Mercurial > hg > Aquinas
comparison summa/latin/sth3045.html @ 28:544e12f679ad
convert to xml
| author | ht |
|---|---|
| date | Tue, 24 Nov 2009 19:27:32 +0000 |
| parents | 4006eb4882de |
| children | d777cc3962f2 |
comparison
equal
deleted
inserted
replaced
| 27:c16124ac5890 | 28:544e12f679ad |
|---|---|
| 1 <!DOCTYPE HTML PUBLIC "-//W3C//DTD HTML 4.0 Transitional//EN" "http://www.w3.org/TR/REC-html40/loose.dtd"> | 1 <!DOCTYPE html PUBLIC "-//W3C//DTD XHTML 1.0 Transitional//EN" |
| 2 <HTML LANG="LA"> | 2 "http://www.w3.org/TR/xhtml1/DTD/xhtml1-transitional.dtd"> |
| 3 <HEAD> | 3 <html lang="LA" xmlns="http://www.w3.org/1999/xhtml" xml:lang="LA"> |
| 4 <META HTTP-EQUIV="Content-Type" CONTENT="text/html; charset=ISO-8859-1"> | 4 <head> |
| 5 <META HTTP-EQUIV="Content-Style-Type" CONTENT="text/css"> | 5 <meta name="generator" content= |
| 6 <META HTTP-EQUIV="Content-Script-Type" CONTENT="text/javascript"> | 6 "HTML Tidy for Windows (vers 1st February 2005), see www.w3.org" /> |
| 7 <META NAME="keywords" CONTENT="Thomas de Aquino, Summa Theologiae, Corpus Thomisticum"> | 7 <meta http-equiv="Content-Type" content= |
| 8 <META NAME="language" CONTENT="Latin"> | 8 "text/html; charset=us-ascii" /> |
| 9 <META NAME="security" CONTENT="public"> | 9 <meta http-equiv="Content-Style-Type" content="text/css" /> |
| 10 <META NAME="owner" CONTENT="ealarcon@unav.es"> | 10 <meta http-equiv="Content-Script-Type" content="text/javascript" /> |
| 11 <META NAME="author" CONTENT="Enrique Alarcón"> | 11 <meta name="keywords" content= |
| 12 <META NAME="abstract" CONTENT=""> | 12 "Thomas de Aquino, Summa Theologiae, Corpus Thomisticum" /> |
| 13 <LINK REL="stylesheet" MEDIA="screen" HREF="vscreen.css" TYPE="text/css"> | 13 <meta name="language" content="Latin" /> |
| 14 <LINK REL="stylesheet" MEDIA="print" HREF="vprint.css" TYPE="text/css"> | 14 <meta name="security" content="public" /> |
| 15 <TITLE>Thomas de Aquino, Summa Theologiae, IIª-IIae q. 45-46</TITLE> | 15 <meta name="owner" content="ealarcon@unav.es" /> |
| 16 </HEAD> | 16 <meta name="author" content="Enrique Alarcón" /> |
| 17 <BODY> | 17 <meta name="abstract" content="" /> |
| 18 <A HREF="http://www.corpusthomisticum.org/"><DIV CLASS="tres">CORPUS THOMISTICUM</DIV></A> | 18 <link rel="stylesheet" media="screen" href="vscreen.css" type= |
| 19 <DIV CLASS="uno">Sancti Thomae de Aquino</DIV> | 19 "text/css" /> |
| 20 <DIV CLASS="uno">Summa Theologiae</DIV> | 20 <link rel="stylesheet" media="print" href="vprint.css" type= |
| 21 <DIV CLASS="dos">secunda pars secundae partis a quaestione XLV ad XLVI</DIV> | 21 "text/css" /> |
| 22 <BR> | 22 <title>Thomas de Aquino, Summa Theologiae, IIª-IIae q. |
| 23 <DIV CLASS="centro"> | 23 45-46</title> |
| 24 <TABLE ALIGN="center" SUMMARY="Imago"> | 24 </head> |
| 25 <TR> | 25 <body> |
| 26 <TH><IMG SRC="icons/fugit190.jpg" WIDTH="275" HEIGHT="190" BORDER="0" ALT="Thomas de Aquino a Filippino Lippi depictus (Cappella Carafa, S. Maria sopra Minerva, Roma)" ALIGN="middle"></TH> | 26 <a href="http://www.corpusthomisticum.org/"></a> |
| 27 </TR> | 27 <div class="tres">CORPUS THOMISTICUM</div> |
| 28 </TABLE> | 28 <div class="uno">Sancti Thomae de Aquino</div> |
| 29 <BR> | 29 <div class="uno">Summa Theologiae</div> |
| 30 <SPAN CLASS="tres">Textum Leoninum Romae 1895 editum<BR>ac automato translatum a Roberto Busa SJ in taenias magneticas<BR>denuo recognovit Enrique Alarcón atque instruxit<BR><BR></SPAN> | 30 <div class="dos">secunda pars secundae partis a quaestione XLV ad |
| 31 <BR><HR><BR> | 31 XLVI</div> |
| 32 <P> | 32 <br /> |
| 33 <A HREF="sth3044.html"><IMG SRC="icons/ageretro.gif" WIDTH="19" HEIGHT="19" ALIGN="middle" BORDER="0" ALT="age retro"></A> | 33 <div class="centro"> |
| 34 | 34 <table align="center" summary="Imago"> |
| 35 <A HREF="sth3047.html"><IMG SRC="icons/ageultra.gif" WIDTH="19" HEIGHT="19" ALIGN="middle" BORDER="0" ALT="age ultra"></A> | 35 <tr> |
| 36 </P> | 36 <th><img src="icons/fugit190.jpg" width="275" height="190" border= |
| 37 <SCRIPT LANGUAGE="JavaScript" TYPE="text/javascript"> | 37 "0" alt= |
| 38 "Thomas de Aquino a Filippino Lippi depictus (Cappella Carafa, S. Maria sopra Minerva, Roma)" | |
| 39 align="middle" /></th> | |
| 40 </tr> | |
| 41 </table> | |
| 42 <br /> | |
| 43 <span class="tres">Textum Leoninum Romae 1895 editum<br /> | |
| 44 ac automato translatum a Roberto Busa SJ in taenias | |
| 45 magneticas<br /> | |
| 46 denuo recognovit Enrique Alarcón atque instruxit<br /> | |
| 47 <br /></span><br /> | |
| 48 <hr /> | |
| 49 <br /> | |
| 50 <p><a href="sth3044.html"><img src="icons/ageretro.gif" width="19" | |
| 51 height="19" align="middle" border="0" alt="age retro" /></a> | |
| 52 <a href="sth3047.html"><img src="icons/ageultra.gif" width="19" | |
| 53 height="19" align="middle" border="0" alt="age ultra" /></a></p> | |
| 54 <script language="JavaScript" type="text/javascript"> | |
| 55 //<![CDATA[ | |
| 38 <!-- | 56 <!-- |
| 39 // original code by Bill Trefzger 12/12/96; revised by Enrique Alarcon 12/9/2000 | 57 // original code by Bill Trefzger 12/12/96; revised by Enrique Alarcon 12/9/2000 |
| 40 function go(){if(document.selecter.select1.options[document.selecter.select1.selectedIndex].value !="none"){location=document.selecter.select1.options[document.selecter.select1.selectedIndex].value}} | 58 function go(){if(document.selecter.select1.options[document.selecter.select1.selectedIndex].value !="none"){location=document.selecter.select1.options[document.selecter.select1.selectedIndex].value}} |
| 41 document.write('<FORM NAME="selecter"><SELECT NAME="select1">'); | 59 document.write('<FORM NAME="selecter"><SELECT NAME="select1">'); |
| 42 document.write('<OPTION VALUE="none">INDEX'); | 60 document.write('<OPTION VALUE="none">INDEX'); |
| 119 document.write('<OPTION VALUE="#40915">IIª-IIae q. 46 a. 3 s. c.'); | 137 document.write('<OPTION VALUE="#40915">IIª-IIae q. 46 a. 3 s. c.'); |
| 120 document.write('<OPTION VALUE="#40916">IIª-IIae q. 46 a. 3 co.'); | 138 document.write('<OPTION VALUE="#40916">IIª-IIae q. 46 a. 3 co.'); |
| 121 document.write('<OPTION VALUE="#40917">IIª-IIae q. 46 a. 3 ad 1'); | 139 document.write('<OPTION VALUE="#40917">IIª-IIae q. 46 a. 3 ad 1'); |
| 122 document.write('<OPTION VALUE="#40918">IIª-IIae q. 46 a. 3 ad 2'); | 140 document.write('<OPTION VALUE="#40918">IIª-IIae q. 46 a. 3 ad 2'); |
| 123 document.write('<OPTION VALUE="#40919">IIª-IIae q. 46 a. 3 ad 3'); | 141 document.write('<OPTION VALUE="#40919">IIª-IIae q. 46 a. 3 ad 3'); |
| 124 document.write('</SELECT>'); | 142 document.write('<\/SELECT>'); |
| 125 document.write('<BR><BR>'); | 143 document.write('<BR><BR>'); |
| 126 document.write('<INPUT TYPE="button" VALUE="Agedum" ONCLICK="go()">'); | 144 document.write('<INPUT TYPE="button" VALUE="Agedum" ONCLICK="go()">'); |
| 127 document.write('</FORM>'); | 145 document.write('<\/FORM>'); |
| 128 // --> | 146 // --> |
| 129 </SCRIPT> | 147 //]]> |
| 130 <BR><HR><BR> | 148 </script><br /> |
| 131 </DIV> | 149 <hr /> |
| 132 <DIV CLASS="D">Quaestio 45</DIV> | 150 <br /></div> |
| 133 <DIV CLASS="G">Prooemium</DIV> | 151 <div class="D">Quaestio 45</div> |
| 134 <P TITLE="II-II q. 45 pr."><A NAME="40844"><SPAN CLASS="ref">[40844] IIª-IIae q. 45 pr. </SPAN></A>Deinde considerandum est de dono sapientiae, quod respondet caritati. Et primo, de ipsa sapientia; secundo, de vitio opposito. Circa primum quaeruntur sex. Primo, utrum sapientia debeat numerari inter dona spiritus sancti. Secundo, in quo sit sicut in subiecto. Tertio, utrum sapientia sit speculativa tantum, vel etiam practica. Quarto, utrum sapientia quae est donum possit esse cum peccato mortali. Quinto, utrum sit in omnibus habentibus gratiam gratum facientem. Sexto, quae beatitudo ei respondeat.</P> | 152 <div class="G">Prooemium</div> |
| 135 <BR> | 153 <p title="II-II q. 45 pr."><a name="40844"><span class= |
| 136 <DIV CLASS="E">Articulus 1</DIV> | 154 "ref">[40844] IIª-IIae q. 45 pr.</span></a> Deinde |
| 137 <P TITLE="II-II q. 45 a. 1 arg. 1"><A NAME="40845"><SPAN CLASS="ref">[40845] IIª-IIae q. 45 a. 1 arg. 1 </SPAN></A>Ad primum sic proceditur. Videtur quod sapientia non debeat inter dona spiritus sancti computari. Dona enim sunt perfectiora virtutibus, ut supra dictum est. Sed virtus se habet solum ad bonum, unde et Augustinus dicit, in libro de Lib. Arb., quod nullus virtutibus male utitur. Ergo multo magis dona spiritus sancti se habent solum ad bonum. Sed sapientia se habet etiam ad malum, dicitur enim Iac. III quaedam sapientia esse terrena, animalis, diabolica. Ergo sapientia non debet poni inter dona spiritus sancti.</P> | 155 considerandum est de dono sapientiae, quod respondet caritati. Et |
| 138 <P TITLE="II-II q. 45 a. 1 arg. 2"><A NAME="40846"><SPAN CLASS="ref">[40846] IIª-IIae q. 45 a. 1 arg. 2 </SPAN></A>Praeterea, sicut Augustinus dicit, XIV de Trin., <I>sapientia est divinarum rerum cognitio</I>. Sed cognitio divinarum rerum quam homo potest per sua naturalia habere, pertinet ad sapientiam quae est virtus intellectualis, cognitio autem divinorum supernaturalis pertinet ad fidem quae est virtus theologica, ut ex supradictis patet. Ergo sapientia magis debet dici virtus quam donum.</P> | 156 primo, de ipsa sapientia; secundo, de vitio opposito. Circa primum |
| 139 <P TITLE="II-II q. 45 a. 1 arg. 3"><A NAME="40847"><SPAN CLASS="ref">[40847] IIª-IIae q. 45 a. 1 arg. 3 </SPAN></A>Praeterea, Iob XXVIII dicitur, <I>ecce timor domini ipsa est sapientia</I>, habetur, ecce, pietas ipsa est sapientia. Ubi secundum litteram Septuaginta, qua utitur Augustinus, habetur, ecce, pietas ipsa est sapientia. Sed tam timor quam pietas ponuntur dona spiritus sancti. Ergo sapientia non debet numerari inter dona spiritus sancti quasi donum ab aliis distinctum.</P> | 157 quaeruntur sex. Primo, utrum sapientia debeat numerari inter dona |
| 140 <P TITLE="II-II q. 45 a. 1 s. c."><A NAME="40848"><SPAN CLASS="ref">[40848] IIª-IIae q. 45 a. 1 s. c. </SPAN></A>Sed contra est quod Isaiae XI dicitur, <I>requiescet super eum spiritus domini, sapientiae et intellectus,</I> et cetera.</P> | 158 spiritus sancti. Secundo, in quo sit sicut in subiecto. Tertio, |
| 141 <P TITLE="II-II q. 45 a. 1 co."><A NAME="40849"><SPAN CLASS="ref">[40849] IIª-IIae q. 45 a. 1 co. </SPAN></A>Respondeo dicendum quod secundum philosophum, in principio Metaphys., ad sapientem pertinet considerare causam altissimam, per quam de aliis certissime iudicatur, et secundum quam omnia ordinari oportet. Causa autem altissima dupliciter accipi potest, vel simpliciter, vel in aliquo genere. Ille igitur qui cognoscit causam altissimam in aliquo genere et per eam potest de omnibus quae sunt illius generis iudicare et ordinare, dicitur esse sapiens in illo genere, ut in medicina vel architectura, secundum illud I ad Cor. III, <I>ut sapiens architectus fundamentum posui</I>. Ille autem qui cognoscit causam altissimam simpliciter, quae est Deus, dicitur sapiens simpliciter, inquantum per regulas divinas omnia potest iudicare et ordinare. Huiusmodi autem iudicium consequitur homo per spiritum sanctum, secundum illud I ad Cor. II, <I>spiritualis iudicat omnia</I>; quia, sicut ibidem dicitur, <I>spiritus omnia scrutatur, etiam profunda Dei</I>. Unde manifestum est quod sapientia est donum spiritus sancti.</P> | 159 utrum sapientia sit speculativa tantum, vel etiam practica. Quarto, |
