Mercurial > hg > Aquinas
annotate summa/latin/sth3102.html @ 35:178aed5d2c3c
convert to XML
| author | ht |
|---|---|
| date | Mon, 30 Nov 2009 22:05:42 +0000 |
| parents | 544e12f679ad |
| children | d777cc3962f2 |
| rev | line source |
|---|---|
| 28 | 1 <!DOCTYPE html PUBLIC "-//W3C//DTD XHTML 1.0 Transitional//EN" |
| 2 "http://www.w3.org/TR/xhtml1/DTD/xhtml1-transitional.dtd"> | |
| 3 <html lang="LA" xmlns="http://www.w3.org/1999/xhtml" xml:lang="LA"> | |
| 4 <head> | |
| 5 <meta name="generator" content= | |
| 6 "HTML Tidy for Windows (vers 1st February 2005), see www.w3.org" /> | |
| 7 <meta http-equiv="Content-Type" content= | |
| 8 "text/html; charset=us-ascii" /> | |
| 9 <meta http-equiv="Content-Style-Type" content="text/css" /> | |
| 10 <meta http-equiv="Content-Script-Type" content="text/javascript" /> | |
| 11 <meta name="keywords" content= | |
| 12 "Thomas de Aquino, Summa Theologiae, Corpus Thomisticum" /> | |
| 13 <meta name="language" content="Latin" /> | |
| 14 <meta name="security" content="public" /> | |
| 15 <meta name="owner" content="ealarcon@unav.es" /> | |
| 16 <meta name="author" content="Enrique Alarcón" /> | |
| 17 <meta name="abstract" content="" /> | |
| 18 <link rel="stylesheet" media="screen" href="vscreen.css" type= | |
| 19 "text/css" /> | |
| 20 <link rel="stylesheet" media="print" href="vprint.css" type= | |
| 21 "text/css" /> | |
| 22 <title>Thomas de Aquino, Summa Theologiae, IIª-IIae q. | |
| 23 102-105</title> | |
| 24 </head> | |
| 25 <body> | |
| 26 <a href="http://www.corpusthomisticum.org/"></a> | |
| 27 <div class="tres">CORPUS THOMISTICUM</div> | |
| 28 <div class="uno">Sancti Thomae de Aquino</div> | |
| 29 <div class="uno">Summa Theologiae</div> | |
| 30 <div class="dos">secunda pars secundae partis a quaestione CII ad | |
| 31 CV</div> | |
| 32 <br /> | |
| 33 <div class="centro"> | |
| 34 <table align="center" summary="Imago"> | |
| 35 <tr> | |
| 36 <th><img src="icons/fugit190.jpg" width="275" height="190" border= | |
| 37 "0" alt= | |
| 38 "Thomas de Aquino a Filippino Lippi depictus (Cappella Carafa, S. Maria sopra Minerva, Roma)" | |
| 39 align="middle" /></th> | |
| 40 </tr> | |
| 41 </table> | |
| 42 <br /> | |
| 43 <span class="tres">Textum Leoninum Romae 1897 editum<br /> | |
| 44 ac automato translatum a Roberto Busa SJ in taenias | |
| 45 magneticas<br /> | |
| 46 denuo recognovit Enrique Alarcón atque instruxit<br /> | |
| 47 <br /></span><br /> | |
| 48 <hr /> | |
| 49 <br /> | |
| 50 <p><a href="sth3101.html"><img src="icons/ageretro.gif" width="19" | |
| 51 height="19" align="middle" border="0" alt="age retro" /></a> | |
| 52 <a href="sth3106.html"><img src="icons/ageultra.gif" width="19" | |
| 53 height="19" align="middle" border="0" alt="age ultra" /></a></p> | |
| 54 <script language="JavaScript" type="text/javascript"> | |
| 55 //<![CDATA[ | |
|
26
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
56 <!-- |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
57 // original code by Bill Trefzger 12/12/96; revised by Enrique Alarcon 12/9/2000 |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
58 function go(){if(document.selecter.select1.options[document.selecter.select1.selectedIndex].value !="none"){location=document.selecter.select1.options[document.selecter.select1.selectedIndex].value}} |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
59 document.write('<FORM NAME="selecter"><SELECT NAME="select1">'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
60 document.write('<OPTION VALUE="none">INDEX'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
61 document.write('<OPTION VALUE="none">------------------------------------------------'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
62 document.write('<OPTION VALUE="index.html">Corpus Thomisticum'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
63 document.write('<OPTION VALUE="iopera.html">Opera omnia'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
64 document.write('<OPTION VALUE="zbiblia.html">Bibliographia Thomistica'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
65 document.write('<OPTION VALUE="none">------------------------------------------------'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
66 document.write('<OPTION VALUE="#43353">IIª-IIae q. 102 pr.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
67 document.write('<OPTION VALUE="#43354">IIª-IIae q. 102 a. 1 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
68 document.write('<OPTION VALUE="#43355">IIª-IIae q. 102 a. 1 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
69 document.write('<OPTION VALUE="#43356">IIª-IIae q. 102 a. 1 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
70 document.write('<OPTION VALUE="#43357">IIª-IIae q. 102 a. 1 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
71 document.write('<OPTION VALUE="#43358">IIª-IIae q. 102 a. 1 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
72 document.write('<OPTION VALUE="#43359">IIª-IIae q. 102 a. 1 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
73 document.write('<OPTION VALUE="#43360">IIª-IIae q. 102 a. 1 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
74 document.write('<OPTION VALUE="#43361">IIª-IIae q. 102 a. 1 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
75 document.write('<OPTION VALUE="#43362">IIª-IIae q. 102 a. 2 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
76 document.write('<OPTION VALUE="#43363">IIª-IIae q. 102 a. 2 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
77 document.write('<OPTION VALUE="#43364">IIª-IIae q. 102 a. 2 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
78 document.write('<OPTION VALUE="#43365">IIª-IIae q. 102 a. 2 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
79 document.write('<OPTION VALUE="#43366">IIª-IIae q. 102 a. 2 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
80 document.write('<OPTION VALUE="#43367">IIª-IIae q. 102 a. 2 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
81 document.write('<OPTION VALUE="#43368">IIª-IIae q. 102 a. 2 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
82 document.write('<OPTION VALUE="#43369">IIª-IIae q. 102 a. 2 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
83 document.write('<OPTION VALUE="#43370">IIª-IIae q. 102 a. 3 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
84 document.write('<OPTION VALUE="#43371">IIª-IIae q. 102 a. 3 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
85 document.write('<OPTION VALUE="#43372">IIª-IIae q. 102 a. 3 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
86 document.write('<OPTION VALUE="#43373">IIª-IIae q. 102 a. 3 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
87 document.write('<OPTION VALUE="#43374">IIª-IIae q. 102 a. 3 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
88 document.write('<OPTION VALUE="#43375">IIª-IIae q. 102 a. 3 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
89 document.write('<OPTION VALUE="#43376">IIª-IIae q. 102 a. 3 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
90 document.write('<OPTION VALUE="#43377">IIª-IIae q. 102 a. 3 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
91 document.write('<OPTION VALUE="#43378">IIª-IIae q. 103 pr.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
92 document.write('<OPTION VALUE="#43379">IIª-IIae q. 103 a. 1 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
93 document.write('<OPTION VALUE="#43380">IIª-IIae q. 103 a. 1 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
94 document.write('<OPTION VALUE="#43381">IIª-IIae q. 103 a. 1 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
95 document.write('<OPTION VALUE="#43382">IIª-IIae q. 103 a. 1 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
96 document.write('<OPTION VALUE="#43383">IIª-IIae q. 103 a. 1 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
97 document.write('<OPTION VALUE="#43384">IIª-IIae q. 103 a. 1 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
98 document.write('<OPTION VALUE="#43385">IIª-IIae q. 103 a. 1 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
99 document.write('<OPTION VALUE="#43386">IIª-IIae q. 103 a. 1 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
100 document.write('<OPTION VALUE="#43387">IIª-IIae q. 103 a. 2 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
101 document.write('<OPTION VALUE="#43388">IIª-IIae q. 103 a. 2 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
102 document.write('<OPTION VALUE="#43389">IIª-IIae q. 103 a. 2 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
103 document.write('<OPTION VALUE="#43390">IIª-IIae q. 103 a. 2 arg. 4'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
104 document.write('<OPTION VALUE="#43391">IIª-IIae q. 103 a. 2 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
105 document.write('<OPTION VALUE="#43392">IIª-IIae q. 103 a. 2 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
106 document.write('<OPTION VALUE="#43393">IIª-IIae q. 103 a. 2 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
107 document.write('<OPTION VALUE="#43394">IIª-IIae q. 103 a. 2 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
108 document.write('<OPTION VALUE="#43395">IIª-IIae q. 103 a. 2 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
109 document.write('<OPTION VALUE="#43396">IIª-IIae q. 103 a. 2 ad 4'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
110 document.write('<OPTION VALUE="#43397">IIª-IIae q. 103 a. 3 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
111 document.write('<OPTION VALUE="#43398">IIª-IIae q. 103 a. 3 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
112 document.write('<OPTION VALUE="#43399">IIª-IIae q. 103 a. 3 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
113 document.write('<OPTION VALUE="#43400">IIª-IIae q. 103 a. 3 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
114 document.write('<OPTION VALUE="#43401">IIª-IIae q. 103 a. 3 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
115 document.write('<OPTION VALUE="#43402">IIª-IIae q. 103 a. 3 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
116 document.write('<OPTION VALUE="#43403">IIª-IIae q. 103 a. 3 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
117 document.write('<OPTION VALUE="#43404">IIª-IIae q. 103 a. 3 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
118 document.write('<OPTION VALUE="#43405">IIª-IIae q. 103 a. 4 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
119 document.write('<OPTION VALUE="#43406">IIª-IIae q. 103 a. 4 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
120 document.write('<OPTION VALUE="#43407">IIª-IIae q. 103 a. 4 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
121 document.write('<OPTION VALUE="#43408">IIª-IIae q. 103 a. 4 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
122 document.write('<OPTION VALUE="#43409">IIª-IIae q. 103 a. 4 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
123 document.write('<OPTION VALUE="#43410">IIª-IIae q. 103 a. 4 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
124 document.write('<OPTION VALUE="#43411">IIª-IIae q. 103 a. 4 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
125 document.write('<OPTION VALUE="#43412">IIª-IIae q. 103 a. 4 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
126 document.write('<OPTION VALUE="#43413">IIª-IIae q. 104 pr.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
127 document.write('<OPTION VALUE="#43414">IIª-IIae q. 104 a. 1 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
128 document.write('<OPTION VALUE="#43415">IIª-IIae q. 104 a. 1 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
129 document.write('<OPTION VALUE="#43416">IIª-IIae q. 104 a. 1 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
130 document.write('<OPTION VALUE="#43417">IIª-IIae q. 104 a. 1 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
131 document.write('<OPTION VALUE="#43418">IIª-IIae q. 104 a. 1 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
132 document.write('<OPTION VALUE="#43419">IIª-IIae q. 104 a. 1 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
133 document.write('<OPTION VALUE="#43420">IIª-IIae q. 104 a. 1 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
134 document.write('<OPTION VALUE="#43421">IIª-IIae q. 104 a. 1 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
135 document.write('<OPTION VALUE="#43422">IIª-IIae q. 104 a. 2 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
136 document.write('<OPTION VALUE="#43423">IIª-IIae q. 104 a. 2 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
137 document.write('<OPTION VALUE="#43424">IIª-IIae q. 104 a. 2 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
138 document.write('<OPTION VALUE="#43425">IIª-IIae q. 104 a. 2 arg. 4'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
139 document.write('<OPTION VALUE="#43426">IIª-IIae q. 104 a. 2 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
140 document.write('<OPTION VALUE="#43427">IIª-IIae q. 104 a. 2 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
141 document.write('<OPTION VALUE="#43428">IIª-IIae q. 104 a. 2 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
142 document.write('<OPTION VALUE="#43429">IIª-IIae q. 104 a. 2 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
143 document.write('<OPTION VALUE="#43430">IIª-IIae q. 104 a. 2 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
144 document.write('<OPTION VALUE="#43431">IIª-IIae q. 104 a. 2 ad 4'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
145 document.write('<OPTION VALUE="#43432">IIª-IIae q. 104 a. 3 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
