Mercurial > hg > Aquinas
comparison summa/latin/sth3081.html @ 28:544e12f679ad
convert to xml
| author | ht |
|---|---|
| date | Tue, 24 Nov 2009 19:27:32 +0000 |
| parents | 4006eb4882de |
| children | d777cc3962f2 |
comparison
equal
deleted
inserted
replaced
| 27:c16124ac5890 | 28:544e12f679ad |
|---|---|
| 1 <!DOCTYPE HTML PUBLIC "-//W3C//DTD HTML 4.0 Transitional//EN" "http://www.w3.org/TR/REC-html40/loose.dtd"> | 1 <!DOCTYPE html PUBLIC "-//W3C//DTD XHTML 1.0 Transitional//EN" |
| 2 <HTML LANG="LA"> | 2 "http://www.w3.org/TR/xhtml1/DTD/xhtml1-transitional.dtd"> |
| 3 <HEAD> | 3 <html lang="LA" xmlns="http://www.w3.org/1999/xhtml" xml:lang="LA"> |
| 4 <META HTTP-EQUIV="Content-Type" CONTENT="text/html; charset=ISO-8859-1"> | 4 <head> |
| 5 <META HTTP-EQUIV="Content-Style-Type" CONTENT="text/css"> | 5 <meta name="generator" content= |
| 6 <META HTTP-EQUIV="Content-Script-Type" CONTENT="text/javascript"> | 6 "HTML Tidy for Windows (vers 1st February 2005), see www.w3.org" /> |
| 7 <META NAME="keywords" CONTENT="Thomas de Aquino, Summa Theologiae, Corpus Thomisticum"> | 7 <meta http-equiv="Content-Type" content= |
| 8 <META NAME="language" CONTENT="Latin"> | 8 "text/html; charset=us-ascii" /> |
| 9 <META NAME="security" CONTENT="public"> | 9 <meta http-equiv="Content-Style-Type" content="text/css" /> |
| 10 <META NAME="owner" CONTENT="ealarcon@unav.es"> | 10 <meta http-equiv="Content-Script-Type" content="text/javascript" /> |
| 11 <META NAME="author" CONTENT="Enrique Alarcón"> | 11 <meta name="keywords" content= |
| 12 <META NAME="abstract" CONTENT=""> | 12 "Thomas de Aquino, Summa Theologiae, Corpus Thomisticum" /> |
| 13 <LINK REL="stylesheet" MEDIA="screen" HREF="vscreen.css" TYPE="text/css"> | 13 <meta name="language" content="Latin" /> |
| 14 <LINK REL="stylesheet" MEDIA="print" HREF="vprint.css" TYPE="text/css"> | 14 <meta name="security" content="public" /> |
| 15 <TITLE>Thomas de Aquino, Summa Theologiae, IIª-IIae q. 81</TITLE> | 15 <meta name="owner" content="ealarcon@unav.es" /> |
| 16 </HEAD> | 16 <meta name="author" content="Enrique Alarcón" /> |
| 17 <BODY> | 17 <meta name="abstract" content="" /> |
| 18 <A HREF="http://www.corpusthomisticum.org/"><DIV CLASS="tres">CORPUS THOMISTICUM</DIV></A> | 18 <link rel="stylesheet" media="screen" href="vscreen.css" type= |
| 19 <DIV CLASS="uno">Sancti Thomae de Aquino</DIV> | 19 "text/css" /> |
| 20 <DIV CLASS="uno">Summa Theologiae</DIV> | 20 <link rel="stylesheet" media="print" href="vprint.css" type= |
| 21 <DIV CLASS="dos">secunda pars secundae partis quaestio LXXXI</DIV> | 21 "text/css" /> |
| 22 <BR> | 22 <title>Thomas de Aquino, Summa Theologiae, IIª-IIae q. |
| 23 <DIV CLASS="centro"> | 23 81</title> |
| 24 <TABLE ALIGN="center" SUMMARY="Imago"> | 24 </head> |
| 25 <TR> | 25 <body> |
| 26 <TH><IMG SRC="icons/fugit190.jpg" WIDTH="275" HEIGHT="190" BORDER="0" ALT="Thomas de Aquino a Filippino Lippi depictus (Cappella Carafa, S. Maria sopra Minerva, Roma)" ALIGN="middle"></TH> | 26 <a href="http://www.corpusthomisticum.org/"></a> |
| 27 </TR> | 27 <div class="tres">CORPUS THOMISTICUM</div> |
| 28 </TABLE> | 28 <div class="uno">Sancti Thomae de Aquino</div> |
| 29 <BR> | 29 <div class="uno">Summa Theologiae</div> |
| 30 <SPAN CLASS="tres">Textum Leoninum Romae 1897 editum<BR>ac automato translatum a Roberto Busa SJ in taenias magneticas<BR>denuo recognovit Enrique Alarcón atque instruxit<BR><BR></SPAN> | 30 <div class="dos">secunda pars secundae partis quaestio LXXXI</div> |
| 31 <BR><HR><BR> | 31 <br /> |
| 32 <P> | 32 <div class="centro"> |
| 33 <A HREF="sth3080.html"><IMG SRC="icons/ageretro.gif" WIDTH="19" HEIGHT="19" ALIGN="middle" BORDER="0" ALT="age retro"></A> | 33 <table align="center" summary="Imago"> |
| 34 | 34 <tr> |
| 35 <A HREF="sth3082.html"><IMG SRC="icons/ageultra.gif" WIDTH="19" HEIGHT="19" ALIGN="middle" BORDER="0" ALT="age ultra"></A> | 35 <th><img src="icons/fugit190.jpg" width="275" height="190" border= |
| 36 </P> | 36 "0" alt= |
| 37 <SCRIPT LANGUAGE="JavaScript" TYPE="text/javascript"> | 37 "Thomas de Aquino a Filippino Lippi depictus (Cappella Carafa, S. Maria sopra Minerva, Roma)" |
| 38 align="middle" /></th> | |
| 39 </tr> | |
| 40 </table> | |
| 41 <br /> | |
| 42 <span class="tres">Textum Leoninum Romae 1897 editum<br /> | |
| 43 ac automato translatum a Roberto Busa SJ in taenias | |
| 44 magneticas<br /> | |
| 45 denuo recognovit Enrique Alarcón atque instruxit<br /> | |
| 46 <br /></span><br /> | |
| 47 <hr /> | |
| 48 <br /> | |
| 49 <p><a href="sth3080.html"><img src="icons/ageretro.gif" width="19" | |
| 50 height="19" align="middle" border="0" alt="age retro" /></a> | |
| 51 <a href="sth3082.html"><img src="icons/ageultra.gif" width="19" | |
| 52 height="19" align="middle" border="0" alt="age ultra" /></a></p> | |
| 53 <script language="JavaScript" type="text/javascript"> | |
| 54 //<![CDATA[ | |
| 38 <!-- | 55 <!-- |
| 39 // original code by Bill Trefzger 12/12/96; revised by Enrique Alarcon 12/9/2000 | 56 // original code by Bill Trefzger 12/12/96; revised by Enrique Alarcon 12/9/2000 |
| 40 function go(){if(document.selecter.select1.options[document.selecter.select1.selectedIndex].value !="none"){location=document.selecter.select1.options[document.selecter.select1.selectedIndex].value}} | 57 function go(){if(document.selecter.select1.options[document.selecter.select1.selectedIndex].value !="none"){location=document.selecter.select1.options[document.selecter.select1.selectedIndex].value}} |
| 41 document.write('<FORM NAME="selecter"><SELECT NAME="select1">'); | 58 document.write('<FORM NAME="selecter"><SELECT NAME="select1">'); |
| 42 document.write('<OPTION VALUE="none">INDEX'); | 59 document.write('<OPTION VALUE="none">INDEX'); |
| 112 document.write('<OPTION VALUE="#42423">IIª-IIae q. 81 a. 8 s. c.'); | 129 document.write('<OPTION VALUE="#42423">IIª-IIae q. 81 a. 8 s. c.'); |
| 113 document.write('<OPTION VALUE="#42424">IIª-IIae q. 81 a. 8 co.'); | 130 document.write('<OPTION VALUE="#42424">IIª-IIae q. 81 a. 8 co.'); |
| 114 document.write('<OPTION VALUE="#42425">IIª-IIae q. 81 a. 8 ad 1'); | 131 document.write('<OPTION VALUE="#42425">IIª-IIae q. 81 a. 8 ad 1'); |
| 115 document.write('<OPTION VALUE="#42426">IIª-IIae q. 81 a. 8 ad 2'); | 132 document.write('<OPTION VALUE="#42426">IIª-IIae q. 81 a. 8 ad 2'); |
| 116 document.write('<OPTION VALUE="#42427">IIª-IIae q. 81 a. 8 ad 3'); | 133 document.write('<OPTION VALUE="#42427">IIª-IIae q. 81 a. 8 ad 3'); |
| 117 document.write('</SELECT>'); | 134 document.write('<\/SELECT>'); |
| 118 document.write('<BR><BR>'); | 135 document.write('<BR><BR>'); |
| 119 document.write('<INPUT TYPE="button" VALUE="Agedum" ONCLICK="go()">'); | 136 document.write('<INPUT TYPE="button" VALUE="Agedum" ONCLICK="go()">'); |
| 120 document.write('</FORM>'); | 137 document.write('<\/FORM>'); |
| 121 // --> | 138 // --> |
| 122 </SCRIPT> | 139 //]]> |
| 123 <BR><HR><BR> | 140 </script><br /> |
| 124 </DIV> | 141 <hr /> |
| 125 <DIV CLASS="D">Quaestio 81</DIV> | 142 <br /></div> |
| 126 <DIV CLASS="G">Prooemium</DIV> | 143 <div class="D">Quaestio 81</div> |
| 127 <P TITLE="II-II q. 81 pr."><A NAME="42359"><SPAN CLASS="ref">[42359] IIª-IIae q. 81 pr. </SPAN></A>Deinde considerandum est de singulis praedictarum virtutum, quantum ad praesentem intentionem pertinet. Et primo considerandum est de religione; secundo, de pietate; tertio, de observantia; quarto, de gratia; quinto, de vindicta; sexto, de veritate; septimo, de amicitia; octavo, de liberalitate; nono, de epieikeia. De aliis autem hic enumeratis supra dictum est, partim in tractatu de caritate, scilicet de concordia et aliis huiusmodi; partim in hoc tractatu de iustitia, sicut de bona commutatione et innocentia; de legispositiva autem in tractatu de prudentia. Circa religionem vero tria consideranda occurrunt, primo quidem, de ipsa religione secundum se; secundo, de actibus eius; tertio, de vitiis oppositis. Circa primum quaeruntur octo. Primo, utrum religio consistat tantum in ordine ad Deum. Secundo, utrum religio sit virtus. Tertio, utrum religio sit una virtus. Quarto, utrum religio sit specialis virtus. Quinto, utrum religio sit virtus theologica. Sexto, utrum religio sit praeferenda aliis virtutibus moralibus. Septimo, utrum religio habeat exteriores actus. Octavo, utrum religio sit eadem sanctitati.</P> | 144 <div class="G">Prooemium</div> |
| 128 <BR> | 145 <p title="II-II q. 81 pr."><a name="42359"><span class= |
| 129 <DIV CLASS="E">Articulus 1</DIV> | 146 "ref">[42359] IIª-IIae q. 81 pr.</span></a> Deinde |
| 130 <P TITLE="II-II q. 81 a. 1 arg. 1"><A NAME="42360"><SPAN CLASS="ref">[42360] IIª-IIae q. 81 a. 1 arg. 1 </SPAN></A>Ad primum sic proceditur. Videtur quod religio non ordinet hominem solum ad Deum. Dicitur enim Iac. I, <I>religio munda et immaculata apud Deum et patrem haec est, visitare pupillos et viduas in tribulatione eorum, et immaculatum se custodire ab hoc saeculo</I>. Sed visitare pupillos et viduas dicitur secundum ordinem ad proximum, quod autem dicit immaculatum se custodire ab hoc saeculo, pertinet ad ordinem quo ordinatur homo in seipso. Ergo religio non solum dicitur in ordine ad Deum.</P> | 147 considerandum est de singulis praedictarum virtutum, quantum ad |
| 131 <P TITLE="II-II q. 81 a. 1 arg. 2"><A NAME="42361"><SPAN CLASS="ref">[42361] IIª-IIae q. 81 a. 1 arg. 2 </SPAN></A>Praeterea, Augustinus dicit, in X de Civ. Dei, <I>quia Latina loquendi consuetudine, non imperitorum, verum etiam doctissimorum, cognationibus humanis atque affinitatibus et quibuscumque necessitudinibus dicitur exhibenda religio; non eo vocabulo vitatur ambiguum cum de cultu deitatis vertitur quaestio, ut fidenter dicere valeamus religionem non esse nisi cultum Dei</I>. Ergo religio dicitur non solum in ordine ad Deum, sed etiam in ordine ad propinquos.</P> | 148 praesentem intentionem pertinet. Et primo considerandum est de |
| 132 <P TITLE="II-II q. 81 a. 1 arg. 3"><A NAME="42362"><SPAN CLASS="ref">[42362] IIª-IIae q. 81 a. 1 arg. 3 </SPAN></A>Praeterea, ad religionem videtur latria pertinere. Latria autem interpretatur servitus, ut Augustinus dicit, in X de Civ. Dei. Servire autem debemus non solum Deo, sed etiam proximis, secundum illud Gal. V, <I>per caritatem spiritus servite invicem</I>. Ergo religio importat etiam ordinem ad proximum.</P> | 149 religione; secundo, de pietate; tertio, de observantia; quarto, de |
| 133 <P TITLE="II-II q. 81 a. 1 arg. 4"><A NAME="42363"><SPAN CLASS="ref">[42363] IIª-IIae q. 81 a. 1 arg. 4 </SPAN></A>Praeterea, ad religionem pertinet cultus. Sed homo dicitur non solum colere Deum, sed etiam proximum, secundum illud Catonis, <I>cole parentes</I>. Ergo etiam religio nos ordinat ad proximum, et non solum ad Deum.</P> | 150 gratia; quinto, de vindicta; sexto, de veritate; septimo, de |