| 142 <P TITLE="II-II q. 45 a. 1 ad 1"><A NAME="40850"><SPAN CLASS="ref">[40850] IIª-IIae q. 45 a. 1 ad 1 </SPAN></A>Ad primum ergo dicendum quod bonum dicitur dupliciter. Uno modo, quod vere est bonum et simpliciter perfectum. Alio modo dicitur aliquid esse bonum, secundum quandam similitudinem, quod est in malitia perfectum, sicut dicitur bonus latro vel perfectus latro, ut patet per philosophum, in V Metaphys. Et sicut circa ea quae sunt vere bona invenitur aliqua altissima causa, quae est summum bonum, quod est ultimus finis, per cuius cognitionem homo dicitur vere sapiens; ita etiam in malis est invenire aliquid ad quod alia referuntur sicut ad ultimum finem, per cuius cognitionem homo dicitur esse sapiens ad male agendum; secundum illud Ierem. IV, <I>sapientes sunt ut faciant mala, bene autem facere nescierunt</I>. Quicumque enim avertitur a fine debito, necesse est quod aliquem finem indebitum sibi praestituat, quia omne agens agit propter finem. Unde si praestituat sibi finem in bonis exterioribus terrenis, vocatur sapientia terrena; si autem in bonis corporalibus, vocatur sapientia animalis; si autem in aliqua excellentia, vocatur sapientia diabolica, propter imitationem superbiae Diaboli, de quo dicitur Iob XLI, <I>ipse est rex super universos filios superbiae</I>.</P> | 160 utrum sapientia quae est donum possit esse cum peccato mortali. |
| 143 <P TITLE="II-II q. 45 a. 1 ad 2"><A NAME="40851"><SPAN CLASS="ref">[40851] IIª-IIae q. 45 a. 1 ad 2 </SPAN></A>Ad secundum dicendum quod sapientia quae ponitur donum differt ab ea quae ponitur virtus intellectualis acquisita. Nam illa acquiritur studio humano, haec autem est de sursum descendens, ut dicitur Iac. III. Similiter et differt a fide. Nam fides assentit veritati divinae secundum seipsam, sed iudicium quod est secundum veritatem divinam pertinet ad donum sapientiae. Et ideo donum sapientiae praesupponit fidem, quia unusquisque bene iudicat quae cognoscit, ut dicitur in I Ethic.</P> | 161 Quinto, utrum sit in omnibus habentibus gratiam gratum facientem. |
| 144 <P TITLE="II-II q. 45 a. 1 ad 3"><A NAME="40852"><SPAN CLASS="ref">[40852] IIª-IIae q. 45 a. 1 ad 3 </SPAN></A>Ad tertium dicendum quod sicut pietas, quae pertinet ad cultum Dei, est manifestativa fidei, inquantum per cultum Dei protestamur fidem; ita etiam pietas manifestat sapientiam. Et propter hoc dicitur quod pietas est sapientia. Et eadem ratione timor. Per hoc enim ostenditur quod homo rectum habet iudicium de divinis, quod Deum timet et colit.</P> | 162 Sexto, quae beatitudo ei respondeat.</p> |
| 145 <BR> | 163 <br /> |
| 146 <DIV CLASS="E">Articulus 2</DIV> | 164 <div class="E">Articulus 1</div> |
| 147 <P TITLE="II-II q. 45 a. 2 arg. 1"><A NAME="40853"><SPAN CLASS="ref">[40853] IIª-IIae q. 45 a. 2 arg. 1 </SPAN></A>Ad secundum sic proceditur. Videtur quod sapientia non sit in intellectu sicut in subiecto. Dicit enim Augustinus, in libro de gratia novi Test., quod sapientia est caritas Dei. Sed caritas est sicut in subiecto in voluntate, non in intellectu, ut supra habitum est. Ergo sapientia non est in intellectu sicut in subiecto.</P> | 165 <p title="II-II q. 45 a. 1 arg. 1"><a name="40845"><span class= |
| 148 <P TITLE="II-II q. 45 a. 2 arg. 2"><A NAME="40854"><SPAN CLASS="ref">[40854] IIª-IIae q. 45 a. 2 arg. 2 </SPAN></A>Praeterea, Eccli. VI dicitur, <I>sapientia doctrinae secundum nomen eius est</I>. Dicitur autem sapientia quasi sapida scientia, quod videtur ad affectum pertinere, ad quem pertinet experiri spirituales delectationes sive dulcedines. Ergo sapientia non est in intellectu, sed magis in affectu.</P> | 166 "ref">[40845] IIª-IIae q. 45 a. 1 arg. 1</span></a> Ad primum |
| 149 <P TITLE="II-II q. 45 a. 2 arg. 3"><A NAME="40855"><SPAN CLASS="ref">[40855] IIª-IIae q. 45 a. 2 arg. 3 </SPAN></A>Praeterea, potentia intellectiva sufficienter perficitur per donum intellectus. Sed ad id quod potest fieri per unum superfluum esset plura ponere. Ergo non est in intellectu.</P> | 167 sic proceditur. Videtur quod sapientia non debeat inter dona |
| 150 <P TITLE="II-II q. 45 a. 2 s. c."><A NAME="40856"><SPAN CLASS="ref">[40856] IIª-IIae q. 45 a. 2 s. c. </SPAN></A>Sed contra est quod Gregorius dicit, in II Moral., quod sapientia contrariatur stultitiae. Sed stultitia est in intellectu. Ergo et sapientia.</P> | 168 spiritus sancti computari. Dona enim sunt perfectiora virtutibus, |
| 151 <P TITLE="II-II q. 45 a. 2 co."><A NAME="40857"><SPAN CLASS="ref">[40857] IIª-IIae q. 45 a. 2 co. </SPAN></A>Respondeo dicendum quod, sicut supra dictum est, sapientia importat quandam rectitudinem iudicii secundum rationes divinas. Rectitudo autem iudicii potest contingere dupliciter, uno modo, secundum perfectum usum rationis; alio modo, propter connaturalitatem quandam ad ea de quibus iam est iudicandum. Sicut de his quae ad castitatem pertinent per rationis inquisitionem recte iudicat ille qui didicit scientiam moralem, sed per quandam connaturalitatem ad ipsa recte iudicat de eis ille qui habet habitum castitatis. Sic igitur circa res divinas ex rationis inquisitione rectum iudicium habere pertinet ad sapientiam quae est virtus intellectualis, sed rectum iudicium habere de eis secundum quandam connaturalitatem ad ipsa pertinet ad sapientiam secundum quod donum est spiritus sancti, sicut Dionysius dicit, in II cap. de Div. Nom., quod Hierotheus est perfectus in divinis <I>non solum discens, sed et patiens divina</I>. Huiusmodi autem compassio sive connaturalitas ad res divinas fit per caritatem, quae quidem unit nos Deo, secundum illud I ad Cor. VI, <I>qui adhaeret Deo unus spiritus est</I>. Sic igitur sapientia quae est donum causam quidem habet in voluntate, scilicet caritatem, sed essentiam habet in intellectu, cuius actus est recte iudicare, ut supra habitum est.</P> | 169 ut supra dictum est. Sed virtus se habet solum ad bonum, unde et |
| 152 <P TITLE="II-II q. 45 a. 2 ad 1"><A NAME="40858"><SPAN CLASS="ref">[40858] IIª-IIae q. 45 a. 2 ad 1 </SPAN></A>Ad primum ergo dicendum quod Augustinus loquitur de sapientia quantum ad suam causam. Ex qua etiam sumitur nomen sapientiae, secundum quod saporem quendam importat.</P> | 170 Augustinus dicit, in libro de Lib. Arb., quod nullus virtutibus |
| 153 <P TITLE="II-II q. 45 a. 2 ad 2"><A NAME="40859"><SPAN CLASS="ref">[40859] IIª-IIae q. 45 a. 2 ad 2 </SPAN></A>Unde patet responsio ad secundum. Si tamen iste sit intellectus illius auctoritatis. Quod non videtur, quia talis expositio non convenit nisi secundum nomen quod habet sapientia in Latina lingua. In Graeco autem non competit; et forte nec in aliis linguis. Unde potius videtur nomen sapientiae ibi accipi pro eius fama, qua a cunctis commendatur.</P> | 171 male utitur. Ergo multo magis dona spiritus sancti se habent solum |
| 154 <P TITLE="II-II q. 45 a. 2 ad 3"><A NAME="40860"><SPAN CLASS="ref">[40860] IIª-IIae q. 45 a. 2 ad 3 </SPAN></A>Ad tertium dicendum quod intellectus habet duos actus, scilicet percipere, et iudicare. Ad quorum primum ordinatur donum intellectus, ad secundum autem, secundum rationes divinas, donum sapientiae; sed secundum rationes humanas, donum scientiae.</P> | 172 ad bonum. Sed sapientia se habet etiam ad malum, dicitur enim Iac. |
| 155 <BR> | 173 III quaedam sapientia esse terrena, animalis, diabolica. Ergo |
| 156 <DIV CLASS="E">Articulus 3</DIV> | 174 sapientia non debet poni inter dona spiritus sancti.</p> |
| 157 <P TITLE="II-II q. 45 a. 3 arg. 1"><A NAME="40861"><SPAN CLASS="ref">[40861] IIª-IIae q. 45 a. 3 arg. 1 </SPAN></A>Ad tertium sic proceditur. Videtur quod sapientia non sit practica, sed speculativa tantum. Donum enim sapientiae est excellentius quam sapientia secundum quod est intellectualis virtus. Sed sapientia secundum quod est intellectualis virtus est speculativa tantum. Ergo multo magis sapientia quae est donum est speculativa, et non practica.</P> | 175 <p title="II-II q. 45 a. 1 arg. 2"><a name="40846"><span class= |
| 158 <P TITLE="II-II q. 45 a. 3 arg. 2"><A NAME="40862"><SPAN CLASS="ref">[40862] IIª-IIae q. 45 a. 3 arg. 2 </SPAN></A>Praeterea, practicus intellectus est circa operabilia, quae sunt contingentia. Sed sapientia est circa divina, quae sunt aeterna et necessaria. Ergo sapientia non potest esse practica.</P> | 176 "ref">[40846] IIª-IIae q. 45 a. 1 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 159 <P TITLE="II-II q. 45 a. 3 arg. 3"><A NAME="40863"><SPAN CLASS="ref">[40863] IIª-IIae q. 45 a. 3 arg. 3 </SPAN></A>Praeterea, Gregorius dicit, in VI Moral., quod <I>in contemplatione principium, quod Deus est, quaeritur, in operatione autem sub gravi necessitatis fasce laboratur</I>. Sed ad sapientiam pertinet divinorum visio, ad quam non pertinet sub aliquo fasce laborare, quia ut dicitur Sap. VIII, <I>non habet amaritudinem conversatio eius, nec taedium convictus illius</I>. Ergo sapientia est contemplativa tantum, non autem practica sive activa.</P> | 177 sicut Augustinus dicit, XIV de Trin., <i>sapientia est divinarum |
| 160 <P TITLE="II-II q. 45 a. 3 s. c."><A NAME="40864"><SPAN CLASS="ref">[40864] IIª-IIae q. 45 a. 3 s. c. </SPAN></A>Sed contra est quod dicitur ad Coloss. IV, <I>in sapientia ambulate ad eos qui foris sunt</I>. Hoc autem pertinet ad actionem. Ergo sapientia non solum est speculativa, sed etiam practica.</P> | 178 rerum cognitio</i>. Sed cognitio divinarum rerum quam homo potest |
| 161 <P TITLE="II-II q. 45 a. 3 co."><A NAME="40865"><SPAN CLASS="ref">[40865] IIª-IIae q. 45 a. 3 co. </SPAN></A>Respondeo dicendum quod, sicut Augustinus dicit, in XII de Trin., superior pars rationis sapientiae deputatur, inferior autem scientiae. Superior autem ratio, ut ipse in eodem libro dicit, intendit rationibus supernis, scilicet divinis, et conspiciendis et consulendis, conspiciendis quidem, secundum quod divina in seipsis contemplatur; consulendis autem, secundum quod per divina iudicat de humanis, per divinas regulas dirigens actus humanos. Sic igitur sapientia, secundum quod est donum, non solum est speculativa, sed etiam practica.</P> | 179 per sua naturalia habere, pertinet ad sapientiam quae est virtus |
| 162 <P TITLE="II-II q. 45 a. 3 ad 1"><A NAME="40866"><SPAN CLASS="ref">[40866] IIª-IIae q. 45 a. 3 ad 1 </SPAN></A>Ad primum ergo dicendum quod quanto aliqua virtus est altior, tanto ad plura se extendit; ut habetur in libro de causis. Unde ex hoc ipso quod sapientia quae est donum est excellentior quam sapientia quae est virtus intellectualis, utpote magis de propinquo Deum attingens, per quandam scilicet unionem animae ad ipsum, habet quod non solum dirigat in contemplatione, sed etiam in actione.</P> | 180 intellectualis, cognitio autem divinorum supernaturalis pertinet ad |
| 163 <P TITLE="II-II q. 45 a. 3 ad 2"><A NAME="40867"><SPAN CLASS="ref">[40867] IIª-IIae q. 45 a. 3 ad 2 </SPAN></A>Ad secundum dicendum quod divina in se quidem sunt necessaria et aeterna, sunt tamen regulae contingentium, quae humanis actibus subsunt.</P> | 181 fidem quae est virtus theologica, ut ex supradictis patet. Ergo |
| 164 <P TITLE="II-II q. 45 a. 3 ad 3"><A NAME="40868"><SPAN CLASS="ref">[40868] IIª-IIae q. 45 a. 3 ad 3 </SPAN></A>Ad tertium dicendum quod prius est considerare aliquid in seipso quam secundum quod ad alterum comparatur. Unde ad sapientiam per prius pertinet contemplatio divinorum, quae est visio principii; et posterius dirigere actus humanos secundum rationes divinas. Nec tamen in actibus humanis ex directione sapientiae provenit amaritudo aut labor, sed potius amaritudo propter sapientiam vertitur in dulcedinem, et labor in requiem.</P> | 182 sapientia magis debet dici virtus quam donum.</p> |
