Mercurial > hg > Aquinas
annotate summa/latin/sth3081.html @ 46:6cfdc13efd8a
from www.ccel.org/ss/
| author | ht |
|---|---|
| date | Sun, 20 Dec 2009 22:10:12 +0000 |
| parents | 544e12f679ad |
| children | d777cc3962f2 |
| rev | line source |
|---|---|
| 28 | 1 <!DOCTYPE html PUBLIC "-//W3C//DTD XHTML 1.0 Transitional//EN" |
| 2 "http://www.w3.org/TR/xhtml1/DTD/xhtml1-transitional.dtd"> | |
| 3 <html lang="LA" xmlns="http://www.w3.org/1999/xhtml" xml:lang="LA"> | |
| 4 <head> | |
| 5 <meta name="generator" content= | |
| 6 "HTML Tidy for Windows (vers 1st February 2005), see www.w3.org" /> | |
| 7 <meta http-equiv="Content-Type" content= | |
| 8 "text/html; charset=us-ascii" /> | |
| 9 <meta http-equiv="Content-Style-Type" content="text/css" /> | |
| 10 <meta http-equiv="Content-Script-Type" content="text/javascript" /> | |
| 11 <meta name="keywords" content= | |
| 12 "Thomas de Aquino, Summa Theologiae, Corpus Thomisticum" /> | |
| 13 <meta name="language" content="Latin" /> | |
| 14 <meta name="security" content="public" /> | |
| 15 <meta name="owner" content="ealarcon@unav.es" /> | |
| 16 <meta name="author" content="Enrique Alarcón" /> | |
| 17 <meta name="abstract" content="" /> | |
| 18 <link rel="stylesheet" media="screen" href="vscreen.css" type= | |
| 19 "text/css" /> | |
| 20 <link rel="stylesheet" media="print" href="vprint.css" type= | |
| 21 "text/css" /> | |
| 22 <title>Thomas de Aquino, Summa Theologiae, IIª-IIae q. | |
| 23 81</title> | |
| 24 </head> | |
| 25 <body> | |
| 26 <a href="http://www.corpusthomisticum.org/"></a> | |
| 27 <div class="tres">CORPUS THOMISTICUM</div> | |
| 28 <div class="uno">Sancti Thomae de Aquino</div> | |
| 29 <div class="uno">Summa Theologiae</div> | |
| 30 <div class="dos">secunda pars secundae partis quaestio LXXXI</div> | |
| 31 <br /> | |
| 32 <div class="centro"> | |
| 33 <table align="center" summary="Imago"> | |
| 34 <tr> | |
| 35 <th><img src="icons/fugit190.jpg" width="275" height="190" border= | |
| 36 "0" alt= | |
| 37 "Thomas de Aquino a Filippino Lippi depictus (Cappella Carafa, S. Maria sopra Minerva, Roma)" | |
| 38 align="middle" /></th> | |
| 39 </tr> | |
| 40 </table> | |
| 41 <br /> | |
| 42 <span class="tres">Textum Leoninum Romae 1897 editum<br /> | |
| 43 ac automato translatum a Roberto Busa SJ in taenias | |
| 44 magneticas<br /> | |
| 45 denuo recognovit Enrique Alarcón atque instruxit<br /> | |
| 46 <br /></span><br /> | |
| 47 <hr /> | |
| 48 <br /> | |
| 49 <p><a href="sth3080.html"><img src="icons/ageretro.gif" width="19" | |
| 50 height="19" align="middle" border="0" alt="age retro" /></a> | |
| 51 <a href="sth3082.html"><img src="icons/ageultra.gif" width="19" | |
| 52 height="19" align="middle" border="0" alt="age ultra" /></a></p> | |
| 53 <script language="JavaScript" type="text/javascript"> | |
| 54 //<![CDATA[ | |
|
26
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
55 <!-- |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
56 // original code by Bill Trefzger 12/12/96; revised by Enrique Alarcon 12/9/2000 |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
57 function go(){if(document.selecter.select1.options[document.selecter.select1.selectedIndex].value !="none"){location=document.selecter.select1.options[document.selecter.select1.selectedIndex].value}} |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
58 document.write('<FORM NAME="selecter"><SELECT NAME="select1">'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
59 document.write('<OPTION VALUE="none">INDEX'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
60 document.write('<OPTION VALUE="none">------------------------------------------------'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
61 document.write('<OPTION VALUE="index.html">Corpus Thomisticum'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
62 document.write('<OPTION VALUE="iopera.html">Opera omnia'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
63 document.write('<OPTION VALUE="zbiblia.html">Bibliographia Thomistica'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
64 document.write('<OPTION VALUE="none">------------------------------------------------'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
65 document.write('<OPTION VALUE="#42359">IIª-IIae q. 81 pr.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
66 document.write('<OPTION VALUE="#42360">IIª-IIae q. 81 a. 1 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
67 document.write('<OPTION VALUE="#42361">IIª-IIae q. 81 a. 1 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
68 document.write('<OPTION VALUE="#42362">IIª-IIae q. 81 a. 1 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
69 document.write('<OPTION VALUE="#42363">IIª-IIae q. 81 a. 1 arg. 4'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
70 document.write('<OPTION VALUE="#42364">IIª-IIae q. 81 a. 1 arg. 5'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
71 document.write('<OPTION VALUE="#42365">IIª-IIae q. 81 a. 1 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
72 document.write('<OPTION VALUE="#42366">IIª-IIae q. 81 a. 1 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
73 document.write('<OPTION VALUE="#42367">IIª-IIae q. 81 a. 1 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
74 document.write('<OPTION VALUE="#42368">IIª-IIae q. 81 a. 1 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
75 document.write('<OPTION VALUE="#42369">IIª-IIae q. 81 a. 1 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
76 document.write('<OPTION VALUE="#42370">IIª-IIae q. 81 a. 1 ad 4'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
77 document.write('<OPTION VALUE="#42371">IIª-IIae q. 81 a. 1 ad 5'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
78 document.write('<OPTION VALUE="#42372">IIª-IIae q. 81 a. 2 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
79 document.write('<OPTION VALUE="#42373">IIª-IIae q. 81 a. 2 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
80 document.write('<OPTION VALUE="#42374">IIª-IIae q. 81 a. 2 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
81 document.write('<OPTION VALUE="#42375">IIª-IIae q. 81 a. 2 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
82 document.write('<OPTION VALUE="#42376">IIª-IIae q. 81 a. 2 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
83 document.write('<OPTION VALUE="#42377">IIª-IIae q. 81 a. 2 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
84 document.write('<OPTION VALUE="#42378">IIª-IIae q. 81 a. 2 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
85 document.write('<OPTION VALUE="#42379">IIª-IIae q. 81 a. 2 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
86 document.write('<OPTION VALUE="#42380">IIª-IIae q. 81 a. 3 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
87 document.write('<OPTION VALUE="#42381">IIª-IIae q. 81 a. 3 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