| 134 <P TITLE="II-II q. 81 a. 1 arg. 5"><A NAME="42364"><SPAN CLASS="ref">[42364] IIª-IIae q. 81 a. 1 arg. 5 </SPAN></A>Praeterea, omnes in statu salutis existentes Deo sunt subiecti. Non autem dicuntur religiosi omnes qui sunt in statu salutis, sed solum illi qui quibusdam votis et observantiis et ad obediendum aliquibus hominibus se adstringunt. Ergo religio non videtur importare ordinem subiectionis hominis ad Deum.</P> | 151 amicitia; octavo, de liberalitate; nono, de epieikeia. De aliis |
| 135 <P TITLE="II-II q. 81 a. 1 s. c."><A NAME="42365"><SPAN CLASS="ref">[42365] IIª-IIae q. 81 a. 1 s. c. </SPAN></A>Sed contra est quod Tullius dicit, II Rhet., quod <I>religio est quae superioris naturae, quam divinam vocant, curam caeremoniamque affert</I>.</P> | 152 autem hic enumeratis supra dictum est, partim in tractatu de |
| 136 <P TITLE="II-II q. 81 a. 1 co."><A NAME="42366"><SPAN CLASS="ref">[42366] IIª-IIae q. 81 a. 1 co. </SPAN></A>Respondeo dicendum quod, sicut Isidorus dicit, in libro Etymol., <I>religiosus, ut ait Cicero, a religione appellatus, qui retractat et tanquam relegit ea quae ad cultum divinum pertinent</I>. Et sic religio videtur dicta a religendo ea quae sunt divini cultus, quia huiusmodi sunt frequenter in corde revolvenda, secundum illud Prov. III, <I>in omnibus viis tuis cogita illum</I>. Quamvis etiam possit intelligi religio ex hoc dicta quod <I>Deum reeligere debemus, quem amiseramus negligentes</I>, sicut Augustinus dicit, X de Civ. Dei. Vel potest intelligi religio a religando dicta, unde Augustinus dicit, in libro de vera Relig., <I>religet nos religio uni omnipotenti Deo</I>. Sive autem religio dicatur a frequenti lectione, sive ex iterata electione eius quod negligenter amissum est, sive a religatione, religio proprie importat ordinem ad Deum. Ipse enim est cui principaliter alligari debemus, tanquam indeficienti principio; ad quem etiam nostra electio assidue dirigi debet, sicut in ultimum finem; quem etiam negligenter peccando amittimus, et credendo et fidem protestando recuperare debemus.</P> | 153 caritate, scilicet de concordia et aliis huiusmodi; partim in hoc |
| 137 <P TITLE="II-II q. 81 a. 1 ad 1"><A NAME="42367"><SPAN CLASS="ref">[42367] IIª-IIae q. 81 a. 1 ad 1 </SPAN></A>Ad primum ergo dicendum quod religio habet duplices actus. Quosdam quidem proprios et immediatos, quos elicit, per quos homo ordinatur ad solum Deum, sicut sacrificare, adorare et alia huiusmodi. Alios autem actus habet quos producit mediantibus virtutibus quibus imperat, ordinans eos in divinam reverentiam, quia scilicet virtus ad quam pertinet finis, imperat virtutibus ad quas pertinent ea quae sunt ad finem. Et secundum hoc actus religionis per modum imperii ponitur esse visitare pupillos et viduas in tribulatione eorum, quod est actus elicitus a misericordia, immaculatum autem custodire se ab hoc saeculo imperative quidem est religionis, elicitive autem temperantiae vel alicuius huiusmodi virtutis.</P> | 154 tractatu de iustitia, sicut de bona commutatione et innocentia; de |
| 138 <P TITLE="II-II q. 81 a. 1 ad 2"><A NAME="42368"><SPAN CLASS="ref">[42368] IIª-IIae q. 81 a. 1 ad 2 </SPAN></A>Ad secundum dicendum quod religio refertur ad ea quae exhibentur cognationibus humanis, extenso nomine religionis, non autem secundum quod religio proprie dicitur. Unde Augustinus, parum ante verba inducta, praemittit, <I>religio distinctius non quemlibet, sed Dei cultum significare videtur</I>.</P> | 155 legispositiva autem in tractatu de prudentia. Circa religionem vero |
| 139 <P TITLE="II-II q. 81 a. 1 ad 3"><A NAME="42369"><SPAN CLASS="ref">[42369] IIª-IIae q. 81 a. 1 ad 3 </SPAN></A>Ad tertium dicendum quod cum servus dicatur ad dominum, necesse est quod ubi est propria et specialis ratio dominii, ibi sit specialis et propria ratio servitutis. Manifestum est autem quod dominium convenit Deo secundum propriam et singularem quandam rationem, quia scilicet ipse omnia fecit, et quia summum in omnibus rebus obtinet principatum. Et ideo specialis ratio servitutis ei debetur. Et talis servitus nomine latriae designatur apud Graecos. Et ideo ad religionem proprie pertinet.</P> | 156 tria consideranda occurrunt, primo quidem, de ipsa religione |
| 140 <P TITLE="II-II q. 81 a. 1 ad 4"><A NAME="42370"><SPAN CLASS="ref">[42370] IIª-IIae q. 81 a. 1 ad 4 </SPAN></A>Ad quartum dicendum quod colere dicimus homines quos honorificatione, vel recordatione, vel praesentia frequentamus. Et etiam aliqua quae nobis subiecta sunt coli a nobis dicuntur, sicut agricolae dicuntur ex eo quod colunt agros, et incolae dicuntur ex eo quod colunt loca quae inhabitant. Quia tamen specialis honor debetur Deo, tanquam primo omnium principio, etiam specialis ratio cultus ei debetur, quae Graeco nomine vocatur eusebia vel theosebia, ut patet per Augustinum, X de Civ. Dei.</P> | 157 secundum se; secundo, de actibus eius; tertio, de vitiis oppositis. |
| 141 <P TITLE="II-II q. 81 a. 1 ad 5"><A NAME="42371"><SPAN CLASS="ref">[42371] IIª-IIae q. 81 a. 1 ad 5 </SPAN></A>Ad quintum dicendum quod quamvis religiosi dici possint communiter omnes qui Deum colunt, specialiter tamen religiosi dicuntur qui totam vitam suam divino cultui dedicant, a mundanis negotiis se abstrahentes. Sicut etiam contemplativi dicuntur non qui contemplantur, sed qui contemplationi totam vitam suam deputant. Huiusmodi autem non se subiiciunt homini propter hominem sed propter Deum, secundum illud apostoli, Gal. IV, <I>sicut Angelum Dei excepistis me, sicut Christum Iesum</I>.</P> | 158 Circa primum quaeruntur octo. Primo, utrum religio consistat tantum |
| 142 <BR> | 159 in ordine ad Deum. Secundo, utrum religio sit virtus. Tertio, utrum |
| 143 <DIV CLASS="E">Articulus 2</DIV> | 160 religio sit una virtus. Quarto, utrum religio sit specialis virtus. |
| 144 <P TITLE="II-II q. 81 a. 2 arg. 1"><A NAME="42372"><SPAN CLASS="ref">[42372] IIª-IIae q. 81 a. 2 arg. 1 </SPAN></A>Ad secundum sic proceditur. Videtur quod religio non sit virtus. Ad religionem enim pertinere videtur Deo reverentiam exhibere. Sed revereri est actus timoris, qui est donum, ut ex supradictis patet. Ergo religio non est virtus, sed donum.</P> | 161 Quinto, utrum religio sit virtus theologica. Sexto, utrum religio |
| 145 <P TITLE="II-II q. 81 a. 2 arg. 2"><A NAME="42373"><SPAN CLASS="ref">[42373] IIª-IIae q. 81 a. 2 arg. 2 </SPAN></A>Praeterea, omnis virtus in libera voluntate consistit, unde dicitur habitus electivus, vel voluntarius. Sed sicut dictum est, ad religionem pertinet latria, quae servitutem quandam importat. Ergo religio non est virtus.</P> | 162 sit praeferenda aliis virtutibus moralibus. Septimo, utrum religio |
| 146 <P TITLE="II-II q. 81 a. 2 arg. 3"><A NAME="42374"><SPAN CLASS="ref">[42374] IIª-IIae q. 81 a. 2 arg. 3 </SPAN></A>Praeterea, sicut dicitur in II Ethic., aptitudo virtutum inest nobis a natura, unde ea quae pertinent ad virtutes sunt de dictamine rationis naturalis. Sed ad religionem pertinet caeremoniam divinae naturae afferre. Caeremonialia autem, ut supra dictum est, non sunt de dictamine rationis naturalis. Ergo religio non est virtus.</P> | 163 habeat exteriores actus. Octavo, utrum religio sit eadem |
| 147 <P TITLE="II-II q. 81 a. 2 s. c."><A NAME="42375"><SPAN CLASS="ref">[42375] IIª-IIae q. 81 a. 2 s. c. </SPAN></A>Sed contra est quia connumeratur aliis virtutibus, ut ex praemissis patet.</P> | 164 sanctitati.</p> |
| 148 <P TITLE="II-II q. 81 a. 2 co."><A NAME="42376"><SPAN CLASS="ref">[42376] IIª-IIae q. 81 a. 2 co. </SPAN></A>Respondeo dicendum quod, sicut supra dictum est, <I>virtus est quae bonum facit habentem et opus eius bonum reddit</I>. Et ideo necesse est dicere omnem actum bonum ad virtutem pertinere. Manifestum est autem quod reddere debitum alicui habet rationem boni, quia per hoc quod aliquis alteri debitum reddit, etiam constituitur in proportione convenienti respectu ipsius, quasi convenienter ordinatus ad ipsum; ordo autem ad rationem boni pertinet, sicut et modus et species, ut per Augustinum patet, in libro de natura boni. Cum igitur ad religionem pertineat reddere honorem debitum alicui, scilicet Deo, manifestum est quod religio virtus est.</P> | 165 <br /> |
| 149 <P TITLE="II-II q. 81 a. 2 ad 1"><A NAME="42377"><SPAN CLASS="ref">[42377] IIª-IIae q. 81 a. 2 ad 1 </SPAN></A>Ad primum ergo dicendum quod revereri Deum est actus doni timoris. Ad religionem autem pertinet facere aliqua propter divinam reverentiam. Unde non sequitur quod religio sit idem quod donum timoris, sed quod ordinetur ad ipsum sicut ad aliquid principalius. Sunt enim dona principaliora virtutibus moralibus, ut supra habitum est.</P> | 166 <div class="E">Articulus 1</div> |
| 150 <P TITLE="II-II q. 81 a. 2 ad 2"><A NAME="42378"><SPAN CLASS="ref">[42378] IIª-IIae q. 81 a. 2 ad 2 </SPAN></A>Ad secundum dicendum quod etiam servus potest voluntarie domino suo exhibere quod debet, et sic facit de necessitate virtutem, debitum voluntarie reddens. Et similiter etiam exhibere Deo debitam servitutem potest esse actus virtutis, secundum quod homo voluntarie hoc facit.</P> | 167 <p title="II-II q. 81 a. 1 arg. 1"><a name="42360"><span class= |
| 151 <P TITLE="II-II q. 81 a. 2 ad 3"><A NAME="42379"><SPAN CLASS="ref">[42379] IIª-IIae q. 81 a. 2 ad 3 </SPAN></A>Ad tertium dicendum quod de dictamine rationis naturalis est quod homo aliqua faciat ad reverentiam divinam, sed quod haec determinate faciat vel illa, istud non est de dictamine rationis naturalis, sed de institutione iuris divini vel humani.</P> | 168 "ref">[42360] IIª-IIae q. 81 a. 1 arg. 1</span></a> Ad primum |
| 152 <BR> | 169 sic proceditur. Videtur quod religio non ordinet hominem solum ad |
| 153 <DIV CLASS="E">Articulus 3</DIV> | 170 Deum. Dicitur enim Iac. I, <i>religio munda et immaculata apud Deum |
| 154 <P TITLE="II-II q. 81 a. 3 arg. 1"><A NAME="42380"><SPAN CLASS="ref">[42380] IIª-IIae q. 81 a. 3 arg. 1 </SPAN></A>Ad tertium sic proceditur. Videtur quod religio non sit una virtus. Per religionem enim ordinamur ad Deum, ut dictum est. In Deo autem est accipere tres personas, et iterum multa attributa, quae saltem ratione differunt. Diversa autem ratio obiecti sufficit ad diversificandum virtutes, ut ex supradictis patet. Ergo religio non est una virtus.</P> | 171 et patrem haec est, visitare pupillos et viduas in tribulatione |
| 155 <P TITLE="II-II q. 81 a. 3 arg. 2"><A NAME="42381"><SPAN CLASS="ref">[42381] IIª-IIae q. 81 a. 3 arg. 2 </SPAN></A>Praeterea, unius virtutis unus videtur esse actus, habitus enim distinguuntur secundum actus. Religionis autem multi sunt actus, sicut colere et servire, vovere, orare, sacrificare, et multa huiusmodi. Ergo religio non est una virtus.</P> | 172 eorum, et immaculatum se custodire ab hoc saeculo</i>. Sed visitare |
