Mercurial > hg > Aquinas
annotate summa/latin/sth3109.html @ 46:6cfdc13efd8a
from www.ccel.org/ss/
| author | ht |
|---|---|
| date | Sun, 20 Dec 2009 22:10:12 +0000 |
| parents | 544e12f679ad |
| children | d777cc3962f2 |
| rev | line source |
|---|---|
| 28 | 1 <!DOCTYPE html PUBLIC "-//W3C//DTD XHTML 1.0 Transitional//EN" |
| 2 "http://www.w3.org/TR/xhtml1/DTD/xhtml1-transitional.dtd"> | |
| 3 <html lang="LA" xmlns="http://www.w3.org/1999/xhtml" xml:lang="LA"> | |
| 4 <head> | |
| 5 <meta name="generator" content= | |
| 6 "HTML Tidy for Windows (vers 1st February 2005), see www.w3.org" /> | |
| 7 <meta http-equiv="Content-Type" content= | |
| 8 "text/html; charset=us-ascii" /> | |
| 9 <meta http-equiv="Content-Style-Type" content="text/css" /> | |
| 10 <meta http-equiv="Content-Script-Type" content="text/javascript" /> | |
| 11 <meta name="keywords" content= | |
| 12 "Thomas de Aquino, Summa Theologiae, Corpus Thomisticum" /> | |
| 13 <meta name="language" content="Latin" /> | |
| 14 <meta name="security" content="public" /> | |
| 15 <meta name="owner" content="ealarcon@unav.es" /> | |
| 16 <meta name="author" content="Enrique Alarcón" /> | |
| 17 <meta name="abstract" content="" /> | |
| 18 <link rel="stylesheet" media="screen" href="vscreen.css" type= | |
| 19 "text/css" /> | |
| 20 <link rel="stylesheet" media="print" href="vprint.css" type= | |
| 21 "text/css" /> | |
| 22 <title>Thomas de Aquino, Summa Theologiae, IIª-IIae q. | |
| 23 109-120</title> | |
| 24 </head> | |
| 25 <body> | |
| 26 <a href="http://www.corpusthomisticum.org/"></a> | |
| 27 <div class="tres">CORPUS THOMISTICUM</div> | |
| 28 <div class="uno">Sancti Thomae de Aquino</div> | |
| 29 <div class="uno">Summa Theologiae</div> | |
| 30 <div class="dos">secunda pars secundae partis a quaestione CIX ad | |
| 31 CXX</div> | |
| 32 <br /> | |
| 33 <div class="centro"> | |
| 34 <table align="center" summary="Imago"> | |
| 35 <tr> | |
| 36 <th><img src="icons/fugit190.jpg" width="275" height="190" border= | |
| 37 "0" alt= | |
| 38 "Thomas de Aquino a Filippino Lippi depictus (Cappella Carafa, S. Maria sopra Minerva, Roma)" | |
| 39 align="middle" /></th> | |
| 40 </tr> | |
| 41 </table> | |
| 42 <br /> | |
| 43 <span class="tres">Textum Leoninum Romae 1897 editum<br /> | |
| 44 ac automato translatum a Roberto Busa SJ in taenias | |
| 45 magneticas<br /> | |
| 46 denuo recognovit Enrique Alarcón atque instruxit<br /> | |
| 47 <br /></span><br /> | |
| 48 <hr /> | |
| 49 <br /> | |
| 50 <p><a href="sth3106.html"><img src="icons/ageretro.gif" width="19" | |
| 51 height="19" align="middle" border="0" alt="age retro" /></a> | |
| 52 <a href="sth3121.html"><img src="icons/ageultra.gif" width="19" | |
| 53 height="19" align="middle" border="0" alt="age ultra" /></a></p> | |
| 54 <script language="JavaScript" type="text/javascript"> | |
| 55 //<![CDATA[ | |
|
26
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
56 <!-- |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
57 // original code by Bill Trefzger 12/12/96; revised by Enrique Alarcon 12/9/2000 |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
58 function go(){if(document.selecter.select1.options[document.selecter.select1.selectedIndex].value !="none"){location=document.selecter.select1.options[document.selecter.select1.selectedIndex].value}} |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
59 document.write('<FORM NAME="selecter"><SELECT NAME="select1">'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
60 document.write('<OPTION VALUE="none">INDEX'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
61 document.write('<OPTION VALUE="none">------------------------------------------------'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
62 document.write('<OPTION VALUE="index.html">Corpus Thomisticum'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
63 document.write('<OPTION VALUE="iopera.html">Opera omnia'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
64 document.write('<OPTION VALUE="zbiblia.html">Bibliographia Thomistica'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
65 document.write('<OPTION VALUE="none">------------------------------------------------'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
66 document.write('<OPTION VALUE="#43609">IIª-IIae q. 109 pr.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
67 document.write('<OPTION VALUE="#43610">IIª-IIae q. 109 a. 1 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
68 document.write('<OPTION VALUE="#43611">IIª-IIae q. 109 a. 1 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
69 document.write('<OPTION VALUE="#43612">IIª-IIae q. 109 a. 1 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
70 document.write('<OPTION VALUE="#43613">IIª-IIae q. 109 a. 1 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
71 document.write('<OPTION VALUE="#43614">IIª-IIae q. 109 a. 1 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
72 document.write('<OPTION VALUE="#43615">IIª-IIae q. 109 a. 1 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
73 document.write('<OPTION VALUE="#43616">IIª-IIae q. 109 a. 1 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
74 document.write('<OPTION VALUE="#43617">IIª-IIae q. 109 a. 1 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
75 document.write('<OPTION VALUE="#43618">IIª-IIae q. 109 a. 2 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
76 document.write('<OPTION VALUE="#43619">IIª-IIae q. 109 a. 2 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
77 document.write('<OPTION VALUE="#43620">IIª-IIae q. 109 a. 2 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
78 document.write('<OPTION VALUE="#43621">IIª-IIae q. 109 a. 2 arg. 4'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
79 document.write('<OPTION VALUE="#43622">IIª-IIae q. 109 a. 2 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
80 document.write('<OPTION VALUE="#43623">IIª-IIae q. 109 a. 2 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
81 document.write('<OPTION VALUE="#43624">IIª-IIae q. 109 a. 2 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
82 document.write('<OPTION VALUE="#43625">IIª-IIae q. 109 a. 2 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
83 document.write('<OPTION VALUE="#43626">IIª-IIae q. 109 a. 2 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
84 document.write('<OPTION VALUE="#43627">IIª-IIae q. 109 a. 2 ad 4'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
85 document.write('<OPTION VALUE="#43628">IIª-IIae q. 109 a. 3 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
86 document.write('<OPTION VALUE="#43629">IIª-IIae q. 109 a. 3 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
87 document.write('<OPTION VALUE="#43630">IIª-IIae q. 109 a. 3 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
88 document.write('<OPTION VALUE="#43631">IIª-IIae q. 109 a. 3 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
89 document.write('<OPTION VALUE="#43632">IIª-IIae q. 109 a. 3 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
90 document.write('<OPTION VALUE="#43633">IIª-IIae q. 109 a. 3 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
91 document.write('<OPTION VALUE="#43634">IIª-IIae q. 109 a. 3 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
92 document.write('<OPTION VALUE="#43635">IIª-IIae q. 109 a. 3 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
93 document.write('<OPTION VALUE="#43636">IIª-IIae q. 109 a. 4 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
94 document.write('<OPTION VALUE="#43637">IIª-IIae q. 109 a. 4 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
95 document.write('<OPTION VALUE="#43638">IIª-IIae q. 109 a. 4 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
96 document.write('<OPTION VALUE="#43639">IIª-IIae q. 109 a. 4 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
97 document.write('<OPTION VALUE="#43640">IIª-IIae q. 109 a. 4 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
98 document.write('<OPTION VALUE="#43641">IIª-IIae q. 109 a. 4 ad'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
99 document.write('<OPTION VALUE="#43642">IIª-IIae q. 110 pr.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
100 document.write('<OPTION VALUE="#43643">IIª-IIae q. 110 a. 1 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
101 document.write('<OPTION VALUE="#43644">IIª-IIae q. 110 a. 1 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
102 document.write('<OPTION VALUE="#43645">IIª-IIae q. 110 a. 1 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
103 document.write('<OPTION VALUE="#43646">IIª-IIae q. 110 a. 1 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
104 document.write('<OPTION VALUE="#43647">IIª-IIae q. 110 a. 1 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
105 document.write('<OPTION VALUE="#43648">IIª-IIae q. 110 a. 1 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
106 document.write('<OPTION VALUE="#43649">IIª-IIae q. 110 a. 1 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
107 document.write('<OPTION VALUE="#43650">IIª-IIae q. 110 a. 1 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
108 document.write('<OPTION VALUE="#43651">IIª-IIae q. 110 a. 2 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
109 document.write('<OPTION VALUE="#43652">IIª-IIae q. 110 a. 2 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
110 document.write('<OPTION VALUE="#43653">IIª-IIae q. 110 a. 2 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
111 document.write('<OPTION VALUE="#43654">IIª-IIae q. 110 a. 2 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
112 document.write('<OPTION VALUE="#43655">IIª-IIae q. 110 a. 2 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
113 document.write('<OPTION VALUE="#43656">IIª-IIae q. 110 a. 2 ad'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
114 document.write('<OPTION VALUE="#43657">IIª-IIae q. 110 a. 3 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
115 document.write('<OPTION VALUE="#43658">IIª-IIae q. 110 a. 3 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
116 document.write('<OPTION VALUE="#43659">IIª-IIae q. 110 a. 3 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
117 document.write('<OPTION VALUE="#43660">IIª-IIae q. 110 a. 3 arg. 4'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
118 document.write('<OPTION VALUE="#43661">IIª-IIae q. 110 a. 3 arg. 5'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
119 document.write('<OPTION VALUE="#43662">IIª-IIae q. 110 a. 3 arg. 6'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
120 document.write('<OPTION VALUE="#43663">IIª-IIae q. 110 a. 3 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
121 document.write('<OPTION VALUE="#43664">IIª-IIae q. 110 a. 3 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
122 document.write('<OPTION VALUE="#43665">IIª-IIae q. 110 a. 3 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
123 document.write('<OPTION VALUE="#43666">IIª-IIae q. 110 a. 3 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
124 document.write('<OPTION VALUE="#43667">IIª-IIae q. 110 a. 3 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
125 document.write('<OPTION VALUE="#43668">IIª-IIae q. 110 a. 3 ad 4'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
126 document.write('<OPTION VALUE="#43669">IIª-IIae q. 110 a. 3 ad 5'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
127 document.write('<OPTION VALUE="#43670">IIª-IIae q. 110 a. 3 ad 6'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
128 document.write('<OPTION VALUE="#43671">IIª-IIae q. 110 a. 4 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
129 document.write('<OPTION VALUE="#43672">IIª-IIae q. 110 a. 4 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
130 document.write('<OPTION VALUE="#43673">IIª-IIae q. 110 a. 4 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
131 document.write('<OPTION VALUE="#43674">IIª-IIae q. 110 a. 4 arg. 4'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
132 document.write('<OPTION VALUE="#43675">IIª-IIae q. 110 a. 4 arg. 5'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
133 document.write('<OPTION VALUE="#43676">IIª-IIae q. 110 a. 4 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
134 document.write('<OPTION VALUE="#43677">IIª-IIae q. 110 a. 4 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
135 document.write('<OPTION VALUE="#43678">IIª-IIae q. 110 a. 4 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
136 document.write('<OPTION VALUE="#43679">IIª-IIae q. 110 a. 4 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
137 document.write('<OPTION VALUE="#43680">IIª-IIae q. 110 a. 4 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
138 document.write('<OPTION VALUE="#43681">IIª-IIae q. 110 a. 4 ad 4'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
139 document.write('<OPTION VALUE="#43682">IIª-IIae q. 110 a. 4 ad 5'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
140 document.write('<OPTION VALUE="#43683">IIª-IIae q. 111 pr.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
141 document.write('<OPTION VALUE="#43684">IIª-IIae q. 111 a. 1 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
142 document.write('<OPTION VALUE="#43685">IIª-IIae q. 111 a. 1 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
143 document.write('<OPTION VALUE="#43686">IIª-IIae q. 111 a. 1 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
144 document.write('<OPTION VALUE="#43687">IIª-IIae q. 111 a. 1 arg. 4'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
145 document.write('<OPTION VALUE="#43688">IIª-IIae q. 111 a. 1 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
146 document.write('<OPTION VALUE="#43689">IIª-IIae q. 111 a. 1 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
147 document.write('<OPTION VALUE="#43690">IIª-IIae q. 111 a. 1 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
148 document.write('<OPTION VALUE="#43691">IIª-IIae q. 111 a. 1 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
149 document.write('<OPTION VALUE="#43692">IIª-IIae q. 111 a. 1 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
150 document.write('<OPTION VALUE="#43693">IIª-IIae q. 111 a. 1 ad 4'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
151 document.write('<OPTION VALUE="#43694">IIª-IIae q. 111 a. 2 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
152 document.write('<OPTION VALUE="#43695">IIª-IIae q. 111 a. 2 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
153 document.write('<OPTION VALUE="#43696">IIª-IIae q. 111 a. 2 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
154 document.write('<OPTION VALUE="#43697">IIª-IIae q. 111 a. 2 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
155 document.write('<OPTION VALUE="#43698">IIª-IIae q. 111 a. 2 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
156 document.write('<OPTION VALUE="#43699">IIª-IIae q. 111 a. 2 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
157 document.write('<OPTION VALUE="#43700">IIª-IIae q. 111 a. 2 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
158 document.write('<OPTION VALUE="#43701">IIª-IIae q. 111 a. 2 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
159 document.write('<OPTION VALUE="#43702">IIª-IIae q. 111 a. 3 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
160 document.write('<OPTION VALUE="#43703">IIª-IIae q. 111 a. 3 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
161 document.write('<OPTION VALUE="#43704">IIª-IIae q. 111 a. 3 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
162 document.write('<OPTION VALUE="#43705">IIª-IIae q. 111 a. 3 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
163 document.write('<OPTION VALUE="#43706">IIª-IIae q. 111 a. 3 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
164 document.write('<OPTION VALUE="#43707">IIª-IIae q. 111 a. 3 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
165 document.write('<OPTION VALUE="#43708">IIª-IIae q. 111 a. 3 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
166 document.write('<OPTION VALUE="#43709">IIª-IIae q. 111 a. 3 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
167 document.write('<OPTION VALUE="#43710">IIª-IIae q. 111 a. 4 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
168 document.write('<OPTION VALUE="#43711">IIª-IIae q. 111 a. 4 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
169 document.write('<OPTION VALUE="#43712">IIª-IIae q. 111 a. 4 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
170 document.write('<OPTION VALUE="#43713">IIª-IIae q. 111 a. 4 s. c. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
171 document.write('<OPTION VALUE="#43714">IIª-IIae q. 111 a. 4 s. c. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
172 document.write('<OPTION VALUE="#43715">IIª-IIae q. 111 a. 4 s. c. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
173 document.write('<OPTION VALUE="#43716">IIª-IIae q. 111 a. 4 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
174 document.write('<OPTION VALUE="#43717">IIª-IIae q. 111 a. 4 ad'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
175 document.write('<OPTION VALUE="#43718">IIª-IIae q. 112 pr.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
176 document.write('<OPTION VALUE="#43719">IIª-IIae q. 112 a. 1 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
177 document.write('<OPTION VALUE="#43720">IIª-IIae q. 112 a. 1 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
178 document.write('<OPTION VALUE="#43721">IIª-IIae q. 112 a. 1 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
179 document.write('<OPTION VALUE="#43722">IIª-IIae q. 112 a. 1 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
180 document.write('<OPTION VALUE="#43723">IIª-IIae q. 112 a. 1 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
181 document.write('<OPTION VALUE="#43724">IIª-IIae q. 112 a. 1 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
182 document.write('<OPTION VALUE="#43725">IIª-IIae q. 112 a. 1 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
183 document.write('<OPTION VALUE="#43726">IIª-IIae q. 112 a. 1 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
184 document.write('<OPTION VALUE="#43727">IIª-IIae q. 112 a. 2 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
185 document.write('<OPTION VALUE="#43728">IIª-IIae q. 112 a. 2 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
186 document.write('<OPTION VALUE="#43729">IIª-IIae q. 112 a. 2 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
187 document.write('<OPTION VALUE="#43730">IIª-IIae q. 112 a. 2 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
188 document.write('<OPTION VALUE="#43731">IIª-IIae q. 112 a. 2 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
189 document.write('<OPTION VALUE="#43732">IIª-IIae q. 112 a. 2 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
190 document.write('<OPTION VALUE="#43733">IIª-IIae q. 112 a. 2 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
191 document.write('<OPTION VALUE="#43734">IIª-IIae q. 112 a. 2 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
192 document.write('<OPTION VALUE="#43735">IIª-IIae q. 113 pr.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
193 document.write('<OPTION VALUE="#43736">IIª-IIae q. 113 a. 1 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
194 document.write('<OPTION VALUE="#43737">IIª-IIae q. 113 a. 1 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
195 document.write('<OPTION VALUE="#43738">IIª-IIae q. 113 a. 1 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
196 document.write('<OPTION VALUE="#43739">IIª-IIae q. 113 a. 1 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
197 document.write('<OPTION VALUE="#43740">IIª-IIae q. 113 a. 1 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
198 document.write('<OPTION VALUE="#43741">IIª-IIae q. 113 a. 1 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
199 document.write('<OPTION VALUE="#43742">IIª-IIae q. 113 a. 1 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
200 document.write('<OPTION VALUE="#43743">IIª-IIae q. 113 a. 1 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
201 document.write('<OPTION VALUE="#43744">IIª-IIae q. 113 a. 2 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
202 document.write('<OPTION VALUE="#43745">IIª-IIae q. 113 a. 2 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
203 document.write('<OPTION VALUE="#43746">IIª-IIae q. 113 a. 2 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
204 document.write('<OPTION VALUE="#43747">IIª-IIae q. 113 a. 2 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
205 document.write('<OPTION VALUE="#43748">IIª-IIae q. 113 a. 2 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
206 document.write('<OPTION VALUE="#43749">IIª-IIae q. 113 a. 2 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
207 document.write('<OPTION VALUE="#43750">IIª-IIae q. 113 a. 2 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
208 document.write('<OPTION VALUE="#43751">IIª-IIae q. 113 a. 2 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
209 document.write('<OPTION VALUE="#43752">IIª-IIae q. 114 pr.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
210 document.write('<OPTION VALUE="#43753">IIª-IIae q. 114 a. 1 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
211 document.write('<OPTION VALUE="#43754">IIª-IIae q. 114 a. 1 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
212 document.write('<OPTION VALUE="#43755">IIª-IIae q. 114 a. 1 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
213 document.write('<OPTION VALUE="#43756">IIª-IIae q. 114 a. 1 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
214 document.write('<OPTION VALUE="#43757">IIª-IIae q. 114 a. 1 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
215 document.write('<OPTION VALUE="#43758">IIª-IIae q. 114 a. 1 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
216 document.write('<OPTION VALUE="#43759">IIª-IIae q. 114 a. 1 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
217 document.write('<OPTION VALUE="#43760">IIª-IIae q. 114 a. 1 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
218 document.write('<OPTION VALUE="#43761">IIª-IIae q. 114 a. 2 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
219 document.write('<OPTION VALUE="#43762">IIª-IIae q. 114 a. 2 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
220 document.write('<OPTION VALUE="#43763">IIª-IIae q. 114 a. 2 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
221 document.write('<OPTION VALUE="#43764">IIª-IIae q. 114 a. 2 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
222 document.write('<OPTION VALUE="#43765">IIª-IIae q. 114 a. 2 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
223 document.write('<OPTION VALUE="#43766">IIª-IIae q. 114 a. 2 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
224 document.write('<OPTION VALUE="#43767">IIª-IIae q. 114 a. 2 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
225 document.write('<OPTION VALUE="#43768">IIª-IIae q. 114 a. 2 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
226 document.write('<OPTION VALUE="#43769">IIª-IIae q. 115 pr.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
227 document.write('<OPTION VALUE="#43770">IIª-IIae q. 115 a. 1 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
228 document.write('<OPTION VALUE="#43771">IIª-IIae q. 115 a. 1 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
229 document.write('<OPTION VALUE="#43772">IIª-IIae q. 115 a. 1 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
230 document.write('<OPTION VALUE="#43773">IIª-IIae q. 115 a. 1 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
231 document.write('<OPTION VALUE="#43774">IIª-IIae q. 115 a. 1 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
232 document.write('<OPTION VALUE="#43775">IIª-IIae q. 115 a. 1 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
233 document.write('<OPTION VALUE="#43776">IIª-IIae q. 115 a. 1 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
234 document.write('<OPTION VALUE="#43777">IIª-IIae q. 115 a. 1 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
235 document.write('<OPTION VALUE="#43778">IIª-IIae q. 115 a. 2 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
236 document.write('<OPTION VALUE="#43779">IIª-IIae q. 115 a. 2 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
237 document.write('<OPTION VALUE="#43780">IIª-IIae q. 115 a. 2 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
238 document.write('<OPTION VALUE="#43781">IIª-IIae q. 115 a. 2 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
239 document.write('<OPTION VALUE="#43782">IIª-IIae q. 115 a. 2 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
240 document.write('<OPTION VALUE="#43783">IIª-IIae q. 115 a. 2 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
241 document.write('<OPTION VALUE="#43784">IIª-IIae q. 115 a. 2 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
242 document.write('<OPTION VALUE="#43785">IIª-IIae q. 115 a. 2 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
243 document.write('<OPTION VALUE="#43786">IIª-IIae q. 116 pr.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
244 document.write('<OPTION VALUE="#43787">IIª-IIae q. 116 a. 1 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
245 document.write('<OPTION VALUE="#43788">IIª-IIae q. 116 a. 1 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
246 document.write('<OPTION VALUE="#43789">IIª-IIae q. 116 a. 1 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
247 document.write('<OPTION VALUE="#43790">IIª-IIae q. 116 a. 1 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
248 document.write('<OPTION VALUE="#43791">IIª-IIae q. 116 a. 1 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
249 document.write('<OPTION VALUE="#43792">IIª-IIae q. 116 a. 1 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
250 document.write('<OPTION VALUE="#43793">IIª-IIae q. 116 a. 1 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
251 document.write('<OPTION VALUE="#43794">IIª-IIae q. 116 a. 1 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
252 document.write('<OPTION VALUE="#43795">IIª-IIae q. 116 a. 2 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
253 document.write('<OPTION VALUE="#43796">IIª-IIae q. 116 a. 2 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
254 document.write('<OPTION VALUE="#43797">IIª-IIae q. 116 a. 2 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
255 document.write('<OPTION VALUE="#43798">IIª-IIae q. 116 a. 2 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
256 document.write('<OPTION VALUE="#43799">IIª-IIae q. 116 a. 2 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
257 document.write('<OPTION VALUE="#43800">IIª-IIae q. 116 a. 2 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
258 document.write('<OPTION VALUE="#43801">IIª-IIae q. 116 a. 2 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
259 document.write('<OPTION VALUE="#43802">IIª-IIae q. 116 a. 2 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
260 document.write('<OPTION VALUE="#43803">IIª-IIae q. 117 pr.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
261 document.write('<OPTION VALUE="#43804">IIª-IIae q. 117 a. 1 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
262 document.write('<OPTION VALUE="#43805">IIª-IIae q. 117 a. 1 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
263 document.write('<OPTION VALUE="#43806">IIª-IIae q. 117 a. 1 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
264 document.write('<OPTION VALUE="#43807">IIª-IIae q. 117 a. 1 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
265 document.write('<OPTION VALUE="#43808">IIª-IIae q. 117 a. 1 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
266 document.write('<OPTION VALUE="#43809">IIª-IIae q. 117 a. 1 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
267 document.write('<OPTION VALUE="#43810">IIª-IIae q. 117 a. 1 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
268 document.write('<OPTION VALUE="#43811">IIª-IIae q. 117 a. 1 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
269 document.write('<OPTION VALUE="#43812">IIª-IIae q. 117 a. 2 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
270 document.write('<OPTION VALUE="#43813">IIª-IIae q. 117 a. 2 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
271 document.write('<OPTION VALUE="#43814">IIª-IIae q. 117 a. 2 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
272 document.write('<OPTION VALUE="#43815">IIª-IIae q. 117 a. 2 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
273 document.write('<OPTION VALUE="#43816">IIª-IIae q. 117 a. 2 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
274 document.write('<OPTION VALUE="#43817">IIª-IIae q. 117 a. 2 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
275 document.write('<OPTION VALUE="#43818">IIª-IIae q. 117 a. 2 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
276 document.write('<OPTION VALUE="#43819">IIª-IIae q. 117 a. 2 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
277 document.write('<OPTION VALUE="#43820">IIª-IIae q. 117 a. 3 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
278 document.write('<OPTION VALUE="#43821">IIª-IIae q. 117 a. 3 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
279 document.write('<OPTION VALUE="#43822">IIª-IIae q. 117 a. 3 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
280 document.write('<OPTION VALUE="#43823">IIª-IIae q. 117 a. 3 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
281 document.write('<OPTION VALUE="#43824">IIª-IIae q. 117 a. 3 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
282 document.write('<OPTION VALUE="#43825">IIª-IIae q. 117 a. 3 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
283 document.write('<OPTION VALUE="#43826">IIª-IIae q. 117 a. 3 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
284 document.write('<OPTION VALUE="#43827">IIª-IIae q. 117 a. 3 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
285 document.write('<OPTION VALUE="#43828">IIª-IIae q. 117 a. 4 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
286 document.write('<OPTION VALUE="#43829">IIª-IIae q. 117 a. 4 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
287 document.write('<OPTION VALUE="#43830">IIª-IIae q. 117 a. 4 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
288 document.write('<OPTION VALUE="#43831">IIª-IIae q. 117 a. 4 arg. 4'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
289 document.write('<OPTION VALUE="#43832">IIª-IIae q. 117 a. 4 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
290 document.write('<OPTION VALUE="#43833">IIª-IIae q. 117 a. 4 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
291 document.write('<OPTION VALUE="#43834">IIª-IIae q. 117 a. 4 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
292 document.write('<OPTION VALUE="#43835">IIª-IIae q. 117 a. 4 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
293 document.write('<OPTION VALUE="#43836">IIª-IIae q. 117 a. 4 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
294 document.write('<OPTION VALUE="#43837">IIª-IIae q. 117 a. 4 ad 4'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
295 document.write('<OPTION VALUE="#43838">IIª-IIae q. 117 a. 5 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
296 document.write('<OPTION VALUE="#43839">IIª-IIae q. 117 a. 5 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
297 document.write('<OPTION VALUE="#43840">IIª-IIae q. 117 a. 5 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
298 document.write('<OPTION VALUE="#43841">IIª-IIae q. 117 a. 5 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
299 document.write('<OPTION VALUE="#43842">IIª-IIae q. 117 a. 5 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
300 document.write('<OPTION VALUE="#43843">IIª-IIae q. 117 a. 5 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
301 document.write('<OPTION VALUE="#43844">IIª-IIae q. 117 a. 5 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
302 document.write('<OPTION VALUE="#43845">IIª-IIae q. 117 a. 5 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
303 document.write('<OPTION VALUE="#43846">IIª-IIae q. 117 a. 6 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
304 document.write('<OPTION VALUE="#43847">IIª-IIae q. 117 a. 6 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
305 document.write('<OPTION VALUE="#43848">IIª-IIae q. 117 a. 6 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
306 document.write('<OPTION VALUE="#43849">IIª-IIae q. 117 a. 6 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
307 document.write('<OPTION VALUE="#43850">IIª-IIae q. 117 a. 6 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
308 document.write('<OPTION VALUE="#43851">IIª-IIae q. 117 a. 6 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
309 document.write('<OPTION VALUE="#43852">IIª-IIae q. 117 a. 6 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
310 document.write('<OPTION VALUE="#43853">IIª-IIae q. 117 a. 6 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
311 document.write('<OPTION VALUE="#43854">IIª-IIae q. 118 pr.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
312 document.write('<OPTION VALUE="#43855">IIª-IIae q. 118 a. 1 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
313 document.write('<OPTION VALUE="#43856">IIª-IIae q. 118 a. 1 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
314 document.write('<OPTION VALUE="#43857">IIª-IIae q. 118 a. 1 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
315 document.write('<OPTION VALUE="#43858">IIª-IIae q. 118 a. 1 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
316 document.write('<OPTION VALUE="#43859">IIª-IIae q. 118 a. 1 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
317 document.write('<OPTION VALUE="#43860">IIª-IIae q. 118 a. 1 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
318 document.write('<OPTION VALUE="#43861">IIª-IIae q. 118 a. 1 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
319 document.write('<OPTION VALUE="#43862">IIª-IIae q. 118 a. 1 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
320 document.write('<OPTION VALUE="#43863">IIª-IIae q. 118 a. 2 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
321 document.write('<OPTION VALUE="#43864">IIª-IIae q. 118 a. 2 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
322 document.write('<OPTION VALUE="#43865">IIª-IIae q. 118 a. 2 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
323 document.write('<OPTION VALUE="#43866">IIª-IIae q. 118 a. 2 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
324 document.write('<OPTION VALUE="#43867">IIª-IIae q. 118 a. 2 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
325 document.write('<OPTION VALUE="#43868">IIª-IIae q. 118 a. 2 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
326 document.write('<OPTION VALUE="#43869">IIª-IIae q. 118 a. 2 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
327 document.write('<OPTION VALUE="#43870">IIª-IIae q. 118 a. 2 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
328 document.write('<OPTION VALUE="#43871">IIª-IIae q. 118 a. 3 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
329 document.write('<OPTION VALUE="#43872">IIª-IIae q. 118 a. 3 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
330 document.write('<OPTION VALUE="#43873">IIª-IIae q. 118 a. 3 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
331 document.write('<OPTION VALUE="#43874">IIª-IIae q. 118 a. 3 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
332 document.write('<OPTION VALUE="#43875">IIª-IIae q. 118 a. 3 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
333 document.write('<OPTION VALUE="#43876">IIª-IIae q. 118 a. 3 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