88 document.write('<OPTION VALUE="#42382">IIª-IIae q. 81 a. 3 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
89 document.write('<OPTION VALUE="#42383">IIª-IIae q. 81 a. 3 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
90 document.write('<OPTION VALUE="#42384">IIª-IIae q. 81 a. 3 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
91 document.write('<OPTION VALUE="#42385">IIª-IIae q. 81 a. 3 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
92 document.write('<OPTION VALUE="#42386">IIª-IIae q. 81 a. 3 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
93 document.write('<OPTION VALUE="#42387">IIª-IIae q. 81 a. 3 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
94 document.write('<OPTION VALUE="#42388">IIª-IIae q. 81 a. 4 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
95 document.write('<OPTION VALUE="#42389">IIª-IIae q. 81 a. 4 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
96 document.write('<OPTION VALUE="#42390">IIª-IIae q. 81 a. 4 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
97 document.write('<OPTION VALUE="#42391">IIª-IIae q. 81 a. 4 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
98 document.write('<OPTION VALUE="#42392">IIª-IIae q. 81 a. 4 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
99 document.write('<OPTION VALUE="#42393">IIª-IIae q. 81 a. 4 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
100 document.write('<OPTION VALUE="#42394">IIª-IIae q. 81 a. 4 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
101 document.write('<OPTION VALUE="#42395">IIª-IIae q. 81 a. 4 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
102 document.write('<OPTION VALUE="#42396">IIª-IIae q. 81 a. 5 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
103 document.write('<OPTION VALUE="#42397">IIª-IIae q. 81 a. 5 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
104 document.write('<OPTION VALUE="#42398">IIª-IIae q. 81 a. 5 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
105 document.write('<OPTION VALUE="#42399">IIª-IIae q. 81 a. 5 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
106 document.write('<OPTION VALUE="#42400">IIª-IIae q. 81 a. 5 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
107 document.write('<OPTION VALUE="#42401">IIª-IIae q. 81 a. 5 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
108 document.write('<OPTION VALUE="#42402">IIª-IIae q. 81 a. 5 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
109 document.write('<OPTION VALUE="#42403">IIª-IIae q. 81 a. 5 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
110 document.write('<OPTION VALUE="#42404">IIª-IIae q. 81 a. 6 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
111 document.write('<OPTION VALUE="#42405">IIª-IIae q. 81 a. 6 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
112 document.write('<OPTION VALUE="#42406">IIª-IIae q. 81 a. 6 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
113 document.write('<OPTION VALUE="#42407">IIª-IIae q. 81 a. 6 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
114 document.write('<OPTION VALUE="#42408">IIª-IIae q. 81 a. 6 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
115 document.write('<OPTION VALUE="#42409">IIª-IIae q. 81 a. 6 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
116 document.write('<OPTION VALUE="#42410">IIª-IIae q. 81 a. 6 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
117 document.write('<OPTION VALUE="#42411">IIª-IIae q. 81 a. 6 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
118 document.write('<OPTION VALUE="#42412">IIª-IIae q. 81 a. 7 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
119 document.write('<OPTION VALUE="#42413">IIª-IIae q. 81 a. 7 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
120 document.write('<OPTION VALUE="#42414">IIª-IIae q. 81 a. 7 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
121 document.write('<OPTION VALUE="#42415">IIª-IIae q. 81 a. 7 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
122 document.write('<OPTION VALUE="#42416">IIª-IIae q. 81 a. 7 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
123 document.write('<OPTION VALUE="#42417">IIª-IIae q. 81 a. 7 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
124 document.write('<OPTION VALUE="#42418">IIª-IIae q. 81 a. 7 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
125 document.write('<OPTION VALUE="#42419">IIª-IIae q. 81 a. 7 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
126 document.write('<OPTION VALUE="#42420">IIª-IIae q. 81 a. 8 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
127 document.write('<OPTION VALUE="#42421">IIª-IIae q. 81 a. 8 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
128 document.write('<OPTION VALUE="#42422">IIª-IIae q. 81 a. 8 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
129 document.write('<OPTION VALUE="#42423">IIª-IIae q. 81 a. 8 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
130 document.write('<OPTION VALUE="#42424">IIª-IIae q. 81 a. 8 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
131 document.write('<OPTION VALUE="#42425">IIª-IIae q. 81 a. 8 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
132 document.write('<OPTION VALUE="#42426">IIª-IIae q. 81 a. 8 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
133 document.write('<OPTION VALUE="#42427">IIª-IIae q. 81 a. 8 ad 3'); |
| 28 | 134 document.write('<\/SELECT>'); |
|
26
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
135 document.write('<BR><BR>'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
136 document.write('<INPUT TYPE="button" VALUE="Agedum" ONCLICK="go()">'); |
| 28 | 137 document.write('<\/FORM>'); |
|
26
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
138 // --> |
| 28 | 139 //]]> |
| 140 </script><br /> | |
| 141 <hr /> | |
| 142 <br /></div> | |
| 143 <div class="D">Quaestio 81</div> | |
| 144 <div class="G">Prooemium</div> | |
| 145 <p title="II-II q. 81 pr."><a name="42359"><span class= | |
| 146 "ref">[42359] IIª-IIae q. 81 pr.</span></a> Deinde | |
| 147 considerandum est de singulis praedictarum virtutum, quantum ad | |
| 148 praesentem intentionem pertinet. Et primo considerandum est de | |
| 149 religione; secundo, de pietate; tertio, de observantia; quarto, de | |
| 150 gratia; quinto, de vindicta; sexto, de veritate; septimo, de | |
| 151 amicitia; octavo, de liberalitate; nono, de epieikeia. De aliis | |
| 152 autem hic enumeratis supra dictum est, partim in tractatu de | |
| 153 caritate, scilicet de concordia et aliis huiusmodi; partim in hoc | |
| 154 tractatu de iustitia, sicut de bona commutatione et innocentia; de | |
| 155 legispositiva autem in tractatu de prudentia. Circa religionem vero | |
| 156 tria consideranda occurrunt, primo quidem, de ipsa religione | |
| 157 secundum se; secundo, de actibus eius; tertio, de vitiis oppositis. | |
| 158 Circa primum quaeruntur octo. Primo, utrum religio consistat tantum | |
| 159 in ordine ad Deum. Secundo, utrum religio sit virtus. Tertio, utrum | |