| 156 <P TITLE="II-II q. 81 a. 3 arg. 3"><A NAME="42382"><SPAN CLASS="ref">[42382] IIª-IIae q. 81 a. 3 arg. 3 </SPAN></A>Praeterea, adoratio ad religionem pertinet. Sed adoratio alia ratione adhibetur imaginibus, et alia ipsi Deo. Cum ergo diversa ratio distinguat virtutes, videtur quod religio non sit una virtus.</P> | 173 pupillos et viduas dicitur secundum ordinem ad proximum, quod autem |
| 157 <P TITLE="II-II q. 81 a. 3 s. c."><A NAME="42383"><SPAN CLASS="ref">[42383] IIª-IIae q. 81 a. 3 s. c. </SPAN></A>Sed contra est quod dicitur Ephes. IV, <I>unus Deus, una fides</I>. Sed vera religio protestatur fidem unius Dei. Ergo religio est una virtus.</P> | 174 dicit immaculatum se custodire ab hoc saeculo, pertinet ad ordinem |
| 158 <P TITLE="II-II q. 81 a. 3 co."><A NAME="42384"><SPAN CLASS="ref">[42384] IIª-IIae q. 81 a. 3 co. </SPAN></A>Respondeo dicendum quod, sicut supra habitum est, habitus distinguuntur secundum diversam rationem obiecti. Ad religionem autem pertinet exhibere reverentiam uni Deo secundum unam rationem, inquantum scilicet est primum principium creationis et gubernationis rerum, unde ipse dicit, Malach. I, <I>si ego pater, ubi honor meus?</I> Patris enim est et producere et gubernare. Et ideo manifestum est quod religio est una virtus.</P> | 175 quo ordinatur homo in seipso. Ergo religio non solum dicitur in |
| 159 <P TITLE="II-II q. 81 a. 3 ad 1"><A NAME="42385"><SPAN CLASS="ref">[42385] IIª-IIae q. 81 a. 3 ad 1 </SPAN></A>Ad primum ergo dicendum quod tres personae divinae sunt unum principium creationis et gubernationis rerum, et ideo eis una religione servitur. Diversae autem rationes attributorum concurrunt ad rationem primi principii, quia Deus producit omnia et gubernat sapientia, voluntate et potentia bonitatis suae. Et ideo religio est una virtus.</P> | 176 ordine ad Deum.</p> |
| 160 <P TITLE="II-II q. 81 a. 3 ad 2"><A NAME="42386"><SPAN CLASS="ref">[42386] IIª-IIae q. 81 a. 3 ad 2 </SPAN></A>Ad secundum dicendum quod eodem actu homo servit Deo et colit ipsum, nam cultus respicit Dei excellentiam, cui reverentia debetur; servitus autem respicit subiectionem hominis, qui ex sua conditione obligatur ad exhibendum reverentiam Deo. Et ad haec duo pertinent omnes actus qui religioni attribuuntur, quia per omnes homo protestatur divinam excellentiam et subiectionem sui ad Deum, vel exhibendo aliquid ei, vel iterum assumendo aliquid divinum.</P> | 177 <p title="II-II q. 81 a. 1 arg. 2"><a name="42361"><span class= |
| 161 <P TITLE="II-II q. 81 a. 3 ad 3"><A NAME="42387"><SPAN CLASS="ref">[42387] IIª-IIae q. 81 a. 3 ad 3 </SPAN></A>Ad tertium dicendum quod imaginibus non exhibetur religionis cultus secundum quod in seipsis considerantur, quasi res quaedam, sed secundum quod sunt imagines ducentes in Deum incarnatum. Motus autem qui est in imaginem prout est imago, non sistit in ipsa, sed tendit in id cuius est imago. Et ideo ex hoc quod imaginibus Christi exhibetur religionis cultus, non diversificatur ratio latriae, nec virtus religionis.</P> | 178 "ref">[42361] IIª-IIae q. 81 a. 1 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 162 <BR> | 179 Augustinus dicit, in X de Civ. Dei, <i>quia Latina loquendi |
| 163 <DIV CLASS="E">Articulus 4</DIV> | 180 consuetudine, non imperitorum, verum etiam doctissimorum, |
| 164 <P TITLE="II-II q. 81 a. 4 arg. 1"><A NAME="42388"><SPAN CLASS="ref">[42388] IIª-IIae q. 81 a. 4 arg. 1 </SPAN></A>Ad quartum sic proceditur. Videtur quod religio non sit specialis virtus ab aliis distincta. Dicit enim Augustinus, X de Civ. Dei, <I>verum sacrificium est omne opus quod geritur ut sancta societate Deo iungamur</I>. Sed sacrificium pertinet ad religionem. Ergo omne opus virtutis ad religionem pertinet. Et sic non est specialis virtus.</P> | 181 cognationibus humanis atque affinitatibus et quibuscumque |
| 165 <P TITLE="II-II q. 81 a. 4 arg. 2"><A NAME="42389"><SPAN CLASS="ref">[42389] IIª-IIae q. 81 a. 4 arg. 2 </SPAN></A>Praeterea, apostolus dicit, I ad Cor. X, <I>omnia in gloriam Dei facite</I>. Sed ad religionem pertinet aliqua facere ad Dei reverentiam, ut supra dictum est. Ergo religio non est specialis virtus.</P> | 182 necessitudinibus dicitur exhibenda religio; non eo vocabulo vitatur |
| 166 <P TITLE="II-II q. 81 a. 4 arg. 3"><A NAME="42390"><SPAN CLASS="ref">[42390] IIª-IIae q. 81 a. 4 arg. 3 </SPAN></A>Praeterea, caritas qua diligitur Deus non est virtus distincta a caritate qua diligitur proximus. Sed sicut dicitur in VIII Ethic., <I>honorari propinquum est ei quod est amari</I>. Ergo religio, qua honoratur Deus, non est virtus specialiter distincta ab observantia vel dulia vel pietate, quibus honoratur proximus. Ergo non est virtus specialis.</P> | 183 ambiguum cum de cultu deitatis vertitur quaestio, ut fidenter |
| 167 <P TITLE="II-II q. 81 a. 4 s. c."><A NAME="42391"><SPAN CLASS="ref">[42391] IIª-IIae q. 81 a. 4 s. c. </SPAN></A>Sed contra est quod ponitur pars iustitiae ab aliis eius partibus distincta.</P> | 184 dicere valeamus religionem non esse nisi cultum Dei</i>. Ergo |
| 168 <P TITLE="II-II q. 81 a. 4 co."><A NAME="42392"><SPAN CLASS="ref">[42392] IIª-IIae q. 81 a. 4 co. </SPAN></A>Respondeo dicendum quod cum virtus ordinetur ad bonum, ubi est specialis ratio boni, ibi oportet esse specialem virtutem. Bonum autem ad quod ordinatur religio est exhibere Deo debitum honorem. Honor autem debetur alicui ratione excellentiae. Deo autem competit singularis excellentia, inquantum omnia in infinitum transcendit secundum omnimodum excessum. Unde ei debetur specialis honor, sicut in rebus humanis videmus quod diversis excellentiis personarum diversus honor debetur, alius quidem patri, alius regi, et sic de aliis. Unde manifestum est quod religio est specialis virtus.</P> | 185 religio dicitur non solum in ordine ad Deum, sed etiam in ordine ad |
| 169 <P TITLE="II-II q. 81 a. 4 ad 1"><A NAME="42393"><SPAN CLASS="ref">[42393] IIª-IIae q. 81 a. 4 ad 1 </SPAN></A>Ad primum ergo dicendum quod omne opus virtutis dicitur esse sacrificium inquantum ordinatur ad Dei reverentiam. Unde ex hoc non habetur quod religio sit generalis virtus, sed quod imperet omnibus aliis virtutibus, sicut supra dictum est.</P> | 186 propinquos.</p> |
| 170 <P TITLE="II-II q. 81 a. 4 ad 2"><A NAME="42394"><SPAN CLASS="ref">[42394] IIª-IIae q. 81 a. 4 ad 2 </SPAN></A>Ad secundum dicendum quod omnia, secundum quod in gloriam Dei fiunt, pertinent ad religionem non quasi ad elicientem, sed quasi ad imperantem. Illa autem pertinent ad religionem elicientem quae secundum rationem suae speciei pertinent ad reverentiam Dei.</P> | 187 <p title="II-II q. 81 a. 1 arg. 3"><a name="42362"><span class= |
| 171 <P TITLE="II-II q. 81 a. 4 ad 3"><A NAME="42395"><SPAN CLASS="ref">[42395] IIª-IIae q. 81 a. 4 ad 3 </SPAN></A>Ad tertium dicendum quod obiectum amoris est bonum, obiectum autem honoris vel reverentiae est aliquid excellens. Bonitas autem Dei communicatur creaturae, non autem excellentia bonitatis eius. Et ideo caritas qua diligitur Deus non est virtus distincta a caritate qua diligitur proximus, religio autem, qua honoratur Deus, distinguitur a virtutibus quibus honoratur proximus.</P> | 188 "ref">[42362] IIª-IIae q. 81 a. 1 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 172 <BR> | 189 ad religionem videtur latria pertinere. Latria autem interpretatur |
| 173 <DIV CLASS="E">Articulus 5</DIV> | 190 servitus, ut Augustinus dicit, in X de Civ. Dei. Servire autem |
| 174 <P TITLE="II-II q. 81 a. 5 arg. 1"><A NAME="42396"><SPAN CLASS="ref">[42396] IIª-IIae q. 81 a. 5 arg. 1 </SPAN></A>Ad quintum sic proceditur. Videtur quod religio sit virtus theologica. Dicit enim Augustinus, in Enchirid., quod <I>Deus colitur fide, spe et caritate</I>, quae sunt virtutes theologicae. Sed cultum Deo afferre pertinet ad religionem. Ergo religio est virtus theologica.</P> | 191 debemus non solum Deo, sed etiam proximis, secundum illud Gal. V, |
| 175 <P TITLE="II-II q. 81 a. 5 arg. 2"><A NAME="42397"><SPAN CLASS="ref">[42397] IIª-IIae q. 81 a. 5 arg. 2 </SPAN></A>Praeterea, virtus theologica dicitur quae habet Deum pro obiecto. Religio autem habet Deum pro obiecto, quia ad solum Deum ordinat, ut dictum est. Ergo religio est virtus theologica.</P> | 192 <i>per caritatem spiritus servite invicem</i>. Ergo religio |
| 176 <P TITLE="II-II q. 81 a. 5 arg. 3"><A NAME="42398"><SPAN CLASS="ref">[42398] IIª-IIae q. 81 a. 5 arg. 3 </SPAN></A>Praeterea, omnis virtus vel est theologica, vel intellectualis, vel moralis, ut ex supradictis patet. Manifestum est autem quod religio non est virtus intellectualis, quia eius perfectio non attenditur secundum considerationem veri. Similiter etiam non est virtus moralis, cuius proprium est tenere medium inter superfluum et diminutum, non enim aliquis potest superflue Deum colere, secundum illud Eccli. XLIII, <I>benedicentes dominum, exaltate illum quantum potestis, maior enim est omni laude</I>. Ergo relinquitur quod sit virtus theologica.</P> | 193 importat etiam ordinem ad proximum.</p> |
| 177 <P TITLE="II-II q. 81 a. 5 s. c."><A NAME="42399"><SPAN CLASS="ref">[42399] IIª-IIae q. 81 a. 5 s. c. </SPAN></A>Sed contra est quod ponitur pars iustitiae, quae est virtus moralis.</P> | 194 <p title="II-II q. 81 a. 1 arg. 4"><a name="42363"><span class= |
| 178 <P TITLE="II-II q. 81 a. 5 co."><A NAME="42400"><SPAN CLASS="ref">[42400] IIª-IIae q. 81 a. 5 co. </SPAN></A>Respondeo dicendum quod, sicut dictum est, religio est quae Deo debitum cultum affert. Duo igitur in religione considerantur. Unum quidem quod religio Deo affert, cultus scilicet, et hoc se habet per modum materiae et obiecti ad religionem. Aliud autem est id cui affertur, scilicet Deus. Cui cultus exhibetur non quasi actus quibus Deus colitur ipsum Deum attingunt, sicut cum credimus Deo, credendo Deum attingimus (propter quod supra dictum est quod Deus est fidei obiectum non solum inquantum credimus Deum, sed inquantum credimus Deo), affertur autem Deo debitus cultus inquantum actus quidam, quibus Deus colitur, in Dei reverentiam fiunt, puta sacrificiorum oblationes et alia huiusmodi. Unde manifestum est quod Deus non comparatur ad virtutem religionis sicut materia vel obiectum, sed sicut finis. Et ideo religio non est virtus theologica, cuius obiectum est ultimus finis, sed est virtus moralis, cuius est esse circa ea quae sunt ad finem.</P> | 195 "ref">[42363] IIª-IIae q. 81 a. 1 arg. 4</span></a> Praeterea, |