146 document.write('<OPTION VALUE="#43433">IIª-IIae q. 104 a. 3 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
147 document.write('<OPTION VALUE="#43434">IIª-IIae q. 104 a. 3 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
148 document.write('<OPTION VALUE="#43435">IIª-IIae q. 104 a. 3 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
149 document.write('<OPTION VALUE="#43436">IIª-IIae q. 104 a. 3 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
150 document.write('<OPTION VALUE="#43437">IIª-IIae q. 104 a. 3 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
151 document.write('<OPTION VALUE="#43438">IIª-IIae q. 104 a. 3 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
152 document.write('<OPTION VALUE="#43439">IIª-IIae q. 104 a. 3 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
153 document.write('<OPTION VALUE="#43440">IIª-IIae q. 104 a. 4 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
154 document.write('<OPTION VALUE="#43441">IIª-IIae q. 104 a. 4 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
155 document.write('<OPTION VALUE="#43442">IIª-IIae q. 104 a. 4 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
156 document.write('<OPTION VALUE="#43443">IIª-IIae q. 104 a. 4 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
157 document.write('<OPTION VALUE="#43444">IIª-IIae q. 104 a. 4 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
158 document.write('<OPTION VALUE="#43445">IIª-IIae q. 104 a. 4 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
159 document.write('<OPTION VALUE="#43446">IIª-IIae q. 104 a. 4 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
160 document.write('<OPTION VALUE="#43447">IIª-IIae q. 104 a. 4 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
161 document.write('<OPTION VALUE="#43448">IIª-IIae q. 104 a. 5 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
162 document.write('<OPTION VALUE="#43449">IIª-IIae q. 104 a. 5 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
163 document.write('<OPTION VALUE="#43450">IIª-IIae q. 104 a. 5 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
164 document.write('<OPTION VALUE="#43451">IIª-IIae q. 104 a. 5 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
165 document.write('<OPTION VALUE="#43452">IIª-IIae q. 104 a. 5 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
166 document.write('<OPTION VALUE="#43453">IIª-IIae q. 104 a. 5 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
167 document.write('<OPTION VALUE="#43454">IIª-IIae q. 104 a. 5 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
168 document.write('<OPTION VALUE="#43455">IIª-IIae q. 104 a. 5 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
169 document.write('<OPTION VALUE="#43456">IIª-IIae q. 104 a. 6 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
170 document.write('<OPTION VALUE="#43457">IIª-IIae q. 104 a. 6 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
171 document.write('<OPTION VALUE="#43458">IIª-IIae q. 104 a. 6 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
172 document.write('<OPTION VALUE="#43459">IIª-IIae q. 104 a. 6 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
173 document.write('<OPTION VALUE="#43460">IIª-IIae q. 104 a. 6 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
174 document.write('<OPTION VALUE="#43461">IIª-IIae q. 104 a. 6 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
175 document.write('<OPTION VALUE="#43462">IIª-IIae q. 104 a. 6 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
176 document.write('<OPTION VALUE="#43463">IIª-IIae q. 104 a. 6 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
177 document.write('<OPTION VALUE="#43464">IIª-IIae q. 105 pr.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
178 document.write('<OPTION VALUE="#43465">IIª-IIae q. 105 a. 1 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
179 document.write('<OPTION VALUE="#43466">IIª-IIae q. 105 a. 1 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
180 document.write('<OPTION VALUE="#43467">IIª-IIae q. 105 a. 1 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
181 document.write('<OPTION VALUE="#43468">IIª-IIae q. 105 a. 1 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
182 document.write('<OPTION VALUE="#43469">IIª-IIae q. 105 a. 1 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
183 document.write('<OPTION VALUE="#43470">IIª-IIae q. 105 a. 1 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
184 document.write('<OPTION VALUE="#43471">IIª-IIae q. 105 a. 1 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
185 document.write('<OPTION VALUE="#43472">IIª-IIae q. 105 a. 1 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
186 document.write('<OPTION VALUE="#43473">IIª-IIae q. 105 a. 2 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
187 document.write('<OPTION VALUE="#43474">IIª-IIae q. 105 a. 2 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
188 document.write('<OPTION VALUE="#43475">IIª-IIae q. 105 a. 2 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
189 document.write('<OPTION VALUE="#43476">IIª-IIae q. 105 a. 2 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
190 document.write('<OPTION VALUE="#43477">IIª-IIae q. 105 a. 2 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
191 document.write('<OPTION VALUE="#43478">IIª-IIae q. 105 a. 2 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
192 document.write('<OPTION VALUE="#43479">IIª-IIae q. 105 a. 2 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
193 document.write('<OPTION VALUE="#43480">IIª-IIae q. 105 a. 2 ad 3'); |
| 28 | 194 document.write('<\/SELECT>'); |
|
26
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
195 document.write('<BR><BR>'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
196 document.write('<INPUT TYPE="button" VALUE="Agedum" ONCLICK="go()">'); |
| 28 | 197 document.write('<\/FORM>'); |
|
26
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
198 // --> |
| 28 | 199 //]]> |
| 200 </script><br /> | |
| 201 <hr /> | |
| 202 <br /></div> | |
| 203 <div class="D">Quaestio 102</div> | |
| 204 <div class="G">Prooemium</div> | |
| 205 <p title="II-II q. 102 pr."><a name="43353"><span class= | |
| 206 "ref">[43353] IIª-IIae q. 102 pr.</span></a> Deinde | |
| 207 considerandum est de observantia, et partibus eius. Per quae de | |
| 208 oppositis vitiis erit manifestum. Circa observantiam autem | |
| 209 quaeruntur tria. Primo, utrum observantia sit specialis virtus ab | |
| 210 aliis distincta. Secundo, quid observantia exhibeat. Tertio, de | |
| 211 comparatione eius ad pietatem.</p> | |
| 212 <br /> | |
| 213 <div class="E">Articulus 1</div> | |
| 214 <p title="II-II q. 102 a. 1 arg. 1"><a name="43354"><span class= | |
| 215 "ref">[43354] IIª-IIae q. 102 a. 1 arg. 1</span></a> Ad primum | |
| 216 sic proceditur. Videtur quod observantia non sit specialis virtus | |
| 217 ab aliis distincta. Virtutes enim distinguuntur secundum obiecta. | |
| 218 Sed obiectum observantiae non distinguitur ab obiecto pietatis. | |
| 219 Dicit enim Tullius, in sua rhetorica, quod <i>observantia est per | |
| 220 quam homines aliqua dignitate antecedentes quodam cultu et honore | |
| 221 dignantur</i>. Sed cultum et honorem etiam pietas exhibet | |
| 222 parentibus, qui dignitate antecedunt. Ergo observantia non est | |
| 223 virtus distincta a pietate.</p> | |
| 224 <p title="II-II q. 102 a. 1 arg. 2"><a name="43355"><span class= | |
| 225 "ref">[43355] IIª-IIae q. 102 a. 1 arg. 2</span></a> | |
| 226 Praeterea, sicut hominibus in dignitate constitutis debetur honor | |
| 227 et cultus, ita etiam eis qui excellunt in scientia et virtute. Sed | |
| 228 non est aliqua specialis virtus per quam honorem et cultum | |
| 229 exibeamus hominibus qui scientiae vel virtutis excellentiam habent. | |
| 230 Ergo etiam observantia, per quam cultum et honorem exhibemus his | |
| 231 qui nos in dignitate antecedunt, non est specialis virtus ab aliis | |
| 232 distincta.</p> | |
| 233 <p title="II-II q. 102 a. 1 arg. 3"><a name="43356"><span class= | |
| 234 "ref">[43356] IIª-IIae q. 102 a. 1 arg. 3</span></a> | |
| 235 Praeterea, hominibus in dignitate constitutis multa debentur ad | |
| 236 quae solvenda lex cogit, secundum illud Rom. XIII, <i>reddite | |
| 237 omnibus debita, cui tributum, tributum,</i> et cetera. Ea vero ad | |
| 238 quae per legem compellimur, pertinent ad iustitiam legalem, seu | |
| 239 etiam ad iustitiam specialem. Ergo observantia non est per se | |
| 240 specialis virtus ab aliis distincta.</p> | |
| 241 <p title="II-II q. 102 a. 1 s. c."><a name="43357"><span class= | |
| 242 "ref">[43357] IIª-IIae q. 102 a. 1 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 243 est quod Tullius condividit observantiam aliis iustitiae partibus, | |
| 244 quae sunt speciales virtutes.</p> | |
| 245 <p title="II-II q. 102 a. 1 co."><a name="43358"><span class= | |
| 246 "ref">[43358] IIª-IIae q. 102 a. 1 co.</span></a> Respondeo | |
| 247 dicendum quod, sicut ex dictis patet, necesse est ut eo modo per | |
| 248 quendam ordinatum descensum distinguantur virtutes, sicut et | |
| 249 excellentia personarum quibus est aliquid reddendum. Sicut autem | |
| 250 carnalis pater particulariter participat rationem principii, quae | |
| 251 universaliter invenitur in Deo; ita etiam persona quae quantum ad | |
| 252 aliquid providentiam circa nos gerit, particulariter participat | |
| 253 proprietatem patris, quia pater est principium et generationis et | |
| 254 educationis et disciplinae, et omnium quae ad perfectionem humanae | |
| 255 vitae pertinent. Persona autem in dignitate constituta est sicut | |
| 256 principium gubernationis respectu aliquarum rerum, sicut princeps | |
| 257 civitatis in rebus civilibus, dux autem exercitus in rebus | |
| 258 bellicis, magister autem in disciplinis, et simile est in aliis. Et | |
| 259 inde est quod omnes tales personae patres appellantur, propter | |
| 260 similitudinem curae, sicut IV Reg. V, servi Naaman dixerunt ad eum, | |
| 261 <i>pater, etsi rem grandem dixisset tibi propheta,</i> et cetera. | |
| 262 Et ideo sicut sub religione, per quam cultus tribuitur Deo, quodam | |
| 263 ordine invenitur pietas, per quam coluntur parentes; ita sub | |
| 264 pietate invenitur observantia, per quam cultus et honor exhibetur | |
| 265 personis in dignitate constitutis.</p> | |
| 266 <p title="II-II q. 102 a. 1 ad 1"><a name="43359"><span class= | |
| 267 "ref">[43359] IIª-IIae q. 102 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 268 ergo dicendum quod sicut supra dictum est quod religio per quandam | |
| 269 supereminentiam pietas dicitur, et tamen pietas proprie dicta a | |
| 270 religione distinguitur; ita etiam pietas per quandam excellentiam | |
| 271 potest dici observantia, et tamen observantia proprie dicta a | |
| 272 pietate distinguitur.</p> | |
| 273 <p title="II-II q. 102 a. 1 ad 2"><a name="43360"><span class= | |
| 274 "ref">[43360] IIª-IIae q. 102 a. 1 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 275 dicendum quod aliquis ex hoc quod est in dignitate constitutus, non | |
| 276 solum quandam status excellentiam habet, sed etiam quandam | |
| 277 potestatem gubernandi subditos. Unde competit sibi ratio principii, | |
| 278 prout est aliorum gubernator. Ex hoc autem quod aliquis habet | |
| 279 perfectionem scientiae vel virtutis, non sortitur rationem | |
| 280 principii quantum ad alios, sed solum quandam excellentiam in | |
| 281 seipso. Et ideo specialiter quaedam virtus determinatur ad | |
| 282 exhibendum honorem et cultum his qui sunt in dignitate constituti. | |
| 283 Verum quia per scientiam et virtutem, et omnia alia huiusmodi, | |
| 284 aliquis idoneus redditur ad dignitatis statum, reverentia quae | |
| 285 propter quamcumque excellentiam aliquibus exhibetur, ad eandem | |
| 286 virtutem pertinet.</p> | |
| 287 <p title="II-II q. 102 a. 1 ad 3"><a name="43361"><span class= | |
| 288 "ref">[43361] IIª-IIae q. 102 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 289 dicendum quod ad iustitiam specialem proprie sumptam pertinet | |
| 290 reddere aequale ei cui aliquid debetur. Quod quidem non potest | |
| 291 fieri ad virtuosos, et ad eos qui bene statu dignitatis utuntur, | |
| 292 sicut nec ad Deum, nec ad parentes. Et ideo ad quandam virtutem | |
| 293 adiunctam hoc pertinet, non autem ad iustitiam specialem, quae est | |
| 294 principalis virtus. Iustitia vero legalis se extendit ad actus | |
| 295 omnium virtutum, ut supra dictum est.</p> | |
| 296 <br /> | |
| 297 <div class="E">Articulus 2</div> | |
| 298 <p title="II-II q. 102 a. 2 arg. 1"><a name="43362"><span class= | |
| 299 "ref">[43362] IIª-IIae q. 102 a. 2 arg. 1</span></a> Ad | |
| 300 secundum sic proceditur. Videtur quod ad observantiam non pertinet | |
| 301 exhibere cultum et honorem his qui sunt in dignitate constituti. | |
| 302 Quia ut Augustinus dicit, in X de Civ. Dei, colere dicimur illas | |
| 303 personas quas in quodam honore habemus, et sic idem videtur esse | |
| 304 cultus quod honor. Inconvenienter igitur determinatur quod | |
| 305 observantia exhibet in dignitate constitutis cultum et honorem.</p> | |
| 306 <p title="II-II q. 102 a. 2 arg. 2"><a name="43363"><span class= | |
| 307 "ref">[43363] IIª-IIae q. 102 a. 2 arg. 2</span></a> | |
| 308 Praeterea, ad iustitiam pertinet reddere debitum. Unde et ad | |
| 309 observantiam, quae ponitur iustitiae pars. Sed cultum et honorem | |
| 310 non debemus omnibus in dignitate constitutis, sed solum his qui | |
| 311 super nos praelationem habent. Ergo inconvenienter determinatur | |