| 160 religio sit una virtus. Quarto, utrum religio sit specialis virtus. | |
| 161 Quinto, utrum religio sit virtus theologica. Sexto, utrum religio | |
| 162 sit praeferenda aliis virtutibus moralibus. Septimo, utrum religio | |
| 163 habeat exteriores actus. Octavo, utrum religio sit eadem | |
| 164 sanctitati.</p> | |
| 165 <br /> | |
| 166 <div class="E">Articulus 1</div> | |
| 167 <p title="II-II q. 81 a. 1 arg. 1"><a name="42360"><span class= | |
| 168 "ref">[42360] IIª-IIae q. 81 a. 1 arg. 1</span></a> Ad primum | |
| 169 sic proceditur. Videtur quod religio non ordinet hominem solum ad | |
| 170 Deum. Dicitur enim Iac. I, <i>religio munda et immaculata apud Deum | |
| 171 et patrem haec est, visitare pupillos et viduas in tribulatione | |
| 172 eorum, et immaculatum se custodire ab hoc saeculo</i>. Sed visitare | |
| 173 pupillos et viduas dicitur secundum ordinem ad proximum, quod autem | |
| 174 dicit immaculatum se custodire ab hoc saeculo, pertinet ad ordinem | |
| 175 quo ordinatur homo in seipso. Ergo religio non solum dicitur in | |
| 176 ordine ad Deum.</p> | |
| 177 <p title="II-II q. 81 a. 1 arg. 2"><a name="42361"><span class= | |
| 178 "ref">[42361] IIª-IIae q. 81 a. 1 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 179 Augustinus dicit, in X de Civ. Dei, <i>quia Latina loquendi | |
| 180 consuetudine, non imperitorum, verum etiam doctissimorum, | |
| 181 cognationibus humanis atque affinitatibus et quibuscumque | |
| 182 necessitudinibus dicitur exhibenda religio; non eo vocabulo vitatur | |
| 183 ambiguum cum de cultu deitatis vertitur quaestio, ut fidenter | |
| 184 dicere valeamus religionem non esse nisi cultum Dei</i>. Ergo | |
| 185 religio dicitur non solum in ordine ad Deum, sed etiam in ordine ad | |
| 186 propinquos.</p> | |
| 187 <p title="II-II q. 81 a. 1 arg. 3"><a name="42362"><span class= | |
| 188 "ref">[42362] IIª-IIae q. 81 a. 1 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 189 ad religionem videtur latria pertinere. Latria autem interpretatur | |
| 190 servitus, ut Augustinus dicit, in X de Civ. Dei. Servire autem | |
| 191 debemus non solum Deo, sed etiam proximis, secundum illud Gal. V, | |
| 192 <i>per caritatem spiritus servite invicem</i>. Ergo religio | |
| 193 importat etiam ordinem ad proximum.</p> | |
| 194 <p title="II-II q. 81 a. 1 arg. 4"><a name="42363"><span class= | |
| 195 "ref">[42363] IIª-IIae q. 81 a. 1 arg. 4</span></a> Praeterea, | |
| 196 ad religionem pertinet cultus. Sed homo dicitur non solum colere | |
| 197 Deum, sed etiam proximum, secundum illud Catonis, <i>cole | |
| 198 parentes</i>. Ergo etiam religio nos ordinat ad proximum, et non | |
| 199 solum ad Deum.</p> | |
| 200 <p title="II-II q. 81 a. 1 arg. 5"><a name="42364"><span class= | |
| 201 "ref">[42364] IIª-IIae q. 81 a. 1 arg. 5</span></a> Praeterea, | |
| 202 omnes in statu salutis existentes Deo sunt subiecti. Non autem | |
| 203 dicuntur religiosi omnes qui sunt in statu salutis, sed solum illi | |
| 204 qui quibusdam votis et observantiis et ad obediendum aliquibus | |
| 205 hominibus se adstringunt. Ergo religio non videtur importare | |
| 206 ordinem subiectionis hominis ad Deum.</p> | |
| 207 <p title="II-II q. 81 a. 1 s. c."><a name="42365"><span class= | |
| 208 "ref">[42365] IIª-IIae q. 81 a. 1 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 209 est quod Tullius dicit, II Rhet., quod <i>religio est quae | |
| 210 superioris naturae, quam divinam vocant, curam caeremoniamque | |
| 211 affert</i>.</p> | |
| 212 <p title="II-II q. 81 a. 1 co."><a name="42366"><span class= | |
| 213 "ref">[42366] IIª-IIae q. 81 a. 1 co.</span></a> Respondeo | |
| 214 dicendum quod, sicut Isidorus dicit, in libro Etymol., | |
| 215 <i>religiosus, ut ait Cicero, a religione appellatus, qui retractat | |
| 216 et tanquam relegit ea quae ad cultum divinum pertinent</i>. Et sic | |
| 217 religio videtur dicta a religendo ea quae sunt divini cultus, quia | |
| 218 huiusmodi sunt frequenter in corde revolvenda, secundum illud Prov. | |
| 219 III, <i>in omnibus viis tuis cogita illum</i>. Quamvis etiam possit | |
| 220 intelligi religio ex hoc dicta quod <i>Deum reeligere debemus, quem | |
| 221 amiseramus negligentes</i>, sicut Augustinus dicit, X de Civ. Dei. | |
| 222 Vel potest intelligi religio a religando dicta, unde Augustinus | |
| 223 dicit, in libro de vera Relig., <i>religet nos religio uni | |
| 224 omnipotenti Deo</i>. Sive autem religio dicatur a frequenti | |
| 225 lectione, sive ex iterata electione eius quod negligenter amissum | |
| 226 est, sive a religatione, religio proprie importat ordinem ad Deum. | |
| 227 Ipse enim est cui principaliter alligari debemus, tanquam | |
| 228 indeficienti principio; ad quem etiam nostra electio assidue dirigi | |
| 229 debet, sicut in ultimum finem; quem etiam negligenter peccando | |
| 230 amittimus, et credendo et fidem protestando recuperare debemus.</p> | |
| 231 <p title="II-II q. 81 a. 1 ad 1"><a name="42367"><span class= | |
| 232 "ref">[42367] IIª-IIae q. 81 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 233 ergo dicendum quod religio habet duplices actus. Quosdam quidem | |
| 234 proprios et immediatos, quos elicit, per quos homo ordinatur ad | |
| 235 solum Deum, sicut sacrificare, adorare et alia huiusmodi. Alios | |
| 236 autem actus habet quos producit mediantibus virtutibus quibus | |
| 237 imperat, ordinans eos in divinam reverentiam, quia scilicet virtus | |
| 238 ad quam pertinet finis, imperat virtutibus ad quas pertinent ea | |
| 239 quae sunt ad finem. Et secundum hoc actus religionis per modum | |
| 240 imperii ponitur esse visitare pupillos et viduas in tribulatione | |
| 241 eorum, quod est actus elicitus a misericordia, immaculatum autem | |
| 242 custodire se ab hoc saeculo imperative quidem est religionis, | |
| 243 elicitive autem temperantiae vel alicuius huiusmodi virtutis.</p> | |
| 244 <p title="II-II q. 81 a. 1 ad 2"><a name="42368"><span class= | |
| 245 "ref">[42368] IIª-IIae q. 81 a. 1 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 246 dicendum quod religio refertur ad ea quae exhibentur cognationibus | |
| 247 humanis, extenso nomine religionis, non autem secundum quod religio | |
| 248 proprie dicitur. Unde Augustinus, parum ante verba inducta, | |
| 249 praemittit, <i>religio distinctius non quemlibet, sed Dei cultum | |
| 250 significare videtur</i>.</p> | |
| 251 <p title="II-II q. 81 a. 1 ad 3"><a name="42369"><span class= | |
| 252 "ref">[42369] IIª-IIae q. 81 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 253 dicendum quod cum servus dicatur ad dominum, necesse est quod ubi | |
| 254 est propria et specialis ratio dominii, ibi sit specialis et | |
| 255 propria ratio servitutis. Manifestum est autem quod dominium | |
| 256 convenit Deo secundum propriam et singularem quandam rationem, quia | |
| 257 scilicet ipse omnia fecit, et quia summum in omnibus rebus obtinet | |