| 165 <BR> | 183 <p title="II-II q. 45 a. 1 arg. 3"><a name="40847"><span class= |
| 166 <DIV CLASS="E">Articulus 4</DIV> | 184 "ref">[40847] IIª-IIae q. 45 a. 1 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 167 <P TITLE="II-II q. 45 a. 4 arg. 1"><A NAME="40869"><SPAN CLASS="ref">[40869] IIª-IIae q. 45 a. 4 arg. 1 </SPAN></A>Ad quartum sic proceditur. Videtur quod sapientia possit esse sine gratia, cum peccato mortali. De his enim quae cum peccato mortali haberi non possunt praecipue sancti gloriantur, secundum illud II ad Cor. I, <I>gloria nostra haec est, testimonium conscientiae nostrae</I>. Sed de sapientia non debet aliquis gloriari, secundum illud Ierem. IX, <I>non glorietur sapiens in sapientia sua</I>. Ergo sapientia potest esse sine gratia, cum peccato mortali.</P> | 185 Iob XXVIII dicitur, <i>ecce timor domini ipsa est sapientia</i>, |
| 168 <P TITLE="II-II q. 45 a. 4 arg. 2"><A NAME="40870"><SPAN CLASS="ref">[40870] IIª-IIae q. 45 a. 4 arg. 2 </SPAN></A>Praeterea, sapientia importat cognitionem divinorum, ut dictum est. Sed aliqui cum peccato mortali possunt habere cognitionem veritatis divinae, secundum illud Rom. I, <I>veritatem Dei in iniustitia detinent</I>. Ergo sapientia potest esse cum peccato mortali.</P> | 186 habetur, ecce, pietas ipsa est sapientia. Ubi secundum litteram |
| 169 <P TITLE="II-II q. 45 a. 4 arg. 3"><A NAME="40871"><SPAN CLASS="ref">[40871] IIª-IIae q. 45 a. 4 arg. 3 </SPAN></A>Praeterea, Augustinus dicit, in XV de Trin., de caritate loquens, <I>nullum est isto Dei dono excellentius, solum est quod dividit inter filios regni aeterni et filios perditionis aeternae</I>. Sed sapientia differt a caritate. Ergo non dividit inter filios regni et filios perditionis. Ergo potest esse cum peccato mortali.</P> | 187 Septuaginta, qua utitur Augustinus, habetur, ecce, pietas ipsa est |
| 170 <P TITLE="II-II q. 45 a. 4 s. c."><A NAME="40872"><SPAN CLASS="ref">[40872] IIª-IIae q. 45 a. 4 s. c. </SPAN></A>Sed contra est quod dicitur Sap. I, <I>in malevolam animam non introibit sapientia, nec habitabit in corpore subdito peccatis</I>.</P> | 188 sapientia. Sed tam timor quam pietas ponuntur dona spiritus sancti. |
| 171 <P TITLE="II-II q. 45 a. 4 co."><A NAME="40873"><SPAN CLASS="ref">[40873] IIª-IIae q. 45 a. 4 co. </SPAN></A>Respondeo dicendum quod sapientia quae est donum spiritus sancti, sicut dictum est, facit rectitudinem iudicii circa res divinas, vel per regulas divinas de aliis, ex quadam connaturalitate sive unione ad divina. Quae quidem est per caritatem, ut dictum est. Et ideo sapientia de qua loquimur praesupponit caritatem. Caritas autem non potest esse cum peccato mortali, ut ex supradictis patet. Unde relinquitur quod sapientia de qua loquimur non potest esse cum peccato mortali.</P> | 189 Ergo sapientia non debet numerari inter dona spiritus sancti quasi |
| 172 <P TITLE="II-II q. 45 a. 4 ad 1"><A NAME="40874"><SPAN CLASS="ref">[40874] IIª-IIae q. 45 a. 4 ad 1 </SPAN></A>Ad primum ergo dicendum quod illud intelligendum est de sapientia in rebus mundanis; sive etiam in rebus divinis per rationes humanas. De qua sancti non gloriantur, sed eam se fatentur non habere, secundum illud Prov. XXX, <I>sapientia hominum non est mecum</I>. Gloriantur autem de sapientia divina, secundum illud I ad Cor. I, <I>factus est nobis sapientia a Deo</I>.</P> | 190 donum ab aliis distinctum.</p> |
| 173 <P TITLE="II-II q. 45 a. 4 ad 2"><A NAME="40875"><SPAN CLASS="ref">[40875] IIª-IIae q. 45 a. 4 ad 2 </SPAN></A>Ad secundum dicendum quod ratio illa procedit de cognitione divinorum quae habetur per studium et inquisitionem rationis. Quae potest haberi cum peccato mortali, non autem illa sapientia de qua loquimur.</P> | 191 <p title="II-II q. 45 a. 1 s. c."><a name="40848"><span class= |
| 174 <P TITLE="II-II q. 45 a. 4 ad 3"><A NAME="40876"><SPAN CLASS="ref">[40876] IIª-IIae q. 45 a. 4 ad 3 </SPAN></A>Ad tertium dicendum quod sapientia, etsi differat a caritate, tamen praesupponit eam; et ex hoc ipso dividit inter filios perditionis et regni.</P> | 192 "ref">[40848] IIª-IIae q. 45 a. 1 s. c.</span></a> Sed contra |
| 175 <BR> | 193 est quod Isaiae XI dicitur, <i>requiescet super eum spiritus |
| 176 <DIV CLASS="E">Articulus 5</DIV> | 194 domini, sapientiae et intellectus,</i> et cetera.</p> |
| 177 <P TITLE="II-II q. 45 a. 5 arg. 1"><A NAME="40877"><SPAN CLASS="ref">[40877] IIª-IIae q. 45 a. 5 arg. 1 </SPAN></A>Ad quintum sic proceditur. Videtur quod sapientia non sit in omnibus habentibus gratiam. Maius enim est sapientiam habere quam sapientiam audire. Sed solum perfectorum est sapientiam audire, secundum illud I ad Cor. II, <I>sapientiam loquimur inter perfectos</I>. Cum ergo non omnes habentes gratiam sint perfecti, videtur quod multo minus omnes habentes gratiam sapientiam habeant.</P> | 195 <p title="II-II q. 45 a. 1 co."><a name="40849"><span class= |
| 178 <P TITLE="II-II q. 45 a. 5 arg. 2"><A NAME="40878"><SPAN CLASS="ref">[40878] IIª-IIae q. 45 a. 5 arg. 2 </SPAN></A>Praeterea, sapientis est ordinare; ut philosophus dicit, in principio Metaphys. Et Iac. III dicitur quod est iudicans sine simulatione. Sed non omnium habentium gratiam est de aliis iudicare aut alios ordinare, sed solum praelatorum. Ergo non omnium habentium gratiam est habere sapientiam.</P> | 196 "ref">[40849] IIª-IIae q. 45 a. 1 co.</span></a> Respondeo |
| 179 <P TITLE="II-II q. 45 a. 5 arg. 3"><A NAME="40879"><SPAN CLASS="ref">[40879] IIª-IIae q. 45 a. 5 arg. 3 </SPAN></A>Praeterea, sapientia datur contra stultitiam; ut Gregorius dicit, in II Moral. Sed multi habentes gratiam sunt naturaliter stulti, ut patet de amentibus baptizatis, vel qui postmodum sine peccato in amentiam incidunt. Ergo non in omnibus habentibus gratiam est sapientia.</P> | 197 dicendum quod secundum philosophum, in principio Metaphys., ad |
| 180 <P TITLE="II-II q. 45 a. 5 s. c."><A NAME="40880"><SPAN CLASS="ref">[40880] IIª-IIae q. 45 a. 5 s. c. </SPAN></A>Sed contra est quod quicumque qui est sine peccato mortali diligitur a Deo, quia caritatem habet, qua Deum diligit; Deus autem diligentes se diligit, ut dicitur Prov. VIII. Sed Sap. VII dicitur quod <I>neminem diligit Deus nisi eum qui cum sapientia inhabitat</I>. Ergo in omnibus habentibus gratiam, sine peccato mortali existentibus, est sapientia.</P> | 198 sapientem pertinet considerare causam altissimam, per quam de aliis |
| 181 <P TITLE="II-II q. 45 a. 5 co."><A NAME="40881"><SPAN CLASS="ref">[40881] IIª-IIae q. 45 a. 5 co. </SPAN></A>Respondeo dicendum quod sapientia de qua loquimur, sicut dictum est, importat quandam rectitudinem iudicii circa divina et conspicienda et consulenda. Et quantum ad utrumque, ex unione ad divina secundum diversos gradus aliqui sapientiam sortiuntur. Quidam enim tantum sortiuntur de recto iudicio, tam in contemplatione divinorum quam etiam in ordinatione rerum humanarum secundum divinas regulas, quantum est necessarium ad salutem. Et hoc nulli deest sine peccato mortali existenti per gratiam gratum facientem, quia si natura non deficit in necessariis, multo minus gratia. Unde dicitur I Ioan. II, <I>unctio docet vos de omnibus</I>. Quidam autem altiori gradu percipiunt sapientiae donum, et quantum ad contemplationem divinorum, inquantum scilicet altiora quaedam mysteria et cognoscunt et aliis manifestare possunt; et etiam quantum ad directionem humanorum secundum regulas divinas, inquantum possunt secundum eas non solum seipsos, sed etiam alios ordinare. Et iste gradus sapientiae non est communis omnibus habentibus gratiam gratum facientem, sed magis pertinet ad gratias gratis datas, quas spiritus sanctus distribuit prout vult, secundum illud I ad Cor. XII, <I>alii datur per spiritum sermo sapientiae,</I> et cetera.</P> | 199 certissime iudicatur, et secundum quam omnia ordinari oportet. |
| 182 <P TITLE="II-II q. 45 a. 5 ad 1"><A NAME="40882"><SPAN CLASS="ref">[40882] IIª-IIae q. 45 a. 5 ad 1 </SPAN></A>Ad primum ergo dicendum quod apostolus loquitur ibi de sapientia secundum quod se extendit ad occulta mysteria divinorum, sicut et ibidem dicitur, <I>loquimur Dei sapientiam in mysterio absconditam</I>.</P> | 200 Causa autem altissima dupliciter accipi potest, vel simpliciter, |
| 183 <P TITLE="II-II q. 45 a. 5 ad 2"><A NAME="40883"><SPAN CLASS="ref">[40883] IIª-IIae q. 45 a. 5 ad 2 </SPAN></A>Ad secundum dicendum quod quamvis ordinare alios homines et de eis iudicare pertineat ad solos praelatos, tamen ordinare proprios actus et de eis iudicare pertinet ad unumquemque; ut patet per Dionysium, in epistola ad Demophilum.</P> | 201 vel in aliquo genere. Ille igitur qui cognoscit causam altissimam |
| 184 <P TITLE="II-II q. 45 a. 5 ad 3"><A NAME="40884"><SPAN CLASS="ref">[40884] IIª-IIae q. 45 a. 5 ad 3 </SPAN></A>Ad tertium dicendum quod amentes baptizati, sicut et pueri, habent quidem habitum sapientiae, secundum quod est donum spiritus sancti, sed non habent actum, propter impedimentum corporale quo impeditur in eis usus rationis.</P> | 202 in aliquo genere et per eam potest de omnibus quae sunt illius |
| 185 <BR> | 203 generis iudicare et ordinare, dicitur esse sapiens in illo genere, |
| 186 <DIV CLASS="E">Articulus 6</DIV> | 204 ut in medicina vel architectura, secundum illud I ad Cor. III, |
| 187 <P TITLE="II-II q. 45 a. 6 arg. 1"><A NAME="40885"><SPAN CLASS="ref">[40885] IIª-IIae q. 45 a. 6 arg. 1 </SPAN></A>Ad sextum sic proceditur. Videtur quod septima beatitudo non respondeat dono sapientiae. Septima enim beatitudo est, <I>beati pacifici, quoniam filii Dei vocabuntur</I>. Utrumque autem horum pertinet immediate ad caritatem. Nam de pace dicitur in Psalm., <I>pax multa diligentibus legem tuam</I>. Et ut apostolus dicit, Rom. V, <I>caritas Dei diffusa est in cordibus nostris per spiritum sanctum, qui datus est nobis</I>; qui quidem est spiritus adoptionis filiorum, in quo clamamus, abba, pater, ut dicitur Rom. VIII. Ergo septima beatitudo magis debet attribui caritati quam sapientiae.</P> | 205 <i>ut sapiens architectus fundamentum posui</i>. Ille autem qui |
| 188 <P TITLE="II-II q. 45 a. 6 arg. 2"><A NAME="40886"><SPAN CLASS="ref">[40886] IIª-IIae q. 45 a. 6 arg. 2 </SPAN></A>Praeterea, unumquodque magis manifestatur per proximum effectum quam per remotum. Sed proximus effectus sapientiae videtur esse caritas, secundum illud Sap. VII, <I>per nationes in animas sanctas se transfert, amicos Dei et prophetas constituit</I>, pax autem et adoptio filiorum videntur esse remoti effectus, cum procedant ex caritate, ut dictum est. Ergo beatitudo sapientiae respondens deberet magis determinari secundum dilectionem caritatis quam secundum pacem.</P> | 206 cognoscit causam altissimam simpliciter, quae est Deus, dicitur |
| 189 <P TITLE="II-II q. 45 a. 6 arg. 3"><A NAME="40887"><SPAN CLASS="ref">[40887] IIª-IIae q. 45 a. 6 arg. 3 </SPAN></A>Praeterea, Iac. III dicitur, <I>quae desursum est sapientia primo quidem pudica est, deinde autem pacifica, modesta, suadibilis, bonis consentiens, plena misericordia et fructibus bonis, iudicans sine simulatione</I>. Beatitudo ergo correspondens sapientiae non magis debuit accipi secundum pacem quam secundum alios effectus caelestis sapientiae.</P> | 207 sapiens simpliciter, inquantum per regulas divinas omnia potest |