| 312 quod eis observantia exhibet cultum et honorem.</p> | |
| 313 <p title="II-II q. 102 a. 2 arg. 3"><a name="43364"><span class= | |
| 314 "ref">[43364] IIª-IIae q. 102 a. 2 arg. 3</span></a> | |
| 315 Praeterea, superioribus nostris in dignitate constitutis non solum | |
| 316 debemus honorem, sed etiam timorem, et aliquam munerum largitionem, | |
| 317 secundum illud ad Rom. XIII, <i>reddite omnibus debita, et cui | |
| 318 tributum, tributum; cui vectigal, vectigal; cui timorem, timorem; | |
| 319 cui honorem, honorem</i>. Debemus etiam eis reverentiam et | |
| 320 subiectionem, secundum illud Heb. XIII, <i>obedite praepositis | |
| 321 vestris, et subiacete eis</i>. Non ergo convenienter determinatur | |
| 322 quod observantia exhibet cultum et honorem.</p> | |
| 323 <p title="II-II q. 102 a. 2 s. c."><a name="43365"><span class= | |
| 324 "ref">[43365] IIª-IIae q. 102 a. 2 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 325 est quod Tullius dicit, quod <i>observantia est per quam homines | |
| 326 aliqua dignitate antecedentes quodam cultu et honore | |
| 327 dignantur</i>.</p> | |
| 328 <p title="II-II q. 102 a. 2 co."><a name="43366"><span class= | |
| 329 "ref">[43366] IIª-IIae q. 102 a. 2 co.</span></a> Respondeo | |
| 330 dicendum quod ad eos qui sunt in dignitate constituti pertinet | |
| 331 gubernare subditos. Gubernare autem est movere aliquos in debitum | |
| 332 finem, sicut nauta gubernat navem ducendo eam ad portum. Omne autem | |
| 333 movens habet excellentiam quandam et virtutem supra id quod | |
| 334 movetur. Unde oportet quod in eo qui est in dignitate constitutus, | |
| 335 primo consideretur excellentia status, cum quadam potestate in | |
| 336 subditos; secundo, ipsum gubernationis officium. Ratione igitur | |
| 337 excellentiae, debetur eis honor, qui est quaedam recognitio | |
| 338 excellentiae alicuius. Ratione autem officii gubernationis, debetur | |
| 339 eis cultus, qui in quodam obsequio consistit dum scilicet aliquis | |
| 340 eorum obedit imperio, et vicem beneficiis eorum pro suo modo | |
| 341 rependit.</p> | |
| 342 <p title="II-II q. 102 a. 2 ad 1"><a name="43367"><span class= | |
| 343 "ref">[43367] IIª-IIae q. 102 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 344 ergo dicendum quod in cultu non solum intelligitur honor, sed etiam | |
| 345 quaecumque alia pertinent ad decentes actus quibus homo ad alium | |
| 346 ordinatur.</p> | |
| 347 <p title="II-II q. 102 a. 2 ad 2"><a name="43368"><span class= | |
| 348 "ref">[43368] IIª-IIae q. 102 a. 2 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 349 dicendum quod, sicut supra dictum est, duplex est debitum. Unum | |
| 350 quidem legale, ad quod reddendum homo lege compellitur. Et sic | |
| 351 debet homo honorem et cultum his qui sunt in dignitate constituti | |
| 352 praelationem super ipsum habentes. Aliud autem est debitum morale, | |
| 353 quod ex quadam honestate debetur. Et hoc modo debemus cultum et | |
| 354 honorem his qui sunt in dignitate constituti, etiam si non simus | |
| 355 eis subiecti.</p> | |
| 356 <p title="II-II q. 102 a. 2 ad 3"><a name="43369"><span class= | |
| 357 "ref">[43369] IIª-IIae q. 102 a. 2 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 358 dicendum quod excellentiae eorum qui sunt in dignitate constituti | |
| 359 debetur honor ratione sublimioris gradus; timor autem ratione | |
| 360 potestatis quam habent ad coercendum. Officio vero gubernationis | |
| 361 ipsorum debetur obedientia, per quam subditi moventur ad imperium | |
| 362 praesidentium; et tributa, quae sunt quaedam stipendia laboris | |
| 363 ipsorum.</p> | |
| 364 <br /> | |
| 365 <div class="E">Articulus 3</div> | |
| 366 <p title="II-II q. 102 a. 3 arg. 1"><a name="43370"><span class= | |
| 367 "ref">[43370] IIª-IIae q. 102 a. 3 arg. 1</span></a> Ad | |
| 368 tertium sic proceditur. Videtur quod observantia sit potior virtus | |
| 369 quam pietas. Princeps enim, cui cultus per observantiam exhibetur, | |
| 370 comparatur ad patrem, qui pietate colitur, sicut universalis | |
| 371 gubernator ad particularem, nam familia, quam pater gubernat, est | |
| 372 pars civitatis, quae gubernatur a principe. Sed universalis virtus | |
| 373 potior est, et magis ei inferiora subduntur. Ergo observantia est | |
| 374 potior virtus quam pietas.</p> | |
| 375 <p title="II-II q. 102 a. 3 arg. 2"><a name="43371"><span class= | |
| 376 "ref">[43371] IIª-IIae q. 102 a. 3 arg. 2</span></a> | |
| 377 Praeterea, illi qui sunt in dignitate constituti curam gerunt boni | |
| 378 communis. Consanguinei autem pertinent ad bonum privatum, quod est | |
| 379 propter bonum commune contemnendum, unde laudabiliter aliqui | |
| 380 seipsos pro bono communi periculis mortis exponunt. Ergo | |
| 381 observantia, per quam exhibetur cultus his qui sunt in dignitate | |
| 382 constituti, est potior virtus quam pietas, quae exhibet cultum | |
| 383 personis sanguine coniunctis.</p> | |
| 384 <p title="II-II q. 102 a. 3 arg. 3"><a name="43372"><span class= | |
| 385 "ref">[43372] IIª-IIae q. 102 a. 3 arg. 3</span></a> | |
| 386 Praeterea, honor et reverentia maxime debetur virtuosis, post Deum. | |
| 387 Sed virtuosis exhibetur honor et reverentia per observantiae | |
| 388 virtutem, ut dictum est. Ergo observantia est praecipua post | |
| 389 religionem.</p> | |
| 390 <p title="II-II q. 102 a. 3 s. c."><a name="43373"><span class= | |
| 391 "ref">[43373] IIª-IIae q. 102 a. 3 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 392 est quod praecepta legis dantur de actibus virtutum. Immediate | |
| 393 autem post praecepta religionis, quae pertinent ad primam tabulam, | |
| 394 subditur praeceptum de honoratione parentum, quod pertinet ad | |
| 395 pietatem. Ergo pietas immediate sequitur religionem ordine | |
| 396 dignitatis.</p> | |
| 397 <p title="II-II q. 102 a. 3 co."><a name="43374"><span class= | |
| 398 "ref">[43374] IIª-IIae q. 102 a. 3 co.</span></a> Respondeo | |
| 399 dicendum quod personis in dignitate constitutis potest aliquid | |
| 400 exhiberi dupliciter. Uno modo, in ordine ad bonum commune, puta cum | |
| 401 aliquis ei servit in administratione reipublicae. Et hoc iam non | |
| 402 pertinet ad observantiam, sed ad pietatem, quae cultum exhibet non | |
| 403 solum patri, sed etiam patriae. Alio modo exhibetur aliquid | |
| 404 personis in dignitate constitutis pertinens specialiter ad | |
| 405 personalem eorum utilitatem vel gloriam. Et hoc proprie pertinet ad | |
| 406 observantiam secundum quod a pietate distinguitur. Et ideo | |
| 407 comparatio observantiae ad pietatem necesse est quod attendatur | |
| 408 secundum diversas habitudines diversarum personarum ad nos, quas | |
| 409 respicit utraque virtus. Manifestum est autem quod personae | |
| 410 parentum, et eorum qui sunt nobis sanguine iuncti, substantialius | |
| 411 nobis coniunguntur quam personae quae sunt in dignitate | |
| 412 constitutae, magis enim ad substantiam pertinet generatio et | |
| 413 educatio, cuius principium est pater, quam exterior gubernatio, | |
| 414 cuius principium sunt illi qui in dignitate constituuntur. Et | |
| 415 secundum hoc, pietas observantiae praeeminet, inquantum cultum | |
| 416 reddit personis magis coniunctis, quibus magis obligamur.</p> | |
| 417 <p title="II-II q. 102 a. 3 ad 1"><a name="43375"><span class= | |
| 418 "ref">[43375] IIª-IIae q. 102 a. 3 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 419 ergo dicendum quod princeps comparatur ad patrem sicut universalis | |
| 420 virtus ad particularem, quantum ad exteriorem gubernationem, non | |
| 421 autem quantum ad hoc quod pater est principium generationis. Sic | |
| 422 enim comparatur ad ipsum virtus divina, quae est omnium productiva | |
| 423 in esse.</p> | |
| 424 <p title="II-II q. 102 a. 3 ad 2"><a name="43376"><span class= | |
| 425 "ref">[43376] IIª-IIae q. 102 a. 3 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 426 dicendum quod ex ea parte qua personae in dignitate constitutae | |
| 427 ordinantur ad bonum commune, non pertinet earum cultus ad | |
| 428 observantiam, sed ad pietatem, ut dictum est.</p> | |
| 429 <p title="II-II q. 102 a. 3 ad 3"><a name="43377"><span class= | |
| 430 "ref">[43377] IIª-IIae q. 102 a. 3 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 431 dicendum quod exhibitio honoris vel cultus non solum est | |
| 432 proportionanda personae cui exhibetur secundum se consideratae, sed | |
| 433 etiam secundum quod ad exhibentes comparatur. Quamvis ergo | |
| 434 virtuosi, secundum se considerati, sint magis digni honore quam | |
| 435 personae parentum, tamen filii magis obligantur, propter beneficia | |
| 436 suscepta et coniunctionem naturalem, ad exhibendum cultum et | |
| 437 honorem parentibus quam extraneis virtuosis.</p> | |
| 438 <br /> | |
| 439 <div class="D">Quaestio 103</div> | |
| 440 <div class="G">Prooemium</div> | |
| 441 <p title="II-II q. 103 pr."><a name="43378"><span class= | |
| 442 "ref">[43378] IIª-IIae q. 103 pr.</span></a> Deinde | |
| 443 considerandum est de partibus observantiae. Et primo, de dulia, | |
| 444 quae exhibet honorem, et cetera ad hoc pertinentia, personis | |
| 445 superioribus; secundo, de obedientia, per quam earum obeditur | |
| 446 imperio. Circa primum quaeruntur quatuor. Primo, utrum honor sit | |
| 447 aliquid spirituale, vel corporale. Secundo, utrum honor debeatur | |
| 448 solis superioribus. Tertio, utrum dulia, cuius est exhibere honorem | |
| 449 et cultum superioribus, sit specialis virtus a latria distincta. | |
| 450 Quarto, utrum per species distinguatur.</p> | |
| 451 <br /> | |
| 452 <div class="E">Articulus 1</div> | |
| 453 <p title="II-II q. 103 a. 1 arg. 1"><a name="43379"><span class= | |
| 454 "ref">[43379] IIª-IIae q. 103 a. 1 arg. 1</span></a> Ad primum | |
| 455 sic proceditur. Videtur quod honor non importet aliquid corporale. | |
| 456 Honor enim est exhibitio reverentiae in testimonium virtutis, ut | |
| 457 potest accipi a philosopho, in I Ethic. Sed exhibitio reverentiae | |
| 458 est aliquid spirituale, revereri enim est actus timoris, ut supra | |
| 459 habitum est. Ergo honor est aliquid spirituale.</p> | |
| 460 <p title="II-II q. 103 a. 1 arg. 2"><a name="43380"><span class= | |
| 461 "ref">[43380] IIª-IIae q. 103 a. 1 arg. 2</span></a> | |
| 462 Praeterea, secundum philosophum, in IV Ethic., <i>honor est | |
| 463 praemium virtutis</i>. Virtutis autem, quae principaliter in | |
| 464 spiritualibus consistit, praemium non est aliquid corporale, cum | |
| 465 praemium sit potius merito. Ergo honor non consistit in | |
| 466 corporalibus.</p> | |
| 467 <p title="II-II q. 103 a. 1 arg. 3"><a name="43381"><span class= | |
| 468 "ref">[43381] IIª-IIae q. 103 a. 1 arg. 3</span></a> | |
| 469 Praeterea, honor a laude distinguitur, et etiam a gloria. Sed laus | |
| 470 et gloria in exterioribus consistunt. Ergo honor consistit in | |
| 471 interioribus et spiritualibus.</p> | |
| 472 <p title="II-II q. 103 a. 1 s. c."><a name="43382"><span class= | |
| 473 "ref">[43382] IIª-IIae q. 103 a. 1 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 474 est quod Hieronymus, exponens illud I ad Tim. V, qui bene praesunt | |
| 475 presbyteri duplici honore etc., dicit, honor <i>in praesentiarum | |
| 476 vel pro eleemosyna, vel pro munere accipitur</i>. Utrumque autem | |
| 477 horum ad corporalia pertinet. Ergo honor in corporalibus | |
| 478 consistit.</p> | |
| 479 <p title="II-II q. 103 a. 1 co."><a name="43383"><span class= | |
| 480 "ref">[43383] IIª-IIae q. 103 a. 1 co.</span></a> Respondeo | |
| 481 dicendum quod honor testificationem quandam importat de excellentia | |
| 482 alicuius, unde homines qui volunt honorari, testimonium suae | |
| 483 excellentiae quaerunt, ut per philosophum patet, in I et VIII | |
| 484 Ethic. Testimonium autem redditur vel coram Deo, vel coram | |
| 485 hominibus. Coram Deo quidem, qui inspector est cordium, testimonium | |
| 486 conscientiae sufficit. Et ideo honor quoad Deum potest consistere | |
| 487 in solo interiori motu cordis, dum scilicet aliquis recogitat vel | |
| 488 Dei excellentiam, vel etiam alterius hominis coram Deo. Sed quoad | |
| 489 homines aliquis non potest testimonium ferre nisi per aliqua signa | |
| 490 exteriora, vel verborum, puta cum aliquis ore pronuntiat | |
| 491 excellentiam alicuius; vel factis, sicut inclinationibus, | |
| 492 obviationibus, et aliis huiusmodi; vel etiam exterioribus rebus, | |
| 493 puta in exenniorum vel munerum oblatione, aut imaginum | |
| 494 institutione, vel aliis huiusmodi. Et secundum hoc, honor in signis | |
| 495 exterioribus et corporalibus consistit.</p> | |
| 496 <p title="II-II q. 103 a. 1 ad 1"><a name="43384"><span class= | |
| 497 "ref">[43384] IIª-IIae q. 103 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 498 ergo dicendum quod reverentia non est idem quod honor, sed ex una | |
| 499 parte est principium motivum ad honorandum, inquantum scilicet | |
| 500 aliquis ex reverentia quam habet ad aliquem, eum honorat; ex alia | |
| 501 vero parte est honoris finis, inquantum scilicet aliquis ad hoc | |
| 502 honoratur ut in reverentia habeatur ab aliis.</p> | |
| 503 <p title="II-II q. 103 a. 1 ad 2"><a name="43385"><span class= | |
| 504 "ref">[43385] IIª-IIae q. 103 a. 1 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 505 dicendum quod, sicut philosophus ibidem dicit, honor non est | |
| 506 sufficiens virtutis praemium, sed nihil potest esse in humanis | |
| 507 rebus et corporalibus maius honore, inquantum scilicet ipsae | |
| 508 corporales res sunt signa demonstrativa excellentis virtutis. Est | |
