Mercurial > hg > Aquinas
annotate summa/latin/sth3080.html @ 46:6cfdc13efd8a
from www.ccel.org/ss/
| author | ht |
|---|---|
| date | Sun, 20 Dec 2009 22:10:12 +0000 |
| parents | 544e12f679ad |
| children | d777cc3962f2 |
| rev | line source |
|---|---|
| 28 | 1 <!DOCTYPE html PUBLIC "-//W3C//DTD XHTML 1.0 Transitional//EN" |
| 2 "http://www.w3.org/TR/xhtml1/DTD/xhtml1-transitional.dtd"> | |
| 3 <html lang="LA" xmlns="http://www.w3.org/1999/xhtml" xml:lang="LA"> | |
| 4 <head> | |
| 5 <meta name="generator" content= | |
| 6 "HTML Tidy for Windows (vers 1st February 2005), see www.w3.org" /> | |
| 7 <meta http-equiv="Content-Type" content= | |
| 8 "text/html; charset=us-ascii" /> | |
| 9 <meta http-equiv="Content-Style-Type" content="text/css" /> | |
| 10 <meta http-equiv="Content-Script-Type" content="text/javascript" /> | |
| 11 <meta name="keywords" content= | |
| 12 "Thomas de Aquino, Summa Theologiae, Corpus Thomisticum" /> | |
| 13 <meta name="language" content="Latin" /> | |
| 14 <meta name="security" content="public" /> | |
| 15 <meta name="owner" content="ealarcon@unav.es" /> | |
| 16 <meta name="author" content="Enrique Alarcón" /> | |
| 17 <meta name="abstract" content="" /> | |
| 18 <link rel="stylesheet" media="screen" href="vscreen.css" type= | |
| 19 "text/css" /> | |
| 20 <link rel="stylesheet" media="print" href="vprint.css" type= | |
| 21 "text/css" /> | |
| 22 <title>Thomas de Aquino, Summa Theologiae, IIª-IIae q. | |
| 23 80</title> | |
| 24 </head> | |
| 25 <body> | |
| 26 <a href="http://www.corpusthomisticum.org/"></a> | |
| 27 <div class="tres">CORPUS THOMISTICUM</div> | |
| 28 <div class="uno">Sancti Thomae de Aquino</div> | |
| 29 <div class="uno">Summa Theologiae</div> | |
| 30 <div class="dos">secunda pars secundae partis quaestio LXXX</div> | |
| 31 <br /> | |
| 32 <div class="centro"> | |
| 33 <table align="center" summary="Imago"> | |
| 34 <tr> | |
| 35 <th><img src="icons/fugit190.jpg" width="275" height="190" border= | |
| 36 "0" alt= | |
| 37 "Thomas de Aquino a Filippino Lippi depictus (Cappella Carafa, S. Maria sopra Minerva, Roma)" | |
| 38 align="middle" /></th> | |
| 39 </tr> | |
| 40 </table> | |
| 41 <br /> | |
| 42 <span class="tres">Textum Leoninum Romae 1897 editum<br /> | |
| 43 ac automato translatum a Roberto Busa SJ in taenias | |
| 44 magneticas<br /> | |
| 45 denuo recognovit Enrique Alarcón atque instruxit<br /> | |
| 46 <br /></span><br /> | |
| 47 <hr /> | |
| 48 <br /> | |
| 49 <p><a href="sth3079.html"><img src="icons/ageretro.gif" width="19" | |
| 50 height="19" align="middle" border="0" alt="age retro" /></a> | |
| 51 <a href="sth3081.html"><img src="icons/ageultra.gif" width="19" | |
| 52 height="19" align="middle" border="0" alt="age ultra" /></a></p> | |
| 53 <script language="JavaScript" type="text/javascript"> | |
| 54 //<![CDATA[ | |
|
26
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
55 <!-- |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
56 // original code by Bill Trefzger 12/12/96; revised by Enrique Alarcon 12/9/2000 |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
57 function go(){if(document.selecter.select1.options[document.selecter.select1.selectedIndex].value !="none"){location=document.selecter.select1.options[document.selecter.select1.selectedIndex].value}} |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
58 document.write('<FORM NAME="selecter"><SELECT NAME="select1">'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
59 document.write('<OPTION VALUE="none">INDEX'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
60 document.write('<OPTION VALUE="none">------------------------------------------------'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