| 179 <P TITLE="II-II q. 81 a. 5 ad 1"><A NAME="42401"><SPAN CLASS="ref">[42401] IIª-IIae q. 81 a. 5 ad 1 </SPAN></A>Ad primum ergo dicendum quod semper potentia vel virtus quae operatur circa finem, per imperium movet potentiam vel virtutem operantem ea quae ordinantur in finem illum. Virtutes autem theologicae, scilicet fides, spes et caritas, habent actum circa Deum sicut circa proprium obiectum. Et ideo suo imperio causant actum religionis, quae operatur quaedam in ordine ad Deum. Et ideo Augustinus dicit quod <I>Deus colitur fide, spe et caritate</I>.</P> | 196 ad religionem pertinet cultus. Sed homo dicitur non solum colere |
| 180 <P TITLE="II-II q. 81 a. 5 ad 2"><A NAME="42402"><SPAN CLASS="ref">[42402] IIª-IIae q. 81 a. 5 ad 2 </SPAN></A>Ad secundum dicendum quod religio ordinat hominem in Deum non sicut in obiectum, sed sicut in finem.</P> | 197 Deum, sed etiam proximum, secundum illud Catonis, <i>cole |
| 181 <P TITLE="II-II q. 81 a. 5 ad 3"><A NAME="42403"><SPAN CLASS="ref">[42403] IIª-IIae q. 81 a. 5 ad 3 </SPAN></A>Ad tertium dicendum quod religio non est virtus theologica neque intellectualis, sed moralis, cum sit pars iustitiae. Et medium in ipsa accipitur non quidem inter passiones, sed secundum quandam aequalitatem inter operationes quae sunt ad Deum. Dico autem aequalitatem non absolute, quia Deo non potest tantum exhiberi quantum ei debetur, sed secundum considerationem humanae facultatis et divinae acceptationis. Superfluum autem in his quae ad divinum cultum pertinent esse potest, non secundum circumstantiam quanti, sed secundum alias circumstantias, puta quia cultus divinus exhibetur cui non debet exhiberi, vel quando non debet, vel secundum alias circumstantias prout non debet.</P> | 198 parentes</i>. Ergo etiam religio nos ordinat ad proximum, et non |
| 182 <BR> | 199 solum ad Deum.</p> |
| 183 <DIV CLASS="E">Articulus 6</DIV> | 200 <p title="II-II q. 81 a. 1 arg. 5"><a name="42364"><span class= |
| 184 <P TITLE="II-II q. 81 a. 6 arg. 1"><A NAME="42404"><SPAN CLASS="ref">[42404] IIª-IIae q. 81 a. 6 arg. 1 </SPAN></A>Ad sextum sic proceditur. Videtur quod religio non sit praeferenda aliis virtutibus moralibus. Perfectio enim virtutis moralis consistit in hoc quod attingit medium, ut patet in II Ethic. Sed religio deficit in attingendo medium iustitiae, quia non reddit Deo omnino aequale. Ergo religio non est potior aliis virtutibus moralibus.</P> | 201 "ref">[42364] IIª-IIae q. 81 a. 1 arg. 5</span></a> Praeterea, |
| 185 <P TITLE="II-II q. 81 a. 6 arg. 2"><A NAME="42405"><SPAN CLASS="ref">[42405] IIª-IIae q. 81 a. 6 arg. 2 </SPAN></A>Praeterea, in his quae hominibus exhibentur, tanto videtur aliquid esse laudabilius quanto magis indigenti exhibetur, unde dicitur Isaiae LVIII, <I>frange esurienti panem tuum</I>. Sed Deus non indiget aliquo quod ei a nobis exhibeatur, secundum illud Psalm., <I>dixi, Deus meus es tu, quoniam bonorum meorum non eges</I>. Ergo religio videtur minus laudabilis aliis virtutibus, per quas hominibus subvenitur.</P> | 202 omnes in statu salutis existentes Deo sunt subiecti. Non autem |
| 186 <P TITLE="II-II q. 81 a. 6 arg. 3"><A NAME="42406"><SPAN CLASS="ref">[42406] IIª-IIae q. 81 a. 6 arg. 3 </SPAN></A>Praeterea, quanto aliquid fit ex maiori necessitate, tanto minus est laudabile, secundum illud I ad Cor. IX, <I>si evangelizavero, non est mihi gloria, necessitas mihi incumbit</I>. Ubi autem est maius debitum, ibi est maior necessitas. Cum igitur Deo maxime sit debitum quod ei ab homine exhibetur, videtur quod religio sit minus laudabilis inter virtutes humanas.</P> | 203 dicuntur religiosi omnes qui sunt in statu salutis, sed solum illi |
| 187 <P TITLE="II-II q. 81 a. 6 s. c."><A NAME="42407"><SPAN CLASS="ref">[42407] IIª-IIae q. 81 a. 6 s. c. </SPAN></A>Sed contra est quod Exod. XX ponuntur primo praecepta ad religionem pertinentia, tanquam praecipua. Ordo autem praeceptorum proportionatur ordini virtutum, quia praecepta legis dantur de actibus virtutum. Ergo religio est praecipua inter virtutes morales.</P> | 204 qui quibusdam votis et observantiis et ad obediendum aliquibus |
| 188 <P TITLE="II-II q. 81 a. 6 co."><A NAME="42408"><SPAN CLASS="ref">[42408] IIª-IIae q. 81 a. 6 co. </SPAN></A>Respondeo dicendum quod ea quae sunt ad finem sortiuntur bonitatem ex ordine in finem, et ideo quanto sunt fini propinquiora, tanto sunt meliora. Virtutes autem morales, ut supra habitum est, sunt circa ea quae ordinantur in Deum sicut in finem. Religio autem magis de propinquo accedit ad Deum quam aliae virtutes morales, inquantum operatur ea quae directe et immediate ordinantur in honorem divinum. Et ideo religio praeeminet inter alias virtutes morales.</P> | 205 hominibus se adstringunt. Ergo religio non videtur importare |
| 189 <P TITLE="II-II q. 81 a. 6 ad 1"><A NAME="42409"><SPAN CLASS="ref">[42409] IIª-IIae q. 81 a. 6 ad 1 </SPAN></A>Ad primum ergo dicendum quod laus virtutis in voluntate consistit, non autem in potestate. Et ideo deficere ab aequalitate, quae est medium iustitiae, propter defectum potestatis, non diminuit laudem virtutis, si non fuerit defectus ex parte voluntatis.</P> | 206 ordinem subiectionis hominis ad Deum.</p> |
| 190 <P TITLE="II-II q. 81 a. 6 ad 2"><A NAME="42410"><SPAN CLASS="ref">[42410] IIª-IIae q. 81 a. 6 ad 2 </SPAN></A>Ad secundum dicendum quod in his quae exhibentur alteri propter eorum utilitatem, est exhibitio laudabilior quae fit magis indigenti, quia est utilior. Deo autem non exhibetur aliquid propter eius utilitatem, sed propter eius gloriam, nostram autem utilitatem.</P> | 207 <p title="II-II q. 81 a. 1 s. c."><a name="42365"><span class= |
| 191 <P TITLE="II-II q. 81 a. 6 ad 3"><A NAME="42411"><SPAN CLASS="ref">[42411] IIª-IIae q. 81 a. 6 ad 3 </SPAN></A>Ad tertium dicendum quod ubi est necessitas, tollitur gloria supererogationis, non autem excluditur meritum virtutis, si adsit voluntas. Et propter hoc ratio non sequitur.</P> | 208 "ref">[42365] IIª-IIae q. 81 a. 1 s. c.</span></a> Sed contra |
| 192 <BR> | 209 est quod Tullius dicit, II Rhet., quod <i>religio est quae |
| 193 <DIV CLASS="E">Articulus 7</DIV> | 210 superioris naturae, quam divinam vocant, curam caeremoniamque |
| 194 <P TITLE="II-II q. 81 a. 7 arg. 1"><A NAME="42412"><SPAN CLASS="ref">[42412] IIª-IIae q. 81 a. 7 arg. 1 </SPAN></A>Ad septimum sic proceditur. Videtur quod latria non habeat aliquem exteriorem actum. Dicitur enim Ioan. IV, <I>Deus spiritus est, et eos qui adorant eum, in spiritu et veritate adorare oportet</I>. Sed exteriores actus non pertinent ad spiritum, sed magis ad corpus. Ergo religio, ad quam pertinet adoratio, non habet exteriores actus, sed interiores.</P> | 211 affert</i>.</p> |
| 195 <P TITLE="II-II q. 81 a. 7 arg. 2"><A NAME="42413"><SPAN CLASS="ref">[42413] IIª-IIae q. 81 a. 7 arg. 2 </SPAN></A>Praeterea, religionis finis est Deo reverentiam et honorem exhibere. Sed videtur ad irreverentiam alicuius excellentis pertinere si ea sibi exhibeantur quae proprie ad inferiores pertinent. Cum igitur ea quae exhibet homo corporalibus actibus proprie videantur ad indigentias hominum ordinari, vel ad reverentiam inferiorum creaturarum; non videtur quod congrue possunt assumi in divinam reverentiam.</P> | 212 <p title="II-II q. 81 a. 1 co."><a name="42366"><span class= |
| 196 <P TITLE="II-II q. 81 a. 7 arg. 3"><A NAME="42414"><SPAN CLASS="ref">[42414] IIª-IIae q. 81 a. 7 arg. 3 </SPAN></A>Praeterea, Augustinus, in VI de Civ. Dei, commendat Senecam de hoc quod vituperat quosdam qui idolis ea exhibebant quae solent hominibus exhiberi, quia scilicet immortalibus non conveniunt ea quae sunt mortalium. Sed haec multo minus conveniunt Deo vero, qui est excelsus super omnes deos. Ergo videtur reprehensibile esse quod aliquis corporalibus actibus Deum colat. Non ergo habet religio corporales actus.</P> | 213 "ref">[42366] IIª-IIae q. 81 a. 1 co.</span></a> Respondeo |
| 197 <P TITLE="II-II q. 81 a. 7 s. c."><A NAME="42415"><SPAN CLASS="ref">[42415] IIª-IIae q. 81 a. 7 s. c. </SPAN></A>Sed contra est quod in Psalm. dicitur, <I>cor meum et caro mea exultaverunt in Deum vivum</I>. Sed sicut interiores actus pertinent ad cor, ita exteriores actus pertinent ad membra carnis. Ergo videtur quod Deus sit colendus non solum interioribus actibus, sed etiam exterioribus.</P> | 214 dicendum quod, sicut Isidorus dicit, in libro Etymol., |
| 198 <P TITLE="II-II q. 81 a. 7 co."><A NAME="42416"><SPAN CLASS="ref">[42416] IIª-IIae q. 81 a. 7 co. </SPAN></A>Respondeo dicendum quod Deo reverentiam et honorem exhibemus non propter ipsum, qui in seipso est gloria plenus, cui nihil a creatura adiici potest, sed propter nos, quia videlicet per hoc quod Deum reveremur et honoramus, mens nostra ei subiicitur, et in hoc eius perfectio consistit; quaelibet enim res perficitur per hoc quod subditur suo superiori, sicut corpus per hoc quod vivificatur ab anima, et aer per hoc quod illuminatur a sole. Mens autem humana indiget ad hoc quod coniungatur Deo, sensibilium manuductione, quia invisibilia per ea quae facta sunt, intellecta, conspiciuntur, ut apostolus dicit, ad Rom. Et ideo in divino cultu necesse est aliquibus corporalibus uti, ut eis, quasi signis quibusdam, mens hominis excitetur ad spirituales actus, quibus Deo coniungitur. Et ideo religio habet quidem interiores actus quasi principales et per se ad religionem pertinentes, exteriores vero actus quasi secundarios, et ad interiores actus ordinatos.</P> | 215 <i>religiosus, ut ait Cicero, a religione appellatus, qui retractat |
| 199 <P TITLE="II-II q. 81 a. 7 ad 1"><A NAME="42417"><SPAN CLASS="ref">[42417] IIª-IIae q. 81 a. 7 ad 1 </SPAN></A>Ad primum ergo dicendum quod dominus loquitur quantum ad id quod est principale et per se intentum in cultu divino.</P> | 216 et tanquam relegit ea quae ad cultum divinum pertinent</i>. Et sic |
| 200 <P TITLE="II-II q. 81 a. 7 ad 2"><A NAME="42418"><SPAN CLASS="ref">[42418] IIª-IIae q. 81 a. 7 ad 2 </SPAN></A>Ad secundum dicendum quod huiusmodi exteriora non exhibentur Deo quasi his indigeat, secundum illud Psalm., <I>numquid manducabo carnes taurorum, aut sanguinem hircorum potabo?</I> Sed exhibentur Deo tanquam signa quaedam interiorum et spiritualium operum, quae per se Deus acceptat. Unde Augustinus dicit, in X de Civ. Dei, <I>sacrificium visibile invisibilis sacrificii sacramentum, idest sacrum signum, est</I>.</P> | 217 religio videtur dicta a religendo ea quae sunt divini cultus, quia |
| 201 <P TITLE="II-II q. 81 a. 7 ad 3"><A NAME="42419"><SPAN CLASS="ref">[42419] IIª-IIae q. 81 a. 7 ad 3 </SPAN></A>Ad tertium dicendum quod idololatrae deridentur ex hoc quod ea quae ad homines pertinent idolis exhibebant non tanquam signa excitantia eos ad aliqua spiritualia, sed tanquam per se eis accepta. Et praecipue quia erant vana et turpia.</P> | 218 huiusmodi sunt frequenter in corde revolvenda, secundum illud Prov. |
| 202 <BR> | 219 III, <i>in omnibus viis tuis cogita illum</i>. Quamvis etiam possit |
| 203 <DIV CLASS="E">Articulus 8</DIV> | 220 intelligi religio ex hoc dicta quod <i>Deum reeligere debemus, quem |