| 258 principatum. Et ideo specialis ratio servitutis ei debetur. Et | |
| 259 talis servitus nomine latriae designatur apud Graecos. Et ideo ad | |
| 260 religionem proprie pertinet.</p> | |
| 261 <p title="II-II q. 81 a. 1 ad 4"><a name="42370"><span class= | |
| 262 "ref">[42370] IIª-IIae q. 81 a. 1 ad 4</span></a> Ad quartum | |
| 263 dicendum quod colere dicimus homines quos honorificatione, vel | |
| 264 recordatione, vel praesentia frequentamus. Et etiam aliqua quae | |
| 265 nobis subiecta sunt coli a nobis dicuntur, sicut agricolae dicuntur | |
| 266 ex eo quod colunt agros, et incolae dicuntur ex eo quod colunt loca | |
| 267 quae inhabitant. Quia tamen specialis honor debetur Deo, tanquam | |
| 268 primo omnium principio, etiam specialis ratio cultus ei debetur, | |
| 269 quae Graeco nomine vocatur eusebia vel theosebia, ut patet per | |
| 270 Augustinum, X de Civ. Dei.</p> | |
| 271 <p title="II-II q. 81 a. 1 ad 5"><a name="42371"><span class= | |
| 272 "ref">[42371] IIª-IIae q. 81 a. 1 ad 5</span></a> Ad quintum | |
| 273 dicendum quod quamvis religiosi dici possint communiter omnes qui | |
| 274 Deum colunt, specialiter tamen religiosi dicuntur qui totam vitam | |
| 275 suam divino cultui dedicant, a mundanis negotiis se abstrahentes. | |
| 276 Sicut etiam contemplativi dicuntur non qui contemplantur, sed qui | |
| 277 contemplationi totam vitam suam deputant. Huiusmodi autem non se | |
| 278 subiiciunt homini propter hominem sed propter Deum, secundum illud | |
| 279 apostoli, Gal. IV, <i>sicut Angelum Dei excepistis me, sicut | |
| 280 Christum Iesum</i>.</p> | |
| 281 <br /> | |
| 282 <div class="E">Articulus 2</div> | |
| 283 <p title="II-II q. 81 a. 2 arg. 1"><a name="42372"><span class= | |
| 284 "ref">[42372] IIª-IIae q. 81 a. 2 arg. 1</span></a> Ad | |
| 285 secundum sic proceditur. Videtur quod religio non sit virtus. Ad | |
| 286 religionem enim pertinere videtur Deo reverentiam exhibere. Sed | |
| 287 revereri est actus timoris, qui est donum, ut ex supradictis patet. | |
| 288 Ergo religio non est virtus, sed donum.</p> | |
| 289 <p title="II-II q. 81 a. 2 arg. 2"><a name="42373"><span class= | |
| 290 "ref">[42373] IIª-IIae q. 81 a. 2 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 291 omnis virtus in libera voluntate consistit, unde dicitur habitus | |
| 292 electivus, vel voluntarius. Sed sicut dictum est, ad religionem | |
| 293 pertinet latria, quae servitutem quandam importat. Ergo religio non | |
| 294 est virtus.</p> | |
| 295 <p title="II-II q. 81 a. 2 arg. 3"><a name="42374"><span class= | |
| 296 "ref">[42374] IIª-IIae q. 81 a. 2 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 297 sicut dicitur in II Ethic., aptitudo virtutum inest nobis a natura, | |
| 298 unde ea quae pertinent ad virtutes sunt de dictamine rationis | |
| 299 naturalis. Sed ad religionem pertinet caeremoniam divinae naturae | |
| 300 afferre. Caeremonialia autem, ut supra dictum est, non sunt de | |
| 301 dictamine rationis naturalis. Ergo religio non est virtus.</p> | |
| 302 <p title="II-II q. 81 a. 2 s. c."><a name="42375"><span class= | |
| 303 "ref">[42375] IIª-IIae q. 81 a. 2 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 304 est quia connumeratur aliis virtutibus, ut ex praemissis patet.</p> | |
| 305 <p title="II-II q. 81 a. 2 co."><a name="42376"><span class= | |
| 306 "ref">[42376] IIª-IIae q. 81 a. 2 co.</span></a> Respondeo | |
| 307 dicendum quod, sicut supra dictum est, <i>virtus est quae bonum | |
| 308 facit habentem et opus eius bonum reddit</i>. Et ideo necesse est | |
| 309 dicere omnem actum bonum ad virtutem pertinere. Manifestum est | |
| 310 autem quod reddere debitum alicui habet rationem boni, quia per hoc | |
| 311 quod aliquis alteri debitum reddit, etiam constituitur in | |
| 312 proportione convenienti respectu ipsius, quasi convenienter | |
| 313 ordinatus ad ipsum; ordo autem ad rationem boni pertinet, sicut et | |
| 314 modus et species, ut per Augustinum patet, in libro de natura boni. | |
| 315 Cum igitur ad religionem pertineat reddere honorem debitum alicui, | |
| 316 scilicet Deo, manifestum est quod religio virtus est.</p> | |
| 317 <p title="II-II q. 81 a. 2 ad 1"><a name="42377"><span class= | |
| 318 "ref">[42377] IIª-IIae q. 81 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 319 ergo dicendum quod revereri Deum est actus doni timoris. Ad | |
| 320 religionem autem pertinet facere aliqua propter divinam | |
| 321 reverentiam. Unde non sequitur quod religio sit idem quod donum | |
| 322 timoris, sed quod ordinetur ad ipsum sicut ad aliquid principalius. | |
| 323 Sunt enim dona principaliora virtutibus moralibus, ut supra habitum | |
| 324 est.</p> | |
| 325 <p title="II-II q. 81 a. 2 ad 2"><a name="42378"><span class= | |
| 326 "ref">[42378] IIª-IIae q. 81 a. 2 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 327 dicendum quod etiam servus potest voluntarie domino suo exhibere | |
| 328 quod debet, et sic facit de necessitate virtutem, debitum | |
| 329 voluntarie reddens. Et similiter etiam exhibere Deo debitam | |
| 330 servitutem potest esse actus virtutis, secundum quod homo | |
| 331 voluntarie hoc facit.</p> | |
| 332 <p title="II-II q. 81 a. 2 ad 3"><a name="42379"><span class= | |
| 333 "ref">[42379] IIª-IIae q. 81 a. 2 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 334 dicendum quod de dictamine rationis naturalis est quod homo aliqua | |
| 335 faciat ad reverentiam divinam, sed quod haec determinate faciat vel | |
| 336 illa, istud non est de dictamine rationis naturalis, sed de | |
| 337 institutione iuris divini vel humani.</p> | |
| 338 <br /> | |
| 339 <div class="E">Articulus 3</div> | |
| 340 <p title="II-II q. 81 a. 3 arg. 1"><a name="42380"><span class= | |
| 341 "ref">[42380] IIª-IIae q. 81 a. 3 arg. 1</span></a> Ad tertium | |
| 342 sic proceditur. Videtur quod religio non sit una virtus. Per | |
| 343 religionem enim ordinamur ad Deum, ut dictum est. In Deo autem est | |
| 344 accipere tres personas, et iterum multa attributa, quae saltem | |
| 345 ratione differunt. Diversa autem ratio obiecti sufficit ad | |
| 346 diversificandum virtutes, ut ex supradictis patet. Ergo religio non | |
| 347 est una virtus.</p> | |
| 348 <p title="II-II q. 81 a. 3 arg. 2"><a name="42381"><span class= | |
| 349 "ref">[42381] IIª-IIae q. 81 a. 3 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 350 unius virtutis unus videtur esse actus, habitus enim distinguuntur | |
| 351 secundum actus. Religionis autem multi sunt actus, sicut colere et | |
| 352 servire, vovere, orare, sacrificare, et multa huiusmodi. Ergo | |
| 353 religio non est una virtus.</p> | |
| 354 <p title="II-II q. 81 a. 3 arg. 3"><a name="42382"><span class= | |
| 355 "ref">[42382] IIª-IIae q. 81 a. 3 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 356 adoratio ad religionem pertinet. Sed adoratio alia ratione | |
| 357 adhibetur imaginibus, et alia ipsi Deo. Cum ergo diversa ratio | |