61 document.write('<OPTION VALUE="index.html">Corpus Thomisticum'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
62 document.write('<OPTION VALUE="iopera.html">Opera omnia'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
63 document.write('<OPTION VALUE="zbiblia.html">Bibliographia Thomistica'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
64 document.write('<OPTION VALUE="none">------------------------------------------------'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
65 document.write('<OPTION VALUE="#42347">IIª-IIae q. 80 pr.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
66 document.write('<OPTION VALUE="#42348">IIª-IIae q. 80 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
67 document.write('<OPTION VALUE="#42349">IIª-IIae q. 80 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
68 document.write('<OPTION VALUE="#42350">IIª-IIae q. 80 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
69 document.write('<OPTION VALUE="#42351">IIª-IIae q. 80 arg. 4'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
70 document.write('<OPTION VALUE="#42352">IIª-IIae q. 80 arg. 5'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
71 document.write('<OPTION VALUE="#42353">IIª-IIae q. 80 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
72 document.write('<OPTION VALUE="#42354">IIª-IIae q. 80 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
73 document.write('<OPTION VALUE="#42355">IIª-IIae q. 80 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
74 document.write('<OPTION VALUE="#42356">IIª-IIae q. 80 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
75 document.write('<OPTION VALUE="#42357">IIª-IIae q. 80 ad 4'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
76 document.write('<OPTION VALUE="#42358">IIª-IIae q. 80 ad 5'); |
| 28 | 77 document.write('<\/SELECT>'); |
|
26
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
78 document.write('<BR><BR>'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
79 document.write('<INPUT TYPE="button" VALUE="Agedum" ONCLICK="go()">'); |
| 28 | 80 document.write('<\/FORM>'); |
|
26
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
81 // --> |
| 28 | 82 //]]> |
| 83 </script><br /> | |
| 84 <hr /> | |
| 85 <br /></div> | |
| 86 <div class="D">Quaestio 80</div> | |
| 87 <div class="G">Prooemium</div> | |
| 88 <p title="II-II q. 80 pr."><a name="42347"><span class= | |
| 89 "ref">[42347] IIª-IIae q. 80 pr.</span></a> Deinde | |
| 90 considerandum est de partibus potentialibus iustitiae, idest de | |
| 91 virtutibus ei annexis. Et circa hoc duo sunt consideranda primo | |
| 92 quidem, quae virtutes iustitiae annectantur; secundo, considerandum | |
| 93 est de singulis virtutibus iustitiae annexis.</p> | |
| 94 <p title="II-II q. 80 arg. 1"><a name="42348"><span class= | |
| 95 "ref">[42348] IIª-IIae q. 80 arg. 1</span></a> Ad primum sic | |
| 96 proceditur. Videtur quod inconvenienter assignentur virtutes | |
| 97 iustitiae annexae. Tullius enim enumerat sex, scilicet | |
| 98 <i>religionem, pietatem, gratiam, vindicationem, observantiam, | |
| 99 veritatem</i>. Vindicatio autem videtur species esse commutativae | |
| 100 iustitiae, secundum quam illatis iniuriis vindicta rependitur, ut | |
| 101 ex supradictis patet. Non ergo debet poni inter virtutes iustitiae | |
| 102 annexas.</p> | |
| 103 <p title="II-II q. 80 arg. 2"><a name="42349"><span class= | |
| 104 "ref">[42349] IIª-IIae q. 80 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 105 Macrobius, super somnium Scipionis, ponit septem, scilicet | |
| 106 <i>innocentiam, amicitiam, concordiam, pietatem, religionem, | |
| 107 affectum, humanitatem</i>; quarum plures a Tullio praetermittuntur. | |
| 108 Ergo videtur insufficienter enumeratas esse virtutes iustitiae | |