| 190 <P TITLE="II-II q. 45 a. 6 s. c."><A NAME="40888"><SPAN CLASS="ref">[40888] IIª-IIae q. 45 a. 6 s. c. </SPAN></A>Sed contra est quod Augustinus dicit, in libro de Serm. Dom. in monte, quod <I>sapientia convenit pacificis, in quibus nullus motus est rebellis, sed obtemperans rationi</I>.</P> | 208 iudicare et ordinare. Huiusmodi autem iudicium consequitur homo per |
| 191 <P TITLE="II-II q. 45 a. 6 co."><A NAME="40889"><SPAN CLASS="ref">[40889] IIª-IIae q. 45 a. 6 co. </SPAN></A>Respondeo dicendum quod septima beatitudo congrue adaptatur dono sapientiae et quantum ad meritum et quantum ad praemium. Ad meritum quidem pertinet quod dicitur, beati pacifici. Pacifici autem dicuntur quasi pacem facientes vel in seipsis vel etiam in aliis. Quorum utrumque contingit per hoc quod ea in quibus pax constituitur ad debitum ordinem rediguntur, nam pax est tranquillitas ordinis, ut Augustinus dicit, XIX de Civ. Dei. Ordinare autem pertinet ad sapientiam; ut patet per philosophum, in principio Metaphys. Et ideo esse pacificum convenienter attribuitur sapientiae. Ad praemium autem pertinet quod dicitur, filii Dei vocabuntur. Dicuntur autem aliqui filii Dei inquantum participant similitudinem filii unigeniti et naturalis, secundum illud Rom. VIII, <I>quos praescivit conformes fieri imaginis filii sui</I>, qui quidem est sapientia genita. Et ideo percipiendo donum sapientiae, ad Dei filiationem homo pertingit.</P> | 209 spiritum sanctum, secundum illud I ad Cor. II, <i>spiritualis |
| 192 <P TITLE="II-II q. 45 a. 6 ad 1"><A NAME="40890"><SPAN CLASS="ref">[40890] IIª-IIae q. 45 a. 6 ad 1 </SPAN></A>Ad primum ergo dicendum quod caritatis est habere pacem, sed facere pacem est sapientiae ordinantis. Similiter etiam spiritus sanctus intantum dicitur spiritus adoptionis inquantum per eum datur nobis similitudo filii naturalis, qui est genita sapientia.</P> | 210 iudicat omnia</i>; quia, sicut ibidem dicitur, <i>spiritus omnia |
| 193 <P TITLE="II-II q. 45 a. 6 ad 2"><A NAME="40891"><SPAN CLASS="ref">[40891] IIª-IIae q. 45 a. 6 ad 2 </SPAN></A>Ad secundum dicendum quod illud est intelligendum de sapientia increata, quae prima se nobis unit per donum caritatis, et ex hoc revelat nobis mysteria, quorum cognitio est sapientia infusa. Et ideo sapientia infusa, quae est donum, non est causa caritatis, sed magis effectus.</P> | 211 scrutatur, etiam profunda Dei</i>. Unde manifestum est quod |
| 194 <P TITLE="II-II q. 45 a. 6 ad 3"><A NAME="40892"><SPAN CLASS="ref">[40892] IIª-IIae q. 45 a. 6 ad 3 </SPAN></A>Ad tertium dicendum quod, sicut iam dictum est, ad sapientiam, secundum quod est donum, pertinet non solum contemplari divina, sed etiam regulare humanos actus. In qua quidem directione primo occurrit remotio a malis quae contrariantur sapientiae, unde et timor dicitur esse initium sapientiae, inquantum facit recedere a malis. Ultimum autem est, sicut finis, quod omnia ad debitum ordinem redigantur, quod pertinet ad rationem pacis. Et ideo convenienter Iacobus dicit quod sapientia quae desursum est, quae est donum spiritus sancti, primum est pudica, quasi vitans corruptelas peccati; deinde autem pacifica, quod est finalis effectus sapientiae, propter quod ponitur beatitudo. Iam vero omnia quae sequuntur manifestant ea per quae sapientia ad pacem perducit, et ordine congruo. Nam homini per pudicitiam a corruptelis recedenti primo occurrit quod quantum ex se potest, modum in omnibus teneat, et quantum ad hoc dicitur, modesta. Secundo, ut in his in quibus ipse sibi non sufficit, aliorum monitis acquiescat, et quantum ad hoc subdit, suadibilis. Et haec duo pertinent ad hoc quod homo consequatur pacem in seipso. Sed ulterius, ad hoc quod homo sit pacificus etiam aliis, primo requiritur ut bonis eorum non repugnet, et hoc est quod dicit, bonis consentiens. Secundo, quod defectibus proximi et compatiatur in affectu et subveniat in effectu, et hoc est quod dicitur, plena misericordia et fructibus bonis. Tertio requiritur ut caritative emendare peccata satagat, et hoc est quod dicit, iudicans sine simulatione, ne scilicet, correctionem praetendens, odium intendat explere.</P> | 212 sapientia est donum spiritus sancti.</p> |
| 195 <BR> | 213 <p title="II-II q. 45 a. 1 ad 1"><a name="40850"><span class= |
| 196 <DIV CLASS="D">Quaestio 46</DIV> | 214 "ref">[40850] IIª-IIae q. 45 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum |
| 197 <DIV CLASS="G">Prooemium</DIV> | 215 ergo dicendum quod bonum dicitur dupliciter. Uno modo, quod vere |
| 198 <P TITLE="II-II q. 46 pr."><A NAME="40893"><SPAN CLASS="ref">[40893] IIª-IIae q. 46 pr. </SPAN></A>Deinde considerandum est de stultitia, quae opponitur sapientiae. Et circa hoc quaeruntur tria. Primo, utrum stultitia opponatur sapientiae. Secundo, utrum stultitia sit peccatum. Tertio, ad quod vitium capitale reducatur.</P> | 216 est bonum et simpliciter perfectum. Alio modo dicitur aliquid esse |
| 199 <BR> | 217 bonum, secundum quandam similitudinem, quod est in malitia |
| 200 <DIV CLASS="E">Articulus 1</DIV> | 218 perfectum, sicut dicitur bonus latro vel perfectus latro, ut patet |
| 201 <P TITLE="II-II q. 46 a. 1 arg. 1"><A NAME="40894"><SPAN CLASS="ref">[40894] IIª-IIae q. 46 a. 1 arg. 1 </SPAN></A>Ad primum sic proceditur. Videtur quod stultitia non opponatur sapientiae. Sapientiae enim directe videtur opponi insipientia. Sed stultitia non videtur esse idem quod insipientia, quia insipientia videtur esse solum circa divina, sicut et sapientia; stultitia autem se habet et circa divina et circa humana. Ergo sapientiae non opponitur stultitia.</P> | 219 per philosophum, in V Metaphys. Et sicut circa ea quae sunt vere |
| 202 <P TITLE="II-II q. 46 a. 1 arg. 2"><A NAME="40895"><SPAN CLASS="ref">[40895] IIª-IIae q. 46 a. 1 arg. 2 </SPAN></A>Praeterea, unum oppositorum non est via perveniendi ad aliud. Sed stultitia est via perveniendi ad sapientiam, dicitur enim I ad Cor. III, <I>si quis videtur inter vos sapiens esse in hoc saeculo, stultus fiat, ut sit sapiens</I>. Ergo sapientiae non opponitur stultitia.</P> | 220 bona invenitur aliqua altissima causa, quae est summum bonum, quod |
| 203 <P TITLE="II-II q. 46 a. 1 arg. 3"><A NAME="40896"><SPAN CLASS="ref">[40896] IIª-IIae q. 46 a. 1 arg. 3 </SPAN></A>Praeterea, unum oppositorum non est causa alterius. Sapientia autem est causa stultitiae, dicitur enim Ierem. X, <I>stultus factus est omnis homo a scientia sua</I>; sapientia autem quaedam scientia est. Et Isaiae XLVII dicitur, <I>sapientia tua et scientia tua, haec decepit te</I>, decipi autem ad stultitiam pertinet. Ergo sapientiae non opponitur stultitia.</P> | 221 est ultimus finis, per cuius cognitionem homo dicitur vere sapiens; |
| 204 <P TITLE="II-II q. 46 a. 1 arg. 4"><A NAME="40897"><SPAN CLASS="ref">[40897] IIª-IIae q. 46 a. 1 arg. 4 </SPAN></A>Praeterea, Isidorus dicit, in libro Etymol., quod <I>stultus est qui per ignominiam non commovetur ad dolorem, et qui non movetur iniuria</I>. Sed hoc pertinet ad sapientiam spiritualem; ut Gregorius dicit, in X Moral. Ergo sapientiae non opponitur stultitia.</P> | 222 ita etiam in malis est invenire aliquid ad quod alia referuntur |
| 205 <P TITLE="II-II q. 46 a. 1 s. c."><A NAME="40898"><SPAN CLASS="ref">[40898] IIª-IIae q. 46 a. 1 s. c. </SPAN></A>Sed contra est quod Gregorius dicit, in II Moral., quod donum sapientiae datur contra stultitiam.</P> | 223 sicut ad ultimum finem, per cuius cognitionem homo dicitur esse |
| 206 <P TITLE="II-II q. 46 a. 1 co."><A NAME="40899"><SPAN CLASS="ref">[40899] IIª-IIae q. 46 a. 1 co. </SPAN></A>Respondeo dicendum quod nomen stultitiae a stupore videtur esse sumptum, unde Isidorus dicit, in libro Etymol., <I>stultus est qui propter stuporem non movetur</I>. Et differt stultitia a fatuitate, sicut ibidem dicitur, quia stultitia importat hebetudinem cordis et obtusionem sensuum; fatuitas autem importat totaliter spiritualis sensus privationem. Et ideo convenienter stultitia sapientiae opponitur. <I>Sapiens</I> enim, ut ibidem Isidorus dicit, <I>dictus est a sapore, quia sicut gustus est aptus ad discretionem saporis ciborum, sic sapiens ad dignoscentiam rerum atque causarum</I>. Unde patet quod stultitia opponitur sapientiae sicut contrarium; fatuitas autem sicut pura negatio. Nam fatuus caret sensu iudicandi; stultus autem habet, sed hebetatum; sapiens autem subtilem ac perspicacem.</P> | 224 sapiens ad male agendum; secundum illud Ierem. IV, <i>sapientes |
| 207 <P TITLE="II-II q. 46 a. 1 ad 1"><A NAME="40900"><SPAN CLASS="ref">[40900] IIª-IIae q. 46 a. 1 ad 1 </SPAN></A>Ad primum ergo dicendum quod, sicut Isidorus ibidem dicit, <I>insipiens contrarius est sapienti, eo quod est sine sapore discretionis et sensus</I>. Unde idem videtur esse insipientia cum stultitia. Praecipue autem videtur aliquis esse stultus quando patitur defectum in sententia iudicii quae attenditur secundum causam altissimam, nam si deficiat in iudicio circa aliquid modicum, non ex hoc vocatur aliquis stultus.</P> | 225 sunt ut faciant mala, bene autem facere nescierunt</i>. Quicumque |
| 208 <P TITLE="II-II q. 46 a. 1 ad 2"><A NAME="40901"><SPAN CLASS="ref">[40901] IIª-IIae q. 46 a. 1 ad 2 </SPAN></A>Ad secundum dicendum quod sicut est quaedam sapientia mala, ut supra dictum est, quae dicitur sapientia saeculi, quia accipit pro causa altissima et fine ultimo aliquod terrenum bonum; ita etiam est aliqua stultitia bona, huic sapientiae malae opposita, per quam aliquis terrena contemnit. Et de hac stultitia loquitur apostolus.</P> | 226 enim avertitur a fine debito, necesse est quod aliquem finem |
| 209 <P TITLE="II-II q. 46 a. 1 ad 3"><A NAME="40902"><SPAN CLASS="ref">[40902] IIª-IIae q. 46 a. 1 ad 3 </SPAN></A>Ad tertium dicendum quod sapientia saeculi est quae decipit et facit esse stultum apud Deum, ut patet per apostolum, I ad Cor. III.</P> | 227 indebitum sibi praestituat, quia omne agens agit propter finem. |
| 210 <P TITLE="II-II q. 46 a. 1 ad 4"><A NAME="40903"><SPAN CLASS="ref">[40903] IIª-IIae q. 46 a. 1 ad 4 </SPAN></A>Ad quartum dicendum quod non moveri iniuriis quandoque quidem contingit ex hoc quod homini non sapiunt terrena, sed sola caelestia. Unde hoc pertinet ad stultitiam mundi, sed ad sapientiam Dei, ut Gregorius ibidem dicit. Quandoque autem contingit ex hoc quod homo est simpliciter circa omnia stupidus, ut patet in amentibus, qui non discernunt quid sit iniuria. Et hoc pertinet ad stultitiam simpliciter.</P> | 228 Unde si praestituat sibi finem in bonis exterioribus terrenis, |
| 211 <BR> | 229 vocatur sapientia terrena; si autem in bonis corporalibus, vocatur |
| 212 <DIV CLASS="E">Articulus 2</DIV> | 230 sapientia animalis; si autem in aliqua excellentia, vocatur |
| 213 <P TITLE="II-II q. 46 a. 2 arg. 1"><A NAME="40904"><SPAN CLASS="ref">[40904] IIª-IIae q. 46 a. 2 arg. 1 </SPAN></A>Ad secundum sic proceditur. Videtur quod stultitia non sit peccatum. Nullum enim peccatum provenit in nobis a natura. Sed quidam sunt stulti naturaliter. Ergo stultitia non est peccatum.</P> | 231 sapientia diabolica, propter imitationem superbiae Diaboli, de quo |
| 214 <P TITLE="II-II q. 46 a. 2 arg. 2"><A NAME="40905"><SPAN CLASS="ref">[40905] IIª-IIae q. 46 a. 2 arg. 2 </SPAN></A>Praeterea, omne peccatum est voluntarium, ut Augustinus dicit. Sed stultitia non est voluntaria. Ergo non est peccatum.</P> | 232 dicitur Iob XLI, <i>ipse est rex super universos filios |