| 358 distinguat virtutes, videtur quod religio non sit una virtus.</p> | |
| 359 <p title="II-II q. 81 a. 3 s. c."><a name="42383"><span class= | |
| 360 "ref">[42383] IIª-IIae q. 81 a. 3 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 361 est quod dicitur Ephes. IV, <i>unus Deus, una fides</i>. Sed vera | |
| 362 religio protestatur fidem unius Dei. Ergo religio est una | |
| 363 virtus.</p> | |
| 364 <p title="II-II q. 81 a. 3 co."><a name="42384"><span class= | |
| 365 "ref">[42384] IIª-IIae q. 81 a. 3 co.</span></a> Respondeo | |
| 366 dicendum quod, sicut supra habitum est, habitus distinguuntur | |
| 367 secundum diversam rationem obiecti. Ad religionem autem pertinet | |
| 368 exhibere reverentiam uni Deo secundum unam rationem, inquantum | |
| 369 scilicet est primum principium creationis et gubernationis rerum, | |
| 370 unde ipse dicit, Malach. I, <i>si ego pater, ubi honor meus?</i> | |
| 371 Patris enim est et producere et gubernare. Et ideo manifestum est | |
| 372 quod religio est una virtus.</p> | |
| 373 <p title="II-II q. 81 a. 3 ad 1"><a name="42385"><span class= | |
| 374 "ref">[42385] IIª-IIae q. 81 a. 3 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 375 ergo dicendum quod tres personae divinae sunt unum principium | |
| 376 creationis et gubernationis rerum, et ideo eis una religione | |
| 377 servitur. Diversae autem rationes attributorum concurrunt ad | |
| 378 rationem primi principii, quia Deus producit omnia et gubernat | |
| 379 sapientia, voluntate et potentia bonitatis suae. Et ideo religio | |
| 380 est una virtus.</p> | |
| 381 <p title="II-II q. 81 a. 3 ad 2"><a name="42386"><span class= | |
| 382 "ref">[42386] IIª-IIae q. 81 a. 3 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 383 dicendum quod eodem actu homo servit Deo et colit ipsum, nam cultus | |
| 384 respicit Dei excellentiam, cui reverentia debetur; servitus autem | |
| 385 respicit subiectionem hominis, qui ex sua conditione obligatur ad | |
| 386 exhibendum reverentiam Deo. Et ad haec duo pertinent omnes actus | |
| 387 qui religioni attribuuntur, quia per omnes homo protestatur divinam | |
| 388 excellentiam et subiectionem sui ad Deum, vel exhibendo aliquid ei, | |
| 389 vel iterum assumendo aliquid divinum.</p> | |
| 390 <p title="II-II q. 81 a. 3 ad 3"><a name="42387"><span class= | |
| 391 "ref">[42387] IIª-IIae q. 81 a. 3 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 392 dicendum quod imaginibus non exhibetur religionis cultus secundum | |
| 393 quod in seipsis considerantur, quasi res quaedam, sed secundum quod | |
| 394 sunt imagines ducentes in Deum incarnatum. Motus autem qui est in | |
| 395 imaginem prout est imago, non sistit in ipsa, sed tendit in id | |
| 396 cuius est imago. Et ideo ex hoc quod imaginibus Christi exhibetur | |
| 397 religionis cultus, non diversificatur ratio latriae, nec virtus | |
| 398 religionis.</p> | |
| 399 <br /> | |
| 400 <div class="E">Articulus 4</div> | |
| 401 <p title="II-II q. 81 a. 4 arg. 1"><a name="42388"><span class= | |
| 402 "ref">[42388] IIª-IIae q. 81 a. 4 arg. 1</span></a> Ad quartum | |
| 403 sic proceditur. Videtur quod religio non sit specialis virtus ab | |
| 404 aliis distincta. Dicit enim Augustinus, X de Civ. Dei, <i>verum | |
| 405 sacrificium est omne opus quod geritur ut sancta societate Deo | |
| 406 iungamur</i>. Sed sacrificium pertinet ad religionem. Ergo omne | |
| 407 opus virtutis ad religionem pertinet. Et sic non est specialis | |
| 408 virtus.</p> | |
| 409 <p title="II-II q. 81 a. 4 arg. 2"><a name="42389"><span class= | |
| 410 "ref">[42389] IIª-IIae q. 81 a. 4 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 411 apostolus dicit, I ad Cor. X, <i>omnia in gloriam Dei facite</i>. | |
| 412 Sed ad religionem pertinet aliqua facere ad Dei reverentiam, ut | |
| 413 supra dictum est. Ergo religio non est specialis virtus.</p> | |
| 414 <p title="II-II q. 81 a. 4 arg. 3"><a name="42390"><span class= | |
| 415 "ref">[42390] IIª-IIae q. 81 a. 4 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 416 caritas qua diligitur Deus non est virtus distincta a caritate qua | |
| 417 diligitur proximus. Sed sicut dicitur in VIII Ethic., <i>honorari | |
| 418 propinquum est ei quod est amari</i>. Ergo religio, qua honoratur | |
| 419 Deus, non est virtus specialiter distincta ab observantia vel dulia | |
| 420 vel pietate, quibus honoratur proximus. Ergo non est virtus | |
| 421 specialis.</p> | |
| 422 <p title="II-II q. 81 a. 4 s. c."><a name="42391"><span class= | |
| 423 "ref">[42391] IIª-IIae q. 81 a. 4 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 424 est quod ponitur pars iustitiae ab aliis eius partibus | |
| 425 distincta.</p> | |
| 426 <p title="II-II q. 81 a. 4 co."><a name="42392"><span class= | |
| 427 "ref">[42392] IIª-IIae q. 81 a. 4 co.</span></a> Respondeo | |
| 428 dicendum quod cum virtus ordinetur ad bonum, ubi est specialis | |
| 429 ratio boni, ibi oportet esse specialem virtutem. Bonum autem ad | |
| 430 quod ordinatur religio est exhibere Deo debitum honorem. Honor | |
| 431 autem debetur alicui ratione excellentiae. Deo autem competit | |
| 432 singularis excellentia, inquantum omnia in infinitum transcendit | |
| 433 secundum omnimodum excessum. Unde ei debetur specialis honor, sicut | |
| 434 in rebus humanis videmus quod diversis excellentiis personarum | |
| 435 diversus honor debetur, alius quidem patri, alius regi, et sic de | |
| 436 aliis. Unde manifestum est quod religio est specialis virtus.</p> | |
| 437 <p title="II-II q. 81 a. 4 ad 1"><a name="42393"><span class= | |
| 438 "ref">[42393] IIª-IIae q. 81 a. 4 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 439 ergo dicendum quod omne opus virtutis dicitur esse sacrificium | |
| 440 inquantum ordinatur ad Dei reverentiam. Unde ex hoc non habetur | |
| 441 quod religio sit generalis virtus, sed quod imperet omnibus aliis | |
| 442 virtutibus, sicut supra dictum est.</p> | |
| 443 <p title="II-II q. 81 a. 4 ad 2"><a name="42394"><span class= | |
| 444 "ref">[42394] IIª-IIae q. 81 a. 4 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 445 dicendum quod omnia, secundum quod in gloriam Dei fiunt, pertinent | |
| 446 ad religionem non quasi ad elicientem, sed quasi ad imperantem. | |
| 447 Illa autem pertinent ad religionem elicientem quae secundum | |
| 448 rationem suae speciei pertinent ad reverentiam Dei.</p> | |
| 449 <p title="II-II q. 81 a. 4 ad 3"><a name="42395"><span class= | |
| 450 "ref">[42395] IIª-IIae q. 81 a. 4 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 451 dicendum quod obiectum amoris est bonum, obiectum autem honoris vel | |
| 452 reverentiae est aliquid excellens. Bonitas autem Dei communicatur | |
| 453 creaturae, non autem excellentia bonitatis eius. Et ideo caritas | |
| 454 qua diligitur Deus non est virtus distincta a caritate qua | |
| 455 diligitur proximus, religio autem, qua honoratur Deus, distinguitur | |
