sensus | |
| 6401 laesionis, cum anima Christi perfecte haberet omnes potentias | |
| 6402 naturales. Unde nulli dubium debet esse quin in Christo fuerit | |
| 53 | 6403 verus dolor.</p><p title="III q. 15 a. 5 ad 1"><a name="47510"><span class="ref">[47510] IIIª q. 15 a. 5 ad 1</span></a> Ad primum ergo |
| 28 | 6404 dicendum quod in omnibus illis verbis, et similibus Hilarius a |
| 6405 carne Christi non veritatem doloris, sed necessitatem excludere | |
| 6406 intendit. Unde post praemissa verba subdit, <i>neque enim, cum | |
| 6407 sitivit aut esurivit aut flevit, bibisse dominus aut manducasse aut | |
| 6408 doluisse monstratus est, sed ad demonstrandam corporis veritatem | |
| 6409 corporis consuetudo suscepta est, ita ut, naturae nostrae | |
| 6410 consuetudine, consuetudini sit corporis satisfactum. Vel, cum potum | |
| 6411 aut cibum accepit, non se necessitati corporis, sed consuetudini | |
| 6412 tribuit</i>. Et accepit necessitatem per comparationem ad causam | |
| 6413 primam horum defectuum, quae est peccatum, ut supra dictum est, ut | |
| 6414 scilicet ea ratione dicatur caro Christi non subiacuisse | |
| 6415 necessitati horum defectuum, quia non fuit in ea peccatum. Unde | |
| 6416 subdit, <i>habuit enim</i>, scilicet Christus, <i>corpus, sed | |
| 6417 originis suae proprium, neque ex vitiis humanae conceptionis | |
| 6418 existens, sed in formam corporis nostri, virtutis suae potestate, | |
| 6419 subsistens</i>. Quantum tamen ad causam propinquam horum defectuum, | |
| 6420 quae est compositio contrariorum, caro Christi subiacuit | |
| 53 | 6421 necessitati horum defectuum, ut supra habitum est.</p><p title="III q. 15 a. 5 ad 2"><a name="47511"><span class="ref">[47511] IIIª q. 15 a. 5 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 6422 dicendum quod caro in peccato concepta subiacet dolori non solum ex |
| 6423 necessitate naturalium principiorum, sed etiam ex necessitate | |
| 6424 reatus peccati. Quae quidem necessitas in Christo non fuit, sed | |
| 53 | 6425 solum necessitas naturalium principiorum.</p><p title="III q. 15 a. 5 ad 3"><a name="47512"><span class="ref">[47512] IIIª q. 15 a. 5 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 6426 dicendum quod, sicut supra dictum est, virtute divinitatis Christi |
| 6427 dispensative sic beatitudo in anima continebatur quod non | |
| 6428 derivabatur ad corpus, ut eius passibilitas et mortalitas | |
| 6429 tolleretur. Et, eadem ratione, delectatio contemplationis sic | |
| 6430 continebatur in mente quod non derivabatur ad vires sensibiles, ut | |
| 53 | 6431 per hoc dolor sensibilis excluderetur.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 6</h3><p title="III q. 15 a. 6 arg. 1"><a name="47513"><span class="ref">[47513] IIIª q. 15 a. 6 arg. 1</span></a> Ad sextum sic |
| 28 | 6432 proceditur. Videtur quod in Christo non fuerit tristitia. Dicitur |
| 6433 enim de Christo, Isaiae XLII, <i>non erit tristis neque | |
| 53 | 6434 turbulentus</i>.</p><p title="III q. 15 a. 6 arg. 2"><a name="47514"><span class="ref">[47514] IIIª q. 15 a. 6 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 6435 Proverb. XII dicitur, <i>non contristabit iustum quidquid ei |
| 6436 acciderit</i>. Et huius rationem Stoici assignabant, quia nullus | |
| 6437 tristatur nisi de amissione bonorum suorum, iustus autem non | |
| 6438 reputat bona sua nisi iustitiam et virtutem, quas non potest | |