| 109 adiunctas.</p> | |
| 110 <p title="II-II q. 80 arg. 3"><a name="42350"><span class= | |
| 111 "ref">[42350] IIª-IIae q. 80 arg. 3</span></a> Praeterea, a | |
| 112 quibusdam aliis ponuntur quinque partes iustitiae, scilicet | |
| 113 obedientia respectu superioris, disciplina respectu inferioris, | |
| 114 aequitas respectu aequalium, fides et veritas respectu omnium; de | |
| 115 quibus a Tullio non ponitur nisi veritas. Ergo videtur | |
| 116 insufficienter numerasse virtutes iustitiae annexas.</p> | |
| 117 <p title="II-II q. 80 arg. 4"><a name="42351"><span class= | |
| 118 "ref">[42351] IIª-IIae q. 80 arg. 4</span></a> Praeterea, | |
| 119 Andronicus Peripateticus ponit novem partes iustitiae annexas, | |
| 120 <i>scilicet liberalitatem, benignitatem, vindicativam, | |
| 121 eugnomosynam, eusebiam, Eucharistiam, sanctitatem, bonam | |
| 122 commutationem, legispositivam</i>; ex quibus etiam Tullius | |
| 123 manifeste non ponit nisi vindicativam. Ergo videtur insufficienter | |
| 124 enumerasse.</p> | |
| 125 <p title="II-II q. 80 arg. 5"><a name="42352"><span class= | |
| 126 "ref">[42352] IIª-IIae q. 80 arg. 5</span></a> Praeterea, | |
| 127 Aristoteles, in V Ethic., ponit epieikeiam iustitiae adiunctam, de | |
| 128 qua in nulla praemissarum assignationum videtur mentio esse facta. | |
| 129 Ergo insufficienter sunt enumeratae virtutes iustitiae annexae.</p> | |
| 130 <p title="II-II q. 80 co."><a name="42353"><span class= | |
| 131 "ref">[42353] IIª-IIae q. 80 co.</span></a> Respondeo dicendum | |
| 132 quod in virtutibus quae adiunguntur alicui principali virtuti duo | |
| 133 sunt consideranda, primo quidem, quod virtutes illae in aliquo cum | |
| 134 principali virtute conveniant; secundo, quod in aliquo deficiant a | |
| 135 perfecta ratione ipsius. Quia vero iustitia ad alterum est, ut ex | |
| 136 supradictis patet, omnes virtutes quae ad alterum sunt possunt | |
| 137 ratione convenientiae iustitiae annecti. Ratio vero iustitiae | |
| 138 consistit in hoc quod alteri reddatur quod ei debetur secundum | |
| 139 aequalitatem, ut ex supradictis patet. Dupliciter igitur aliqua | |
| 140 virtus ad alterum existens a ratione iustitiae deficit, uno quidem | |
| 141 modo, inquantum deficit a ratione aequalis; alio modo, inquantum | |
| 142 deficit a ratione debiti. Sunt enim quaedam virtutes quae debitum | |
| 143 quidem alteri reddunt, sed non possunt reddere aequale. Et primo | |
| 144 quidem, quidquid ab homine Deo redditur, debitum est, non tamen | |
| 145 potest esse aequale, ut scilicet tantum ei homo reddat quantum | |
| 146 debet; secundum illud Psalm., <i>quid retribuam domino pro omnibus | |
| 147 quae retribuit mihi?</i> Et secundum hoc adiungitur iustitiae | |
| 148 religio, quae, ut Tullius dicit, <i>superioris cuiusdam naturae, | |
| 149 quam divinam vocant, curam caeremoniamque vel cultum affert</i>. | |
| 150 Secundo, parentibus non potest secundum aequalitatem recompensari | |
| 151 quod eis debetur, ut patet per philosophum, in VIII Ethic. Et sic | |
| 152 adiungitur iustitiae pietas, per quam, ut Tullius dicit, | |
| 153 <i>sanguine iunctis patriaeque benevolis officium et diligens | |
| 154 tribuitur cultus</i>. Tertio, non potest secundum aequale praemium | |
| 155 recompensari ab homine virtuti, ut patet per philosophum, in IV | |
| 156 Ethic. Et sic adiungitur iustitiae observantia, per quam, ut | |
| 157 Tullius dicit, <i>homines aliqua dignitate antecedentes quodam | |
| 158 cultu et honore dignantur</i>. A ratione vero debiti iustitiae | |
| 159 defectus potest attendi secundum quod est duplex debitum, scilicet | |
| 160 morale et legale, unde et philosophus, in VIII Ethic., secundum hoc | |
| 161 duplex iustum assignat. Debitum quidem legale est ad quod reddendum | |
