Mercurial > hg > Aquinas
annotate summa/latin/sth2090.html @ 34:2bc1f3a24bc0
fix p2
| author | ht |
|---|---|
| date | Mon, 30 Nov 2009 21:59:53 +0000 |
| parents | 544e12f679ad |
| children | d777cc3962f2 |
| rev | line source |
|---|---|
| 28 | 1 <!DOCTYPE html PUBLIC "-//W3C//DTD XHTML 1.0 Transitional//EN" |
| 2 "http://www.w3.org/TR/xhtml1/DTD/xhtml1-transitional.dtd"> | |
| 3 <html lang="LA" xmlns="http://www.w3.org/1999/xhtml" xml:lang="LA"> | |
| 4 <head> | |
| 5 <meta name="generator" content= | |
| 6 "HTML Tidy for Windows (vers 1st February 2005), see www.w3.org" /> | |
| 7 <meta http-equiv="Content-Type" content= | |
| 8 "text/html; charset=us-ascii" /> | |
| 9 <meta http-equiv="Content-Style-Type" content="text/css" /> | |
| 10 <meta http-equiv="Content-Script-Type" content="text/javascript" /> | |
| 11 <meta name="keywords" content= | |
| 12 "Thomas de Aquino, Summa Theologiae, Corpus Thomisticum" /> | |
| 13 <meta name="language" content="Latin" /> | |
| 14 <meta name="security" content="public" /> | |
| 15 <meta name="owner" content="ealarcon@unav.es" /> | |
| 16 <meta name="author" content="Enrique Alarcón" /> | |
| 17 <meta name="abstract" content="" /> | |
| 18 <link rel="stylesheet" media="screen" href="vscreen.css" type= | |
| 19 "text/css" /> | |
| 20 <link rel="stylesheet" media="print" href="vprint.css" type= | |
| 21 "text/css" /> | |
| 22 <title>Thomas de Aquino, Summa Theologiae, Iª-IIae q. | |
| 23 90-92</title> | |
| 24 </head> | |
| 25 <body> | |
| 26 <a href="http://www.corpusthomisticum.org/"></a> | |
| 27 <div class="tres">CORPUS THOMISTICUM</div> | |
| 28 <div class="uno">Sancti Thomae de Aquino</div> | |
| 29 <div class="uno">Summa Theologiae</div> | |
| 30 <div class="dos">prima pars secundae partis a quaestione XC ad | |
| 31 quaestionem XCII</div> | |
| 32 <br /> | |
| 33 <div class="centro"> | |
| 34 <table align="center" summary="Imago"> | |
| 35 <tr> | |
| 36 <th><img src="icons/fugit190.jpg" width="275" height="190" border= | |
| 37 "0" alt= | |
| 38 "Thomas de Aquino a Filippino Lippi depictus (Cappella Carafa, S. Maria sopra Minerva, Roma)" | |
| 39 align="middle" /></th> | |
| 40 </tr> | |
| 41 </table> | |
| 42 <br /> | |
| 43 <span class="tres">Textum Leoninum Romae 1892 editum<br /> | |
| 44 ac automato translatum a Roberto Busa SJ in taenias | |
| 45 magneticas<br /> | |
| 46 denuo recognovit Enrique Alarcón atque instruxit<br /> | |
| 47 <br /></span><br /> | |
| 48 <hr /> | |
| 49 <br /> | |
| 50 <p><a href="sth2085.html"><img src="icons/ageretro.gif" width="19" | |
| 51 height="19" align="middle" border="0" alt="age retro" /></a> | |
| 52 <a href="sth2093.html"><img src="icons/ageultra.gif" width="19" | |
| 53 height="19" align="middle" border="0" alt="age ultra" /></a></p> | |
| 54 <script language="JavaScript" type="text/javascript"> | |
| 55 //<![CDATA[ | |
|
26
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
56 <!-- |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
57 // original code by Bill Trefzger 12/12/96; revised by Enrique Alarcon 12/9/2000 |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
58 function go(){if(document.selecter.select1.options[document.selecter.select1.selectedIndex].value !="none"){location=document.selecter.select1.options[document.selecter.select1.selectedIndex].value}} |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
59 document.write('<FORM NAME="selecter"><SELECT NAME="select1">'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
60 document.write('<OPTION VALUE="none">INDEX'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
61 document.write('<OPTION VALUE="none">------------------------------------------------'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
62 document.write('<OPTION VALUE="index.html">Corpus Thomisticum'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
63 document.write('<OPTION VALUE="iopera.html">Opera omnia'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
64 document.write('<OPTION VALUE="zbiblia.html">Bibliographia Thomistica'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
65 document.write('<OPTION VALUE="none">------------------------------------------------'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
66 document.write('<OPTION VALUE="#37425">Iª-IIae q. 90 pr.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
67 document.write('<OPTION VALUE="#37426">Iª-IIae q. 90 a. 1 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
68 document.write('<OPTION VALUE="#37427">Iª-IIae q. 90 a. 1 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
69 document.write('<OPTION VALUE="#37428">Iª-IIae q. 90 a. 1 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
70 document.write('<OPTION VALUE="#37429">Iª-IIae q. 90 a. 1 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