| 509 autem debitum bono et pulchro ut manifestetur, secundum illud | |
| 510 Matth. V, <i>neque accendunt lucernam et ponunt eam sub modio, sed | |
| 511 super candelabrum, ut luceat omnibus qui in domo sunt</i>, et pro | |
| 512 tanto praemium virtutis dicitur honor.</p> | |
| 513 <p title="II-II q. 103 a. 1 ad 3"><a name="43386"><span class= | |
| 514 "ref">[43386] IIª-IIae q. 103 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 515 dicendum quod laus distinguitur ab honore dupliciter. Uno modo, | |
| 516 quia laus consistit in solis signis verborum, honor autem in | |
| 517 quibuscumque exterioribus signis. Et secundum hoc, laus in honore | |
| 518 includitur. Alio modo, quia per exhibitionem honoris testimonium | |
| 519 reddimus de excellentia bonitatis alicuius absolute, sed per laudem | |
| 520 testificamur de bonitate alicuius in ordine ad finem, sicut | |
| 521 laudamus bene operantem propter finem; honor autem est etiam | |
| 522 optimorum, quae non ordinantur ad finem, sed iam sunt in fine; ut | |
| 523 patet per philosophum, in I Ethic. Gloria autem est effectus | |
| 524 honoris et laudis. Quia ex hoc quod testificamur de bonitate | |
| 525 alicuius, clarescit eius bonitas in notitia plurimorum. Et hoc | |
| 526 importat nomen gloriae, nam gloria dicitur quasi claria. Unde Rom. | |
| 527 I, dicit quaedam Glossa Ambrosii quod gloria est clara cum laude | |
| 528 notitia.</p> | |
| 529 <br /> | |
| 530 <div class="E">Articulus 2</div> | |
| 531 <p title="II-II q. 103 a. 2 arg. 1"><a name="43387"><span class= | |
| 532 "ref">[43387] IIª-IIae q. 103 a. 2 arg. 1</span></a> Ad | |
| 533 secundum sic proceditur. Videtur quod honor non proprie debeatur | |
| 534 superioribus. Angelus enim est superior quolibet homine viatore, | |
| 535 secundum illud Matth. XI, <i>qui minor est in regno caelorum, est | |
| 536 maior Ioanne Baptista</i>. Sed Angelus prohibuit Ioannem volentem | |
| 537 se honorare, ut patet Apoc. ult. Ergo honor non debetur | |
| 538 superioribus.</p> | |
| 539 <p title="II-II q. 103 a. 2 arg. 2"><a name="43388"><span class= | |
| 540 "ref">[43388] IIª-IIae q. 103 a. 2 arg. 2</span></a> | |
| 541 Praeterea, honor debetur alicui in testimonium virtutis, ut dictum | |
| 542 est. Sed quandoque contingit quod superiores non sunt virtuosi. | |
| 543 Ergo eis non debetur honor. Sicut nec Daemonibus, qui tamen | |
| 544 superiores sunt nobis ordine naturae.</p> | |
| 545 <p title="II-II q. 103 a. 2 arg. 3"><a name="43389"><span class= | |
| 546 "ref">[43389] IIª-IIae q. 103 a. 2 arg. 3</span></a> | |
| 547 Praeterea, apostolus dicit, Rom. XII, honore invicem praevenientes. | |
| 548 Et I Pet. II, omnes honorate. Sed hoc non esset servandum si solis | |
| 549 superioribus honor deberetur. Ergo honor non debetur proprie | |
| 550 superioribus.</p> | |
| 551 <p title="II-II q. 103 a. 2 arg. 4"><a name="43390"><span class= | |
| 552 "ref">[43390] IIª-IIae q. 103 a. 2 arg. 4</span></a> | |
| 553 Praeterea, Tobiae I dicitur quod <i>Tobias habebat decem talenta ex | |
| 554 his quibus erat honoratus a rege</i>. Legitur etiam Esther VI, quod | |
| 555 Assuerus honoravit Mardochaeum, et coram eo fecit clamari, <i>hoc | |
| 556 honore dignus est quem rex honorare voluerit</i>. Ergo honor | |
| 557 exhibetur etiam inferioribus. Et ita non videtur quod honor proprie | |
| 558 superioribus debeatur.</p> | |
| 559 <p title="II-II q. 103 a. 2 s. c."><a name="43391"><span class= | |
| 560 "ref">[43391] IIª-IIae q. 103 a. 2 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 561 est quod philosophus dicit, in I Ethic., quod honor debetur | |
| 562 optimis.</p> | |
| 563 <p title="II-II q. 103 a. 2 co."><a name="43392"><span class= | |
| 564 "ref">[43392] IIª-IIae q. 103 a. 2 co.</span></a> Respondeo | |
| 565 dicendum quod, sicut dictum est, honor nihil est aliud quam quaedam | |
| 566 protestatio de excellentia bonitatis alicuius. Potest autem | |
| 567 alicuius excellentia considerari non solum per comparationem ad | |
| 568 honorantem, ut scilicet sit excellentior eo qui honoratur, sed | |
| 569 etiam secundum se, vel per comparationem ad aliquos alios. Et | |
| 570 secundum hoc, honor semper debetur alicui propter aliquam | |
| 571 excellentiam vel superioritatem. Non enim oportet quod ille qui | |
| 572 honoratur sit excellentior honorante, sed forte quibusdam aliis; | |
| 573 vel etiam ipso honorante quantum ad aliquid, et non | |
| 574 simpliciter.</p> | |
| 575 <p title="II-II q. 103 a. 2 ad 1"><a name="43393"><span class= | |
| 576 "ref">[43393] IIª-IIae q. 103 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 577 ergo dicendum quod Angelus prohibuit Ioannem non a quacumque | |
| 578 honoratione, sed ab honoratione adorationis latriae, quae debetur | |
| 579 Deo. Vel etiam ab honoratione duliae, ut ostenderet ipsius Ioannis | |
| 580 dignitatem, qua per Christum erat Angelis adaequatus, secundum spem | |
| 581 gloriae filiorum Dei. Et ideo nolebat ab eo adorari tanquam | |
| 582 superior.</p> | |
| 583 <p title="II-II q. 103 a. 2 ad 2"><a name="43394"><span class= | |
| 584 "ref">[43394] IIª-IIae q. 103 a. 2 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 585 dicendum quod si praelati sunt mali, non honorantur propter | |
| 586 excellentiam propriae virtutis, sed propter excellentiam | |
| 587 dignitatis, secundum quam sunt Dei ministri. Et in eis etiam | |
| 588 honoratur tota communitas, cui praesunt. Daemones autem sunt | |
| 589 irrevocabiliter mali, et pro inimicis habendi magis quam | |
| 590 honorandi.</p> | |
| 591 <p title="II-II q. 103 a. 2 ad 3"><a name="43395"><span class= | |
| 592 "ref">[43395] IIª-IIae q. 103 a. 2 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 593 dicendum quod in quolibet invenitur aliquid ex quo potest aliquis | |
| 594 eum superiorem reputare, secundum illud Philipp. II <i>in | |
| 595 humilitate superiores invicem arbitrantes</i>. Et secundum hoc | |
| 596 etiam omnes se invicem debent honore praevenire.</p> | |
| 597 <p title="II-II q. 103 a. 2 ad 4"><a name="43396"><span class= | |
| 598 "ref">[43396] IIª-IIae q. 103 a. 2 ad 4</span></a> Ad quartum | |
| 599 dicendum quod privatae personae interdum honorantur a regibus, non | |
| 600 quia sint eis superiores secundum ordinem dignitatis, sed propter | |
| 601 aliquam excellentiam virtutis ipsarum. Et secundum hoc honorati | |
| 602 sunt Tobias et Mardochaeus a regibus.</p> | |
| 603 <br /> | |
| 604 <div class="E">Articulus 3</div> | |
| 605 <p title="II-II q. 103 a. 3 arg. 1"><a name="43397"><span class= | |
| 606 "ref">[43397] IIª-IIae q. 103 a. 3 arg. 1</span></a> Ad | |
| 607 tertium sic proceditur. Videtur quod dulia non sit specialis virtus | |
| 608 a latria distincta. Quia super illud Psalm., domine Deus meus, in | |
| 609 te speravi, dicit Glossa, <i>domine omnium per potentiam, cui | |
| 610 debetur dulia, Deus per creationem, cui debetur latria</i>. Sed non | |
| 611 est distincta virtus quae ordinatur in Deum secundum quod est | |
| 612 dominus, et secundum quod est Deus. Ergo dulia non est virtus | |
| 613 distincta a latria.</p> | |
| 614 <p title="II-II q. 103 a. 3 arg. 2"><a name="43398"><span class= | |
| 615 "ref">[43398] IIª-IIae q. 103 a. 3 arg. 2</span></a> | |
| 616 Praeterea, secundum philosophum, in VIII Ethic., <i>amari simile | |
| 617 est ei quod est honorari</i>. Sed eadem est virtus caritatis qua | |
| 618 amatur Deus, et qua amatur proximus. Ergo dulia, qua honoratur | |
| 619 proximus, non est alia virtus a latria, qua honoratur Deus.</p> | |
| 620 <p title="II-II q. 103 a. 3 arg. 3"><a name="43399"><span class= | |
| 621 "ref">[43399] IIª-IIae q. 103 a. 3 arg. 3</span></a> | |
| 622 Praeterea, idem est motus quo aliquis movetur in imaginem, et in | |
| 623 rem cuius est imago. Sed per duliam honoratur homo inquantum est ad | |
| 624 Dei imaginem, dicitur enim Sap. II, de impiis quod <i>non | |
| 625 iudicaverunt honorem animarum sanctarum, quoniam Deus creavit | |
| 626 hominem inexterminabilem, et ad imaginem suae similitudinis fecit | |
| 627 illum</i>. Ergo dulia non est alia virtus a latria, qua honoratur | |
| 628 Deus.</p> | |
| 629 <p title="II-II q. 103 a. 3 s. c."><a name="43400"><span class= | |
| 630 "ref">[43400] IIª-IIae q. 103 a. 3 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 631 est quod Augustinus dicit, X de Civ. Dei, quod <i>alia est servitus | |
| 632 quae debetur hominibus, secundum quam praecepit apostolus servos | |
| 633 dominis suis subditos esse, quae scilicet Graece dulia dicitur, | |
| 634 alia vero latria, quae dicitur servitus pertinens ad colendum | |
| 635 Deum</i>.</p> | |
| 636 <p title="II-II q. 103 a. 3 co."><a name="43401"><span class= | |
| 637 "ref">[43401] IIª-IIae q. 103 a. 3 co.</span></a> Respondeo | |
| 638 dicendum quod, secundum ea quae supra dicta sunt, ubi est alia | |
| 639 ratio debiti, ibi necesse est quod sit alia virtus quae debitum | |
| 640 reddat. Alia autem ratione debetur servitus Deo, et homini, sicut | |
| 641 alia ratione dominum esse competit Deo, et homini. Nam Deus | |
| 642 plenarium et principale dominium habet respectu totius et | |
| 643 cuiuslibet creaturae, quae totaliter eius subiicitur potestati, | |
| 644 homo autem participat quandam similitudinem divini dominii, | |
| 645 secundum quod habet particularem potestatem super aliquem hominem | |
| 646 vel super aliquam creaturam. Et ideo dulia, quae debitam servitutem | |
| 647 exhibet homini dominanti, alia virtus est a latria, quae exhibet | |
| 648 debitam servitutem divino dominio. Et est quaedam observantiae | |
| 649 species. Quia per observantiam honoramus quascumque personas | |
| 650 dignitate praecellentes, per duliam autem proprie sumptam servi | |
| 651 suos dominos venerantur; dulia enim Graece servitus dicitur.</p> | |
| 652 <p title="II-II q. 103 a. 3 ad 1"><a name="43402"><span class= | |
| 653 "ref">[43402] IIª-IIae q. 103 a. 3 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 654 ergo dicendum quod sicut religio per excellentiam dicitur pietas, | |
| 655 inquantum Deus est per excellentiam pater; ita etiam latria per | |
| 656 excellentiam dicitur dulia, inquantum Deus excellenter est dominus. | |
| 657 Non autem creatura participat potentiam creandi, ratione cuius Deo | |
| 658 debetur latria. Et ideo Glossa illa distinxit, attribuens latriam | |
| 659 Deo secundum creationem, quae creaturae non communicatur; duliam | |
| 660 vero secundum dominium, quod creaturae communicatur.</p> | |
| 661 <p title="II-II q. 103 a. 3 ad 2"><a name="43403"><span class= | |
| 662 "ref">[43403] IIª-IIae q. 103 a. 3 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 663 dicendum quod ratio diligendi proximum Deus est, non enim diligimus | |
| 664 per caritatem in proximo nisi Deum, et ideo eadem caritas est qua | |
| 665 diligitur Deus, et proximus. Sunt tamen aliae amicitiae, | |
| 666 differentes a caritate, secundum alias rationes quibus homines | |
| 667 amantur. Et similiter, cum sit alia ratio serviendi Deo et homini, | |
| 668 aut honorandi utrumque, non est eadem virtus latria et dulia.</p> | |
| 669 <p title="II-II q. 103 a. 3 ad 3"><a name="43404"><span class= | |
| 670 "ref">[43404] IIª-IIae q. 103 a. 3 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 671 dicendum quod motus qui est in imaginem inquantum est imago, | |
| 672 refertur in rem cuius est imago, non tamen omnis motus qui est in | |
| 673 imaginem est in eam inquantum est imago. Et ideo quandoque est | |
| 674 alius specie motus in imaginem, et motus in rem. Sic ergo dicendum | |
| 675 est quod honor vel subiectio duliae respicit absolute quandam | |
| 676 hominis dignitatem. Licet enim secundum illam dignitatem sit homo | |
| 677 ad imaginem vel similitudinem Dei, non tamen semper homo, quando | |
| 678 reverentiam alteri exhibet, refert hoc actu in Deum. Vel dicendum | |
| 679 quod motus qui est in imaginem quodammodo est in rem, non tamen | |
| 680 motus qui est in rem oportet quod sit in imaginem. Et ideo | |
| 681 reverentia quae exhibetur alicui inquantum est ad imaginem, | |
| 682 redundat quodammodo in Deum, alia tamen est reverentia quae ipsi | |
| 683 Deo exhibetur, quae nullo modo pertinet ad eius imaginem.</p> | |
| 684 <br /> | |
| 685 <div class="E">Articulus 4</div> | |
| 686 <p title="II-II q. 103 a. 4 arg. 1"><a name="43405"><span class= | |
| 687 "ref">[43405] IIª-IIae q. 103 a. 4 arg. 1</span></a> Ad | |
| 688 quartum sic proceditur. Videtur quod dulia habeat diversas species. | |
| 689 Per duliam enim exhibetur honor proximo. Diversa autem ratione | |
| 690 honorantur diversi proximi, sicut rex, pater et magister, ut patet | |
| 691 per philosophum, in IX Ethic. Cum ergo diversa ratio obiecti | |
| 692 diversificet speciem virtutis, videtur quod dulia dividatur in | |
| 693 virtutes specie differentes.</p> | |
| 694 <p title="II-II q. 103 a. 4 arg. 2"><a name="43406"><span class= | |
| 695 "ref">[43406] IIª-IIae q. 103 a. 4 arg. 2</span></a> | |
| 696 Praeterea, medium differt specie ab extremo, sicut pallidum ab albo | |
| 697 et nigro. Sed hyperdulia videtur esse medium inter latriam et | |
| 698 duliam, exhibetur enim creaturis quae habent specialem affinitatem | |
| 699 ad Deum, sicut beatae virgini inquantum est mater Dei. Ergo videtur | |
| 700 quod duliae sint species differentes, una quidem dulia simpliciter, | |
| 701 alia vero hyperdulia.</p> | |
| 702 <p title="II-II q. 103 a. 4 arg. 3"><a name="43407"><span class= | |
| 703 "ref">[43407] IIª-IIae q. 103 a. 4 arg. 3</span></a> | |
| 704 Praeterea, sicut in creatura rationali invenitur imago Dei, ratione | |