| 162 aliquis lege adstringitur, et tale debitum proprie attendit | |
| 163 iustitia quae est principalis virtus. Debitum autem morale est quod | |
| 164 aliquis debet ex honestate virtutis. Et quia debitum necessitatem | |
| 165 importat, ideo tale debitum habet duplicem gradum. Quoddam enim est | |
| 166 sic necessarium ut sine eo honestas morum conservari non possit, et | |
| 167 hoc habet plus de ratione debiti. Et potest hoc debitum attendi ex | |
| 168 parte ipsius debentis. Et sic ad hoc debitum pertinet quod homo | |
| 169 talem se exhibeat alteri in verbis et factis qualis est. Et ita | |
| 170 adiungitur iustitiae veritas, per quam, ut Tullius dicit, | |
| 171 <i>immutata ea quae sunt aut fuerunt aut futura sunt, dicuntur</i>. | |
| 172 Potest etiam attendi ex parte eius cui debetur, prout scilicet | |
| 173 aliquis recompensat alicui secundum ea quae fecit. Quandoque quidem | |
| 174 in bonis. Et sic adiungitur iustitiae gratia, in qua, ut Tullius | |
| 175 dicit, <i>amicitiarum et officiorum alterius memoria, remunerandi | |
| 176 voluntas continetur alterius</i>. Quandoque vero in malis. Et sic | |
| 177 adiungitur iustitiae vindicatio, per quam, ut Tullius dicit, <i>vis | |
| 178 aut iniuria, et omnino quidquid obscurum est, defendendo aut | |
| 179 ulciscendo propulsatur</i>. Aliud vero debitum est necessarium | |
| 180 sicut conferens ad maiorem honestatem, sine quo tamen honestas | |
| 181 conservari potest. Quod quidem debitum attendit liberalitas, | |
| 182 affabilitas sive amicitia, et alia huiusmodi. Quae Tullius | |
| 183 praetermittit in praedicta enumeratione, quia parum habent de | |
| 184 ratione debiti.</p> | |
| 185 <p title="II-II q. 80 ad 1"><a name="42354"><span class= | |
| 186 "ref">[42354] IIª-IIae q. 80 ad 1</span></a> Ad primum ergo | |
| 187 dicendum quod vindicta quae fit auctoritate publicae potestatis | |
| 188 secundum sententiam iudicis, pertinet ad iustitiam commutativam. | |
| 189 Sed vindicta quam quis facit proprio motu, non tamen contra legem, | |
| 190 vel quam quis a iudice requirit, pertinet ad virtutem iustitiae | |
| 191 adiunctam.</p> | |
| 192 <p title="II-II q. 80 ad 2"><a name="42355"><span class= | |
| 193 "ref">[42355] IIª-IIae q. 80 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 194 dicendum quod Macrobius videtur attendisse ad duas partes | |
| 195 integrales iustitiae, scilicet declinare a malo, ad quod pertinet | |
| 196 innocentia; et facere bonum, ad quod pertinent sex alia. Quorum duo | |
| 197 videntur pertinere ad aequales, scilicet amicitia in exteriori | |
| 198 convictu, et concordia interius. Duo vero pertinent ad superiores, | |
| 199 pietas ad parentes, et religio ad Deum. Duo vero ad inferiores, | |
| 200 scilicet affectus, inquantum placent bona eorum; et humanitas, per | |
| 201 quam subvenitur eorum defectibus. Dicit enim Isidorus, in libro | |
| 202 Etymol., quod <i>humanus dicitur aliquis quia habeat circa hominem | |
| 203 amorem et miserationis affectum, unde humanitas dicta est qua nos | |
| 204 invicem tuemur</i>. Et secundum hoc amicitia sumitur prout ordinat | |
| 205 exteriorem convictum, sicut de ea philosophus tractat in IV Ethic. | |
| 206 Potest etiam amicitia sumi secundum quod proprie respicit affectum, | |
| 207 prout determinatur a philosopho in VIII et in IX Ethic. Et sic ad | |
| 208 amicitiam pertinent tria, scilicet benevolentia, quae hic dicitur | |
| 209 affectus; et concordia; et beneficentia, quae hic vocatur | |
| 210 humanitas. Haec autem Tullius praetermisit, quia parum habent de | |
| 211 ratione debiti, ut dictum est.</p> | |
| 212 <p title="II-II q. 80 ad 3"><a name="42356"><span class= | |