| 456 a virtutibus quibus honoratur proximus.</p> | |
| 457 <br /> | |
| 458 <div class="E">Articulus 5</div> | |
| 459 <p title="II-II q. 81 a. 5 arg. 1"><a name="42396"><span class= | |
| 460 "ref">[42396] IIª-IIae q. 81 a. 5 arg. 1</span></a> Ad quintum | |
| 461 sic proceditur. Videtur quod religio sit virtus theologica. Dicit | |
| 462 enim Augustinus, in Enchirid., quod <i>Deus colitur fide, spe et | |
| 463 caritate</i>, quae sunt virtutes theologicae. Sed cultum Deo | |
| 464 afferre pertinet ad religionem. Ergo religio est virtus | |
| 465 theologica.</p> | |
| 466 <p title="II-II q. 81 a. 5 arg. 2"><a name="42397"><span class= | |
| 467 "ref">[42397] IIª-IIae q. 81 a. 5 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 468 virtus theologica dicitur quae habet Deum pro obiecto. Religio | |
| 469 autem habet Deum pro obiecto, quia ad solum Deum ordinat, ut dictum | |
| 470 est. Ergo religio est virtus theologica.</p> | |
| 471 <p title="II-II q. 81 a. 5 arg. 3"><a name="42398"><span class= | |
| 472 "ref">[42398] IIª-IIae q. 81 a. 5 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 473 omnis virtus vel est theologica, vel intellectualis, vel moralis, | |
| 474 ut ex supradictis patet. Manifestum est autem quod religio non est | |
| 475 virtus intellectualis, quia eius perfectio non attenditur secundum | |
| 476 considerationem veri. Similiter etiam non est virtus moralis, cuius | |
| 477 proprium est tenere medium inter superfluum et diminutum, non enim | |
| 478 aliquis potest superflue Deum colere, secundum illud Eccli. XLIII, | |
| 479 <i>benedicentes dominum, exaltate illum quantum potestis, maior | |
| 480 enim est omni laude</i>. Ergo relinquitur quod sit virtus | |
| 481 theologica.</p> | |
| 482 <p title="II-II q. 81 a. 5 s. c."><a name="42399"><span class= | |
| 483 "ref">[42399] IIª-IIae q. 81 a. 5 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 484 est quod ponitur pars iustitiae, quae est virtus moralis.</p> | |
| 485 <p title="II-II q. 81 a. 5 co."><a name="42400"><span class= | |
| 486 "ref">[42400] IIª-IIae q. 81 a. 5 co.</span></a> Respondeo | |
| 487 dicendum quod, sicut dictum est, religio est quae Deo debitum | |
| 488 cultum affert. Duo igitur in religione considerantur. Unum quidem | |
| 489 quod religio Deo affert, cultus scilicet, et hoc se habet per modum | |
| 490 materiae et obiecti ad religionem. Aliud autem est id cui affertur, | |
| 491 scilicet Deus. Cui cultus exhibetur non quasi actus quibus Deus | |
| 492 colitur ipsum Deum attingunt, sicut cum credimus Deo, credendo Deum | |
| 493 attingimus (propter quod supra dictum est quod Deus est fidei | |
| 494 obiectum non solum inquantum credimus Deum, sed inquantum credimus | |
| 495 Deo), affertur autem Deo debitus cultus inquantum actus quidam, | |
| 496 quibus Deus colitur, in Dei reverentiam fiunt, puta sacrificiorum | |
| 497 oblationes et alia huiusmodi. Unde manifestum est quod Deus non | |
| 498 comparatur ad virtutem religionis sicut materia vel obiectum, sed | |
| 499 sicut finis. Et ideo religio non est virtus theologica, cuius | |
| 500 obiectum est ultimus finis, sed est virtus moralis, cuius est esse | |
| 501 circa ea quae sunt ad finem.</p> | |
| 502 <p title="II-II q. 81 a. 5 ad 1"><a name="42401"><span class= | |
| 503 "ref">[42401] IIª-IIae q. 81 a. 5 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 504 ergo dicendum quod semper potentia vel virtus quae operatur circa | |
| 505 finem, per imperium movet potentiam vel virtutem operantem ea quae | |
| 506 ordinantur in finem illum. Virtutes autem theologicae, scilicet | |
| 507 fides, spes et caritas, habent actum circa Deum sicut circa | |
| 508 proprium obiectum. Et ideo suo imperio causant actum religionis, | |
| 509 quae operatur quaedam in ordine ad Deum. Et ideo Augustinus dicit | |
| 510 quod <i>Deus colitur fide, spe et caritate</i>.</p> | |
| 511 <p title="II-II q. 81 a. 5 ad 2"><a name="42402"><span class= | |
| 512 "ref">[42402] IIª-IIae q. 81 a. 5 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 513 dicendum quod religio ordinat hominem in Deum non sicut in | |
| 514 obiectum, sed sicut in finem.</p> | |
| 515 <p title="II-II q. 81 a. 5 ad 3"><a name="42403"><span class= | |
| 516 "ref">[42403] IIª-IIae q. 81 a. 5 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 517 dicendum quod religio non est virtus theologica neque | |
| 518 intellectualis, sed moralis, cum sit pars iustitiae. Et medium in | |
| 519 ipsa accipitur non quidem inter passiones, sed secundum quandam | |
| 520 aequalitatem inter operationes quae sunt ad Deum. Dico autem | |
| 521 aequalitatem non absolute, quia Deo non potest tantum exhiberi | |
| 522 quantum ei debetur, sed secundum considerationem humanae facultatis | |
| 523 et divinae acceptationis. Superfluum autem in his quae ad divinum | |
| 524 cultum pertinent esse potest, non secundum circumstantiam quanti, | |
| 525 sed secundum alias circumstantias, puta quia cultus divinus | |
| 526 exhibetur cui non debet exhiberi, vel quando non debet, vel | |
| 527 secundum alias circumstantias prout non debet.</p> | |
| 528 <br /> | |
| 529 <div class="E">Articulus 6</div> | |
| 530 <p title="II-II q. 81 a. 6 arg. 1"><a name="42404"><span class= | |
| 531 "ref">[42404] IIª-IIae q. 81 a. 6 arg. 1</span></a> Ad sextum | |
| 532 sic proceditur. Videtur quod religio non sit praeferenda aliis | |
| 533 virtutibus moralibus. Perfectio enim virtutis moralis consistit in | |
| 534 hoc quod attingit medium, ut patet in II Ethic. Sed religio deficit | |
| 535 in attingendo medium iustitiae, quia non reddit Deo omnino aequale. | |
| 536 Ergo religio non est potior aliis virtutibus moralibus.</p> | |
| 537 <p title="II-II q. 81 a. 6 arg. 2"><a name="42405"><span class= | |
| 538 "ref">[42405] IIª-IIae q. 81 a. 6 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 539 in his quae hominibus exhibentur, tanto videtur aliquid esse | |
| 540 laudabilius quanto magis indigenti exhibetur, unde dicitur Isaiae | |
| 541 LVIII, <i>frange esurienti panem tuum</i>. Sed Deus non indiget | |
| 542 aliquo quod ei a nobis exhibeatur, secundum illud Psalm., <i>dixi, | |
| 543 Deus meus es tu, quoniam bonorum meorum non eges</i>. Ergo religio | |
| 544 videtur minus laudabilis aliis virtutibus, per quas hominibus | |
| 545 subvenitur.</p> | |
| 546 <p title="II-II q. 81 a. 6 arg. 3"><a name="42406"><span class= | |
| 547 "ref">[42406] IIª-IIae q. 81 a. 6 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 548 quanto aliquid fit ex maiori necessitate, tanto minus est | |
| 549 laudabile, secundum illud I ad Cor. IX, <i>si evangelizavero, non | |
| 550 est mihi gloria, necessitas mihi incumbit</i>. Ubi autem est maius | |
| 551 debitum, ibi est maior necessitas. Cum igitur Deo maxime sit | |
| 552 debitum quod ei ab homine exhibetur, videtur quod religio sit minus | |
| 553 laudabilis inter virtutes humanas.</p> | |