71 document.write('<OPTION VALUE="#37430">Iª-IIae q. 90 a. 1 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
72 document.write('<OPTION VALUE="#37431">Iª-IIae q. 90 a. 1 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
73 document.write('<OPTION VALUE="#37432">Iª-IIae q. 90 a. 1 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
74 document.write('<OPTION VALUE="#37433">Iª-IIae q. 90 a. 1 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
75 document.write('<OPTION VALUE="#37434">Iª-IIae q. 90 a. 2 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
76 document.write('<OPTION VALUE="#37435">Iª-IIae q. 90 a. 2 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
77 document.write('<OPTION VALUE="#37436">Iª-IIae q. 90 a. 2 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
78 document.write('<OPTION VALUE="#37437">Iª-IIae q. 90 a. 2 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
79 document.write('<OPTION VALUE="#37438">Iª-IIae q. 90 a. 2 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
80 document.write('<OPTION VALUE="#37439">Iª-IIae q. 90 a. 2 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
81 document.write('<OPTION VALUE="#37440">Iª-IIae q. 90 a. 2 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
82 document.write('<OPTION VALUE="#37441">Iª-IIae q. 90 a. 2 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
83 document.write('<OPTION VALUE="#37442">Iª-IIae q. 90 a. 3 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
84 document.write('<OPTION VALUE="#37443">Iª-IIae q. 90 a. 3 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
85 document.write('<OPTION VALUE="#37444">Iª-IIae q. 90 a. 3 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
86 document.write('<OPTION VALUE="#37445">Iª-IIae q. 90 a. 3 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
87 document.write('<OPTION VALUE="#37446">Iª-IIae q. 90 a. 3 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
88 document.write('<OPTION VALUE="#37447">Iª-IIae q. 90 a. 3 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
89 document.write('<OPTION VALUE="#37448">Iª-IIae q. 90 a. 3 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
90 document.write('<OPTION VALUE="#37449">Iª-IIae q. 90 a. 3 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
91 document.write('<OPTION VALUE="#37450">Iª-IIae q. 90 a. 4 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
92 document.write('<OPTION VALUE="#37451">Iª-IIae q. 90 a. 4 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
93 document.write('<OPTION VALUE="#37452">Iª-IIae q. 90 a. 4 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
94 document.write('<OPTION VALUE="#37453">Iª-IIae q. 90 a. 4 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
95 document.write('<OPTION VALUE="#37454">Iª-IIae q. 90 a. 4 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
96 document.write('<OPTION VALUE="#37455">Iª-IIae q. 90 a. 4 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
97 document.write('<OPTION VALUE="#37456">Iª-IIae q. 90 a. 4 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
98 document.write('<OPTION VALUE="#37457">Iª-IIae q. 90 a. 4 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
99 document.write('<OPTION VALUE="#37458">Iª-IIae q. 91 pr.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
100 document.write('<OPTION VALUE="#37459">Iª-IIae q. 91 a. 1 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
101 document.write('<OPTION VALUE="#37460">Iª-IIae q. 91 a. 1 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
102 document.write('<OPTION VALUE="#37461">Iª-IIae q. 91 a. 1 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
103 document.write('<OPTION VALUE="#37462">Iª-IIae q. 91 a. 1 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
104 document.write('<OPTION VALUE="#37463">Iª-IIae q. 91 a. 1 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
105 document.write('<OPTION VALUE="#37464">Iª-IIae q. 91 a. 1 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
106 document.write('<OPTION VALUE="#37465">Iª-IIae q. 91 a. 1 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
107 document.write('<OPTION VALUE="#37466">Iª-IIae q. 91 a. 1 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
108 document.write('<OPTION VALUE="#37467">Iª-IIae q. 91 a. 2 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
109 document.write('<OPTION VALUE="#37468">Iª-IIae q. 91 a. 2 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
110 document.write('<OPTION VALUE="#37469">Iª-IIae q. 91 a. 2 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
111 document.write('<OPTION VALUE="#37470">Iª-IIae q. 91 a. 2 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
112 document.write('<OPTION VALUE="#37471">Iª-IIae q. 91 a. 2 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