| 204 <P TITLE="II-II q. 81 a. 8 arg. 1"><A NAME="42420"><SPAN CLASS="ref">[42420] IIª-IIae q. 81 a. 8 arg. 1 </SPAN></A>Ad octavum sic proceditur. Videtur quod religio non sit idem sanctitati. Religio enim est quaedam specialis virtus, ut habitum est. Sanctitas autem dicitur esse generalis virtus, est enim <I>faciens fideles et servantes ea quae ad Deum sunt iusta</I>, ut Andronicus dicit. Ergo sanctitas non est idem religioni.</P> | 221 amiseramus negligentes</i>, sicut Augustinus dicit, X de Civ. Dei. |
| 205 <P TITLE="II-II q. 81 a. 8 arg. 2"><A NAME="42421"><SPAN CLASS="ref">[42421] IIª-IIae q. 81 a. 8 arg. 2 </SPAN></A>Praeterea, sanctitas munditiam importare videtur, dicit enim Dionysius, XII cap. de Div. Nom., quod <I>sanctitas est ab omni immunditia libera et perfecta et omnino immaculata munditia</I>. Munditia autem maxime videtur pertinere ad temperantiam, quae turpitudines corporales excludit. Cum igitur religio ad iustitiam pertineat, videtur quod sanctitas non sit idem religioni.</P> | 222 Vel potest intelligi religio a religando dicta, unde Augustinus |
| 206 <P TITLE="II-II q. 81 a. 8 arg. 3"><A NAME="42422"><SPAN CLASS="ref">[42422] IIª-IIae q. 81 a. 8 arg. 3 </SPAN></A>Praeterea, ea quae dividuntur ex opposito non sunt idem. Sed in quadam enumeratione partium iustitiae sanctitas condividitur religioni, ut supra habitum est. Ergo sanctitas non est idem quod religio.</P> | 223 dicit, in libro de vera Relig., <i>religet nos religio uni |
| 207 <P TITLE="II-II q. 81 a. 8 s. c."><A NAME="42423"><SPAN CLASS="ref">[42423] IIª-IIae q. 81 a. 8 s. c. </SPAN></A>Sed contra est quod dicitur Luc. I, <I>serviamus illi in sanctitate et iustitia</I>. Sed servire Deo pertinet ad religionem, ut supra habitum est. Ergo religio est idem sanctitati.</P> | 224 omnipotenti Deo</i>. Sive autem religio dicatur a frequenti |
| 208 <P TITLE="II-II q. 81 a. 8 co."><A NAME="42424"><SPAN CLASS="ref">[42424] IIª-IIae q. 81 a. 8 co. </SPAN></A>Respondeo dicendum quod nomen sanctitatis duo videtur importare. Uno quidem modo, munditiam, et huic significationi competit nomen Graecum, dicitur enim agios quasi sine terra. Alio modo importat firmitatem, unde apud antiquos sancta dicebantur quae legibus erant munita ut violari non deberent; unde et dicitur esse aliquid sancitum quia est lege firmatum. Potest etiam secundum Latinos hoc nomen sanctus ad munditiam pertinere, ut intelligatur sanctus quasi sanguine tinctus, <I>eo quod antiquitus illi qui purificari volebant sanguine hostiae tingebantur</I>, ut Isidorus dicit, in libro Etymol. Et utraque significatio competit, ut sanctitas attribuatur his quae divino cultui applicantur, ita quod non solum homines, sed etiam templum et vasa et alia huiusmodi sanctificari dicantur ex hoc quod cultui divino applicantur. Munditia enim necessaria est ad hoc quod mens Deo applicetur. Quia mens humana inquinatur ex hoc quod inferioribus rebus immergitur, sicut quaelibet res ex immixtione peioris sordescit, ut argentum ex immixtione plumbi. Oportet autem quod mens ab inferioribus rebus abstrahatur, ad hoc quod supremae rei possit coniungi. Et ideo mens sine munditia Deo applicari non potest. Unde ad Heb. ult. dicitur, <I>pacem sequimini cum omnibus, et sanctimoniam, sine qua nemo videbit Deum</I>. Firmitas etiam exigitur ad hoc quod mens Deo applicetur. Applicatur enim ei sicut ultimo fini et primo principio, huiusmodi autem oportet maxime immobilia esse. Unde dicebat apostolus, Rom. VIII, <I>certus sum quod neque mors neque vita separabit me a caritate Dei</I>. Sic igitur sanctitas dicitur per quam mens hominis seipsam et suos actus applicat Deo. Unde non differt a religione secundum essentiam, sed solum ratione. Nam religio dicitur secundum quod exhibet Deo debitum famulatum in his quae pertinent specialiter ad cultum divinum, sicut in sacrificiis, oblationibus et aliis huiusmodi, sanctitas autem dicitur secundum quod homo non solum haec, sed aliarum virtutum opera refert in Deum, vel secundum quod homo se disponit per bona opera ad cultum divinum.</P> | 225 lectione, sive ex iterata electione eius quod negligenter amissum |
| 209 <P TITLE="II-II q. 81 a. 8 ad 1"><A NAME="42425"><SPAN CLASS="ref">[42425] IIª-IIae q. 81 a. 8 ad 1 </SPAN></A>Ad primum ergo dicendum quod sanctitas est quaedam specialis virtus secundum essentiam, et secundum hoc est quodammodo eadem religioni. Habet autem quandam generalitatem, secundum quod omnes virtutum actus per imperium ordinat in bonum divinum, sicut et iustitia legalis dicitur generalis virtus, inquantum ordinat omnium virtutum actus in bonum commune.</P> | 226 est, sive a religatione, religio proprie importat ordinem ad Deum. |
| 210 <P TITLE="II-II q. 81 a. 8 ad 2"><A NAME="42426"><SPAN CLASS="ref">[42426] IIª-IIae q. 81 a. 8 ad 2 </SPAN></A>Ad secundum dicendum quod temperantia munditiam quidem operatur, non tamen ita quod habeat rationem sanctitatis nisi referatur in Deum. Unde de ipsa virginitate dicit Augustinus, in libro de virginitate, quod <I>non quia virginitas est, sed quia Deo dicata est, honoratur</I>.</P> | 227 Ipse enim est cui principaliter alligari debemus, tanquam |
| 211 <P TITLE="II-II q. 81 a. 8 ad 3"><A NAME="42427"><SPAN CLASS="ref">[42427] IIª-IIae q. 81 a. 8 ad 3 </SPAN></A>Ad tertium dicendum quod sanctitas distincta est a religione propter differentiam praedictam, non quia differat re, sed ratione tantum, ut dictum est.</P> | 228 indeficienti principio; ad quem etiam nostra electio assidue dirigi |
| 212 <DIV CLASS="centro"> | 229 debet, sicut in ultimum finem; quem etiam negligenter peccando |
| 213 <BR> | 230 amittimus, et credendo et fidem protestando recuperare debemus.</p> |
| 214 <P> | 231 <p title="II-II q. 81 a. 1 ad 1"><a name="42367"><span class= |
| 215 <A HREF="sth3080.html"><IMG SRC="icons/ageretro.gif" WIDTH="19" HEIGHT="19" ALIGN="middle" BORDER="0" ALT="age retro"></A> | 232 "ref">[42367] IIª-IIae q. 81 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum |
| 216 | 233 ergo dicendum quod religio habet duplices actus. Quosdam quidem |
| 217 <A HREF="sth3082.html"><IMG SRC="icons/ageultra.gif" WIDTH="19" HEIGHT="19" ALIGN="middle" BORDER="0" ALT="age ultra"></A> | 234 proprios et immediatos, quos elicit, per quos homo ordinatur ad |
| 218 </P> | 235 solum Deum, sicut sacrificare, adorare et alia huiusmodi. Alios |
| 219 <BR><HR><BR> | 236 autem actus habet quos producit mediantibus virtutibus quibus |
| 220 <ADDRESS>© 2006 Fundación Tomás de Aquino quoad hanc editionem<BR>Iura omnia asservantur<BR>OCLC nr. <A HREF="http://worldcatlibraries.org/wcpa/oclc/49644264" STYLE="text-decoration=none">49644264</A></ADDRESS> | 237 imperat, ordinans eos in divinam reverentiam, quia scilicet virtus |
| 221 </DIV> | 238 ad quam pertinet finis, imperat virtutibus ad quas pertinent ea |
| 222 </BODY> | 239 quae sunt ad finem. Et secundum hoc actus religionis per modum |
| 223 </HTML> | 240 imperii ponitur esse visitare pupillos et viduas in tribulatione |
| 241 eorum, quod est actus elicitus a misericordia, immaculatum autem | |
| 242 custodire se ab hoc saeculo imperative quidem est religionis, | |
| 243 elicitive autem temperantiae vel alicuius huiusmodi virtutis.</p> | |
| 244 <p title="II-II q. 81 a. 1 ad 2"><a name="42368"><span class= | |
| 245 "ref">[42368] IIª-IIae q. 81 a. 1 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 246 dicendum quod religio refertur ad ea quae exhibentur cognationibus | |
| 247 humanis, extenso nomine religionis, non autem secundum quod religio | |
| 248 proprie dicitur. Unde Augustinus, parum ante verba inducta, | |
| 249 praemittit, <i>religio distinctius non quemlibet, sed Dei cultum | |
| 250 significare videtur</i>.</p> | |
| 251 <p title="II-II q. 81 a. 1 ad 3"><a name="42369"><span class= | |
| 252 "ref">[42369] IIª-IIae q. 81 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 253 dicendum quod cum servus dicatur ad dominum, necesse est quod ubi | |
| 254 est propria et specialis ratio dominii, ibi sit specialis et | |
| 255 propria ratio servitutis. Manifestum est autem quod dominium | |
| 256 convenit Deo secundum propriam et singularem quandam rationem, quia | |
| 257 scilicet ipse omnia fecit, et quia summum in omnibus rebus obtinet | |
| 258 principatum. Et ideo specialis ratio servitutis ei debetur. Et | |
| 259 talis servitus nomine latriae designatur apud Graecos. Et ideo ad | |
| 260 religionem proprie pertinet.</p> | |
| 261 <p title="II-II q. 81 a. 1 ad 4"><a name="42370"><span class= | |
| 262 "ref">[42370] IIª-IIae q. 81 a. 1 ad 4</span></a> Ad quartum | |
| 263 dicendum quod colere dicimus homines quos honorificatione, vel | |
| 264 recordatione, vel praesentia frequentamus. Et etiam aliqua quae | |
| 265 nobis subiecta sunt coli a nobis dicuntur, sicut agricolae dicuntur | |
| 266 ex eo quod colunt agros, et incolae dicuntur ex eo quod colunt loca | |
| 267 quae inhabitant. Quia tamen specialis honor debetur Deo, tanquam | |
| 268 primo omnium principio, etiam specialis ratio cultus ei debetur, | |
| 269 quae Graeco nomine vocatur eusebia vel theosebia, ut patet per | |
| 270 Augustinum, X de Civ. Dei.</p> | |
| 271 <p title="II-II q. 81 a. 1 ad 5"><a name="42371"><span class= | |
| 272 "ref">[42371] IIª-IIae q. 81 a. 1 ad 5</span></a> Ad quintum | |
| 273 dicendum quod quamvis religiosi dici possint communiter omnes qui | |
| 274 Deum colunt, specialiter tamen religiosi dicuntur qui totam vitam | |
| 275 suam divino cultui dedicant, a mundanis negotiis se abstrahentes. | |
| 276 Sicut etiam contemplativi dicuntur non qui contemplantur, sed qui | |
| 277 contemplationi totam vitam suam deputant. Huiusmodi autem non se | |
| 278 subiiciunt homini propter hominem sed propter Deum, secundum illud | |
| 279 apostoli, Gal. IV, <i>sicut Angelum Dei excepistis me, sicut | |
| 280 Christum Iesum</i>.</p> | |
| 281 <br /> | |
| 282 <div class="E">Articulus 2</div> | |
| 283 <p title="II-II q. 81 a. 2 arg. 1"><a name="42372"><span class= | |
| 284 "ref">[42372] IIª-IIae q. 81 a. 2 arg. 1</span></a> Ad | |
| 285 secundum sic proceditur. Videtur quod religio non sit virtus. Ad | |
| 286 religionem enim pertinere videtur Deo reverentiam exhibere. Sed | |
| 287 revereri est actus timoris, qui est donum, ut ex supradictis patet. | |
| 288 Ergo religio non est virtus, sed donum.</p> | |
| 289 <p title="II-II q. 81 a. 2 arg. 2"><a name="42373"><span class= | |
| 290 "ref">[42373] IIª-IIae q. 81 a. 2 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 291 omnis virtus in libera voluntate consistit, unde dicitur habitus | |
| 292 electivus, vel voluntarius. Sed sicut dictum est, ad religionem | |
| 293 pertinet latria, quae servitutem quandam importat. Ergo religio non | |
| 294 est virtus.</p> | |