| 215 <P TITLE="II-II q. 46 a. 2 arg. 3"><A NAME="40906"><SPAN CLASS="ref">[40906] IIª-IIae q. 46 a. 2 arg. 3 </SPAN></A>Praeterea, omne peccatum opponitur alicui praecepto divino. Sed stultitia nulli praecepto opponitur. Ergo stultitia non est peccatum.</P> | 233 superbiae</i>.</p> |
| 216 <P TITLE="II-II q. 46 a. 2 s. c."><A NAME="40907"><SPAN CLASS="ref">[40907] IIª-IIae q. 46 a. 2 s. c. </SPAN></A>Sed contra est quod dicitur Prov. I, <I>prosperitas stultorum perdet eos</I>. Sed nullus perditur nisi pro peccato. Ergo stultitia est peccatum.</P> | 234 <p title="II-II q. 45 a. 1 ad 2"><a name="40851"><span class= |
| 217 <P TITLE="II-II q. 46 a. 2 co."><A NAME="40908"><SPAN CLASS="ref">[40908] IIª-IIae q. 46 a. 2 co. </SPAN></A>Respondeo dicendum quod stultitia, sicut dictum est, importat quendam stuporem sensus in iudicando, et praecipue circa altissimam causam, quae est finis ultimus et summum bonum. Circa quod aliquis potest pati stuporem in iudicando dupliciter. Uno modo, ex indispositione naturali, sicut patet in amentibus. Et talis stultitia non est peccatum. Alio modo, inquantum immergit homo sensum suum rebus terrenis, ex quo redditur eius sensus ineptus ad percipiendum divina, secundum illud I ad Cor. II, <I>animalis homo non percipit ea quae sunt spiritus Dei</I>, sicut etiam homini habenti gustum infectum malo humore non sapiunt dulcia. Et talis stultitia est peccatum.</P> | 235 "ref">[40851] IIª-IIae q. 45 a. 1 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 218 <P TITLE="II-II q. 46 a. 2 ad 1"><A NAME="40909"><SPAN CLASS="ref">[40909] IIª-IIae q. 46 a. 2 ad 1 </SPAN></A>Et per hoc patet responsio ad primum.</P> | 236 dicendum quod sapientia quae ponitur donum differt ab ea quae |
| 219 <P TITLE="II-II q. 46 a. 2 ad 2"><A NAME="40910"><SPAN CLASS="ref">[40910] IIª-IIae q. 46 a. 2 ad 2 </SPAN></A>Ad secundum dicendum quod quamvis stultitiam nullus velit, vult tamen ea ad quae consequitur esse stultum, scilicet abstrahere sensum suum a spiritualibus et immergere terrenis. Et idem etiam contingit in aliis peccatis. Nam luxuriosus vult delectationem sine qua non est peccatum, quamvis non simpliciter velit peccatum, vellet enim frui delectatione sine peccato.</P> | 237 ponitur virtus intellectualis acquisita. Nam illa acquiritur studio |
| 220 <P TITLE="II-II q. 46 a. 2 ad 3"><A NAME="40911"><SPAN CLASS="ref">[40911] IIª-IIae q. 46 a. 2 ad 3 </SPAN></A>Ad tertium dicendum quod stultitia opponitur praeceptis quae dantur de contemplatione veritatis; de quibus supra habitum est cum de scientia et intellectu ageretur.</P> | 238 humano, haec autem est de sursum descendens, ut dicitur Iac. III. |
| 221 <BR> | 239 Similiter et differt a fide. Nam fides assentit veritati divinae |
| 222 <DIV CLASS="E">Articulus 3</DIV> | 240 secundum seipsam, sed iudicium quod est secundum veritatem divinam |
| 223 <P TITLE="II-II q. 46 a. 3 arg. 1"><A NAME="40912"><SPAN CLASS="ref">[40912] IIª-IIae q. 46 a. 3 arg. 1 </SPAN></A>Ad tertium sic proceditur. Videtur quod stultitia non sit filia luxuriae. Gregorius enim, XXXI Moral., enumerat luxuriae filias; inter quas tamen non continetur stultitia. Ergo stultitia non procedit ex luxuria.</P> | 241 pertinet ad donum sapientiae. Et ideo donum sapientiae praesupponit |
| 224 <P TITLE="II-II q. 46 a. 3 arg. 2"><A NAME="40913"><SPAN CLASS="ref">[40913] IIª-IIae q. 46 a. 3 arg. 2 </SPAN></A>Praeterea, apostolus dicit, I ad Cor. III, <I>sapientia huius mundi stultitia est apud Deum</I>. Sed sicut Gregorius dicit, X Moral., <I>sapientia mundi est cor machinationibus tegere</I>, quod pertinet ad duplicitatem. Ergo stultitia est magis filia duplicitatis quam luxuriae.</P> | 242 fidem, quia unusquisque bene iudicat quae cognoscit, ut dicitur in |
| 225 <P TITLE="II-II q. 46 a. 3 arg. 3"><A NAME="40914"><SPAN CLASS="ref">[40914] IIª-IIae q. 46 a. 3 arg. 3 </SPAN></A>Praeterea, ex ira aliqui praecipue vertuntur in furorem et insaniam, quae pertinent ad stultitiam. Ergo stultitia magis oritur ex ira quam ex luxuria.</P> | 243 I Ethic.</p> |
| 226 <P TITLE="II-II q. 46 a. 3 s. c."><A NAME="40915"><SPAN CLASS="ref">[40915] IIª-IIae q. 46 a. 3 s. c. </SPAN></A>Sed contra est quod dicitur Prov. VII, statim eam sequitur, scilicet meretricem, ignorans quod ad vincula stultus trahatur.</P> | 244 <p title="II-II q. 45 a. 1 ad 3"><a name="40852"><span class= |
| 227 <P TITLE="II-II q. 46 a. 3 co."><A NAME="40916"><SPAN CLASS="ref">[40916] IIª-IIae q. 46 a. 3 co. </SPAN></A>Respondeo dicendum quod, sicut iam dictum est, stultitia, secundum quod est peccatum, provenit ex hoc quod sensus spiritualis hebetatus est, ut non sit aptus ad spiritualia diiudicanda. Maxime autem sensus hominis immergitur ad terrena per luxuriam, quae est circa maximas delectationes, quibus anima maxime absorbetur. Et ideo stultitia quae est peccatum maxime nascitur ex luxuria.</P> | 245 "ref">[40852] IIª-IIae q. 45 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 228 <P TITLE="II-II q. 46 a. 3 ad 1"><A NAME="40917"><SPAN CLASS="ref">[40917] IIª-IIae q. 46 a. 3 ad 1 </SPAN></A>Ad primum ergo dicendum quod ad stultitiam pertinet quod homo habeat fastidium de Deo et de donis ipsius. Unde Gregorius duo numerat inter filias luxuriae quae pertinent ad stultitiam, scilicet odium Dei et desperationem futuri saeculi, quasi dividens stultitiam in duas partes.</P> | 246 dicendum quod sicut pietas, quae pertinet ad cultum Dei, est |
| 229 <P TITLE="II-II q. 46 a. 3 ad 2"><A NAME="40918"><SPAN CLASS="ref">[40918] IIª-IIae q. 46 a. 3 ad 2 </SPAN></A>Ad secundum dicendum quod verbum illud apostoli non est intelligendum causaliter, sed essentialiter, quia scilicet ipsa sapientia mundi est stultitia apud Deum. Unde non oportet quod quaecumque pertinent ad sapientiam mundi sint causa huius stultitiae.</P> | 247 manifestativa fidei, inquantum per cultum Dei protestamur fidem; |
| 230 <P TITLE="II-II q. 46 a. 3 ad 3"><A NAME="40919"><SPAN CLASS="ref">[40919] IIª-IIae q. 46 a. 3 ad 3 </SPAN></A>Ad tertium dicendum quod ira, ut supra dictum est, sua acuitate maxime immutat corporis naturam. Unde maxime causat stultitiam quae provenit ex impedimento corporali. Sed stultitia quae provenit ex impedimento spirituali, scilicet ex immersione mentis ad terrena, maxime provenit ex luxuria, ut dictum est.</P> | 248 ita etiam pietas manifestat sapientiam. Et propter hoc dicitur quod |
| 231 <DIV CLASS="centro"> | 249 pietas est sapientia. Et eadem ratione timor. Per hoc enim |
| 232 <BR> | 250 ostenditur quod homo rectum habet iudicium de divinis, quod Deum |
| 233 <P> | 251 timet et colit.</p> |
| 234 <A HREF="sth3044.html"><IMG SRC="icons/ageretro.gif" WIDTH="19" HEIGHT="19" ALIGN="middle" BORDER="0" ALT="age retro"></A> | 252 <br /> |
| 235 | 253 <div class="E">Articulus 2</div> |
| 236 <A HREF="sth3047.html"><IMG SRC="icons/ageultra.gif" WIDTH="19" HEIGHT="19" ALIGN="middle" BORDER="0" ALT="age ultra"></A> | 254 <p title="II-II q. 45 a. 2 arg. 1"><a name="40853"><span class= |
| 237 </P> | 255 "ref">[40853] IIª-IIae q. 45 a. 2 arg. 1</span></a> Ad |
| 238 <BR><HR><BR> | 256 secundum sic proceditur. Videtur quod sapientia non sit in |
| 239 <ADDRESS>© 2006 Fundación Tomás de Aquino quoad hanc editionem<BR>Iura omnia asservantur<BR>OCLC nr. <A HREF="http://worldcatlibraries.org/wcpa/oclc/49644264" STYLE="text-decoration=none">49644264</A></ADDRESS> | 257 intellectu sicut in subiecto. Dicit enim Augustinus, in libro de |
| 240 </DIV> | 258 gratia novi Test., quod sapientia est caritas Dei. Sed caritas est |
| 241 </BODY> | 259 sicut in subiecto in voluntate, non in intellectu, ut supra habitum |
| 242 </HTML> | 260 est. Ergo sapientia non est in intellectu sicut in subiecto.</p> |
| 261 <p title="II-II q. 45 a. 2 arg. 2"><a name="40854"><span class= | |
| 262 "ref">[40854] IIª-IIae q. 45 a. 2 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 263 Eccli. VI dicitur, <i>sapientia doctrinae secundum nomen eius | |
| 264 est</i>. Dicitur autem sapientia quasi sapida scientia, quod | |
| 265 videtur ad affectum pertinere, ad quem pertinet experiri | |
| 266 spirituales delectationes sive dulcedines. Ergo sapientia non est | |
| 267 in intellectu, sed magis in affectu.</p> | |
| 268 <p title="II-II q. 45 a. 2 arg. 3"><a name="40855"><span class= | |
| 269 "ref">[40855] IIª-IIae q. 45 a. 2 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 270 potentia intellectiva sufficienter perficitur per donum | |
| 271 intellectus. Sed ad id quod potest fieri per unum superfluum esset | |
| 272 plura ponere. Ergo non est in intellectu.</p> | |
| 273 <p title="II-II q. 45 a. 2 s. c."><a name="40856"><span class= | |
| 274 "ref">[40856] IIª-IIae q. 45 a. 2 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 275 est quod Gregorius dicit, in II Moral., quod sapientia contrariatur | |
| 276 stultitiae. Sed stultitia est in intellectu. Ergo et sapientia.</p> | |
| 277 <p title="II-II q. 45 a. 2 co."><a name="40857"><span class= | |
| 278 "ref">[40857] IIª-IIae q. 45 a. 2 co.</span></a> Respondeo | |
| 279 dicendum quod, sicut supra dictum est, sapientia importat quandam | |
| 280 rectitudinem iudicii secundum rationes divinas. Rectitudo autem | |
| 281 iudicii potest contingere dupliciter, uno modo, secundum perfectum | |
| 282 usum rationis; alio modo, propter connaturalitatem quandam ad ea de | |
| 283 quibus iam est iudicandum. Sicut de his quae ad castitatem | |
| 284 pertinent per rationis inquisitionem recte iudicat ille qui didicit | |
| 285 scientiam moralem, sed per quandam connaturalitatem ad ipsa recte | |
| 286 iudicat de eis ille qui habet habitum castitatis. Sic igitur circa | |
| 287 res divinas ex rationis inquisitione rectum iudicium habere | |
| 288 pertinet ad sapientiam quae est virtus intellectualis, sed rectum | |
| 289 iudicium habere de eis secundum quandam connaturalitatem ad ipsa | |
| 290 pertinet ad sapientiam secundum quod donum est spiritus sancti, | |
| 291 sicut Dionysius dicit, in II cap. de Div. Nom., quod Hierotheus est | |
| 292 perfectus in divinis <i>non solum discens, sed et patiens | |
| 293 divina</i>. Huiusmodi autem compassio sive connaturalitas ad res | |
| 294 divinas fit per caritatem, quae quidem unit nos Deo, secundum illud | |
| 295 I ad Cor. VI, <i>qui adhaeret Deo unus spiritus est</i>. Sic igitur | |
| 296 sapientia quae est donum causam quidem habet in voluntate, scilicet | |
| 297 caritatem, sed essentiam habet in intellectu, cuius actus est recte | |
| 298 iudicare, ut supra habitum est.</p> | |
| 299 <p title="II-II q. 45 a. 2 ad 1"><a name="40858"><span class= | |
| 300 "ref">[40858] IIª-IIae q. 45 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 301 ergo dicendum quod Augustinus loquitur de sapientia quantum ad suam | |
| 302 causam. Ex qua etiam sumitur nomen sapientiae, secundum quod | |
| 303 saporem quendam importat.</p> | |
| 304 <p title="II-II q. 45 a. 2 ad 2"><a name="40859"><span class= | |
| 305 "ref">[40859] IIª-IIae q. 45 a. 2 ad 2</span></a> Unde patet | |
| 306 responsio ad secundum. Si tamen iste sit intellectus illius | |
| 307 auctoritatis. Quod non videtur, quia talis expositio non convenit | |
| 308 nisi secundum nomen quod habet sapientia in Latina lingua. In | |
| 309 Graeco autem non competit; et forte nec in aliis linguis. Unde | |
| 310 potius videtur nomen sapientiae ibi accipi pro eius fama, qua a | |
| 311 cunctis commendatur.</p> | |
| 312 <p title="II-II q. 45 a. 2 ad 3"><a name="40860"><span class= | |