| 705 cuius honoratur, ita etiam in creatura irrationali invenitur | |
| 706 vestigium Dei. Sed alia ratio similitudinis importatur in nomine | |
| 707 imaginis, et in nomine vestigii. Ergo etiam oportet secundum hoc | |
| 708 diversas species duliae attendi, praesertim cum quibusdam | |
| 709 irrationabilibus creaturis honor exhibeatur, sicut ligno sanctae | |
| 710 crucis, et aliis huiusmodi.</p> | |
| 711 <p title="II-II q. 103 a. 4 s. c."><a name="43408"><span class= | |
| 712 "ref">[43408] IIª-IIae q. 103 a. 4 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 713 est quod dulia contra latriam dividitur. Latria autem non dividitur | |
| 714 per diversas species. Ergo nec dulia.</p> | |
| 715 <p title="II-II q. 103 a. 4 co."><a name="43409"><span class= | |
| 716 "ref">[43409] IIª-IIae q. 103 a. 4 co.</span></a> Respondeo | |
| 717 dicendum quod dulia potest accipi dupliciter. Uno modo, communiter, | |
| 718 secundum quod exhibet reverentiam cuicumque homini, ratione | |
| 719 cuiuscumque excellentiae. Et sic continet sub se pietatem et | |
| 720 observantiam, et quamcumque huiusmodi virtutem quae homini | |
| 721 reverentiam exhibet. Et secundum hoc habebit partes specie | |
| 722 diversas. Alio modo potest accipi stricte, prout secundum eam | |
| 723 servus reverentiam exhibet domino, nam dulia servitus dicitur, ut | |
| 724 dictum est. Et secundum hoc non dividitur in diversas species, sed | |
| 725 est una specierum observantiae, quam Tullius ponit, eo quod alia | |
| 726 ratione servus reveretur dominum, miles ducem, discipulus | |
| 727 magistrum, et sic de aliis huiusmodi.</p> | |
| 728 <p title="II-II q. 103 a. 4 ad 1"><a name="43410"><span class= | |
| 729 "ref">[43410] IIª-IIae q. 103 a. 4 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 730 ergo dicendum quod ratio illa procedit de dulia communiter | |
| 731 sumpta.</p> | |
| 732 <p title="II-II q. 103 a. 4 ad 2"><a name="43411"><span class= | |
| 733 "ref">[43411] IIª-IIae q. 103 a. 4 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 734 dicendum quod hyperdulia est potissima species duliae communiter | |
| 735 sumptae. Maxima enim reverentia debetur homini ex affinitate quam | |
| 736 habet ad Deum.</p> | |
| 737 <p title="II-II q. 103 a. 4 ad 3"><a name="43412"><span class= | |
| 738 "ref">[43412] IIª-IIae q. 103 a. 4 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 739 dicendum quod creaturae irrationali in se consideratae non debetur | |
| 740 ab homine aliqua subiectio vel honor, quin potius omnis talis | |
| 741 creatura est naturaliter homini subiecta. Quod autem crux Christi | |
| 742 honoretur, hoc fit eodem honore quo Christus honoratur, sicut | |
| 743 purpura regis honoratur eodem honore quo rex, ut Damascenus dicit, | |
| 744 in IV libro.</p> | |
| 745 <br /> | |
| 746 <div class="D">Quaestio 104</div> | |
| 747 <div class="G">Prooemium</div> | |
| 748 <p title="II-II q. 104 pr."><a name="43413"><span class= | |
| 749 "ref">[43413] IIª-IIae q. 104 pr.</span></a> Deinde | |
| 750 considerandum est de obedientia. Et circa hoc quaeruntur sex. | |
| 751 Primo, utrum homo debeat homini obedire. Secundo, utrum obedientia | |
| 752 sit specialis virtus. Tertio, de comparatione eius ad alias | |
| 753 virtutes. Quarto, utrum Deo sit in omnibus obediendum. Quinto, | |
| 754 utrum subditi suis praelatis teneantur in omnibus obedire. Sexto, | |
| 755 utrum fideles teneantur saecularibus potestatibus obedire.</p> | |
| 756 <br /> | |
| 757 <div class="E">Articulus 1</div> | |
| 758 <p title="II-II q. 104 a. 1 arg. 1"><a name="43414"><span class= | |
| 759 "ref">[43414] IIª-IIae q. 104 a. 1 arg. 1</span></a> Ad primum | |
| 760 sic proceditur. Videtur quod unus homo non teneatur alii obedire. | |
| 761 Non enim est aliquid faciendum contra institutionem divinam. Sed | |
| 762 hoc habet divina institutio, ut homo suo consilio regatur, secundum | |
| 763 illud Eccli. XV, <i>Deus ab initio constituit hominem, et reliquit | |
| 764 illum in manu consilii sui</i>. Ergo non tenetur unus homo alteri | |
| 765 obedire.</p> | |
| 766 <p title="II-II q. 104 a. 1 arg. 2"><a name="43415"><span class= | |
| 767 "ref">[43415] IIª-IIae q. 104 a. 1 arg. 2</span></a> | |
| 768 Praeterea, si aliquis alicui teneretur obedire, oporteret quod | |
| 769 haberet voluntatem praecipientis tanquam regulam suae actionis. Sed | |
| 770 sola divina voluntas, quae semper est recta, est regula humanae | |
| 771 actionis. Ergo non tenetur homo obedire nisi Deo.</p> | |
| 772 <p title="II-II q. 104 a. 1 arg. 3"><a name="43416"><span class= | |
| 773 "ref">[43416] IIª-IIae q. 104 a. 1 arg. 3</span></a> | |
| 774 Praeterea, servitia, quanto sunt magis gratuita, tanto sunt magis | |
| 775 accepta. Sed illud quod homo ex debito facit non est gratuitum. Si | |
| 776 ergo homo ex debito teneretur aliis obedire in bonis operibus | |
| 777 faciendis, ex hoc ipso redderetur minus acceptabile opus bonum quod | |
| 778 ex obedientia fieret. Non ergo tenetur homo alteri obedire.</p> | |
| 779 <p title="II-II q. 104 a. 1 s. c."><a name="43417"><span class= | |
| 780 "ref">[43417] IIª-IIae q. 104 a. 1 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 781 est quod praecipitur ad Heb. ult., <i>obedite praepositis vestris, | |
| 782 et subiacete eis</i>.</p> | |
| 783 <p title="II-II q. 104 a. 1 co."><a name="43418"><span class= | |
| 784 "ref">[43418] IIª-IIae q. 104 a. 1 co.</span></a> Respondeo | |
| 785 dicendum quod sicut actiones rerum naturalium procedunt ex | |
| 786 potentiis naturalibus, ita etiam operationes humanae procedunt ex | |
| 787 humana voluntate. Oportuit autem in rebus naturalibus ut superiora | |
| 788 moverent inferiora ad suas actiones, per excellentiam naturalis | |
| 789 virtutis collatae divinitus. Unde etiam oportet in rebus humanis | |
| 790 quod superiores moveant inferiores per suam voluntatem, ex vi | |
| 791 auctoritatis divinitus ordinatae. Movere autem per rationem et | |
| 792 voluntatem est praecipere. Et ideo, sicut ex ipso ordine naturali | |
| 793 divinitus instituto inferiora in rebus naturalibus necesse habent | |
| 794 subdi motioni superiorum, ita etiam in rebus humanis, ex ordine | |
| 795 iuris naturalis et divini, tenentur inferiores suis superioribus | |
| 796 obedire.</p> | |
| 797 <p title="II-II q. 104 a. 1 ad 1"><a name="43419"><span class= | |
| 798 "ref">[43419] IIª-IIae q. 104 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 799 ergo dicendum quod Deus reliquit hominem in manu consilii sui, non | |
| 800 quia liceat ei facere omne quod velit, sed quia ad id quod | |
| 801 faciendum est non cogitur necessitate naturae, sicut creaturae | |
| 802 irrationales, sed libera electione ex proprio consilio procedente. | |
| 803 Et sicut ad alia facienda debet procedere proprio consilio, ita | |
| 804 etiam ad hoc quod obediat suis superioribus, dicit enim Gregorius, | |
| 805 ult. Moral., quod <i>dum alienae voci humiliter subdimur, | |
| 806 nosmetipsos in corde superamus</i>.</p> | |
| 807 <p title="II-II q. 104 a. 1 ad 2"><a name="43420"><span class= | |
| 808 "ref">[43420] IIª-IIae q. 104 a. 1 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 809 dicendum quod divina voluntas est prima regula, qua regulantur | |
| 810 omnes rationales voluntates, cui una magis appropinquat quam alia, | |
| 811 secundum ordinem divinitus institutum. Et ideo voluntas unius | |
| 812 hominis praecipientis potest esse quasi secunda regula voluntatis | |
| 813 alterius obedientis.</p> | |
| 814 <p title="II-II q. 104 a. 1 ad 3"><a name="43421"><span class= | |
| 815 "ref">[43421] IIª-IIae q. 104 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 816 dicendum quod aliquid potest iudicari gratuitum dupliciter. Uno | |
| 817 modo, ex parte ipsius operis, quia scilicet ad id homo non | |
| 818 obligatur. Alio modo, ex parte operantis, quia scilicet libera | |
| 819 voluntate hoc facit. Opus autem redditur virtuosum et laudabile et | |
| 820 meritorium praecipue secundum quod ex voluntate procedit. Et ideo, | |
| 821 quamvis obedire sit debitum, si prompta voluntate aliquis obediat, | |
| 822 non propter hoc minuitur eius meritum, maxime apud Deum, qui non | |
| 823 solum exteriora opera, verum etiam interiorem voluntatem videt.</p> | |
| 824 <br /> | |
| 825 <div class="E">Articulus 2</div> | |
| 826 <p title="II-II q. 104 a. 2 arg. 1"><a name="43422"><span class= | |
| 827 "ref">[43422] IIª-IIae q. 104 a. 2 arg. 1</span></a> Ad | |
| 828 secundum sic proceditur. Videtur quod obedientia non sit specialis | |
| 829 virtus. Obedientiae enim inobedientia opponitur. Sed inobedientia | |
| 830 est generale peccatum, dicit enim Ambrosius quod peccatum est | |
| 831 inobedientia legis divinae. Ergo obedientia non est specialis | |
| 832 virtus, sed generalis.</p> | |
| 833 <p title="II-II q. 104 a. 2 arg. 2"><a name="43423"><span class= | |
| 834 "ref">[43423] IIª-IIae q. 104 a. 2 arg. 2</span></a> | |
| 835 Praeterea, omnis virtus specialis aut est theologica, aut moralis. | |
| 836 Sed obedientia non est virtus theologica, quia neque continetur sub | |
| 837 fide, neque sub spe, neque sub caritate. Similiter etiam non est | |
| 838 virtus moralis, quia non est in medio superflui et diminuti; quanto | |
| 839 enim aliquis est magis obediens, tanto magis laudatur. Ergo | |
| 840 obedientia non est specialis virtus.</p> | |
| 841 <p title="II-II q. 104 a. 2 arg. 3"><a name="43424"><span class= | |
| 842 "ref">[43424] IIª-IIae q. 104 a. 2 arg. 3</span></a> | |
| 843 Praeterea, Gregorius dicit, ult. Moral., quod <i>obedientia tanto | |
| 844 magis est meritoria et laudabilis quanto minus habet de suo</i>. | |
| 845 Sed quaelibet specialis virtus tanto magis laudatur quanto magis | |
| 846 habet de suo, eo quod ad virtutem requiritur ut sit volens et | |
| 847 eligens, sicut dicitur in II Ethic. Ergo obedientia non est | |
| 848 specialis virtus.</p> | |
| 849 <p title="II-II q. 104 a. 2 arg. 4"><a name="43425"><span class= | |
| 850 "ref">[43425] IIª-IIae q. 104 a. 2 arg. 4</span></a> | |
| 851 Praeterea, virtutes differunt specie secundum obiecta. Obiectum | |
| 852 autem obedientiae esse videtur superioris praeceptum, quod | |
| 853 multipliciter diversificari videtur, secundum diversos | |
| 854 superioritatis gradus. Ergo obedientia est virtus generalis sub se | |
| 855 multas virtutes speciales comprehendens.</p> | |
| 856 <p title="II-II q. 104 a. 2 s. c."><a name="43426"><span class= | |
| 857 "ref">[43426] IIª-IIae q. 104 a. 2 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 858 est quod obedientia a quibusdam ponitur pars iustitiae, ut supra | |
| 859 dictum est.</p> | |
| 860 <p title="II-II q. 104 a. 2 co."><a name="43427"><span class= | |
| 861 "ref">[43427] IIª-IIae q. 104 a. 2 co.</span></a> Respondeo | |
| 862 dicendum quod ad omnia opera bona quae specialem laudis rationem | |
| 863 habent, specialis virtus determinatur, hoc enim proprie competit | |
| 864 virtuti, ut opus bonum reddat. Obedire autem superiori debitum est | |
| 865 secundum divinum ordinem rebus inditum, ut ostensum est, et per | |
| 866 consequens est bonum, cum bonum consistat in modo, specie et | |
| 867 ordine, ut Augustinus dicit, in libro de Nat. boni. Habet autem hic | |
| 868 actus specialem rationem laudis ex speciali obiecto. Cum enim | |
| 869 inferiores suis superioribus multa debeant exhibere, inter cetera | |
| 870 hoc est unum speciale, quod tenentur eius praeceptis obedire. Unde | |
| 871 obedientia est specialis virtus, et eius speciale obiectum est | |
| 872 praeceptum tacitum vel expressum. Voluntas enim superioris, | |
| 873 quocumque modo innotescat, est quoddam tacitum praeceptum, et tanto | |
| 874 videtur obedientia promptior quanto praeceptum expressum obediendo | |
| 875 praevenit, voluntate superioris intellecta.</p> | |
| 876 <p title="II-II q. 104 a. 2 ad 1"><a name="43428"><span class= | |
| 877 "ref">[43428] IIª-IIae q. 104 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 878 ergo dicendum quod nihil prohibet duas speciales rationes, ad quas | |
| 879 duae speciales virtutes respiciunt, in uno et eodem materiali | |
| 880 obiecto concurrere, sicut miles, defendendo castrum regis, implet | |
| 881 opus fortitudinis non refugiens mortis pericula propter bonum, et | |
| 882 opus iustitiae debitum servitium domino suo reddens. Sic igitur | |
| 883 ratio praecepti, quam attendit obedientia, concurrit cum actibus | |
| 884 omnium virtutum, non tamen cum omnibus virtutum actibus, quia non | |
| 885 omnes actus virtutum sunt in praecepto, ut supra habitum est. | |
| 886 Similiter etiam quaedam quandoque sub praecepto cadunt quae ad | |
| 887 nullam aliam virtutem pertinent, ut patet in his quae non sunt mala | |
| 888 nisi quia prohibita. Sic ergo, si obedientia proprie accipiatur, | |
| 889 secundum quod respicit per intentionem formalem rationem praecepti, | |
| 890 erit specialis virtus et inobedientia speciale peccatum. Secundum | |
| 891 hoc ad obedientiam requiretur quod impleat aliquis actum iustitiae, | |
| 892 vel alterius virtutis, intendens implere praeceptum, et ad | |
| 893 inobedientiam requiretur quod actualiter contemnat praeceptum. Si | |
| 894 vero obedientia large accipiatur pro executione cuiuscumque quod | |
| 895 potest cadere sub praecepto, et inobedientia pro omissione eiusdem | |
| 896 ex quacumque intentione, sic obedientia erit generalis virtus, et | |
| 897 inobedientia generale peccatum.</p> | |
| 898 <p title="II-II q. 104 a. 2 ad 2"><a name="43429"><span class= | |
| 899 "ref">[43429] IIª-IIae q. 104 a. 2 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 900 dicendum quod obedientia non est virtus theologica. Non enim per se | |