| 6439 amittere. Alioquin, subiaceret iustus fortunae, si pro amissione | |
| 6440 bonorum fortunae tristaretur. Sed Christus fuit maxime iustus, | |
| 6441 secundum illud Ierem. XXIII. <i>Hoc est nomen quod vocabunt eum, | |
| 53 | 6442 dominus iustus noster</i>. Ergo in eo non fuit tristitia.</p><p title="III q. 15 a. 6 arg. 3"><a name="47515"><span class="ref">[47515] IIIª q. 15 a. 6 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 6443 philosophus dicit, in VII Ethic., quod omnis tristitia est malum et |
| 6444 fugiendum. Sed nullum malum vel fugiendum fuit in Christo. Ergo in | |
| 53 | 6445 Christo non fuit tristitia.</p><p title="III q. 15 a. 6 arg. 4"><a name="47516"><span class="ref">[47516] IIIª q. 15 a. 6 arg. 4</span></a> Praeterea, |
| 28 | 6446 sicut Augustinus dicit, XIV de Civ. Dei, <i>tristitia est de his |
| 6447 quae nobis nolentibus accidunt</i>. Sed nihil passus est Christus | |
| 6448 contra suam voluntatem, dicitur enim Isaiae LIII, <i>oblatus est | |
| 53 | 6449 quia ipse voluit</i>. Ergo in Christo non fuit tristitia.</p><p title="III q. 15 a. 6 s. c."><a name="47517"><span class="ref">[47517] IIIª q. 15 a. 6 s. c.</span></a> Sed contra est |
| 28 | 6450 quod dicit dominus, Matth. XXVI, <i>tristis est anima mea usque ad |
| 6451 mortem</i>. Et Ambrosius dicit, II de Trin., <i>ut homo, tristitiam | |
| 6452 habuit, suscepit enim tristitiam meam. Confidenter tristitiam | |
| 53 | 6453 nomino, qui crucem praedico</i>.</p><p title="III q. 15 a. 6 co."><a name="47518"><span class="ref">[47518] IIIª q. 15 a. 6 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 6454 dicendum quod, sicut dictum est, delectatio divinae contemplationis |
| 6455 ita per dispensationem divinae virtutis retinebatur in mente | |
| 6456 Christi quod non derivabatur ad vires sensitivas, ut per hoc dolor | |
| 6457 sensibilis excluderetur. Sicut autem dolor sensibilis est in | |
| 6458 appetitu sensitivo, ita et tristitia, sed est differentia secundum | |
| 6459 motivum, sive obiectum. Nam obiectum et motivum doloris est laesio | |
| 6460 sensu tactus percepta, sicut cum aliquis vulneratur. Obiectum autem | |
| 6461 et motivum tristitiae est nocivum seu malum interius apprehensum, | |
| 6462 sive per rationem sive per imaginationem, sicut in secunda parte | |
| 6463 habitum est, sicut cum aliquis tristatur de amissione gratiae vel | |
| 6464 pecuniae. Potuit autem anima Christi interius apprehendere aliquid | |
| 6465 ut nocivum, et quantum ad se, sicut passio et mors eius fuit, et | |
| 6466 quantum ad alios, sicut peccatum discipulorum, vel etiam Iudaeorum | |
| 6467 occidentium ipsum. Et ideo, sicut in Christo potuit esse verus | |
| 6468 dolor, ita in eo potuit esse vera tristitia, alio tamen modo quam | |
| 6469 in nobis est, secundum illa tria quae sunt assignata supra, cum | |
| 53 | 6470 communiter de Christi passione loqueremur.</p><p title="III q. 15 a. 6 ad 1"><a name="47519"><span class="ref">[47519] IIIª q. 15 a. 6 ad 1</span></a> Ad primum ergo |
| 28 | 6471 dicendum quod tristitia removetur a Christo secundum passionem |
| 6472 perfectam, fuit tamen in eo initiata, secundum propassionem. Unde | |
| 6473 dicitur Matth. XXVI, <i>coepit contristari et moestus esse. Aliud | |
| 6474 enim est contristari, aliud incipere contristari</i>, ut Hieronymus | |
| 53 | 6475 ibidem dicit.</p><p title="III q. 15 a. 6 ad 2"><a name="47520"><span class="ref">[47520] IIIª q. 15 a. 6 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 6476 dicendum quod, sicut Augustinus dicit, XIV de Civ. Dei, pro tribus |