| 313 "ref">[40860] IIª-IIae q. 45 a. 2 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 314 dicendum quod intellectus habet duos actus, scilicet percipere, et | |
| 315 iudicare. Ad quorum primum ordinatur donum intellectus, ad secundum | |
| 316 autem, secundum rationes divinas, donum sapientiae; sed secundum | |
| 317 rationes humanas, donum scientiae.</p> | |
| 318 <br /> | |
| 319 <div class="E">Articulus 3</div> | |
| 320 <p title="II-II q. 45 a. 3 arg. 1"><a name="40861"><span class= | |
| 321 "ref">[40861] IIª-IIae q. 45 a. 3 arg. 1</span></a> Ad tertium | |
| 322 sic proceditur. Videtur quod sapientia non sit practica, sed | |
| 323 speculativa tantum. Donum enim sapientiae est excellentius quam | |
| 324 sapientia secundum quod est intellectualis virtus. Sed sapientia | |
| 325 secundum quod est intellectualis virtus est speculativa tantum. | |
| 326 Ergo multo magis sapientia quae est donum est speculativa, et non | |
| 327 practica.</p> | |
| 328 <p title="II-II q. 45 a. 3 arg. 2"><a name="40862"><span class= | |
| 329 "ref">[40862] IIª-IIae q. 45 a. 3 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 330 practicus intellectus est circa operabilia, quae sunt contingentia. | |
| 331 Sed sapientia est circa divina, quae sunt aeterna et necessaria. | |
| 332 Ergo sapientia non potest esse practica.</p> | |
| 333 <p title="II-II q. 45 a. 3 arg. 3"><a name="40863"><span class= | |
| 334 "ref">[40863] IIª-IIae q. 45 a. 3 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 335 Gregorius dicit, in VI Moral., quod <i>in contemplatione | |
| 336 principium, quod Deus est, quaeritur, in operatione autem sub gravi | |
| 337 necessitatis fasce laboratur</i>. Sed ad sapientiam pertinet | |
| 338 divinorum visio, ad quam non pertinet sub aliquo fasce laborare, | |
| 339 quia ut dicitur Sap. VIII, <i>non habet amaritudinem conversatio | |
| 340 eius, nec taedium convictus illius</i>. Ergo sapientia est | |
| 341 contemplativa tantum, non autem practica sive activa.</p> | |
| 342 <p title="II-II q. 45 a. 3 s. c."><a name="40864"><span class= | |
| 343 "ref">[40864] IIª-IIae q. 45 a. 3 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 344 est quod dicitur ad Coloss. IV, <i>in sapientia ambulate ad eos qui | |
| 345 foris sunt</i>. Hoc autem pertinet ad actionem. Ergo sapientia non | |
| 346 solum est speculativa, sed etiam practica.</p> | |
| 347 <p title="II-II q. 45 a. 3 co."><a name="40865"><span class= | |
| 348 "ref">[40865] IIª-IIae q. 45 a. 3 co.</span></a> Respondeo | |
| 349 dicendum quod, sicut Augustinus dicit, in XII de Trin., superior | |
| 350 pars rationis sapientiae deputatur, inferior autem scientiae. | |
| 351 Superior autem ratio, ut ipse in eodem libro dicit, intendit | |
| 352 rationibus supernis, scilicet divinis, et conspiciendis et | |
| 353 consulendis, conspiciendis quidem, secundum quod divina in seipsis | |
| 354 contemplatur; consulendis autem, secundum quod per divina iudicat | |
| 355 de humanis, per divinas regulas dirigens actus humanos. Sic igitur | |
| 356 sapientia, secundum quod est donum, non solum est speculativa, sed | |
| 357 etiam practica.</p> | |
| 358 <p title="II-II q. 45 a. 3 ad 1"><a name="40866"><span class= | |
| 359 "ref">[40866] IIª-IIae q. 45 a. 3 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 360 ergo dicendum quod quanto aliqua virtus est altior, tanto ad plura | |
| 361 se extendit; ut habetur in libro de causis. Unde ex hoc ipso quod | |
| 362 sapientia quae est donum est excellentior quam sapientia quae est | |
| 363 virtus intellectualis, utpote magis de propinquo Deum attingens, | |
| 364 per quandam scilicet unionem animae ad ipsum, habet quod non solum | |
| 365 dirigat in contemplatione, sed etiam in actione.</p> | |
| 366 <p title="II-II q. 45 a. 3 ad 2"><a name="40867"><span class= | |
| 367 "ref">[40867] IIª-IIae q. 45 a. 3 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 368 dicendum quod divina in se quidem sunt necessaria et aeterna, sunt | |
| 369 tamen regulae contingentium, quae humanis actibus subsunt.</p> | |
| 370 <p title="II-II q. 45 a. 3 ad 3"><a name="40868"><span class= | |
| 371 "ref">[40868] IIª-IIae q. 45 a. 3 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 372 dicendum quod prius est considerare aliquid in seipso quam secundum | |
| 373 quod ad alterum comparatur. Unde ad sapientiam per prius pertinet | |
| 374 contemplatio divinorum, quae est visio principii; et posterius | |
| 375 dirigere actus humanos secundum rationes divinas. Nec tamen in | |
| 376 actibus humanis ex directione sapientiae provenit amaritudo aut | |
| 377 labor, sed potius amaritudo propter sapientiam vertitur in | |
| 378 dulcedinem, et labor in requiem.</p> | |
| 379 <br /> | |
| 380 <div class="E">Articulus 4</div> | |
| 381 <p title="II-II q. 45 a. 4 arg. 1"><a name="40869"><span class= | |
| 382 "ref">[40869] IIª-IIae q. 45 a. 4 arg. 1</span></a> Ad quartum | |
| 383 sic proceditur. Videtur quod sapientia possit esse sine gratia, cum | |
| 384 peccato mortali. De his enim quae cum peccato mortali haberi non | |
| 385 possunt praecipue sancti gloriantur, secundum illud II ad Cor. I, | |
| 386 <i>gloria nostra haec est, testimonium conscientiae nostrae</i>. | |
| 387 Sed de sapientia non debet aliquis gloriari, secundum illud Ierem. | |
| 388 IX, <i>non glorietur sapiens in sapientia sua</i>. Ergo sapientia | |
| 389 potest esse sine gratia, cum peccato mortali.</p> | |
| 390 <p title="II-II q. 45 a. 4 arg. 2"><a name="40870"><span class= | |
| 391 "ref">[40870] IIª-IIae q. 45 a. 4 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 392 sapientia importat cognitionem divinorum, ut dictum est. Sed aliqui | |
| 393 cum peccato mortali possunt habere cognitionem veritatis divinae, | |
| 394 secundum illud Rom. I, <i>veritatem Dei in iniustitia detinent</i>. | |
| 395 Ergo sapientia potest esse cum peccato mortali.</p> | |
| 396 <p title="II-II q. 45 a. 4 arg. 3"><a name="40871"><span class= | |
| 397 "ref">[40871] IIª-IIae q. 45 a. 4 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 398 Augustinus dicit, in XV de Trin., de caritate loquens, <i>nullum | |
| 399 est isto Dei dono excellentius, solum est quod dividit inter filios | |
| 400 regni aeterni et filios perditionis aeternae</i>. Sed sapientia | |
| 401 differt a caritate. Ergo non dividit inter filios regni et filios | |
| 402 perditionis. Ergo potest esse cum peccato mortali.</p> | |
| 403 <p title="II-II q. 45 a. 4 s. c."><a name="40872"><span class= | |
| 404 "ref">[40872] IIª-IIae q. 45 a. 4 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 405 est quod dicitur Sap. I, <i>in malevolam animam non introibit | |
| 406 sapientia, nec habitabit in corpore subdito peccatis</i>.</p> | |
| 407 <p title="II-II q. 45 a. 4 co."><a name="40873"><span class= | |
| 408 "ref">[40873] IIª-IIae q. 45 a. 4 co.</span></a> Respondeo | |
| 409 dicendum quod sapientia quae est donum spiritus sancti, sicut | |
| 410 dictum est, facit rectitudinem iudicii circa res divinas, vel per | |
| 411 regulas divinas de aliis, ex quadam connaturalitate sive unione ad | |
| 412 divina. Quae quidem est per caritatem, ut dictum est. Et ideo | |
| 413 sapientia de qua loquimur praesupponit caritatem. Caritas autem non | |
| 414 potest esse cum peccato mortali, ut ex supradictis patet. Unde | |
| 415 relinquitur quod sapientia de qua loquimur non potest esse cum | |
| 416 peccato mortali.</p> | |
| 417 <p title="II-II q. 45 a. 4 ad 1"><a name="40874"><span class= | |
| 418 "ref">[40874] IIª-IIae q. 45 a. 4 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 419 ergo dicendum quod illud intelligendum est de sapientia in rebus | |
| 420 mundanis; sive etiam in rebus divinis per rationes humanas. De qua | |
| 421 sancti non gloriantur, sed eam se fatentur non habere, secundum | |
| 422 illud Prov. XXX, <i>sapientia hominum non est mecum</i>. Gloriantur | |
| 423 autem de sapientia divina, secundum illud I ad Cor. I, <i>factus | |
| 424 est nobis sapientia a Deo</i>.</p> | |
| 425 <p title="II-II q. 45 a. 4 ad 2"><a name="40875"><span class= | |
| 426 "ref">[40875] IIª-IIae q. 45 a. 4 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 427 dicendum quod ratio illa procedit de cognitione divinorum quae | |
| 428 habetur per studium et inquisitionem rationis. Quae potest haberi | |
| 429 cum peccato mortali, non autem illa sapientia de qua loquimur.</p> | |
| 430 <p title="II-II q. 45 a. 4 ad 3"><a name="40876"><span class= | |
| 431 "ref">[40876] IIª-IIae q. 45 a. 4 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 432 dicendum quod sapientia, etsi differat a caritate, tamen | |
| 433 praesupponit eam; et ex hoc ipso dividit inter filios perditionis | |
| 434 et regni.</p> | |
| 435 <br /> | |
| 436 <div class="E">Articulus 5</div> | |
| 437 <p title="II-II q. 45 a. 5 arg. 1"><a name="40877"><span class= | |
| 438 "ref">[40877] IIª-IIae q. 45 a. 5 arg. 1</span></a> Ad quintum | |
| 439 sic proceditur. Videtur quod sapientia non sit in omnibus | |
| 440 habentibus gratiam. Maius enim est sapientiam habere quam | |
| 441 sapientiam audire. Sed solum perfectorum est sapientiam audire, | |
| 442 secundum illud I ad Cor. II, <i>sapientiam loquimur inter | |
| 443 perfectos</i>. Cum ergo non omnes habentes gratiam sint perfecti, | |
| 444 videtur quod multo minus omnes habentes gratiam sapientiam | |
| 445 habeant.</p> | |
| 446 <p title="II-II q. 45 a. 5 arg. 2"><a name="40878"><span class= | |
| 447 "ref">[40878] IIª-IIae q. 45 a. 5 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 448 sapientis est ordinare; ut philosophus dicit, in principio | |
| 449 Metaphys. Et Iac. III dicitur quod est iudicans sine simulatione. | |
| 450 Sed non omnium habentium gratiam est de aliis iudicare aut alios | |
| 451 ordinare, sed solum praelatorum. Ergo non omnium habentium gratiam | |
| 452 est habere sapientiam.</p> | |
| 453 <p title="II-II q. 45 a. 5 arg. 3"><a name="40879"><span class= | |
| 454 "ref">[40879] IIª-IIae q. 45 a. 5 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 455 sapientia datur contra stultitiam; ut Gregorius dicit, in II Moral. | |
| 456 Sed multi habentes gratiam sunt naturaliter stulti, ut patet de | |
| 457 amentibus baptizatis, vel qui postmodum sine peccato in amentiam | |
| 458 incidunt. Ergo non in omnibus habentibus gratiam est sapientia.</p> | |
| 459 <p title="II-II q. 45 a. 5 s. c."><a name="40880"><span class= | |
| 460 "ref">[40880] IIª-IIae q. 45 a. 5 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 461 est quod quicumque qui est sine peccato mortali diligitur a Deo, | |
| 462 quia caritatem habet, qua Deum diligit; Deus autem diligentes se | |
| 463 diligit, ut dicitur Prov. VIII. Sed Sap. VII dicitur quod | |
| 464 <i>neminem diligit Deus nisi eum qui cum sapientia inhabitat</i>. | |
| 465 Ergo in omnibus habentibus gratiam, sine peccato mortali | |
| 466 existentibus, est sapientia.</p> | |
| 467 <p title="II-II q. 45 a. 5 co."><a name="40881"><span class= | |
| 468 "ref">[40881] IIª-IIae q. 45 a. 5 co.</span></a> Respondeo | |
| 469 dicendum quod sapientia de qua loquimur, sicut dictum est, importat | |
| 470 quandam rectitudinem iudicii circa divina et conspicienda et | |
| 471 consulenda. Et quantum ad utrumque, ex unione ad divina secundum | |
| 472 diversos gradus aliqui sapientiam sortiuntur. Quidam enim tantum | |