| 901 obiectum eius est Deus, sed praeceptum superioris cuiuscumque, vel | |
| 902 expressum vel interpretativum, scilicet simplex verbum praelati | |
| 903 eius indicans voluntatem, cui obedit promptus obediens, secundum | |
| 904 illud Tit. III, dicto obedire. Est autem virtus moralis, cum sit | |
| 905 pars iustitiae, et est medium inter superfluum et diminutum. | |
| 906 Attenditur autem eius superfluum non quidem secundum quantum, sed | |
| 907 secundum alias circumstantias, inquantum scilicet aliquis obedit | |
| 908 vel cui non debet vel in quibus sicut etiam supra de religione | |
| 909 dictum est. Potest etiam dici quod sicut in iustitia superfluum est | |
| 910 in eo qui retinet alienum, diminutum autem in eo cui non redditur | |
| 911 quod debetur, ut philosophus dicit, in V Ethic.; ita etiam | |
| 912 obedientia medium est inter superfluum quod attenditur ex parte | |
| 913 eius qui subtrahit superiori obedientiae debitum, quia superabundat | |
| 914 in implendo propriam voluntatem, diminutum autem ex parte | |
| 915 superioris cui non obeditur. Unde secundum hoc, obedientia non erit | |
| 916 medium duarum malitiarum, sicut supra de iustitia dictum est.</p> | |
| 917 <p title="II-II q. 104 a. 2 ad 3"><a name="43430"><span class= | |
| 918 "ref">[43430] IIª-IIae q. 104 a. 2 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 919 dicendum quod obedientia, sicut et quaelibet virtus, debet habere | |
| 920 promptam voluntatem in suum proprium obiectum, non autem in id quod | |
| 921 repugnans est ei. Proprium autem obiectum obedientiae est | |
| 922 praeceptum, quod quidem ex alterius voluntate procedit. Unde | |
| 923 obedientia reddit promptam hominis voluntatem ad implendam | |
| 924 voluntatem alterius, scilicet praecipientis. Si autem id quod ei | |
| 925 praecipitur sit propter se ei volitum, etiam absque ratione | |
| 926 praecepti, sicut accidit in prosperis; iam ex propria voluntate | |
| 927 tendit in illud, et non videtur illud implere propter praeceptum, | |
| 928 sed propter propriam voluntatem. Sed quando illud quod praecipitur | |
| 929 nullo modo est secundum se volitum, sed est, secundum se | |
| 930 consideratum, propriae voluntati repugnans, sicut accidit in | |
| 931 asperis; tunc omnino manifestum est quod non impletur nisi propter | |
| 932 praeceptum. Et ideo Gregorius dicit, in libro Moral., quod | |
| 933 <i>obedientia quae habet aliquid de suo in prosperis, est nulla vel | |
| 934 minor</i>, quia scilicet voluntas propria non videtur principaliter | |
| 935 tendere ad implendum praeceptum, sed ad assequendum proprium | |
| 936 volitum, in adversis autem vel difficilibus est maior, quia propria | |
| 937 voluntas in nihil aliud tendit quam in praeceptum. Sed hoc | |
| 938 intelligendum est secundum illud quod exterius apparet. Secundum | |
| 939 tamen Dei iudicium, qui corda rimatur, potest contingere quod etiam | |
| 940 in prosperis obedientia, aliquid de suo habens, non propter hoc sit | |
| 941 minus laudabilis, si scilicet propria voluntas obedientis non minus | |
| 942 devote tendat ad impletionem praecepti.</p> | |
| 943 <p title="II-II q. 104 a. 2 ad 4"><a name="43431"><span class= | |
| 944 "ref">[43431] IIª-IIae q. 104 a. 2 ad 4</span></a> Ad quartum | |
| 945 dicendum quod reverentia directe respicit personam excellentem, et | |
| 946 ideo secundum diversam rationem excellentiae, diversas species | |
| 947 habet. Obedientia vero respicit praeceptum personae excellentis, et | |
| 948 ideo est unius rationis. Sed quia propter reverentiam personae | |
| 949 obedientia debetur eius praecepto, consequens est quod obedientia | |
| 950 omnis sit eadem specie, ex diversis tamen specie causis | |
| 951 procedens.</p> | |
| 952 <br /> | |
| 953 <div class="E">Articulus 3</div> | |
| 954 <p title="II-II q. 104 a. 3 arg. 1"><a name="43432"><span class= | |
| 955 "ref">[43432] IIª-IIae q. 104 a. 3 arg. 1</span></a> Ad | |
| 956 tertium sic proceditur. Videtur quod obedientia sit maxima | |
| 957 virtutum. Dicitur enim I Reg. XV, <i>melior est obedientia quam | |
| 958 victimae</i>. Sed oblatio victimarum pertinet ad religionem, quae | |
| 959 est potissima inter omnes virtutes morales, ut ex supra dictis | |
| 960 patet. Ergo obedientia est potissima inter virtutes.</p> | |
| 961 <p title="II-II q. 104 a. 3 arg. 2"><a name="43433"><span class= | |
| 962 "ref">[43433] IIª-IIae q. 104 a. 3 arg. 2</span></a> | |
| 963 Praeterea, Gregorius dicit, ult. Moral., quod <i>obedientia sola | |
| 964 virtus est quae virtutes ceteras menti inserit, insertasque | |
| 965 custodit</i>. Sed causa est potior effectu. Ergo obedientia est | |
| 966 potior omnibus virtutibus.</p> | |
| 967 <p title="II-II q. 104 a. 3 arg. 3"><a name="43434"><span class= | |
| 968 "ref">[43434] IIª-IIae q. 104 a. 3 arg. 3</span></a> | |
| 969 Praeterea, Gregorius dicit, ult. Moral., quod <i>nunquam per | |
| 970 obedientiam malum fieri, aliquando autem debet per obedientiam | |
| 971 bonum quod agitur intermitti</i>. Sed non praetermittitur aliquid | |
| 972 nisi pro meliori. Ergo obedientia, pro qua praetermittuntur bona | |
| 973 aliarum virtutum, est virtutibus aliis melior.</p> | |
| 974 <p title="II-II q. 104 a. 3 s. c."><a name="43435"><span class= | |
| 975 "ref">[43435] IIª-IIae q. 104 a. 3 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 976 est quod obedientia habet laudem ex eo quod ex caritate procedit, | |
| 977 dicit enim Gregorius, ult. Moral., quod <i>obedientia non servili | |
| 978 metu, sed caritatis affectu servanda est, non timore poenae, sed | |
| 979 amore iustitiae</i>. Ergo caritas est potior virtus quam | |
| 980 obedientia.</p> | |
| 981 <p title="II-II q. 104 a. 3 co."><a name="43436"><span class= | |
| 982 "ref">[43436] IIª-IIae q. 104 a. 3 co.</span></a> Respondeo | |
| 983 dicendum quod sicut peccatum consistit in hoc quod homo, contempto | |
| 984 Deo, commutabilibus bonis inhaeret; ita meritum virtuosi actus | |
| 985 consistit e contrario in hoc quod homo, contemptis bonis creatis, | |
| 986 Deo inhaeret. Finis autem potior est his quae sunt ad finem. Si | |
| 987 ergo bona creata propter hoc contemnantur ut Deo inhaereatur, maior | |
| 988 est laus virtutis ex hoc quod Deo inhaeret quam ex hoc quod bona | |
| 989 terrena contemnit. Et ideo illae virtutes quibus Deo secundum se | |
| 990 inhaeretur, scilicet theologicae, sunt potiores virtutibus | |
| 991 moralibus, quibus aliquid terrenum contemnitur ut Deo inhaereatur. | |
| 992 Inter virtutes autem morales, tanto aliqua potior est quanto maius | |
| 993 aliquid contemnit ut Deo inhaereat. Sunt autem tria genera bonorum | |
| 994 humanorum quae homo potest contemnere propter Deum, quorum infimum | |
| 995 sunt exteriora bona; medium autem sunt bona corporis; supremum | |
| 996 autem sunt bona animae, inter quae quodammodo praecipuum est | |
| 997 voluntas, inquantum scilicet per voluntatem homo omnibus aliis | |
| 998 bonis utitur. Et ideo, per se loquendo, laudabilior est obedientiae | |
| 999 virtus, quae propter Deum contemnit propriam voluntatem, quam aliae | |
| 1000 virtutes morales, quae propter Deum aliqua alia bona contemnunt. | |
| 1001 Unde Gregorius dicit, in ult. Moral., quod <i>obedientia victimis | |
| 1002 iure praeponitur, quia per victimas aliena caro, per obedientiam | |
| 1003 vero voluntas propria mactatur</i>. Unde etiam quaecumque alia | |
| 1004 virtutum opera ex hoc meritoria sunt apud Deum quod sint ut | |
| 1005 obediatur voluntati divinae. Nam si quis etiam martyrium | |
| 1006 sustineret, vel omnia sua pauperibus erogaret, nisi haec ordinaret | |
| 1007 ad impletionem divinae voluntatis, quod recte ad obedientiam | |
| 1008 pertinet, meritoria esse non possent, sicut nec si fierent sine | |
| 1009 caritate, quae sine obedientia esse non potest. Dicitur enim I | |
| 1010 Ioan. II, quod <i>qui dicit se nosse Deum, et mandata eius non | |
| 1011 custodit, mendax est, qui autem servat verba eius, vere in hoc | |
| 1012 caritas Dei perfecta est</i>. Et hoc ideo est quia amicitia facit | |
| 1013 idem velle et nolle.</p> | |
| 1014 <p title="II-II q. 104 a. 3 ad 1"><a name="43437"><span class= | |
| 1015 "ref">[43437] IIª-IIae q. 104 a. 3 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 1016 ergo dicendum quod obedientia procedit ex reverentia, quae exhibet | |
| 1017 cultum et honorem superiori. Et quantum ad hoc, sub diversis | |
| 1018 virtutibus continetur, licet secundum se considerata, prout | |
| 1019 respicit rationem praecepti, sit una specialis virtus. Inquantum | |
| 1020 ergo procedit ex reverentia praelatorum, continetur quodammodo sub | |
| 1021 observantia. Inquantum vero procedit ex reverentia parentum, sub | |
| 1022 pietate. Inquantum vero procedit ex reverentia Dei, sub religione, | |
| 1023 et pertinet ad devotionem, quae est principalis actus religionis. | |
| 1024 Unde secundum hoc, laudabilius est obedire Deo quam sacrificium | |
| 1025 offerre. Et etiam quia in sacrificio immolatur aliena caro, per | |
| 1026 obedientiam autem propria voluntas, ut Gregorius dicit. Specialiter | |
| 1027 tamen in casu in quo loquebatur Samuel, melius fuisset Sauli | |
| 1028 obedire Deo quam animalia pinguia Amalecitarum in sacrificium | |
| 1029 offerre, contra Dei mandatum.</p> | |
| 1030 <p title="II-II q. 104 a. 3 ad 2"><a name="43438"><span class= | |
| 1031 "ref">[43438] IIª-IIae q. 104 a. 3 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 1032 dicendum quod ad obedientiam pertinent omnes actus virtutum prout | |
| 1033 sunt in praecepto. Inquantum ergo actus virtutum operantur | |
| 1034 causaliter vel dispositive ad earum generationem et conservationem, | |
| 1035 intantum dicitur quod obedientia omnes virtutes menti inserit et | |
| 1036 custodit. Nec tamen sequitur quod obedientia sit simpliciter | |
| 1037 omnibus virtutibus prior, propter duo. Primo quidem, quia licet | |
| 1038 actus virtutis cadat sub praecepto, tamen potest aliquis implere | |
| 1039 actum virtutis non attendens ad rationem praecepti. Unde si aliqua | |
| 1040 virtus sit cuius obiectum sit naturaliter prius quam praeceptum, | |
| 1041 illa virtus dicitur naturaliter prior quam obedientia, ut patet de | |
| 1042 fide, per quam nobis divinae auctoritatis sublimitas innotescit, ex | |
| 1043 qua competit ei potestas praecipiendi. Secundo, quia infusio | |
| 1044 gratiae et virtutum potest praecedere, etiam tempore, omnem actum | |
| 1045 virtuosum. Et secundum hoc, neque tempore neque natura est | |
| 1046 obedientia omnibus aliis virtutibus prior.</p> | |
| 1047 <p title="II-II q. 104 a. 3 ad 3"><a name="43439"><span class= | |
| 1048 "ref">[43439] IIª-IIae q. 104 a. 3 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 1049 dicendum quod duplex est bonum. Quoddam ad quod faciendum homo ex | |
| 1050 necessitate tenetur, sicut amare Deum, vel aliquid huiusmodi. Et | |
| 1051 tale bonum nullo modo debet propter obedientiam praetermitti. Est | |
| 1052 autem aliud bonum ad quod homo non tenetur ex necessitate. Et tale | |
| 1053 bonum debet homo quandoque propter obedientiam praetermittere, ad | |
| 1054 quam ex necessitate homo tenetur, quia non debet homo aliquid bonum | |
| 1055 facere culpam incurrendo. Et tamen, sicut ibidem Gregorius dicit, | |
| 1056 <i>qui ab uno quolibet bono subiectos vetat, necesse est ut multa | |
| 1057 concedat, ne obedientis mens funditus intereat, si a bonis omnibus | |
| 1058 penitus repulsa ieiunet</i>. Et sic per obedientiam et alia bona | |
| 1059 potest damnum unius boni recompensari.</p> | |
| 1060 <br /> | |
| 1061 <div class="E">Articulus 4</div> | |
| 1062 <p title="II-II q. 104 a. 4 arg. 1"><a name="43440"><span class= | |
| 1063 "ref">[43440] IIª-IIae q. 104 a. 4 arg. 1</span></a> Ad | |
| 1064 quartum sic proceditur. Videtur quod non in omnibus sit Deo | |
| 1065 obediendum. Dicitur enim Matth. IX, quod dominus duobus caecis | |
| 1066 curatis praecepit dicens, <i>videte ne quis sciat. Illi autem, | |
| 1067 exeuntes, diffamaverunt eum per totam terram illam</i>. Nec tamen | |
| 1068 ex hoc inculpantur. Ergo videtur quod non teneamur in omnibus | |
| 1069 obedire Deo.</p> | |
| 1070 <p title="II-II q. 104 a. 4 arg. 2"><a name="43441"><span class= | |
| 1071 "ref">[43441] IIª-IIae q. 104 a. 4 arg. 2</span></a> | |
| 1072 Praeterea, nullus tenetur aliquid facere contra virtutem. Sed | |
| 1073 inveniuntur quaedam praecepta Dei contra virtutem, sicut quod | |
| 1074 praecepit Abrahae quod occideret filium innocentem, ut habetur Gen. | |
| 1075 XXII, et Iudaeis ut furarentur res Aegyptiorum, ut habetur Exod. | |
| 1076 XI, quae sunt contra iustitiam; et Osee quod acciperet mulierem | |
| 1077 adulteram, quod est contra castitatem. Ergo non in omnibus est | |
| 1078 obediendum Deo.</p> | |
| 1079 <p title="II-II q. 104 a. 4 arg. 3"><a name="43442"><span class= | |
| 1080 "ref">[43442] IIª-IIae q. 104 a. 4 arg. 3</span></a> | |
| 1081 Praeterea, quicumque obedit Deo, conformat voluntatem suam | |
| 1082 voluntati divinae etiam in volito. Sed non quantum ad omnia tenemur | |
| 1083 conformare voluntatem nostram voluntati divinae in volito, ut supra | |
| 1084 habitum est. Ergo non in omnibus tenetur homo Deo obedire.</p> | |
| 1085 <p title="II-II q. 104 a. 4 s. c."><a name="43443"><span class= | |
| 1086 "ref">[43443] IIª-IIae q. 104 a. 4 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 1087 est quod dicitur Exod. XXIV, <i>omnia quae locutus est dominus | |
| 1088 faciemus, et erimus obedientes</i>.</p> | |
| 1089 <p title="II-II q. 104 a. 4 co."><a name="43444"><span class= | |