| 295 <p title="II-II q. 81 a. 2 arg. 3"><a name="42374"><span class= | |
| 296 "ref">[42374] IIª-IIae q. 81 a. 2 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 297 sicut dicitur in II Ethic., aptitudo virtutum inest nobis a natura, | |
| 298 unde ea quae pertinent ad virtutes sunt de dictamine rationis | |
| 299 naturalis. Sed ad religionem pertinet caeremoniam divinae naturae | |
| 300 afferre. Caeremonialia autem, ut supra dictum est, non sunt de | |
| 301 dictamine rationis naturalis. Ergo religio non est virtus.</p> | |
| 302 <p title="II-II q. 81 a. 2 s. c."><a name="42375"><span class= | |
| 303 "ref">[42375] IIª-IIae q. 81 a. 2 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 304 est quia connumeratur aliis virtutibus, ut ex praemissis patet.</p> | |
| 305 <p title="II-II q. 81 a. 2 co."><a name="42376"><span class= | |
| 306 "ref">[42376] IIª-IIae q. 81 a. 2 co.</span></a> Respondeo | |
| 307 dicendum quod, sicut supra dictum est, <i>virtus est quae bonum | |
| 308 facit habentem et opus eius bonum reddit</i>. Et ideo necesse est | |
| 309 dicere omnem actum bonum ad virtutem pertinere. Manifestum est | |
| 310 autem quod reddere debitum alicui habet rationem boni, quia per hoc | |
| 311 quod aliquis alteri debitum reddit, etiam constituitur in | |
| 312 proportione convenienti respectu ipsius, quasi convenienter | |
| 313 ordinatus ad ipsum; ordo autem ad rationem boni pertinet, sicut et | |
| 314 modus et species, ut per Augustinum patet, in libro de natura boni. | |
| 315 Cum igitur ad religionem pertineat reddere honorem debitum alicui, | |
| 316 scilicet Deo, manifestum est quod religio virtus est.</p> | |
| 317 <p title="II-II q. 81 a. 2 ad 1"><a name="42377"><span class= | |
| 318 "ref">[42377] IIª-IIae q. 81 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 319 ergo dicendum quod revereri Deum est actus doni timoris. Ad | |
| 320 religionem autem pertinet facere aliqua propter divinam | |
| 321 reverentiam. Unde non sequitur quod religio sit idem quod donum | |
| 322 timoris, sed quod ordinetur ad ipsum sicut ad aliquid principalius. | |
| 323 Sunt enim dona principaliora virtutibus moralibus, ut supra habitum | |
| 324 est.</p> | |
| 325 <p title="II-II q. 81 a. 2 ad 2"><a name="42378"><span class= | |
| 326 "ref">[42378] IIª-IIae q. 81 a. 2 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 327 dicendum quod etiam servus potest voluntarie domino suo exhibere | |
| 328 quod debet, et sic facit de necessitate virtutem, debitum | |
| 329 voluntarie reddens. Et similiter etiam exhibere Deo debitam | |
| 330 servitutem potest esse actus virtutis, secundum quod homo | |
| 331 voluntarie hoc facit.</p> | |
| 332 <p title="II-II q. 81 a. 2 ad 3"><a name="42379"><span class= | |
| 333 "ref">[42379] IIª-IIae q. 81 a. 2 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 334 dicendum quod de dictamine rationis naturalis est quod homo aliqua | |
| 335 faciat ad reverentiam divinam, sed quod haec determinate faciat vel | |
| 336 illa, istud non est de dictamine rationis naturalis, sed de | |
| 337 institutione iuris divini vel humani.</p> | |
| 338 <br /> | |
| 339 <div class="E">Articulus 3</div> | |
| 340 <p title="II-II q. 81 a. 3 arg. 1"><a name="42380"><span class= | |
| 341 "ref">[42380] IIª-IIae q. 81 a. 3 arg. 1</span></a> Ad tertium | |
| 342 sic proceditur. Videtur quod religio non sit una virtus. Per | |
| 343 religionem enim ordinamur ad Deum, ut dictum est. In Deo autem est | |
| 344 accipere tres personas, et iterum multa attributa, quae saltem | |
| 345 ratione differunt. Diversa autem ratio obiecti sufficit ad | |
| 346 diversificandum virtutes, ut ex supradictis patet. Ergo religio non | |
| 347 est una virtus.</p> | |
| 348 <p title="II-II q. 81 a. 3 arg. 2"><a name="42381"><span class= | |
| 349 "ref">[42381] IIª-IIae q. 81 a. 3 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 350 unius virtutis unus videtur esse actus, habitus enim distinguuntur | |
| 351 secundum actus. Religionis autem multi sunt actus, sicut colere et | |
| 352 servire, vovere, orare, sacrificare, et multa huiusmodi. Ergo | |
| 353 religio non est una virtus.</p> | |
| 354 <p title="II-II q. 81 a. 3 arg. 3"><a name="42382"><span class= | |
| 355 "ref">[42382] IIª-IIae q. 81 a. 3 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 356 adoratio ad religionem pertinet. Sed adoratio alia ratione | |
| 357 adhibetur imaginibus, et alia ipsi Deo. Cum ergo diversa ratio | |
| 358 distinguat virtutes, videtur quod religio non sit una virtus.</p> | |
| 359 <p title="II-II q. 81 a. 3 s. c."><a name="42383"><span class= | |
| 360 "ref">[42383] IIª-IIae q. 81 a. 3 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 361 est quod dicitur Ephes. IV, <i>unus Deus, una fides</i>. Sed vera | |
| 362 religio protestatur fidem unius Dei. Ergo religio est una | |
| 363 virtus.</p> | |
| 364 <p title="II-II q. 81 a. 3 co."><a name="42384"><span class= | |
| 365 "ref">[42384] IIª-IIae q. 81 a. 3 co.</span></a> Respondeo | |
| 366 dicendum quod, sicut supra habitum est, habitus distinguuntur | |
| 367 secundum diversam rationem obiecti. Ad religionem autem pertinet | |
| 368 exhibere reverentiam uni Deo secundum unam rationem, inquantum | |
| 369 scilicet est primum principium creationis et gubernationis rerum, | |
| 370 unde ipse dicit, Malach. I, <i>si ego pater, ubi honor meus?</i> | |
| 371 Patris enim est et producere et gubernare. Et ideo manifestum est | |
| 372 quod religio est una virtus.</p> | |
| 373 <p title="II-II q. 81 a. 3 ad 1"><a name="42385"><span class= | |
| 374 "ref">[42385] IIª-IIae q. 81 a. 3 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 375 ergo dicendum quod tres personae divinae sunt unum principium | |
| 376 creationis et gubernationis rerum, et ideo eis una religione | |
| 377 servitur. Diversae autem rationes attributorum concurrunt ad | |
| 378 rationem primi principii, quia Deus producit omnia et gubernat | |
| 379 sapientia, voluntate et potentia bonitatis suae. Et ideo religio | |
| 380 est una virtus.</p> | |
| 381 <p title="II-II q. 81 a. 3 ad 2"><a name="42386"><span class= | |
| 382 "ref">[42386] IIª-IIae q. 81 a. 3 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 383 dicendum quod eodem actu homo servit Deo et colit ipsum, nam cultus | |
| 384 respicit Dei excellentiam, cui reverentia debetur; servitus autem | |
| 385 respicit subiectionem hominis, qui ex sua conditione obligatur ad | |
| 386 exhibendum reverentiam Deo. Et ad haec duo pertinent omnes actus | |
| 387 qui religioni attribuuntur, quia per omnes homo protestatur divinam | |
| 388 excellentiam et subiectionem sui ad Deum, vel exhibendo aliquid ei, | |
| 389 vel iterum assumendo aliquid divinum.</p> | |
| 390 <p title="II-II q. 81 a. 3 ad 3"><a name="42387"><span class= | |
| 391 "ref">[42387] IIª-IIae q. 81 a. 3 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 392 dicendum quod imaginibus non exhibetur religionis cultus secundum | |
| 393 quod in seipsis considerantur, quasi res quaedam, sed secundum quod | |
| 394 sunt imagines ducentes in Deum incarnatum. Motus autem qui est in | |
| 395 imaginem prout est imago, non sistit in ipsa, sed tendit in id | |
| 396 cuius est imago. Et ideo ex hoc quod imaginibus Christi exhibetur | |
| 397 religionis cultus, non diversificatur ratio latriae, nec virtus | |
| 398 religionis.</p> | |
| 399 <br /> | |
| 400 <div class="E">Articulus 4</div> | |
| 401 <p title="II-II q. 81 a. 4 arg. 1"><a name="42388"><span class= | |
| 402 "ref">[42388] IIª-IIae q. 81 a. 4 arg. 1</span></a> Ad quartum | |
| 403 sic proceditur. Videtur quod religio non sit specialis virtus ab | |
| 404 aliis distincta. Dicit enim Augustinus, X de Civ. Dei, <i>verum | |
| 405 sacrificium est omne opus quod geritur ut sancta societate Deo | |
| 406 iungamur</i>. Sed sacrificium pertinet ad religionem. Ergo omne | |
| 407 opus virtutis ad religionem pertinet. Et sic non est specialis | |
| 408 virtus.</p> | |
| 409 <p title="II-II q. 81 a. 4 arg. 2"><a name="42389"><span class= | |
| 410 "ref">[42389] IIª-IIae q. 81 a. 4 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 411 apostolus dicit, I ad Cor. X, <i>omnia in gloriam Dei facite</i>. | |
| 412 Sed ad religionem pertinet aliqua facere ad Dei reverentiam, ut | |
| 413 supra dictum est. Ergo religio non est specialis virtus.</p> | |
| 414 <p title="II-II q. 81 a. 4 arg. 3"><a name="42390"><span class= | |
| 415 "ref">[42390] IIª-IIae q. 81 a. 4 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 416 caritas qua diligitur Deus non est virtus distincta a caritate qua | |
| 417 diligitur proximus. Sed sicut dicitur in VIII Ethic., <i>honorari | |
| 418 propinquum est ei quod est amari</i>. Ergo religio, qua honoratur | |
| 419 Deus, non est virtus specialiter distincta ab observantia vel dulia | |
| 420 vel pietate, quibus honoratur proximus. Ergo non est virtus | |
| 421 specialis.</p> | |
| 422 <p title="II-II q. 81 a. 4 s. c."><a name="42391"><span class= | |
| 423 "ref">[42391] IIª-IIae q. 81 a. 4 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 424 est quod ponitur pars iustitiae ab aliis eius partibus | |
| 425 distincta.</p> | |
| 426 <p title="II-II q. 81 a. 4 co."><a name="42392"><span class= | |
| 427 "ref">[42392] IIª-IIae q. 81 a. 4 co.</span></a> Respondeo | |
| 428 dicendum quod cum virtus ordinetur ad bonum, ubi est specialis | |
| 429 ratio boni, ibi oportet esse specialem virtutem. Bonum autem ad | |
| 430 quod ordinatur religio est exhibere Deo debitum honorem. Honor | |
| 431 autem debetur alicui ratione excellentiae. Deo autem competit | |
| 432 singularis excellentia, inquantum omnia in infinitum transcendit | |
| 433 secundum omnimodum excessum. Unde ei debetur specialis honor, sicut | |
| 434 in rebus humanis videmus quod diversis excellentiis personarum | |
| 435 diversus honor debetur, alius quidem patri, alius regi, et sic de | |
| 436 aliis. Unde manifestum est quod religio est specialis virtus.</p> | |
| 437 <p title="II-II q. 81 a. 4 ad 1"><a name="42393"><span class= | |
| 438 "ref">[42393] IIª-IIae q. 81 a. 4 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 439 ergo dicendum quod omne opus virtutis dicitur esse sacrificium | |
| 440 inquantum ordinatur ad Dei reverentiam. Unde ex hoc non habetur | |
| 441 quod religio sit generalis virtus, sed quod imperet omnibus aliis | |
| 442 virtutibus, sicut supra dictum est.</p> | |
| 443 <p title="II-II q. 81 a. 4 ad 2"><a name="42394"><span class= | |
| 444 "ref">[42394] IIª-IIae q. 81 a. 4 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 445 dicendum quod omnia, secundum quod in gloriam Dei fiunt, pertinent | |
| 446 ad religionem non quasi ad elicientem, sed quasi ad imperantem. | |