334 document.write('<OPTION VALUE="#43877">IIª-IIae q. 118 a. 3 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
335 document.write('<OPTION VALUE="#43878">IIª-IIae q. 118 a. 3 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
336 document.write('<OPTION VALUE="#43879">IIª-IIae q. 118 a. 4 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
337 document.write('<OPTION VALUE="#43880">IIª-IIae q. 118 a. 4 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
338 document.write('<OPTION VALUE="#43881">IIª-IIae q. 118 a. 4 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
339 document.write('<OPTION VALUE="#43882">IIª-IIae q. 118 a. 4 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
340 document.write('<OPTION VALUE="#43883">IIª-IIae q. 118 a. 4 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
341 document.write('<OPTION VALUE="#43884">IIª-IIae q. 118 a. 4 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
342 document.write('<OPTION VALUE="#43885">IIª-IIae q. 118 a. 4 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
343 document.write('<OPTION VALUE="#43886">IIª-IIae q. 118 a. 4 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
344 document.write('<OPTION VALUE="#43887">IIª-IIae q. 118 a. 5 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
345 document.write('<OPTION VALUE="#43888">IIª-IIae q. 118 a. 5 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
346 document.write('<OPTION VALUE="#43889">IIª-IIae q. 118 a. 5 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
347 document.write('<OPTION VALUE="#43890">IIª-IIae q. 118 a. 5 arg. 4'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
348 document.write('<OPTION VALUE="#43891">IIª-IIae q. 118 a. 5 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
349 document.write('<OPTION VALUE="#43892">IIª-IIae q. 118 a. 5 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
350 document.write('<OPTION VALUE="#43893">IIª-IIae q. 118 a. 5 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
351 document.write('<OPTION VALUE="#43894">IIª-IIae q. 118 a. 5 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
352 document.write('<OPTION VALUE="#43895">IIª-IIae q. 118 a. 5 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
353 document.write('<OPTION VALUE="#43896">IIª-IIae q. 118 a. 5 ad 4'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
354 document.write('<OPTION VALUE="#43897">IIª-IIae q. 118 a. 6 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
355 document.write('<OPTION VALUE="#43898">IIª-IIae q. 118 a. 6 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
356 document.write('<OPTION VALUE="#43899">IIª-IIae q. 118 a. 6 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
357 document.write('<OPTION VALUE="#43900">IIª-IIae q. 118 a. 6 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
358 document.write('<OPTION VALUE="#43901">IIª-IIae q. 118 a. 6 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
359 document.write('<OPTION VALUE="#43902">IIª-IIae q. 118 a. 6 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
360 document.write('<OPTION VALUE="#43903">IIª-IIae q. 118 a. 6 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
361 document.write('<OPTION VALUE="#43904">IIª-IIae q. 118 a. 6 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
362 document.write('<OPTION VALUE="#43905">IIª-IIae q. 118 a. 7 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
363 document.write('<OPTION VALUE="#43906">IIª-IIae q. 118 a. 7 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
364 document.write('<OPTION VALUE="#43907">IIª-IIae q. 118 a. 7 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
365 document.write('<OPTION VALUE="#43908">IIª-IIae q. 118 a. 7 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
366 document.write('<OPTION VALUE="#43909">IIª-IIae q. 118 a. 7 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
367 document.write('<OPTION VALUE="#43910">IIª-IIae q. 118 a. 7 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
368 document.write('<OPTION VALUE="#43911">IIª-IIae q. 118 a. 7 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
369 document.write('<OPTION VALUE="#43912">IIª-IIae q. 118 a. 7 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
370 document.write('<OPTION VALUE="#43913">IIª-IIae q. 118 a. 8 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
371 document.write('<OPTION VALUE="#43914">IIª-IIae q. 118 a. 8 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
372 document.write('<OPTION VALUE="#43915">IIª-IIae q. 118 a. 8 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
373 document.write('<OPTION VALUE="#43916">IIª-IIae q. 118 a. 8 arg. 4'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
374 document.write('<OPTION VALUE="#43917">IIª-IIae q. 118 a. 8 arg. 5'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
375 document.write('<OPTION VALUE="#43918">IIª-IIae q. 118 a. 8 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
376 document.write('<OPTION VALUE="#43919">IIª-IIae q. 118 a. 8 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
377 document.write('<OPTION VALUE="#43920">IIª-IIae q. 118 a. 8 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
378 document.write('<OPTION VALUE="#43921">IIª-IIae q. 118 a. 8 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
379 document.write('<OPTION VALUE="#43922">IIª-IIae q. 118 a. 8 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
380 document.write('<OPTION VALUE="#43923">IIª-IIae q. 118 a. 8 ad 4'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
381 document.write('<OPTION VALUE="#43924">IIª-IIae q. 118 a. 8 ad 5'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
382 document.write('<OPTION VALUE="#43925">IIª-IIae q. 119 pr.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
383 document.write('<OPTION VALUE="#43926">IIª-IIae q. 119 a. 1 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
384 document.write('<OPTION VALUE="#43927">IIª-IIae q. 119 a. 1 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
385 document.write('<OPTION VALUE="#43928">IIª-IIae q. 119 a. 1 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
386 document.write('<OPTION VALUE="#43929">IIª-IIae q. 119 a. 1 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
387 document.write('<OPTION VALUE="#43930">IIª-IIae q. 119 a. 1 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
388 document.write('<OPTION VALUE="#43931">IIª-IIae q. 119 a. 1 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
389 document.write('<OPTION VALUE="#43932">IIª-IIae q. 119 a. 1 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
390 document.write('<OPTION VALUE="#43933">IIª-IIae q. 119 a. 1 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
391 document.write('<OPTION VALUE="#43934">IIª-IIae q. 119 a. 2 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
392 document.write('<OPTION VALUE="#43935">IIª-IIae q. 119 a. 2 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
393 document.write('<OPTION VALUE="#43936">IIª-IIae q. 119 a. 2 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
394 document.write('<OPTION VALUE="#43937">IIª-IIae q. 119 a. 2 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
395 document.write('<OPTION VALUE="#43938">IIª-IIae q. 119 a. 2 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
396 document.write('<OPTION VALUE="#43939">IIª-IIae q. 119 a. 2 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
397 document.write('<OPTION VALUE="#43940">IIª-IIae q. 119 a. 2 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
398 document.write('<OPTION VALUE="#43941">IIª-IIae q. 119 a. 2 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
399 document.write('<OPTION VALUE="#43942">IIª-IIae q. 119 a. 3 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
400 document.write('<OPTION VALUE="#43943">IIª-IIae q. 119 a. 3 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
401 document.write('<OPTION VALUE="#43944">IIª-IIae q. 119 a. 3 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
402 document.write('<OPTION VALUE="#43945">IIª-IIae q. 119 a. 3 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
403 document.write('<OPTION VALUE="#43946">IIª-IIae q. 119 a. 3 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
404 document.write('<OPTION VALUE="#43947">IIª-IIae q. 119 a. 3 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
405 document.write('<OPTION VALUE="#43948">IIª-IIae q. 119 a. 3 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
406 document.write('<OPTION VALUE="#43949">IIª-IIae q. 119 a. 3 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
407 document.write('<OPTION VALUE="#43950">IIª-IIae q. 120 pr.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
408 document.write('<OPTION VALUE="#43951">IIª-IIae q. 120 a. 1 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
409 document.write('<OPTION VALUE="#43952">IIª-IIae q. 120 a. 1 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
410 document.write('<OPTION VALUE="#43953">IIª-IIae q. 120 a. 1 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
411 document.write('<OPTION VALUE="#43954">IIª-IIae q. 120 a. 1 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
412 document.write('<OPTION VALUE="#43955">IIª-IIae q. 120 a. 1 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
413 document.write('<OPTION VALUE="#43956">IIª-IIae q. 120 a. 1 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
414 document.write('<OPTION VALUE="#43957">IIª-IIae q. 120 a. 1 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
415 document.write('<OPTION VALUE="#43958">IIª-IIae q. 120 a. 1 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
416 document.write('<OPTION VALUE="#43959">IIª-IIae q. 120 a. 2 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
417 document.write('<OPTION VALUE="#43960">IIª-IIae q. 120 a. 2 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
418 document.write('<OPTION VALUE="#43961">IIª-IIae q. 120 a. 2 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
419 document.write('<OPTION VALUE="#43962">IIª-IIae q. 120 a. 2 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
420 document.write('<OPTION VALUE="#43963">IIª-IIae q. 120 a. 2 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
421 document.write('<OPTION VALUE="#43964">IIª-IIae q. 120 a. 2 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
422 document.write('<OPTION VALUE="#43965">IIª-IIae q. 120 a. 2 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
423 document.write('<OPTION VALUE="#43966">IIª-IIae q. 120 a. 2 ad 3'); |
| 28 | 424 document.write('<\/SELECT>'); |
|
26
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
425 document.write('<BR><BR>'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
426 document.write('<INPUT TYPE="button" VALUE="Agedum" ONCLICK="go()">'); |
| 28 | 427 document.write('<\/FORM>'); |
|
26
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
428 // --> |
| 28 | 429 //]]> |
| 430 </script><br /> | |
| 431 <hr /> | |
| 432 <br /></div> | |
| 433 <div class="D">Quaestio 109</div> | |
| 434 <div class="G">Prooemium</div> | |
| 435 <p title="II-II q. 109 pr."><a name="43609"><span class= | |
| 436 "ref">[43609] IIª-IIae q. 109 pr.</span></a> Deinde | |
| 437 considerandum est de veritate, et vitiis oppositis. Circa veritatem | |
| 438 autem quaeruntur quatuor. Primo, utrum veritas sit virtus. Secundo, | |
| 439 utrum sit virtus specialis. Tertio, utrum sit pars iustitiae. | |
| 440 Quarto, utrum magis declinet ad minus.</p> | |
| 441 <br /> | |
| 442 <div class="E">Articulus 1</div> | |
| 443 <p title="II-II q. 109 a. 1 arg. 1"><a name="43610"><span class= | |
| 444 "ref">[43610] IIª-IIae q. 109 a. 1 arg. 1</span></a> Ad primum | |
| 445 sic proceditur. Videtur quod veritas non sit virtus. Prima enim | |
| 446 virtutum est fides, cuius obiectum est veritas. Cum igitur obiectum | |
| 447 sit prius habitu et actu, videtur quod veritas non sit virtus, sed | |
| 448 aliquid prius virtute.</p> | |
| 449 <p title="II-II q. 109 a. 1 arg. 2"><a name="43611"><span class= | |
| 450 "ref">[43611] IIª-IIae q. 109 a. 1 arg. 2</span></a> | |
| 451 Praeterea, sicut philosophus dicit, in IV Ethic., ad veritatem | |
| 452 pertinet quod aliquis confiteatur <i>existentia circa seipsum, et | |
| 453 neque maiora neque minora</i>. Sed hoc non semper est laudabile, | |
| 454 neque in bonis, quia dicitur Prov. XXVII, <i>laudet te alienus, et | |
| 455 non os tuum</i>; nec etiam in malis, quia contra quosdam dicitur | |
| 456 Isaiae III, <i>peccatum suum quasi Sodoma praedicaverunt, nec | |
| 457 absconderunt</i>. Ergo veritas non est virtus.</p> | |
| 458 <p title="II-II q. 109 a. 1 arg. 3"><a name="43612"><span class= | |
| 459 "ref">[43612] IIª-IIae q. 109 a. 1 arg. 3</span></a> | |
| 460 Praeterea, omnis virtus aut est theologica, aut intellectualis, aut | |
| 461 moralis. Sed veritas non est virtus theologica, quia non habet Deum | |
| 462 pro obiecto, sed res temporales; dicit enim Tullius quod <i>veritas | |
| 463 est per quam immutata ea quae sunt aut fuerunt aut futura sunt, | |
| 464 dicuntur</i>. Similiter etiam non est virtus intellectualis, sed | |
| 465 finis earum. Neque etiam est virtus moralis, quia non consistit in | |
| 466 medio inter superfluum et diminutum; quanto enim aliquis plus dicit | |
| 467 verum, tanto melius est. Ergo veritas non est virtus.</p> | |
| 468 <p title="II-II q. 109 a. 1 s. c."><a name="43613"><span class= | |
| 469 "ref">[43613] IIª-IIae q. 109 a. 1 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 470 est quod philosophus, in II et IV Ethic., ponit veritatem inter | |
| 471 ceteras virtutes.</p> | |
| 472 <p title="II-II q. 109 a. 1 co."><a name="43614"><span class= | |
| 473 "ref">[43614] IIª-IIae q. 109 a. 1 co.</span></a> Respondeo | |
| 474 dicendum quod veritas dupliciter accipi potest. Uno modo secundum | |
| 475 quod veritate aliquid dicitur verum. Et sic veritas non est virtus, | |
| 476 sed obiectum vel finis virtutis. Sic enim accepta veritas non est | |
| 477 habitus, quod est genus virtutis, sed aequalitas quaedam | |
| 478 intellectus vel signi ad rem intellectam et significatam, vel etiam | |
| 479 rei ad suam regulam, ut in primo habitum est. Alio modo potest dici | |
| 480 veritas qua aliquis verum dicit, secundum quod per eam aliquis | |
| 481 dicitur verax. Et talis veritas, sive veracitas, necesse est quod | |
| 482 sit virtus, quia hoc ipsum quod est dicere verum est bonus actus; | |
| 483 virtus autem est quae bonum facit habentem, et opus eius bonum | |
| 484 reddit.</p> | |
| 485 <p title="II-II q. 109 a. 1 ad 1"><a name="43615"><span class= | |
| 486 "ref">[43615] IIª-IIae q. 109 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 487 ergo dicendum quod ratio illa procedit de veritate primo modo | |
| 488 dicta.</p> | |
| 489 <p title="II-II q. 109 a. 1 ad 2"><a name="43616"><span class= | |
| 490 "ref">[43616] IIª-IIae q. 109 a. 1 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 491 dicendum quod confiteri id quod est circa seipsum, inquantum est | |
| 492 confessio veri, est bonum ex genere. Sed hoc non sufficit ad hoc | |
| 493 quod sit actus virtutis, sed ad hoc requiritur quod ulterius | |
| 494 debitis circumstantiis vestiatur, quae si non observentur, erit | |
| 495 actus vitiosus. Et secundum hoc, vitiosum est quod aliquis, sine | |
| 496 debita causa, laudet seipsum etiam de vero. Vitiosum etiam est quod | |
| 497 aliquis peccatum suum publicet, quasi se de hoc laudando, vel | |
| 498 qualitercumque inutiliter manifestando.</p> | |
| 499 <p title="II-II q. 109 a. 1 ad 3"><a name="43617"><span class= | |
| 500 "ref">[43617] IIª-IIae q. 109 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 501 dicendum quod ille qui dicit verum profert aliqua signa conformia | |
| 502 rebus, scilicet vel verba, vel aliqua facta exteriora, aut | |
| 503 quascumque res exteriores. Circa huiusmodi autem res sunt solae | |
| 504 virtutes morales, ad quas etiam usus pertinet exteriorum membrorum, | |
| 505 secundum quod fit per imperium voluntatis. Unde veritas non est | |
| 506 virtus theologica neque intellectualis, sed moralis. Est autem in | |
| 507 medio inter superfluum et diminutum dupliciter, uno quidem modo, ex | |
| 508 parte obiecti; alio modo, ex parte actus. Ex parte quidem obiecti, | |
| 509 quia verum secundum suam rationem importat quandam aequalitatem. | |
| 510 Aequale autem est medium inter maius et minus. Unde ex hoc ipso | |
| 511 quod aliquis verum dicit de seipso, medium tenet inter eum qui | |
| 512 maiora dicit de seipso, et inter eum qui minora. Ex parte autem | |
| 513 actus medium tenet, inquantum verum dicit quando oportet, et | |
| 514 secundum quod oportet. Superfluum autem convenit illi qui importune | |
| 515 ea quae sua sunt manifestat, defectus autem competit illi qui | |
| 516 occultat, quando manifestare oportet.</p> | |
| 517 <br /> | |
| 518 <div class="E">Articulus 2</div> | |
| 519 <p title="II-II q. 109 a. 2 arg. 1"><a name="43618"><span class= | |
| 520 "ref">[43618] IIª-IIae q. 109 a. 2 arg. 1</span></a> Ad | |
| 521 secundum sic proceditur. Videtur quod veritas non sit specialis | |
| 522 virtus. Verum enim et bonum convertuntur. Sed bonitas non est | |
| 523 specialis virtus, quinimmo omnis virtus est bonitas, quia bonum | |
| 524 facit habentem. Ergo veritas non est specialis virtus.</p> | |
| 525 <p title="II-II q. 109 a. 2 arg. 2"><a name="43619"><span class= | |
| 526 "ref">[43619] IIª-IIae q. 109 a. 2 arg. 2</span></a> | |
| 527 Praeterea, manifestatio eius quod ad ipsum hominem pertinet, est | |
| 528 actus veritatis de qua nunc loquimur. Sed hoc pertinet ad quamlibet | |
| 529 virtutem, quilibet enim virtutis habitus manifestatur per proprium | |
| 530 actum. Ergo veritas non est specialis virtus.</p> | |
| 531 <p title="II-II q. 109 a. 2 arg. 3"><a name="43620"><span class= | |
| 532 "ref">[43620] IIª-IIae q. 109 a. 2 arg. 3</span></a> | |
| 533 Praeterea, veritas vitae dicitur qua aliquis recte vivit, de qua | |
| 534 dicitur Isaiae XXXVIII, memento, quaeso, <i>quomodo ambulaverim | |
| 535 coram te in veritate et in corde perfecto</i>. Sed qualibet virtute | |
| 536 recte vivitur, ut patet per definitionem virtutis supra positam. | |
| 537 Ergo veritas non est specialis virtus.</p> | |
| 538 <p title="II-II q. 109 a. 2 arg. 4"><a name="43621"><span class= | |
| 539 "ref">[43621] IIª-IIae q. 109 a. 2 arg. 4</span></a> | |
| 540 Praeterea, veritas videtur idem esse simplicitati, quia utrique | |
| 541 opponitur simulatio. Sed simplicitas non est specialis virtus, quia | |
| 542 facit intentionem rectam, quod requiritur in omni virtute. Ergo | |
| 543 etiam veritas non est specialis virtus.</p> | |
| 544 <p title="II-II q. 109 a. 2 s. c."><a name="43622"><span class= | |
| 545 "ref">[43622] IIª-IIae q. 109 a. 2 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 546 est quia in II Ethic. connumeratur aliis virtutibus.</p> | |
| 547 <p title="II-II q. 109 a. 2 co."><a name="43623"><span class= | |
| 548 "ref">[43623] IIª-IIae q. 109 a. 2 co.</span></a> Respondeo | |
| 549 dicendum quod ad rationem virtutis humanae pertinet quod opus | |
| 550 hominis bonum reddat. Unde ubi in actu hominis invenitur specialis | |
| 551 ratio bonitatis, necesse est quod ad hoc disponatur homo per | |
| 552 specialem virtutem. Cum autem bonum, secundum Augustinum, in libro | |
| 553 de natura boni, consistat in ordine, necesse est specialem rationem | |
| 554 boni considerari ex determinato ordine. Est autem specialis quidam | |
| 555 ordo secundum quod exteriora nostra vel verba vel facta debite | |
| 556 ordinantur ad aliquid sicut signum ad signatum. Et ad hoc | |
| 557 perficitur homo per virtutem veritatis. Unde manifestum est quod | |
| 558 veritas est specialis virtus.</p> | |
| 559 <p title="II-II q. 109 a. 2 ad 1"><a name="43624"><span class= | |
| 560 "ref">[43624] IIª-IIae q. 109 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 561 ergo dicendum quod verum et bonum subiecto quidem convertuntur, | |
| 562 quia omne verum est bonum, et omne bonum est verum. Sed secundum | |
| 563 rationem, invicem se excedunt, sicut intellectus et voluntas | |
| 564 invicem se includunt; nam intellectus intelligit voluntatem, et | |
| 565 multa alia, et voluntas appetit ea quae pertinent ad intellectum, | |
| 566 et multa alia. Unde verum, secundum rationem propriam, qua est | |
| 567 perfectio intellectus, est quoddam particulare bonum, inquantum est | |
| 568 appetibile quoddam. Et similiter bonum, secundum propriam rationem, | |
| 569 prout est finis appetitus, est quoddam verum, inquantum est quoddam | |
| 570 intelligibile. Quia ergo virtus includit rationem bonitatis, potest | |
| 571 esse quod veritas sit specialis virtus, sicut verum est speciale | |
| 572 bonum. Non autem potest esse quod bonitas sit specialis virtus, cum | |
| 573 magis secundum rationem sit genus virtutis.</p> | |
| 574 <p title="II-II q. 109 a. 2 ad 2"><a name="43625"><span class= | |
| 575 "ref">[43625] IIª-IIae q. 109 a. 2 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 576 dicendum quod habitus virtutum et vitiorum sortiuntur speciem ex eo | |
| 577 quod est per se intentum, non autem ab eo quod est per accidens et | |
| 578 praeter intentionem. Quod autem aliquis manifestat quod circa ipsum | |
| 579 est, pertinet quidem ad virtutem veritatis sicut per se intentum, | |
| 580 ad alias autem virtutes potest pertinere ex consequenti, praeter | |
| 581 principalem intentionem. Fortis enim intendit fortiter agere, quod | |
| 582 autem fortiter agendo aliquis manifestet fortitudinem quam habet, | |
| 583 hoc consequitur praeter eius principalem intentionem.</p> | |
| 584 <p title="II-II q. 109 a. 2 ad 3"><a name="43626"><span class= | |
| 585 "ref">[43626] IIª-IIae q. 109 a. 2 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 586 dicendum quod veritas vitae est veritas secundum quam aliquid est | |
| 587 verum, non veritas secundum quam aliquis dicit verum. Dicitur autem | |
| 588 vita vera, sicut etiam quaelibet alia res, ex hoc quod attingit | |
| 589 suam regulam et mensuram, scilicet divinam legem, per cuius | |
| 590 conformitatem rectitudinem habet. Et talis veritas, sive rectitudo, | |
| 591 communis est ad quamlibet virtutem.</p> | |
| 592 <p title="II-II q. 109 a. 2 ad 4"><a name="43627"><span class= | |
| 593 "ref">[43627] IIª-IIae q. 109 a. 2 ad 4</span></a> Ad quartum | |
| 594 dicendum quod simplicitas dicitur per oppositum duplicitati, qua | |
| 595 scilicet aliquis aliud habet in corde, aliud ostendit exterius. Et | |
| 596 sic simplicitas ad hanc virtutem pertinet. Facit autem intentionem | |
| 597 rectam, non quidem directe, quia hoc pertinet ad omnem virtutem, | |
| 598 sed excludendo duplicitatem, qua homo unum praetendit et aliud | |
| 599 intendit.</p> | |
| 600 <br /> | |
| 601 <div class="E">Articulus 3</div> | |
| 602 <p title="II-II q. 109 a. 3 arg. 1"><a name="43628"><span class= | |
| 603 "ref">[43628] IIª-IIae q. 109 a. 3 arg. 1</span></a> Ad | |
| 604 tertium sic proceditur. Videtur quod veritas non sit pars | |
| 605 iustitiae. Iustitiae enim proprium esse videtur quod reddat alteri | |
| 606 debitum. Sed ex hoc quod aliquis verum dicit, non videtur alteri | |
| 607 debitum reddere, sicut fit in omnibus praemissis iustitiae | |
| 608 partibus. Ergo veritas non est iustitiae pars.</p> | |
| 609 <p title="II-II q. 109 a. 3 arg. 2"><a name="43629"><span class= | |
| 610 "ref">[43629] IIª-IIae q. 109 a. 3 arg. 2</span></a> | |
| 611 Praeterea, veritas pertinet ad intellectum. Iustitia autem est in | |
| 612 voluntate, ut supra habitum est. Ergo veritas non est pars | |
| 613 iustitiae.</p> | |
| 614 <p title="II-II q. 109 a. 3 arg. 3"><a name="43630"><span class= | |
| 615 "ref">[43630] IIª-IIae q. 109 a. 3 arg. 3</span></a> | |
| 616 Praeterea, triplex distinguitur veritas, secundum Hieronymum, | |
| 617 scilicet veritas vitae, et veritas iustitiae, et veritas doctrinae. | |
| 618 Sed nulla istarum est pars iustitiae. Nam veritas vitae continet in | |
| 619 se omnem virtutem, ut dictum est. Veritas autem iustitiae est idem | |
| 620 iustitiae, unde non est pars eius. Veritas autem doctrinae pertinet | |
| 621 magis ad virtutes intellectuales. Ergo veritas nullo modo est pars | |
| 622 iustitiae.</p> | |
| 623 <p title="II-II q. 109 a. 3 s. c."><a name="43631"><span class= | |
| 624 "ref">[43631] IIª-IIae q. 109 a. 3 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 625 est quod Tullius ponit veritatem inter partes iustitiae.</p> | |
| 626 <p title="II-II q. 109 a. 3 co."><a name="43632"><span class= | |
| 627 "ref">[43632] IIª-IIae q. 109 a. 3 co.</span></a> Respondeo | |
| 628 dicendum quod, sicut supra dictum est, ex hoc aliqua virtus | |
| 629 iustitiae annectitur sicut secundaria principali, quod partim | |
| 630 quidem cum iustitia convenit, partim autem deficit ab eius perfecta | |
| 631 ratione. Virtus autem veritatis convenit quidem cum iustitia in | |
| 632 duobus. Uno quidem modo, in hoc quod est ad alterum. Manifestatio | |
| 633 enim, quam diximus esse actum veritatis, est ad alterum, inquantum | |
| 634 scilicet ea quae circa ipsum sunt, unus homo alteri manifestat. | |
| 635 Alio modo, inquantum iustitia aequalitatem quandam in rebus | |
| 636 constituit. Et hoc etiam facit virtus veritatis, adaequat enim | |
| 637 signa rebus existentibus circa ipsum. Deficit autem a propria | |
| 638 ratione iustitiae quantum ad rationem debiti. Non enim haec virtus | |
| 639 attendit debitum legale, quod attendit iustitia, sed potius debitum | |
| 640 morale, inquantum scilicet ex honestate unus homo alteri debet | |
| 641 veritatis manifestationem. Unde veritas est pars iustitiae, | |
| 642 inquantum annectitur ei sicut virtus secundaria principali.</p> | |
| 643 <p title="II-II q. 109 a. 3 ad 1"><a name="43633"><span class= | |
| 644 "ref">[43633] IIª-IIae q. 109 a. 3 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 645 ergo dicendum quod quia homo est animal sociale, naturaliter unus | |
| 646 homo debet alteri id sine quo societas humana conservari non | |
| 647 posset. Non autem possent homines ad invicem convivere nisi sibi | |
| 648 invicem crederent, tanquam sibi invicem veritatem manifestantibus. | |
| 649 Et ideo virtus veritatis aliquo modo attendit rationem debiti.</p> | |
| 650 <p title="II-II q. 109 a. 3 ad 2"><a name="43634"><span class= | |
| 651 "ref">[43634] IIª-IIae q. 109 a. 3 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 652 dicendum quod veritas secundum quod est cognita, pertinet ad | |
| 653 intellectum. Sed homo per propriam voluntatem, per quam utitur et | |
| 654 habitibus et membris, profert exteriora signa ad veritatem | |
| 655 manifestandam. Et secundum hoc, manifestatio veritatis est actus | |
| 656 voluntatis.</p> | |
| 657 <p title="II-II q. 109 a. 3 ad 3"><a name="43635"><span class= | |
| 658 "ref">[43635] IIª-IIae q. 109 a. 3 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 659 dicendum quod veritas de qua nunc loquimur, differt a veritate | |
| 660 vitae ut dictum est. Veritas autem iustitiae dicitur dupliciter. | |
| 661 Uno modo, secundum quod ipsa iustitia est rectitudo quaedam | |
| 662 regulata secundum regulam divinae legis. Et secundum hoc, differt | |
| 663 veritas iustitiae a veritate vitae, quia veritas vitae est secundum | |
| 664 quam aliquis recte vivit in seipso; veritas autem iustitiae est | |
| 665 secundum quam aliquis rectitudinem legis in iudiciis, quae sunt ad | |
| 666 alterum, servat. Et secundum hoc, veritas iustitiae non pertinet ad | |
| 667 veritatem de qua nunc loquimur, sicut nec veritas vitae. Alio modo | |
| 668 potest intelligi veritas iustitiae secundum quod aliquis ex | |
| 669 iustitia veritatem manifestat, puta cum aliquis in iudicio verum | |
| 670 confitetur aut verum testimonium dicit. Et haec veritas est quidam | |
| 671 particularis actus iustitiae. Et non pertinet directe ad hanc | |
| 672 veritatem de qua nunc loquimur, quia scilicet in hac manifestatione | |
| 673 veritatis principaliter homo intendit ius suum alteri reddere. Unde | |
| 674 philosophus, in IV Ethic., de hac veritate determinans, dicit, | |
| 675 <i>non de veridico in confessionibus dicimus, neque quaecumque ad | |
| 676 iustitiam vel iniustitiam contendunt</i>. Veritas autem doctrinae | |
| 677 consistit in quadam manifestatione verorum de quibus est scientia. | |
| 678 Unde nec ista veritas directe pertinet ad hanc virtutem, sed solum | |
| 679 veritas qua aliquis et vita et sermone talem se demonstrat qualis | |
| 680 est, et non alia quam circa ipsum sint, nec maiora nec minora. | |
| 681 Veruntamen quia vera scibilia, inquantum sunt a nobis cognita, | |
| 682 circa nos sunt et ad nos pertinent; secundum hoc veritas doctrinae | |
| 683 potest ad hanc virtutem pertinere, et quaecumque alia veritas qua | |
| 684 quis manifestat verbo vel facto quod cognoscit.</p> | |
| 685 <br /> | |
| 686 <div class="E">Articulus 4</div> | |
| 687 <p title="II-II q. 109 a. 4 arg. 1"><a name="43636"><span class= | |
| 688 "ref">[43636] IIª-IIae q. 109 a. 4 arg. 1</span></a> Ad | |
| 689 quartum sic proceditur. Videtur quod virtus veritatis non declinet | |
| 690 in minus. Sicut enim aliquis dicendo maius incurrit falsitatem, ita | |
| 691 et dicendo minus, non enim magis est falsum quatuor esse quinque | |
| 692 quam quatuor esse tria. <i>Sed omne falsum est secundum se malum et | |
| 693 fugiendum</i>, ut philosophus dicit, in IV Ethic. Ergo veritatis | |
| 694 virtus non plus declinat in minus quam in maius.</p> | |
| 695 <p title="II-II q. 109 a. 4 arg. 2"><a name="43637"><span class= | |
| 696 "ref">[43637] IIª-IIae q. 109 a. 4 arg. 2</span></a> | |
| 697 Praeterea, quod una virtus magis declinet ad unum extremum quam ad | |
| 698 aliud, contingit ex hoc quod virtutis medium est propinquius uni | |
| 699 extremo quam alteri, sicut fortitudo est propinquior audaciae quam | |
| 700 timiditati. Sed veritatis medium non est propinquius uni extremo | |
| 701 quam alteri, quia veritas, cum sit aequalitas quaedam, in medio | |
| 702 punctali consistit. Ergo veritas non magis declinat in minus.</p> | |
| 703 <p title="II-II q. 109 a. 4 arg. 3"><a name="43638"><span class= | |
| 704 "ref">[43638] IIª-IIae q. 109 a. 4 arg. 3</span></a> | |
| 705 Praeterea, in minus videtur a veritate recedere qui veritatem | |
| 706 negat, in maius autem qui veritati aliquid superaddit. Sed magis | |
| 707 repugnat veritati qui veritatem negat quam qui superaddit, quia | |
| 708 veritas non compatitur secum negationem veritatis, compatitur autem | |
| 709 secum superadditionem. Ergo videtur quod veritas magis debeat | |
| 710 declinare in maius quam in minus.</p> | |
| 711 <p title="II-II q. 109 a. 4 s. c."><a name="43639"><span class= | |
| 712 "ref">[43639] IIª-IIae q. 109 a. 4 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 713 est quod philosophus dicit, in IV Ethic., quod homo secundum hanc | |
| 714 virtutem magis a vero declinat in minus.</p> | |
| 715 <p title="II-II q. 109 a. 4 co."><a name="43640"><span class= | |
| 716 "ref">[43640] IIª-IIae q. 109 a. 4 co.</span></a> Respondeo | |
| 717 dicendum quod declinare in minus a veritate contingit dupliciter. | |
| 718 Uno modo, affirmando, puta cum aliquis non manifestat totum bonum | |
| 719 quod in ipso est, puta scientiam vel sanctitatem vel aliquid | |
| 720 huiusmodi. Quod fit sine praeiudicio veritatis, quia in maiori est | |
| 721 etiam minus. Et secundum hoc, haec virtus declinat in minus. <i>Hoc | |
| 722 enim</i>, ut philosophus dicit ibidem, <i>videtur esse prudentius, | |
| 723 propter onerosas superabundantias esse</i>. Homines enim qui maiora | |
| 724 de seipsis dicunt quam sint, sunt aliis onerosi, quasi excellere | |
| 725 alios volentes, homines autem qui minora de seipsis dicunt, | |
| 726 gratiosi sunt, quasi aliis condescendentes per quandam | |
| 727 moderationem. Unde apostolus dicit, II ad Cor. XII, <i>si voluero | |
| 728 gloriari, non ero insipiens, veritatem enim dicam. Parco autem, ne | |
| 729 quis me existimet supra id quod videt in me, aut audit aliquid ex | |
| 730 me</i>. Alio modo potest aliquis declinare in minus negando, | |
| 731 scilicet ut neget sibi inesse quod inest. Et sic non pertinet ad | |
| 732 hanc virtutem declinare in minus, quia per hoc incurret falsum. Et | |
| 733 tamen hoc ipsum esset minus repugnans virtuti, non quidem secundum | |
| 734 propriam rationem veritatis, sed secundum rationem prudentiae, quam | |
| 735 oportet salvari in omnibus virtutibus. Magis enim repugnat | |
| 736 prudentiae, quia periculosius est et onerosius aliis, quod aliquis | |
| 737 existimet vel iactet se habere quod non habet, quam quod non | |
| 738 existimet, vel dicat se non habere quod habet.</p> | |
| 739 <p title="II-II q. 109 a. 4 ad arg."><a name="43641"><span class= | |
| 740 "ref">[43641] IIª-IIae q. 109 a. 4 ad arg.</span></a> Et per | |
| 741 hoc patet responsio ad obiecta.</p> | |
| 742 <br /> | |
| 743 <div class="D">Quaestio 110</div> | |
| 744 <div class="G">Prooemium</div> | |
| 745 <p title="II-II q. 110 pr."><a name="43642"><span class= | |
| 746 "ref">[43642] IIª-IIae q. 110 pr.</span></a> Deinde | |
| 747 considerandum est de vitiis oppositis veritati. Et primo, de | |
| 748 mendacio; secundo, de simulatione sive hypocrisi; tertio, de | |
| 749 iactantia et opposito vitio. Circa mendacium quaeruntur quatuor. | |
| 750 Primo, utrum mendacium semper opponatur veritati, quasi continens | |
| 751 falsitatem. Secundo, de speciebus mendacii. Tertio, utrum mendacium | |
| 752 semper sit peccatum. Quarto, utrum semper sit peccatum mortale.</p> | |
| 753 <br /> | |
| 754 <div class="E">Articulus 1</div> | |
| 755 <p title="II-II q. 110 a. 1 arg. 1"><a name="43643"><span class= | |
| 756 "ref">[43643] IIª-IIae q. 110 a. 1 arg. 1</span></a> Ad primum | |
| 757 sic proceditur. Videtur quod mendacium non semper opponatur | |
| 758 veritati. Opposita enim non possunt esse simul. Sed mendacium simul | |
| 759 potest esse cum veritate, qui enim verum loquitur quod falsum esse | |
| 760 credit, mentitur, ut Augustinus dicit, in libro contra mendacium. | |
| 761 Ergo mendacium non opponitur veritati.</p> | |
| 762 <p title="II-II q. 110 a. 1 arg. 2"><a name="43644"><span class= | |
| 763 "ref">[43644] IIª-IIae q. 110 a. 1 arg. 2</span></a> | |
| 764 Praeterea, virtus veritatis non solum consistit in verbis, sed | |
| 765 etiam in factis, quia secundum philosophum, in IV Ethic., secundum | |
| 766 hanc virtutem aliquis verum dicit et in sermone et in vita. Sed | |
| 767 mendacium consistit solum in verbis, dicitur enim quod mendacium | |
| 768 est falsa vocis significatio. Ergo videtur quod mendacium non | |
| 769 directe opponatur virtuti veritatis.</p> | |
| 770 <p title="II-II q. 110 a. 1 arg. 3"><a name="43645"><span class= | |
| 771 "ref">[43645] IIª-IIae q. 110 a. 1 arg. 3</span></a> | |
| 772 Praeterea, Augustinus dicit, in libro contra mendacium, quod | |
| 773 <i>culpa mentientis est fallendi cupiditas</i>. Sed hoc non | |
| 774 opponitur veritati, sed magis benevolentiae vel iustitiae. Ergo | |
| 775 mendacium non opponitur veritati.</p> | |
| 776 <p title="II-II q. 110 a. 1 s. c."><a name="43646"><span class= | |
| 777 "ref">[43646] IIª-IIae q. 110 a. 1 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 778 est quod Augustinus dicit, in libro contra mendacium, <i>nemo | |
| 779 dubitet mentiri eum qui falsum enuntiat causa fallendi. Quapropter | |
| 780 enuntiationem falsi cum voluntate ad fallendum prolatam, manifestum | |
| 781 est esse mendacium</i>. Sed hoc opponitur veritati. Ergo mendacium | |
| 782 veritati opponitur.</p> | |
| 783 <p title="II-II q. 110 a. 1 co."><a name="43647"><span class= | |
| 784 "ref">[43647] IIª-IIae q. 110 a. 1 co.</span></a> Respondeo | |
| 785 dicendum quod actus moralis ex duobus speciem sortitur, scilicet ex | |