| 473 sortiuntur de recto iudicio, tam in contemplatione divinorum quam | |
| 474 etiam in ordinatione rerum humanarum secundum divinas regulas, | |
| 475 quantum est necessarium ad salutem. Et hoc nulli deest sine peccato | |
| 476 mortali existenti per gratiam gratum facientem, quia si natura non | |
| 477 deficit in necessariis, multo minus gratia. Unde dicitur I Ioan. | |
| 478 II, <i>unctio docet vos de omnibus</i>. Quidam autem altiori gradu | |
| 479 percipiunt sapientiae donum, et quantum ad contemplationem | |
| 480 divinorum, inquantum scilicet altiora quaedam mysteria et | |
| 481 cognoscunt et aliis manifestare possunt; et etiam quantum ad | |
| 482 directionem humanorum secundum regulas divinas, inquantum possunt | |
| 483 secundum eas non solum seipsos, sed etiam alios ordinare. Et iste | |
| 484 gradus sapientiae non est communis omnibus habentibus gratiam | |
| 485 gratum facientem, sed magis pertinet ad gratias gratis datas, quas | |
| 486 spiritus sanctus distribuit prout vult, secundum illud I ad Cor. | |
| 487 XII, <i>alii datur per spiritum sermo sapientiae,</i> et | |
| 488 cetera.</p> | |
| 489 <p title="II-II q. 45 a. 5 ad 1"><a name="40882"><span class= | |
| 490 "ref">[40882] IIª-IIae q. 45 a. 5 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 491 ergo dicendum quod apostolus loquitur ibi de sapientia secundum | |
| 492 quod se extendit ad occulta mysteria divinorum, sicut et ibidem | |
| 493 dicitur, <i>loquimur Dei sapientiam in mysterio | |
| 494 absconditam</i>.</p> | |
| 495 <p title="II-II q. 45 a. 5 ad 2"><a name="40883"><span class= | |
| 496 "ref">[40883] IIª-IIae q. 45 a. 5 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 497 dicendum quod quamvis ordinare alios homines et de eis iudicare | |
| 498 pertineat ad solos praelatos, tamen ordinare proprios actus et de | |
| 499 eis iudicare pertinet ad unumquemque; ut patet per Dionysium, in | |
| 500 epistola ad Demophilum.</p> | |
| 501 <p title="II-II q. 45 a. 5 ad 3"><a name="40884"><span class= | |
| 502 "ref">[40884] IIª-IIae q. 45 a. 5 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 503 dicendum quod amentes baptizati, sicut et pueri, habent quidem | |
| 504 habitum sapientiae, secundum quod est donum spiritus sancti, sed | |
| 505 non habent actum, propter impedimentum corporale quo impeditur in | |
| 506 eis usus rationis.</p> | |
| 507 <br /> | |
| 508 <div class="E">Articulus 6</div> | |
| 509 <p title="II-II q. 45 a. 6 arg. 1"><a name="40885"><span class= | |
| 510 "ref">[40885] IIª-IIae q. 45 a. 6 arg. 1</span></a> Ad sextum | |
| 511 sic proceditur. Videtur quod septima beatitudo non respondeat dono | |
| 512 sapientiae. Septima enim beatitudo est, <i>beati pacifici, quoniam | |
| 513 filii Dei vocabuntur</i>. Utrumque autem horum pertinet immediate | |
| 514 ad caritatem. Nam de pace dicitur in Psalm., <i>pax multa | |
| 515 diligentibus legem tuam</i>. Et ut apostolus dicit, Rom. V, | |
| 516 <i>caritas Dei diffusa est in cordibus nostris per spiritum | |
| 517 sanctum, qui datus est nobis</i>; qui quidem est spiritus | |
| 518 adoptionis filiorum, in quo clamamus, abba, pater, ut dicitur Rom. | |
| 519 VIII. Ergo septima beatitudo magis debet attribui caritati quam | |
| 520 sapientiae.</p> | |
| 521 <p title="II-II q. 45 a. 6 arg. 2"><a name="40886"><span class= | |
| 522 "ref">[40886] IIª-IIae q. 45 a. 6 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 523 unumquodque magis manifestatur per proximum effectum quam per | |
| 524 remotum. Sed proximus effectus sapientiae videtur esse caritas, | |
| 525 secundum illud Sap. VII, <i>per nationes in animas sanctas se | |
| 526 transfert, amicos Dei et prophetas constituit</i>, pax autem et | |
| 527 adoptio filiorum videntur esse remoti effectus, cum procedant ex | |
| 528 caritate, ut dictum est. Ergo beatitudo sapientiae respondens | |
| 529 deberet magis determinari secundum dilectionem caritatis quam | |
| 530 secundum pacem.</p> | |
| 531 <p title="II-II q. 45 a. 6 arg. 3"><a name="40887"><span class= | |
| 532 "ref">[40887] IIª-IIae q. 45 a. 6 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 533 Iac. III dicitur, <i>quae desursum est sapientia primo quidem | |
| 534 pudica est, deinde autem pacifica, modesta, suadibilis, bonis | |
| 535 consentiens, plena misericordia et fructibus bonis, iudicans sine | |
| 536 simulatione</i>. Beatitudo ergo correspondens sapientiae non magis | |
| 537 debuit accipi secundum pacem quam secundum alios effectus caelestis | |
| 538 sapientiae.</p> | |
| 539 <p title="II-II q. 45 a. 6 s. c."><a name="40888"><span class= | |
| 540 "ref">[40888] IIª-IIae q. 45 a. 6 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 541 est quod Augustinus dicit, in libro de Serm. Dom. in monte, quod | |
| 542 <i>sapientia convenit pacificis, in quibus nullus motus est | |
| 543 rebellis, sed obtemperans rationi</i>.</p> | |
| 544 <p title="II-II q. 45 a. 6 co."><a name="40889"><span class= | |
| 545 "ref">[40889] IIª-IIae q. 45 a. 6 co.</span></a> Respondeo | |
| 546 dicendum quod septima beatitudo congrue adaptatur dono sapientiae | |
| 547 et quantum ad meritum et quantum ad praemium. Ad meritum quidem | |
| 548 pertinet quod dicitur, beati pacifici. Pacifici autem dicuntur | |
| 549 quasi pacem facientes vel in seipsis vel etiam in aliis. Quorum | |
| 550 utrumque contingit per hoc quod ea in quibus pax constituitur ad | |
| 551 debitum ordinem rediguntur, nam pax est tranquillitas ordinis, ut | |
| 552 Augustinus dicit, XIX de Civ. Dei. Ordinare autem pertinet ad | |
| 553 sapientiam; ut patet per philosophum, in principio Metaphys. Et | |
| 554 ideo esse pacificum convenienter attribuitur sapientiae. Ad | |
| 555 praemium autem pertinet quod dicitur, filii Dei vocabuntur. | |
| 556 Dicuntur autem aliqui filii Dei inquantum participant similitudinem | |
| 557 filii unigeniti et naturalis, secundum illud Rom. VIII, <i>quos | |
| 558 praescivit conformes fieri imaginis filii sui</i>, qui quidem est | |
| 559 sapientia genita. Et ideo percipiendo donum sapientiae, ad Dei | |
| 560 filiationem homo pertingit.</p> | |
| 561 <p title="II-II q. 45 a. 6 ad 1"><a name="40890"><span class= | |
| 562 "ref">[40890] IIª-IIae q. 45 a. 6 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 563 ergo dicendum quod caritatis est habere pacem, sed facere pacem est | |
| 564 sapientiae ordinantis. Similiter etiam spiritus sanctus intantum | |
| 565 dicitur spiritus adoptionis inquantum per eum datur nobis | |
| 566 similitudo filii naturalis, qui est genita sapientia.</p> | |
| 567 <p title="II-II q. 45 a. 6 ad 2"><a name="40891"><span class= | |
| 568 "ref">[40891] IIª-IIae q. 45 a. 6 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 569 dicendum quod illud est intelligendum de sapientia increata, quae | |
| 570 prima se nobis unit per donum caritatis, et ex hoc revelat nobis | |
| 571 mysteria, quorum cognitio est sapientia infusa. Et ideo sapientia | |
| 572 infusa, quae est donum, non est causa caritatis, sed magis | |
| 573 effectus.</p> | |
| 574 <p title="II-II q. 45 a. 6 ad 3"><a name="40892"><span class= | |
| 575 "ref">[40892] IIª-IIae q. 45 a. 6 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 576 dicendum quod, sicut iam dictum est, ad sapientiam, secundum quod | |
| 577 est donum, pertinet non solum contemplari divina, sed etiam | |
| 578 regulare humanos actus. In qua quidem directione primo occurrit | |
| 579 remotio a malis quae contrariantur sapientiae, unde et timor | |
| 580 dicitur esse initium sapientiae, inquantum facit recedere a malis. | |
| 581 Ultimum autem est, sicut finis, quod omnia ad debitum ordinem | |
| 582 redigantur, quod pertinet ad rationem pacis. Et ideo convenienter | |
| 583 Iacobus dicit quod sapientia quae desursum est, quae est donum | |
| 584 spiritus sancti, primum est pudica, quasi vitans corruptelas | |
| 585 peccati; deinde autem pacifica, quod est finalis effectus | |
| 586 sapientiae, propter quod ponitur beatitudo. Iam vero omnia quae | |
| 587 sequuntur manifestant ea per quae sapientia ad pacem perducit, et | |
| 588 ordine congruo. Nam homini per pudicitiam a corruptelis recedenti | |
| 589 primo occurrit quod quantum ex se potest, modum in omnibus teneat, | |
| 590 et quantum ad hoc dicitur, modesta. Secundo, ut in his in quibus | |
| 591 ipse sibi non sufficit, aliorum monitis acquiescat, et quantum ad | |
| 592 hoc subdit, suadibilis. Et haec duo pertinent ad hoc quod homo | |
| 593 consequatur pacem in seipso. Sed ulterius, ad hoc quod homo sit | |
| 594 pacificus etiam aliis, primo requiritur ut bonis eorum non | |
| 595 repugnet, et hoc est quod dicit, bonis consentiens. Secundo, quod | |
| 596 defectibus proximi et compatiatur in affectu et subveniat in | |
| 597 effectu, et hoc est quod dicitur, plena misericordia et fructibus | |
| 598 bonis. Tertio requiritur ut caritative emendare peccata satagat, et | |
| 599 hoc est quod dicit, iudicans sine simulatione, ne scilicet, | |
| 600 correctionem praetendens, odium intendat explere.</p> | |
| 601 <br /> | |
| 602 <div class="D">Quaestio 46</div> | |
| 603 <div class="G">Prooemium</div> | |
| 604 <p title="II-II q. 46 pr."><a name="40893"><span class= | |
| 605 "ref">[40893] IIª-IIae q. 46 pr.</span></a> Deinde | |
| 606 considerandum est de stultitia, quae opponitur sapientiae. Et circa | |
| 607 hoc quaeruntur tria. Primo, utrum stultitia opponatur sapientiae. | |
| 608 Secundo, utrum stultitia sit peccatum. Tertio, ad quod vitium | |
| 609 capitale reducatur.</p> | |
| 610 <br /> | |
| 611 <div class="E">Articulus 1</div> | |
| 612 <p title="II-II q. 46 a. 1 arg. 1"><a name="40894"><span class= | |
| 613 "ref">[40894] IIª-IIae q. 46 a. 1 arg. 1</span></a> Ad primum | |
| 614 sic proceditur. Videtur quod stultitia non opponatur sapientiae. | |
| 615 Sapientiae enim directe videtur opponi insipientia. Sed stultitia | |
| 616 non videtur esse idem quod insipientia, quia insipientia videtur | |
| 617 esse solum circa divina, sicut et sapientia; stultitia autem se | |
| 618 habet et circa divina et circa humana. Ergo sapientiae non | |
| 619 opponitur stultitia.</p> | |
| 620 <p title="II-II q. 46 a. 1 arg. 2"><a name="40895"><span class= | |
| 621 "ref">[40895] IIª-IIae q. 46 a. 1 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 622 unum oppositorum non est via perveniendi ad aliud. Sed stultitia | |
| 623 est via perveniendi ad sapientiam, dicitur enim I ad Cor. III, | |
| 624 <i>si quis videtur inter vos sapiens esse in hoc saeculo, stultus | |
| 625 fiat, ut sit sapiens</i>. Ergo sapientiae non opponitur | |
| 626 stultitia.</p> | |
| 627 <p title="II-II q. 46 a. 1 arg. 3"><a name="40896"><span class= | |
| 628 "ref">[40896] IIª-IIae q. 46 a. 1 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 629 unum oppositorum non est causa alterius. Sapientia autem est causa | |
| 630 stultitiae, dicitur enim Ierem. X, <i>stultus factus est omnis homo | |
| 631 a scientia sua</i>; sapientia autem quaedam scientia est. Et Isaiae | |
| 632 XLVII dicitur, <i>sapientia tua et scientia tua, haec decepit | |
| 633 te</i>, decipi autem ad stultitiam pertinet. Ergo sapientiae non | |
| 634 opponitur stultitia.</p> | |
| 635 <p title="II-II q. 46 a. 1 arg. 4"><a name="40897"><span class= | |
| 636 "ref">[40897] IIª-IIae q. 46 a. 1 arg. 4</span></a> Praeterea, | |
| 637 Isidorus dicit, in libro Etymol., quod <i>stultus est qui per | |