| 6477 perturbationibus, scilicet cupiditate, laetitia et timore, Stoici | |
| 6478 tres eupathias, idest bonas passiones, in anima sapientis | |
| 6479 posuerunt, scilicet <i>pro cupiditate voluntatem, pro laetitia | |
| 6480 gaudium, pro metu cautionem. Sed pro tristitia negaverunt aliquid | |
| 6481 posse esse in animo sapientis, quia tristitia est de malo quod iam | |
| 6482 accidit; nullum autem malum aestimant posse accidere sapienti</i>. | |
| 6483 Et hoc ideo est quia non credebant aliquid esse bonum nisi | |
| 6484 honestum, quod homines bonos facit; nec aliquid esse malum nisi | |
| 6485 inhonestum, per quod homines mali fiunt. Quamvis autem honestum sit | |
| 6486 principale hominis bonum, et inhonestum principale hominis malum, | |
| 6487 quia haec pertinent ad ipsam rationem, quae est principalis in | |
| 6488 homine; sunt tamen quaedam secundaria hominis bona, quae pertinent | |
| 6489 ad ipsum corpus, vel ad exteriores res corpori deservientes. Et | |
| 6490 secundum hoc, potest in animo sapientis esse tristitia, quantum ad | |
| 6491 appetitum sensitivum, secundum apprehensionem huiusmodi malorum, | |
| 6492 non tamen ita quod ista tristitia perturbet rationem. Et secundum | |
| 6493 hoc etiam intelligitur quod <i>non contristabit iustum quidquid ei | |
| 6494 acciderit</i>, quia scilicet ex nullo accidente eius ratio | |
| 6495 perturbatur. Et secundum hoc tristitia fuit in Christo, secundum | |
| 53 | 6496 propassionem, non secundum passionem.</p><p title="III q. 15 a. 6 ad 3"><a name="47521"><span class="ref">[47521] IIIª q. 15 a. 6 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 6497 dicendum quod omnis tristitia est malum poenae, non tamen semper |
| 6498 est malum culpae, sed solum quando ex inordinato affectu procedit. | |
| 6499 Unde Augustinus dicit, XIV de Civ. Dei, <i>cum rectam rationem | |
| 6500 sequantur istae affectiones, et quando et ubi oportet adhibentur, | |
| 6501 quis eas tunc morbidas aut vitiosas passiones audeat | |
| 53 | 6502 dicere?</i></p><p title="III q. 15 a. 6 ad 4"><a name="47522"><span class="ref">[47522] IIIª q. 15 a. 6 ad 4</span></a> Ad quartum |
| 28 | 6503 dicendum quod nihil prohibet aliquid esse contrarium voluntati |
| 6504 secundum se quod tamen est volitum ratione finis ad quem ordinatur, | |
| 6505 sicut medicina amara non est secundum se volita, sed solum secundum | |
| 6506 quod ordinatur ad sanitatem. Et hoc modo mors Christi et eius | |
| 6507 passio fuit, secundum se considerata, involuntaria et tristitiam | |
| 6508 causans, licet fuerit voluntaria in ordine ad finem, qui est | |
| 53 | 6509 redemptio humani generis.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 7</h3><p title="III q. 15 a. 7 arg. 1"><a name="47523"><span class="ref">[47523] IIIª q. 15 a. 7 arg. 1</span></a> Ad septimum |
| 28 | 6510 sic proceditur. Videtur quod in Christo non fuerit timor. Dicitur |
| 6511 enim Proverb. XXVII, <i>iustus, quasi leo confidens, absque terrore | |
| 6512 erit</i>. Sed Christus fuit maxime iustus. Ergo in Christo non fuit | |
| 53 | 6513 aliquis timor.</p><p title="III q. 15 a. 7 arg. 2"><a name="47524"><span class="ref">[47524] IIIª q. 15 a. 7 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 6514 Hilarius dicit, X de Trin., <i>interrogo eos qui hoc existimant an |
| 6515 ratione subsistat ut mori timuerit qui, omnem ab apostolis mortis | |