| 786 obiecto, et ex fine. Nam finis est obiectum voluntatis, quae est | |
| 787 primum movens in moralibus actibus. Potentia autem a voluntate mota | |
| 788 habet suum obiectum, quod est proximum obiectum voluntarii actus, | |
| 789 et se habet in actu voluntatis ad finem sicut materiale ad formale, | |
| 790 ut ex supra dictis patet. Dictum est autem quod virtus veritatis, | |
| 791 et per consequens opposita vitia, in manifestatione consistit, quae | |
| 792 fit per aliqua signa. Quae quidem manifestatio, sive enuntiatio, | |
| 793 est rationis actus conferentis signum ad signatum, omnis enim | |
| 794 repraesentatio consistit in quadam collatione, quae proprie | |
| 795 pertinet ad rationem; unde etsi bruta animalia aliquid manifestent, | |
| 796 non tamen manifestationem intendunt, sed naturali instinctu aliquid | |
| 797 agunt ad quod manifestatio sequitur. Inquantum tamen huiusmodi | |
| 798 manifestatio sive enuntiatio est actus moralis, oportet quod sit | |
| 799 voluntarius et ex intentione voluntatis dependens. Obiectum autem | |
| 800 proprium manifestationis sive enuntiationis est verum vel falsum. | |
| 801 Intentio vero voluntatis inordinatae potest ad duo ferri, quorum | |
| 802 unum est ut falsum enuntietur; aliud quidem est effectus proprius | |
| 803 falsae enuntiationis, ut scilicet aliquis fallatur. Si ergo ista | |
| 804 tria concurrant, scilicet quod falsum sit id quod enuntiatur, et | |
| 805 quod adsit voluntas falsum enuntiandi, et iterum intentio fallendi, | |
| 806 tunc est falsitas materialiter, quia falsum dicitur; et formaliter, | |
| 807 propter voluntatem falsum dicendi; et effective, propter voluntatem | |
| 808 falsitatem imprimendi. Sed tamen ratio mendacii sumitur a formali | |
| 809 falsitate, ex hoc scilicet quod aliquis habet voluntatem falsum | |
| 810 enuntiandi. Unde et mendacium nominatur ex eo quod contra mentem | |
| 811 dicitur. Et ideo si quis falsum enuntiet credens illud verum esse, | |
| 812 est quidem falsum materialiter, sed non formaliter, quia falsitas | |
| 813 est praeter intentionem dicentis. Unde non habet perfectam rationem | |
| 814 mendacii, id enim quod praeter intentionem est, per accidens est; | |
| 815 unde non potest esse specifica differentia. Si vero formaliter | |
| 816 aliquis falsum dicat, habens voluntatem falsum dicendi, licet sit | |
| 817 verum id quod dicitur, inquantum tamen huiusmodi actus est | |
| 818 voluntarius et moralis, habet per se falsitatem, et per accidens | |
| 819 veritatem. Unde ad speciem mendacii pertingit. Quod autem aliquis | |
| 820 intendat falsitatem in opinione alterius constituere fallendo | |
| 821 ipsum, non pertinet ad speciem mendacii, sed ad quandam | |
| 822 perfectionem ipsius, sicut et in rebus naturalibus aliquid speciem | |
| 823 sortitur si formam habeat, etiam si desit formae effectus; sicut | |
| 824 patet in gravi quod violenter sursum detinetur, ne descendat | |
| 825 secundum exigentiam suae formae. Sic ergo patet quod mendacium | |
| 826 directe et formaliter opponitur virtuti veritatis.</p> | |
| 827 <p title="II-II q. 110 a. 1 ad 1"><a name="43648"><span class= | |
| 828 "ref">[43648] IIª-IIae q. 110 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 829 ergo dicendum quod unumquodque magis iudicatur secundum id quod est | |
| 830 in eo formaliter et per se, quam secundum id quod est in eo | |
| 831 materialiter et per accidens. Et ideo magis opponitur veritati, | |
| 832 inquantum est virtus moralis, quod aliquis dicat verum intendens | |
| 833 dicere falsum, quam quod dicat falsum intendens dicere verum.</p> | |
| 834 <p title="II-II q. 110 a. 1 ad 2"><a name="43649"><span class= | |
| 835 "ref">[43649] IIª-IIae q. 110 a. 1 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 836 dicendum quod, sicut Augustinus dicit, in II de Doctr. Christ., | |
| 837 voces praecipuum locum tenent inter alia signa. Et ideo cum dicitur | |
| 838 quod mendacium est falsa vocis significatio, nomine vocis | |
| 839 intelligitur omne signum. Unde ille qui aliquod falsum nutibus | |
| 840 significare intenderet, non esset a mendacio immunis.</p> | |
| 841 <p title="II-II q. 110 a. 1 ad 3"><a name="43650"><span class= | |
| 842 "ref">[43650] IIª-IIae q. 110 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 843 dicendum quod cupiditas fallendi pertinet ad perfectionem mendacii, | |
| 844 non autem ad speciem ipsius, sicut nec aliquis effectus pertinet ad | |
| 845 speciem suae causae.</p> | |
| 846 <br /> | |
| 847 <div class="E">Articulus 2</div> | |
| 848 <p title="II-II q. 110 a. 2 arg. 1"><a name="43651"><span class= | |
| 849 "ref">[43651] IIª-IIae q. 110 a. 2 arg. 1</span></a> Ad | |
| 850 secundum sic proceditur. Videtur quod insufficienter mendacium | |
| 851 dividatur per mendacium officiosum, iocosum et perniciosum. Divisio | |
| 852 enim est danda secundum ea quae per se conveniunt rei, ut patet per | |
| 853 philosophum, in VII Metaphys. Sed intentio effectus est praeter | |
| 854 speciem actus moralis, et per accidens se habet ad illum, ut | |
| 855 videtur, unde et infiniti effectus possunt consequi ex uno actu. | |
| 856 Haec autem divisio datur secundum intentionem effectus, nam | |
| 857 mendacium iocosum est quod fit causa ludi; mendacium autem | |
| 858 officiosum, quod fit causa utilitatis; mendacium autem perniciosum, | |
| 859 quod fit causa nocumenti. Ergo inconvenienter hoc modo dividitur | |
| 860 mendacium.</p> | |
| 861 <p title="II-II q. 110 a. 2 arg. 2"><a name="43652"><span class= | |
| 862 "ref">[43652] IIª-IIae q. 110 a. 2 arg. 2</span></a> | |
| 863 Praeterea, Augustinus, in libro contra mendacium, dividit mendacium | |
| 864 in octo partes. Quorum primum est in doctrina religionis; secundum | |
| 865 est ut nulli prosit et obsit alicui; tertium est quod prodest uni | |
| 866 ita ut alteri obsit; quartum est quod fit sola mentiendi | |
| 867 fallendique libidine; quintum est quod fit placendi cupiditate; | |
| 868 sextum est quod nulli obest, et prodest alicui ad conservandam | |
| 869 pecuniam; septimum est quod nulli obest, et prodest alicui ad | |
| 870 vitandum mortem; octavum quod nulli obest, et prodest alicui ad | |
| 871 vitandum immunditiam corporalem. Ergo videtur quod prima divisio | |
| 872 mendacii sit insufficiens.</p> | |
| 873 <p title="II-II q. 110 a. 2 arg. 3"><a name="43653"><span class= | |
| 874 "ref">[43653] IIª-IIae q. 110 a. 2 arg. 3</span></a> | |
| 875 Praeterea, philosophus, in IV Ethic., dividit mendacium in | |
| 876 iactantiam, quae verum excedit in dicendo, et ironiam, quae deficit | |
| 877 a vero in minus. Quae duo sub nullo praedictorum membrorum | |
| 878 continentur. Ergo videtur quod praedicta divisio mendacii sit | |
| 879 incompetens.</p> | |
| 880 <p title="II-II q. 110 a. 2 s. c."><a name="43654"><span class= | |
| 881 "ref">[43654] IIª-IIae q. 110 a. 2 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 882 est quod super illud Psalm., <i>perdes omnes qui loquuntur | |
| 883 mendacium</i>, dicit Glossa quod <i>sunt tria genera mendaciorum. | |
| 884 Quaedam enim sunt pro salute et commodo alicuius; est etiam aliud | |
| 885 genus mendacii, quod fit ioco; tertium vero mendacii genus est quod | |
| 886 fit ex malignitate</i>. Primum autem horum dicitur officiosum; | |
| 887 secundum, iocosum; tertium, perniciosum. Ergo mendacium in tria | |
| 888 praedicta dividitur.</p> | |
| 889 <p title="II-II q. 110 a. 2 co."><a name="43655"><span class= | |
| 890 "ref">[43655] IIª-IIae q. 110 a. 2 co.</span></a> Respondeo | |
| 891 dicendum quod mendacium tripliciter dividi potest. Uno modo, | |
| 892 secundum ipsam mendacii rationem, quae est propria et per se | |
| 893 mendacii divisio. Et secundum hoc, mendacium in duo dividitur, | |
| 894 scilicet in mendacium quod transcendit veritatem in maius, quod | |
| 895 pertinet ad iactantiam; et in mendacium quod deficit a veritate in | |
| 896 minus, quod pertinet ad ironiam; ut patet per philosophum, in IV | |
| 897 Ethic. Haec autem divisio ideo per se est ipsius mendacii, quia | |
| 898 mendacium, inquantum huiusmodi, opponitur veritati, ut dictum est, | |
| 899 veritas autem aequalitas quaedam est, cui per se opponitur maius et | |
| 900 minus. Alio modo potest dividi mendacium inquantum habet rationem | |
| 901 culpae, secundum ea quae aggravant vel diminuunt culpam mendacii ex | |
| 902 parte finis intenti. Aggravat autem culpam mendacii si aliquis per | |
| 903 mendacium intendat alterius nocumentum, quod vocatur mendacium | |
| 904 perniciosum. Diminuitur autem culpa mendacii si ordinetur ad | |
| 905 aliquod bonum, vel delectabile et sic est mendacium iocosum; vel, | |
| 906 utile, et sic est mendacium officiosum, sive quo intenditur | |
| 907 iuvamentum alterius vel remotio nocumenti. Et secundum hoc, | |
| 908 dividitur mendacium in tria praedicta. Tertio modo dividitur | |
| 909 mendacium universalius secundum ordinem ad finem, sive ex hoc | |
| 910 addatur vel diminuatur ad culpam mendacii, sive non. Et secundum | |
| 911 hoc, est divisio octo membrorum quae dicta est. In qua quidem tria | |
| 912 prima membra continentur sub mendacio pernicioso. Quod quidem fit | |
| 913 vel contra Deum, et ad hoc pertinet primum mendacium, quod est in | |
| 914 doctrina religionis. Vel est contra hominem, sive sola intentione | |
| 915 nocendi alicui, et sic est secundum mendacium, quod scilicet nulli | |
| 916 prodest et obest alicui; sive etiam intendatur in nocumento unius | |
| 917 utilitas alterius, et hoc est tertium mendacium, quod uni prodest | |
| 918 et alteri obest. Inter quae tria primum est gravissimum, quia | |
| 919 semper peccata contra Deum sunt graviora, ut supra dictum est. | |
| 920 Secundum autem est gravius tertio, quod diminuitur ex intentione | |
| 921 utilitatis alterius. Post haec autem tria quae superaddunt ad | |
| 922 gravitatem culpae mendacii, ponitur quartum, quod habet propriam | |
| 923 quantitatem sine additione vel diminutione. Et hoc est mendacium | |
| 924 quod fit ex sola mentiendi libidine, quod procedit ex habitu, unde | |
| 925 et philosophus dicit, in IV Ethic., quod <i>mendax, eo quod talis | |
| 926 est secundum habitum, ipso mendacio gaudet</i>. Quatuor vero | |
| 927 subsequentes modi diminuunt de culpa mendacii. Nam quintum est | |
| 928 mendacium iocosum, quod fit placendi cupiditate. Alia vero tria | |
| 929 continentur sub mendacio officioso. In quo intenditur quod est | |
| 930 alteri utile vel quantum ad res exteriores, et sic est sextum | |
| 931 mendacium, quod prodest alicui ad pecuniam conservandam; vel est | |
| 932 utile corpori, et hoc est septimum mendacium, quo impeditur mors | |
| 933 hominis; vel est utile etiam ad honestatem virtutis, et hoc est | |
| 934 octavum mendacium, in quo impeditur illicita pollutio corporalis. | |
| 935 Patet autem quod quanto bonum intentum est melius, tanto magis | |
| 936 minuitur culpa mendacii. Et ideo, si quis diligenter consideret, | |
| 937 secundum ordinem praedictae enumerationis est ordo gravitatis | |
| 938 culpae in istis mendaciis, nam bonum utile praefertur delectabili; | |
| 939 et vita corporalis praefertur pecuniae; honestas autem etiam ipsi | |
| 940 corporali vitae.</p> | |
| 941 <p title="II-II q. 110 a. 2 ad arg."><a name="43656"><span class= | |
| 942 "ref">[43656] IIª-IIae q. 110 a. 2 ad arg.</span></a> Et per | |
| 943 hoc patet responsio ad obiecta.</p> | |
| 944 <br /> | |
| 945 <div class="E">Articulus 3</div> | |
| 946 <p title="II-II q. 110 a. 3 arg. 1"><a name="43657"><span class= | |
| 947 "ref">[43657] IIª-IIae q. 110 a. 3 arg. 1</span></a> Ad | |
| 948 tertium sic proceditur. Videtur quod non omne mendacium sit | |
| 949 peccatum. Manifestum est enim quod Evangelistae scribendo | |
| 950 Evangelium non peccaverunt. Videntur tamen aliquid falsum dixisse, | |
| 951 quia verba Christi, et etiam aliorum, frequenter aliter unus et | |
| 952 aliter retulit alius; unde videtur quod alter eorum dixerit falsum. | |
| 953 Non ergo omne mendacium est peccatum.</p> | |
| 954 <p title="II-II q. 110 a. 3 arg. 2"><a name="43658"><span class= | |
| 955 "ref">[43658] IIª-IIae q. 110 a. 3 arg. 2</span></a> | |
| 956 Praeterea, nullus remuneratur a Deo pro peccato. Sed obstetrices | |
| 957 Aegypti remuneratae sunt a Deo propter mendacium, dicitur enim | |
| 958 Exod. I, quod <i>aedificavit illis Deus domos</i>. Ergo mendacium | |
| 959 non est peccatum.</p> | |
| 960 <p title="II-II q. 110 a. 3 arg. 3"><a name="43659"><span class= | |
| 961 "ref">[43659] IIª-IIae q. 110 a. 3 arg. 3</span></a> | |
| 962 Praeterea, gesta sanctorum narrantur in sacra Scriptura ad | |
| 963 informationem vitae humanae. Sed de quibusdam sanctissimis viris | |
| 964 legitur quod sunt mentiti, sicut legitur Gen. XII et XX quod | |
| 965 Abraham dixit de uxore sua quod soror sua esset. Iacob etiam | |
| 966 mentitus est dicens se Esau, tamen benedictionem adeptus est, ut | |
| 967 habetur Gen. XXVII. Iudith etiam commendatur, quae tamen Holoferni | |
| 968 mentita est. Non ergo omne mendacium est peccatum.</p> | |
| 969 <p title="II-II q. 110 a. 3 arg. 4"><a name="43660"><span class= | |
| 970 "ref">[43660] IIª-IIae q. 110 a. 3 arg. 4</span></a> | |
| 971 Praeterea, minus malum est eligendum ut vitetur maius malum, sicut | |
| 972 medicus praecidit membrum ne corrumpatur totum corpus. Sed minus | |
| 973 nocumentum est quod aliquis generet falsam opinionem in animo | |
| 974 alicuius quam quod aliquis occidat vel occidatur. Ergo licite | |
| 975 potest homo mentiri ut unum praeservet ab homicidio, et alium | |
| 976 praeservet a morte.</p> | |
| 977 <p title="II-II q. 110 a. 3 arg. 5"><a name="43661"><span class= | |
| 978 "ref">[43661] IIª-IIae q. 110 a. 3 arg. 5</span></a> | |
| 979 Praeterea, mendacium est si quis non impleat quod promisit. Sed non | |
| 980 omnia promissa sunt implenda, dicit enim Isidorus, in malis | |
| 981 promissis rescinde fidem. Ergo non omne mendacium est vitandum.</p> | |
| 982 <p title="II-II q. 110 a. 3 arg. 6"><a name="43662"><span class= | |
| 983 "ref">[43662] IIª-IIae q. 110 a. 3 arg. 6</span></a> | |
| 984 Praeterea, mendacium ob hoc videtur esse peccatum quia per ipsum | |
| 985 homo decipit proximum, unde Augustinus dicit, in libro contra | |
| 986 mendacium, <i>quisquis esse aliquod genus mendacii quod peccatum | |
| 987 non sit, putaverit, decipiet seipsum turpiter, cum honestum se | |
| 988 deceptorem arbitretur aliorum</i>. Sed non omne mendacium est | |
| 989 deceptionis causa, quia per mendacium iocosum nullus decipitur. Non | |
| 990 enim ad hoc dicuntur huiusmodi mendacia ut credantur, sed propter | |
| 991 delectationem solam, unde et hyperbolicae locutiones quandoque | |
| 992 etiam in sacra Scriptura inveniuntur. Non ergo omne mendacium est | |
| 993 peccatum.</p> | |
| 994 <p title="II-II q. 110 a. 3 s. c."><a name="43663"><span class= | |
| 995 "ref">[43663] IIª-IIae q. 110 a. 3 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 996 est quod dicitur Eccli. VII, <i>noli velle mentiri omne | |
| 997 mendacium</i>.</p> | |
| 998 <p title="II-II q. 110 a. 3 co."><a name="43664"><span class= | |
| 999 "ref">[43664] IIª-IIae q. 110 a. 3 co.</span></a> Respondeo | |
| 1000 dicendum quod illud quod est secundum se malum ex genere, nullo | |
| 1001 modo potest esse bonum et licitum, quia ad hoc quod aliquid sit | |
| 1002 bonum, requiritur quod omnia recte concurrant; bonum enim est ex | |
| 1003 integra causa, malum autem est ex singularibus defectibus, ut | |
| 1004 Dionysius dicit, IV cap. de Div. Nom. Mendacium autem est malum ex | |
| 1005 genere. Est enim actus cadens super indebitam materiam, cum enim | |
| 1006 voces sint signa naturaliter intellectuum, innaturale est et | |
| 1007 indebitum quod aliquis voce significet id quod non habet in mente. | |
| 1008 Unde philosophus dicit, in IV Ethic., quod <i>mendacium est per se | |
| 1009 pravum et fugiendum, verum autem et bonum et laudabile</i>. Unde | |
| 1010 omne mendacium est peccatum, sicut etiam Augustinus asserit, in | |
| 1011 libro contra mendacium.</p> | |
| 1012 <p title="II-II q. 110 a. 3 ad 1"><a name="43665"><span class= | |
| 1013 "ref">[43665] IIª-IIae q. 110 a. 3 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 1014 ergo dicendum quod nec in Evangelio, nec in aliqua Scriptura | |
| 1015 canonica fas est opinari aliquod falsum asseri, nec quod scriptores | |
| 1016 earum mendacium dixerunt, quia periret fidei certitudo, quae | |
| 1017 auctoritati sacrae Scripturae innititur. In hoc vero quod in | |
| 1018 Evangelio, et in aliis Scripturis sacris, verba aliquorum | |
| 1019 diversimode recitantur, non est mendacium. Unde Augustinus dicit, | |
| 1020 in libro de consensu Evangelist., <i>nullo modo laborandum esse | |
| 1021 iudicat qui prudenter intelligit ipsas sententias esse necessarias | |
| 1022 cognoscendae veritati, quibuslibet verbis fuerint explicatae. Et in | |
| 1023 hoc apparet</i>, ut ibidem subdit, <i>non debere nos arbitrari | |
| 1024 mentiri quemquam si, pluribus reminiscentibus rem quam audierunt | |
| 1025 vel viderunt, non eodem modo atque eisdem verbis eadem res fuerit | |
| 1026 indicata</i>.</p> | |
| 1027 <p title="II-II q. 110 a. 3 ad 2"><a name="43666"><span class= | |
| 1028 "ref">[43666] IIª-IIae q. 110 a. 3 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 1029 dicendum quod obstetrices non sunt remuneratae pro mendacio, sed | |
| 1030 pro timore Dei et benevolentia, ex qua processit mendacium. Unde | |
| 1031 signanter dicitur Exod. I, <i>et quia timuerunt obstetrices Deum, | |
| 1032 aedificavit illis domos</i>. Mendacium vero postea sequens non fuit | |
| 1033 meritorium.</p> | |
| 1034 <p title="II-II q. 110 a. 3 ad 3"><a name="43667"><span class= | |
| 1035 "ref">[43667] IIª-IIae q. 110 a. 3 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 1036 dicendum quod in sacra Scriptura, sicut Augustinus dicit, | |
| 1037 inducuntur aliquorum gesta quasi exempla perfectae virtutis, de | |
| 1038 quibus non est aestimandum eos fuisse mentitos. Si qua tamen in | |
| 1039 eorum dictis appareant quae mendacia videantur, intelligendum est | |
| 1040 ea figuraliter et prophetice dicta esse. Unde Augustinus dicit, in | |
| 1041 libro contra mendacium, <i>credendum est illos homines qui | |
| 1042 propheticis temporibus digni auctoritate fuisse commemorantur, | |
| 1043 omnia quae scripta sunt de illis prophetice gessisse atque | |
| 1044 dixisse</i>. Abraham tamen, ut Augustinus dicit, in quaest. Genes. | |
| 1045 Dicens Saram esse suam sororem, veritatem voluit celari, non | |
| 1046 mendacium dici, soror enim dicitur quia filia fratris erat. Unde et | |
| 1047 ipse Abraham dicit, Gen. XX, <i>vere soror mea est, filia patris | |
| 1048 mei, et non matris meae filia</i>, quia scilicet ex parte patris ei | |
| 1049 attinebat. Iacob vero mystice dixit se esse Esau, primogenitum | |
| 1050 Isaac, quia videlicet primogenita illius de iure ei debebantur. | |
| 1051 Usus autem est hoc modo loquendi per spiritum prophetiae, ad | |
| 1052 designandum mysterium, quia videlicet minor populus, scilicet | |
| 1053 gentilium, substituendus erat in locum primogeniti, scilicet in | |
| 1054 locum Iudaeorum. Quidam vero commendantur in Scriptura non propter | |
| 1055 perfectam virtutem, sed propter quandam virtutis indolem, quia | |
| 1056 scilicet apparebat in eis aliquis laudabilis affectus, ex quo | |
| 1057 movebantur ad quaedam indebita facienda. Et hoc modo Iudith | |
| 1058 laudatur, non quia mentita est Holoferni, sed propter affectum quem | |
| 1059 habuit ad salutem populi, pro qua periculis se exposuit. Quamvis | |
| 1060 etiam dici possit quod verba eius veritatem habent secundum aliquem | |
| 1061 mysticum intellectum.</p> | |
| 1062 <p title="II-II q. 110 a. 3 ad 4"><a name="43668"><span class= | |
| 1063 "ref">[43668] IIª-IIae q. 110 a. 3 ad 4</span></a> Ad quartum | |
| 1064 dicendum quod mendacium non solum habet rationem peccati ex damno | |
| 1065 quod infert proximo, sed ex sua inordinatione, ut dictum est. Non | |
| 1066 licet autem aliqua illicita inordinatione uti ad impediendum | |
| 1067 nocumenta et defectus aliorum, sicut non licet furari ad hoc quod | |
| 1068 homo eleemosynam faciat (nisi forte in casu necessitatis, in quo | |
| 1069 omnia sunt communia). Et ideo non est licitum mendacium dicere ad | |
| 1070 hoc quod aliquis alium a quocumque periculo liberet. Licet tamen | |
| 1071 veritatem occultare prudenter sub aliqua dissimulatione, ut | |
| 1072 Augustinus dicit, contra mendacium.</p> | |
| 1073 <p title="II-II q. 110 a. 3 ad 5"><a name="43669"><span class= | |
| 1074 "ref">[43669] IIª-IIae q. 110 a. 3 ad 5</span></a> Ad quintum | |
| 1075 dicendum quod ille qui aliquid promittit, si habeat animum faciendi | |
| 1076 quod promittit, non mentitur, quia non loquitur contra id quod | |
| 1077 gerit in mente. Si vero non faciat quod promisit, tunc videtur | |
| 1078 infideliter agere per hoc quod animum mutat. Potest tamen excusari | |
| 1079 ex duobus. Uno modo, si promisit id quod est manifeste illicitum, | |
| 1080 quia promittendo peccavit, mutando autem propositum bene facit. | |
| 1081 Alio modo, si sint mutatae conditiones personarum et negotiorum. Ut | |
| 1082 enim Seneca dicit, in libro de Benefic., ad hoc quod homo teneatur | |
| 1083 facere quod promisit, requiritur quod omnia immutata permaneant, | |
| 1084 alioquin nec fuit mendax in promittendo, quia promisit quod habebat | |
| 1085 in mente, subintellectis debitis conditionibus; nec etiam est | |
| 1086 infidelis non implendo quod promisit, quia eaedem conditiones non | |
| 1087 extant. Unde et apostolus non est mentitus, qui non ivit Corinthum, | |
| 1088 quo se iturum esse promiserat, ut dicitur II Cor. I, et hoc propter | |
| 1089 impedimenta quae supervenerant.</p> | |
| 1090 <p title="II-II q. 110 a. 3 ad 6"><a name="43670"><span class= | |
| 1091 "ref">[43670] IIª-IIae q. 110 a. 3 ad 6</span></a> Ad sextum | |
| 1092 dicendum quod operatio aliqua potest considerari dupliciter, uno | |
| 1093 modo, secundum seipsam; alio modo, ex parte operantis. Mendacium | |
| 1094 igitur iocosum ex ipso genere operis habet rationem fallendi, | |
| 1095 quamvis ex intentione dicentis non dicatur ad fallendum, nec fallat | |
| 1096 ex modo dicendi. Nec est simile de hyperbolicis aut quibuscumque | |
| 1097 figurativis locutionibus, quae in sacra Scriptura inveniuntur, | |
| 1098 quia, sicut Augustinus dicit, in libro contra mendacium, | |
| 1099 <i>quidquid figurate fit aut dicitur, non est mendacium. Omnis enim | |
| 1100 enuntiatio ad id quod enuntiat referenda est, omne autem figurate | |
| 1101 aut factum aut dictum hoc enuntiat quod significat eis quibus | |
| 1102 intelligendum prolatum est</i>.</p> | |
| 1103 <br /> | |
| 1104 <div class="E">Articulus 4</div> | |
| 1105 <p title="II-II q. 110 a. 4 arg. 1"><a name="43671"><span class= | |
| 1106 "ref">[43671] IIª-IIae q. 110 a. 4 arg. 1</span></a> Ad | |
| 1107 quartum sic proceditur. Videtur quod omne mendacium sit peccatum | |
| 1108 mortale. Dicitur enim in Psalm., <i>perdes omnes qui loquuntur | |
| 1109 mendacium</i>, et Sap. I, <i>os quod mentitur occidit animam</i>. | |
| 1110 Sed perditio et mors animae non est nisi per peccatum mortale. Ergo | |
| 1111 omne mendacium est peccatum mortale.</p> | |
| 1112 <p title="II-II q. 110 a. 4 arg. 2"><a name="43672"><span class= | |
| 1113 "ref">[43672] IIª-IIae q. 110 a. 4 arg. 2</span></a> | |
| 1114 Praeterea, omne quod est contra praeceptum Decalogi est peccatum | |
| 1115 mortale. Sed mendacium est contra hoc praeceptum Decalogi, non | |
| 1116 falsum testimonium dices. Ergo omne mendacium est peccatum | |
| 1117 mortale.</p> | |
| 1118 <p title="II-II q. 110 a. 4 arg. 3"><a name="43673"><span class= | |
| 1119 "ref">[43673] IIª-IIae q. 110 a. 4 arg. 3</span></a> | |
| 1120 Praeterea, Augustinus dicit, in I de Doct. Christ., <i>nemo | |
| 1121 mentiens, in eo quod mentitur, servat fidem, nam hoc utique vult, | |
| 1122 ut cui mentitur fidem sibi habeat, quam tamen ei mentiendo non | |
| 1123 servat. Omnis autem fidei violator iniquus est</i>. Nullus autem | |
| 1124 dicitur fidei violator vel iniquus propter peccatum veniale. Ergo | |
| 1125 nullum mendacium est peccatum veniale.</p> | |
| 1126 <p title="II-II q. 110 a. 4 arg. 4"><a name="43674"><span class= | |
| 1127 "ref">[43674] IIª-IIae q. 110 a. 4 arg. 4</span></a> | |
| 1128 Praeterea, merces aeterna non perditur nisi pro peccato mortali. | |
| 1129 Sed pro mendacio perditur merces aeterna, commutata in temporale, | |
| 1130 dicit enim Gregorius quod <i>in remuneratione obstetricum | |
| 1131 cognoscitur quid mendacii culpa mereatur. Nam benignitatis earum | |
| 1132 merces, quae eis potuit in aeterna vita tribui, praemissa culpa | |
| 1133 mendacii, in terrenam est remunerationem declinata</i>. Ergo etiam | |
| 1134 mendacium officiosum, quale fuit obstetricum, quod videtur esse | |
| 1135 levissimum, est peccatum mortale.</p> | |
| 1136 <p title="II-II q. 110 a. 4 arg. 5"><a name="43675"><span class= | |
| 1137 "ref">[43675] IIª-IIae q. 110 a. 4 arg. 5</span></a> | |
| 1138 Praeterea, Augustinus dicit, in libro contra mendacium, quod | |
| 1139 <i>perfectorum praeceptum est omnino non solum non mentiri, sed nec | |
| 1140 velle mentiri</i>. Sed facere contra praeceptum est peccatum | |
| 1141 mortale. Ergo omne mendacium perfectorum est peccatum mortale. Pari | |
| 1142 ergo ratione et quorumlibet aliorum, alioquin essent peioris | |
| 1143 conditionis.</p> | |
| 1144 <p title="II-II q. 110 a. 4 s. c."><a name="43676"><span class= | |
| 1145 "ref">[43676] IIª-IIae q. 110 a. 4 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 1146 est quod Augustinus dicit, in V Psalm., <i>duo sunt genera | |
| 1147 mendaciorum in quibus non est magna culpa, sed tamen non sunt sine | |
| 1148 culpa, cum aut iocamur, aut proximo consulendo mentimur</i>. Sed | |
| 1149 omne peccatum mortale habet gravem culpam. Ergo mendacium iocosum | |
| 1150 et officiosum non sunt peccata mortalia.</p> | |
| 1151 <p title="II-II q. 110 a. 4 co."><a name="43677"><span class= | |
| 1152 "ref">[43677] IIª-IIae q. 110 a. 4 co.</span></a> Respondeo | |
| 1153 dicendum quod peccatum mortale proprie est quod repugnat caritati, | |
| 1154 per quam anima vivit Deo coniuncta, ut dictum est. Potest autem | |
| 1155 mendacium contrariari caritati tripliciter, uno modo, secundum se; | |
| 1156 alio modo, secundum finem intentum; tertio modo, per accidens. | |
| 1157 Secundum se quidem contrariatur caritati ex ipsa falsa | |
| 1158 significatione. Quae quidem si sit circa res divinas, contrariatur | |
| 1159 caritati Dei, cuius veritatem aliquis tali mendacio occultat vel | |
| 1160 corrumpit. Unde huiusmodi mendacium non solum opponitur virtuti | |
| 1161 veritatis, sed etiam virtuti fidei et religionis. Et ideo hoc | |
| 1162 mendacium est gravissimum, et mortale. Si vero falsa significatio | |
| 1163 sit circa aliquid cuius cognitio pertineat ad hominis bonum, puta | |
| 1164 quae pertinent ad perfectionem scientiae et informationem morum, | |
| 1165 tale mendacium, inquantum infert damnum falsae opinionis proximo, | |
| 1166 contrariatur caritati quantum ad dilectionem proximi. Unde est | |
| 1167 peccatum mortale. Si vero sit falsa opinio ex mendacio generata | |
| 1168 circa aliquid de quo non referat utrum sic vel aliter cognoscatur, | |
| 1169 tunc ex tali mendacio non damnificatur proximus, sicut si aliquis | |
| 1170 fallatur in aliquibus particularibus contingentibus ad se non | |
| 1171 pertinentibus. Unde tale mendacium secundum se non est peccatum | |
| 1172 mortale. Ratione vero finis intenti, aliquod mendacium contrariatur | |
| 1173 caritati, puta quod dicitur aut in iniuriam Dei, quod semper est | |
| 1174 peccatum mortale, utpote religioni contrarium; aut in nocumentum | |
| 1175 proximi, quantum ad personam, divitias vel famam. Et hoc etiam est | |
| 1176 peccatum mortale, cum nocere proximo sit peccatum mortale; ex sola | |
| 1177 autem intentione peccati mortalis, aliquis mortaliter peccat. Si | |
| 1178 vero finis intentus non sit contrarium caritati, nec mendacium | |
| 1179 secundum hanc rationem erit peccatum mortale, sicut apparet in | |
| 1180 mendacio iocoso, in quo intenditur aliqua levis delectatio; et in | |
| 1181 mendacio officioso, in quo intenditur etiam utilitas proximi. Per | |
| 1182 accidens autem potest contrariari caritati ratione scandali, vel | |
| 1183 cuiuscumque damni consequentis. Et sic erit etiam peccatum mortale, | |
| 1184 dum scilicet aliquis non veretur propter scandalum publice | |
| 1185 mentiri.</p> | |
| 1186 <p title="II-II q. 110 a. 4 ad 1"><a name="43678"><span class= | |
| 1187 "ref">[43678] IIª-IIae q. 110 a. 4 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 1188 ergo dicendum quod auctoritates illae intelliguntur de mendacio | |
| 1189 pernicioso, ut Glossa exponit, super illud Psalm., <i>perdes omnes | |
| 1190 qui loquuntur mendacium</i>.</p> | |
| 1191 <p title="II-II q. 110 a. 4 ad 2"><a name="43679"><span class= | |
| 1192 "ref">[43679] IIª-IIae q. 110 a. 4 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 1193 dicendum quod, cum omnia praecepta Decalogi ordinentur ad | |
| 1194 dilectionem Dei et proximi, sicut supra dictum est, intantum | |
| 1195 mendacium est contra praeceptum Decalogi inquantum est contra | |
| 1196 dilectionem Dei et proximi. Unde signanter prohibetur contra | |
| 1197 proximum falsum testimonium.</p> | |
| 1198 <p title="II-II q. 110 a. 4 ad 3"><a name="43680"><span class= | |
| 1199 "ref">[43680] IIª-IIae q. 110 a. 4 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 1200 dicendum quod etiam peccatum veniale largo modo potest dici | |
| 1201 iniquitas, inquantum est praeter aequitatem iustitiae. Unde dicitur | |
| 1202 I Ioan. III, omne peccatum est iniquitas. Et hoc modo loquitur | |
| 1203 Augustinus.</p> | |
| 1204 <p title="II-II q. 110 a. 4 ad 4"><a name="43681"><span class= | |
| 1205 "ref">[43681] IIª-IIae q. 110 a. 4 ad 4</span></a> Ad quartum | |
| 1206 dicendum quod mendacium obstetricum potest dupliciter considerari. | |
| 1207 Uno modo, quantum ad effectum benevolentiae in Iudaeos, et quantum | |
| 1208 ad reverentiam divini timoris, ex quibus commendatur in eis indoles | |
| 1209 virtutis. Et sic debetur eis remuneratio aeterna. Unde Hieronymus | |
| 1210 exponit quod Deus aedificavit illis domos spirituales. Alio modo | |
| 1211 potest considerari quantum ad ipsum exteriorem actum mendacii. Quo | |
| 1212 quidem non potuerunt aeternam remunerationem mereri, sed forte | |
| 1213 aliquam remunerationem temporalem, cuius merito non repugnabat | |
| 1214 deformitas illius mendacii, sicut repugnabat merito remunerationis | |
| 1215 aeternae. Et sic intelligenda sunt verba Gregorii, non quod per | |
| 1216 illud mendacium mererentur amittere remunerationem aeternam quam | |
| 1217 iam ex praecedenti affectu meruerant, sicut ratio procedebat.</p> | |
| 1218 <p title="II-II q. 110 a. 4 ad 5"><a name="43682"><span class= | |
| 1219 "ref">[43682] IIª-IIae q. 110 a. 4 ad 5</span></a> Ad quintum | |
| 1220 dicendum quod quidam dicunt quod perfectis viris omne mendacium est | |
| 1221 peccatum mortale. Sed hoc irrationabiliter dicitur. Nulla enim | |
| 1222 circumstantia aggravat in infinitum nisi quae transfert in aliam | |
| 1223 speciem. Circumstantia autem personae non trahit in aliam speciem, | |
| 1224 nisi forte ratione alicuius annexi, puta si sit contra votum | |
| 1225 ipsius; quod non potest dici de mendacio officioso vel iocoso. Et | |
| 1226 ideo mendacium officiosum vel iocosum non est peccatum mortale in | |
| 1227 viris perfectis, nisi forte per accidens, ratione scandali. Et ad | |
| 1228 hoc potest referri quod Augustinus dicit, <i>perfectis esse | |
| 1229 praeceptum non solum non mentiri, sed nec velle mentiri</i>. | |
| 1230 Quamvis hoc Augustinus non assertive, sed sub dubitatione dicat, | |
| 1231 praemittit enim, nisi forte ita ut perfectorum et cetera. Nec | |
| 1232 obstat quod ipsi ponuntur in statu conservandae veritatis qui ad | |
| 1233 veritatem tenentur ex suo officio in iudicio vel doctrina. Contra | |
| 1234 quae si mentiantur, erit mendacium quod est peccatum mortale. In | |
| 1235 aliis autem non oportet quod mortaliter peccent mentiendo.</p> | |
| 1236 <br /> | |
| 1237 <div class="D">Quaestio 111</div> | |
| 1238 <div class="G">Prooemium</div> | |
| 1239 <p title="II-II q. 111 pr."><a name="43683"><span class= | |
| 1240 "ref">[43683] IIª-IIae q. 111 pr.</span></a> Deinde | |
| 1241 considerandum est de simulatione et hypocrisi. Et circa hoc | |
| 1242 quaeruntur quatuor. Primo, utrum omnis simulatio sit peccatum. | |
| 1243 Secundo, utrum hypocrisis sit simulatio. Tertio, utrum opponatur | |
| 1244 veritati. Quarto, utrum sit peccatum mortale.</p> | |
| 1245 <br /> | |
| 1246 <div class="E">Articulus 1</div> | |
| 1247 <p title="II-II q. 111 a. 1 arg. 1"><a name="43684"><span class= | |
| 1248 "ref">[43684] IIª-IIae q. 111 a. 1 arg. 1</span></a> Ad primum | |
| 1249 sic proceditur. Videtur quod non omnis simulatio sit peccatum. | |
| 1250 Dicitur enim Luc. ult., quod dominus se finxit longius ire. Et | |
| 1251 Ambrosius dicit de Abraham, in libro de patriarchis, quod captiose | |
| 1252 loquebatur cum servulis cum dixit, Gen. XXII, <i>ego et puer, illuc | |
| 1253 usque properantes, postquam adoraverimus, revertemur ad vos</i>. | |
| 1254 Fingere autem et captiose loqui ad simulationem pertinet. Non est | |
| 1255 autem dicendum quod in Christo et in Abraham fuerit peccatum. Ergo | |
| 1256 non omnis simulatio est peccatum.</p> | |
| 1257 <p title="II-II q. 111 a. 1 arg. 2"><a name="43685"><span class= | |
| 1258 "ref">[43685] IIª-IIae q. 111 a. 1 arg. 2</span></a> | |
| 1259 Praeterea, nullum peccatum est utile. Sed sicut Hieronymus dicit, | |
| 1260 <i>utilem simulationem, et in tempore assumendam, Iehu, regis | |
| 1261 Israel, nos doceat exemplum, qui interfecit sacerdotes Baal fingens | |
| 1262 se</i> idola colere velle, ut habetur IV Reg. X. <i>Et David | |
| 1263 immutavit faciem suam coram Achis, rege Geth</i>, ut habetur I Reg. | |
| 1264 XXI. Ergo non omnis simulatio est peccatum.</p> | |
| 1265 <p title="II-II q. 111 a. 1 arg. 3"><a name="43686"><span class= | |
| 1266 "ref">[43686] IIª-IIae q. 111 a. 1 arg. 3</span></a> | |
| 1267 Praeterea, bonum malo est contrarium. Si ergo simulare bonum est | |
| 1268 malum, simulare malum erit bonum.</p> | |
| 1269 <p title="II-II q. 111 a. 1 arg. 4"><a name="43687"><span class= | |
| 1270 "ref">[43687] IIª-IIae q. 111 a. 1 arg. 4</span></a> | |
| 1271 Praeterea, Isaiae III, contra quosdam dicitur, <i>peccatum suum | |
| 1272 quasi Sodoma praedicaverunt, nec absconderunt</i>. Sed abscondere | |
| 1273 peccatum ad simulationem pertinet. Ergo non uti simulatione | |
| 1274 interdum est reprehensibile. Vitare autem peccatum nunquam est | |
| 1275 reprehensibile. Ergo simulatio non semper est peccatum.</p> | |
| 1276 <p title="II-II q. 111 a. 1 s. c."><a name="43688"><span class= | |
| 1277 "ref">[43688] IIª-IIae q. 111 a. 1 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 1278 est quod Isaiae XVI, super illud, in tribus annis etc., dicit | |
| 1279 Glossa, <i>in comparatione duorum malorum, levius est aperte | |
| 1280 peccare quam sanctitatem simulare</i>. Sed aperte peccare semper | |
| 1281 est peccatum. Ergo simulatio semper est peccatum.</p> | |
| 1282 <p title="II-II q. 111 a. 1 co."><a name="43689"><span class= | |
| 1283 "ref">[43689] IIª-IIae q. 111 a. 1 co.</span></a> Respondeo | |
| 1284 dicendum quod, sicut dictum est, ad virtutem veritatis pertinet ut | |
| 1285 aliquis talem se exhibeat exterius per signa exteriora qualis est. | |
| 1286 Signa autem exteriora non solum sunt verba, sed etiam facta. Sicut | |
| 1287 ergo veritati opponitur quod aliquis per verba exteriora aliud | |