| 638 ignominiam non commovetur ad dolorem, et qui non movetur | |
| 639 iniuria</i>. Sed hoc pertinet ad sapientiam spiritualem; ut | |
| 640 Gregorius dicit, in X Moral. Ergo sapientiae non opponitur | |
| 641 stultitia.</p> | |
| 642 <p title="II-II q. 46 a. 1 s. c."><a name="40898"><span class= | |
| 643 "ref">[40898] IIª-IIae q. 46 a. 1 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 644 est quod Gregorius dicit, in II Moral., quod donum sapientiae datur | |
| 645 contra stultitiam.</p> | |
| 646 <p title="II-II q. 46 a. 1 co."><a name="40899"><span class= | |
| 647 "ref">[40899] IIª-IIae q. 46 a. 1 co.</span></a> Respondeo | |
| 648 dicendum quod nomen stultitiae a stupore videtur esse sumptum, unde | |
| 649 Isidorus dicit, in libro Etymol., <i>stultus est qui propter | |
| 650 stuporem non movetur</i>. Et differt stultitia a fatuitate, sicut | |
| 651 ibidem dicitur, quia stultitia importat hebetudinem cordis et | |
| 652 obtusionem sensuum; fatuitas autem importat totaliter spiritualis | |
| 653 sensus privationem. Et ideo convenienter stultitia sapientiae | |
| 654 opponitur. <i>Sapiens</i> enim, ut ibidem Isidorus dicit, <i>dictus | |
| 655 est a sapore, quia sicut gustus est aptus ad discretionem saporis | |
| 656 ciborum, sic sapiens ad dignoscentiam rerum atque causarum</i>. | |
| 657 Unde patet quod stultitia opponitur sapientiae sicut contrarium; | |
| 658 fatuitas autem sicut pura negatio. Nam fatuus caret sensu | |
| 659 iudicandi; stultus autem habet, sed hebetatum; sapiens autem | |
| 660 subtilem ac perspicacem.</p> | |
| 661 <p title="II-II q. 46 a. 1 ad 1"><a name="40900"><span class= | |
| 662 "ref">[40900] IIª-IIae q. 46 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 663 ergo dicendum quod, sicut Isidorus ibidem dicit, <i>insipiens | |
| 664 contrarius est sapienti, eo quod est sine sapore discretionis et | |
| 665 sensus</i>. Unde idem videtur esse insipientia cum stultitia. | |
| 666 Praecipue autem videtur aliquis esse stultus quando patitur | |
| 667 defectum in sententia iudicii quae attenditur secundum causam | |
| 668 altissimam, nam si deficiat in iudicio circa aliquid modicum, non | |
| 669 ex hoc vocatur aliquis stultus.</p> | |
| 670 <p title="II-II q. 46 a. 1 ad 2"><a name="40901"><span class= | |
| 671 "ref">[40901] IIª-IIae q. 46 a. 1 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 672 dicendum quod sicut est quaedam sapientia mala, ut supra dictum | |
| 673 est, quae dicitur sapientia saeculi, quia accipit pro causa | |
| 674 altissima et fine ultimo aliquod terrenum bonum; ita etiam est | |
| 675 aliqua stultitia bona, huic sapientiae malae opposita, per quam | |
| 676 aliquis terrena contemnit. Et de hac stultitia loquitur | |
| 677 apostolus.</p> | |
| 678 <p title="II-II q. 46 a. 1 ad 3"><a name="40902"><span class= | |
| 679 "ref">[40902] IIª-IIae q. 46 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 680 dicendum quod sapientia saeculi est quae decipit et facit esse | |
| 681 stultum apud Deum, ut patet per apostolum, I ad Cor. III.</p> | |
| 682 <p title="II-II q. 46 a. 1 ad 4"><a name="40903"><span class= | |
| 683 "ref">[40903] IIª-IIae q. 46 a. 1 ad 4</span></a> Ad quartum | |
| 684 dicendum quod non moveri iniuriis quandoque quidem contingit ex hoc | |
| 685 quod homini non sapiunt terrena, sed sola caelestia. Unde hoc | |
| 686 pertinet ad stultitiam mundi, sed ad sapientiam Dei, ut Gregorius | |
| 687 ibidem dicit. Quandoque autem contingit ex hoc quod homo est | |
| 688 simpliciter circa omnia stupidus, ut patet in amentibus, qui non | |
| 689 discernunt quid sit iniuria. Et hoc pertinet ad stultitiam | |
| 690 simpliciter.</p> | |
| 691 <br /> | |
| 692 <div class="E">Articulus 2</div> | |
| 693 <p title="II-II q. 46 a. 2 arg. 1"><a name="40904"><span class= | |
| 694 "ref">[40904] IIª-IIae q. 46 a. 2 arg. 1</span></a> Ad | |
| 695 secundum sic proceditur. Videtur quod stultitia non sit peccatum. | |
| 696 Nullum enim peccatum provenit in nobis a natura. Sed quidam sunt | |
| 697 stulti naturaliter. Ergo stultitia non est peccatum.</p> | |
| 698 <p title="II-II q. 46 a. 2 arg. 2"><a name="40905"><span class= | |
| 699 "ref">[40905] IIª-IIae q. 46 a. 2 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 700 omne peccatum est voluntarium, ut Augustinus dicit. Sed stultitia | |
| 701 non est voluntaria. Ergo non est peccatum.</p> | |
| 702 <p title="II-II q. 46 a. 2 arg. 3"><a name="40906"><span class= | |
| 703 "ref">[40906] IIª-IIae q. 46 a. 2 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 704 omne peccatum opponitur alicui praecepto divino. Sed stultitia | |
| 705 nulli praecepto opponitur. Ergo stultitia non est peccatum.</p> | |
| 706 <p title="II-II q. 46 a. 2 s. c."><a name="40907"><span class= | |
| 707 "ref">[40907] IIª-IIae q. 46 a. 2 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 708 est quod dicitur Prov. I, <i>prosperitas stultorum perdet eos</i>. | |
| 709 Sed nullus perditur nisi pro peccato. Ergo stultitia est | |
| 710 peccatum.</p> | |
| 711 <p title="II-II q. 46 a. 2 co."><a name="40908"><span class= | |
| 712 "ref">[40908] IIª-IIae q. 46 a. 2 co.</span></a> Respondeo | |
| 713 dicendum quod stultitia, sicut dictum est, importat quendam | |
| 714 stuporem sensus in iudicando, et praecipue circa altissimam causam, | |
| 715 quae est finis ultimus et summum bonum. Circa quod aliquis potest | |
| 716 pati stuporem in iudicando dupliciter. Uno modo, ex indispositione | |
| 717 naturali, sicut patet in amentibus. Et talis stultitia non est | |
| 718 peccatum. Alio modo, inquantum immergit homo sensum suum rebus | |
| 719 terrenis, ex quo redditur eius sensus ineptus ad percipiendum | |
| 720 divina, secundum illud I ad Cor. II, <i>animalis homo non percipit | |
| 721 ea quae sunt spiritus Dei</i>, sicut etiam homini habenti gustum | |
| 722 infectum malo humore non sapiunt dulcia. Et talis stultitia est | |
| 723 peccatum.</p> | |
| 724 <p title="II-II q. 46 a. 2 ad 1"><a name="40909"><span class= | |
| 725 "ref">[40909] IIª-IIae q. 46 a. 2 ad 1</span></a> Et per hoc | |
| 726 patet responsio ad primum.</p> | |
| 727 <p title="II-II q. 46 a. 2 ad 2"><a name="40910"><span class= | |
| 728 "ref">[40910] IIª-IIae q. 46 a. 2 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 729 dicendum quod quamvis stultitiam nullus velit, vult tamen ea ad | |
| 730 quae consequitur esse stultum, scilicet abstrahere sensum suum a | |
| 731 spiritualibus et immergere terrenis. Et idem etiam contingit in | |
| 732 aliis peccatis. Nam luxuriosus vult delectationem sine qua non est | |
| 733 peccatum, quamvis non simpliciter velit peccatum, vellet enim frui | |
| 734 delectatione sine peccato.</p> | |
| 735 <p title="II-II q. 46 a. 2 ad 3"><a name="40911"><span class= | |
| 736 "ref">[40911] IIª-IIae q. 46 a. 2 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 737 dicendum quod stultitia opponitur praeceptis quae dantur de | |
| 738 contemplatione veritatis; de quibus supra habitum est cum de | |
| 739 scientia et intellectu ageretur.</p> | |
| 740 <br /> | |
| 741 <div class="E">Articulus 3</div> | |
| 742 <p title="II-II q. 46 a. 3 arg. 1"><a name="40912"><span class= | |
| 743 "ref">[40912] IIª-IIae q. 46 a. 3 arg. 1</span></a> Ad tertium | |
| 744 sic proceditur. Videtur quod stultitia non sit filia luxuriae. | |
| 745 Gregorius enim, XXXI Moral., enumerat luxuriae filias; inter quas | |
| 746 tamen non continetur stultitia. Ergo stultitia non procedit ex | |
| 747 luxuria.</p> | |
| 748 <p title="II-II q. 46 a. 3 arg. 2"><a name="40913"><span class= | |
| 749 "ref">[40913] IIª-IIae q. 46 a. 3 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 750 apostolus dicit, I ad Cor. III, <i>sapientia huius mundi stultitia | |
| 751 est apud Deum</i>. Sed sicut Gregorius dicit, X Moral., | |
| 752 <i>sapientia mundi est cor machinationibus tegere</i>, quod | |
| 753 pertinet ad duplicitatem. Ergo stultitia est magis filia | |
| 754 duplicitatis quam luxuriae.</p> | |
| 755 <p title="II-II q. 46 a. 3 arg. 3"><a name="40914"><span class= | |
| 756 "ref">[40914] IIª-IIae q. 46 a. 3 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 757 ex ira aliqui praecipue vertuntur in furorem et insaniam, quae | |
| 758 pertinent ad stultitiam. Ergo stultitia magis oritur ex ira quam ex | |
| 759 luxuria.</p> | |
| 760 <p title="II-II q. 46 a. 3 s. c."><a name="40915"><span class= | |
| 761 "ref">[40915] IIª-IIae q. 46 a. 3 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 762 est quod dicitur Prov. VII, statim eam sequitur, scilicet | |
| 763 meretricem, ignorans quod ad vincula stultus trahatur.</p> | |
| 764 <p title="II-II q. 46 a. 3 co."><a name="40916"><span class= | |
| 765 "ref">[40916] IIª-IIae q. 46 a. 3 co.</span></a> Respondeo | |
| 766 dicendum quod, sicut iam dictum est, stultitia, secundum quod est | |
| 767 peccatum, provenit ex hoc quod sensus spiritualis hebetatus est, ut | |
| 768 non sit aptus ad spiritualia diiudicanda. Maxime autem sensus | |
| 769 hominis immergitur ad terrena per luxuriam, quae est circa maximas | |
| 770 delectationes, quibus anima maxime absorbetur. Et ideo stultitia | |
| 771 quae est peccatum maxime nascitur ex luxuria.</p> | |
| 772 <p title="II-II q. 46 a. 3 ad 1"><a name="40917"><span class= | |
| 773 "ref">[40917] IIª-IIae q. 46 a. 3 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 774 ergo dicendum quod ad stultitiam pertinet quod homo habeat | |
| 775 fastidium de Deo et de donis ipsius. Unde Gregorius duo numerat | |
| 776 inter filias luxuriae quae pertinent ad stultitiam, scilicet odium | |
| 777 Dei et desperationem futuri saeculi, quasi dividens stultitiam in | |
| 778 duas partes.</p> | |
| 779 <p title="II-II q. 46 a. 3 ad 2"><a name="40918"><span class= | |
| 780 "ref">[40918] IIª-IIae q. 46 a. 3 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 781 dicendum quod verbum illud apostoli non est intelligendum | |
| 782 causaliter, sed essentialiter, quia scilicet ipsa sapientia mundi | |
| 783 est stultitia apud Deum. Unde non oportet quod quaecumque pertinent | |
| 784 ad sapientiam mundi sint causa huius stultitiae.</p> | |
| 785 <p title="II-II q. 46 a. 3 ad 3"><a name="40919"><span class= | |
| 786 "ref">[40919] IIª-IIae q. 46 a. 3 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 787 dicendum quod ira, ut supra dictum est, sua acuitate maxime immutat | |
| 788 corporis naturam. Unde maxime causat stultitiam quae provenit ex | |
| 789 impedimento corporali. Sed stultitia quae provenit ex impedimento | |
| 790 spirituali, scilicet ex immersione mentis ad terrena, maxime | |
| 791 provenit ex luxuria, ut dictum est.</p> | |
| 792 <div class="centro"><br /> | |
| 793 <p><a href="sth3044.html"><img src="icons/ageretro.gif" width="19" | |
| 794 height="19" align="middle" border="0" alt="age retro" /></a> | |
| 795 <a href="sth3047.html"><img src="icons/ageultra.gif" width="19" | |
| 796 height="19" align="middle" border="0" alt="age ultra" /></a></p> | |
| 797 <br /> | |
| 798 <hr /> | |
| 799 <br /> | |
| 800 <address>© 2006 Fundación Tomás de Aquino quoad | |
| 801 hanc editionem<br /> | |
| 802 Iura omnia asservantur<br /> | |
| 803 OCLC nr. <a href="http://worldcatlibraries.org/wcpa/oclc/49644264" | |
| 804 style="text-decoration=none">49644264</a></address> | |
| 805 </div> | |
| 806 </body> | |
| 807 </html> |