| 554 <p title="II-II q. 81 a. 6 s. c."><a name="42407"><span class= | |
| 555 "ref">[42407] IIª-IIae q. 81 a. 6 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 556 est quod Exod. XX ponuntur primo praecepta ad religionem | |
| 557 pertinentia, tanquam praecipua. Ordo autem praeceptorum | |
| 558 proportionatur ordini virtutum, quia praecepta legis dantur de | |
| 559 actibus virtutum. Ergo religio est praecipua inter virtutes | |
| 560 morales.</p> | |
| 561 <p title="II-II q. 81 a. 6 co."><a name="42408"><span class= | |
| 562 "ref">[42408] IIª-IIae q. 81 a. 6 co.</span></a> Respondeo | |
| 563 dicendum quod ea quae sunt ad finem sortiuntur bonitatem ex ordine | |
| 564 in finem, et ideo quanto sunt fini propinquiora, tanto sunt | |
| 565 meliora. Virtutes autem morales, ut supra habitum est, sunt circa | |
| 566 ea quae ordinantur in Deum sicut in finem. Religio autem magis de | |
| 567 propinquo accedit ad Deum quam aliae virtutes morales, inquantum | |
| 568 operatur ea quae directe et immediate ordinantur in honorem | |
| 569 divinum. Et ideo religio praeeminet inter alias virtutes | |
| 570 morales.</p> | |
| 571 <p title="II-II q. 81 a. 6 ad 1"><a name="42409"><span class= | |
| 572 "ref">[42409] IIª-IIae q. 81 a. 6 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 573 ergo dicendum quod laus virtutis in voluntate consistit, non autem | |
| 574 in potestate. Et ideo deficere ab aequalitate, quae est medium | |
| 575 iustitiae, propter defectum potestatis, non diminuit laudem | |
| 576 virtutis, si non fuerit defectus ex parte voluntatis.</p> | |
| 577 <p title="II-II q. 81 a. 6 ad 2"><a name="42410"><span class= | |
| 578 "ref">[42410] IIª-IIae q. 81 a. 6 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 579 dicendum quod in his quae exhibentur alteri propter eorum | |
| 580 utilitatem, est exhibitio laudabilior quae fit magis indigenti, | |
| 581 quia est utilior. Deo autem non exhibetur aliquid propter eius | |
| 582 utilitatem, sed propter eius gloriam, nostram autem utilitatem.</p> | |
| 583 <p title="II-II q. 81 a. 6 ad 3"><a name="42411"><span class= | |
| 584 "ref">[42411] IIª-IIae q. 81 a. 6 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 585 dicendum quod ubi est necessitas, tollitur gloria supererogationis, | |
| 586 non autem excluditur meritum virtutis, si adsit voluntas. Et | |
| 587 propter hoc ratio non sequitur.</p> | |
| 588 <br /> | |
| 589 <div class="E">Articulus 7</div> | |
| 590 <p title="II-II q. 81 a. 7 arg. 1"><a name="42412"><span class= | |
| 591 "ref">[42412] IIª-IIae q. 81 a. 7 arg. 1</span></a> Ad | |
| 592 septimum sic proceditur. Videtur quod latria non habeat aliquem | |
| 593 exteriorem actum. Dicitur enim Ioan. IV, <i>Deus spiritus est, et | |
| 594 eos qui adorant eum, in spiritu et veritate adorare oportet</i>. | |
| 595 Sed exteriores actus non pertinent ad spiritum, sed magis ad | |
| 596 corpus. Ergo religio, ad quam pertinet adoratio, non habet | |
| 597 exteriores actus, sed interiores.</p> | |
| 598 <p title="II-II q. 81 a. 7 arg. 2"><a name="42413"><span class= | |
| 599 "ref">[42413] IIª-IIae q. 81 a. 7 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 600 religionis finis est Deo reverentiam et honorem exhibere. Sed | |
| 601 videtur ad irreverentiam alicuius excellentis pertinere si ea sibi | |
| 602 exhibeantur quae proprie ad inferiores pertinent. Cum igitur ea | |
| 603 quae exhibet homo corporalibus actibus proprie videantur ad | |
| 604 indigentias hominum ordinari, vel ad reverentiam inferiorum | |
| 605 creaturarum; non videtur quod congrue possunt assumi in divinam | |
| 606 reverentiam.</p> | |
| 607 <p title="II-II q. 81 a. 7 arg. 3"><a name="42414"><span class= | |
| 608 "ref">[42414] IIª-IIae q. 81 a. 7 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 609 Augustinus, in VI de Civ. Dei, commendat Senecam de hoc quod | |
| 610 vituperat quosdam qui idolis ea exhibebant quae solent hominibus | |
| 611 exhiberi, quia scilicet immortalibus non conveniunt ea quae sunt | |
| 612 mortalium. Sed haec multo minus conveniunt Deo vero, qui est | |
| 613 excelsus super omnes deos. Ergo videtur reprehensibile esse quod | |
| 614 aliquis corporalibus actibus Deum colat. Non ergo habet religio | |
| 615 corporales actus.</p> | |
| 616 <p title="II-II q. 81 a. 7 s. c."><a name="42415"><span class= | |
| 617 "ref">[42415] IIª-IIae q. 81 a. 7 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 618 est quod in Psalm. dicitur, <i>cor meum et caro mea exultaverunt in | |
| 619 Deum vivum</i>. Sed sicut interiores actus pertinent ad cor, ita | |
| 620 exteriores actus pertinent ad membra carnis. Ergo videtur quod Deus | |
| 621 sit colendus non solum interioribus actibus, sed etiam | |
| 622 exterioribus.</p> | |
| 623 <p title="II-II q. 81 a. 7 co."><a name="42416"><span class= | |
| 624 "ref">[42416] IIª-IIae q. 81 a. 7 co.</span></a> Respondeo | |
| 625 dicendum quod Deo reverentiam et honorem exhibemus non propter | |
| 626 ipsum, qui in seipso est gloria plenus, cui nihil a creatura adiici | |
| 627 potest, sed propter nos, quia videlicet per hoc quod Deum reveremur | |
| 628 et honoramus, mens nostra ei subiicitur, et in hoc eius perfectio | |
| 629 consistit; quaelibet enim res perficitur per hoc quod subditur suo | |
| 630 superiori, sicut corpus per hoc quod vivificatur ab anima, et aer | |
| 631 per hoc quod illuminatur a sole. Mens autem humana indiget ad hoc | |
| 632 quod coniungatur Deo, sensibilium manuductione, quia invisibilia | |
| 633 per ea quae facta sunt, intellecta, conspiciuntur, ut apostolus | |
| 634 dicit, ad Rom. Et ideo in divino cultu necesse est aliquibus | |
| 635 corporalibus uti, ut eis, quasi signis quibusdam, mens hominis | |
| 636 excitetur ad spirituales actus, quibus Deo coniungitur. Et ideo | |
| 637 religio habet quidem interiores actus quasi principales et per se | |
| 638 ad religionem pertinentes, exteriores vero actus quasi secundarios, | |
| 639 et ad interiores actus ordinatos.</p> | |
| 640 <p title="II-II q. 81 a. 7 ad 1"><a name="42417"><span class= | |
| 641 "ref">[42417] IIª-IIae q. 81 a. 7 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 642 ergo dicendum quod dominus loquitur quantum ad id quod est | |
| 643 principale et per se intentum in cultu divino.</p> | |
| 644 <p title="II-II q. 81 a. 7 ad 2"><a name="42418"><span class= | |
| 645 "ref">[42418] IIª-IIae q. 81 a. 7 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 646 dicendum quod huiusmodi exteriora non exhibentur Deo quasi his | |
| 647 indigeat, secundum illud Psalm., <i>numquid manducabo carnes | |
| 648 taurorum, aut sanguinem hircorum potabo?</i> Sed exhibentur Deo | |
| 649 tanquam signa quaedam interiorum et spiritualium operum, quae per | |
| 650 se Deus acceptat. Unde Augustinus dicit, in X de Civ. Dei, | |
| 651 <i>sacrificium visibile invisibilis sacrificii sacramentum, idest | |
| 652 sacrum signum, est</i>.</p> | |