113 document.write('<OPTION VALUE="#37472">Iª-IIae q. 91 a. 2 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
114 document.write('<OPTION VALUE="#37473">Iª-IIae q. 91 a. 2 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
115 document.write('<OPTION VALUE="#37474">Iª-IIae q. 91 a. 2 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
116 document.write('<OPTION VALUE="#37475">Iª-IIae q. 91 a. 3 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
117 document.write('<OPTION VALUE="#37476">Iª-IIae q. 91 a. 3 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
118 document.write('<OPTION VALUE="#37477">Iª-IIae q. 91 a. 3 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
119 document.write('<OPTION VALUE="#37478">Iª-IIae q. 91 a. 3 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
120 document.write('<OPTION VALUE="#37479">Iª-IIae q. 91 a. 3 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
121 document.write('<OPTION VALUE="#37480">Iª-IIae q. 91 a. 3 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
122 document.write('<OPTION VALUE="#37481">Iª-IIae q. 91 a. 3 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
123 document.write('<OPTION VALUE="#37482">Iª-IIae q. 91 a. 3 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
124 document.write('<OPTION VALUE="#37483">Iª-IIae q. 91 a. 4 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
125 document.write('<OPTION VALUE="#37484">Iª-IIae q. 91 a. 4 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
126 document.write('<OPTION VALUE="#37485">Iª-IIae q. 91 a. 4 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
127 document.write('<OPTION VALUE="#37486">Iª-IIae q. 91 a. 4 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
128 document.write('<OPTION VALUE="#37487">Iª-IIae q. 91 a. 4 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
129 document.write('<OPTION VALUE="#37488">Iª-IIae q. 91 a. 4 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
130 document.write('<OPTION VALUE="#37489">Iª-IIae q. 91 a. 4 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
131 document.write('<OPTION VALUE="#37490">Iª-IIae q. 91 a. 4 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
132 document.write('<OPTION VALUE="#37491">Iª-IIae q. 91 a. 5 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
133 document.write('<OPTION VALUE="#37492">Iª-IIae q. 91 a. 5 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
134 document.write('<OPTION VALUE="#37493">Iª-IIae q. 91 a. 5 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
135 document.write('<OPTION VALUE="#37494">Iª-IIae q. 91 a. 5 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
136 document.write('<OPTION VALUE="#37495">Iª-IIae q. 91 a. 5 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
137 document.write('<OPTION VALUE="#37496">Iª-IIae q. 91 a. 5 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
138 document.write('<OPTION VALUE="#37497">Iª-IIae q. 91 a. 5 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
139 document.write('<OPTION VALUE="#37498">Iª-IIae q. 91 a. 5 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
140 document.write('<OPTION VALUE="#37499">Iª-IIae q. 91 a. 6 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
141 document.write('<OPTION VALUE="#37500">Iª-IIae q. 91 a. 6 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
142 document.write('<OPTION VALUE="#37501">Iª-IIae q. 91 a. 6 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
143 document.write('<OPTION VALUE="#37502">Iª-IIae q. 91 a. 6 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
144 document.write('<OPTION VALUE="#37503">Iª-IIae q. 91 a. 6 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
145 document.write('<OPTION VALUE="#37504">Iª-IIae q. 91 a. 6 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
146 document.write('<OPTION VALUE="#37505">Iª-IIae q. 91 a. 6 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
147 document.write('<OPTION VALUE="#37506">Iª-IIae q. 91 a. 6 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
148 document.write('<OPTION VALUE="#37507">Iª-IIae q. 92 pr.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
149 document.write('<OPTION VALUE="#37508">Iª-IIae q. 92 a. 1 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
150 document.write('<OPTION VALUE="#37509">Iª-IIae q. 92 a. 1 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
151 document.write('<OPTION VALUE="#37510">Iª-IIae q. 92 a. 1 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
152 document.write('<OPTION VALUE="#37511">Iª-IIae q. 92 a. 1 arg. 4'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
153 document.write('<OPTION VALUE="#37512">Iª-IIae q. 92 a. 1 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
154 document.write('<OPTION VALUE="#37513">Iª-IIae q. 92 a. 1 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