| 1288 significet quam quod habet apud se, quod ad mendacium pertinet; ita | |
| 1289 etiam veritati opponitur quod aliquis per aliqua signa factorum vel | |
| 1290 rerum aliquid de se significet contrarium eius quod in eo est, quod | |
| 1291 proprie simulatio dicitur. Unde simulatio proprie est mendacium | |
| 1292 quoddam in exteriorum signis factorum consistens. Non refert autem | |
| 1293 utrum aliquis mentiatur verbo, vel quocumque alio facto, ut supra | |
| 1294 dictum est. Unde, cum omne mendacium sit peccatum, ut supra habitum | |
| 1295 est, consequens est etiam quod omnis simulatio est peccatum.</p> | |
| 1296 <p title="II-II q. 111 a. 1 ad 1"><a name="43690"><span class= | |
| 1297 "ref">[43690] IIª-IIae q. 111 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 1298 ergo dicendum quod, sicut Augustinus dicit, in libro de quaest. | |
| 1299 Evang., <i>non omne quod fingimus mendacium est. Sed quando id | |
| 1300 fingimus quod nihil significat, tunc est mendacium, cum autem | |
| 1301 fictio nostra refertur ad aliquam significationem, non est | |
| 1302 mendacium, sed aliqua figura veritatis</i>. Et subiungit exemplum | |
| 1303 de figurativis locutionibus, in quibus fingitur quaedam res non ut | |
| 1304 asseratur ita esse, sed eam proponimus ut figuram alterius quod | |
| 1305 asserere volumus. Sic igitur dominus se finxit longius ire, quia | |
| 1306 composuit motum suum quasi volentis longius ire, ad aliquid | |
| 1307 figurate significandum, scilicet quod ipse ab eorum fide longe | |
| 1308 erat, ut Gregorius dicit; vel, ut Augustinus dicit, quia, cum | |
| 1309 longius recessurus esset ascendendo in caelum, per hospitalitatem | |
| 1310 quodammodo retinebatur in terra. Abraham etiam figurate locutus | |
| 1311 est. Unde Ambrosius dicit de Abraham quod <i>prophetavit quod | |
| 1312 ignorabat. Ipse enim solus disponebat redire, immolato filio, sed | |
| 1313 dominus per os eius locutus est quod parabat</i>. Unde patet quod | |
| 1314 neuter simulavit.</p> | |
| 1315 <p title="II-II q. 111 a. 1 ad 2"><a name="43691"><span class= | |
| 1316 "ref">[43691] IIª-IIae q. 111 a. 1 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 1317 dicendum quod Hieronymus large utitur nomine simulationis pro | |
| 1318 quacumque fictione. Commutatio autem faciei David fuit fictio | |
| 1319 figuralis, sicut Glossa exponit in titulo illius Psalmi, | |
| 1320 <i>benedicam dominum in omni tempore</i>. Simulationem vero Iehu | |
| 1321 non est necesse excusari a peccato vel mendacio, quia malus fuit, | |
| 1322 utpote ab idololatria Ieroboam non recedens. Commendatur tamen et | |
| 1323 temporaliter remuneratur a Deo, non pro simulatione, sed pro zelo | |
| 1324 quo destruxit cultum Baal.</p> | |
| 1325 <p title="II-II q. 111 a. 1 ad 3"><a name="43692"><span class= | |
| 1326 "ref">[43692] IIª-IIae q. 111 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 1327 dicendum quod quidam dicunt quod nullus potest se simulare esse | |
| 1328 malum, quia per opera bona nullus se simulat malum; si autem opera | |
| 1329 mala faciat, malus est. Sed haec ratio non cogit. Potest enim | |
| 1330 aliquis se simulare malum per opera quae in se non sunt mala, sed | |
| 1331 habent quandam speciem mali. Et tamen ipsa simulatio est mala, tum | |
| 1332 ratione mendacii; tum ratione scandali. Et quamvis per hoc fiat | |
| 1333 malus, non tamen fit malus illa malitia quam simulat. Et quia ipsa | |
| 1334 simulatio secundum se mala est, non ratione eius de quo est; sive | |
| 1335 sit de bono sive de malo, peccatum est.</p> | |
| 1336 <p title="II-II q. 111 a. 1 ad 4"><a name="43693"><span class= | |
| 1337 "ref">[43693] IIª-IIae q. 111 a. 1 ad 4</span></a> Ad quartum | |
| 1338 dicendum quod sicut aliquis verbo mentitur quando significat quod | |
| 1339 non est, non autem quando tacet quod est, quod aliquando licet; ita | |
| 1340 etiam simulatio est quando aliquis per exteriora signa factorum vel | |
| 1341 rerum significat aliquid quod non est, non autem si aliquis | |
| 1342 praetermittat significare quod est. Unde aliquis potest peccatum | |
| 1343 suum occultare absque simulatione. Et secundum hoc intelligendum | |
| 1344 est quod Hieronymus dicit ibidem, quod <i>secundum remedium post | |
| 1345 naufragium est peccatum abscondere</i>, ne scilicet exinde aliis | |
| 1346 scandalum generetur.</p> | |
| 1347 <br /> | |
| 1348 <div class="E">Articulus 2</div> | |
| 1349 <p title="II-II q. 111 a. 2 arg. 1"><a name="43694"><span class= | |
| 1350 "ref">[43694] IIª-IIae q. 111 a. 2 arg. 1</span></a> Ad | |
| 1351 secundum sic proceditur. Videtur quod hypocrisis non sit idem quod | |
| 1352 simulatio. Simulatio enim consistit in quodam factorum mendacio. | |
| 1353 Sed hypocrisis potest esse etiam si aliquis ostendat exterius quae | |
| 1354 interius agit, secundum illud Matth. VI, <i>cum facis eleemosynam, | |
| 1355 noli tuba canere ante te, sicut hypocritae faciunt</i>. Ergo | |
| 1356 hypocrisis non est idem simulationi.</p> | |
| 1357 <p title="II-II q. 111 a. 2 arg. 2"><a name="43695"><span class= | |
| 1358 "ref">[43695] IIª-IIae q. 111 a. 2 arg. 2</span></a> | |
| 1359 Praeterea, Gregorius dicit, XXXI Moral., <i>sunt nonnulli qui et | |
| 1360 sanctitatis habitum tenent, et perfectionis meritum exequi non | |
| 1361 valent. Hos nequaquam credendum est in hypocritarum numerum | |
| 1362 currere, quia aliud est infirmitate, aliud malitia peccare</i>. Sed | |
| 1363 illi qui tenent habitum sanctitatis et meritum perfectionis non | |
| 1364 exequuntur, sunt simulatores, quia exterior habitus sanctitatis | |
| 1365 opera perfectionis significat. Non ergo simulatio est idem quod | |
| 1366 hypocrisis.</p> | |
| 1367 <p title="II-II q. 111 a. 2 arg. 3"><a name="43696"><span class= | |
| 1368 "ref">[43696] IIª-IIae q. 111 a. 2 arg. 3</span></a> | |
| 1369 Praeterea, hypocrisis in sola intentione consistit, dicit enim | |
| 1370 dominus de hypocritis, Matth. XXIII, quod <i>omnia opera sua | |
| 1371 faciunt ut ab hominibus videantur</i>; et Gregorius dicit, XXXI | |
| 1372 Moral., quod <i>nunquam quid agant, sed quomodo de actione qualibet | |
| 1373 hominibus possint placere, considerant</i>. Sed simulatio non | |
| 1374 consistit in sola intentione, sed in exteriori operatione, unde | |
| 1375 super illud Iob XXXVI, simulatores et callidi provocant iram Dei, | |
| 1376 dicit Glossa quod <i>simulator aliud simulat, aliud agit, | |
| 1377 castitatem praefert, et lasciviam sequitur; ostentat paupertatem, | |
| 1378 et marsupium replet</i>. Ergo hypocrisis non est idem quod | |
| 1379 simulatio.</p> | |
| 1380 <p title="II-II q. 111 a. 2 s. c."><a name="43697"><span class= | |
| 1381 "ref">[43697] IIª-IIae q. 111 a. 2 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 1382 est quod Isidorus dicit, in libro Etymol., <i>hypocrita Graeco | |
| 1383 sermone in Latino simulator interpretatur, qui, dum intus malus | |
| 1384 sit, bonum se palam ostendit, hypo enim falsum, crisis iudicium | |
| 1385 interpretatur</i>.</p> | |
| 1386 <p title="II-II q. 111 a. 2 co."><a name="43698"><span class= | |
| 1387 "ref">[43698] IIª-IIae q. 111 a. 2 co.</span></a> Respondeo | |
| 1388 dicendum quod, sicut Isidorus dicit, ibidem, <i>nomen hypocritae | |
| 1389 tractum est a specie eorum qui in spectaculis contecta facie | |
| 1390 incedunt, distinguentes vultum vario colore ut ad personae quam | |
| 1391 simulant colorem perveniant, modo in specie viri, modo in specie | |
| 1392 feminae, ut in ludis populum fallant</i>. Unde Augustinus dicit, in | |
| 1393 libro de Serm. Dom. in monte, quod <i>sicut hypocritae simulatores | |
| 1394 personarum aliarum, agunt partes illius quod non sunt (non enim qui | |
| 1395 agit partes Agamemnonis, vere ipse est, sed simulat eum); sic in | |
| 1396 Ecclesiis et in omni vita humana quisquis se vult videri quod non | |
| 1397 est, hypocrita est, simulat enim se iustum, non exhibet</i>. Sic | |
| 1398 dicendum est quod hypocrisis simulatio est, non autem omnis | |
| 1399 simulatio, sed solum illa qua quis simulat personam alterius; sicut | |
| 1400 cum peccator simulat personam iusti.</p> | |
| 1401 <p title="II-II q. 111 a. 2 ad 1"><a name="43699"><span class= | |
| 1402 "ref">[43699] IIª-IIae q. 111 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 1403 ergo dicendum quod opus exterius naturaliter significat | |
| 1404 intentionem. Quando ergo aliquis per bona opera quae facit, ex suo | |
| 1405 genere ad Dei servitium pertinentia, non quaerit Deo placere, sed | |
| 1406 hominibus, simulat rectam intentionem, quam non habet. Unde | |
| 1407 Gregorius dicit, XXXI Moral., quod <i>hypocritae per causas Dei | |
| 1408 intentioni deserviunt saeculi, quia per ipsa quoque quae se agere | |
| 1409 sancta ostendunt, non conversionem quaerunt hominum, sed auras | |
| 1410 favorum</i>. Et ita simulant mendaciter intentionem rectam, quam | |
| 1411 non habent, quamvis non simulent aliquod rectum opus quod non | |
| 1412 agant.</p> | |
| 1413 <p title="II-II q. 111 a. 2 ad 2"><a name="43700"><span class= | |
| 1414 "ref">[43700] IIª-IIae q. 111 a. 2 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 1415 dicendum quod habitus sanctitatis, puta religionis vel clericatus, | |
| 1416 significat statum quo quis obligatur ad opera perfectionis. Et ideo | |
| 1417 cum quis habitum sanctitatis assumit intendens se ad statum | |
| 1418 perfectionis transferre, si per infirmitatem deficiat, non est | |
| 1419 simulator vel hypocrita, quia non tenetur manifestare suum peccatum | |
| 1420 sanctitatis habitum deponendo. Si autem ad hoc sanctitatis habitum | |
| 1421 assumeret ut se iustum ostentaret, esset hypocrita et | |
| 1422 simulator.</p> | |
| 1423 <p title="II-II q. 111 a. 2 ad 3"><a name="43701"><span class= | |
| 1424 "ref">[43701] IIª-IIae q. 111 a. 2 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 1425 dicendum quod in simulatione, sicut in mendacio, duo sunt, unum | |
| 1426 quidem sicut signum, et aliud sicut signatum. Mala ergo intentio in | |
| 1427 hypocrisi consideratur sicut signatum, quod non respondet signo. | |
| 1428 Exteriora autem vel verba vel opera, vel quaecumque sensibilia, | |
| 1429 considerantur in omni simulatione et mendacio sicut signa.</p> | |
| 1430 <br /> | |
| 1431 <div class="E">Articulus 3</div> | |
| 1432 <p title="II-II q. 111 a. 3 arg. 1"><a name="43702"><span class= | |
| 1433 "ref">[43702] IIª-IIae q. 111 a. 3 arg. 1</span></a> Ad | |
| 1434 tertium sic proceditur. Videtur quod hypocrisis non opponatur | |
| 1435 virtuti veritatis. In simulatione enim sive hypocrisi est signum et | |
| 1436 signatum. Sed quantum ad utrumque, non videtur opponi alicui | |
| 1437 speciali virtuti, hypocrita enim simulat quamcumque virtutem; et | |
| 1438 etiam per quaecumque virtutis opera, puta per ieiunium, orationem | |
| 1439 et eleemosynam, ut habetur Matth. VI. Ergo hypocrisis non opponitur | |
| 1440 specialiter virtuti veritatis.</p> | |
| 1441 <p title="II-II q. 111 a. 3 arg. 2"><a name="43703"><span class= | |
| 1442 "ref">[43703] IIª-IIae q. 111 a. 3 arg. 2</span></a> | |
| 1443 Praeterea, omnis simulatio ex aliquo dolo procedere videtur, unde | |
| 1444 et simplicitati opponitur. Dolus autem opponitur prudentiae, ut | |
| 1445 supra habitum est. Ergo hypocrisis, quae est simulatio. Non | |
| 1446 opponitur veritati, sed magis prudentiae vel simplicitati.</p> | |
| 1447 <p title="II-II q. 111 a. 3 arg. 3"><a name="43704"><span class= | |
| 1448 "ref">[43704] IIª-IIae q. 111 a. 3 arg. 3</span></a> | |
| 1449 Praeterea, species moralium considerantur ex fine. Sed finis | |
| 1450 hypocrisis est acquisitio lucri vel inanis gloriae, unde super | |
| 1451 illud Iob XXVII, quae est spes hypocritae, si avare rapiat etc., | |
| 1452 dicit Glossa, <i>hypocrita, qui Latine dicitur simulator, avarus | |
| 1453 raptor est, qui dum inique agens desiderat de sanctitate venerari, | |
| 1454 laudem vitae rapit alienae</i>. Cum ergo avaritia, vel inanis | |
| 1455 gloria, non directe opponatur veritati, videtur quod nec simulatio | |
| 1456 sive hypocrisis.</p> | |
| 1457 <p title="II-II q. 111 a. 3 s. c."><a name="43705"><span class= | |
| 1458 "ref">[43705] IIª-IIae q. 111 a. 3 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 1459 est quia omnis simulatio est mendacium quoddam, ut dictum est. | |
| 1460 Mendacium autem directe opponitur veritati. Ergo et simulatio sive | |
| 1461 hypocrisis.</p> | |
| 1462 <p title="II-II q. 111 a. 3 co."><a name="43706"><span class= | |
| 1463 "ref">[43706] IIª-IIae q. 111 a. 3 co.</span></a> Respondeo | |
| 1464 dicendum quod, secundum philosophum, in X Metaphys., contrarietas | |
| 1465 est oppositio secundum formam, a qua scilicet res speciem habet. Et | |
| 1466 ideo dicendum est quod simulatio sive hypocrisis potest opponi | |
| 1467 alicui virtuti dupliciter, uno modo, directe; et alio modo, | |
| 1468 indirecte. Directa quidem oppositio eius sive contrarietas est | |
| 1469 attendenda secundum ipsam speciem actus, quae accipitur secundum | |
| 1470 proprium obiectum. Unde cum hypocrisis sit quaedam simulatio qua | |
| 1471 quis simulat se habere personam quam non habet, ut dictum est, | |
| 1472 consequens est quod directe opponatur veritati, <i>per quam aliquis | |
| 1473 exhibet se talem vita et sermone qualis est</i>, ut dicitur in IV | |
| 1474 Ethic. Indirecta autem oppositio vel contrarietas hypocrisis potest | |
| 1475 attendi secundum quodcumque accidens, puta secundum aliquem finem | |
| 1476 remotum, vel secundum aliquod instrumentum actus, vel quodcumque | |
| 1477 aliud huiusmodi.</p> | |
| 1478 <p title="II-II q. 111 a. 3 ad 1"><a name="43707"><span class= | |
| 1479 "ref">[43707] IIª-IIae q. 111 a. 3 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 1480 ergo dicendum quod hypocrita simulans aliquam virtutem, assumit eam | |
| 1481 ut finem non quidem secundum existentiam, quasi volens eam habere; | |
| 1482 sed secundum apparentiam, quasi volens videri eam habere. Ex quo | |
| 1483 non habet quod opponatur illi virtuti, sed quod opponatur veritati, | |
| 1484 inquantum vult decipere homines circa illam virtutem. Opera autem | |
| 1485 illius virtutis non assumit quasi per se intenta, sed | |
| 1486 instrumentaliter, quasi signa illius virtutis. Unde ex hoc non | |
| 1487 habet directam oppositionem ad illam virtutem.</p> | |
| 1488 <p title="II-II q. 111 a. 3 ad 2"><a name="43708"><span class= | |
| 1489 "ref">[43708] IIª-IIae q. 111 a. 3 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 1490 dicendum quod, sicut supra dictum est, prudentiae directe opponitur | |
| 1491 astutia, ad quam pertinet adinvenire quasdam vias apparentes et non | |
| 1492 existentes ad propositum consequendum. Executio autem astutiae est | |
| 1493 proprie per dolum in verbis, per fraudem autem in factis. Et sicut | |
| 1494 astutia se habet ad prudentiam, ita dolus et fraus ad | |
| 1495 simplicitatem. Dolus autem vel fraus ordinatur ad decipiendum | |
| 1496 principaliter, et quandoque secundario ad nocendum. Unde ad | |
| 1497 simplicitatem pertinet directe se praeservare a deceptione. Et | |
| 1498 secundum hoc, ut supra dictum est, virtus simplicitatis est eadem | |
| 1499 virtuti veritatis, sed differt sola ratione, quia veritas dicitur | |
| 1500 secundum quod signa concordant signatis; simplicitas autem dicitur | |
| 1501 secundum quod non tendit in diversa, ut scilicet aliud intendat | |
| 1502 interius, aliud praetendat exterius.</p> | |
| 1503 <p title="II-II q. 111 a. 3 ad 3"><a name="43709"><span class= | |
| 1504 "ref">[43709] IIª-IIae q. 111 a. 3 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 1505 dicendum quod lucrum vel gloria est finis remotus simulatoris, | |
| 1506 sicut et mendacis. Unde ex hoc fine speciem non sortitur, sed ex | |
| 1507 fine proximo, qui est ostendere se alium quam sit. Unde quandoque | |
| 1508 contingit quod aliquis fingit de se magna, nullius alterius gratia, | |
| 1509 sed sola libidine simulandi, sicut philosophus dicit, in IV Ethic., | |
| 1510 et sicut etiam supra de mendacio dictum est.</p> | |
| 1511 <br /> | |
| 1512 <div class="E">Articulus 4</div> | |
| 1513 <p title="II-II q. 111 a. 4 arg. 1"><a name="43710"><span class= | |
| 1514 "ref">[43710] IIª-IIae q. 111 a. 4 arg. 1</span></a> Ad | |
| 1515 quartum sic proceditur. Videtur quod hypocrisis semper sit peccatum | |
| 1516 mortale. Dicit enim Hieronymus, Isaiae XVI, in Glossa, quod <i>in | |
| 1517 comparatione duorum malorum, levius est aperte peccare quam | |
| 1518 sanctitatem simulare</i>. Et super illud Iob I, sicut autem domino | |
| 1519 placuit etc., dicit Glossa <i>quod simulata aequitas non est | |
| 1520 aequitas, sed duplicatum peccatum</i>. Et super illud Thren. IV, | |
| 1521 <i>maior effecta est iniquitas populi mei peccato Sodomorum</i>, | |
| 1522 dicit Glossa, <i>scelera animae planguntur quae in hypocrisim | |
| 1523 labitur, cuius maior est iniquitas peccato Sodomorum</i>. Peccata | |
| 1524 autem Sodomorum sunt peccata mortalia. Ergo et hypocrisis semper | |
| 1525 est peccatum mortale.</p> | |
| 1526 <p title="II-II q. 111 a. 4 arg. 2"><a name="43711"><span class= | |
| 1527 "ref">[43711] IIª-IIae q. 111 a. 4 arg. 2</span></a> | |
| 1528 Praeterea, Gregorius dicit, XXXI Moral., quod hypocritae ex malitia | |
| 1529 peccant. Sed hoc est gravissimum, quod pertinet ad peccatum in | |
| 1530 spiritum sanctum. Ergo hypocrita semper mortaliter peccat.</p> | |
| 1531 <p title="II-II q. 111 a. 4 arg. 3"><a name="43712"><span class= | |
| 1532 "ref">[43712] IIª-IIae q. 111 a. 4 arg. 3</span></a> | |
| 1533 Praeterea, nullus meretur iram Dei et exclusionem a Dei visione | |
| 1534 nisi propter peccatum mortale. Sed per hypocrisim aliquis meretur | |
| 1535 iram Dei, secundum illud Iob XXXVI, <i>simulatores et callidi | |
| 1536 provocant iram Dei</i>. Excluditur etiam hypocrita a visione Dei, | |
| 1537 secundum illud Iob XIII, <i>non veniet in conspectu eius omnis | |
| 1538 hypocrita</i>. Ergo hypocrisis semper est peccatum mortale.</p> | |
| 1539 <p title="II-II q. 111 a. 4 s. c. 1"><a name="43713"><span class= | |
| 1540 "ref">[43713] IIª-IIae q. 111 a. 4 s. c. 1</span></a> Sed | |
| 1541 contra est quia hypocrisis est mendacium operis, cum sit simulatio | |
| 1542 quaedam. Non autem omne mendacium oris est peccatum mortale. Ergo | |
| 1543 nec omnis hypocrisis.</p> | |
| 1544 <p title="II-II q. 111 a. 4 s. c. 2"><a name="43714"><span class= | |
| 1545 "ref">[43714] IIª-IIae q. 111 a. 4 s. c. 2</span></a> | |
| 1546 Praeterea, intentio hypocritae est ad hoc quod videatur bonus. Sed | |
| 1547 hoc non opponitur caritati. Ergo hypocrisis non est secundum se | |
| 1548 peccatum mortale.</p> | |
| 1549 <p title="II-II q. 111 a. 4 s. c. 3"><a name="43715"><span class= | |
| 1550 "ref">[43715] IIª-IIae q. 111 a. 4 s. c. 3</span></a> | |
| 1551 Praeterea, hypocrisis nascitur ex inani gloria, ut Gregorius dicit, | |
| 1552 XXXI Moral. Sed inanis gloria non semper est peccatum mortale. Ergo | |
| 1553 neque hypocrisis.</p> | |
| 1554 <p title="II-II q. 111 a. 4 co."><a name="43716"><span class= | |
| 1555 "ref">[43716] IIª-IIae q. 111 a. 4 co.</span></a> Respondeo | |
| 1556 dicendum quod in hypocrisi duo sunt, scilicet defectus sanctitatis, | |
| 1557 et simulatio ipsius. Si ergo hypocrita dicatur ille cuius intentio | |
| 1558 fertur ad utrumque, ut scilicet aliquis non curet sanctitatem | |
| 1559 habere, sed solum sanctus apparere, sicut consuevit accipi in sacra | |
| 1560 Scriptura, sic manifestum est quod est peccatum mortale. Nullus | |
| 1561 enim privatur totaliter sanctitate nisi per peccatum mortale. Si | |
| 1562 autem dicatur hypocrita ille qui intendit simulare sanctitatem, a | |
| 1563 qua deficit per peccatum mortale, tunc, quamvis sit in peccato | |
| 1564 mortali, ex quo privatur sanctitate; non tamen semper ipsa | |
| 1565 simulatio est ei in peccatum mortale, sed quandoque veniale. Quod | |
| 1566 discernendum est ex fine. Qui si repugnat caritati Dei vel proximi, | |
| 1567 erit peccatum mortale, puta cum simulat sanctitatem ut falsam | |
| 1568 doctrinam disseminet, vel ut adipiscatur ecclesiasticam dignitatem | |
| 1569 indignus, vel quaecumque alia temporalia bona in quibus finem | |
| 1570 constituit. Si vero finis intentus non repugnet caritati, erit | |
| 1571 peccatum veniale, puta cum aliquis in ipsa fictione delectatur, de | |
| 1572 quo philosophus dicit, in IV Ethic., quod <i>magis videtur vanus | |
| 1573 quam malus</i>. Eadem enim ratio est de mendacio et simulatione. | |
| 1574 Contingit tamen quandoque quod aliquis simulat perfectionem | |
| 1575 sanctitatis, quae non est de necessitate salutis. Et talis | |
| 1576 simulatio nec semper est peccatum mortale, nec semper est cum | |
| 1577 peccato mortali.</p> | |
| 1578 <p title="II-II q. 111 a. 4 ad arg."><a name="43717"><span class= | |
| 1579 "ref">[43717] IIª-IIae q. 111 a. 4 ad arg.</span></a> Et per | |
| 1580 hoc patet responsio ad obiecta.</p> | |
| 1581 <br /> | |
| 1582 <div class="D">Quaestio 112</div> | |
| 1583 <div class="G">Prooemium</div> | |
| 1584 <p title="II-II q. 112 pr."><a name="43718"><span class= | |
| 1585 "ref">[43718] IIª-IIae q. 112 pr.</span></a> Deinde | |
| 1586 considerandum est de iactantia et ironia, quae sunt partes | |
| 1587 mendacii, secundum philosophum, in IV Ethic. Primo autem circa | |
| 1588 iactantiam quaeruntur duo. Primo, cui virtuti opponatur. Secundo, | |
| 1589 utrum sit peccatum mortale.</p> | |
| 1590 <br /> | |
| 1591 <div class="E">Articulus 1</div> | |
| 1592 <p title="II-II q. 112 a. 1 arg. 1"><a name="43719"><span class= | |
| 1593 "ref">[43719] IIª-IIae q. 112 a. 1 arg. 1</span></a> Ad primum | |
| 1594 sic proceditur. Videtur quod iactantia non opponatur virtuti | |
| 1595 veritatis. Veritati enim opponitur mendacium. Sed quandoque potest | |
| 1596 esse iactantia etiam sine mendacio, sicut cum aliquis excellentiam | |
| 1597 suam ostentat, dicitur enim Esther I, quod <i>Assuerus fecit grande | |
| 1598 convivium, ut ostenderet divitias gloriae suae ac regni sui, ac | |
| 1599 magnitudinem atque iactantiam potentiae suae</i>. Ergo iactantia | |
| 1600 non opponitur virtuti veritatis.</p> | |
| 1601 <p title="II-II q. 112 a. 1 arg. 2"><a name="43720"><span class= | |
| 1602 "ref">[43720] IIª-IIae q. 112 a. 1 arg. 2</span></a> | |
| 1603 Praeterea, iactantia ponitur a Gregorio, XXIII Moral., una de | |
| 1604 quatuor speciebus superbiae, cum scilicet quis iactat se habere | |
| 1605 quod non habet. Unde dicitur Ierem. XLVIII, <i>audivimus superbiam | |
| 1606 Moab, superbus est valde. Sublimitatem eius et arrogantiam et | |
| 1607 superbiam et altitudinem cordis illius ego scio, ait dominus, | |
| 1608 iactantiam eius, et quod non sit iuxta eam virtus eius</i>. Et XXXI | |
| 1609 Moral., dicit Gregorius quod iactantia oritur ex inani gloria. | |
| 1610 Superbia autem et inanis gloria opponuntur virtuti humilitatis. | |
| 1611 Ergo iactantia non opponitur veritati, sed humilitati.</p> | |
| 1612 <p title="II-II q. 112 a. 1 arg. 3"><a name="43721"><span class= | |
| 1613 "ref">[43721] IIª-IIae q. 112 a. 1 arg. 3</span></a> | |
| 1614 Praeterea, iactantia ex divitiis causari videtur, unde dicitur Sap. | |
| 1615 V, <i>quid nobis profuit superbia? Aut quid divitiarum iactantia | |
| 1616 contulit nobis?</i> Sed superfluitas divitiarum videtur pertinere | |
| 1617 ad peccatum avaritiae, quod opponitur iustitiae vel liberalitati. | |
| 1618 Non ergo iactantia opponitur veritati.</p> | |
| 1619 <p title="II-II q. 112 a. 1 s. c."><a name="43722"><span class= | |
| 1620 "ref">[43722] IIª-IIae q. 112 a. 1 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 1621 est quod philosophus, in II et IV Ethic., iactantiam opponit | |
| 1622 veritati.</p> | |
| 1623 <p title="II-II q. 112 a. 1 co."><a name="43723"><span class= | |
| 1624 "ref">[43723] IIª-IIae q. 112 a. 1 co.</span></a> Respondeo | |
| 1625 dicendum quod iactantia proprie importare videtur quod homo verbis | |
| 1626 se extollat, illa enim quae homo vult longe iactare, in altum | |
| 1627 elevat. Tunc autem proprie aliquis se extollit, quando de se supra | |
| 1628 se aliquid dicit. Quod quidem contingit dupliciter. Quandoque enim | |
| 1629 aliquis loquitur de se, non quidem supra id quod in se est, sed | |
| 1630 supra id quod de eo homines opinantur quod apostolus refugiens | |
| 1631 dicit, II ad Cor. XII, <i>parco, ne quis me existimet supra id quod | |
| 1632 videt in me, aut audit aliquid ex me</i>. Alio modo aliquis per | |
| 1633 verba se extollit loquens de se supra id quod in se est secundum | |
| 1634 rei veritatem. Et quia magis est aliquid iudicandum secundum quod | |
| 1635 in se est quam secundum quod est in opinione aliorum, inde est quod | |
| 1636 magis proprie dicitur iactantia quando aliquis effert se supra id | |
| 1637 quod in ipso est, quam quando effert se supra id quod est in | |
| 1638 opinione aliorum, quamvis utroque modo iactantia dici possit. Et | |
| 1639 ideo iactantia proprie dicta opponitur veritati per modum | |
| 1640 excessus.</p> | |
| 1641 <p title="II-II q. 112 a. 1 ad 1"><a name="43724"><span class= | |
| 1642 "ref">[43724] IIª-IIae q. 112 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 1643 ergo dicendum quod ratio illa procedit de iactantia secundum quod | |
| 1644 excedit opinionem.</p> | |
| 1645 <p title="II-II q. 112 a. 1 ad 2"><a name="43725"><span class= | |
| 1646 "ref">[43725] IIª-IIae q. 112 a. 1 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 1647 dicendum quod peccatum iactantiae potest considerari dupliciter. | |
| 1648 Uno modo, secundum speciem actus. Et sic opponitur veritati, ut | |
| 1649 dictum est. Alio modo, secundum causam suam, ex qua, etsi non | |
| 1650 semper, tamen frequentius accidit. Et sic procedit quidem ex | |
| 1651 superbia sicut ex causa interius motiva et impellente, ex hoc enim | |
| 1652 quod aliquis interius per arrogantiam supra seipsum elevatur, | |
| 1653 sequitur plerumque quod exterius maiora quaedam de se iactet; licet | |
| 1654 quandoque non ex arrogantia, sed ex quadam vanitate aliquis ad | |
| 1655 iactantiam procedat, et in hoc delectetur quia talis est secundum | |
| 1656 habitum. Et ideo arrogantia, per quam aliquis supra seipsum | |
| 1657 extollitur, est superbiae species, non tamen est idem iactantiae, | |
| 1658 sed, ut frequentius, eius causa, et propter hoc Gregorius | |
| 1659 iactantiam ponit inter superbiae species. Tendit autem iactator | |
| 1660 plerumque ad hoc quod gloriam consequatur per suam iactantiam. Et | |
| 1661 ideo, secundum Gregorium, ex inani gloria oritur secundum rationem | |
| 1662 finis.</p> | |
| 1663 <p title="II-II q. 112 a. 1 ad 3"><a name="43726"><span class= | |
| 1664 "ref">[43726] IIª-IIae q. 112 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 1665 dicendum quod opulentia etiam iactantiam causat dupliciter. Uno | |
| 1666 modo, occasionaliter, inquantum de divitiis aliquis superbit. Unde | |
| 1667 et signanter, Prov. VIII, opes dicuntur superbae. Alio modo, per | |
| 1668 modum finis, quia, ut dicitur in IV Ethic., aliqui seipsos iactant | |
| 1669 non solum propter gloriam, sed etiam propter lucrum, qui de seipsis | |
| 1670 fingunt ea ex quibus lucrari possint, puta quod sint medici, vel | |
| 1671 sapientes et divini.</p> | |
| 1672 <br /> | |
| 1673 <div class="E">Articulus 2</div> | |
| 1674 <p title="II-II q. 112 a. 2 arg. 1"><a name="43727"><span class= | |
| 1675 "ref">[43727] IIª-IIae q. 112 a. 2 arg. 1</span></a> Ad | |
| 1676 secundum sic proceditur. Videtur quod iactantia sit peccatum | |
| 1677 mortale. Dicitur enim Prov. XXVIII, <i>qui se iactat et dilatat, | |
| 1678 iurgia concitat</i>. Sed concitare iurgia est peccatum mortale, | |
| 1679 detestatur enim Deus eos qui seminant discordias, ut habetur Prov. | |
| 1680 VI. Ergo iactantia est peccatum mortale.</p> | |
| 1681 <p title="II-II q. 112 a. 2 arg. 2"><a name="43728"><span class= | |
| 1682 "ref">[43728] IIª-IIae q. 112 a. 2 arg. 2</span></a> | |
| 1683 Praeterea, omne quod prohibetur in lege Dei est peccatum mortale. | |
| 1684 Sed super illud Eccli. VI, <i>non te extollas in cogitatione | |
| 1685 tua</i>, dicit Glossa, <i>iactantiam et superbiam prohibet</i>. | |
| 1686 Ergo iactantia est peccatum mortale.</p> | |
| 1687 <p title="II-II q. 112 a. 2 arg. 3"><a name="43729"><span class= | |
| 1688 "ref">[43729] IIª-IIae q. 112 a. 2 arg. 3</span></a> | |
| 1689 Praeterea, iactantia est mendacium quoddam. Non est autem mendacium | |
| 1690 officiosum vel iocosum. Quod patet ex fine mendacii. Quia, ut | |
| 1691 philosophus dicit, in IV Ethic., iactator fingit de se maiora | |
| 1692 existentibus, quandoque nullius gratia, quandoque autem gratia | |
| 1693 gloriae vel honoris, quandoque autem gratia argenti, et sic patet | |
| 1694 quod neque est mendacium iocosum, neque officiosum. Unde | |
| 1695 relinquitur quod semper sit perniciosum. Videtur ergo semper esse | |
| 1696 peccatum mortale.</p> | |
| 1697 <p title="II-II q. 112 a. 2 s. c."><a name="43730"><span class= | |
| 1698 "ref">[43730] IIª-IIae q. 112 a. 2 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 1699 est quod iactantia oritur ex inani gloria, secundum Gregorium, XXXI | |
| 1700 Moral. Sed inanis gloria non semper est peccatum mortale, sed | |
| 1701 quandoque veniale, quod vitare est valde perfectorum, dicit enim | |
| 1702 Gregorius quod <i>valde perfectorum est sic ostenso opere auctoris | |
| 1703 gloriam quaerere ut de illata laude privata nesciant exultatione | |
| 1704 gaudere</i>. Ergo iactantia non semper est peccatum mortale.</p> | |
| 1705 <p title="II-II q. 112 a. 2 co."><a name="43731"><span class= | |
| 1706 "ref">[43731] IIª-IIae q. 112 a. 2 co.</span></a> Respondeo | |
| 1707 dicendum quod, sicut supra dictum est, peccatum mortale est quod | |
| 1708 caritati contrariatur. Dupliciter ergo iactantia considerari | |
| 1709 potest. Uno modo, secundum se, prout est mendacium quoddam. Et sic | |
| 1710 quandoque est peccatum mortale, quandoque veniale. Mortale quidem, | |
| 1711 quando aliquis iactanter de se profert quod est contra gloriam Dei, | |
| 1712 sicut ex persona regis Tyri dicitur Ezech. XXVIII, <i>elevatum est | |
| 1713 cor tuum, et dixisti, Deus ego sum</i>. Vel etiam contra caritatem | |
| 1714 proximi, sicut cum aliquis, iactando seipsum, prorumpit in | |
| 1715 contumelias aliorum; sicut habetur Luc. XVIII de Pharisaeo, qui | |
| 1716 dicebat, <i>non sum sicut ceteri hominum, raptores, iniusti, | |
| 1717 adulteri, velut etiam hic publicanus</i>. Quandoque vero est | |
| 1718 peccatum veniale, quando scilicet aliquis de se talia iactat quae | |
| 1719 neque sunt contra Deum, neque contra proximum. Alio modo potest | |
| 1720 considerari secundum suam causam, scilicet superbiam, vel appetitum | |
| 1721 lucri aut inanis gloriae. Et sic, si procedat ex superbia vel inani | |
| 1722 gloria quae sit peccatum mortale, etiam ipsa iactantia erit | |
| 1723 peccatum mortale. Alioquin erit peccatum veniale. Sed quando | |
| 1724 aliquis prorumpit in iactantiam propter appetitum lucri, hoc | |
| 1725 videtur iam pertinere ad proximi deceptionem et damnum. Et ideo | |
| 1726 talis iactantia magis est peccatum mortale. Unde et philosophus | |
| 1727 dicit, in IV Ethic., quod <i>turpior est qui se iactat causa lucri | |
| 1728 quam qui se iactat causa gloriae vel honoris</i>. Non tamen semper | |
| 1729 est peccatum mortale, quia potest esse tale lucrum ex quo alius non | |
| 1730 damnificatur.</p> | |
| 1731 <p title="II-II q. 112 a. 2 ad 1"><a name="43732"><span class= | |
| 1732 "ref">[43732] IIª-IIae q. 112 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 1733 ergo dicendum quod ille qui se iactat ad hoc quod iurgia concitet, | |
| 1734 peccat mortaliter. Sed quandoque contingit quod iactantia est causa | |
| 1735 iurgiorum non per se, sed per accidens. Unde ex hoc iactantia non | |
| 1736 est peccatum mortale.</p> | |
| 1737 <p title="II-II q. 112 a. 2 ad 2"><a name="43733"><span class= | |
| 1738 "ref">[43733] IIª-IIae q. 112 a. 2 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 1739 dicendum quod Glossa illa loquitur de iactantia secundum quod | |
| 1740 procedit ex superbia prohibita, quae est peccatum mortale.</p> | |
| 1741 <p title="II-II q. 112 a. 2 ad 3"><a name="43734"><span class= | |
| 1742 "ref">[43734] IIª-IIae q. 112 a. 2 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 1743 dicendum quod non semper iactantia importat mendacium perniciosum, | |
| 1744 sed solum quando est contra caritatem Dei aut proximi, aut secundum | |
| 1745 se aut secundum causam suam. Quod autem aliquis se iactet quasi hoc | |
| 1746 ipso delectatus, est quiddam vanum, ut philosophus dicit. Unde | |
| 1747 reducitur ad mendacium iocosum, nisi forte hoc divinae dilectioni | |
| 1748 praeferret, ut propter hoc Dei praecepta contemneret; sic enim | |
| 1749 esset contra caritatem Dei, in quo solo mens nostra debet quiescere | |
| 1750 sicut in ultimo fine. Videtur autem ad mendacium officiosum | |
| 1751 pertinere cum aliquis ad hoc se iactat ut gloriam vel lucrum | |
| 1752 acquirat, dummodo hoc sit sine damno aliorum; quia hoc iam | |
| 1753 pertineret ad mendacium perniciosum.</p> | |
| 1754 <br /> | |
| 1755 <div class="D">Quaestio 113</div> | |
| 1756 <div class="G">Prooemium</div> | |
| 1757 <p title="II-II q. 113 pr."><a name="43735"><span class= | |
| 1758 "ref">[43735] IIª-IIae q. 113 pr.</span></a> Deinde | |
| 1759 considerandum est de ironia. Circa quam quaeruntur duo. Primo, | |
| 1760 utrum ironia sit peccatum. Secundo, de comparatione eius ad | |
| 1761 iactantiam.</p> | |
| 1762 <br /> | |
| 1763 <div class="E">Articulus 1</div> | |
| 1764 <p title="II-II q. 113 a. 1 arg. 1"><a name="43736"><span class= | |
| 1765 "ref">[43736] IIª-IIae q. 113 a. 1 arg. 1</span></a> Ad primum | |
| 1766 sic proceditur. Videtur quod ironia, per quam aliquis minora de se | |
| 1767 fingit, non sit peccatum. Nullum enim peccatum procedit ex divina | |
| 1768 confortatione. Ex qua procedit quod aliquis de se minora dicat, | |
| 1769 secundum illud Prov. XXX, <i>visio quam locutus est vir cum quo est | |
| 1770 Deus, et qui, Deo secum morante confortatus, ait, stultissimus sum | |
| 1771 virorum</i>. Et Amos VII dicitur, <i>respondit Amos, non sum | |
| 1772 propheta</i>. Ergo ironia, per quam aliquis minora de se dicit, non | |
| 1773 est peccatum.</p> | |
| 1774 <p title="II-II q. 113 a. 1 arg. 2"><a name="43737"><span class= | |
| 1775 "ref">[43737] IIª-IIae q. 113 a. 1 arg. 2</span></a> | |
| 1776 Praeterea, Gregorius dicit, in epistola ad Augustinum Anglorum | |
| 1777 episcopum, <i>bonarum mentium est ibi suas culpas agnoscere ubi | |
| 1778 culpa non est</i>. Sed omne peccatum repugnat bonitati mentis. Ergo | |
| 1779 ironia non est peccatum.</p> | |
| 1780 <p title="II-II q. 113 a. 1 arg. 3"><a name="43738"><span class= | |
| 1781 "ref">[43738] IIª-IIae q. 113 a. 1 arg. 3</span></a> | |
| 1782 Praeterea, fugere superbiam non est peccatum. <i>Sed aliqui minora | |
| 1783 de seipsis dicunt fugientes tumidum</i>, ut philosophus dicit, IV | |
| 1784 Ethic. Ergo ironia non est peccatum.</p> | |
| 1785 <p title="II-II q. 113 a. 1 s. c."><a name="43739"><span class= | |
| 1786 "ref">[43739] IIª-IIae q. 113 a. 1 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 1787 est quod Augustinus dicit, in libro de verbis Apost., <i>cum | |
| 1788 humilitatis causa mentiris, si non eras peccator antequam | |
| 1789 mentireris, mentiendo efficeris</i>.</p> | |
| 1790 <p title="II-II q. 113 a. 1 co."><a name="43740"><span class= | |
| 1791 "ref">[43740] IIª-IIae q. 113 a. 1 co.</span></a> Respondeo | |
| 1792 dicendum quod hoc quod aliqui minora de se dicant, potest | |
| 1793 contingere dupliciter. Uno modo, salva veritate, dum scilicet | |
| 1794 maiora quae sunt in seipsis, reticent; quaedam vero minora detegunt | |