| 213 "ref">[42356] IIª-IIae q. 80 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 214 dicendum quod obedientia includitur in observantia, quam Tullius | |
| 215 ponit, nam praecellentibus personis debetur et reverentia honoris | |
| 216 et obedientia. Fides autem, per quam fiunt dicta, includitur in | |
| 217 veritate, quantum ad observantiam promissorum. Veritas autem in | |
| 218 plus se habet, ut infra patebit. Disciplina autem non debetur ex | |
| 219 debito necessitatis, quia inferiori non est aliquis obligatus, | |
| 220 inquantum est inferior (potest tamen aliquis superiori obligari ut | |
| 221 inferioribus provideat, secundum illud Matth. XXIV, <i>fidelis | |
| 222 servus et prudens, quem constituit dominus super familiam | |
| 223 suam</i>). Et ideo a Tullio praetermittitur. Potest autem contineri | |
| 224 sub humanitate, quam Macrobius ponit. Aequitas vero sub epieikeia, | |
| 225 vel amicitia.</p> | |
| 226 <p title="II-II q. 80 ad 4"><a name="42357"><span class= | |
| 227 "ref">[42357] IIª-IIae q. 80 ad 4</span></a> Ad quartum | |
| 228 dicendum quod in illa enumeratione ponuntur quaedam pertinentia ad | |
| 229 veram iustitiam. Ad particularem quidem, bona commutatio, de qua | |
| 230 dicit quod est <i>habitus in commutationibus aequalitatem | |
| 231 custodiens</i>. Ad legalem autem iustitiam, quantum ad ea quae | |
| 232 communiter sunt observanda, ponitur legispositiva, quae, ut ipse | |
| 233 dicit, est <i>scientia commutationum politicarum ad communitatem | |
| 234 relatarum</i>. Quantum vero ad ea quae quandoque particulariter | |
| 235 agenda occurrunt praeter communes leges, ponitur eugnomosyna, quasi | |
| 236 bona gnome, quae est in talibus directiva, ut supra habitum est in | |
| 237 tractatu de prudentia. Et ideo dicit de ea quod est voluntaria | |
| 238 iustificatio, quia scilicet ex proprio arbitrio id quod iustum est | |
| 239 homo secundum eam servat, non secundum legem scriptam. Attribuuntur | |
| 240 autem haec duo prudentiae secundum directionem, iustitiae vero | |
| 241 secundum executionem. Eusebia vero dicitur quasi bonus cultus. Unde | |
| 242 est idem quod religio. Ideo de ea dicit quod est scientia Dei | |
| 243 famulatus (et loquitur secundum modum quo Socrates dicebat omnes | |
| 244 virtutes esse scientias). Et ad idem reducitur sanctitas, ut post | |
| 245 dicetur. Eucharistia autem est idem quod bona gratia, quam Tullius | |
| 246 ponit, sicut et vindicativam. Benignitas autem videtur esse idem | |
| 247 cum affectu, quem ponit Macrobius. Unde et Isidorus dicit, in libro | |
| 248 Etymol., quod <i>benignus est vir sponte ad benefaciendum paratus, | |
| 249 et dulcis ad eloquium</i>. Et ipse Andronicus dicit quod | |
| 250 <i>benignitas est habitus voluntarie benefactivus</i>. Liberalitas | |
| 251 autem videtur ad humanitatem pertinere.</p> | |
| 252 <p title="II-II q. 80 ad 5"><a name="42358"><span class= | |
| 253 "ref">[42358] IIª-IIae q. 80 ad 5</span></a> Ad quintum | |
| 254 dicendum quod epieikeia non adiungitur iustitiae particulari, sed | |
| 255 legali. Et videtur esse idem cum ea quae dicta est eugnomosyna.</p> | |
| 256 <div class="centro"><br /> | |
| 257 <p><a href="sth3079.html"><img src="icons/ageretro.gif" width="19" | |
| 258 height="19" align="middle" border="0" alt="age retro" /></a> | |
| 259 <a href="sth3081.html"><img src="icons/ageultra.gif" width="19" | |
| 260 height="19" align="middle" border="0" alt="age ultra" /></a></p> | |
| 261 <br /> | |
| 262 <hr /> | |
| 263 <br /> | |
| 264 <address>© 2006 Fundación Tomás de Aquino quoad | |
| 265 hanc editionem<br /> | |
| 266 Iura omnia asservantur<br /> | |
| 267 OCLC nr. <a href="http://worldcatlibraries.org/wcpa/oclc/49644264" | |
| 268 style="text-decoration=none">49644264</a></address> | |
| 269 </div> | |
| 270 </body> | |
| 271 </html> |