| 6516 timorem expellens, ad gloriam eos sit martyrii exhortatus</i>. Non | |
| 53 | 6517 ergo in Christo rationabile est fuisse timorem.</p><p title="III q. 15 a. 7 arg. 3"><a name="47525"><span class="ref">[47525] IIIª q. 15 a. 7 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 6518 timor non videtur esse nisi de malo quod non potest homo vitare. |
| 6519 Sed Christus poterat vitare et malum poenae, quod passus est; et | |
| 6520 malum culpae, quod aliis accidit. Ergo in Christo non fuit aliquis | |
| 53 | 6521 timor.</p><p title="III q. 15 a. 7 s. c."><a name="47526"><span class="ref">[47526] IIIª q. 15 a. 7 s. c.</span></a> Sed contra est |
| 6522 quod dicitur Marc. XIV, <i>coepit Iesus taedere et pavere</i>.</p><p title="III q. 15 a. 7 co."><a name="47527"><span class="ref">[47527] IIIª q. 15 a. 7 co.</span></a> Respondeo | |
| 28 | 6523 dicendum quod, sicut tristitia causatur ex apprehensione mali |
| 6524 praesentis, ita etiam timor causatur ex apprehensione mali futuri. | |
| 6525 Apprehensio autem mali futuri, si omnimodam certitudinem habeat, | |
| 6526 non inducit timorem. Unde philosophus dicit, in II Rhet., quod | |
| 6527 timor non est nisi ubi est aliqua spes evadendi, nam quando nulla | |
| 6528 spes est evadendi, apprehenditur malum ut praesens; et sic magis | |
| 6529 causat tristitiam quam timorem. Sic igitur timor potest considerari | |
| 6530 quantum ad duo. Uno modo, quantum ad hoc quod appetitus sensitivus | |
| 6531 naturaliter refugit corporis laesionem, et per tristitiam, si sit | |
| 6532 praesens; et per timorem, si sit futura. Et hoc modo timor fuit in | |
| 6533 Christo, sicut et tristitia. Alio modo potest considerari secundum | |
| 6534 incertitudinem futuri adventus, sicut quando nocte timemus ex | |
| 6535 aliquo sonitu quasi ignorantes quid hoc sit. Et quantum ad hoc, | |
| 53 | 6536 timor non fuit in Christo, ut Damascenus dicit, in III libro.</p><p title="III q. 15 a. 7 ad 1"><a name="47528"><span class="ref">[47528] IIIª q. 15 a. 7 ad 1</span></a> Ad primum ergo |
| 28 | 6537 dicendum quod iustus dicitur esse absque terrore, secundum quod |
| 6538 terror importat perfectam passionem, avertentem hominem a bono quod | |
| 6539 est rationis. Et sic timor non fuit in Christo sed solum secundum | |
| 6540 propassionem. Et ideo dicitur quod <i>coepit Iesus pavere et | |
| 6541 taedere</i>, quasi secundum propassionem, ut Hieronymus | |
| 53 | 6542 exponit.</p><p title="III q. 15 a. 7 ad 2"><a name="47529"><span class="ref">[47529] IIIª q. 15 a. 7 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 6543 dicendum quod Hilarius eo modo excludit a Christo timorem quo |
| 6544 excludit tristitiam, scilicet quoad necessitatem timendi. Sed | |
| 6545 tamen, ad comprobandam veritatem humanae naturae, voluntarie | |
| 53 | 6546 timorem assumpsit, sicut et tristitiam.</p><p title="III q. 15 a. 7 ad 3"><a name="47530"><span class="ref">[47530] IIIª q. 15 a. 7 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 6547 dicendum quod, licet Christus potuerit vitare mala futura secundum |
| 6548 virtutem divinitatis, erant tamen inevitabilia, vel non de facili | |
| 53 | 6549 vitabilia, secundum infirmitatem carnis.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 8</h3><p title="III q. 15 a. 8 arg. 1"><a name="47531"><span class="ref">[47531] IIIª q. 15 a. 8 arg. 1</span></a> Ad octavum sic |