| 1795 et de se proferunt, quae tamen in se esse recognoscunt. Et sic | |
| 1796 minora de se dicere non pertinet ad ironiam, nec est peccatum | |
| 1797 secundum genus suum, nisi per alicuius circumstantiae corruptionem. | |
| 1798 Alio modo aliquis dicit minora a veritate declinans, puta cum | |
| 1799 asserit de se aliquid vile quod in se non recognoscit; aut cum | |
| 1800 negat de se aliquid magnum quod tamen percipit in seipso esse. Et | |
| 1801 sic pertinet ad ironiam, et est semper peccatum.</p> | |
| 1802 <p title="II-II q. 113 a. 1 ad 1"><a name="43741"><span class= | |
| 1803 "ref">[43741] IIª-IIae q. 113 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 1804 ergo dicendum quod duplex est sapientia, et duplex stultitia. Est | |
| 1805 enim quaedam sapientia secundum Deum, quae humanam vel mundanam | |
| 1806 stultitiam habet adiunctam, secundum illud I ad Cor. III, <i>si | |
| 1807 quis inter vos sapiens videtur esse in hoc saeculo, stultus fiat, | |
| 1808 ut sit sapiens</i>. Alia vero est sapientia mundana, quae, ut | |
| 1809 ibidem subditur. Stultitia est apud Deum. Ille ergo qui a Deo | |
| 1810 confortatur. Confitetur se esse stultissimum secundum reputationem | |
| 1811 humanam, quia scilicet mundana contemnit, quae hominum sapientia | |
| 1812 quaerit. Unde et ibidem subditur, et sapientia hominum non est | |
| 1813 mecum, et postea subdit, et novi sanctorum scientiam. Vel potest | |
| 1814 dici sapientia hominum esse quae humana ratione acquiritur, | |
| 1815 sapientia vero sanctorum quae ex divina inspiratione habetur. Amos | |
| 1816 autem negavit se esse prophetam origine, quia scilicet non erat de | |
| 1817 genere prophetarum. Unde et ibidem subdit, nec filius | |
| 1818 prophetae.</p> | |
| 1819 <p title="II-II q. 113 a. 1 ad 2"><a name="43742"><span class= | |
| 1820 "ref">[43742] IIª-IIae q. 113 a. 1 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 1821 dicendum quod ad bonitatem mentis pertinet ut homo ad iustitiae | |
| 1822 perfectionem tendat. Et ideo in culpam reputat non solum si | |
| 1823 deficiat a communi iustitia, quod vere culpa est, sed etiam si | |
| 1824 deficiat a iustitiae perfectione, quod quandoque culpa non est. Non | |
| 1825 autem culpam dicit quod pro culpa non recognoscit, quod ad ironiae | |
| 1826 mendacium pertineret.</p> | |
| 1827 <p title="II-II q. 113 a. 1 ad 3"><a name="43743"><span class= | |
| 1828 "ref">[43743] IIª-IIae q. 113 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 1829 dicendum quod homo non debet unum peccatum facere ut aliud vitet. | |
| 1830 Et ideo non debet mentiri qualitercumque ut vitet superbiam. Unde | |
| 1831 Augustinus dicit, super Ioan., <i>non ita caveatur arrogantia ut | |
| 1832 veritas relinquatur</i>. Et Gregorius dicit quod <i>incaute sunt | |
| 1833 humiles qui se mentiendo illaqueant</i>.</p> | |
| 1834 <br /> | |
| 1835 <div class="E">Articulus 2</div> | |
| 1836 <p title="II-II q. 113 a. 2 arg. 1"><a name="43744"><span class= | |
| 1837 "ref">[43744] IIª-IIae q. 113 a. 2 arg. 1</span></a> Ad | |
| 1838 secundum sic proceditur. Videtur quod ironia non sit minus peccatum | |
| 1839 quam iactantia. Utrumque enim est peccatum inquantum declinat a | |
| 1840 veritate, quae est aequalitas quaedam. Sed ab aequalitate non magis | |
| 1841 declinat qui excedit quam qui diminuit. Ergo ironia non est minus | |
| 1842 peccatum quam iactantia.</p> | |
| 1843 <p title="II-II q. 113 a. 2 arg. 2"><a name="43745"><span class= | |
| 1844 "ref">[43745] IIª-IIae q. 113 a. 2 arg. 2</span></a> | |
| 1845 Praeterea, secundum philosophum, ironia quandoque iactantia est. | |
| 1846 Iactantia autem non est ironia. Ergo ironia est gravius peccatum | |
| 1847 quam iactantia.</p> | |
| 1848 <p title="II-II q. 113 a. 2 arg. 3"><a name="43746"><span class= | |
| 1849 "ref">[43746] IIª-IIae q. 113 a. 2 arg. 3</span></a> | |
| 1850 Praeterea, Prov. XXVI dicitur, <i>quando submiserit vocem suam, ne | |
| 1851 credideris ei, quoniam septem nequitiae sunt in corde illius</i>. | |
| 1852 Sed submittere vocem pertinet ad ironiam. Ergo in ea est multiplex | |
| 1853 nequitia.</p> | |
| 1854 <p title="II-II q. 113 a. 2 s. c."><a name="43747"><span class= | |
| 1855 "ref">[43747] IIª-IIae q. 113 a. 2 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 1856 est quod philosophus dicit, in IV Ethic., quod <i>irones et minus | |
| 1857 dicentes gratiores secundum mores videntur</i>.</p> | |
| 1858 <p title="II-II q. 113 a. 2 co."><a name="43748"><span class= | |
| 1859 "ref">[43748] IIª-IIae q. 113 a. 2 co.</span></a> Respondeo | |
| 1860 dicendum quod, sicut supra dictum est, unum mendacium est gravius | |
| 1861 altero, quandoque quidem ex materia de qua est, sicut mendacium | |
| 1862 quod fit in doctrina religionis est gravissimum, quandoque autem ex | |
| 1863 motivo ad peccandum, sicut mendacium perniciosum est gravius quam | |
| 1864 officiosum vel iocosum. Ironia autem et iactantia circa idem | |
| 1865 mentiuntur, vel verbis vel quibuscumque exterioribus signis, | |
| 1866 scilicet circa conditionem personae. Unde quantum ad hoc aequalia | |
| 1867 sunt. Sed ut plurimum iactantia ex turpiori motivo procedit, | |
| 1868 scilicet ex appetitu lucri vel honoris, ironia vero ex hoc quod | |
| 1869 fugit, licet inordinate, per elationem aliis gravis esse. Et | |
| 1870 secundum hoc philosophus dicit quod iactantia est gravius peccatum | |
| 1871 quam ironia. Contingit tamen quandoque quod aliquis minora de se | |
| 1872 fingit ex aliquo alio motivo, puta ad dolose decipiendum. Et tunc | |
| 1873 ironia est gravior.</p> | |
| 1874 <p title="II-II q. 113 a. 2 ad 1"><a name="43749"><span class= | |
| 1875 "ref">[43749] IIª-IIae q. 113 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 1876 ergo dicendum quod ratio illa procedit de ironia et iactantia | |
| 1877 secundum quod mendacii gravitas consideratur ex seipso, vel ex | |
| 1878 materia eius. Sic enim dictum est quod aequalitatem habent.</p> | |
| 1879 <p title="II-II q. 113 a. 2 ad 2"><a name="43750"><span class= | |
| 1880 "ref">[43750] IIª-IIae q. 113 a. 2 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 1881 dicendum quod duplex est excellentia, una quidem in temporalibus | |
| 1882 rebus; alia vero in spiritualibus. Contingit autem quandoque quod | |
| 1883 aliquis per exteriora signa vel per verba praetendit quidem | |
| 1884 defectum in exterioribus rebus, puta per aliquam vestem abiectam | |
| 1885 aut per aliquid huiusmodi, et per hoc ipsum intendit ostentare | |
| 1886 aliquam excellentiam spiritualem, sicut dominus de quibusdam dicit, | |
| 1887 Matth. VI, quod <i>exterminant facies suas ut appareant hominibus | |
| 1888 ieiunantes</i>. Unde isti simul incurrunt vitium ironiae et | |
| 1889 iactantiae (tamen secundum diversa), et propter hoc gravius | |
| 1890 peccant. Unde et philosophus dicit, in IV Ethic., quod <i>et | |
| 1891 superabundantia et valde defectus iactantium est</i>. Propter quod | |
| 1892 et de Augustino legitur quod neque vestes nimis pretiosas, neque | |
| 1893 nimis abiectas habere volebat, quia in utroque homines suam gloriam | |
| 1894 quaerunt.</p> | |
| 1895 <p title="II-II q. 113 a. 2 ad 3"><a name="43751"><span class= | |
| 1896 "ref">[43751] IIª-IIae q. 113 a. 2 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 1897 dicendum quod, sicut dicitur Eccli. XIX, <i>est qui nequiter se | |
| 1898 humiliat, et interiora eius plena sunt dolo</i>. Et secundum hoc, | |
| 1899 Salomon loquitur de eo qui ex dolosa humilitate vocem suam | |
| 1900 submittit.</p> | |
| 1901 <br /> | |
| 1902 <div class="D">Quaestio 114</div> | |
| 1903 <div class="G">Prooemium</div> | |
| 1904 <p title="II-II q. 114 pr."><a name="43752"><span class= | |
| 1905 "ref">[43752] IIª-IIae q. 114 pr.</span></a> Deinde | |
| 1906 considerandum est de amicitia quae affabilitas dicitur; et de | |
| 1907 vitiis oppositis, quae sunt adulatio et litigium. Circa amicitiam | |
| 1908 autem seu affabilitatem quaeruntur duo. Primo, utrum sit specialis | |
| 1909 virtus. Secundo, utrum sit pars iustitiae.</p> | |
| 1910 <br /> | |
| 1911 <div class="E">Articulus 1</div> | |
| 1912 <p title="II-II q. 114 a. 1 arg. 1"><a name="43753"><span class= | |
| 1913 "ref">[43753] IIª-IIae q. 114 a. 1 arg. 1</span></a> Ad primum | |
| 1914 sic proceditur. Videtur quod amicitia non sit specialis virtus. | |
| 1915 Dicit enim philosophus, in VIII Ethic., quod <i>amicitia perfecta | |
| 1916 est quae est propter virtutem</i>. Quaelibet autem virtus est | |
| 1917 amicitiae causa, quia bonum omnibus est amabile, ut Dionysius | |
| 1918 dicit, IV cap. de Div. Nom. Ergo amicitia non est specialis virtus, | |
| 1919 sed consequens omnem virtutem.</p> | |
| 1920 <p title="II-II q. 114 a. 1 arg. 2"><a name="43754"><span class= | |
| 1921 "ref">[43754] IIª-IIae q. 114 a. 1 arg. 2</span></a> | |
| 1922 Praeterea, philosophus dicit, in IV Ethic., de tali amico, quod | |
| 1923 <i>non in amando vel inimicando recipit singula ut oportet</i>. Sed | |
| 1924 quod aliquis signa amicitiae ostendat ad eos quos non amat, videtur | |
| 1925 pertinere ad simulationem, quae repugnat virtuti. Ergo huiusmodi | |
| 1926 amicitia non est virtus.</p> | |
| 1927 <p title="II-II q. 114 a. 1 arg. 3"><a name="43755"><span class= | |
| 1928 "ref">[43755] IIª-IIae q. 114 a. 1 arg. 3</span></a> | |
| 1929 Praeterea, virtus in medietate constituitur prout sapiens | |
| 1930 determinabit, sicut dicitur in II Ethic. Sed Eccle. VII dicitur, | |
| 1931 <i>cor sapientum ubi tristitia, et cor stultorum ubi laetitia</i>, | |
| 1932 unde ad virtuosum pertinet maxime a delectatione sibi cavere, ut | |
| 1933 dicitur II Ethic. <i>Haec autem amicitia per se quidem desiderat | |
| 1934 condelectare, contristare autem reveretur</i>, ut philosophus | |
| 1935 dicit, in IV Ethic. Ergo huiusmodi amicitia non est virtus.</p> | |
| 1936 <p title="II-II q. 114 a. 1 s. c."><a name="43756"><span class= | |
| 1937 "ref">[43756] IIª-IIae q. 114 a. 1 s. c.</span></a> Sed | |
| 1938 contra, praecepta legis dantur de actibus virtutum. Sed Eccli. IV | |
| 1939 dicitur, <i>congregationi pauperum affabilem te facito</i>. Ergo | |
| 1940 affabilitas, quae hic amicitia dicitur, est quaedam specialis | |
| 1941 virtus.</p> | |
| 1942 <p title="II-II q. 114 a. 1 co."><a name="43757"><span class= | |
| 1943 "ref">[43757] IIª-IIae q. 114 a. 1 co.</span></a> Respondeo | |
| 1944 dicendum quod, sicut dictum est, cum virtus ordinetur ad bonum, ubi | |
| 1945 occurrit specialis ratio boni, ibi oportet esse specialem rationem | |
| 1946 virtutis. Bonum autem in ordine consistit, sicut supra dictum est. | |
| 1947 Oportet autem hominem convenienter ad alios homines ordinari in | |
| 1948 communi conversatione, tam in factis quam in dictis, ut scilicet ad | |
| 1949 unumquemque se habeat secundum quod decet. Et ideo oportet esse | |
| 1950 quandam specialem virtutem quae hanc convenientiam ordinis | |
| 1951 observet. Et haec vocatur amicitia sive affabilitas.</p> | |
| 1952 <p title="II-II q. 114 a. 1 ad 1"><a name="43758"><span class= | |
| 1953 "ref">[43758] IIª-IIae q. 114 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 1954 ergo dicendum quod philosophus in libro Ethicorum de duplici | |
| 1955 amicitia loquitur. Quarum una consistit principaliter in affectu | |
| 1956 quo unus alium diligit. Et haec potest consequi quamcumque | |
| 1957 virtutem. Quae autem ad hanc amicitiam pertinent, supra de caritate | |
| 1958 dicta sunt. Aliam vero amicitiam ponit quae consistit in solis | |
| 1959 exterioribus verbis vel factis. Quae quidem non habet perfectam | |
| 1960 rationem amicitiae, sed quandam eius similitudinem, inquantum | |
| 1961 scilicet quis decenter se habet ad illos cum quibus | |
| 1962 conversatur.</p> | |
| 1963 <p title="II-II q. 114 a. 1 ad 2"><a name="43759"><span class= | |
| 1964 "ref">[43759] IIª-IIae q. 114 a. 1 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 1965 dicendum quod omnis homo naturaliter omni homini est amicus quodam | |
| 1966 generali amore, sicut etiam dicitur Eccli. XIII, quod omne animal | |
| 1967 diligit simile sibi. Et hunc amorem repraesentant signa amicitiae | |
| 1968 quae quis exterius ostendit in verbis vel factis etiam extraneis et | |
| 1969 ignotis. Unde non est ibi simulatio. Non enim ostendit eis signa | |
| 1970 perfectae amicitiae, quia non eodem modo se habet familiariter ad | |
| 1971 extraneos sicut ad eos qui sunt sibi speciali amicitia iuncti.</p> | |
| 1972 <p title="II-II q. 114 a. 1 ad 3"><a name="43760"><span class= | |
| 1973 "ref">[43760] IIª-IIae q. 114 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 1974 dicendum quod cor sapientum dicitur esse ubi tristitia non quidem | |
| 1975 ut ipse proximo tristitiam inferat, dicit enim apostolus, <i>si | |
| 1976 propter cibum frater tuus contristatur, iam non secundum caritatem | |
| 1977 ambulas</i>, sed ut contristantibus consolationem ferat, secundum | |
| 1978 illud Eccli. VII, <i>non desis plorantibus in consolationem, et cum | |
| 1979 lugentibus ambula</i>. Cor autem stultorum est ubi laetitia, non | |
| 1980 quidem ut ipsi alios laetificent, sed ut ipsi aliorum laetitia | |
| 1981 perfruantur. Pertinet ergo ad sapientem ut condelectationem afferat | |
| 1982 his cum quibus conversatur, non quidem lascivam, quam virtus cavet, | |
| 1983 sed honestam; secundum illud Psalm., <i>ecce quam bonum et quam | |
| 1984 iucundum habitare fratres in unum</i>. Quandoque tamen, propter | |
| 1985 aliquod bonum consequens vel propter aliquod malum excludendum, non | |
| 1986 refugiet virtuosus eos quibus convivit contristare, ut philosophus | |
| 1987 dicit, IV Ethic. Unde et apostolus dicit, II ad Cor. VII, <i>si | |
| 1988 contristavi vos in epistola, non me poenitet</i>, et postea, | |
| 1989 <i>gaudeo, non quia contristati estis, sed quia contristati estis | |
| 1990 ad poenitentiam</i>. Et ideo his qui sunt proni ad peccandum non | |
| 1991 debemus hilarem vultum ostendere ad eos delectandum, ne videamur | |
| 1992 eorum peccato consentire et quodammodo peccandi audaciam | |
| 1993 ministrare. Unde dicitur Eccli. VII, <i>filiae tibi sunt, serva | |
| 1994 corpus illarum, et non ostendas hilarem faciem tuam ad | |
| 1995 illas</i>.</p> | |
| 1996 <br /> | |
| 1997 <div class="E">Articulus 2</div> | |
| 1998 <p title="II-II q. 114 a. 2 arg. 1"><a name="43761"><span class= | |
| 1999 "ref">[43761] IIª-IIae q. 114 a. 2 arg. 1</span></a> Ad | |
| 2000 secundum sic proceditur. Videtur quod huiusmodi amicitia non sit | |
| 2001 pars iustitiae. Ad iustitiam enim pertinet reddere debitum alteri. | |
| 2002 Sed hoc non pertinet ad hanc virtutem, sed solum delectabiliter | |
| 2003 aliis convivere. Ergo huiusmodi virtus non est pars iustitiae.</p> | |
| 2004 <p title="II-II q. 114 a. 2 arg. 2"><a name="43762"><span class= | |
| 2005 "ref">[43762] IIª-IIae q. 114 a. 2 arg. 2</span></a> | |
| 2006 Praeterea, secundum philosophum, in IV Ethic., <i>huiusmodi virtus | |
| 2007 consistit circa delectationem vel tristitiam quae est in | |
| 2008 convictu</i>. Sed moderari maximas delectationes pertinet ad | |
| 2009 temperantiam, ut supra habitum est. Ergo haec virtus magis est pars | |
| 2010 temperantiae quam iustitiae.</p> | |
| 2011 <p title="II-II q. 114 a. 2 arg. 3"><a name="43763"><span class= | |
| 2012 "ref">[43763] IIª-IIae q. 114 a. 2 arg. 3</span></a> | |
| 2013 Praeterea, aequalia inaequalibus exhibere contra iustitiam est, ut | |
| 2014 supra habitum est. Sed sicut philosophus dicit, in IV Ethic., | |
| 2015 <i>haec virtus similiter ad ignotos et notos, et consuetos et | |
| 2016 inconsuetos operatur</i>. Ergo haec virtus non est pars iustitiae, | |
| 2017 sed magis ei contrariatur.</p> | |
| 2018 <p title="II-II q. 114 a. 2 s. c."><a name="43764"><span class= | |
| 2019 "ref">[43764] IIª-IIae q. 114 a. 2 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 2020 est quod Macrobius ponit amicitiam partem iustitiae.</p> | |
| 2021 <p title="II-II q. 114 a. 2 co."><a name="43765"><span class= | |
| 2022 "ref">[43765] IIª-IIae q. 114 a. 2 co.</span></a> Respondeo | |
| 2023 dicendum quod haec virtus est pars iustitiae, inquantum adiungitur | |
| 2024 ei sicut principali virtuti. Convenit enim cum iustitia in hoc quod | |
| 2025 ad alterum est, sicut et iustitia. Deficit autem a ratione | |
| 2026 iustitiae, quia non habet plenam debiti rationem, prout aliquis | |
| 2027 alteri obligatur vel debito legali, ad cuius solutionem lex cogit, | |
| 2028 vel etiam aliquo debito proveniente ex aliquo beneficio suscepto, | |
| 2029 sed solum attendit quoddam debitum honestatis, quod magis est ex | |
| 2030 parte ipsius virtuosi quam ex parte alterius, ut scilicet faciat | |
| 2031 alteri quod decet eum facere.</p> | |
| 2032 <p title="II-II q. 114 a. 2 ad 1"><a name="43766"><span class= | |
| 2033 "ref">[43766] IIª-IIae q. 114 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 2034 ergo dicendum quod, sicut supra dictum est, quia homo naturaliter | |
| 2035 est animal sociale, debet ex quadam honestate veritatis | |
| 2036 manifestationem aliis hominibus, sine qua societas hominum durare | |
| 2037 non posset. Sicut autem non posset vivere homo in societate sine | |
| 2038 veritate, ita nec sine delectatione, quia sicut philosophus dicit, | |
| 2039 in VIII Ethic., <i>nullus potest per diem morari cum tristi, neque | |
| 2040 cum non delectabili</i>. Et ideo homo tenetur ex quodam debito | |
| 2041 naturali honestatis ut homo aliis delectabiliter convivat, nisi | |
| 2042 propter aliquam causam necesse sit aliquando alios utiliter | |
| 2043 contristare.</p> | |
| 2044 <p title="II-II q. 114 a. 2 ad 2"><a name="43767"><span class= | |
| 2045 "ref">[43767] IIª-IIae q. 114 a. 2 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 2046 dicendum quod ad temperantiam pertinet refrenare delectationes | |
| 2047 sensibiles. Sed haec virtus consistit circa delectationes in | |
| 2048 convictu, quae ex ratione proveniunt, inquantum unus ad alterum | |
| 2049 decenter se habet. Et has delectationes non oportet refrenare | |
| 2050 tanquam noxias.</p> | |
| 2051 <p title="II-II q. 114 a. 2 ad 3"><a name="43768"><span class= | |
| 2052 "ref">[43768] IIª-IIae q. 114 a. 2 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 2053 dicendum quod verbum illud philosophi non est intelligendum quod | |
| 2054 aliquis eodem modo debeat colloqui et convivere notis et ignotis, | |
| 2055 quia, ut ipse ibidem subdit, <i>non similiter convenit consuetos et | |
| 2056 extraneos curare aut contristare</i>. Sed in hoc attenditur | |
| 2057 similitudo, quod ad omnes oportet facere quod decet.</p> | |
| 2058 <br /> | |
| 2059 <div class="D">Quaestio 115</div> | |
| 2060 <div class="G">Prooemium</div> | |
| 2061 <p title="II-II q. 115 pr."><a name="43769"><span class= | |
| 2062 "ref">[43769] IIª-IIae q. 115 pr.</span></a> Deinde | |
| 2063 considerandum est de vitiis oppositis praedictae virtuti. Et primo, | |
| 2064 de adulatione; secundo, de litigio. Circa adulationem quaeruntur | |
| 2065 duo. Primo, utrum adulatio sit peccatum. Secundo, utrum sit | |
| 2066 peccatum mortale.</p> | |
| 2067 <br /> | |
| 2068 <div class="E">Articulus 1</div> | |
| 2069 <p title="II-II q. 115 a. 1 arg. 1"><a name="43770"><span class= | |
| 2070 "ref">[43770] IIª-IIae q. 115 a. 1 arg. 1</span></a> Ad primum | |
| 2071 sic proceditur. Videtur quod adulatio non sit peccatum. Adulatio | |
| 2072 enim consistit in quodam sermone laudis alteri exhibito intentione | |
| 2073 placendi. Sed laudare aliquem non est malum, secundum illud Prov. | |
| 2074 ult., <i>surrexerunt filii eius et beatissimam praedicaverunt, vir | |
| 2075 eius, et laudavit eam</i>. Similiter etiam velle placere aliis non | |
| 2076 est malum, secundum illud I ad Cor. X, <i>per omnia omnibus | |
| 2077 placeo</i>. Ergo adulatio non est peccatum.</p> | |
| 2078 <p title="II-II q. 115 a. 1 arg. 2"><a name="43771"><span class= | |
| 2079 "ref">[43771] IIª-IIae q. 115 a. 1 arg. 2</span></a> | |
| 2080 Praeterea, bono malum est contrarium, et similiter vituperium | |
| 2081 laudi. Sed vituperare malum non est peccatum. Ergo neque laudare | |
| 2082 bonum, quod videtur ad adulationem pertinere. Ergo adulatio non est | |
| 2083 peccatum.</p> | |
| 2084 <p title="II-II q. 115 a. 1 arg. 3"><a name="43772"><span class= | |
| 2085 "ref">[43772] IIª-IIae q. 115 a. 1 arg. 3</span></a> | |
| 2086 Praeterea, adulationi detractio contrariatur. Unde Gregorius dicit | |
| 2087 quod remedium contra adulationem est detractio. <i>Sciendum est, | |
| 2088 inquit, quod ne immoderatis laudibus elevemur, plerumque nostri | |
| 2089 rectoris moderamine detractionibus lacerari permittimur, ut quos | |
| 2090 vox laudantis elevat, lingua detrahentis humiliet</i>. Sed | |
| 2091 detractio est malum, ut supra habitum est. Ergo adulatio est | |
| 2092 bonum.</p> | |
| 2093 <p title="II-II q. 115 a. 1 s. c."><a name="43773"><span class= | |
| 2094 "ref">[43773] IIª-IIae q. 115 a. 1 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 2095 est quod super illud Ezech. XIII, <i>vae, qui consuunt pulvillos | |
| 2096 sub omni cubito manus</i>, dicit Glossa, idest, suavem adulationem. | |
| 2097 Ergo adulatio est peccatum.</p> | |
| 2098 <p title="II-II q. 115 a. 1 co."><a name="43774"><span class= | |
| 2099 "ref">[43774] IIª-IIae q. 115 a. 1 co.</span></a> Respondeo | |
| 2100 dicendum quod, sicut supra dictum est, amicitia praedicta, vel | |
| 2101 affabilitas, etsi principaliter delectare intendat eos quibus | |
| 2102 convivit, tamen, ubi necesse est propter aliquod bonum exequendum | |
| 2103 vel malum vitandum, non veretur contristare. Si ergo aliquis in | |
| 2104 omnibus velit ad delectationem alteri loqui, excedit modum in | |
| 2105 delectando, et ideo peccat per excessum. Et si quidem hoc faciat | |
| 2106 sola intentione delectandi, vocatur placidus, secundum philosophum, | |
| 2107 si autem hoc faciat intentione alicuius lucri consequendi, vocatur | |
| 2108 blanditor sive adulator. Communiter tamen nomen adulationis solet | |
| 2109 attribui omnibus qui supra debitum modum virtutis volunt alios | |
| 2110 verbis vel factis delectare in communi conversatione.</p> | |
| 2111 <p title="II-II q. 115 a. 1 ad 1"><a name="43775"><span class= | |
| 2112 "ref">[43775] IIª-IIae q. 115 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 2113 ergo dicendum quod laudare aliquem contingit et bene et male, prout | |
| 2114 scilicet debitae circumstantiae vel servantur vel praetermittuntur. | |
| 2115 Si enim aliquis aliquem velit delectare laudando ut ex hoc eum | |
| 2116 consoletur ne in tribulationibus deficiat, vel etiam ut in bono | |
| 2117 proficere studeat, aliis debitis circumstantiis observatis, | |
| 2118 pertinebit hoc ad praedictam virtutem amicitiae. Pertinet autem ad | |
| 2119 adulationem si aliquis velit aliquem laudare in quibus non est | |
| 2120 laudandus, quia forte mala sunt, secundum illud, <i>laudatur | |
| 2121 peccator in desideriis animae suae</i>; vel quia non sunt certa, | |
| 2122 secundum illud Eccli. XXVII, <i>ante sermonem ne laudes virum</i>, | |
| 2123 et iterum Eccli. XI, <i>non laudes virum in specie sua</i>; vel | |
| 2124 etiam si timeri possit ne humana laude ad inanem gloriam | |
| 2125 provocetur, unde dicitur Eccli. XI, <i>ante mortem ne laudes | |
| 2126 hominem</i>. Similiter etiam velle placere hominibus propter | |
| 2127 caritatem nutriendam, et ut in eis homo spiritualiter proficere | |
| 2128 possit, laudabile est. Quod autem aliquis velit placere hominibus | |
| 2129 propter inanem gloriam vel propter lucrum, vel etiam in malis, hoc | |
| 2130 esset peccatum, secundum illud Psalm., <i>Deus dissipavit ossa | |
| 2131 eorum qui hominibus placent</i>. Et apostolus dicit, ad Galat. I, | |
| 2132 <i>si adhuc hominibus placerem, Christi servus non essem</i>.</p> | |
| 2133 <p title="II-II q. 115 a. 1 ad 2"><a name="43776"><span class= | |
| 2134 "ref">[43776] IIª-IIae q. 115 a. 1 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 2135 dicendum quod etiam vituperare malum, si non adhibeantur debitae | |
| 2136 circumstantiae, est vitiosum. Et similiter laudare bonum.</p> | |
| 2137 <p title="II-II q. 115 a. 1 ad 3"><a name="43777"><span class= | |
| 2138 "ref">[43777] IIª-IIae q. 115 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 2139 dicendum quod nihil prohibet duo vitia esse contraria. Et ideo | |
| 2140 sicut detractio est malum, ita et adulatio. Quae ei contrariatur | |
| 2141 quantum ad ea quae dicuntur, non autem directe quantum ad finem, | |
| 2142 quia adulator quaerit delectationem eius cui adulatur; detractor | |
| 2143 autem non quaerit eius contristationem, cum aliquando occulte | |
| 2144 detrahat, sed magis quaerit eius infamiam.</p> | |
| 2145 <br /> | |
| 2146 <div class="E">Articulus 2</div> | |
| 2147 <p title="II-II q. 115 a. 2 arg. 1"><a name="43778"><span class= | |
| 2148 "ref">[43778] IIª-IIae q. 115 a. 2 arg. 1</span></a> Ad | |
| 2149 secundum sic proceditur. Videtur quod adulatio sit peccatum | |
| 2150 mortale. Quia secundum Augustinum, in Enchirid., malum dicitur quia | |
| 2151 nocet. Sed adulatio maxime nocet, secundum illud Psalm., <i>quoniam | |
| 2152 laudatur peccator in desideriis animae suae, et iniquus | |
| 2153 benedicitur, exacerbavit dominum peccator</i>. Et Hieronymus dicit | |
| 2154 quod nihil est quod tam facile corrumpat mentes hominum quam | |
| 2155 adulatio. Et super illud Psalm., <i>convertantur statim | |
| 2156 erubescentes</i>, dicit Glossa, <i>plus nocet lingua adulatoris | |
| 2157 quam gladius persecutoris</i>. Ergo adulatio est gravissimum | |
| 2158 peccatum.</p> | |
| 2159 <p title="II-II q. 115 a. 2 arg. 2"><a name="43779"><span class= | |
| 2160 "ref">[43779] IIª-IIae q. 115 a. 2 arg. 2</span></a> | |
| 2161 Praeterea, quicumque verbis alii nocet, non minus nocet sibi quam | |
| 2162 aliis, unde dicitur in Psalm., gladius eorum intret in corda | |
| 2163 ipsorum. Sed ille qui alteri adulatur, inducit eum ad peccandum | |
| 2164 mortaliter, unde super illud Psalm., oleum peccatoris non impinguet | |
| 2165 caput meum, dicit Glossa, <i>falsa laus adulatoris mentes a rigore | |
| 2166 veritatis emollit ad noxia</i>. Ergo multo magis adulator in se | |
| 2167 mortaliter peccat.</p> | |
| 2168 <p title="II-II q. 115 a. 2 arg. 3"><a name="43780"><span class= | |
| 2169 "ref">[43780] IIª-IIae q. 115 a. 2 arg. 3</span></a> | |
| 2170 Praeterea, in decretis scribitur, dist. XLVI, <i>clericus qui | |
| 2171 adulationibus et proditionibus vacare deprehenditur, degradetur ab | |
| 2172 officio</i>. Sed talis poena non infligitur nisi pro peccato | |
| 2173 mortali. Ergo adulatio est peccatum mortale.</p> | |
| 2174 <p title="II-II q. 115 a. 2 s. c."><a name="43781"><span class= | |
| 2175 "ref">[43781] IIª-IIae q. 115 a. 2 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 2176 est quod Augustinus, in Serm. de Purgat., inter peccata minuta | |
| 2177 numerat, si quis cuiquam maiori personae, <i>aut ex voluntate aut | |
| 2178 ex necessitate, adulari voluerit</i>.</p> | |
| 2179 <p title="II-II q. 115 a. 2 co."><a name="43782"><span class= | |
| 2180 "ref">[43782] IIª-IIae q. 115 a. 2 co.</span></a> Respondeo | |
| 2181 dicendum quod, sicut supra dictum est, peccatum mortale est quod | |
| 2182 contrariatur caritati. Adulatio autem quandoque quidem caritati | |
| 2183 contrariatur, quandoque autem non. Contrariatur siquidem caritati | |
| 2184 tripliciter. Uno modo, ratione ipsius materiae, puta cum aliquis | |
| 2185 laudat alicuius peccatum. Hoc enim contrariatur dilectioni Dei, | |
| 2186 contra cuius iustitiam homo loquitur, et contra dilectionem | |
| 2187 proximi, quem in peccato fovet. Unde est peccatum mortale, secundum | |
| 2188 illud Isaiae V, <i>vae, qui dicunt malum bonum</i>. Alio modo, | |
| 2189 ratione intentionis, puta cum aliquis adulatur alicui ad hoc quod | |
| 2190 fraudulenter ei noceat, vel corporaliter vel spiritualiter. Et hoc | |
| 2191 etiam est peccatum mortale. Et de hoc habetur Prov. XXVII, | |
| 2192 <i>meliora sunt vulnera diligentis quam fraudulenta odientis | |
| 2193 oscula</i>. Tertio modo, per occasionem, sicut cum laus adulatoris | |
| 2194 fit alteri occasio peccandi, et praeter adulatoris intentionem. Et | |
| 2195 in hoc considerare oportet utrum sit occasio data vel accepta, et | |
| 2196 qualis ruina subsequatur, sicut potest patere ex his quae supra de | |
| 2197 scandalo dicta sunt. Si autem aliquis ex sola aviditate delectandi | |
| 2198 alios, vel etiam ad evitandum aliquod malum vel consequendum | |
| 2199 aliquid in necessitate, alicui adulatus fuerit, non est contra | |
| 2200 caritatem. Unde non est peccatum mortale, sed veniale.</p> | |
| 2201 <p title="II-II q. 115 a. 2 ad 1"><a name="43783"><span class= | |
| 2202 "ref">[43783] IIª-IIae q. 115 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 2203 ergo dicendum quod auctoritates illae loquuntur de adulatore qui | |
| 2204 laudat peccatum alicuius. Talis enim adulatio dicitur plus nocere | |
| 2205 quam gladius persecutoris, quia in potioribus bonis nocet, scilicet | |
| 2206 in spiritualibus. Non enim nocet ita efficaciter, quia gladius | |
| 2207 persecutoris effective occidit, quasi sufficiens causa mortis; | |
| 2208 nullus autem potest esse alteri sufficiens causa peccandi, ut ex | |
| 2209 supra dictis patet.</p> | |
| 2210 <p title="II-II q. 115 a. 2 ad 2"><a name="43784"><span class= | |
| 2211 "ref">[43784] IIª-IIae q. 115 a. 2 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 2212 dicendum quod ratio illa procedit de eo qui adulatur intentione | |
| 2213 nocendi. Ille enim plus nocet sibi quam aliis, quia sibi nocet | |
| 2214 tanquam sufficiens causa peccandi, aliis autem occasionaliter | |
| 2215 tantum.</p> | |
| 2216 <p title="II-II q. 115 a. 2 ad 3"><a name="43785"><span class= | |
| 2217 "ref">[43785] IIª-IIae q. 115 a. 2 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 2218 dicendum quod auctoritas illa loquitur de eo qui proditorie alteri | |
| 2219 adulatur ut eum decipiat.</p> | |
| 2220 <br /> | |
| 2221 <div class="D">Quaestio 116</div> | |
| 2222 <div class="G">Prooemium</div> | |
| 2223 <p title="II-II q. 116 pr."><a name="43786"><span class= | |
| 2224 "ref">[43786] IIª-IIae q. 116 pr.</span></a> Deinde | |
| 2225 considerandum est de litigio. Et circa hoc quaeruntur duo. Primo, | |
| 2226 utrum opponatur virtuti amicitiae. Secundo, de comparatione eius ad | |
| 2227 adulationem.</p> | |
| 2228 <br /> | |
| 2229 <div class="E">Articulus 1</div> | |
| 2230 <p title="II-II q. 116 a. 1 arg. 1"><a name="43787"><span class= | |
| 2231 "ref">[43787] IIª-IIae q. 116 a. 1 arg. 1</span></a> Ad primum | |
| 2232 sic proceditur. Videtur quod litigium non opponatur virtuti | |
| 2233 amicitiae vel affabilitatis. Litigium enim ad discordiam pertinere | |
| 2234 videtur, sicut et contentio. Sed discordia opponitur caritati, | |
| 2235 sicut dictum est. Ergo et litigium.</p> | |
| 2236 <p title="II-II q. 116 a. 1 arg. 2"><a name="43788"><span class= | |
| 2237 "ref">[43788] IIª-IIae q. 116 a. 1 arg. 2</span></a> | |
| 2238 Praeterea, Prov. XXVI dicitur, <i>homo iracundus incendit | |
| 2239 litem</i>. Sed iracundia opponitur mansuetudini. Ergo et lis, sive | |
| 2240 litigium.</p> | |
| 2241 <p title="II-II q. 116 a. 1 arg. 3"><a name="43789"><span class= | |
| 2242 "ref">[43789] IIª-IIae q. 116 a. 1 arg. 3</span></a> | |
| 2243 Praeterea, Iac. IV dicitur, <i>unde bella et lites in vobis? Nonne | |
| 2244 ex concupiscentiis vestris, quae militant in membris vestris?</i> | |
| 2245 Sed sequi concupiscentias videtur opponi temperantiae. Ergo videtur | |
| 2246 quod litigium non opponatur amicitiae, sed temperantiae.</p> | |
| 2247 <p title="II-II q. 116 a. 1 s. c."><a name="43790"><span class= | |
| 2248 "ref">[43790] IIª-IIae q. 116 a. 1 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 2249 est quod philosophus, in IV Ethic., litigium opponit amicitiae.</p> | |
| 2250 <p title="II-II q. 116 a. 1 co."><a name="43791"><span class= | |
| 2251 "ref">[43791] IIª-IIae q. 116 a. 1 co.</span></a> Respondeo | |
| 2252 dicendum quod proprie litigium in verbis consistit, cum scilicet | |
| 2253 unus verbis alterius contradicit. In qua quidem contradictione duo | |
| 2254 possunt attendi. Quandoque enim contingit contradictio propter | |
| 2255 personam dicentis cui contradicens consentire recusat propter | |
| 2256 defectum amoris animos unientis. Et hoc videtur ad discordiam | |
| 2257 pertinere, caritati contrariam. Quandoque vero contradictio oritur | |
| 2258 ratione personae quam aliquis contristare non veretur. Et sic fit | |
| 2259 litigium, quod praedictae amicitiae vel affabilitati opponitur, ad | |
| 2260 quam pertinet delectabiliter aliis convivere. Unde philosophus | |
| 2261 dicit, in IV Ethic., quod <i>illi qui ad omnia contrariantur causa | |
| 2262 eius quod est contristare, neque quodcumque curantes, discoli et | |
| 2263 litigiosi vocantur</i>.</p> | |
| 2264 <p title="II-II q. 116 a. 1 ad 1"><a name="43792"><span class= | |
| 2265 "ref">[43792] IIª-IIae q. 116 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 2266 ergo dicendum quod contentio magis proprie pertinet ad | |
| 2267 contradictionem discordiae, litigium autem ad contradictionem quae | |
| 2268 fit intentione contristandi.</p> | |
| 2269 <p title="II-II q. 116 a. 1 ad 2"><a name="43793"><span class= | |
| 2270 "ref">[43793] IIª-IIae q. 116 a. 1 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 2271 dicendum quod directa oppositio vitiorum ad virtutes non attenditur | |
| 2272 secundum causas, cum contingat unum vitium ex diversis causis | |
| 2273 oriri, sed attenditur secundum speciem actus. Licet autem quandoque | |
| 2274 litigium ex ira oriatur, potest tamen ex multis aliis causis oriri. | |
| 2275 Unde non oportet quod directe opponatur mansuetudini.</p> | |
| 2276 <p title="II-II q. 116 a. 1 ad 3"><a name="43794"><span class= | |
| 2277 "ref">[43794] IIª-IIae q. 116 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 2278 dicendum quod Iacobus loquitur ibi de concupiscentia secundum quod | |
| 2279 est generale malum, ex quo omnia vitia oriuntur, prout dicit Glossa | |
| 2280 Rom. VII, <i>bona est lex, quae, dum concupiscentiam prohibet, omne | |
| 2281 malum prohibet</i>.</p> | |
| 2282 <br /> | |
| 2283 <div class="E">Articulus 2</div> | |
| 2284 <p title="II-II q. 116 a. 2 arg. 1"><a name="43795"><span class= | |
| 2285 "ref">[43795] IIª-IIae q. 116 a. 2 arg. 1</span></a> Ad | |
| 2286 secundum sic proceditur. Videtur quod litigium sit minus peccatum | |
| 2287 quam contrarium vitium, scilicet placiditatis vel adulationis. | |
| 2288 Quanto enim aliquod peccatum plus nocet, tanto peius esse videtur. | |
| 2289 Sed adulatio plus nocet quam litigium, dicitur enim Isaiae III, | |
| 2290 <i>popule meus, qui beatum te dicunt, ipsi te decipiunt, et viam | |
| 2291 gressuum tuorum dissipant</i>. Ergo adulatio est gravius peccatum | |
| 2292 quam litigium.</p> | |
| 2293 <p title="II-II q. 116 a. 2 arg. 2"><a name="43796"><span class= | |
| 2294 "ref">[43796] IIª-IIae q. 116 a. 2 arg. 2</span></a> | |
| 2295 Praeterea, in adulatione videtur esse quaedam dolositas, quia aliud | |
| 2296 adulator dicit ore, aliud habet in corde. Litigiosus autem caret | |
| 2297 dolo, quia manifeste contradicit. Ille autem qui cum dolo peccat, | |
| 2298 turpior est, ut philosophus dicit, in VII Ethic. Ergo gravius | |
| 2299 peccatum est adulatio quam litigium.</p> | |
| 2300 <p title="II-II q. 116 a. 2 arg. 3"><a name="43797"><span class= | |
| 2301 "ref">[43797] IIª-IIae q. 116 a. 2 arg. 3</span></a> | |
| 2302 Praeterea, verecundia est timor de turpi, ut patet per philosophum, | |
| 2303 in IV Ethic. Sed magis verecundatur homo esse adulator quam | |
| 2304 litigiosus. Ergo litigium est minus peccatum quam adulatio.</p> | |