| 447 Illa autem pertinent ad religionem elicientem quae secundum | |
| 448 rationem suae speciei pertinent ad reverentiam Dei.</p> | |
| 449 <p title="II-II q. 81 a. 4 ad 3"><a name="42395"><span class= | |
| 450 "ref">[42395] IIª-IIae q. 81 a. 4 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 451 dicendum quod obiectum amoris est bonum, obiectum autem honoris vel | |
| 452 reverentiae est aliquid excellens. Bonitas autem Dei communicatur | |
| 453 creaturae, non autem excellentia bonitatis eius. Et ideo caritas | |
| 454 qua diligitur Deus non est virtus distincta a caritate qua | |
| 455 diligitur proximus, religio autem, qua honoratur Deus, distinguitur | |
| 456 a virtutibus quibus honoratur proximus.</p> | |
| 457 <br /> | |
| 458 <div class="E">Articulus 5</div> | |
| 459 <p title="II-II q. 81 a. 5 arg. 1"><a name="42396"><span class= | |
| 460 "ref">[42396] IIª-IIae q. 81 a. 5 arg. 1</span></a> Ad quintum | |
| 461 sic proceditur. Videtur quod religio sit virtus theologica. Dicit | |
| 462 enim Augustinus, in Enchirid., quod <i>Deus colitur fide, spe et | |
| 463 caritate</i>, quae sunt virtutes theologicae. Sed cultum Deo | |
| 464 afferre pertinet ad religionem. Ergo religio est virtus | |
| 465 theologica.</p> | |
| 466 <p title="II-II q. 81 a. 5 arg. 2"><a name="42397"><span class= | |
| 467 "ref">[42397] IIª-IIae q. 81 a. 5 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 468 virtus theologica dicitur quae habet Deum pro obiecto. Religio | |
| 469 autem habet Deum pro obiecto, quia ad solum Deum ordinat, ut dictum | |
| 470 est. Ergo religio est virtus theologica.</p> | |
| 471 <p title="II-II q. 81 a. 5 arg. 3"><a name="42398"><span class= | |
| 472 "ref">[42398] IIª-IIae q. 81 a. 5 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 473 omnis virtus vel est theologica, vel intellectualis, vel moralis, | |
| 474 ut ex supradictis patet. Manifestum est autem quod religio non est | |
| 475 virtus intellectualis, quia eius perfectio non attenditur secundum | |
| 476 considerationem veri. Similiter etiam non est virtus moralis, cuius | |
| 477 proprium est tenere medium inter superfluum et diminutum, non enim | |
| 478 aliquis potest superflue Deum colere, secundum illud Eccli. XLIII, | |
| 479 <i>benedicentes dominum, exaltate illum quantum potestis, maior | |
| 480 enim est omni laude</i>. Ergo relinquitur quod sit virtus | |
| 481 theologica.</p> | |
| 482 <p title="II-II q. 81 a. 5 s. c."><a name="42399"><span class= | |
| 483 "ref">[42399] IIª-IIae q. 81 a. 5 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 484 est quod ponitur pars iustitiae, quae est virtus moralis.</p> | |
| 485 <p title="II-II q. 81 a. 5 co."><a name="42400"><span class= | |
| 486 "ref">[42400] IIª-IIae q. 81 a. 5 co.</span></a> Respondeo | |
| 487 dicendum quod, sicut dictum est, religio est quae Deo debitum | |
| 488 cultum affert. Duo igitur in religione considerantur. Unum quidem | |
| 489 quod religio Deo affert, cultus scilicet, et hoc se habet per modum | |
| 490 materiae et obiecti ad religionem. Aliud autem est id cui affertur, | |
| 491 scilicet Deus. Cui cultus exhibetur non quasi actus quibus Deus | |
| 492 colitur ipsum Deum attingunt, sicut cum credimus Deo, credendo Deum | |
| 493 attingimus (propter quod supra dictum est quod Deus est fidei | |
| 494 obiectum non solum inquantum credimus Deum, sed inquantum credimus | |
| 495 Deo), affertur autem Deo debitus cultus inquantum actus quidam, | |
| 496 quibus Deus colitur, in Dei reverentiam fiunt, puta sacrificiorum | |
| 497 oblationes et alia huiusmodi. Unde manifestum est quod Deus non | |
| 498 comparatur ad virtutem religionis sicut materia vel obiectum, sed | |
| 499 sicut finis. Et ideo religio non est virtus theologica, cuius | |
| 500 obiectum est ultimus finis, sed est virtus moralis, cuius est esse | |
| 501 circa ea quae sunt ad finem.</p> | |
| 502 <p title="II-II q. 81 a. 5 ad 1"><a name="42401"><span class= | |
| 503 "ref">[42401] IIª-IIae q. 81 a. 5 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 504 ergo dicendum quod semper potentia vel virtus quae operatur circa | |
| 505 finem, per imperium movet potentiam vel virtutem operantem ea quae | |
| 506 ordinantur in finem illum. Virtutes autem theologicae, scilicet | |
| 507 fides, spes et caritas, habent actum circa Deum sicut circa | |
| 508 proprium obiectum. Et ideo suo imperio causant actum religionis, | |
| 509 quae operatur quaedam in ordine ad Deum. Et ideo Augustinus dicit | |
| 510 quod <i>Deus colitur fide, spe et caritate</i>.</p> | |
| 511 <p title="II-II q. 81 a. 5 ad 2"><a name="42402"><span class= | |
| 512 "ref">[42402] IIª-IIae q. 81 a. 5 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 513 dicendum quod religio ordinat hominem in Deum non sicut in | |
| 514 obiectum, sed sicut in finem.</p> | |
| 515 <p title="II-II q. 81 a. 5 ad 3"><a name="42403"><span class= | |
| 516 "ref">[42403] IIª-IIae q. 81 a. 5 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 517 dicendum quod religio non est virtus theologica neque | |
| 518 intellectualis, sed moralis, cum sit pars iustitiae. Et medium in | |
| 519 ipsa accipitur non quidem inter passiones, sed secundum quandam | |
| 520 aequalitatem inter operationes quae sunt ad Deum. Dico autem | |
| 521 aequalitatem non absolute, quia Deo non potest tantum exhiberi | |
| 522 quantum ei debetur, sed secundum considerationem humanae facultatis | |
| 523 et divinae acceptationis. Superfluum autem in his quae ad divinum | |
| 524 cultum pertinent esse potest, non secundum circumstantiam quanti, | |
| 525 sed secundum alias circumstantias, puta quia cultus divinus | |
| 526 exhibetur cui non debet exhiberi, vel quando non debet, vel | |
| 527 secundum alias circumstantias prout non debet.</p> | |
| 528 <br /> | |
| 529 <div class="E">Articulus 6</div> | |
| 530 <p title="II-II q. 81 a. 6 arg. 1"><a name="42404"><span class= | |
| 531 "ref">[42404] IIª-IIae q. 81 a. 6 arg. 1</span></a> Ad sextum | |
| 532 sic proceditur. Videtur quod religio non sit praeferenda aliis | |
| 533 virtutibus moralibus. Perfectio enim virtutis moralis consistit in | |
| 534 hoc quod attingit medium, ut patet in II Ethic. Sed religio deficit | |
| 535 in attingendo medium iustitiae, quia non reddit Deo omnino aequale. | |
| 536 Ergo religio non est potior aliis virtutibus moralibus.</p> | |
| 537 <p title="II-II q. 81 a. 6 arg. 2"><a name="42405"><span class= | |
| 538 "ref">[42405] IIª-IIae q. 81 a. 6 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 539 in his quae hominibus exhibentur, tanto videtur aliquid esse | |
| 540 laudabilius quanto magis indigenti exhibetur, unde dicitur Isaiae | |
| 541 LVIII, <i>frange esurienti panem tuum</i>. Sed Deus non indiget | |
| 542 aliquo quod ei a nobis exhibeatur, secundum illud Psalm., <i>dixi, | |
| 543 Deus meus es tu, quoniam bonorum meorum non eges</i>. Ergo religio | |
| 544 videtur minus laudabilis aliis virtutibus, per quas hominibus | |
| 545 subvenitur.</p> | |
| 546 <p title="II-II q. 81 a. 6 arg. 3"><a name="42406"><span class= | |
| 547 "ref">[42406] IIª-IIae q. 81 a. 6 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 548 quanto aliquid fit ex maiori necessitate, tanto minus est | |
| 549 laudabile, secundum illud I ad Cor. IX, <i>si evangelizavero, non | |
| 550 est mihi gloria, necessitas mihi incumbit</i>. Ubi autem est maius | |
| 551 debitum, ibi est maior necessitas. Cum igitur Deo maxime sit | |
| 552 debitum quod ei ab homine exhibetur, videtur quod religio sit minus | |
| 553 laudabilis inter virtutes humanas.</p> | |
| 554 <p title="II-II q. 81 a. 6 s. c."><a name="42407"><span class= | |
| 555 "ref">[42407] IIª-IIae q. 81 a. 6 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 556 est quod Exod. XX ponuntur primo praecepta ad religionem | |
| 557 pertinentia, tanquam praecipua. Ordo autem praeceptorum | |
| 558 proportionatur ordini virtutum, quia praecepta legis dantur de | |
| 559 actibus virtutum. Ergo religio est praecipua inter virtutes | |
| 560 morales.</p> | |
| 561 <p title="II-II q. 81 a. 6 co."><a name="42408"><span class= | |
| 562 "ref">[42408] IIª-IIae q. 81 a. 6 co.</span></a> Respondeo | |
| 563 dicendum quod ea quae sunt ad finem sortiuntur bonitatem ex ordine | |
| 564 in finem, et ideo quanto sunt fini propinquiora, tanto sunt | |
| 565 meliora. Virtutes autem morales, ut supra habitum est, sunt circa | |
| 566 ea quae ordinantur in Deum sicut in finem. Religio autem magis de | |
| 567 propinquo accedit ad Deum quam aliae virtutes morales, inquantum | |
| 568 operatur ea quae directe et immediate ordinantur in honorem | |
| 569 divinum. Et ideo religio praeeminet inter alias virtutes | |
| 570 morales.</p> | |
| 571 <p title="II-II q. 81 a. 6 ad 1"><a name="42409"><span class= | |
| 572 "ref">[42409] IIª-IIae q. 81 a. 6 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 573 ergo dicendum quod laus virtutis in voluntate consistit, non autem | |
| 574 in potestate. Et ideo deficere ab aequalitate, quae est medium | |
| 575 iustitiae, propter defectum potestatis, non diminuit laudem | |
| 576 virtutis, si non fuerit defectus ex parte voluntatis.</p> | |
| 577 <p title="II-II q. 81 a. 6 ad 2"><a name="42410"><span class= | |
| 578 "ref">[42410] IIª-IIae q. 81 a. 6 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 579 dicendum quod in his quae exhibentur alteri propter eorum | |
| 580 utilitatem, est exhibitio laudabilior quae fit magis indigenti, | |
| 581 quia est utilior. Deo autem non exhibetur aliquid propter eius | |
| 582 utilitatem, sed propter eius gloriam, nostram autem utilitatem.</p> | |
| 583 <p title="II-II q. 81 a. 6 ad 3"><a name="42411"><span class= | |
| 584 "ref">[42411] IIª-IIae q. 81 a. 6 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 585 dicendum quod ubi est necessitas, tollitur gloria supererogationis, | |
| 586 non autem excluditur meritum virtutis, si adsit voluntas. Et | |
| 587 propter hoc ratio non sequitur.</p> | |
| 588 <br /> | |
| 589 <div class="E">Articulus 7</div> | |
| 590 <p title="II-II q. 81 a. 7 arg. 1"><a name="42412"><span class= | |
| 591 "ref">[42412] IIª-IIae q. 81 a. 7 arg. 1</span></a> Ad | |
| 592 septimum sic proceditur. Videtur quod latria non habeat aliquem | |
| 593 exteriorem actum. Dicitur enim Ioan. IV, <i>Deus spiritus est, et | |
| 594 eos qui adorant eum, in spiritu et veritate adorare oportet</i>. | |
| 595 Sed exteriores actus non pertinent ad spiritum, sed magis ad | |
| 596 corpus. Ergo religio, ad quam pertinet adoratio, non habet | |
| 597 exteriores actus, sed interiores.</p> | |
| 598 <p title="II-II q. 81 a. 7 arg. 2"><a name="42413"><span class= | |