| 28 | 6550 proceditur. Videtur quod in Christo non fuerit admiratio. Dicit |
| 6551 enim philosophus, in I Metaphys., quod admiratio causatur ex hoc | |
| 6552 quod aliquis videt effectum et ignorat causam, et sic admirari non | |
| 6553 est nisi ignorantis. Sed in Christo non fuit ignorantia, ut dictum | |
| 53 | 6554 est. Ergo in Christo non fuit admiratio.</p><p title="III q. 15 a. 8 arg. 2"><a name="47532"><span class="ref">[47532] IIIª q. 15 a. 8 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 6555 Damascenus dicit, in II libro, quod <i>admiratio est timor ex magna |
| 6556 imaginatione</i>, et ideo philosophus dicit, in IV Ethic., quod | |
| 6557 <i>magnanimus non est admirativus</i>. Sed Christus fuit maxime | |
| 53 | 6558 magnanimus. Ergo in Christo non fuit admiratio.</p><p title="III q. 15 a. 8 arg. 3"><a name="47533"><span class="ref">[47533] IIIª q. 15 a. 8 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 6559 nullus admiratur de eo quod ipse facere potest. Sed Christus facere |
| 6560 potuit quidquid magnum erat in rebus. Ergo videtur quod de nullo | |
| 53 | 6561 admirabatur.</p><p title="III q. 15 a. 8 s. c."><a name="47534"><span class="ref">[47534] IIIª q. 15 a. 8 s. c.</span></a> Sed contra est |
| 28 | 6562 quod dicitur Matth. VIII, audiens Iesus, scilicet verba |
| 53 | 6563 centurionis, miratus est.</p><p title="III q. 15 a. 8 co."><a name="47535"><span class="ref">[47535] IIIª q. 15 a. 8 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 6564 dicendum quod admiratio proprie est de novo aliquo insolito. In |
| 6565 Christo autem non poterat esse aliquid novum et insolitum quantum | |
| 6566 ad scientiam divinam; neque etiam quantum ad scientiam humanam qua | |
| 6567 cognoscebat res in verbo; vel qua cognoscebat res per species | |
| 6568 inditas. Potuit tamen esse aliquid sibi novum et insolitum secundum | |
| 6569 scientiam experimentalem, secundum quam sibi poterant quotidie | |
| 6570 aliqua nova occurrere. Et ideo, si loquimur de Christo quantum ad | |
| 6571 scientiam divinam et scientiam beatam, vel etiam infusam, non fuit | |
| 6572 in Christo admiratio. Si autem loquamur de eo quantum ad scientiam | |
| 6573 experimentalem, sic admiratio in eo esse potuit. Et assumpsit hunc | |
| 6574 affectum ad nostram instructionem, ut scilicet doceat esse mirandum | |
| 6575 quod etiam ipse mirabatur. Unde Augustinus dicit, in I super Gen. | |
| 6576 contra Manich., <i>quod miratur dominus, nobis mirandum esse | |
| 6577 significat, quibus adhuc opus est sic moveri. Omnes ergo tales | |
| 6578 motus eius non perturbati animi signa sunt, sed docentis | |
| 53 | 6579 magisterium</i>.</p><p title="III q. 15 a. 8 ad 1"><a name="47536"><span class="ref">[47536] IIIª q. 15 a. 8 ad 1</span></a> Ad primum ergo |
| 28 | 6580 dicendum quod, licet Christus nihil ignoret, poterat tamen de novo |
| 6581 aliquid occurrere experimentali eius scientiae, ex quo admiratio | |
| 53 | 6582 causaretur.</p><p title="III q. 15 a. 8 ad 2"><a name="47537"><span class="ref">[47537] IIIª q. 15 a. 8 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 6583 dicendum quod Christus admirabatur de fide centurionis non ea |
| 6584 ratione quod esset magna quantum ad ipsum, sed quia erat magna | |
| 53 | 6585 quantum ad alios.</p><p title="III q. 15 a. 8 ad 3"><a name="47538"><span class="ref">[47538] IIIª q. 15 a. 8 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 6586 dicendum quod ipse poterat facere omnia secundum virtutem divinam, |