| 2305 <p title="II-II q. 116 a. 2 s. c."><a name="43798"><span class= | |
| 2306 "ref">[43798] IIª-IIae q. 116 a. 2 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 2307 est quod tanto aliquod peccatum videtur esse gravius quanto | |
| 2308 spirituali statui magis repugnat. Sed litigium magis repugnare | |
| 2309 videtur spirituali, dicitur enim I ad Tim. III, quod <i>oportet | |
| 2310 episcopum non litigiosum esse</i>; et II ad Tim. II, <i>servum | |
| 2311 domini non oportet litigare</i>. Ergo litigium videtur esse gravius | |
| 2312 peccatum.</p> | |
| 2313 <p title="II-II q. 116 a. 2 co."><a name="43799"><span class= | |
| 2314 "ref">[43799] IIª-IIae q. 116 a. 2 co.</span></a> Respondeo | |
| 2315 dicendum quod de utroque istorum peccatorum loqui possumus | |
| 2316 dupliciter. Uno modo, considerando speciem utriusque peccati. Et | |
| 2317 secundum hoc, tanto aliquod vitium est gravius quanto magis | |
| 2318 repugnat oppositae virtuti. Virtus autem amicitiae principalius | |
| 2319 tendit ad delectandum quam ad contristandum. Et ideo litigiosus, | |
| 2320 qui superabundat in contristando, gravius peccat quam placidus vel | |
| 2321 adulator, qui superabundat in delectando. Alio modo possunt | |
| 2322 considerari secundum aliqua exteriora motiva. Et secundum hoc, | |
| 2323 quandoque adulatio est gravior, puta quando intendit per | |
| 2324 deceptionem indebite honorem vel lucrum acquirere. Quandoque vero | |
| 2325 litigium est gravius, puta quando homo intendit vel veritatem | |
| 2326 impugnare, vel dicentem in contemptum adducere.</p> | |
| 2327 <p title="II-II q. 116 a. 2 ad 1"><a name="43800"><span class= | |
| 2328 "ref">[43800] IIª-IIae q. 116 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 2329 ergo dicendum quod sicut adulator potest nocere occulte decipiendo, | |
| 2330 ita litigiosus potest interdum nocere manifeste impugnando. Gravius | |
| 2331 autem est, ceteris paribus, manifeste alicui nocere, quasi per | |
| 2332 violentiam, quam occulte, unde rapina est gravius peccatum quam | |
| 2333 furtum, ut supra dictum est.</p> | |
| 2334 <p title="II-II q. 116 a. 2 ad 2"><a name="43801"><span class= | |
| 2335 "ref">[43801] IIª-IIae q. 116 a. 2 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 2336 dicendum quod non semper in actibus humanis illud est gravius quod | |
| 2337 est turpius. Decor enim hominis est ex ratione, et ideo turpiora | |
| 2338 sunt peccata carnalia, quibus caro dominatur rationi, quamvis | |
| 2339 peccata spiritualia sint graviora, quia procedunt ex maiori | |
| 2340 contemptu. Et similiter peccata quae fiunt ex dolo sunt turpiora, | |
| 2341 inquantum videntur ex quadam infirmitate procedere, et ex quadam | |
| 2342 falsitate rationis, cum tamen peccata manifesta quandoque sint ex | |
| 2343 maiori contemptu. Et ideo adulatio, quasi cum dolo existens videtur | |
| 2344 esse turpior, sed litigium, quasi ex maiori contemptu procedens, | |
| 2345 videtur esse gravius.</p> | |
| 2346 <p title="II-II q. 116 a. 2 ad 3"><a name="43802"><span class= | |
| 2347 "ref">[43802] IIª-IIae q. 116 a. 2 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 2348 dicendum quod, sicut dictum est, verecundia respicit turpitudinem | |
| 2349 peccati. Unde non semper magis verecundatur homo de graviori | |
| 2350 peccato, sed de magis turpi peccato. Et inde est quod magis | |
| 2351 verecundatur homo de adulatione quam de litigio, quamvis litigium | |
| 2352 sit gravius.</p> | |
| 2353 <br /> | |
| 2354 <div class="D">Quaestio 117</div> | |
| 2355 <div class="G">Prooemium</div> | |
| 2356 <p title="II-II q. 117 pr."><a name="43803"><span class= | |
| 2357 "ref">[43803] IIª-IIae q. 117 pr.</span></a> Deinde | |
| 2358 considerandum est de liberalitate, et vitiis oppositis, scilicet | |
| 2359 avaritia et prodigalitate. Circa liberalitatem quaeruntur sex. | |
| 2360 Primo, utrum liberalitas sit virtus. Secundo, quae sit materia | |
| 2361 eius. Tertio, de actu ipsius. Quarto, utrum magis ad eum pertineat | |
| 2362 dare quam recipere. Quinto, utrum liberalitas sit pars iustitiae. | |
| 2363 Sexto, de comparatione eius ad alias virtutes.</p> | |
| 2364 <br /> | |
| 2365 <div class="E">Articulus 1</div> | |
| 2366 <p title="II-II q. 117 a. 1 arg. 1"><a name="43804"><span class= | |
| 2367 "ref">[43804] IIª-IIae q. 117 a. 1 arg. 1</span></a> Ad primum | |
| 2368 sic proceditur. Videtur quod liberalitas non sit virtus. Nulla enim | |
| 2369 virtus contrariatur inclinationi naturali. Inclinatio autem | |
| 2370 naturalis est ad hoc ut aliquis plus sibi quam aliis provideat. | |
| 2371 Cuius contrarium pertinet ad liberalem, quia, ut philosophus dicit, | |
| 2372 in IV Ethic., <i>liberalis est non respicere ad seipsum, ita quod | |
| 2373 sibi minora derelinquit</i>. Ergo liberalitas non est virtus.</p> | |
| 2374 <p title="II-II q. 117 a. 1 arg. 2"><a name="43805"><span class= | |
| 2375 "ref">[43805] IIª-IIae q. 117 a. 1 arg. 2</span></a> Item, per | |
| 2376 divitias homo suam vitam sustentat, et ad felicitatem divitiae | |
| 2377 organice deserviunt, ut dicitur in I Ethic. Cum igitur omnis virtus | |
| 2378 ordinetur ad felicitatem, videtur quod liberalis non est virtuosus, | |
| 2379 de quo philosophus dicit, in IV Ethic., quod <i>non est acceptivus | |
| 2380 pecuniae neque custoditivus, sed emissivus</i>.</p> | |
| 2381 <p title="II-II q. 117 a. 1 arg. 3"><a name="43806"><span class= | |
| 2382 "ref">[43806] IIª-IIae q. 117 a. 1 arg. 3</span></a> | |
| 2383 Praeterea, virtutes habent connexionem ad invicem. Sed liberalitas | |
| 2384 non videtur connexa aliis virtutibus, multi enim sunt virtuosi qui | |
| 2385 non possunt esse liberales, quia non habent quod dent; multique | |
| 2386 liberaliter dant vel expendunt qui tamen alias sunt vitiosi. Ergo | |
| 2387 liberalitas non est virtus.</p> | |
| 2388 <p title="II-II q. 117 a. 1 s. c."><a name="43807"><span class= | |
| 2389 "ref">[43807] IIª-IIae q. 117 a. 1 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 2390 est quod Ambrosius dicit, in I de Offic., quod <i>in Evangelio | |
| 2391 multas disciplinas accipimus iustae liberalitatis</i>. Sed in | |
| 2392 Evangelio non docentur nisi ea quae ad virtutem pertinent. Ergo | |
| 2393 liberalitas est virtus.</p> | |
| 2394 <p title="II-II q. 117 a. 1 co."><a name="43808"><span class= | |
| 2395 "ref">[43808] IIª-IIae q. 117 a. 1 co.</span></a> Respondeo | |
| 2396 dicendum quod, sicut Augustinus dicit, in libro de Lib. Arbit., | |
| 2397 <i>bene uti his quibus male uti possumus, pertinet ad virtutem</i>. | |
| 2398 Possumus autem bene et male uti non solum his quae intra nos sunt, | |
| 2399 puta potentiis et passionibus animae, sed etiam his quae extra nos | |
| 2400 sunt, scilicet rebus huius mundi concessis nobis ad sustentationem | |
| 2401 vitae. Et ideo, cum bene uti his rebus pertineat ad liberalitatem, | |
| 2402 consequens est quod liberalitas virtus sit.</p> | |
| 2403 <p title="II-II q. 117 a. 1 ad 1"><a name="43809"><span class= | |
| 2404 "ref">[43809] IIª-IIae q. 117 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 2405 ergo dicendum quod, sicut Ambrosius et Basilius dicunt, | |
| 2406 superabundantia divitiarum datur aliquibus a Deo ut meritum bonae | |
| 2407 dispensationis acquirant. Pauca autem uni sufficiunt. Et ideo | |
| 2408 liberalis plura laudabiliter in alios expendit quam in seipsum. | |
| 2409 Debet autem homo semper magis sibi providere in spiritualibus | |
| 2410 bonis, in quibus unusquisque sibi praecipue subvenire potest. Et | |
| 2411 tamen etiam in temporalibus rebus non pertinet ad liberalem ut sic | |
| 2412 aliis intendat quod omnino se et suos despiciat. Unde Ambrosius | |
| 2413 dicit, in I de Offic., <i>est illa probanda liberalitas ut proximos | |
| 2414 seminis tui non despicias, si egere cognoscas</i>.</p> | |
| 2415 <p title="II-II q. 117 a. 1 ad 2"><a name="43810"><span class= | |
| 2416 "ref">[43810] IIª-IIae q. 117 a. 1 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 2417 dicendum quod ad liberalem non pertinet sic divitias emittere ut | |
| 2418 non sibi remaneat unde sustentetur, et unde virtutis opera | |
| 2419 exequatur, quibus ad felicitatem pervenitur. Unde philosophus | |
| 2420 dicit, in IV Ethic., quod <i>liberalis curat propria, volens per | |
| 2421 hoc quibusdam sufficere</i>. Et Ambrosius dicit, in libro de | |
| 2422 Offic., quod <i>dominus non vult simul effundi opes, sed | |
| 2423 dispensari. Nisi forte ut Elisaeus boves suos occidit et pavit | |
| 2424 pauperes ex eo quod habuit, ut nulla cura teneretur domestica</i>, | |
| 2425 quod pertinet ad statum perfectionis spiritualis vitae, de quo | |
| 2426 infra dicetur. Et tamen sciendum quod hoc ipsum quod est sua | |
| 2427 liberaliter largiri, inquantum est actus virtutis, ad beatitudinem | |
| 2428 ordinatur.</p> | |
| 2429 <p title="II-II q. 117 a. 1 ad 3"><a name="43811"><span class= | |
| 2430 "ref">[43811] IIª-IIae q. 117 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 2431 dicendum quod, sicut philosophus dicit, in IV Ethic., illi qui | |
| 2432 consumunt multa in intemperantias, non sunt liberales, sed prodigi. | |
| 2433 Et similiter quicumque effundit quae habet propter quaecumque alia | |
| 2434 peccata. Unde et Ambrosius dicit, in I de Offic., <i>si adiuves eum | |
| 2435 qui possessiones aliorum eripere conatur, non probatur largitas. | |
| 2436 Nec illa perfecta est liberalitas, si iactantiae causa, magis quam | |
| 2437 misericordiae, largiaris</i>. Et ideo illi qui carent aliis | |
| 2438 virtutibus, licet in aliqua mala opera multa expendant, non sunt | |
| 2439 liberales. Nihil etiam prohibet aliquos multa in bonos usus | |
| 2440 expendentes habitum liberalitatis non habere, sicut et aliarum | |
| 2441 virtutum opera faciunt homines antequam habitum virtutis habeant, | |
| 2442 licet non eo modo quo virtuosi, ut supra dictum est. Similiter | |
| 2443 etiam nihil prohibet aliquos virtuosos, licet sint pauperes, esse | |
| 2444 liberales. Unde philosophus dicit, in IV Ethic., secundum | |
| 2445 substantiam, idest facultatem divitiarum, liberalitas dicitur, | |
| 2446 <i>non enim consistit in multitudine datorum, sed in dantis | |
| 2447 habitu</i>. Et Ambrosius dicit, in I de Offic., quod <i>effectus | |
| 2448 divitem collationem aut pauperem facit, et pretium rebus | |
| 2449 imponit</i>.</p> | |
| 2450 <br /> | |
| 2451 <div class="E">Articulus 2</div> | |
| 2452 <p title="II-II q. 117 a. 2 arg. 1"><a name="43812"><span class= | |
| 2453 "ref">[43812] IIª-IIae q. 117 a. 2 arg. 1</span></a> Ad | |
| 2454 secundum sic proceditur. Videtur quod liberalitas non sit circa | |
| 2455 pecunias. Omnis enim virtus moralis est circa operationes vel | |
| 2456 passiones. Esse autem circa operationes est proprium iustitiae, ut | |
| 2457 dicitur in V Ethic. Ergo, cum liberalitas sit virtus moralis, | |
| 2458 videtur quod sit circa passiones, et non circa pecunias.</p> | |
| 2459 <p title="II-II q. 117 a. 2 arg. 2"><a name="43813"><span class= | |
| 2460 "ref">[43813] IIª-IIae q. 117 a. 2 arg. 2</span></a> | |
| 2461 Praeterea, ad liberalem pertinet quarumcumque divitiarum usus. Sed | |
| 2462 divitiae naturales sunt veriores quam divitiae artificiales, quae | |
| 2463 in pecuniis consistunt, ut patet per philosophum, in I Polit. Ergo | |
| 2464 liberalitas non est principaliter circa pecunias.</p> | |
| 2465 <p title="II-II q. 117 a. 2 arg. 3"><a name="43814"><span class= | |
| 2466 "ref">[43814] IIª-IIae q. 117 a. 2 arg. 3</span></a> | |
| 2467 Praeterea, diversarum virtutum diversae sunt materiae, quia habitus | |
| 2468 distinguuntur secundum obiecta. Sed res exteriores sunt materiae | |
| 2469 iustitiae distributivae et commutativae. Ergo non sunt materia | |
| 2470 liberalitatis.</p> | |
| 2471 <p title="II-II q. 117 a. 2 s. c."><a name="43815"><span class= | |
| 2472 "ref">[43815] IIª-IIae q. 117 a. 2 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 2473 est quod philosophus dicit, in IV Ethic., quod <i>liberalitas | |
| 2474 videtur esse medietas quaedam circa pecunias</i>.</p> | |
| 2475 <p title="II-II q. 117 a. 2 co."><a name="43816"><span class= | |
| 2476 "ref">[43816] IIª-IIae q. 117 a. 2 co.</span></a> Respondeo | |
| 2477 dicendum quod, secundum philosophum, in IV Ethic., ad liberalem | |
| 2478 pertinet emissivum esse. Unde et alio nomine liberalitas largitas | |
| 2479 nominatur, quia quod largum est, non est retentivum, sed est | |
| 2480 emissivum. Et ad hoc idem videtur pertinere etiam liberalitatis | |
| 2481 nomen, cum enim aliquis a se emittit, quodammodo illud a sua | |
| 2482 custodia et dominio liberat, et animum suum ab eius affectu liberum | |
| 2483 esse ostendit. Ea vero quae emittenda sunt ab uno homine in alium, | |
| 2484 sunt bona possessa, quae nomine pecuniae significantur. Et ideo | |
| 2485 propria materia liberalitatis est pecunia.</p> | |
| 2486 <p title="II-II q. 117 a. 2 ad 1"><a name="43817"><span class= | |
| 2487 "ref">[43817] IIª-IIae q. 117 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 2488 ergo dicendum quod, sicut dictum est, liberalitas non attenditur in | |
| 2489 quantitate dati, sed in affectu dantis. Affectus autem dantis | |
| 2490 disponitur secundum passiones amoris et concupiscentiae, et per | |
| 2491 consequens delectationis et tristitiae, ad ea quae dantur. Et ideo | |
| 2492 immediata materia liberalitatis sunt interiores passiones, sed | |
| 2493 pecunia exterior est obiectum ipsarum passionum.</p> | |
| 2494 <p title="II-II q. 117 a. 2 ad 2"><a name="43818"><span class= | |
| 2495 "ref">[43818] IIª-IIae q. 117 a. 2 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 2496 dicendum quod, sicut Augustinus dicit, in libro de doctrina | |
| 2497 Christ., <i>totum quidquid homines in terra habent, et omnia quorum | |
| 2498 sunt domini, pecunia vocatur, quia antiqui, quae habebant, in | |
| 2499 pecoribus habebant</i>. Et philosophus dicit, in IV Ethic., quod | |
| 2500 <i>pecunias dicimus omnia quorum dignitas numismate | |
| 2501 mensuratur</i>.</p> | |
| 2502 <p title="II-II q. 117 a. 2 ad 3"><a name="43819"><span class= | |
| 2503 "ref">[43819] IIª-IIae q. 117 a. 2 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 2504 dicendum quod iustitia constituit aequalitatem in istis | |
| 2505 exterioribus rebus, non autem ad eam proprie pertinet moderari | |
| 2506 interiores passiones. Unde aliter pecunia est materia | |
| 2507 liberalitatis, et aliter iustitiae.</p> | |
| 2508 <br /> | |
| 2509 <div class="E">Articulus 3</div> | |
| 2510 <p title="II-II q. 117 a. 3 arg. 1"><a name="43820"><span class= | |
| 2511 "ref">[43820] IIª-IIae q. 117 a. 3 arg. 1</span></a> Ad | |
| 2512 tertium sic proceditur. Videtur quod uti pecunia non sit actus | |
| 2513 liberalitatis. Diversarum enim virtutum diversi sunt actus. Sed uti | |
| 2514 pecunia convenit aliis virtutibus, sicut iustitiae et | |
| 2515 magnificentiae. Non ergo est proprius actus liberalitatis.</p> | |
| 2516 <p title="II-II q. 117 a. 3 arg. 2"><a name="43821"><span class= | |
| 2517 "ref">[43821] IIª-IIae q. 117 a. 3 arg. 2</span></a> | |
| 2518 Praeterea, ad liberalem non solum pertinet dare, sed etiam accipere | |
| 2519 et custodire. Sed acceptio et custodia non videtur ad usum pecuniae | |
| 2520 pertinere. Ergo inconvenienter dicitur proprius liberalitatis actus | |
| 2521 usus pecuniae.</p> | |
| 2522 <p title="II-II q. 117 a. 3 arg. 3"><a name="43822"><span class= | |
| 2523 "ref">[43822] IIª-IIae q. 117 a. 3 arg. 3</span></a> | |
| 2524 Praeterea, usus pecuniae non solum consistit in hoc quod pecunia | |
| 2525 detur, sed in hoc quod expendatur. Sed expendere pecuniam refertur | |
| 2526 ad ipsum expendentem, et sic non videtur esse liberalitatis actus, | |
| 2527 dicit enim Seneca, in V de Benefic., <i>non est liberalis aliquis | |
| 2528 ex hoc quod sibi donat</i>. Ergo non quilibet usus pecuniae | |
| 2529 pertinet ad liberalitatem.</p> | |
| 2530 <p title="II-II q. 117 a. 3 s. c."><a name="43823"><span class= | |
| 2531 "ref">[43823] IIª-IIae q. 117 a. 3 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 2532 est quod philosophus dicit, in IV Ethic., <i>unoquoque optime | |
| 2533 utitur qui habet circa singula virtutem. Divitiis ergo utetur | |
| 2534 optime qui habet circa pecunias virtutem</i>. Iste autem est | |
| 2535 liberalis. Ergo bonus usus pecuniarum est actus liberalitatis.</p> | |
| 2536 <p title="II-II q. 117 a. 3 co."><a name="43824"><span class= | |
| 2537 "ref">[43824] IIª-IIae q. 117 a. 3 co.</span></a> Respondeo | |
| 2538 dicendum quod species actus sumitur ex obiecto, ut supra habitum | |
| 2539 est. Obiectum autem sive materia liberalitatis est pecunia, et | |
| 2540 quidquid pecunia mensurari potest, ut dictum est. Et quia quaelibet | |
| 2541 virtus convenienter se habet ad suum obiectum, consequens est ut, | |
| 2542 cum liberalitas sit virtus, actus eius sit proportionatus pecuniae. | |
| 2543 Pecunia autem cadit sub ratione bonorum utilium, quia omnia | |
| 2544 exteriora bona ad usum hominis sunt ordinata. Et ideo proprius | |
| 2545 actus liberalitatis est pecunia vel divitiis uti.</p> | |
| 2546 <p title="II-II q. 117 a. 3 ad 1"><a name="43825"><span class= | |
| 2547 "ref">[43825] IIª-IIae q. 117 a. 3 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 2548 ergo dicendum quod ad liberalitatem pertinet bene uti divitiis | |
| 2549 inquantum huiusmodi, eo quod divitiae sunt propria materia | |
| 2550 liberalitatis. Ad iustitiam autem pertinet uti divitiis secundum | |
| 2551 aliam rationem, scilicet secundum rationem debiti, prout scilicet | |
| 2552 res exterior debetur alteri. Ad magnificentiam etiam pertinet uti | |
| 2553 divitiis secundum quandam specialem rationem, idest secundum quod | |
| 2554 assumuntur in alicuius magni operis expletionem. Unde et | |
| 2555 magnificentia quodammodo se habet ex additione ad liberalitatem, ut | |
| 2556 infra dicetur.</p> | |
| 2557 <p title="II-II q. 117 a. 3 ad 2"><a name="43826"><span class= | |
| 2558 "ref">[43826] IIª-IIae q. 117 a. 3 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 2559 dicendum quod ad virtuosum pertinet non solum convenienter uti sua | |
| 2560 materia vel instrumento, sed etiam praeparare opportunitates ad | |
| 2561 bene utendum, sicut ad fortitudinem militis pertinet non solum | |
| 2562 exserere gladium in hostes, sed etiam exacuere gladium et in vagina | |
| 2563 conservare. Sic etiam ad liberalitatem pertinet non solum uti | |
| 2564 pecunia, sed etiam eam praeparare et conservare ad idoneum | |
| 2565 usum.</p> | |
| 2566 <p title="II-II q. 117 a. 3 ad 3"><a name="43827"><span class= | |
| 2567 "ref">[43827] IIª-IIae q. 117 a. 3 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 2568 dicendum quod, sicut dictum est, propinqua materia liberalitatis | |
| 2569 sunt interiores passiones secundum quas homo afficitur circa | |
| 2570 pecuniam. Et ideo ad liberalitatem praecipue pertinet ut homo | |
| 2571 propter inordinatam affectionem ad pecuniam non prohibeatur a | |
| 2572 quocumque debito usu eius. Est autem duplex usus pecuniae, unus ad | |
| 2573 seipsum, qui videtur ad sumptus vel expensas pertinere; alius autem | |
| 2574 quo quis utitur ad alios, quod pertinet ad dationes. Et ideo ad | |
| 2575 liberalem pertinet ut neque propter immoderatum amorem pecuniae | |
| 2576 aliquis impediatur a convenientibus expensis, neque a | |
| 2577 convenientibus dationibus. Unde circa dationes et sumptus | |
| 2578 liberalitas consistit, secundum philosophum, in IV Ethic. Verbum | |
| 2579 autem Senecae intelligendum est de liberalitate secundum quod se | |
| 2580 habet ad dationes. Non enim dicitur aliquis liberalis ex hoc quod | |
| 2581 sibi aliquid donat.</p> | |
| 2582 <br /> | |
| 2583 <div class="E">Articulus 4</div> | |
| 2584 <p title="II-II q. 117 a. 4 arg. 1"><a name="43828"><span class= | |
| 2585 "ref">[43828] IIª-IIae q. 117 a. 4 arg. 1</span></a> Ad | |
| 2586 quartum sic proceditur. Videtur quod ad liberalem non maxime | |
| 2587 pertineat dare. Liberalitas enim a prudentia dirigitur, sicut et | |
| 2588 quaelibet alia moralis virtus. Sed maxime videtur ad prudentiam | |
| 2589 pertinere divitias conservare, unde et philosophus dicit, in IV | |
| 2590 Ethic., quod <i>illi qui non acquisierunt pecuniam, sed susceperunt | |
| 2591 ab aliis acquisitam, liberalius eam expendunt, quia sunt inexperti | |
| 2592 indigentiae</i>. Ergo videtur quod dare non maxime pertineat ad | |
| 2593 liberalitatem.</p> | |
| 2594 <p title="II-II q. 117 a. 4 arg. 2"><a name="43829"><span class= | |
| 2595 "ref">[43829] IIª-IIae q. 117 a. 4 arg. 2</span></a> | |
| 2596 Praeterea, de hoc quod aliquis maxime intendit, nullus tristatur, | |
| 2597 neque ab eo cessat. Sed liberalis quandoque tristatur de his quae | |
| 2598 dedit, neque etiam dat omnibus, ut dicitur in IV Ethic. Ergo ad | |
| 2599 liberalem non maxime pertinet dare.</p> | |
| 2600 <p title="II-II q. 117 a. 4 arg. 3"><a name="43830"><span class= | |
| 2601 "ref">[43830] IIª-IIae q. 117 a. 4 arg. 3</span></a> | |
| 2602 Praeterea, ad illud implendum quod quis maxime intendit, homo | |
| 2603 utitur viis quibus potest. Sed liberalis non est petitivus, ut | |
| 2604 philosophus dicit, in IV Ethic., cum per hoc posset sibi praeparare | |
| 2605 facultatem aliis donandi. Ergo videtur quod maxime non intendat ad | |
| 2606 dandum.</p> | |
| 2607 <p title="II-II q. 117 a. 4 arg. 4"><a name="43831"><span class= | |
| 2608 "ref">[43831] IIª-IIae q. 117 a. 4 arg. 4</span></a> | |
| 2609 Praeterea, magis homo obligatur ad hoc quod provideat sibi quam | |
| 2610 aliis. Sed expendendo aliquid providet sibi, dando autem providet | |
| 2611 aliis. Ergo ad liberalem magis pertinet expendere quam dare.</p> | |
| 2612 <p title="II-II q. 117 a. 4 s. c."><a name="43832"><span class= | |
| 2613 "ref">[43832] IIª-IIae q. 117 a. 4 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 2614 est quod philosophus dicit, in IV Ethic., quod <i>liberalis est | |
| 2615 superabundare in datione</i>.</p> | |
| 2616 <p title="II-II q. 117 a. 4 co."><a name="43833"><span class= | |
| 2617 "ref">[43833] IIª-IIae q. 117 a. 4 co.</span></a> Respondeo | |
| 2618 dicendum quod proprium est liberalis uti pecunia. Usus autem | |
| 2619 pecuniae est in emissione ipsius, nam acquisitio pecuniae magis | |
| 2620 assimilatur generationi quam usui; custodia vero pecuniae, | |
| 2621 inquantum ordinatur ad facultatem utendi, assimilatur habitui. | |
| 2622 Emissio autem alicuius rei, quanto fit ad aliquid distantius, tanto | |
| 2623 a maiori virtute procedit, sicut patet in his quae proiiciuntur. Et | |
| 2624 ideo ex maiori virtute procedit quod aliquis emittat pecuniam dando | |
| 2625 eam aliis, quam expendendo eam circa seipsum. Proprium autem est | |
| 2626 virtutis ut praecipue tendat in id quod perfectius est, nam virtus | |
| 2627 est perfectio quaedam, ut dicitur in VII Physic. Et ideo liberalis | |
| 2628 maxime laudatur ex datione.</p> | |
| 2629 <p title="II-II q. 117 a. 4 ad 1"><a name="43834"><span class= | |
| 2630 "ref">[43834] IIª-IIae q. 117 a. 4 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 2631 ergo dicendum quod ad prudentiam pertinet custodire pecuniam ne | |
| 2632 subripiatur aut inutiliter expendatur. Sed utiliter eam expendere | |
| 2633 non est minoris prudentiae quam utiliter eam conservare, sed | |
| 2634 maioris, quia plura sunt attendenda circa usum rei, qui assimilatur | |
| 2635 motui, quam circa conservationem, quae assimilatur quieti. Quod | |
| 2636 autem illi qui susceperunt pecunias ab aliis acquisitas, liberalius | |
| 2637 expendunt, quasi existentes inopiae inexperti, si solum propter | |
| 2638 hanc inexperientiam liberaliter expenderent, non haberent | |
| 2639 liberalitatis virtutem. Sed quandoque huiusmodi inexperientia se | |
| 2640 habet solum sicut tollens impedimentum liberalitatis, ita quod | |
| 2641 promptius liberaliter agant. Timor enim inopiae, ex eius | |
| 2642 experientia procedens, impedit quandoque eos qui acquisiverunt | |
| 2643 pecuniam ne eam consumant liberaliter agendo. Et similiter amor quo | |
| 2644 eam amant tanquam proprium effectum, ut philosophus dicit, in IV | |
| 2645 Ethic.</p> | |
| 2646 <p title="II-II q. 117 a. 4 ad 2"><a name="43835"><span class= | |
| 2647 "ref">[43835] IIª-IIae q. 117 a. 4 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 2648 dicendum quod, sicut dictum est, ad liberalitatem pertinet | |
| 2649 convenienter uti pecunia, et per consequens convenienter dare, quod | |
| 2650 est quidam pecuniae usus. Quaelibet autem virtus tristatur de | |
| 2651 contrario sui actus, et vitat eius impedimenta. Ei autem quod est | |
| 2652 convenienter dare duo opponuntur, scilicet non dare quod | |
| 2653 convenienter est dandum, et dare aliquid non convenienter. Unde de | |
| 2654 utroque tristatur liberalis, sed de primo magis, quia plus | |
| 2655 opponitur proprio actui. Et ideo etiam non dat omnibus, impediretur | |
| 2656 enim actus eius si quibuslibet daret; non enim haberet unde aliis | |
| 2657 daret, quibus dare convenit.</p> | |
| 2658 <p title="II-II q. 117 a. 4 ad 3"><a name="43836"><span class= | |
| 2659 "ref">[43836] IIª-IIae q. 117 a. 4 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 2660 dicendum quod dare et accipere se habent sicut agere et pati. Non | |
| 2661 est autem idem principium agendi et patiendi. Unde quia liberalitas | |
| 2662 est principium dationis, non pertinet ad liberalem ut sit promptus | |
| 2663 ad recipiendum, et multo minus ad petendum. Ordinat autem ad dandum | |
| 2664 aliqua secundum liberalitatis convenientiam, scilicet fructus | |
| 2665 propriarum possessionum; quos sollicite procurat, ut eis | |
| 2666 liberaliter utatur.</p> | |
| 2667 <p title="II-II q. 117 a. 4 ad 4"><a name="43837"><span class= | |
| 2668 "ref">[43837] IIª-IIae q. 117 a. 4 ad 4</span></a> Ad quartum | |
| 2669 dicendum quod ad expendendum in seipsum natura inclinat. Unde hoc | |
| 2670 quod pecuniam quis perfundat in alios, pertinet proprie ad | |
| 2671 virtutem.</p> | |
| 2672 <br /> | |
| 2673 <div class="E">Articulus 5</div> | |
| 2674 <p title="II-II q. 117 a. 5 arg. 1"><a name="43838"><span class= | |
| 2675 "ref">[43838] IIª-IIae q. 117 a. 5 arg. 1</span></a> Ad | |
| 2676 quintum sic proceditur. Videtur quod liberalitas non sit pars | |
| 2677 iustitiae. Iustitia enim respicit debitum. Sed quanto aliquid est | |
| 2678 magis debitum, tanto minus liberaliter datur. Ergo liberalitas non | |
| 2679 est pars iustitiae, sed ei repugnat.</p> | |
| 2680 <p title="II-II q. 117 a. 5 arg. 2"><a name="43839"><span class= | |
| 2681 "ref">[43839] IIª-IIae q. 117 a. 5 arg. 2</span></a> | |
| 2682 Praeterea, iustitia est circa operationes, ut supra habitum est. | |
| 2683 Liberalitas autem praecipue est circa amorem et concupiscentiam | |
| 2684 pecuniarum, quae sunt passiones. Ergo magis videtur liberalitas ad | |
| 2685 temperantiam pertinere quam ad iustitiam.</p> | |
| 2686 <p title="II-II q. 117 a. 5 arg. 3"><a name="43840"><span class= | |
| 2687 "ref">[43840] IIª-IIae q. 117 a. 5 arg. 3</span></a> | |
| 2688 Praeterea, ad liberalitatem pertinet praecipue convenienter dare, | |
| 2689 ut dictum est. Sed convenienter dare pertinet ad beneficentiam et | |
| 2690 misericordiam, quae pertinent ad caritatem, ut supra dictum est. | |
| 2691 Ergo liberalitas magis est pars caritatis quam iustitiae.</p> | |
| 2692 <p title="II-II q. 117 a. 5 s. c."><a name="43841"><span class= | |
| 2693 "ref">[43841] IIª-IIae q. 117 a. 5 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 2694 est quod Ambrosius dicit, in I de Offic., <i>iustitia ad societatem | |
| 2695 generis humani refertur. Societatis enim ratio dividitur in duas | |
| 2696 partes, iustitiam et beneficentiam, quam eandem liberalitatem aut | |
| 2697 benignitatem vocant</i>. Ergo liberalitas ad iustitiam | |
| 2698 pertinet.</p> | |
| 2699 <p title="II-II q. 117 a. 5 co."><a name="43842"><span class= | |
| 2700 "ref">[43842] IIª-IIae q. 117 a. 5 co.</span></a> Respondeo | |
| 2701 dicendum quod liberalitas non est species iustitiae, quia iustitia | |
| 2702 exhibet alteri quod est eius, liberalitas autem exhibet id quod est | |
| 2703 suum. Habet tamen quandam convenientiam cum iustitia in duobus. | |
| 2704 Primo quidem, quia principaliter est ad alterum, sicut et iustitia. | |
| 2705 Secundo, quia est circa res exteriores, sicut et iustitia, licet | |
| 2706 secundum aliam rationem, ut dictum est. Et ideo liberalitas a | |
| 2707 quibusdam ponitur pars iustitiae, sicut virtus ei annexa ut | |
| 2708 principali.</p> | |
| 2709 <p title="II-II q. 117 a. 5 ad 1"><a name="43843"><span class= | |
| 2710 "ref">[43843] IIª-IIae q. 117 a. 5 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 2711 ergo dicendum quod liberalitas, etsi non attendat debitum legale, | |
| 2712 quod attendit iustitia, attendit tamen debitum quoddam morale, quod | |
| 2713 attenditur ex quadam ipsius decentia, non ex hoc quod sit alteri | |
| 2714 obligatus. Unde minimum habet de ratione debiti.</p> | |
| 2715 <p title="II-II q. 117 a. 5 ad 2"><a name="43844"><span class= | |
| 2716 "ref">[43844] IIª-IIae q. 117 a. 5 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 2717 dicendum quod temperantia est circa concupiscentias corporalium | |
| 2718 delectationum. Concupiscentia autem pecuniae, et delectatio, non | |
| 2719 est corporalis, sed magis animalis. Unde liberalitas non pertinet | |
| 2720 proprie ad temperantiam.</p> | |
| 2721 <p title="II-II q. 117 a. 5 ad 3"><a name="43845"><span class= | |
| 2722 "ref">[43845] IIª-IIae q. 117 a. 5 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 2723 dicendum quod datio benefici et misericordis procedit ex eo quod | |
| 2724 homo est aliqualiter affectus circa eum cui dat. Et ideo talis | |
| 2725 datio pertinet ad caritatem sive ad amicitiam. Sed datio | |
| 2726 liberalitatis provenit ex eo quod dans est aliqualiter affectus | |
| 2727 circa pecuniam, dum eam non concupiscit neque amat. Unde etiam non | |
| 2728 solum amicis, sed etiam ignotis dat, quando oportet. Unde non | |
| 2729 pertinet ad caritatem, sed magis ad iustitiam, quae est circa res | |
| 2730 exteriores.</p> | |
| 2731 <br /> | |
| 2732 <div class="E">Articulus 6</div> | |
| 2733 <p title="II-II q. 117 a. 6 arg. 1"><a name="43846"><span class= | |
| 2734 "ref">[43846] IIª-IIae q. 117 a. 6 arg. 1</span></a> Ad sextum | |
| 2735 sic proceditur. Videtur quod liberalitas sit maxima virtutum. Omnis | |
| 2736 enim virtus hominis est quaedam similitudo divinae bonitatis. Sed | |
| 2737 per liberalitatem homo maxime assimilatur Deo, <i>qui dat omnibus | |
| 2738 affluenter et non improperat</i>, ut dicitur Iac. Ergo liberalitas | |
| 2739 est maxima virtutum.</p> | |
| 2740 <p title="II-II q. 117 a. 6 arg. 2"><a name="43847"><span class= | |
| 2741 "ref">[43847] IIª-IIae q. 117 a. 6 arg. 2</span></a> | |
| 2742 Praeterea, secundum Augustinum, in VI de Trin., <i>in his quae non | |
| 2743 mole magna sunt, idem est esse maius quod melius</i>. Sed ratio | |
| 2744 bonitatis maxime videtur ad liberalitatem pertinere, quia bonum est | |
| 2745 diffusivum, ut patet per Dionysium, IV cap. de Div. Nom. Unde et | |
| 2746 Ambrosius dicit, in I de Offic., quod <i>iustitia censuram tenet, | |
| 2747 liberalitas bonitatem</i>. Ergo liberalitas est maxima | |
| 2748 virtutum.</p> | |
| 2749 <p title="II-II q. 117 a. 6 arg. 3"><a name="43848"><span class= | |
| 2750 "ref">[43848] IIª-IIae q. 117 a. 6 arg. 3</span></a> | |
| 2751 Praeterea, homines honorantur et amantur propter virtutem. Sed | |
| 2752 Boetius dicit, in libro de Consolat., <i>largitas maxime claros | |
| 2753 facit</i>. Et philosophus dicit, in IV Ethic., quod <i>inter | |
| 2754 virtuosos maxime liberales amantur</i>. Ergo liberalitas est maxima | |
| 2755 virtutum.</p> | |
| 2756 <p title="II-II q. 117 a. 6 s. c."><a name="43849"><span class= | |
| 2757 "ref">[43849] IIª-IIae q. 117 a. 6 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 2758 est quod Ambrosius dicit, in I de Offic., quod <i>iustitia | |
| 2759 excelsior videtur liberalitate, sed liberalitas gratior</i>. | |
| 2760 Philosophus etiam dicit, in I Rhetoric., quod <i>fortes et iusti | |
| 2761 maxime honorantur, et post eos liberales</i>.</p> | |
| 2762 <p title="II-II q. 117 a. 6 co."><a name="43850"><span class= | |
| 2763 "ref">[43850] IIª-IIae q. 117 a. 6 co.</span></a> Respondeo | |
| 2764 dicendum quod quaelibet virtus tendit in aliquod bonum. Unde quanto | |
| 2765 aliqua virtus in melius bonum tendit, tanto melior est. Liberalitas | |
| 2766 autem tendit in aliquod bonum dupliciter, uno modo, primo et per | |
| 2767 se; alio modo, ex consequenti. Primo quidem et per se tendit ad | |
| 2768 ordinandum propriam affectionem circa pecuniarum possessionem et | |
| 2769 usum. Et sic, secundum hoc, praefertur liberalitati et temperantia, | |
| 2770 quae moderatur concupiscentias et delectationes pertinentes ad | |
| 2771 proprium corpus; et fortitudo et iustitia, quae ordinantur | |
| 2772 quodammodo in bonum commune, una tempore pacis, alia tempore belli; | |
| 2773 et omnibus praeferuntur virtutes quae ordinant in bonum divinum. | |
| 2774 Nam bonum divinum praeeminet cuilibet bono humano; et in bonis | |
| 2775 humanis bonum publicum praeeminet bono privato; in quibus bonum | |
| 2776 corporis praeeminet bono exteriorum rerum. Alio modo ordinatur | |
| 2777 liberalitas ad aliquod bonum ex consequenti. Et secundum hoc, | |
| 2778 liberalitas ordinatur in omnia bona praedicta, ex hoc enim quod | |
| 2779 homo non est amativus pecuniae, sequitur quod de facili utatur ea | |
| 2780 et ad seipsum, et ad utilitatem aliorum, et ad honorem Dei. Et | |
| 2781 secundum hoc, habet quandam excellentiam ex hoc quod utilis est ad | |
| 2782 multa. Quia tamen unumquodque magis iudicatur secundum illud quod | |
| 2783 primo et per se competit ei quam secundum id quod consequenter se | |
| 2784 habet, ideo dicendum est liberalitatem non esse maximam | |
| 2785 virtutem.</p> | |
| 2786 <p title="II-II q. 117 a. 6 ad 1"><a name="43851"><span class= | |
| 2787 "ref">[43851] IIª-IIae q. 117 a. 6 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 2788 ergo dicendum quod datio divina provenit ex eo quod amat homines | |
| 2789 quibus dat, non autem ex eo quod afficiatur ad ea quae dat. Et ideo | |
| 2790 magis videtur pertinere ad caritatem, quae est maxima virtutum, | |
| 2791 quam ad liberalitatem.</p> | |
| 2792 <p title="II-II q. 117 a. 6 ad 2"><a name="43852"><span class= | |
| 2793 "ref">[43852] IIª-IIae q. 117 a. 6 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 2794 dicendum quod quaelibet virtus participat rationem boni quantum ad | |
| 2795 emissionem proprii actus. Actus autem quarundam aliarum virtutum | |
| 2796 meliores sunt pecunia, quam emittit liberalis.</p> | |
| 2797 <p title="II-II q. 117 a. 6 ad 3"><a name="43853"><span class= | |
| 2798 "ref">[43853] IIª-IIae q. 117 a. 6 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 2799 dicendum quod liberales maxime amantur, non quidem amicitia | |
| 2800 honesti, quasi sint meliores; sed amicitia utilis, quia sunt | |
| 2801 utiliores in exterioribus bonis, quae communiter homines maxime | |
| 2802 cupiunt. Et etiam propter eandem causam clari redduntur.</p> | |
| 2803 <br /> | |
| 2804 <div class="D">Quaestio 118</div> | |
| 2805 <div class="G">Prooemium</div> | |
| 2806 <p title="II-II q. 118 pr."><a name="43854"><span class= | |
| 2807 "ref">[43854] IIª-IIae q. 118 pr.</span></a> Deinde | |
| 2808 considerandum est de vitiis oppositis liberalitati. Et primo, de | |
| 2809 avaritia; secundo, de prodigalitate. Circa primum quaeruntur octo. | |
| 2810 Primo, utrum avaritia sit peccatum. Secundo, utrum sit speciale | |
| 2811 peccatum. Tertio, cui virtuti opponatur. Quarto, utrum sit peccatum | |