| 653 <p title="II-II q. 81 a. 7 ad 3"><a name="42419"><span class= | |
| 654 "ref">[42419] IIª-IIae q. 81 a. 7 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 655 dicendum quod idololatrae deridentur ex hoc quod ea quae ad homines | |
| 656 pertinent idolis exhibebant non tanquam signa excitantia eos ad | |
| 657 aliqua spiritualia, sed tanquam per se eis accepta. Et praecipue | |
| 658 quia erant vana et turpia.</p> | |
| 659 <br /> | |
| 660 <div class="E">Articulus 8</div> | |
| 661 <p title="II-II q. 81 a. 8 arg. 1"><a name="42420"><span class= | |
| 662 "ref">[42420] IIª-IIae q. 81 a. 8 arg. 1</span></a> Ad octavum | |
| 663 sic proceditur. Videtur quod religio non sit idem sanctitati. | |
| 664 Religio enim est quaedam specialis virtus, ut habitum est. | |
| 665 Sanctitas autem dicitur esse generalis virtus, est enim <i>faciens | |
| 666 fideles et servantes ea quae ad Deum sunt iusta</i>, ut Andronicus | |
| 667 dicit. Ergo sanctitas non est idem religioni.</p> | |
| 668 <p title="II-II q. 81 a. 8 arg. 2"><a name="42421"><span class= | |
| 669 "ref">[42421] IIª-IIae q. 81 a. 8 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 670 sanctitas munditiam importare videtur, dicit enim Dionysius, XII | |
| 671 cap. de Div. Nom., quod <i>sanctitas est ab omni immunditia libera | |
| 672 et perfecta et omnino immaculata munditia</i>. Munditia autem | |
| 673 maxime videtur pertinere ad temperantiam, quae turpitudines | |
| 674 corporales excludit. Cum igitur religio ad iustitiam pertineat, | |
| 675 videtur quod sanctitas non sit idem religioni.</p> | |
| 676 <p title="II-II q. 81 a. 8 arg. 3"><a name="42422"><span class= | |
| 677 "ref">[42422] IIª-IIae q. 81 a. 8 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 678 ea quae dividuntur ex opposito non sunt idem. Sed in quadam | |
| 679 enumeratione partium iustitiae sanctitas condividitur religioni, ut | |
| 680 supra habitum est. Ergo sanctitas non est idem quod religio.</p> | |
| 681 <p title="II-II q. 81 a. 8 s. c."><a name="42423"><span class= | |
| 682 "ref">[42423] IIª-IIae q. 81 a. 8 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 683 est quod dicitur Luc. I, <i>serviamus illi in sanctitate et | |
| 684 iustitia</i>. Sed servire Deo pertinet ad religionem, ut supra | |
| 685 habitum est. Ergo religio est idem sanctitati.</p> | |
| 686 <p title="II-II q. 81 a. 8 co."><a name="42424"><span class= | |
| 687 "ref">[42424] IIª-IIae q. 81 a. 8 co.</span></a> Respondeo | |
| 688 dicendum quod nomen sanctitatis duo videtur importare. Uno quidem | |
| 689 modo, munditiam, et huic significationi competit nomen Graecum, | |
| 690 dicitur enim agios quasi sine terra. Alio modo importat firmitatem, | |
| 691 unde apud antiquos sancta dicebantur quae legibus erant munita ut | |
| 692 violari non deberent; unde et dicitur esse aliquid sancitum quia | |
| 693 est lege firmatum. Potest etiam secundum Latinos hoc nomen sanctus | |
| 694 ad munditiam pertinere, ut intelligatur sanctus quasi sanguine | |
| 695 tinctus, <i>eo quod antiquitus illi qui purificari volebant | |
| 696 sanguine hostiae tingebantur</i>, ut Isidorus dicit, in libro | |
| 697 Etymol. Et utraque significatio competit, ut sanctitas attribuatur | |
| 698 his quae divino cultui applicantur, ita quod non solum homines, sed | |
| 699 etiam templum et vasa et alia huiusmodi sanctificari dicantur ex | |
| 700 hoc quod cultui divino applicantur. Munditia enim necessaria est ad | |
| 701 hoc quod mens Deo applicetur. Quia mens humana inquinatur ex hoc | |
| 702 quod inferioribus rebus immergitur, sicut quaelibet res ex | |
| 703 immixtione peioris sordescit, ut argentum ex immixtione plumbi. | |
| 704 Oportet autem quod mens ab inferioribus rebus abstrahatur, ad hoc | |
| 705 quod supremae rei possit coniungi. Et ideo mens sine munditia Deo | |
| 706 applicari non potest. Unde ad Heb. ult. dicitur, <i>pacem sequimini | |
| 707 cum omnibus, et sanctimoniam, sine qua nemo videbit Deum</i>. | |
| 708 Firmitas etiam exigitur ad hoc quod mens Deo applicetur. Applicatur | |
| 709 enim ei sicut ultimo fini et primo principio, huiusmodi autem | |
| 710 oportet maxime immobilia esse. Unde dicebat apostolus, Rom. VIII, | |
| 711 <i>certus sum quod neque mors neque vita separabit me a caritate | |
| 712 Dei</i>. Sic igitur sanctitas dicitur per quam mens hominis seipsam | |
| 713 et suos actus applicat Deo. Unde non differt a religione secundum | |
| 714 essentiam, sed solum ratione. Nam religio dicitur secundum quod | |
| 715 exhibet Deo debitum famulatum in his quae pertinent specialiter ad | |
| 716 cultum divinum, sicut in sacrificiis, oblationibus et aliis | |
| 717 huiusmodi, sanctitas autem dicitur secundum quod homo non solum | |
| 718 haec, sed aliarum virtutum opera refert in Deum, vel secundum quod | |
| 719 homo se disponit per bona opera ad cultum divinum.</p> | |
| 720 <p title="II-II q. 81 a. 8 ad 1"><a name="42425"><span class= | |
| 721 "ref">[42425] IIª-IIae q. 81 a. 8 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 722 ergo dicendum quod sanctitas est quaedam specialis virtus secundum | |
| 723 essentiam, et secundum hoc est quodammodo eadem religioni. Habet | |
| 724 autem quandam generalitatem, secundum quod omnes virtutum actus per | |
| 725 imperium ordinat in bonum divinum, sicut et iustitia legalis | |
| 726 dicitur generalis virtus, inquantum ordinat omnium virtutum actus | |
| 727 in bonum commune.</p> | |
| 728 <p title="II-II q. 81 a. 8 ad 2"><a name="42426"><span class= | |
| 729 "ref">[42426] IIª-IIae q. 81 a. 8 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 730 dicendum quod temperantia munditiam quidem operatur, non tamen ita | |
| 731 quod habeat rationem sanctitatis nisi referatur in Deum. Unde de | |
| 732 ipsa virginitate dicit Augustinus, in libro de virginitate, quod | |
| 733 <i>non quia virginitas est, sed quia Deo dicata est, | |
| 734 honoratur</i>.</p> | |
| 735 <p title="II-II q. 81 a. 8 ad 3"><a name="42427"><span class= | |
| 736 "ref">[42427] IIª-IIae q. 81 a. 8 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 737 dicendum quod sanctitas distincta est a religione propter | |
| 738 differentiam praedictam, non quia differat re, sed ratione tantum, | |
| 739 ut dictum est.</p> | |
| 740 <div class="centro"><br /> | |
| 741 <p><a href="sth3080.html"><img src="icons/ageretro.gif" width="19" | |
| 742 height="19" align="middle" border="0" alt="age retro" /></a> | |
| 743 <a href="sth3082.html"><img src="icons/ageultra.gif" width="19" | |
| 744 height="19" align="middle" border="0" alt="age ultra" /></a></p> | |
| 745 <br /> | |
| 746 <hr /> | |
| 747 <br /> | |
| 748 <address>© 2006 Fundación Tomás de Aquino quoad | |
| 749 hanc editionem<br /> | |
| 750 Iura omnia asservantur<br /> | |
| 751 OCLC nr. <a href="http://worldcatlibraries.org/wcpa/oclc/49644264" | |
| 752 style="text-decoration=none">49644264</a></address> | |
| 753 </div> | |
| 754 </body> | |
| 755 </html> |