| 1090 "ref">[43444] IIª-IIae q. 104 a. 4 co.</span></a> Respondeo | |
| 1091 dicendum quod, sicut supra dictum est, ille qui obedit movetur per | |
| 1092 imperium eius cui obedit, sicut res naturales moventur per suos | |
| 1093 motores. Sicut autem Deus est primus motor omnium quae naturaliter | |
| 1094 moventur, ita etiam est primus motor omnium voluntatum, ut ex supra | |
| 1095 dictis patet. Et ideo sicut naturali necessitate omnia naturalia | |
| 1096 subduntur divinae motioni, ita etiam quadam necessitate iustitiae | |
| 1097 omnes voluntates tenentur obedire divino imperio.</p> | |
| 1098 <p title="II-II q. 104 a. 4 ad 1"><a name="43445"><span class= | |
| 1099 "ref">[43445] IIª-IIae q. 104 a. 4 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 1100 ergo dicendum quod dominus caecis dixit ut miraculum occultarent, | |
| 1101 non quasi intendens eos per virtutem divini praecepti obligare, | |
| 1102 sed, sicut Gregorius dicit, XIX Moral., <i>servis suis se | |
| 1103 sequentibus exemplum dedit, ut ipsi quidem virtutes suas occultare | |
| 1104 desiderent; et tamen, ut alii eorum exemplo proficiant, prodantur | |
| 1105 inviti</i>.</p> | |
| 1106 <p title="II-II q. 104 a. 4 ad 2"><a name="43446"><span class= | |
| 1107 "ref">[43446] IIª-IIae q. 104 a. 4 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 1108 dicendum quod sicut Deus nihil operatur contra naturam, quia haec | |
| 1109 est natura uniuscuiusque rei quod in ea Deus operatur, ut habetur | |
| 1110 in Glossa Rom. XI, operatur tamen aliquid contra solitum cursum | |
| 1111 naturae; ita etiam Deus nihil potest praecipere contra virtutem, | |
| 1112 quia in hoc principaliter consistit virtus et rectitudo voluntatis | |
| 1113 humanae quod Dei voluntati conformetur et eius sequatur imperium, | |
| 1114 quamvis sit contra consuetum virtutis modum. Secundum hoc ergo, | |
| 1115 praeceptum Abrahae factum quod filium innocentem occideret, non | |
| 1116 fuit contra iustitiam, quia Deus est auctor mortis et vitae. | |
| 1117 Similiter nec fuit contra iustitiam quod mandavit Iudaeis ut res | |
| 1118 Aegyptiorum acciperent, quia eius sunt omnia, et cui voluerit dat | |
| 1119 illa. Similiter etiam non fuit contra castitatem praeceptum ad Osee | |
| 1120 factum ut mulierem adulteram acciperet, quia ipse Deus est humanae | |
| 1121 generationis ordinator, et ille est debitus modus mulieribus utendi | |
| 1122 quem Deus instituit. Unde patet quod praedicti nec obediendo Deo, | |
| 1123 nec obedire volendo, peccaverunt.</p> | |
| 1124 <p title="II-II q. 104 a. 4 ad 3"><a name="43447"><span class= | |
| 1125 "ref">[43447] IIª-IIae q. 104 a. 4 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 1126 dicendum quod etsi non semper teneatur homo velle quod Deus vult, | |
| 1127 semper tamen tenetur velle quod Deus vult eum velle. Et hoc homini | |
| 1128 praecipue innotescit per praeceptum divinum. Et ideo tenetur homo | |
| 1129 in omnibus divinis praeceptis obedire.</p> | |
| 1130 <br /> | |
| 1131 <div class="E">Articulus 5</div> | |
| 1132 <p title="II-II q. 104 a. 5 arg. 1"><a name="43448"><span class= | |
| 1133 "ref">[43448] IIª-IIae q. 104 a. 5 arg. 1</span></a> Ad | |
| 1134 quintum sic proceditur. Videtur quod subditi teneantur suis | |
| 1135 superioribus in omnibus obedire. Dicit enim apostolus, ad Coloss. | |
| 1136 III, <i>filii, obedite parentibus per omnia</i>. Et postea subdit, | |
| 1137 <i>servi, obedite per omnia dominis carnalibus</i>. Ergo, eadem | |
| 1138 ratione, alii subditi debent suis praelatis in omnibus obedire.</p> | |
| 1139 <p title="II-II q. 104 a. 5 arg. 2"><a name="43449"><span class= | |
| 1140 "ref">[43449] IIª-IIae q. 104 a. 5 arg. 2</span></a> | |
| 1141 Praeterea, praelati sunt medii inter Deum et subditos, secundum | |
| 1142 illud Deut. V, <i>ego sequester et medius fui inter Deum et vos in | |
| 1143 tempore illo, ut annuntiarem vobis verba eius</i>. Sed ab extremo | |
| 1144 in extremum non pervenitur nisi per medium. Ergo praecepta praelati | |
| 1145 sunt reputanda tanquam praecepta Dei. Unde et apostolus dicit, Gal. | |
| 1146 IV, <i>sicut Angelum Dei accepistis me, sicut Christum Iesum</i>; | |
| 1147 et I ad Thess. II, <i>cum accepissetis a nobis verbum auditus Dei, | |
| 1148 accepistis illud non ut verbum hominum, sed, sicut vere est, verbum | |
| 1149 Dei</i>. Ergo sicut Deo debet homo in omnibus obedire, ita etiam et | |
| 1150 praelatis.</p> | |
| 1151 <p title="II-II q. 104 a. 5 arg. 3"><a name="43450"><span class= | |
| 1152 "ref">[43450] IIª-IIae q. 104 a. 5 arg. 3</span></a> | |
| 1153 Praeterea, sicut religiosi profitendo vovent castitatem et | |
| 1154 paupertatem, ita et obedientiam. Sed religiosus tenetur quantum ad | |
| 1155 omnia servare castitatem et paupertatem. Ergo similiter quantum ad | |
| 1156 omnia tenetur obedire.</p> | |
| 1157 <p title="II-II q. 104 a. 5 s. c."><a name="43451"><span class= | |
| 1158 "ref">[43451] IIª-IIae q. 104 a. 5 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 1159 est quod dicitur Act. V, <i>obedire oportet Deo magis quam | |
| 1160 hominibus</i>. Sed quandoque praecepta praelatorum sunt contra | |
| 1161 Deum. Ergo non in omnibus praelatis est obediendum.</p> | |
| 1162 <p title="II-II q. 104 a. 5 co."><a name="43452"><span class= | |
| 1163 "ref">[43452] IIª-IIae q. 104 a. 5 co.</span></a> Respondeo | |
| 1164 dicendum quod, sicut dictum est, obediens movetur ad imperium | |
| 1165 praecipientis quadam necessitate iustitiae, sicut res naturalis | |
| 1166 movetur ex virtute sui motoris necessitate naturae. Quod autem | |
| 1167 aliqua res naturalis non moveatur a suo motore, potest contingere | |
| 1168 dupliciter. Uno modo, propter impedimentum quod provenit ex | |
| 1169 fortiori virtute alterius moventis, sicut lignum non comburitur ab | |
| 1170 igne si fortior vis aquae impediat. Alio modo, ex defectu ordinis | |
| 1171 mobilis ad motorem, quia etsi subiiciatur eius actioni quantum ad | |
| 1172 aliquid, non tamen quantum ad omnia, sicut humor quandoque | |
| 1173 subiicitur actioni caloris quantum ad calefieri, non autem quantum | |
| 1174 ad exsiccari sive consumi. Et similiter ex duobus potest contingere | |
| 1175 quod subditus suo superiori non teneatur in omnibus obedire. Uno | |
| 1176 modo, propter praeceptum maioris potestatis. Ut enim dicitur Rom. | |
| 1177 XIII, super illud, qui resistunt, ipsi sibi damnationem acquirunt, | |
| 1178 dicit Glossa, <i>si quid iusserit curator, numquid tibi faciendum | |
| 1179 est si contra proconsulem iubeat? Rursum, si quid ipse proconsul | |
| 1180 iubeat, et aliud imperator, numquid dubitatur, illo contempto, illi | |
| 1181 esse serviendum? Ergo, si aliud imperator, aliud Deus iubeat, | |
| 1182 contempto illo, obtemperandum est Deo</i>. Alio modo, non tenetur | |
| 1183 inferior suo superiori obedire, si ei aliquid praecipiat in quo ei | |
| 1184 non subdatur. Dicit enim Seneca, in III de Benefic., <i>errat si | |
| 1185 quis existimat servitutem in totum hominem descendere. Pars eius | |
| 1186 melior excepta est. Corpora obnoxia sunt et adscripta dominis, mens | |
| 1187 quidem est sui iuris</i>. Et ideo in his quae pertinent ad | |
| 1188 interiorem motum voluntatis, homo non tenetur homini obedire, sed | |
| 1189 solum Deo. Tenetur autem homo homini obedire in his quae exterius | |
| 1190 per corpus sunt agenda. In quibus tamen etiam, secundum ea quae ad | |
| 1191 naturam corporis pertinent, homo homini obedire non tenetur, sed | |
| 1192 solum Deo, quia omnes homines natura sunt pares, puta in his quae | |
| 1193 pertinent ad corporis sustentationem et prolis generationem. Unde | |
| 1194 non tenentur nec servi dominis, nec filii parentibus obedire de | |
| 1195 matrimonio contrahendo vel virginitate servanda, aut aliquo alio | |
| 1196 huiusmodi. Sed in his quae pertinent ad dispositionem actuum et | |
| 1197 rerum humanarum, tenetur subditus suo superiori obedire secundum | |
| 1198 rationem superioritatis, sicut miles duci exercitus in his quae | |
| 1199 pertinent ad bellum; servus domino in his quae pertinent ad | |
| 1200 servilia opera exequenda; filius patri in his quae pertinent ad | |
| 1201 disciplinam vitae et curam domesticam; et sic de aliis.</p> | |
| 1202 <p title="II-II q. 104 a. 5 ad 1"><a name="43453"><span class= | |
| 1203 "ref">[43453] IIª-IIae q. 104 a. 5 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 1204 ergo dicendum quod hoc quod apostolus dixit, per omnia, | |
| 1205 intelligendum est quantum ad illa quae pertinent ad ius patriae vel | |
| 1206 dominativae potestatis.</p> | |
| 1207 <p title="II-II q. 104 a. 5 ad 2"><a name="43454"><span class= | |
| 1208 "ref">[43454] IIª-IIae q. 104 a. 5 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 1209 dicendum quod Deo subiicitur homo simpliciter quantum ad omnia, et | |
| 1210 interiora et exteriora, et ideo in omnibus ei obedire tenetur. | |
| 1211 Subditi autem non subiiciuntur suis superioribus quantum ad omnia, | |
| 1212 sed quantum ad aliqua determinate. Et quantum ad illa, medii sunt | |
| 1213 inter Deum et subditos. Quantum ad alia vero, immediate subduntur | |
| 1214 Deo, a quo instruuntur per legem naturalem vel scriptam.</p> | |
| 1215 <p title="II-II q. 104 a. 5 ad 3"><a name="43455"><span class= | |
| 1216 "ref">[43455] IIª-IIae q. 104 a. 5 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 1217 dicendum quod religiosi obedientiam profitentur quantum ad | |
| 1218 regularem conversationem, secundum quam suis praelatis subduntur. | |
| 1219 Et ideo quantum ad illa sola obedire tenentur quae possunt ad | |
| 1220 regularem conversationem pertinere. Et haec est obedientia | |
| 1221 sufficiens ad salutem. Si autem etiam in aliis obedire voluerint, | |
| 1222 hoc pertinebit ad cumulum perfectionis, dum tamen illa non sint | |
| 1223 contra Deum, aut contra professionem regulae; quia talis obedientia | |
| 1224 esset illicita. Sic ergo potest triplex obedientia distingui, una | |
| 1225 sufficiens ad salutem, quae scilicet obedit in his ad quae | |
| 1226 obligatur; alia perfecta, quae obedit in omnibus licitis; alia | |
| 1227 indiscreta, quae etiam in illicitis obedit.</p> | |
| 1228 <br /> | |
| 1229 <div class="E">Articulus 6</div> | |
| 1230 <p title="II-II q. 104 a. 6 arg. 1"><a name="43456"><span class= | |
| 1231 "ref">[43456] IIª-IIae q. 104 a. 6 arg. 1</span></a> Ad sextum | |
| 1232 sic proceditur. Videtur quod Christiani non teneantur saecularibus | |
| 1233 potestatibus obedire. Quia super illud Matth. XVII, ergo liberi | |
| 1234 sunt filii, dicit Glossa, <i>si in quolibet regno filii illius | |
| 1235 regis qui regno illi praefertur sunt liberi, tunc filii regis cui | |
| 1236 omnia regna subduntur, in quolibet regno liberi esse debent</i>. | |
| 1237 Sed Christiani per fidem Christi facti sunt filii Dei, secundum | |
| 1238 illud Ioan. I, <i>dedit eis potestatem filios Dei fieri, his qui | |
| 1239 credunt in nomine eius</i>. Ergo non tenentur potestatibus | |
| 1240 saecularibus obedire.</p> | |
| 1241 <p title="II-II q. 104 a. 6 arg. 2"><a name="43457"><span class= | |
| 1242 "ref">[43457] IIª-IIae q. 104 a. 6 arg. 2</span></a> | |
| 1243 Praeterea, Rom. VII dicitur, <i>mortificati estis legi per corpus | |
| 1244 Christi</i>, et loquitur de lege divina veteris testamenti. Sed | |
| 1245 minor est lex humana, per quam homines potestatibus saecularibus | |
| 1246 subduntur, quam lex divina veteris testamenti. Ergo multo magis | |
| 1247 homines, per hoc quod sunt facti membra corporis Christi, | |
| 1248 liberantur a lege subiectionis qua saecularibus principibus | |
| 1249 adstringebantur.</p> | |
| 1250 <p title="II-II q. 104 a. 6 arg. 3"><a name="43458"><span class= | |
| 1251 "ref">[43458] IIª-IIae q. 104 a. 6 arg. 3</span></a> | |
| 1252 Praeterea, latronibus, qui per violentiam opprimunt, homines | |
| 1253 obedire non tenentur. Sed Augustinus dicit, IV de Civ. Dei, | |
| 1254 <i>remota iustitia, quid sunt regna nisi magna latrocinia?</i> Cum | |
| 1255 igitur dominia saecularia principum plerumque cum iniustitia | |
| 1256 exerceantur, vel ab aliqua iniusta usurpatione principium | |
| 1257 sumpserint, videtur quod non sit principibus saecularibus | |
| 1258 obediendum a Christianis.</p> | |
| 1259 <p title="II-II q. 104 a. 6 s. c."><a name="43459"><span class= | |
| 1260 "ref">[43459] IIª-IIae q. 104 a. 6 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 1261 est quod dicitur Tit. III, <i>admone illos principibus et | |
| 1262 potestatibus subditos esse</i>; et I Pet. II, <i>subiecti estote | |
| 1263 omni humanae creaturae propter Deum, sive regi, quasi praecellenti; | |
| 1264 sive ducibus, tanquam ab eo Missis</i>.</p> | |
| 1265 <p title="II-II q. 104 a. 6 co."><a name="43460"><span class= | |
| 1266 "ref">[43460] IIª-IIae q. 104 a. 6 co.</span></a> Respondeo | |
| 1267 dicendum quod fides Christi est iustitiae principium et causa, | |
| 1268 secundum illud Rom. III, <i>iustitia Dei per fidem Iesu | |
| 1269 Christi</i>. Et ideo per fidem Christi non tollitur ordo iustitiae, | |
| 1270 sed magis firmatur. Ordo autem iustitiae requirit ut inferiores | |
| 1271 suis superioribus obediant, aliter enim non posset humanarum rerum | |
| 1272 status conservari. Et ideo per fidem Christi non excusantur fideles | |
| 1273 quin principibus saecularibus obedire teneantur.</p> | |
| 1274 <p title="II-II q. 104 a. 6 ad 1"><a name="43461"><span class= | |
| 1275 "ref">[43461] IIª-IIae q. 104 a. 6 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 1276 ergo dicendum quod, sicut supra dictum est, servitus qua homo | |