| 2812 mortale. Quinto, utrum sit gravissimum peccatorum. Sexto, utrum sit | |
| 2813 peccatum carnale, vel spirituale. Septimo, utrum sit vitium | |
| 2814 capitale. Octavo, de filiabus eius.</p> | |
| 2815 <br /> | |
| 2816 <div class="E">Articulus 1</div> | |
| 2817 <p title="II-II q. 118 a. 1 arg. 1"><a name="43855"><span class= | |
| 2818 "ref">[43855] IIª-IIae q. 118 a. 1 arg. 1</span></a> Ad primum | |
| 2819 sic proceditur. Videtur quod avaritia non sit peccatum. Dicitur | |
| 2820 enim avaritia quasi aeris aviditas, quia scilicet in appetitu | |
| 2821 pecuniae consistit, per quam omnia exteriora bona intelligi | |
| 2822 possunt. Sed appetere exteriora bona non est peccatum. Naturaliter | |
| 2823 enim homo ea appetit, tum quia naturaliter subiecta sunt homini; | |
| 2824 tum quia per ea vita hominis conservatur, unde et substantia | |
| 2825 hominis dicuntur. Ergo avaritia non est peccatum.</p> | |
| 2826 <p title="II-II q. 118 a. 1 arg. 2"><a name="43856"><span class= | |
| 2827 "ref">[43856] IIª-IIae q. 118 a. 1 arg. 2</span></a> | |
| 2828 Praeterea, omne peccatum aut est in Deum, aut in proximum, aut est | |
| 2829 in seipsum, sicut supra habitum est. Sed avaritia non est proprie | |
| 2830 peccatum contra Deum, non enim opponitur neque religioni neque | |
| 2831 virtutibus theologicis, quibus homo ordinatur in Deum. Neque etiam | |
| 2832 est peccatum in seipsum, hoc enim proprie pertinet ad gulam et | |
| 2833 luxuriam, de qua apostolus dicit, I ad Cor. VI, quod <i>qui | |
| 2834 fornicatur in corpus suum peccat</i>. Similiter etiam non videtur | |
| 2835 peccatum esse in proximum, quia per hoc quod homo retinet sua, | |
| 2836 nulli facit iniuriam. Ergo avaritia non est peccatum.</p> | |
| 2837 <p title="II-II q. 118 a. 1 arg. 3"><a name="43857"><span class= | |
| 2838 "ref">[43857] IIª-IIae q. 118 a. 1 arg. 3</span></a> | |
| 2839 Praeterea, ea quae naturaliter adveniunt non sunt peccata. Sed | |
| 2840 avaritia naturaliter consequitur senectutem et quemlibet defectum, | |
| 2841 ut philosophus dicit, in IV Ethic. Ergo avaritia non est | |
| 2842 peccatum.</p> | |
| 2843 <p title="II-II q. 118 a. 1 s. c."><a name="43858"><span class= | |
| 2844 "ref">[43858] IIª-IIae q. 118 a. 1 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 2845 est quod dicitur Heb. ult., <i>sint mores sine avaritia, contenti | |
| 2846 praesentibus</i>.</p> | |
| 2847 <p title="II-II q. 118 a. 1 co."><a name="43859"><span class= | |
| 2848 "ref">[43859] IIª-IIae q. 118 a. 1 co.</span></a> Respondeo | |
| 2849 dicendum quod in quibuscumque bonum consistit in debita mensura, | |
| 2850 necesse est quod per excessum vel diminutionem illius mensurae | |
| 2851 malum proveniat. In omnibus autem quae sunt propter finem, bonum | |
| 2852 consistit in quadam mensura, nam ea quae sunt ad finem necesse est | |
| 2853 commensurari fini, sicut medicina sanitati; ut patet per | |
| 2854 philosophum, in I Polit. Bona autem exteriora habent rationem | |
| 2855 utilium ad finem, sicut dictum est. Unde necesse est quod bonum | |
| 2856 hominis circa ea consistat in quadam mensura, dum scilicet homo | |
| 2857 secundum aliquam mensuram quaerit habere exteriores divitias prout | |
| 2858 sunt necessaria ad vitam eius secundum suam conditionem. Et ideo in | |
| 2859 excessu huius mensurae consistit peccatum, dum scilicet aliquis | |
| 2860 supra debitum modum vult eas vel acquirere vel retinere. Quod | |
| 2861 pertinet ad rationem avaritiae, quae definitur esse immoderatus | |
| 2862 amor habendi. Unde patet quod avaritia est peccatum.</p> | |
| 2863 <p title="II-II q. 118 a. 1 ad 1"><a name="43860"><span class= | |
| 2864 "ref">[43860] IIª-IIae q. 118 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 2865 ergo dicendum quod appetitus rerum exteriorum est homini naturalis | |
| 2866 ut eorum quae sunt propter finem. Et ideo intantum vitio caret | |
| 2867 inquantum continetur sub regula sumpta ex ratione finis. Avaritia | |
| 2868 autem hanc regulam excedit. Et ideo est peccatum.</p> | |
| 2869 <p title="II-II q. 118 a. 1 ad 2"><a name="43861"><span class= | |
| 2870 "ref">[43861] IIª-IIae q. 118 a. 1 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 2871 dicendum quod avaritia potest importare immoderantiam circa res | |
| 2872 exteriores dupliciter. Uno modo, immediate, quantum ad acceptionem | |
| 2873 vel conservationem ipsarum, ut scilicet homo plus debito eas | |
| 2874 acquirat vel conservet. Et secundum hoc, est directe peccatum in | |
| 2875 proximum, quia in exterioribus divitiis non potest unus homo | |
| 2876 superabundare nisi alter deficiat, quia bona temporalia non possunt | |
| 2877 simul possideri a multis. Alio modo, potest importare immoderantiam | |
| 2878 circa interiores affectiones quas quis ad divitias habet, puta quod | |
| 2879 immoderate aliquis divitias amet aut desideret, aut delectetur in | |
| 2880 eis. Et sic avaritia est peccatum hominis in seipsum, quia per hoc | |
| 2881 deordinatur eius affectus; licet non deordinetur corpus, sicut per | |
| 2882 vitia carnalia. Ex consequenti autem est peccatum in Deum, sicut et | |
| 2883 omnia peccata mortalia, inquantum homo propter bonum temporale | |
| 2884 contemnit aeternum.</p> | |
| 2885 <p title="II-II q. 118 a. 1 ad 3"><a name="43862"><span class= | |
| 2886 "ref">[43862] IIª-IIae q. 118 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 2887 dicendum quod inclinationes naturales sunt regulandae secundum | |
| 2888 rationem, quae principatum tenet in natura humana. Et ideo quamvis | |
| 2889 senes, propter naturae defectum, avidius exteriorum rerum inquirant | |
| 2890 subsidia, sicut et omnis indigens quaerit suae indigentiae | |
| 2891 supplementum; non tamen a peccato excusantur, si debitam rationis | |
| 2892 mensuram circa divitias excedant.</p> | |
| 2893 <br /> | |
| 2894 <div class="E">Articulus 2</div> | |
| 2895 <p title="II-II q. 118 a. 2 arg. 1"><a name="43863"><span class= | |
| 2896 "ref">[43863] IIª-IIae q. 118 a. 2 arg. 1</span></a> Ad | |
| 2897 secundum sic proceditur. Videtur quod avaritia non sit speciale | |
| 2898 peccatum. Dicit enim Augustinus, in III de Lib. Arbit., | |
| 2899 <i>avaritia, quae Graece philargyria dicitur, non in solo argento | |
| 2900 vel nummis, sed in omnibus rebus quae immoderate cupiuntur, | |
| 2901 intelligenda est</i>. Sed in omni peccato est cupiditas immoderata | |
| 2902 alicuius rei, quia peccatum est, spreto bono incommutabili, bonis | |
| 2903 commutabilibus inhaerere, ut supra habitum est. Ergo avaritia est | |
| 2904 generale peccatum.</p> | |
| 2905 <p title="II-II q. 118 a. 2 arg. 2"><a name="43864"><span class= | |
| 2906 "ref">[43864] IIª-IIae q. 118 a. 2 arg. 2</span></a> | |
| 2907 Praeterea, secundum Isidorum, in libro Etymol., avarus dicitur | |
| 2908 quasi avidus aeris, idest pecuniae, unde et in Graeco avaritia | |
| 2909 philargyria nominatur, idest amor argenti. Sed sub argento, per | |
| 2910 quod pecunia significatur, significantur omnia exteriora bona | |
| 2911 quorum pretium potest numismate mensurari, ut supra habitum est. | |
| 2912 Ergo avaritia consistit in appetitu cuiuslibet exterioris rei. Ergo | |
| 2913 videtur esse generale peccatum.</p> | |
| 2914 <p title="II-II q. 118 a. 2 arg. 3"><a name="43865"><span class= | |
| 2915 "ref">[43865] IIª-IIae q. 118 a. 2 arg. 3</span></a> | |
| 2916 Praeterea, super illud Rom. VII, <i>nam concupiscentiam | |
| 2917 nesciebam</i> etc., dicit Glossa, <i>bona est lex, quae, dum | |
| 2918 concupiscentiam prohibet, omne malum prohibet</i>. Videtur autem | |
| 2919 lex specialiter prohibere concupiscentiam avaritiae, ubi dicitur, | |
| 2920 Exod. XX, <i>non concupisces rem proximi tui</i>. Ergo | |
| 2921 concupiscentia avaritiae est omne malum. Et ita avaritia est | |
| 2922 generale peccatum.</p> | |
| 2923 <p title="II-II q. 118 a. 2 s. c."><a name="43866"><span class= | |
| 2924 "ref">[43866] IIª-IIae q. 118 a. 2 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 2925 est quod Rom. I, avaritia connumeratur inter alia specialia | |
| 2926 peccata, ubi dicitur, <i>repletos omni iniquitate, malitia, | |
| 2927 fornicatione, avaritia,</i> et cetera.</p> | |
| 2928 <p title="II-II q. 118 a. 2 co."><a name="43867"><span class= | |
| 2929 "ref">[43867] IIª-IIae q. 118 a. 2 co.</span></a> Respondeo | |
| 2930 dicendum quod peccata sortiuntur speciem secundum obiecta, ut supra | |
| 2931 habitum est. Obiectum autem peccati est illud bonum in quod tendit | |
| 2932 inordinatus appetitus. Et ideo ubi est specialis ratio boni quod | |
| 2933 inordinate appetitur, ibi est specialis ratio peccati. Alia autem | |
| 2934 est ratio boni utilis, et boni delectabilis. Divitiae autem | |
| 2935 secundum se habent rationem utilis, ea enim ratione appetuntur, | |
| 2936 inquantum in usum hominis cedunt. Et ideo speciale quoddam peccatum | |
| 2937 est avaritia, secundum quod est immoderatus amor habendi | |
| 2938 possessiones, quae nomine pecuniae designantur, ex qua sumitur | |
| 2939 avaritiae nomen. Verum quia verbum habendi secundum primam | |
| 2940 impositionem ad possessiones pertinere videtur, quarum sumus | |
| 2941 totaliter domini; ad multa alia derivatur, sicut dicitur homo | |
| 2942 habere sanitatem, uxorem, vestimentum, et alia huiusmodi, ut patet | |
| 2943 in praedicamentis, per consequens etiam et nomen avaritiae | |
| 2944 ampliatum est ad omnem immoderatum appetitum habendi quamcumque | |
| 2945 rem; sicut Gregorius dicit, in quadam homilia, quod <i>avaritia est | |
| 2946 non solum pecuniae, sed etiam scientiae et altitudinis, cum supra | |
| 2947 modum sublimitas ambitur</i>. Et secundum hoc, avaritia non esset | |
| 2948 peccatum speciale. Et hoc etiam modo loquitur Augustinus de | |
| 2949 avaritia in auctoritate inducta.</p> | |
| 2950 <p title="II-II q. 118 a. 2 ad 1"><a name="43868"><span class= | |
| 2951 "ref">[43868] IIª-IIae q. 118 a. 2 ad 1</span></a> Unde patet | |
| 2952 responsio ad primum.</p> | |
| 2953 <p title="II-II q. 118 a. 2 ad 2"><a name="43869"><span class= | |
| 2954 "ref">[43869] IIª-IIae q. 118 a. 2 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 2955 dicendum quod omnes res exteriores quae veniunt in usum humanae | |
| 2956 vitae, nomine pecuniae intelliguntur inquantum habent rationem boni | |
| 2957 utilis. Sunt autem quaedam exteriora bona quae potest aliquis | |
| 2958 pecunia consequi, sicut voluptates et honores et alia huiusmodi, | |
| 2959 quae habent aliam rationem appetibilitatis. Et ideo illorum | |
| 2960 appetitus non proprie dicitur avaritia, secundum quod est vitium | |
| 2961 speciale.</p> | |
| 2962 <p title="II-II q. 118 a. 2 ad 3"><a name="43870"><span class= | |
| 2963 "ref">[43870] IIª-IIae q. 118 a. 2 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 2964 dicendum quod Glossa illa loquitur de concupiscentia inordinata | |
| 2965 cuiuscumque rei. Potest enim intelligi quod per prohibitionem | |
| 2966 concupiscentiae rerum possessarum prohibeatur quarumcumque rerum | |
| 2967 concupiscentia quae per res possessas acquiri possunt.</p> | |
| 2968 <br /> | |
| 2969 <div class="E">Articulus 3</div> | |
| 2970 <p title="II-II q. 118 a. 3 arg. 1"><a name="43871"><span class= | |
| 2971 "ref">[43871] IIª-IIae q. 118 a. 3 arg. 1</span></a> Ad | |
| 2972 tertium sic proceditur. Videtur quod avaritia non opponatur | |
| 2973 liberalitati. Quia super illud Matth. V, <i>beati qui esuriunt et | |
| 2974 sitiunt iustitiam</i>, dicit Chrysostomus quod est duplex iustitia, | |
| 2975 una generalis, et alia specialis, cui opponitur avaritia. Et hoc | |
| 2976 idem philosophus dicit, in V Ethic. Ergo avaritia non opponitur | |
| 2977 liberalitati.</p> | |
| 2978 <p title="II-II q. 118 a. 3 arg. 2"><a name="43872"><span class= | |
| 2979 "ref">[43872] IIª-IIae q. 118 a. 3 arg. 2</span></a> | |
| 2980 Praeterea, peccatum avaritiae in hoc consistit quod homo | |
| 2981 transcendit mensuram in rebus possessis. Sed huiusmodi mensura | |
| 2982 statuitur per iustitiam. Ergo avaritia directe opponitur iustitiae, | |
| 2983 et non liberalitati.</p> | |
| 2984 <p title="II-II q. 118 a. 3 arg. 3"><a name="43873"><span class= | |
| 2985 "ref">[43873] IIª-IIae q. 118 a. 3 arg. 3</span></a> | |
| 2986 Praeterea, liberalitas est virtus media inter duo vitia contraria, | |
| 2987 ut patet per philosophum, in II et IV Ethic. Sed avaritia non habet | |
| 2988 peccatum contrarium oppositum, ut patet per philosophum, in V | |
| 2989 Ethic. Ergo avaritia non opponitur liberalitati.</p> | |
| 2990 <p title="II-II q. 118 a. 3 s. c."><a name="43874"><span class= | |
| 2991 "ref">[43874] IIª-IIae q. 118 a. 3 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 2992 est quod, sicut dicitur Eccle. V, <i>avarus non impletur pecunia, | |
| 2993 et qui amat divitias fructum non capiet ex eis</i>. Sed non impleri | |
| 2994 pecunia, et inordinate eas amare, est contrarium liberalitati, quae | |
| 2995 in appetitu divitiarum medium tenet. Ergo avaritia opponitur | |
| 2996 liberalitati.</p> | |
| 2997 <p title="II-II q. 118 a. 3 co."><a name="43875"><span class= | |
| 2998 "ref">[43875] IIª-IIae q. 118 a. 3 co.</span></a> Respondeo | |
| 2999 dicendum quod avaritia importat immoderantiam quandam circa | |
| 3000 divitias dupliciter. Uno modo, immediate circa ipsam acceptionem et | |
| 3001 conservationem divitiarum, inquantum scilicet aliquis acquirit | |
| 3002 pecuniam ultra debitum aliena subripiendo vel retinendo. Et sic | |
| 3003 opponitur iustitiae. Et hoc modo accipitur avaritia Ezech. XXII, | |
| 3004 ubi dicitur, <i>principes eius in medio eius quasi lupi rapientes | |
| 3005 praedam ad effundendum sanguinem, et avare lucra sectanda</i>. Alio | |
| 3006 modo, importat immoderantiam circa interiores affectiones | |
| 3007 divitiarum, puta cum quis nimis amat vel desiderat divitias, aut | |
| 3008 nimis delectatur in eis, etiam si nolit rapere aliena. Et hoc modo | |
| 3009 avaritia opponitur liberalitati, quae moderatur huiusmodi | |
| 3010 affectiones, ut dictum est. Et sic accipitur avaritia II ad Cor. | |
| 3011 IX, <i>praeparent repromissam benedictionem hanc paratam esse sic | |
| 3012 quasi benedictionem, non quasi avaritiam</i>, Glossa, ut scilicet | |
| 3013 doleant pro dato, et parum sit quod dent.</p> | |
| 3014 <p title="II-II q. 118 a. 3 ad 1"><a name="43876"><span class= | |
| 3015 "ref">[43876] IIª-IIae q. 118 a. 3 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 3016 ergo dicendum quod Chrysostomus et philosophus loquuntur de | |
| 3017 avaritia primo modo dicta. Avaritiam autem secundo modo dictam | |
| 3018 nominat philosophus illiberalitatem.</p> | |
| 3019 <p title="II-II q. 118 a. 3 ad 2"><a name="43877"><span class= | |
| 3020 "ref">[43877] IIª-IIae q. 118 a. 3 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 3021 dicendum quod iustitia proprie statuit mensuram in acceptionibus et | |
| 3022 conservationibus divitiarum secundum rationem debiti legalis, ut | |
| 3023 scilicet homo nec accipiat nec retineat alienum. Sed liberalitas | |
| 3024 constituit mensuram rationis principaliter quidem in interioribus | |
| 3025 affectionibus, et per consequens in exteriori acceptione et | |
| 3026 conservatione pecuniarum et emissione earum secundum quod ex | |
| 3027 interiori affectione procedunt, non observando rationem debiti | |
| 3028 legalis, sed debiti moralis, quod attenditur secundum regulam | |
| 3029 rationis.</p> | |
| 3030 <p title="II-II q. 118 a. 3 ad 3"><a name="43878"><span class= | |
| 3031 "ref">[43878] IIª-IIae q. 118 a. 3 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 3032 dicendum quod avaritia secundum quod opponitur iustitiae, non habet | |
| 3033 vitium oppositum, quia avaritia consistit in plus habendo quam | |
| 3034 debeat secundum iustitiam, et huic opponitur minus habere, quod non | |
| 3035 habet rationem culpae, sed poenae. Sed avaritia secundum quod | |
| 3036 opponitur liberalitati, habet vitium prodigalitatis oppositum.</p> | |
| 3037 <br /> | |
| 3038 <div class="E">Articulus 4</div> | |
| 3039 <p title="II-II q. 118 a. 4 arg. 1"><a name="43879"><span class= | |
| 3040 "ref">[43879] IIª-IIae q. 118 a. 4 arg. 1</span></a> Ad | |
| 3041 quartum sic proceditur. Videtur quod avaritia semper sit peccatum | |
| 3042 mortale. Nullus enim est dignus morte nisi pro peccato mortali. Sed | |
| 3043 propter avaritiam homines digni sunt morte, cum enim apostolus, ad | |
| 3044 Rom. I, praemisisset, repletos omni iniquitate, fornicatione, | |
| 3045 avaritia, subdit, qui talia agunt digni sunt morte. Ergo avaritia | |
| 3046 est peccatum mortale.</p> | |
| 3047 <p title="II-II q. 118 a. 4 arg. 2"><a name="43880"><span class= | |
| 3048 "ref">[43880] IIª-IIae q. 118 a. 4 arg. 2</span></a> | |
| 3049 Praeterea, minimum in avaritia est quod aliquis inordinate retineat | |
| 3050 sua. Sed hoc videtur esse peccatum mortale, dicit enim Basilius, | |
| 3051 <i>est panis famelici quem tu tenes, nudi tunica quam conservas, | |
| 3052 indigentis argentum quod possides. Quocirca tot iniuriaris quot | |
| 3053 exhibere valeres</i>. Sed iniuriari alteri est peccatum mortale, | |
| 3054 quia contrariatur dilectioni proximi. Ergo multo magis omnis alia | |
| 3055 avaritia est peccatum mortale.</p> | |
| 3056 <p title="II-II q. 118 a. 4 arg. 3"><a name="43881"><span class= | |
| 3057 "ref">[43881] IIª-IIae q. 118 a. 4 arg. 3</span></a> | |
| 3058 Praeterea, nullus excaecatur spirituali caecitate nisi per peccatum | |
| 3059 mortale, quod animam privat lumine gratiae. Sed secundum | |
| 3060 Chrysostomum, tenebra animae est pecuniarum cupido. Ergo avaritia, | |
| 3061 quae est pecuniarum cupido, est peccatum mortale.</p> | |
| 3062 <p title="II-II q. 118 a. 4 s. c."><a name="43882"><span class= | |
| 3063 "ref">[43882] IIª-IIae q. 118 a. 4 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 3064 est quod I ad Cor. III, super illud, si quis aedificaverit super | |
| 3065 hoc fundamentum etc., dicit Glossa quod <i>lignum, faenum et | |
| 3066 stipulam superaedificat ille qui cogitat quae mundi sunt, quomodo | |
| 3067 placeat mundo</i>, quod pertinet ad peccatum avaritiae. Ille autem | |
| 3068 qui aedificat lignum, faenum et stipulam, non peccat mortaliter, | |
| 3069 sed venialiter, de eo enim dicitur quod salvus erit sic quasi per | |
| 3070 ignem. Ergo avaritia quandoque est peccatum veniale.</p> | |
| 3071 <p title="II-II q. 118 a. 4 co."><a name="43883"><span class= | |
| 3072 "ref">[43883] IIª-IIae q. 118 a. 4 co.</span></a> Respondeo | |
| 3073 dicendum quod, sicut supra dictum est, avaritia dupliciter dicitur. | |
| 3074 Uno modo, secundum quod opponitur iustitiae. Et hoc modo ex genere | |
| 3075 suo est peccatum mortale, sic enim ad avaritiam pertinet quod | |
| 3076 aliquis iniuste accipiat vel retineat res alienas, quod pertinet ad | |
| 3077 rapinam vel furtum, quae sunt peccata mortalia, ut supra habitum | |
| 3078 est. Contingit tamen in hoc genere avaritiae aliquid esse peccatum | |
| 3079 veniale propter imperfectionem actus, sicut supra dictum est, cum | |
| 3080 de furto ageretur. Alio modo potest accipi avaritia secundum quod | |
| 3081 opponitur liberalitati. Et secundum hoc, importat inordinatum | |
| 3082 amorem divitiarum. Si ergo intantum amor divitiarum crescat quod | |
| 3083 praeferatur caritati, ut scilicet propter amorem divitiarum aliquis | |
| 3084 non vereatur facere contra amorem Dei et proximi, sic avaritia erit | |
| 3085 peccatum mortale. Si autem inordinatio amoris infra hoc sistat, ut | |
| 3086 scilicet homo, quamvis superflue divitias amet, non tamen praefert | |
| 3087 earum amorem amori divino, ut scilicet propter divitias non velit | |
| 3088 aliquid facere contra Deum et proximum, sic avaritia est peccatum | |
| 3089 veniale.</p> | |
| 3090 <p title="II-II q. 118 a. 4 ad 1"><a name="43884"><span class= | |
| 3091 "ref">[43884] IIª-IIae q. 118 a. 4 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 3092 ergo dicendum quod avaritia connumeratur peccatis mortalibus | |
| 3093 secundum illam rationem qua est peccatum mortale.</p> | |
| 3094 <p title="II-II q. 118 a. 4 ad 2"><a name="43885"><span class= | |
| 3095 "ref">[43885] IIª-IIae q. 118 a. 4 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 3096 dicendum quod Basilius loquitur in illo casu in quo aliquis tenetur | |
| 3097 ex debito legali bona sua pauperibus erogare, vel propter periculum | |
| 3098 necessitatis, vel etiam propter superfluitatem habitorum.</p> | |
| 3099 <p title="II-II q. 118 a. 4 ad 3"><a name="43886"><span class= | |
| 3100 "ref">[43886] IIª-IIae q. 118 a. 4 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 3101 dicendum quod cupido divitiarum obtenebrat animam proprie quando | |
| 3102 excludit lumen caritatis, praeferendo amorem divitiarum amori | |
| 3103 divino.</p> | |
| 3104 <br /> | |
| 3105 <div class="E">Articulus 5</div> | |
| 3106 <p title="II-II q. 118 a. 5 arg. 1"><a name="43887"><span class= | |
| 3107 "ref">[43887] IIª-IIae q. 118 a. 5 arg. 1</span></a> Ad | |
| 3108 quintum sic proceditur. Videtur quod avaritia sit maximum | |
| 3109 peccatorum. Dicitur enim Eccli. X, <i>avaro nihil est | |
| 3110 scelestius</i>; et postea subditur, <i>nihil est iniquius quam | |
| 3111 amare pecuniam, hic enim et animam suam venalem habet</i>. Et | |
| 3112 Tullius dicit, in I de Offic., <i>nihil est tam angusti animi, | |
| 3113 tamque parvi, quam amare pecuniam</i>. Sed hoc pertinet ad | |
| 3114 avaritiam. Ergo avaritia est gravissimum peccatorum.</p> | |
| 3115 <p title="II-II q. 118 a. 5 arg. 2"><a name="43888"><span class= | |
| 3116 "ref">[43888] IIª-IIae q. 118 a. 5 arg. 2</span></a> | |
| 3117 Praeterea, tanto aliquod peccatum est gravius quanto magis caritati | |
| 3118 contrariatur. Sed avaritia maxime contrariatur caritati, dicit enim | |
| 3119 Augustinus, in libro octoginta trium quaest., quod <i>venenum | |
| 3120 caritatis est cupiditas</i>. Ergo avaritia est maximum | |
| 3121 peccatorum.</p> | |
| 3122 <p title="II-II q. 118 a. 5 arg. 3"><a name="43889"><span class= | |
| 3123 "ref">[43889] IIª-IIae q. 118 a. 5 arg. 3</span></a> | |
| 3124 Praeterea, ad gravitatem peccati pertinet quod sit incurabile, unde | |
| 3125 et peccatum in spiritum sanctum, quod est gravissimum, dicitur esse | |
| 3126 irremissibile. Sed avaritia est peccatum insanabile, ut dicit | |
| 3127 philosophus, in IV Ethic., quod <i>senectus et omnis impotentia | |
| 3128 illiberales facit</i>. Ergo avaritia est gravissimum | |
| 3129 peccatorum.</p> | |
| 3130 <p title="II-II q. 118 a. 5 arg. 4"><a name="43890"><span class= | |
| 3131 "ref">[43890] IIª-IIae q. 118 a. 5 arg. 4</span></a> | |
| 3132 Praeterea, apostolus dicit, ad Ephes. V, quod avaritia est idolorum | |
| 3133 servitus. Sed idololatria computatur inter gravissima peccata. Ergo | |
| 3134 et avaritia.</p> | |
| 3135 <p title="II-II q. 118 a. 5 s. c."><a name="43891"><span class= | |
| 3136 "ref">[43891] IIª-IIae q. 118 a. 5 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 3137 est quod adulterium est gravius peccatum quam furtum, ut habetur | |
| 3138 Prov. VI. Furtum autem pertinet ad avaritiam. Ergo avaritia non est | |
| 3139 gravissimum peccatorum.</p> | |
| 3140 <p title="II-II q. 118 a. 5 co."><a name="43892"><span class= | |
| 3141 "ref">[43892] IIª-IIae q. 118 a. 5 co.</span></a> Respondeo | |
| 3142 dicendum quod omne peccatum, ex hoc ipso quod est malum, consistit | |
| 3143 in quadam corruptione seu privatione alicuius boni, inquantum autem | |
| 3144 est voluntarium, consistit in appetitu alicuius boni. Dupliciter | |
| 3145 ergo ordo peccatorum potest attendi. Uno modo, ex parte boni quod | |
| 3146 per peccatum contemnitur vel corrumpitur, quod quanto maius est, | |
| 3147 tanto peccatum gravius est. Et secundum hoc, peccatum quod est | |
| 3148 contra Deum est gravissimum; et sub hoc est peccatum quod est | |
| 3149 contra personam hominis; sub quo est peccatum quod est contra res | |
| 3150 exteriores quae sunt ad usum hominis deputatae, quod videtur ad | |
| 3151 avaritiam pertinere. Alio modo potest attendi gradus peccatorum ex | |
| 3152 parte boni cui inordinate subditur appetitus humanus, quod quanto | |
| 3153 minus est, tanto peccatum est deformius; turpius enim est subesse | |
| 3154 inferiori bono quam superiori. Bonum autem exteriorum rerum est | |
| 3155 infimum inter humana bona, est enim minus quam bonum corporis; quod | |
| 3156 etiam est minus quam bonum animae; quod etiam exceditur a bono | |
| 3157 divino. Et secundum hoc, peccatum avaritiae, quo appetitus humanus | |
| 3158 subiicitur etiam exterioribus rebus, habet quodammodo deformitatem | |
| 3159 maiorem. Quia tamen corruptio vel privatio boni formaliter se habet | |
| 3160 in peccato, conversio autem ad bonum commutabile materialiter; | |
| 3161 magis est iudicanda gravitas peccati ex parte boni quod corrumpitur | |
| 3162 quam ex parte boni cui subiicitur appetitus. Et ideo dicendum est | |
| 3163 quod avaritia non est simpliciter maximum peccatorum.</p> | |
| 3164 <p title="II-II q. 118 a. 5 ad 1"><a name="43893"><span class= | |
| 3165 "ref">[43893] IIª-IIae q. 118 a. 5 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 3166 ergo dicendum quod auctoritates illae loquuntur de avaritia ex | |
| 3167 parte boni cui subditur appetitus. Unde et in ecclesiastico pro | |
| 3168 ratione subditur, quia avarus animam suam habet venalem, quia | |
| 3169 videlicet animam suam, idest vitam, exponit periculis pro pecunia, | |
| 3170 et ideo subdit, quoniam in vita sua proiecit, idest contempsit, | |
| 3171 intima sua, ut scilicet pecuniam lucraretur. Tullius etiam addit | |
| 3172 hoc esse angusti animi, ut scilicet velit pecuniae subiici.</p> | |
| 3173 <p title="II-II q. 118 a. 5 ad 2"><a name="43894"><span class= | |
| 3174 "ref">[43894] IIª-IIae q. 118 a. 5 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 3175 dicendum quod Augustinus ibi accipit cupiditatem generaliter | |
| 3176 cuiuscumque temporalis boni, non secundum quod specialiter pro | |
| 3177 avaritia accipitur. Cupiditas enim cuiuscumque temporalis boni est | |
| 3178 venenum caritatis, inquantum scilicet homo spernit bonum divinum | |
| 3179 propter hoc quod inhaeret bono temporali.</p> | |
| 3180 <p title="II-II q. 118 a. 5 ad 3"><a name="43895"><span class= | |
| 3181 "ref">[43895] IIª-IIae q. 118 a. 5 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 3182 dicendum quod aliter est insanabile peccatum in spiritum sanctum, | |
| 3183 et aliter avaritia. Nam peccatum in spiritum sanctum est insanabile | |
| 3184 ex parte contemptus, puta quia homo contemnit vel misericordiam vel | |
| 3185 iustitiam divinam, aut aliquid horum per quae hominis peccata | |
| 3186 sanantur. Et ideo talis insanabilitas pertinet ad maiorem | |
| 3187 gravitatem peccati. Avaritia vero habet insanabilitatem ex parte | |
| 3188 defectus humani, in quem scilicet semper procedit humana natura, | |
| 3189 quia quo aliquis est magis deficiens, eo magis indiget adminiculo | |
| 3190 exteriorum rerum, et ideo magis in avaritiam labitur. Unde per | |
| 3191 talem insanabilitatem non ostenditur peccatum esse gravius, sed | |
| 3192 quodammodo per hoc est periculosius.</p> | |
| 3193 <p title="II-II q. 118 a. 5 ad 4"><a name="43896"><span class= | |
| 3194 "ref">[43896] IIª-IIae q. 118 a. 5 ad 4</span></a> Ad quartum | |
| 3195 dicendum quod avaritia comparatur idololatriae per quandam | |
| 3196 similitudinem quam habet ad ipsam, quia sicut idololatra subiicit | |
| 3197 se creaturae exteriori, ita etiam et avarus. Non tamen eodem modo, | |
| 3198 sed idololatra quidem subiicit se creaturae exteriori ut exhibeat | |
| 3199 ei cultum divinum; avarus autem subiicit se creaturae exteriori | |
| 3200 immoderate ipsam concupiscendo ad usum, non ad cultum. Et ideo non | |
| 3201 oportet quod avaritia habeat tantam gravitatem quantam habet | |
| 3202 idololatria.</p> | |
| 3203 <br /> | |
| 3204 <div class="E">Articulus 6</div> | |
| 3205 <p title="II-II q. 118 a. 6 arg. 1"><a name="43897"><span class= | |
| 3206 "ref">[43897] IIª-IIae q. 118 a. 6 arg. 1</span></a> Ad sextum | |
| 3207 sic proceditur. Videtur quod avaritia non sit peccatum spirituale. | |
| 3208 Vitia enim spiritualia videntur esse circa spiritualia bona. Sed | |
| 3209 materia avaritiae sunt bona corporalia, scilicet exteriores | |
| 3210 divitiae. Ergo avaritia non est peccatum spirituale.</p> | |
| 3211 <p title="II-II q. 118 a. 6 arg. 2"><a name="43898"><span class= | |
| 3212 "ref">[43898] IIª-IIae q. 118 a. 6 arg. 2</span></a> | |
| 3213 Praeterea, peccatum spirituale contra carnale dividitur. Sed | |
| 3214 avaritia videtur esse peccatum carnale, sequitur enim corruptionem | |
| 3215 carnis; ut patet in senibus, qui propter naturae carnalis defectum | |
| 3216 in avaritiam incidunt. Ergo avaritia non est peccatum | |
| 3217 spirituale.</p> | |
| 3218 <p title="II-II q. 118 a. 6 arg. 3"><a name="43899"><span class= | |
| 3219 "ref">[43899] IIª-IIae q. 118 a. 6 arg. 3</span></a> | |
| 3220 Praeterea, peccatum carnale est per quod etiam corpus hominis | |
| 3221 deordinatur, secundum illud apostoli, I ad Cor. VI, qui fornicatur | |
| 3222 in corpus suum peccat. Sed avaritia etiam hominem corporaliter | |
| 3223 vexat, unde et Chrysostomus, Marc. V, comparat avarum daemoniaco, | |
| 3224 qui in corpore vexatur. Ergo avaritia non videtur esse peccatum | |
| 3225 spirituale.</p> | |
| 3226 <p title="II-II q. 118 a. 6 s. c."><a name="43900"><span class= | |
| 3227 "ref">[43900] IIª-IIae q. 118 a. 6 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 3228 est quod Gregorius, XXXI Moral., computat avaritiam vitiis | |
| 3229 spiritualibus.</p> | |
| 3230 <p title="II-II q. 118 a. 6 co."><a name="43901"><span class= | |
| 3231 "ref">[43901] IIª-IIae q. 118 a. 6 co.</span></a> Respondeo | |
| 3232 dicendum quod peccata praecipue in affectu consistunt. Omnes autem | |
| 3233 affectiones animae, sive passiones, terminantur ad delectationes et | |
| 3234 tristitias, ut patet per philosophum, in II Ethic. Delectationum | |
| 3235 autem quaedam sunt carnales, et quaedam spirituales. Carnales | |
| 3236 quidem delectationes dicuntur quae in sensu carnis complentur, | |
| 3237 sicut delectationes ciborum et venereorum, delectationes vero | |
| 3238 spirituales dicuntur quae complentur in sola animae apprehensione. | |
| 3239 Illa ergo peccata dicuntur carnalia quae perficiuntur in carnalibus | |
| 3240 delectationibus, illa vero dicuntur spiritualia quae perficiuntur | |
| 3241 in spiritualibus delectationibus, absque carnali delectatione. Et | |
| 3242 huiusmodi est avaritia, delectatur enim avarus in hoc quod | |
| 3243 considerat se possessorem divitiarum. Et ideo avaritia est peccatum | |
| 3244 spirituale.</p> | |
| 3245 <p title="II-II q. 118 a. 6 ad 1"><a name="43902"><span class= | |
| 3246 "ref">[43902] IIª-IIae q. 118 a. 6 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 3247 ergo dicendum quod avaritia circa corporale obiectum non quaerit | |
| 3248 delectationem corporalem, sed solum animalem, prout scilicet homo | |
| 3249 delectatur in hoc quod divitias possideat. Et ideo non est peccatum | |
| 3250 carnale. Ratione tamen obiecti, medium est inter peccata pure | |
| 3251 spiritualia, quae quaerunt delectationem spiritualem circa obiecta | |
| 3252 spiritualia, sicut superbia est circa excellentiam; et vitia pure | |
| 3253 carnalia, quae quaerunt delectationem pure corporalem circa | |
| 3254 obiectum corporale.</p> | |
| 3255 <p title="II-II q. 118 a. 6 ad 2"><a name="43903"><span class= | |
| 3256 "ref">[43903] IIª-IIae q. 118 a. 6 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 3257 dicendum quod motus recipit speciem secundum terminum ad quem, non | |
| 3258 autem secundum terminum a quo. Et ideo vitium dicitur carnale ex | |
| 3259 hoc quod tendit in delectationem carnalem, non autem ex eo quod | |
| 3260 procedit ex aliquo defectu carnis.</p> | |
| 3261 <p title="II-II q. 118 a. 6 ad 3"><a name="43904"><span class= | |
| 3262 "ref">[43904] IIª-IIae q. 118 a. 6 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 3263 dicendum quod Chrysostomus comparat avarum daemoniaco, non quia | |
| 3264 vexetur in carne sicut daemoniacus, sed per oppositum, quia sicut | |
| 3265 daemoniacus ille de quo legitur Marc. V, se denudabat, ita avarus | |
| 3266 se superfluis divitiis onerat.</p> | |
| 3267 <br /> | |
| 3268 <div class="E">Articulus 7</div> | |
| 3269 <p title="II-II q. 118 a. 7 arg. 1"><a name="43905"><span class= | |
| 3270 "ref">[43905] IIª-IIae q. 118 a. 7 arg. 1</span></a> Ad | |
| 3271 septimum sic proceditur. Videtur quod avaritia non sit vitium | |
| 3272 capitale. Avaritia enim opponitur liberalitati sicut medio, et | |
| 3273 prodigalitati sicut extremo. Sed neque liberalitas est principalis | |
| 3274 virtus, neque prodigalitas vitium capitale. Ergo etiam avaritia non | |
| 3275 debet poni vitium capitale.</p> | |
| 3276 <p title="II-II q. 118 a. 7 arg. 2"><a name="43906"><span class= | |
| 3277 "ref">[43906] IIª-IIae q. 118 a. 7 arg. 2</span></a> | |
| 3278 Praeterea, sicut supra dictum est, illa dicuntur esse vitia | |
| 3279 capitalia quae habent principales fines, ad quos ordinantur fines | |
| 3280 aliorum vitiorum. Sed hoc non competit avaritiae, quia divitiae non | |
| 3281 habent rationem finis, sed magis rationem eius quod est ad finem, | |
| 3282 ut dicitur in I Ethic. Ergo avaritia non est vitium capitale.</p> | |
| 3283 <p title="II-II q. 118 a. 7 arg. 3"><a name="43907"><span class= | |
| 3284 "ref">[43907] IIª-IIae q. 118 a. 7 arg. 3</span></a> | |
| 3285 Praeterea, Gregorius dicit, in Moral., quod <i>avaritia quandoque | |
| 3286 oritur ex elatione, quandoque per timorem. Dum enim quidam deficere | |
| 3287 sibi ad sumptum necessaria aestimant, mentem ad avaritiam relaxant. | |
| 3288 Sunt alii qui, dum potentiores videri appetunt, ad alienarum rerum | |
| 3289 ambitum succenduntur</i>. Ergo avaritia magis oritur ab aliis | |
| 3290 vitiis quam ipsa sit vitium capitale respectu aliorum.</p> | |
| 3291 <p title="II-II q. 118 a. 7 s. c."><a name="43908"><span class= | |
| 3292 "ref">[43908] IIª-IIae q. 118 a. 7 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 3293 est quod Gregorius, XXXI Moral., ponit avaritiam inter vitia | |
| 3294 capitalia.</p> | |
| 3295 <p title="II-II q. 118 a. 7 co."><a name="43909"><span class= | |
| 3296 "ref">[43909] IIª-IIae q. 118 a. 7 co.</span></a> Respondeo | |
| 3297 dicendum quod, sicut supra dictum est, vitium capitale dicitur ex | |
| 3298 quo alia oriuntur secundum rationem finis; qui cum sit multum | |
| 3299 appetibilis, propter eius appetitum homo procedit ad multa facienda | |
| 3300 vel bona vel mala. Finis autem maxime appetibilis est beatitudo | |
| 3301 sive felicitas, quae est ultimus finis humanae vitae, ut supra | |
| 3302 habitum est. Et ideo quanto aliquid magis participat conditiones | |
| 3303 felicitatis, tanto magis est appetibile. Est autem una de | |
| 3304 conditionibus felicitatis ut sit per se sufficiens, alioquin non | |
| 3305 quietaret appetitum tanquam ultimus finis. Sed per se sufficientiam | |
| 3306 maxime repromittunt divitiae, ut Boetius dicit, in III de Consol. | |
| 3307 Cuius ratio est quia, sicut philosophus dicit, in V Ethic., | |
| 3308 <i>denario utimur quasi fideiussore ad omnia habenda</i>, et Eccle. | |
| 3309 X dicitur quod pecuniae obediunt omnia. Et ideo avaritia, quae | |
| 3310 consistit in appetitu pecuniae, est vitium capitale.</p> | |
| 3311 <p title="II-II q. 118 a. 7 ad 1"><a name="43910"><span class= | |
| 3312 "ref">[43910] IIª-IIae q. 118 a. 7 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 3313 ergo dicendum quod virtus perficitur secundum rationem, vitium | |
| 3314 autem perficitur secundum inclinationem appetitus sensitivi. Non | |
| 3315 autem ad idem genus principaliter respicit ratio, et appetitus | |