| 599 "ref">[42413] IIª-IIae q. 81 a. 7 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 600 religionis finis est Deo reverentiam et honorem exhibere. Sed | |
| 601 videtur ad irreverentiam alicuius excellentis pertinere si ea sibi | |
| 602 exhibeantur quae proprie ad inferiores pertinent. Cum igitur ea | |
| 603 quae exhibet homo corporalibus actibus proprie videantur ad | |
| 604 indigentias hominum ordinari, vel ad reverentiam inferiorum | |
| 605 creaturarum; non videtur quod congrue possunt assumi in divinam | |
| 606 reverentiam.</p> | |
| 607 <p title="II-II q. 81 a. 7 arg. 3"><a name="42414"><span class= | |
| 608 "ref">[42414] IIª-IIae q. 81 a. 7 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 609 Augustinus, in VI de Civ. Dei, commendat Senecam de hoc quod | |
| 610 vituperat quosdam qui idolis ea exhibebant quae solent hominibus | |
| 611 exhiberi, quia scilicet immortalibus non conveniunt ea quae sunt | |
| 612 mortalium. Sed haec multo minus conveniunt Deo vero, qui est | |
| 613 excelsus super omnes deos. Ergo videtur reprehensibile esse quod | |
| 614 aliquis corporalibus actibus Deum colat. Non ergo habet religio | |
| 615 corporales actus.</p> | |
| 616 <p title="II-II q. 81 a. 7 s. c."><a name="42415"><span class= | |
| 617 "ref">[42415] IIª-IIae q. 81 a. 7 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 618 est quod in Psalm. dicitur, <i>cor meum et caro mea exultaverunt in | |
| 619 Deum vivum</i>. Sed sicut interiores actus pertinent ad cor, ita | |
| 620 exteriores actus pertinent ad membra carnis. Ergo videtur quod Deus | |
| 621 sit colendus non solum interioribus actibus, sed etiam | |
| 622 exterioribus.</p> | |
| 623 <p title="II-II q. 81 a. 7 co."><a name="42416"><span class= | |
| 624 "ref">[42416] IIª-IIae q. 81 a. 7 co.</span></a> Respondeo | |
| 625 dicendum quod Deo reverentiam et honorem exhibemus non propter | |
| 626 ipsum, qui in seipso est gloria plenus, cui nihil a creatura adiici | |
| 627 potest, sed propter nos, quia videlicet per hoc quod Deum reveremur | |
| 628 et honoramus, mens nostra ei subiicitur, et in hoc eius perfectio | |
| 629 consistit; quaelibet enim res perficitur per hoc quod subditur suo | |
| 630 superiori, sicut corpus per hoc quod vivificatur ab anima, et aer | |
| 631 per hoc quod illuminatur a sole. Mens autem humana indiget ad hoc | |
| 632 quod coniungatur Deo, sensibilium manuductione, quia invisibilia | |
| 633 per ea quae facta sunt, intellecta, conspiciuntur, ut apostolus | |
| 634 dicit, ad Rom. Et ideo in divino cultu necesse est aliquibus | |
| 635 corporalibus uti, ut eis, quasi signis quibusdam, mens hominis | |
| 636 excitetur ad spirituales actus, quibus Deo coniungitur. Et ideo | |
| 637 religio habet quidem interiores actus quasi principales et per se | |
| 638 ad religionem pertinentes, exteriores vero actus quasi secundarios, | |
| 639 et ad interiores actus ordinatos.</p> | |
| 640 <p title="II-II q. 81 a. 7 ad 1"><a name="42417"><span class= | |
| 641 "ref">[42417] IIª-IIae q. 81 a. 7 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 642 ergo dicendum quod dominus loquitur quantum ad id quod est | |
| 643 principale et per se intentum in cultu divino.</p> | |
| 644 <p title="II-II q. 81 a. 7 ad 2"><a name="42418"><span class= | |
| 645 "ref">[42418] IIª-IIae q. 81 a. 7 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 646 dicendum quod huiusmodi exteriora non exhibentur Deo quasi his | |
| 647 indigeat, secundum illud Psalm., <i>numquid manducabo carnes | |
| 648 taurorum, aut sanguinem hircorum potabo?</i> Sed exhibentur Deo | |
| 649 tanquam signa quaedam interiorum et spiritualium operum, quae per | |
| 650 se Deus acceptat. Unde Augustinus dicit, in X de Civ. Dei, | |
| 651 <i>sacrificium visibile invisibilis sacrificii sacramentum, idest | |
| 652 sacrum signum, est</i>.</p> | |
| 653 <p title="II-II q. 81 a. 7 ad 3"><a name="42419"><span class= | |
| 654 "ref">[42419] IIª-IIae q. 81 a. 7 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 655 dicendum quod idololatrae deridentur ex hoc quod ea quae ad homines | |
| 656 pertinent idolis exhibebant non tanquam signa excitantia eos ad | |
| 657 aliqua spiritualia, sed tanquam per se eis accepta. Et praecipue | |
| 658 quia erant vana et turpia.</p> | |
| 659 <br /> | |
| 660 <div class="E">Articulus 8</div> | |
| 661 <p title="II-II q. 81 a. 8 arg. 1"><a name="42420"><span class= | |
| 662 "ref">[42420] IIª-IIae q. 81 a. 8 arg. 1</span></a> Ad octavum | |
| 663 sic proceditur. Videtur quod religio non sit idem sanctitati. | |
| 664 Religio enim est quaedam specialis virtus, ut habitum est. | |
| 665 Sanctitas autem dicitur esse generalis virtus, est enim <i>faciens | |
| 666 fideles et servantes ea quae ad Deum sunt iusta</i>, ut Andronicus | |
| 667 dicit. Ergo sanctitas non est idem religioni.</p> | |
| 668 <p title="II-II q. 81 a. 8 arg. 2"><a name="42421"><span class= | |
| 669 "ref">[42421] IIª-IIae q. 81 a. 8 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 670 sanctitas munditiam importare videtur, dicit enim Dionysius, XII | |
| 671 cap. de Div. Nom., quod <i>sanctitas est ab omni immunditia libera | |
| 672 et perfecta et omnino immaculata munditia</i>. Munditia autem | |
| 673 maxime videtur pertinere ad temperantiam, quae turpitudines | |
| 674 corporales excludit. Cum igitur religio ad iustitiam pertineat, | |
| 675 videtur quod sanctitas non sit idem religioni.</p> | |
| 676 <p title="II-II q. 81 a. 8 arg. 3"><a name="42422"><span class= | |
| 677 "ref">[42422] IIª-IIae q. 81 a. 8 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 678 ea quae dividuntur ex opposito non sunt idem. Sed in quadam | |
| 679 enumeratione partium iustitiae sanctitas condividitur religioni, ut | |
| 680 supra habitum est. Ergo sanctitas non est idem quod religio.</p> | |
| 681 <p title="II-II q. 81 a. 8 s. c."><a name="42423"><span class= | |
| 682 "ref">[42423] IIª-IIae q. 81 a. 8 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 683 est quod dicitur Luc. I, <i>serviamus illi in sanctitate et | |
| 684 iustitia</i>. Sed servire Deo pertinet ad religionem, ut supra | |
| 685 habitum est. Ergo religio est idem sanctitati.</p> | |
| 686 <p title="II-II q. 81 a. 8 co."><a name="42424"><span class= | |
| 687 "ref">[42424] IIª-IIae q. 81 a. 8 co.</span></a> Respondeo | |
| 688 dicendum quod nomen sanctitatis duo videtur importare. Uno quidem | |
| 689 modo, munditiam, et huic significationi competit nomen Graecum, | |
| 690 dicitur enim agios quasi sine terra. Alio modo importat firmitatem, | |
| 691 unde apud antiquos sancta dicebantur quae legibus erant munita ut | |
| 692 violari non deberent; unde et dicitur esse aliquid sancitum quia | |
| 693 est lege firmatum. Potest etiam secundum Latinos hoc nomen sanctus | |
| 694 ad munditiam pertinere, ut intelligatur sanctus quasi sanguine | |
| 695 tinctus, <i>eo quod antiquitus illi qui purificari volebant | |
| 696 sanguine hostiae tingebantur</i>, ut Isidorus dicit, in libro | |
| 697 Etymol. Et utraque significatio competit, ut sanctitas attribuatur | |
| 698 his quae divino cultui applicantur, ita quod non solum homines, sed | |
| 699 etiam templum et vasa et alia huiusmodi sanctificari dicantur ex | |
| 700 hoc quod cultui divino applicantur. Munditia enim necessaria est ad | |
| 701 hoc quod mens Deo applicetur. Quia mens humana inquinatur ex hoc | |
| 702 quod inferioribus rebus immergitur, sicut quaelibet res ex | |
| 703 immixtione peioris sordescit, ut argentum ex immixtione plumbi. | |
| 704 Oportet autem quod mens ab inferioribus rebus abstrahatur, ad hoc | |
| 705 quod supremae rei possit coniungi. Et ideo mens sine munditia Deo | |
| 706 applicari non potest. Unde ad Heb. ult. dicitur, <i>pacem sequimini | |
| 707 cum omnibus, et sanctimoniam, sine qua nemo videbit Deum</i>. | |
| 708 Firmitas etiam exigitur ad hoc quod mens Deo applicetur. Applicatur | |
| 709 enim ei sicut ultimo fini et primo principio, huiusmodi autem | |
| 710 oportet maxime immobilia esse. Unde dicebat apostolus, Rom. VIII, | |
| 711 <i>certus sum quod neque mors neque vita separabit me a caritate | |
| 712 Dei</i>. Sic igitur sanctitas dicitur per quam mens hominis seipsam | |
| 713 et suos actus applicat Deo. Unde non differt a religione secundum | |
| 714 essentiam, sed solum ratione. Nam religio dicitur secundum quod | |
| 715 exhibet Deo debitum famulatum in his quae pertinent specialiter ad | |
| 716 cultum divinum, sicut in sacrificiis, oblationibus et aliis | |
| 717 huiusmodi, sanctitas autem dicitur secundum quod homo non solum | |
| 718 haec, sed aliarum virtutum opera refert in Deum, vel secundum quod | |
| 719 homo se disponit per bona opera ad cultum divinum.</p> | |
| 720 <p title="II-II q. 81 a. 8 ad 1"><a name="42425"><span class= | |
| 721 "ref">[42425] IIª-IIae q. 81 a. 8 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 722 ergo dicendum quod sanctitas est quaedam specialis virtus secundum | |
| 723 essentiam, et secundum hoc est quodammodo eadem religioni. Habet | |
| 724 autem quandam generalitatem, secundum quod omnes virtutum actus per | |
| 725 imperium ordinat in bonum divinum, sicut et iustitia legalis | |
| 726 dicitur generalis virtus, inquantum ordinat omnium virtutum actus | |
| 727 in bonum commune.</p> | |
| 728 <p title="II-II q. 81 a. 8 ad 2"><a name="42426"><span class= | |
| 729 "ref">[42426] IIª-IIae q. 81 a. 8 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 730 dicendum quod temperantia munditiam quidem operatur, non tamen ita | |
| 731 quod habeat rationem sanctitatis nisi referatur in Deum. Unde de | |
| 732 ipsa virginitate dicit Augustinus, in libro de virginitate, quod | |
| 733 <i>non quia virginitas est, sed quia Deo dicata est, | |
| 734 honoratur</i>.</p> | |
| 735 <p title="II-II q. 81 a. 8 ad 3"><a name="42427"><span class= | |
| 736 "ref">[42427] IIª-IIae q. 81 a. 8 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 737 dicendum quod sanctitas distincta est a religione propter | |
| 738 differentiam praedictam, non quia differat re, sed ratione tantum, | |
| 739 ut dictum est.</p> | |
| 740 <div class="centro"><br /> | |
| 741 <p><a href="sth3080.html"><img src="icons/ageretro.gif" width="19" | |
| 742 height="19" align="middle" border="0" alt="age retro" /></a> | |
| 743 <a href="sth3082.html"><img src="icons/ageultra.gif" width="19" | |
| 744 height="19" align="middle" border="0" alt="age ultra" /></a></p> | |
| 745 <br /> | |
| 746 <hr /> | |
| 747 <br /> | |
| 748 <address>© 2006 Fundación Tomás de Aquino quoad | |
| 749 hanc editionem<br /> | |
| 750 Iura omnia asservantur<br /> | |
| 751 OCLC nr. <a href="http://worldcatlibraries.org/wcpa/oclc/49644264" | |
| 752 style="text-decoration=none">49644264</a></address> | |
| 753 </div> | |
| 754 </body> | |
| 755 </html> |