| 1277 homini subiicitur ad corpus pertinet, non ad animam, quae libera | |
| 1278 manet. Nunc autem, in statu huius vitae, per gratiam Christi | |
| 1279 liberamur a defectibus animae, non autem a defectibus corporis, ut | |
| 1280 patet per apostolum, Rom. VII, qui dicit de seipso quod <i>mente | |
| 1281 servit legi Dei, carne autem legi peccati</i>. Et ideo illi qui | |
| 1282 fiunt filii Dei per gratiam, liberi sunt a spirituali servitute | |
| 1283 peccati, non autem a servitute corporali, qua temporalibus dominis | |
| 1284 tenentur adstricti, ut dicit Glossa, super illud I ad Tim. VI, | |
| 1285 <i>quicumque sunt sub iugo servi,</i> et cetera.</p> | |
| 1286 <p title="II-II q. 104 a. 6 ad 2"><a name="43462"><span class= | |
| 1287 "ref">[43462] IIª-IIae q. 104 a. 6 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 1288 dicendum quod lex vetus fuit figura novi testamenti, et ideo debuit | |
| 1289 cessare, veritate veniente. Non autem est simile de lege humana, | |
| 1290 per quam homo subiicitur homini. Et tamen etiam ex lege divina homo | |
| 1291 tenetur homini obedire.</p> | |
| 1292 <p title="II-II q. 104 a. 6 ad 3"><a name="43463"><span class= | |
| 1293 "ref">[43463] IIª-IIae q. 104 a. 6 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 1294 dicendum quod principibus saecularibus intantum homo obedire | |
| 1295 tenetur, inquantum ordo iustitiae requirit. Et ideo si non habeant | |
| 1296 iustum principatum sed usurpatum, vel si iniusta praecipiant, non | |
| 1297 tenentur eis subditi obedire, nisi forte per accidens, propter | |
| 1298 vitandum scandalum vel periculum.</p> | |
| 1299 <br /> | |
| 1300 <div class="D">Quaestio 105</div> | |
| 1301 <div class="G">Prooemium</div> | |
| 1302 <p title="II-II q. 105 pr."><a name="43464"><span class= | |
| 1303 "ref">[43464] IIª-IIae q. 105 pr.</span></a> Deinde | |
| 1304 considerandum est de inobedientia. Et circa hoc quaeruntur duo. | |
| 1305 Primo, utrum sit peccatum mortale. Secundo, utrum sit gravissimum | |
| 1306 peccatorum.</p> | |
| 1307 <br /> | |
| 1308 <div class="E">Articulus 1</div> | |
| 1309 <p title="II-II q. 105 a. 1 arg. 1"><a name="43465"><span class= | |
| 1310 "ref">[43465] IIª-IIae q. 105 a. 1 arg. 1</span></a> Ad primum | |
| 1311 sic proceditur. Videtur quod inobedientia non sit peccatum mortale. | |
| 1312 Omne enim peccatum est inobedientia, ut patet per definitionem | |
| 1313 Ambrosii superius positam. Si ergo inobedientia esset peccatum | |
| 1314 mortale, omne peccatum esset mortale.</p> | |
| 1315 <p title="II-II q. 105 a. 1 arg. 2"><a name="43466"><span class= | |
| 1316 "ref">[43466] IIª-IIae q. 105 a. 1 arg. 2</span></a> | |
| 1317 Praeterea, Gregorius dicit, XXXI Moral., quod inobedientia oritur | |
| 1318 ex inani gloria. Sed inanis gloria non est peccatum mortale. Ergo | |
| 1319 nec inobedientia.</p> | |
| 1320 <p title="II-II q. 105 a. 1 arg. 3"><a name="43467"><span class= | |
| 1321 "ref">[43467] IIª-IIae q. 105 a. 1 arg. 3</span></a> | |
| 1322 Praeterea, tunc dicitur aliquis esse inobediens quando superioris | |
| 1323 praeceptum non implet. Sed superiores multoties praecepta | |
| 1324 multiplicant, quae vix aut nunquam omnia possunt observari. Si ergo | |
| 1325 inobedientia esset peccatum mortale, sequeretur quod homo non | |
| 1326 posset vitare mortale peccatum, quod est inconveniens. Non ergo | |
| 1327 inobedientia est peccatum mortale.</p> | |
| 1328 <p title="II-II q. 105 a. 1 s. c."><a name="43468"><span class= | |
| 1329 "ref">[43468] IIª-IIae q. 105 a. 1 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 1330 est quod Rom. I, et II ad Tim. III, inter alia peccata mortalia | |
| 1331 computatur, parentibus non obedientes.</p> | |
| 1332 <p title="II-II q. 105 a. 1 co."><a name="43469"><span class= | |
| 1333 "ref">[43469] IIª-IIae q. 105 a. 1 co.</span></a> Respondeo | |
| 1334 dicendum quod, sicut supra dictum est, peccatum mortale est quod | |
| 1335 contrariatur caritati, per quam est spiritualis vita. Caritate | |
| 1336 autem diligitur Deus et proximus. Exigit autem caritas Dei ut eius | |
| 1337 mandatis obediatur, sicut supra dictum est. Et ideo inobedientem | |
| 1338 esse divinis praeceptis peccatum mortale est, quasi divinae | |
| 1339 dilectioni contrarium. In praeceptis autem divinis continetur quod | |
| 1340 etiam superioribus obediatur. Et ideo etiam inobedientia qua quis | |
| 1341 inobediens est praeceptis superiorum, est peccatum mortale, quasi | |
| 1342 divinae dilectioni contrarium, secundum illud Rom. XIII, <i>qui | |
| 1343 potestati resistit, Dei ordinationi resistit</i>. Contrariatur | |
| 1344 insuper dilectioni proximi, inquantum superiori proximo subtrahit | |
| 1345 obedientiam quam ei debet.</p> | |
| 1346 <p title="II-II q. 105 a. 1 ad 1"><a name="43470"><span class= | |
| 1347 "ref">[43470] IIª-IIae q. 105 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 1348 ergo dicendum quod illa definitio Ambrosii datur de peccato | |
| 1349 mortali, quod habet perfectam peccati rationem. Peccatum enim | |
| 1350 veniale non est inobedientia, quia non est contra praeceptum, sed | |
| 1351 praeter praeceptum. Nec etiam omne peccatum mortale est | |
| 1352 inobedientia, proprie et per se loquendo, sed solum sicut quando | |
| 1353 aliquis praeceptum contemnit. Quia ex fine morales actus speciem | |
| 1354 habent. Cum autem facit aliquid contra praeceptum non propter | |
| 1355 praecepti contemptum, sed propter aliquid aliud, est inobedientia | |
| 1356 materialiter tantum, sed pertinet formaliter ad aliam speciem | |
| 1357 peccati.</p> | |
| 1358 <p title="II-II q. 105 a. 1 ad 2"><a name="43471"><span class= | |
| 1359 "ref">[43471] IIª-IIae q. 105 a. 1 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 1360 dicendum quod inanis gloria appetit manifestationem alicuius | |
| 1361 excellentiae, et quia videtur ad quandam excellentiam pertinere | |
| 1362 quod homo praeceptis alterius non subdatur, inde est quod | |
| 1363 inobedientia ex inani gloria oritur. Nihil autem prohibet ex | |
| 1364 peccato veniali oriri mortale, cum veniale sit dispositio ad | |
| 1365 mortale.</p> | |
| 1366 <p title="II-II q. 105 a. 1 ad 3"><a name="43472"><span class= | |
| 1367 "ref">[43472] IIª-IIae q. 105 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 1368 dicendum quod nullus obligatur ad impossibile. Et ideo si tot | |
| 1369 praecepta aliquis praelatus ingerat quod subditus ea implere non | |
| 1370 possit, excusatur a peccato. Et ideo praelati abstinere debent a | |
| 1371 multitudine praeceptorum.</p> | |
| 1372 <br /> | |
| 1373 <div class="E">Articulus 2</div> | |
| 1374 <p title="II-II q. 105 a. 2 arg. 1"><a name="43473"><span class= | |
| 1375 "ref">[43473] IIª-IIae q. 105 a. 2 arg. 1</span></a> Ad | |
| 1376 secundum sic proceditur. Videtur quod inobedientia sit gravissimum | |
| 1377 peccatum. Dicitur enim I Reg. XV, <i>et quasi scelus idololatriae | |
| 1378 nolle acquiescere</i>. Sed idolatria est gravissimum peccatum, ut | |
| 1379 supra habitum est. Ergo inobedientia est gravissimum peccatum.</p> | |
| 1380 <p title="II-II q. 105 a. 2 arg. 2"><a name="43474"><span class= | |
| 1381 "ref">[43474] IIª-IIae q. 105 a. 2 arg. 2</span></a> | |
| 1382 Praeterea, illud peccatum dicitur esse in spiritum sanctum per quod | |
| 1383 tolluntur impedimenta peccati, ut supra dictum est. Sed per | |
| 1384 inobedientiam contemnit homo praeceptum, quod maxime retrahit | |
| 1385 hominem a peccando. Ergo inobedientia est peccatum in spiritum | |
| 1386 sanctum. Et ita est gravissimum peccatum.</p> | |
| 1387 <p title="II-II q. 105 a. 2 arg. 3"><a name="43475"><span class= | |
| 1388 "ref">[43475] IIª-IIae q. 105 a. 2 arg. 3</span></a> | |
| 1389 Praeterea, apostolus dicit, Rom. V, quod <i>per unius inobedientiam | |
| 1390 peccatores constituti sunt multi</i>. Sed causa videtur esse potior | |
| 1391 effectu. Ergo inobedientia videtur esse gravius peccatum quam alia | |
| 1392 quae ex ea causantur.</p> | |
| 1393 <p title="II-II q. 105 a. 2 s. c."><a name="43476"><span class= | |
| 1394 "ref">[43476] IIª-IIae q. 105 a. 2 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 1395 est quod gravius est contemnere praecipientem quam praeceptum. Sed | |
| 1396 quaedam peccata sunt contra ipsam personam praecipientis, sicut | |
| 1397 patet de blasphemia et homicidio. Ergo inobedientia non est | |
| 1398 gravissimum peccatum.</p> | |
| 1399 <p title="II-II q. 105 a. 2 co."><a name="43477"><span class= | |
| 1400 "ref">[43477] IIª-IIae q. 105 a. 2 co.</span></a> Respondeo | |
| 1401 dicendum quod non omnis inobedientia est aequale peccatum. Potest | |
| 1402 enim una inobedientia esse gravior altera dupliciter. Uno modo, ex | |
| 1403 parte praecipientis. Quamvis enim omnem curam homo apponere debeat | |
| 1404 ad hoc quod cuilibet superiori obediat, tamen magis est debitum | |
| 1405 quod homo obediat superiori quam inferiori potestati. Cuius signum | |
| 1406 est quod praeceptum inferioris praetermittitur si sit praecepto | |
| 1407 superioris contrarium unde consequens est quod quanto superior est | |
| 1408 ille qui praecipit, tanto ei inobedientem esse sit gravius. Et sic | |
| 1409 inobedientem esse Deo est gravius quam inobedientem esse homini. | |
| 1410 Secundo, ex parte praeceptorum. Non enim praecipiens aequaliter | |
| 1411 vult impleri omnia quae mandat, magis enim unusquisque vult finem, | |
| 1412 et id quod est fini propinquius. Et ideo tanto est inobedientia | |
| 1413 gravior, quanto praeceptum quod quis praeterit magis est de | |
| 1414 intentione illius qui praecipit. Et in praeceptis quidem Dei, | |
| 1415 manifestum est quod quanto praeceptum datur de meliori, tanto est | |
| 1416 eius inobedientia gravior. Quia cum voluntas Dei per se feratur ad | |
| 1417 bonum, quanto aliquid est melius, tanto Deus vult illud magis | |
| 1418 impleri. Unde qui inobediens est praecepto de dilectione Dei, | |
| 1419 gravius peccat quam qui inobediens est praecepto de dilectione | |
| 1420 proximi. Voluntas autem hominis non semper magis fertur in melius. | |
| 1421 Et ideo, ubi obligamur ex solo hominis praecepto, non est gravius | |
| 1422 peccatum ex eo quod maius bonum praeteritur, sed ex eo quod | |
| 1423 praeteritur quod est magis de intentione praecipientis. Sic ergo | |
| 1424 oportet diversos inobedientiae gradus diversis peccatorum gradibus | |
| 1425 comparare. Nam inobedientia qua contemnitur Dei praeceptum, ex ipsa | |
| 1426 ratione inobedientiae gravius est peccatum quam peccatum quo | |
| 1427 peccatur in hominem, si secerneretur inobedientia Dei (et hoc dico, | |
| 1428 quia qui contra proximum peccat, etiam contra Dei praeceptum agit). | |
| 1429 Si tamen in aliquo potiori praeceptum Dei contemneret, adhuc | |
| 1430 gravius peccatum esset. Inobedientia autem qua contemnitur | |
| 1431 praeceptum hominis, levior est peccato quo contemnitur ipse | |
| 1432 praecipiens, quia ex reverentia praecipientis procedere debet | |
| 1433 reverentia praecepti. Et similiter peccatum quod directe pertinet | |
| 1434 ad contemptum Dei, sicut blasphemia vel aliquid huiusmodi, gravius | |
| 1435 est, etiam semota per intellectum inobedientia a peccato, quam | |
| 1436 peccatum in quo contemnitur solum Dei praeceptum.</p> | |
| 1437 <p title="II-II q. 105 a. 2 ad 1"><a name="43478"><span class= | |
| 1438 "ref">[43478] IIª-IIae q. 105 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 1439 ergo dicendum quod illa comparatio Samuelis non est aequalitatis, | |
| 1440 sed similitudinis, quia inobedientia redundat in contemptum Dei | |
| 1441 sicut et idololatria, licet idololatria magis.</p> | |
| 1442 <p title="II-II q. 105 a. 2 ad 2"><a name="43479"><span class= | |
| 1443 "ref">[43479] IIª-IIae q. 105 a. 2 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 1444 dicendum quod non omnis inobedientia est peccatum in spiritum | |
| 1445 sanctum, sed solum illa cui obstinatio adhibetur. Non enim | |
| 1446 contemptus cuiuscumque quod peccatum impedit, constituit peccatum | |
| 1447 in spiritum sanctum, alioquin cuiuslibet boni contemptus esset | |
| 1448 peccatum in spiritum sanctum, quia per quodlibet bonum potest homo | |
| 1449 a peccato impediri. Sed illorum bonorum contemptus facit peccatum | |
| 1450 in spiritum sanctum quae directe ducunt ad poenitentiam et | |
| 1451 remissionem peccatorum.</p> | |
| 1452 <p title="II-II q. 105 a. 2 ad 3"><a name="43480"><span class= | |
| 1453 "ref">[43480] IIª-IIae q. 105 a. 2 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 1454 dicendum quod primum peccatum primi parentis, ex quo in omnes | |
| 1455 peccatum emanavit, non fuit inobedientia, secundum quod est | |
| 1456 speciale peccatum, sed superbia, ex qua homo ad inobedientiam | |
| 1457 processit. Unde apostolus in verbis illis videtur accipere | |
| 1458 inobedientiam secundum quod generaliter se habet ad omne | |
| 1459 peccatum.</p> | |
| 1460 <div class="centro"><br /> | |
| 1461 <p><a href="sth3101.html"><img src="icons/ageretro.gif" width="19" | |
| 1462 height="19" align="middle" border="0" alt="age retro" /></a> | |
| 1463 <a href="sth3106.html"><img src="icons/ageultra.gif" width="19" | |
| 1464 height="19" align="middle" border="0" alt="age ultra" /></a></p> | |
| 1465 <br /> | |
| 1466 <hr /> | |
| 1467 <br /> | |
| 1468 <address>© 2006 Fundación Tomás de Aquino quoad | |
| 1469 hanc editionem<br /> | |
| 1470 Iura omnia asservantur<br /> | |
| 1471 OCLC nr. <a href="http://worldcatlibraries.org/wcpa/oclc/49644264" | |
| 1472 style="text-decoration=none">49644264</a></address> | |
| 1473 </div> | |
| 1474 </body> | |
| 1475 </html> |