| 3316 sensitivus. Et ideo non oportet quod principale vitium opponatur | |
| 3317 principali virtuti. Unde licet liberalitas non sit principalis | |
| 3318 virtus, quia non respicit ad principale bonum rationis; avaritia | |
| 3319 tamen est principale vitium, quia respicit ad pecuniam, quae habet | |
| 3320 quandam principalitatem inter bona sensibilia, ratione iam dicta. | |
| 3321 Prodigalitas autem non ordinatur ad aliquem finem principaliter | |
| 3322 appetibilem, sed magis videtur procedere ex defectu rationis. Unde | |
| 3323 philosophus dicit, in IV Ethic., quod prodigus magis dicitur vanus | |
| 3324 quam malus.</p> | |
| 3325 <p title="II-II q. 118 a. 7 ad 2"><a name="43911"><span class= | |
| 3326 "ref">[43911] IIª-IIae q. 118 a. 7 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 3327 dicendum quod pecunia ordinatur quidem ad aliud sicut ad finem, | |
| 3328 inquantum tamen utilis est ad omnia sensibilia conquirenda, | |
| 3329 continet quodammodo virtute omnia. Et ideo habet quandam | |
| 3330 similitudinem felicitatis, ut dictum est.</p> | |
| 3331 <p title="II-II q. 118 a. 7 ad 3"><a name="43912"><span class= | |
| 3332 "ref">[43912] IIª-IIae q. 118 a. 7 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 3333 dicendum quod nihil prohibet vitium capitale interdum a quibusdam | |
| 3334 aliis oriri, ut dictum est, dum tamen ex eo alia vitia soleant | |
| 3335 plerumque oriri.</p> | |
| 3336 <br /> | |
| 3337 <div class="E">Articulus 8</div> | |
| 3338 <p title="II-II q. 118 a. 8 arg. 1"><a name="43913"><span class= | |
| 3339 "ref">[43913] IIª-IIae q. 118 a. 8 arg. 1</span></a> Ad | |
| 3340 octavum sic proceditur. Videtur quod non sint avaritiae filiae quae | |
| 3341 dicuntur, <i>scilicet proditio, fraus, fallacia, periuria, | |
| 3342 inquietudo, violentiae, et contra misericordiam obduratio</i>. | |
| 3343 Avaritia enim opponitur liberalitati, ut dictum est. Proditio | |
| 3344 autem, fraus et fallacia opponuntur prudentiae; periuria religioni; | |
| 3345 inquietudo spei vel caritati, quae quiescit in amato; violentiae | |
| 3346 opponuntur iustitiae; obduratio misericordiae. Ergo huiusmodi vitia | |
| 3347 non pertinent ad avaritiam.</p> | |
| 3348 <p title="II-II q. 118 a. 8 arg. 2"><a name="43914"><span class= | |
| 3349 "ref">[43914] IIª-IIae q. 118 a. 8 arg. 2</span></a> | |
| 3350 Praeterea, proditio, dolus et fallacia ad idem pertinere videntur, | |
| 3351 scilicet ad proximi deceptionem. Ergo non debent enumerari tanquam | |
| 3352 diversae filiae avaritiae.</p> | |
| 3353 <p title="II-II q. 118 a. 8 arg. 3"><a name="43915"><span class= | |
| 3354 "ref">[43915] IIª-IIae q. 118 a. 8 arg. 3</span></a> | |
| 3355 Praeterea, Isidorus ponit novem filias, quae sunt <i>mendacium, | |
| 3356 fraus, furtum, periurium, et turpis lucri appetitus, falsa | |
| 3357 testimonia, violentia inhumanitas, rapacitas</i>. Ergo prima | |
| 3358 assignatio filiarum fuit insufficiens.</p> | |
| 3359 <p title="II-II q. 118 a. 8 arg. 4"><a name="43916"><span class= | |
| 3360 "ref">[43916] IIª-IIae q. 118 a. 8 arg. 4</span></a> | |
| 3361 Praeterea, philosophus, in IV Ethic., ponit multa genera vitiorum | |
| 3362 pertinentium ad avaritiam, quam illiberalitatem nominat, videlicet | |
| 3363 <i>parcos, tenaces, kimibiles, illiberales operationes operantes, | |
| 3364 et de meretricio pastos, et usurarios, aleatores, et mortuorum | |
| 3365 spoliatores, et latrones</i>. Ergo videtur quod praedicta | |
| 3366 enumeratio sit insufficiens.</p> | |
| 3367 <p title="II-II q. 118 a. 8 arg. 5"><a name="43917"><span class= | |
| 3368 "ref">[43917] IIª-IIae q. 118 a. 8 arg. 5</span></a> | |
| 3369 Praeterea, tyranni maxime violentias subditis inferunt. Dicit autem | |
| 3370 philosophus, ibidem, quod <i>tyrannos civitates desolantes et sacra | |
| 3371 praedantes non dicimus illiberales</i>, idest avaros. Ergo | |
| 3372 violentia non debet poni filia avaritiae.</p> | |
| 3373 <p title="II-II q. 118 a. 8 s. c."><a name="43918"><span class= | |
| 3374 "ref">[43918] IIª-IIae q. 118 a. 8 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 3375 est quod Gregorius, XXXI Moral., assignat avaritiae filias prius | |
| 3376 enumeratas.</p> | |
| 3377 <p title="II-II q. 118 a. 8 co."><a name="43919"><span class= | |
| 3378 "ref">[43919] IIª-IIae q. 118 a. 8 co.</span></a> Respondeo | |
| 3379 dicendum quod filiae avaritiae dicuntur vitia quae ex ipsa | |
| 3380 oriuntur, et praecipue secundum appetitum finis. Quia vero avaritia | |
| 3381 est superfluus amor habendi divitias, in duobus excedit. Primo | |
| 3382 enim, superabundat in retinendo. Et ex hac parte oritur ex avaritia | |
| 3383 obduratio contra misericordiam, quia scilicet cor eius misericordia | |
| 3384 non emollitur, ut de divitiis suis subveniat miseris. Secundo, ad | |
| 3385 avaritiam pertinet superabundare in accipiendo. Et secundum hoc, | |
| 3386 avaritia potest considerari dupliciter. Uno modo, secundum quod est | |
| 3387 in affectu. Et sic ex avaritia oritur inquietudo, inquantum ingerit | |
| 3388 homini sollicitudinem et curas superfluas, avarus enim non impletur | |
| 3389 pecunia, ut dicitur Eccle. V. Alio modo, potest considerari in | |
| 3390 effectu. Et sic in acquirendo aliena utitur quandoque quidem vi, | |
| 3391 quod pertinet ad violentias; quandoque autem dolo. Qui quidem si | |
| 3392 fiat in verbo, erit fallacia, quantum ad simplex verbum; periurium | |
| 3393 autem si addatur confirmatio iuramenti. Si autem dolus committatur | |
| 3394 in opere, sic, quantum ad res, erit fraus; quantum autem ad | |
| 3395 personas, proditio, ut patet de Iuda, qui ex avaritia prodidit | |
| 3396 Christum.</p> | |
| 3397 <p title="II-II q. 118 a. 8 ad 1"><a name="43920"><span class= | |
| 3398 "ref">[43920] IIª-IIae q. 118 a. 8 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 3399 ergo dicendum quod non oportet filias alicuius peccati capitalis ad | |
| 3400 idem genus vitii pertinere, quia ad finem unius vitii possunt | |
| 3401 ordinari etiam peccata alterius generis. Aliud est enim peccatum | |
| 3402 habere filias, et peccatum habere species.</p> | |
| 3403 <p title="II-II q. 118 a. 8 ad 2"><a name="43921"><span class= | |
| 3404 "ref">[43921] IIª-IIae q. 118 a. 8 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 3405 dicendum quod illa tria distinguuntur sicut dictum est.</p> | |
| 3406 <p title="II-II q. 118 a. 8 ad 3"><a name="43922"><span class= | |
| 3407 "ref">[43922] IIª-IIae q. 118 a. 8 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 3408 dicendum quod illa novem reducuntur ad praedicta septem. Nam | |
| 3409 mendacium et falsum testimonium continetur sub fallacia, falsum | |
| 3410 enim testimonium est quaedam specificatio mendacii; sicut et furtum | |
| 3411 est quaedam specificatio fraudis, unde sub fraude continetur. | |
| 3412 Appetitus autem turpis lucri pertinet ad inquietudinem. Rapacitas | |
| 3413 autem continetur sub violentia, cum sit species eius. Inhumanitas | |
| 3414 autem est idem quod obduratio contra misericordiam.</p> | |
| 3415 <p title="II-II q. 118 a. 8 ad 4"><a name="43923"><span class= | |
| 3416 "ref">[43923] IIª-IIae q. 118 a. 8 ad 4</span></a> Ad quartum | |
| 3417 dicendum quod illa quae ponit Aristoteles sunt illiberalitatis vel | |
| 3418 avaritiae species magis quam filiae. Potest enim aliquis dici | |
| 3419 illiberalis vel avarus ex eo quod deficit in dando, et si quidem | |
| 3420 parum det, vocatur parcus; si autem nihil, tenax; si autem cum | |
| 3421 magna difficultate det, vocatur kimibilis, quasi kimini venditor, | |
| 3422 quia de parvis magnam vim facit. Quandoque autem aliquis dicitur | |
| 3423 illiberalis vel avarus quia excedit in accipiendo. Et hoc | |
| 3424 dupliciter. Uno modo, quia turpiter lucratur, vel vilia et servilia | |
| 3425 opera exercendo per illiberales operationes; vel quia de aliquibus | |
| 3426 vitiosis actibus lucratur, sicut de meretricio, vel de aliquo | |
| 3427 huiusmodi; vel quia lucratur de eo quod gratis oportet concedere, | |
| 3428 sicut usurarii; vel quia lucratur parva cum magno labore. Alio | |
| 3429 modo, quia iniuste lucratur, vel vivis vim inferendo, sicut | |
| 3430 latrones; vel mortuos spoliando; vel ab amicis auferendo, sicut | |
| 3431 aleatores.</p> | |
| 3432 <p title="II-II q. 118 a. 8 ad 5"><a name="43924"><span class= | |
| 3433 "ref">[43924] IIª-IIae q. 118 a. 8 ad 5</span></a> Ad quintum | |
| 3434 dicendum quod sicut liberalitas est circa mediocres pecunias, ita | |
| 3435 et illiberalitas. Unde tyranni, qui magna per violentiam auferunt, | |
| 3436 non dicuntur illiberales, sed iniusti.</p> | |
| 3437 <br /> | |
| 3438 <div class="D">Quaestio 119</div> | |
| 3439 <div class="G">Prooemium</div> | |
| 3440 <p title="II-II q. 119 pr."><a name="43925"><span class= | |
| 3441 "ref">[43925] IIª-IIae q. 119 pr.</span></a> Deinde | |
| 3442 considerandum est de prodigalitate. Et circa hoc quaeruntur tria. | |
| 3443 Primo, utrum prodigalitas avaritiae opponatur. Secundo, utrum | |
| 3444 prodigalitas sit peccatum. Tertio, utrum sit gravius peccatum quam | |
| 3445 avaritia.</p> | |
| 3446 <br /> | |
| 3447 <div class="E">Articulus 1</div> | |
| 3448 <p title="II-II q. 119 a. 1 arg. 1"><a name="43926"><span class= | |
| 3449 "ref">[43926] IIª-IIae q. 119 a. 1 arg. 1</span></a> Ad primum | |
| 3450 sic proceditur. Videtur quod prodigalitas non opponatur avaritiae. | |
| 3451 Opposita enim non possunt esse simul in eodem. Sed aliqui sunt | |
| 3452 simul prodigi et illiberales. Ergo prodigalitas non opponitur | |
| 3453 avaritiae.</p> | |
| 3454 <p title="II-II q. 119 a. 1 arg. 2"><a name="43927"><span class= | |
| 3455 "ref">[43927] IIª-IIae q. 119 a. 1 arg. 2</span></a> | |
| 3456 Praeterea, opposita sunt circa idem. Sed avaritia, secundum quod | |
| 3457 opponitur liberalitati, est circa passiones quasdam quibus homo | |
| 3458 afficitur ad pecuniam. Prodigalitas autem non videtur esse circa | |
| 3459 aliquas animae passiones, non enim afficitur circa pecunias, nec | |
| 3460 circa aliquid aliud huiusmodi. Non ergo prodigalitas opponitur | |
| 3461 avaritiae.</p> | |
| 3462 <p title="II-II q. 119 a. 1 arg. 3"><a name="43928"><span class= | |
| 3463 "ref">[43928] IIª-IIae q. 119 a. 1 arg. 3</span></a> | |
| 3464 Praeterea, peccatum principaliter recipit speciem a fine, ut supra | |
| 3465 habitum est. Sed prodigalitas semper videtur ordinari ad aliquem | |
| 3466 finem illicitum, propter quem bona sua expendit, et praecipue | |
| 3467 propter voluptates, unde et Luc. XV dicitur de filio prodigo quod | |
| 3468 <i>dissipavit substantiam suam luxuriose vivendo</i>. Ergo videtur | |
| 3469 quod prodigalitas opponatur magis temperantiae et insensibilitati | |
| 3470 quam avaritiae et liberalitati.</p> | |
| 3471 <p title="II-II q. 119 a. 1 s. c."><a name="43929"><span class= | |
| 3472 "ref">[43929] IIª-IIae q. 119 a. 1 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 3473 est quod philosophus, in II et IV Ethic., ponit prodigalitatem | |
| 3474 oppositam liberalitati et illiberalitati, quam nunc avaritiam | |
| 3475 dicimus.</p> | |
| 3476 <p title="II-II q. 119 a. 1 co."><a name="43930"><span class= | |
| 3477 "ref">[43930] IIª-IIae q. 119 a. 1 co.</span></a> Respondeo | |
| 3478 dicendum quod in moralibus attenditur oppositio vitiorum ad invicem | |
| 3479 et ad virtutem secundum superabundantiam et defectum. Differunt | |
| 3480 autem avaritia et prodigalitas secundum superabundantiam et | |
| 3481 defectum, diversimode. Nam in affectione divitiarum, avarus | |
| 3482 superabundat, plus debito eas diligens, prodigus autem deficit, | |
| 3483 minus debito earum sollicitudinem gerens. Circa exteriora vero, ad | |
| 3484 prodigalitatem pertinet excedere quidem in dando, deficere autem in | |
| 3485 retinendo et acquirendo, ad avaritiam autem pertinet e contrario | |
| 3486 deficere quidem in dando, superabundare autem in accipiendo et | |
| 3487 retinendo. Unde patet quod prodigalitas avaritiae opponitur.</p> | |
| 3488 <p title="II-II q. 119 a. 1 ad 1"><a name="43931"><span class= | |
| 3489 "ref">[43931] IIª-IIae q. 119 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 3490 ergo dicendum quod nihil prohibet eidem inesse opposita secundum | |
| 3491 diversa, ab illo tamen aliquid magis denominatur quod est | |
| 3492 principalius. Sicut autem in liberalitate, quae medium tenet, | |
| 3493 praecipua est datio, ad quam acceptio et retentio ordinantur; ita | |
| 3494 etiam avaritia et prodigalitas praecipue attenduntur secundum | |
| 3495 dationem. Unde ille qui superabundat in dando vocatur prodigus; qui | |
| 3496 autem deficit in dando vocatur avarus. Contingit autem quandoque | |
| 3497 quod aliquis deficit in dando qui tamen non excedit in accipiendo, | |
| 3498 ut philosophus dicit, in IV Ethic. Similiter etiam contingit quod | |
| 3499 aliquis excedat in dando, et ex hoc est prodigus; et simul cum hoc, | |
| 3500 excedat in accipiendo. Vel ex quadam necessitate, quia, dum | |
| 3501 superabundant in dando, deficiunt eis propria bona, unde coguntur | |
| 3502 indebite acquirere, quod pertinet ad avaritiam. Vel etiam propter | |
| 3503 animi inordinationem, dum enim non dant propter bonum, quasi | |
| 3504 contempta virtute, non curant undecumque et qualitercumque | |
| 3505 accipiant. Et sic non secundum idem sunt prodigi et avari.</p> | |
| 3506 <p title="II-II q. 119 a. 1 ad 2"><a name="43932"><span class= | |
| 3507 "ref">[43932] IIª-IIae q. 119 a. 1 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 3508 dicendum quod prodigalitas attenditur circa passiones pecuniae non | |
| 3509 sicut superabundans in eis, sed sicut deficiens.</p> | |
| 3510 <p title="II-II q. 119 a. 1 ad 3"><a name="43933"><span class= | |
| 3511 "ref">[43933] IIª-IIae q. 119 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 3512 dicendum quod prodigus non semper abundat in dando propter | |
| 3513 voluptates, circa quas est intemperantia, sed quandoque quidem ex | |
| 3514 eo quod taliter est dispositus ut divitias non curet; quandoque | |
| 3515 autem propter aliquid aliud. Ut frequentius tamen ad intemperantias | |
| 3516 declinant, tum quia, ex quo superflue expendunt in aliis, etiam in | |
| 3517 rebus voluptuosis expendere non verentur, ad quas magis inclinat | |
| 3518 concupiscentia carnis; tum etiam, quia non delectantur in bono | |
| 3519 virtutis, quaerunt sibi delectationes corporales. Et inde est quod | |
| 3520 philosophus dicit, in IV Ethic., quod <i>multi prodigorum fiunt | |
| 3521 intemperati</i>.</p> | |
| 3522 <br /> | |
| 3523 <div class="E">Articulus 2</div> | |
| 3524 <p title="II-II q. 119 a. 2 arg. 1"><a name="43934"><span class= | |
| 3525 "ref">[43934] IIª-IIae q. 119 a. 2 arg. 1</span></a> Ad | |
| 3526 secundum sic proceditur. Videtur quod prodigalitas non sit | |
| 3527 peccatum. Dicit enim apostolus, I ad Tim. ult., <i>radix omnium | |
| 3528 malorum est cupiditas</i>. Non autem est radix prodigalitatis, quae | |
| 3529 ei opponitur. Ergo prodigalitas non est peccatum.</p> | |
| 3530 <p title="II-II q. 119 a. 2 arg. 2"><a name="43935"><span class= | |
| 3531 "ref">[43935] IIª-IIae q. 119 a. 2 arg. 2</span></a> | |
| 3532 Praeterea, apostolus, I ad Tim. ult., dicit, <i>divitibus huius | |
| 3533 saeculi praecipe facile tribuere, communicare</i>. Sed hoc maxime | |
| 3534 faciunt prodigi. Ergo prodigalitas non est peccatum.</p> | |
| 3535 <p title="II-II q. 119 a. 2 arg. 3"><a name="43936"><span class= | |
| 3536 "ref">[43936] IIª-IIae q. 119 a. 2 arg. 3</span></a> | |
| 3537 Praeterea, ad prodigalitatem pertinet superabundare in datione et | |
| 3538 deficere in sollicitudine divitiarum. Sed hoc maxime convenit viris | |
| 3539 perfectis implentibus quod dominus dicit, Matth. VI, <i>nolite | |
| 3540 solliciti esse in crastinum</i>; et XIX, <i>vende omnia quae habes, | |
| 3541 et da pauperibus</i>. Ergo prodigalitas non est peccatum.</p> | |
| 3542 <p title="II-II q. 119 a. 2 s. c."><a name="43937"><span class= | |
| 3543 "ref">[43937] IIª-IIae q. 119 a. 2 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 3544 est quod filius prodigus vituperatur de sua prodigalitate, Luc. | |
| 3545 XV.</p> | |
| 3546 <p title="II-II q. 119 a. 2 co."><a name="43938"><span class= | |
| 3547 "ref">[43938] IIª-IIae q. 119 a. 2 co.</span></a> Respondeo | |
| 3548 dicendum quod, sicut dictum est, prodigalitas opponitur avaritiae | |
| 3549 secundum oppositionem superabundantiae et defectus. Medium autem | |
| 3550 virtutis per utrumque horum corrumpitur. Ex hoc autem est aliquid | |
| 3551 vitiosum et peccatum quod corrumpit bonum virtutis. Unde | |
| 3552 relinquitur quod prodigalitas sit peccatum.</p> | |
| 3553 <p title="II-II q. 119 a. 2 ad 1"><a name="43939"><span class= | |
| 3554 "ref">[43939] IIª-IIae q. 119 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 3555 ergo dicendum quod illud verbum apostoli quidam exponunt non de | |
| 3556 cupiditate actuali, sed de quadam habituali cupiditate, quae est | |
| 3557 concupiscentia fomitis, ex qua omnia peccata oriuntur. Alii vero | |
| 3558 dicunt quod loquitur de cupiditate generali respectu cuiuscumque | |
| 3559 boni. Et sic manifestum est quod etiam prodigalitas ex cupiditate | |
| 3560 oritur, prodigus enim aliquod bonum temporale cupit consequi | |
| 3561 inordinate; vel placere aliis, vel saltem satisfacere suae | |
| 3562 voluntati in dando. Sed si quis recte consideret, apostolus ibi | |
| 3563 loquitur, ad litteram, de cupiditate divitiarum, nam supra | |
| 3564 praemiserat, qui volunt divites fieri, et cetera. Et sic dicitur | |
| 3565 esse avaritia radix omnium malorum, non quia omnia mala semper ex | |
| 3566 avaritia oriantur, sed quia nullum malum est quod non interdum ex | |
| 3567 avaritia oriatur. Unde et prodigalitas quandoque ex avaritia | |
| 3568 nascitur, sicut cum aliquis prodige multa consumit intentione | |
| 3569 captandi favorem aliquorum, a quibus divitias accipiat.</p> | |
| 3570 <p title="II-II q. 119 a. 2 ad 2"><a name="43940"><span class= | |
| 3571 "ref">[43940] IIª-IIae q. 119 a. 2 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 3572 dicendum quod apostolus monet divites ut facile tribuant et | |
| 3573 communicent sua secundum quod oportet. Quod non faciunt prodigi, | |
| 3574 quia, ut philosophus dicit, in IV Ethic., <i>dationes eorum non | |
| 3575 sunt bonae, neque boni gratia, neque secundum quod oportet, sed | |
| 3576 quandoque dant multa illis quos oporteret pauperes esse, scilicet | |
| 3577 histrionibus et adulatoribus, bonis autem nihil darent</i>.</p> | |
| 3578 <p title="II-II q. 119 a. 2 ad 3"><a name="43941"><span class= | |
| 3579 "ref">[43941] IIª-IIae q. 119 a. 2 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 3580 dicendum quod superexcessus prodigalitatis non attenditur | |
| 3581 principaliter secundum quantitatem dati, sed magis inquantum | |
| 3582 excedit id quod fieri oportet. Unde quandoque liberalis maiora dat | |
| 3583 quam prodigus, si necessarium sit. Sic ergo dicendum est quod illi | |
| 3584 qui, intentione sequendi Christum, omnia sua dant, et ab animo suo | |
| 3585 omnem temporalium sollicitudinem removent, non sunt prodigi, sed | |
| 3586 perfecte liberales.</p> | |
| 3587 <br /> | |
| 3588 <div class="E">Articulus 3</div> | |
| 3589 <p title="II-II q. 119 a. 3 arg. 1"><a name="43942"><span class= | |
| 3590 "ref">[43942] IIª-IIae q. 119 a. 3 arg. 1</span></a> Ad | |
| 3591 tertium sic proceditur. Videtur quod prodigalitas sit gravius | |
| 3592 peccatum quam avaritia. Per avaritiam enim aliquis nocet proximo, | |
| 3593 cui bona sua non communicat. Per prodigalitatem autem aliquis sibi | |
| 3594 ipsi nocet, dicit enim philosophus, in IV Ethic., quod <i>corruptio | |
| 3595 divitiarum, per quas homo vivit, est quaedam ipsius esse | |
| 3596 perditio</i>. Gravius autem peccat qui sibi ipsi nocet, secundum | |
| 3597 illud Eccli. XIV, <i>qui sibi nequam est, cui bonus erit?</i> Ergo | |
| 3598 prodigalitas erit gravius peccatum quam avaritia.</p> | |
| 3599 <p title="II-II q. 119 a. 3 arg. 2"><a name="43943"><span class= | |
| 3600 "ref">[43943] IIª-IIae q. 119 a. 3 arg. 2</span></a> | |
| 3601 Praeterea, inordinatio quae provenit cum aliqua conditione | |
| 3602 laudabili, minus est vitiosa. Sed inordinatio avaritiae quandoque | |
| 3603 est cum aliqua laudabili conditione, ut patet in illis qui nolunt | |
| 3604 sua expendere nec aliena accipere. Prodigalitatis autem inordinatio | |
| 3605 provenit cum conditione vituperabili, unde et prodigalitatem | |
| 3606 attribuimus intemperatis hominibus, ut philosophus dicit, in IV | |
| 3607 Ethic. Ergo prodigalitas est gravius vitium quam avaritia.</p> | |
| 3608 <p title="II-II q. 119 a. 3 arg. 3"><a name="43944"><span class= | |
| 3609 "ref">[43944] IIª-IIae q. 119 a. 3 arg. 3</span></a> | |
| 3610 Praeterea, prudentia est praecipua inter morales virtutes, ut supra | |
| 3611 habitum est. Sed prodigalitas magis opponitur prudentiae quam | |
| 3612 avaritia, dicitur enim Prov. XXI, <i>thesaurus desiderabilis et | |
| 3613 oleum in tabernaculo iusti, et imprudens homo dissipabit illud</i>; | |
| 3614 et philosophus dicit, in IV Ethic., quod <i>insipientis est | |
| 3615 superabundanter dare et non accipere</i>. Ergo prodigalitas est | |
| 3616 gravius peccatum quam avaritia.</p> | |
| 3617 <p title="II-II q. 119 a. 3 s. c."><a name="43945"><span class= | |
| 3618 "ref">[43945] IIª-IIae q. 119 a. 3 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 3619 est quod philosophus dicit, in IV Ethic., quod prodigus multum | |
| 3620 videtur melior illiberali.</p> | |
| 3621 <p title="II-II q. 119 a. 3 co."><a name="43946"><span class= | |
| 3622 "ref">[43946] IIª-IIae q. 119 a. 3 co.</span></a> Respondeo | |
| 3623 dicendum quod prodigalitas, secundum se considerata, minus peccatum | |
| 3624 est quam avaritia. Et hoc triplici ratione. Primo quidem, quia | |
| 3625 avaritia magis differt a virtute opposita. Magis enim ad liberalem | |
| 3626 pertinet dare, in quo superabundat prodigus, quam accipere vel | |
| 3627 retinere, in quo superabundat avarus. Secundo, quia prodigus est | |
| 3628 multis utilis, quibus dat, avarus autem nulli, sed nec sibi ipsi, | |
| 3629 ut dicitur in IV Ethic. Tertio, quia prodigalitas est facile | |
| 3630 sanabilis. Et per hoc quod declinat ad aetatem senectutis, quae est | |
| 3631 contraria prodigalitati. Et per hoc quod pervenit ad egestatem de | |
| 3632 facili, dum multa inutiliter consumit, et sic, pauper factus, non | |
| 3633 potest in dando superabundare. Et etiam quia de facili perducitur | |
| 3634 ad virtutem, propter similitudinem quam habet ad ipsam. Sed avarus | |
| 3635 non de facili sanatur, ratione supradicta.</p> | |
| 3636 <p title="II-II q. 119 a. 3 ad 1"><a name="43947"><span class= | |
| 3637 "ref">[43947] IIª-IIae q. 119 a. 3 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 3638 ergo dicendum quod differentia prodigi et avari non attenditur | |
| 3639 secundum hoc quod est peccare in seipsum, et in alium. Nam prodigus | |
| 3640 peccat in seipsum, dum bona sua consumit, unde vivere debet, peccat | |
| 3641 etiam in alterum, consumendo bona ex quibus aliis deberet | |
| 3642 providere. Et praecipue hoc apparet in clericis, qui sunt | |
| 3643 dispensatores bonorum Ecclesiae, quae sunt pauperum, quos | |
| 3644 defraudant prodige expendendo. Similiter etiam avarus peccat in | |
| 3645 alios, inquantum deficit in dationibus, peccat etiam in seipsum, | |
| 3646 inquantum deficit in sumptibus; unde dicitur Eccle. VI, <i>vir cui | |
| 3647 Deus dedit divitias, nec tribuit ei potestatem ut comedat ex | |
| 3648 eis</i>. Sed tamen in hoc superabundat prodigus, quia sic sibi et | |
| 3649 quibusdam aliis nocet quod tamen aliquibus prodest. Avarus autem | |
| 3650 nec sibi nec aliis prodest, quia non audet uti etiam ad suam | |
| 3651 utilitatem bonis suis.</p> | |
| 3652 <p title="II-II q. 119 a. 3 ad 2"><a name="43948"><span class= | |
| 3653 "ref">[43948] IIª-IIae q. 119 a. 3 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 3654 dicendum quod cum de vitiis communiter loquimur, iudicamus de eis | |
| 3655 secundum proprias rationes ipsorum, sicut circa prodigalitatem | |
| 3656 attendimus quod superflue consumit divitias, circa avaritiam vero | |
| 3657 quod superflue eas retinet. Quod autem aliquis propter | |
| 3658 intemperantiam superflue consumat, hoc iam nominat simul multa | |
| 3659 peccata, unde et tales prodigi sunt peiores, ut dicitur IV Ethic. | |
| 3660 Quod autem illiberalis sive avarus abstineat ab accipiendis | |
| 3661 alienis, etsi in se laudabile videatur, tamen ex causa propter quam | |
| 3662 facit, vituperabile est, dum ideo non vult ab aliis accipere ne | |
| 3663 cogatur aliis dare.</p> | |
| 3664 <p title="II-II q. 119 a. 3 ad 3"><a name="43949"><span class= | |
| 3665 "ref">[43949] IIª-IIae q. 119 a. 3 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 3666 dicendum quod omnia vitia prudentiae opponuntur, sicut et omnes | |
| 3667 virtutes a prudentia diriguntur. Et ideo vitium ex hoc ipso quod | |
| 3668 opponitur soli prudentiae, levius reputatur.</p> | |
| 3669 <br /> | |
| 3670 <div class="D">Quaestio 120</div> | |
| 3671 <div class="G">Prooemium</div> | |
| 3672 <p title="II-II q. 120 pr."><a name="43950"><span class= | |
| 3673 "ref">[43950] IIª-IIae q. 120 pr.</span></a> Deinde | |
| 3674 considerandum est de epieikeia. Circa quam quaeruntur duo. Primo, | |
| 3675 utrum epieikeia sit virtus. Secundo, utrum sit pars iustitiae.</p> | |
| 3676 <br /> | |
| 3677 <div class="E">Articulus 1</div> | |
| 3678 <p title="II-II q. 120 a. 1 arg. 1"><a name="43951"><span class= | |
| 3679 "ref">[43951] IIª-IIae q. 120 a. 1 arg. 1</span></a> Ad primum | |
| 3680 sic proceditur. Videtur quod epieikeia non sit virtus. Nulla enim | |
| 3681 virtus aufert aliam virtutem. Sed epieikeia aufert aliam virtutem, | |
| 3682 quia et tollit id quod iustum est secundum legem; et opponi videtur | |
| 3683 severitati. Ergo epieikeia non est virtus.</p> | |
| 3684 <p title="II-II q. 120 a. 1 arg. 2"><a name="43952"><span class= | |
| 3685 "ref">[43952] IIª-IIae q. 120 a. 1 arg. 2</span></a> | |
| 3686 Praeterea, Augustinus dicit, in libro de vera Relig., <i>in istis | |
| 3687 temporalibus legibus, quanquam de his homines iudicent cum eas | |
| 3688 instituunt, tamen cum fuerint institutae et firmatae, non licebit | |
| 3689 iudici de ipsis iudicare, sed secundum ipsas</i>. Sed epieikes | |
| 3690 videtur iudicare de lege, quando eam aestimat non esse servandam in | |
| 3691 aliquo casu. Ergo epieikeia magis est vitium quam virtus.</p> | |
| 3692 <p title="II-II q. 120 a. 1 arg. 3"><a name="43953"><span class= | |
| 3693 "ref">[43953] IIª-IIae q. 120 a. 1 arg. 3</span></a> | |
| 3694 Praeterea, ad epieikeiam videtur pertinere ut attendat ad | |
| 3695 intentionem legislatoris, ut philosophus dicit, in V Ethic. Sed | |
| 3696 interpretari intentionem legislatoris ad solum principem pertinet, | |
| 3697 unde imperator dicit, in codice, de legibus et Constitut. Princip., | |
| 3698 <i>inter aequitatem iusque interpositam interpretationem nobis | |
| 3699 solis et oportet et licet inspicere</i>. Ergo actus epieikeiae est | |
| 3700 illicitus. Non ergo epieikeia est virtus.</p> | |
| 3701 <p title="II-II q. 120 a. 1 s. c."><a name="43954"><span class= | |
| 3702 "ref">[43954] IIª-IIae q. 120 a. 1 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 3703 est quod philosophus, in V Ethic., ponit eam virtutem.</p> | |
| 3704 <p title="II-II q. 120 a. 1 co."><a name="43955"><span class= | |
| 3705 "ref">[43955] IIª-IIae q. 120 a. 1 co.</span></a> Respondeo | |
| 3706 dicendum quod, sicut supra dictum est, cum de legibus ageretur, | |
| 3707 quia humani actus, de quibus leges dantur, in singularibus | |
| 3708 contingentibus consistunt, quae infinitis modis variari possunt, | |
| 3709 non fuit possibile aliquam regulam legis institui quae in nullo | |
| 3710 casu deficeret, sed legislatores attendunt ad id quod in pluribus | |
| 3711 accidit, secundum hoc legem ferentes; quam tamen in aliquibus | |
| 3712 casibus servare est contra aequalitatem iustitiae, et contra bonum | |
| 3713 commune, quod lex intendit. Sicut lex instituit quod deposita | |
| 3714 reddantur, quia hoc ut in pluribus iustum est, contingit tamen | |
| 3715 aliquando esse nocivum, puta si furiosus deposuit gladium et eum | |
| 3716 reposcat dum est in furia, vel si aliquis reposcat depositum ad | |
| 3717 patriae impugnationem. In his ergo et similibus casibus malum esset | |
| 3718 sequi legem positam, bonum autem est, praetermissis verbis legis, | |
| 3719 sequi id quod poscit iustitiae ratio et communis utilitas. Et ad | |
| 3720 hoc ordinatur epieikeia, quae apud nos dicitur aequitas. Unde patet | |
| 3721 quod epieikeia est virtus.</p> | |
| 3722 <p title="II-II q. 120 a. 1 ad 1"><a name="43956"><span class= | |
| 3723 "ref">[43956] IIª-IIae q. 120 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 3724 ergo dicendum quod epieikes non deserit iustum simpliciter, sed | |
| 3725 iustum quod est lege determinatum. Nec etiam opponitur severitati, | |
| 3726 quae sequitur veritatem legis in quibus oportet, sequi autem verba | |
| 3727 legis in quibus non oportet, vitiosum est. Unde dicitur in codice, | |
| 3728 de legibus et Constit. Princip., <i>non dubium est in legem | |
| 3729 committere eum qui, verba legis amplexus, contra legis nititur | |
| 3730 voluntatem</i>.</p> | |
| 3731 <p title="II-II q. 120 a. 1 ad 2"><a name="43957"><span class= | |
| 3732 "ref">[43957] IIª-IIae q. 120 a. 1 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 3733 dicendum quod ille de lege iudicat qui dicit eam non esse bene | |
| 3734 positam. Qui vero dicit verba legis non esse in hoc casu servanda, | |
| 3735 non iudicat de lege, sed de aliquo particulari negotio quod | |
| 3736 occurrit.</p> | |
| 3737 <p title="II-II q. 120 a. 1 ad 3"><a name="43958"><span class= | |
| 3738 "ref">[43958] IIª-IIae q. 120 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 3739 dicendum quod interpretatio locum habet in dubiis, in quibus non | |
| 3740 licet, absque determinatione principis, a verbis legis recedere. | |
| 3741 Sed in manifestis non est opus interpretatione, sed executione.</p> | |
| 3742 <br /> | |
| 3743 <div class="E">Articulus 2</div> | |
| 3744 <p title="II-II q. 120 a. 2 arg. 1"><a name="43959"><span class= | |
| 3745 "ref">[43959] IIª-IIae q. 120 a. 2 arg. 1</span></a> Ad | |
| 3746 secundum sic proceditur. Videtur quod epieikeia non sit pars | |
| 3747 iustitiae. Ut enim ex praedictis patet, duplex est iustitia, una | |
| 3748 particularis, et alia legalis. Sed epieikeia non est pars iustitiae | |
| 3749 particularis, quia se extendit ad omnes virtutes, sicut et iustitia | |
| 3750 legalis. Similiter etiam non est pars iustitiae legalis, quia | |
| 3751 operatur praeter id quod lege positum est. Ergo videtur quod | |
| 3752 epieikeia non sit pars iustitiae.</p> | |
| 3753 <p title="II-II q. 120 a. 2 arg. 2"><a name="43960"><span class= | |
| 3754 "ref">[43960] IIª-IIae q. 120 a. 2 arg. 2</span></a> | |
| 3755 Praeterea, virtus principalior non assignatur virtuti minus | |
| 3756 principali ut pars, cardinalibus enim virtutibus, quasi | |
| 3757 principalibus, assignantur secundariae virtutes ut partes. Sed | |
| 3758 epieikeia videtur esse principalior virtus quam iustitia, ut ipsum | |
| 3759 nomen sonat, dicitur enim ab epi, quod est supra, et dikaion, quod | |
| 3760 est iustum. Ergo epieikeia non est pars iustitiae.</p> | |
| 3761 <p title="II-II q. 120 a. 2 arg. 3"><a name="43961"><span class= | |
| 3762 "ref">[43961] IIª-IIae q. 120 a. 2 arg. 3</span></a> | |
| 3763 Praeterea, videtur quod epieikeia sit idem quod modestia. Nam | |
| 3764 Philipp. IV, ubi dicitur, modestia vestra nota sit omnibus | |
| 3765 hominibus, in Graeco habetur epieikeia. Sed secundum Tullium, | |
| 3766 modestia est pars temperantiae. Ergo epieikeia non est pars | |
| 3767 iustitiae.</p> | |
| 3768 <p title="II-II q. 120 a. 2 s. c."><a name="43962"><span class= | |
| 3769 "ref">[43962] IIª-IIae q. 120 a. 2 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 3770 est quod philosophus dicit, in V Ethic., quod <i>epieikes est | |
| 3771 quoddam iustum</i>.</p> | |
| 3772 <p title="II-II q. 120 a. 2 co."><a name="43963"><span class= | |
| 3773 "ref">[43963] IIª-IIae q. 120 a. 2 co.</span></a> Respondeo | |
| 3774 dicendum quod, sicut supra dictum est, virtus aliqua habet | |
| 3775 triplicem partem, scilicet partem subiectivam, integralem et quasi | |
| 3776 potentialem. Pars autem subiectiva est de qua essentialiter | |
| 3777 praedicatur totum, et est in minus. Quod quidem contingit | |
| 3778 dupliciter, quandoque enim aliquid praedicatur de pluribus secundum | |
| 3779 unam rationem, sicut animal de equo et bove; quandoque autem | |
| 3780 praedicatur secundum prius et posterius, sicut ens praedicatur de | |
| 3781 substantia et accidente. Epieikeia ergo est pars iustitiae | |
| 3782 communiter dictae, tanquam iustitia quaedam existens, ut | |
| 3783 philosophus dicit, in V Ethic. Unde patet quod epieikeia est pars | |
| 3784 subiectiva iustitiae. Et de ea iustitia per prius dicitur quam de | |
| 3785 legali, nam legalis iustitia dirigitur secundum epieikeiam. Unde | |
| 3786 epieikeia est quasi superior regula humanorum actuum.</p> | |
| 3787 <p title="II-II q. 120 a. 2 ad 1"><a name="43964"><span class= | |
| 3788 "ref">[43964] IIª-IIae q. 120 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 3789 ergo dicendum quod epieikeia correspondet proprie iustitiae legali, | |
| 3790 et quodammodo continetur sub ea, et quodammodo excedit eam. Si enim | |
| 3791 iustitia legalis dicatur quae obtemperat legi sive quantum ad verba | |
| 3792 legis sive quantum ad intentionem legislatoris, quae potior est, | |
| 3793 sic epieikeia est pars potior legalis iustitiae. Si vero iustitia | |
| 3794 legalis dicatur solum quae obtemperat legi secundum verba legis, | |
| 3795 sic epieikeia non est pars legalis iustitiae, sed est pars | |
| 3796 iustitiae communiter dictae, contra iustitiam legalem divisa sicut | |
| 3797 excedens ipsam.</p> | |
| 3798 <p title="II-II q. 120 a. 2 ad 2"><a name="43965"><span class= | |
| 3799 "ref">[43965] IIª-IIae q. 120 a. 2 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 3800 dicendum quod, sicut philosophus dicit, in V Ethic., epieikeia est | |
| 3801 melior quadam iustitia, scilicet legali quae observat verba legis. | |
| 3802 Quia tamen et ipsa est iustitia quaedam, non est melior omni | |
| 3803 iustitia.</p> | |
| 3804 <p title="II-II q. 120 a. 2 ad 3"><a name="43966"><span class= | |
| 3805 "ref">[43966] IIª-IIae q. 120 a. 2 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 3806 dicendum quod ad epieikeiam pertinet aliquid moderari, scilicet | |
| 3807 observantiam verborum legis. Sed modestia quae ponitur pars | |
| 3808 temperantiae, moderatur exteriorem hominis vitam, puta in incessu | |
| 3809 vel habitu, vel aliis huiusmodi. Potest tamen esse quod nomen | |
| 3810 epieikeiae, apud Graecos, per quandam similitudinem transfertur ad | |
| 3811 omnes moderationes.</p> | |
| 3812 <div class="centro"><br /> | |
| 3813 <p><a href="sth3106.html"><img src="icons/ageretro.gif" width="19" | |
| 3814 height="19" align="middle" border="0" alt="age retro" /></a> | |
| 3815 <a href="sth3121.html"><img src="icons/ageultra.gif" width="19" | |
| 3816 height="19" align="middle" border="0" alt="age ultra" /></a></p> | |
| 3817 <br /> | |
| 3818 <hr /> | |
| 3819 <br /> | |
| 3820 <address>© 2006 Fundación Tomás de Aquino quoad | |
| 3821 hanc editionem<br /> | |
| 3822 Iura omnia asservantur<br /> | |
| 3823 OCLC nr. <a href="http://worldcatlibraries.org/wcpa/oclc/49644264" | |
| 3824 style="text-decoration=none">49644264</a></address> | |
| 3825 </div> | |
| 3826 </body> | |
| 3827 </html> |