| 6587 secundum quam in eo admiratio non erat, sed solum secundum humanam | |
| 53 | 6588 scientiam experimentalem, ut dictum est.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 9</h3><p title="III q. 15 a. 9 arg. 1"><a name="47539"><span class="ref">[47539] IIIª q. 15 a. 9 arg. 1</span></a> Ad nonum sic |
| 28 | 6589 proceditur. Videtur quod in Christo non fuerit ira. Dicitur enim |
| 6590 Iac. I, <i>ira enim viri iustitiam Dei non operatur</i>. Sed | |
| 6591 quidquid fuit in Christo ad iustitiam Dei pertinuit, ipse enim | |
| 6592 <i>factus est nobis iustitia a Deo</i>, ut dicitur I Cor. I. Ergo | |
| 53 | 6593 videtur quod in Christo non fuerit ira.</p><p title="III q. 15 a. 9 arg. 2"><a name="47540"><span class="ref">[47540] IIIª q. 15 a. 9 arg. 2</span></a> Praeterea, ira |
| 28 | 6594 mansuetudini opponitur, ut patet in IV Ethic. Sed Christus fuit |
| 53 | 6595 maxime mansuetus. Ergo in Christo non fuit ira.</p><p title="III q. 15 a. 9 arg. 3"><a name="47541"><span class="ref">[47541] IIIª q. 15 a. 9 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 6596 Gregorius dicit, in V Moral., quod <i>ira per vitium excaecat |
| 6597 oculum mentis; ira vero per zelum ipsum turbat</i>. Sed in Christo | |
| 6598 mentis oculus non fuit neque excaecatus neque turbatus. Ergo in | |
| 53 | 6599 Christo non fuit ira per vitium, nec ira per zelum.</p><p title="III q. 15 a. 9 s. c."><a name="47542"><span class="ref">[47542] IIIª q. 15 a. 9 s. c.</span></a> Sed contra est |
| 28 | 6600 quod Ioan. II dicitur de eo esse impletum quod in Psalmo legitur, |
| 53 | 6601 <i>zelus domus tuae comedit me</i>.</p><p title="III q. 15 a. 9 co."><a name="47543"><span class="ref">[47543] IIIª q. 15 a. 9 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 6602 dicendum quod, sicut in secunda parte dictum est, ira est effectus |
| 6603 tristitiae. Ex tristitia enim alicui illata consequitur in eo, | |
| 6604 circa sensitivam partem, appetitus repellendi illatam iniuriam vel | |
| 6605 sibi vel aliis. Et sic ira est passio composita ex tristitia et | |
| 6606 appetitu vindictae. Dictum est autem quod in Christo tristitia esse | |
| 6607 potuit. Appetitus etiam vindictae quandoque est cum peccato, quando | |
| 6608 scilicet aliquis vindictam quaerit sibi absque ordine rationis. Et | |
| 6609 sic ira in Christo esse non potuit, hoc enim dicitur ira per | |
| 6610 vitium. Quandoque vero talis appetitus est sine peccato, immo est | |
| 6611 laudabilis, puta cum aliquis appetit vindictam secundum ordinem | |
| 6612 iustitiae. Et hoc vocatur ira per zelum, dicit enim Augustinus, | |
| 6613 super Ioan., quod <i>zelo domus Dei comeditur qui omnia perversa | |
| 6614 quae videt cupit emendare; et, si emendare non possit, tolerat et | |
| 53 | 6615 gemit</i>. Et talis ira fuit in Christo.</p><p title="III q. 15 a. 9 ad 1"><a name="47544"><span class="ref">[47544] IIIª q. 15 a. 9 ad 1</span></a> Ad primum ergo |
| 28 | 6616 dicendum quod, sicut dicit Gregorius, in V Moral., ira dupliciter |
| 6617 se habet in homine. Quandoque enim praevenit rationem, et trahit | |
| 6618 eam secum ad operandum. Et tunc proprie ira dicitur operari, nam | |
| 6619 operatio attribuitur principali agenti. Et secundum hoc | |
| 6620 intelligitur quod <i>ira viri iustitiam Dei non operatur</i>. | |
| 6621 Quandoque vero ira sequitur rationem, et est quasi instrumentum | |
| 6622 ipsius. Et tunc operatio, quae est iustitiae, non attribuitur irae, | |
| 53 | 6623 sed rationi.</p><p title="III q. 15 a. 9 ad 2"><a name="47545"><span class="ref">[47545] IIIª q. 15 a. 9 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 6624 dicendum quod ira quae transgreditur ordinem rationis mansuetudini |
| 6625 opponitur, non autem ira quae est moderata, ad medium reducta per | |
| 53 | 6626 rationem. Nam mansuetudo medium tenet in ira.</p><p title="III q. 15 a. 9 ad 3"><a name="47546"><span class="ref">[47546] IIIª q. 15 a. 9 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 6627 dicendum quod in nobis, secundum naturalem ordinem, potentiae |
| 6628 animae mutuo se impediunt, ita scilicet quod, cum unius potentiae | |
| 6629 operatio fuerit intensa, alterius operatio debilitetur. Et ex hoc | |
| 6630 procedit quod motus irae etiam si sit secundum rationem moderatus, | |
| 6631 utcumque impedit oculum animae contemplantis. Sed in Christo, per | |
| 6632 moderationem divinae virtutis, <i>unicuique potentiae permittebatur | |
| 6633 agere quod erat ei proprium</i>, ita quod una potentia ex alia non | |
| 6634 impediebatur. Et ideo, sicut delectatio mentis contemplantis non | |
| 6635 impediebat tristitiam vel dolorem inferioris partis, ita etiam e | |
| 6636 converso passiones inferioris partis in nullo impediebant actum | |
| 53 | 6637 rationis.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 10</h3><p title="III q. 15 a. 10 arg. 1"><a name="47547"><span class="ref">[47547] IIIª q. 15 a. 10 arg. 1</span></a> Ad decimum |
| 28 | 6638 sic proceditur. Videtur quod Christus non fuerit simul viator et |
| 6639 comprehensor. Viatori enim competit moveri ad finem beatitudinis, | |
| 6640 comprehensori autem competit in fine quiescere. Sed non potest | |
| 6641 simul eidem convenire quod moveatur ad finem, et quod quiescat in | |
| 6642 fine. Ergo non potuit simul esse quod Christus esset viator et | |
| 53 | 6643 comprehensor.</p><p title="III q. 15 a. 10 arg. 2"><a name="47548"><span class="ref">[47548] IIIª q. 15 a. 10 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 6644 moveri ad beatitudinem, aut eam obtinere, non competit homini |
| 6645 secundum corpus, sed secundum animam. Unde Augustinus dicit, in | |
| 6646 epistola ad Dioscorum, quod <i>ad inferiorem naturam, quae est | |
| 6647 corpus, redundat ab anima non beatitudo, quae propria est fruentis | |
| 6648 et intelligentis</i>. Sed Christus, licet haberet corpus passibile, | |
| 6649 tamen secundum mentem plene Deo fruebatur. Non ergo Christus fuit | |
| 53 | 6650 viator, sed purus comprehensor.</p><p title="III q. 15 a. 10 arg. 3"><a name="47549"><span class="ref">[47549] IIIª q. 15 a. 10 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 6651 sancti, quorum animae sunt in caelo et corpora in sepulcris, |
| 6652 fruuntur quidem beatitudine secundum animam, quamvis eorum corpora | |
| 6653 morti subiaceant, et tamen non dicuntur viatores, sed solum | |
| 6654 comprehensores. Ergo, pari ratione, licet corpus Christi fuerit | |
| 6655 mortale, quia tamen mens eius Deo fruebatur, videtur quod fuerit | |
| 53 | 6656 purus comprehensor, et nullo modo viator.</p><p title="III q. 15 a. 10 s. c."><a name="47550"><span class="ref">[47550] IIIª q. 15 a. 10 s. c.</span></a> Sed contra est |
| 28 | 6657 quod dicitur Ierem. XIV, <i>quasi colonus futurus es in terra, et |
| 53 | 6658 quasi viator declinans ad manendum</i>.</p><p title="III q. 15 a. 10 co."><a name="47551"><span class="ref">[47551] IIIª q. 15 a. 10 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 6659 dicendum quod aliquis dicitur viator ex eo quod tendit in |
| 6660 beatitudinem, comprehensor autem dicitur ex hoc quod iam | |
| 6661 beatitudinem obtinet, secundum illud I Cor. IX, <i>sic currite ut | |
| 6662 comprehendatis</i>; et Philipp. III, <i>sequor autem, si quo modo | |
| 6663 comprehendam</i>. Hominis autem beatitudo perfecta consistit in | |
| 6664 anima et corpore, ut in secunda parte habitum est, in anima quidem, | |
| 6665 quantum ad id quod est ei proprium, secundum quod mens videt et | |
| 6666 fruitur Deo; in corpore vero, secundum quod corpus <i>resurget | |
| 6667 spirituale, et in virtute et in gloria et in incorruptione</i>, ut | |
| 6668 dicitur I Cor. XV. Christus autem, ante passionem, secundum mentem | |
| 6669 plene videbat Deum, et sic habebat beatitudinem quantum ad id quod | |
| 6670 est proprium animae. Sed quantum ad alia deerat ei beatitudo, quia | |
| 6671 et anima eius erat passibilis, et corpus passibile et mortale, ut | |
| 6672 ex supra dictis patet. Et ideo simul erat comprehensor, inquantum | |
| 6673 habebat beatitudinem animae propriam, et simul viator, inquantum | |
| 6674 tendebat in beatitudinem secundum id quod ei de beatitudine | |
| 53 | 6675 deerat.</p><p title="III q. 15 a. 10 ad 1"><a name="47552"><span class="ref">[47552] IIIª q. 15 a. 10 ad 1</span></a> Ad primum ergo |
| 28 | 6676 dicendum quod impossibile est moveri ad finem et quiescere in fine |
| 6677 secundum idem. Sed secundum diversa nihil prohibet hoc, sicut | |
| 6678 aliquis homo simul est sciens quantum ad ea quae iam novit, et | |
| 53 | 6679 addiscens quantum ad ea quae nondum novit.</p><p title="III q. 15 a. 10 ad 2"><a name="47553"><span class="ref">[47553] IIIª q. 15 a. 10 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 6680 dicendum quod beatitudo principaliter et proprie consistit in anima |
| 6681 secundum mentem, secundario tamen, et quasi instrumentaliter, | |
| 6682 requiruntur ad beatitudinem corporis bona; sicut philosophus dicit, | |
| 6683 in I Ethic., quod exteriora bona organice deserviunt | |
| 53 | 6684 beatitudini.</p><p title="III q. 15 a. 10 ad 3"><a name="47554"><span class="ref">[47554] IIIª q. 15 a. 10 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 6685 dicendum quod non est eadem ratio de animabus sanctorum defunctorum |
| 6686 et de Christo, propter duo. Primo quidem, quia animae sanctorum non | |
| 6687 sunt passibiles, sicut fuit anima Christi. Secundo, quia corpora | |
| 6688 non agunt aliquid per quod in beatitudinem tendant, sicut Christus, | |
| 6689 secundum corporis passiones, in beatitudinem tendebat quantum ad | |
| 53 | 6690 gloriam corporis.</p></div></div><div class="centro"><br/> |
| 6691 <p><a href="sth4001.html"><img alt="age retro" border="0" align="middle" height="19" width="19" src="icons/ageretro.gif"/></a> | |
| 6692 <a href="sth4016.html"><img alt="age ultra" border="0" align="middle" height="19" width="19" src="icons/ageultra.gif"/></a></p> | |
| 6693 <br/> | |
| 6694 <hr/> | |
| 6695 <br/> | |
| 6696 <address>© 2006 Fundación Tomás de Aquino quoad | |
| 6697 hanc editionem<br/> | |
| 6698 Iura omnia asservantur<br/> | |
| 6699 OCLC nr. <a style="text-decoration=none" href="http://worldcatlibraries.org/wcpa/oclc/49644264">49644264</a></address> | |
| 6700 </div></body> | |
| 6701 </html> |