155 document.write('<OPTION VALUE="#37514">Iª-IIae q. 92 a. 1 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
156 document.write('<OPTION VALUE="#37515">Iª-IIae q. 92 a. 1 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
157 document.write('<OPTION VALUE="#37516">Iª-IIae q. 92 a. 1 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
158 document.write('<OPTION VALUE="#37517">Iª-IIae q. 92 a. 1 ad 4'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
159 document.write('<OPTION VALUE="#37518">Iª-IIae q. 92 a. 2 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
160 document.write('<OPTION VALUE="#37519">Iª-IIae q. 92 a. 2 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
161 document.write('<OPTION VALUE="#37520">Iª-IIae q. 92 a. 2 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
162 document.write('<OPTION VALUE="#37521">Iª-IIae q. 92 a. 2 arg. 4'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
163 document.write('<OPTION VALUE="#37522">Iª-IIae q. 92 a. 2 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
164 document.write('<OPTION VALUE="#37523">Iª-IIae q. 92 a. 2 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
165 document.write('<OPTION VALUE="#37524">Iª-IIae q. 92 a. 2 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
166 document.write('<OPTION VALUE="#37525">Iª-IIae q. 92 a. 2 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
167 document.write('<OPTION VALUE="#37526">Iª-IIae q. 92 a. 2 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
168 document.write('<OPTION VALUE="#37527">Iª-IIae q. 92 a. 2 ad 4'); |
| 28 | 169 document.write('<\/SELECT>'); |
|
26
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
170 document.write('<BR><BR>'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
171 document.write('<INPUT TYPE="button" VALUE="Agedum" ONCLICK="go()">'); |
| 28 | 172 document.write('<\/FORM>'); |
|
26
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
173 // --> |
| 28 | 174 //]]> |
| 175 </script><br /> | |
| 176 <hr /> | |
| 177 <br /></div> | |
| 178 <div class="D">Quaestio 90</div> | |
| 179 <div class="G">Prooemium</div> | |
| 180 <p title="I-II q. 90 pr."><a name="37425"><span class="ref">[37425] | |
| 181 Iª-IIae q. 90 pr.</span></a> Consequenter considerandum est de | |
| 182 principiis exterioribus actuum. Principium autem exterius ad malum | |
| 183 inclinans est Diabolus, de cuius tentatione in primo dictum est. | |
| 184 Principium autem exterius movens ad bonum est Deus, qui et nos | |
| 185 instruit per legem, et iuvat per gratiam. Unde primo, de lege; | |
| 186 secundo, de gratia dicendum est. Circa legem autem, primo oportet | |
| 187 considerare de ipsa lege in communi; secundo, de partibus eius. | |
| 188 Circa legem autem in communi tria occurrunt consideranda, primo | |
| 189 quidem, de essentia ipsius; secundo, de differentia legum; tertio, | |
| 190 de effectibus legis. Circa primum quaeruntur quatuor. Primo, utrum | |
| 191 lex sit aliquid rationis. Secundo, de fine legis. Tertio, de causa | |
| 192 eius. Quarto, de promulgatione ipsius.</p> | |
| 193 <br /> | |
| 194 <div class="E">Articulus 1</div> | |
| 195 <p title="I-II q. 90 a. 1 arg. 1"><a name="37426"><span class= | |
| 196 "ref">[37426] Iª-IIae q. 90 a. 1 arg. 1</span></a> Ad primum | |
| 197 sic proceditur. Videtur quod lex non sit aliquid rationis. Dicit | |
| 198 enim apostolus, ad Rom. VII, <i>video aliam legem in membris | |
| 199 meis,</i> et cetera. Sed nihil quod est rationis, est in membris, | |
| 200 quia ratio non utitur organo corporali. Ergo lex non est aliquid | |
| 201 rationis.</p> | |
| 202 <p title="I-II q. 90 a. 1 arg. 2"><a name="37427"><span class= | |
| 203 "ref">[37427] Iª-IIae q. 90 a. 1 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 204 in ratione non est nisi potentia, habitus et actus. Sed lex non est | |
| 205 ipsa potentia rationis. Similiter etiam non est aliquis habitus | |
| 206 rationis, quia habitus rationis sunt virtutes intellectuales, de | |
| 207 quibus supra dictum est. Nec etiam est actus rationis, quia | |
| 208 cessante rationis actu, lex cessaret, puta in dormientibus. Ergo | |
| 209 lex non est aliquid rationis.</p> | |
| 210 <p title="I-II q. 90 a. 1 arg. 3"><a name="37428"><span class= | |
| 211 "ref">[37428] Iª-IIae q. 90 a. 1 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 212 lex movet eos qui subiiciuntur legi, ad recte agendum. Sed movere | |
| 213 ad agendum proprie pertinet ad voluntatem, ut patet ex praemissis. | |
| 214 Ergo lex non pertinet ad rationem, sed magis ad voluntatem, | |
| 215 secundum quod etiam iurisperitus dicit, <i>quod placuit principi, | |
| 216 legis habet vigorem</i>.</p> | |
| 217 <p title="I-II q. 90 a. 1 s. c."><a name="37429"><span class= | |
| 218 "ref">[37429] Iª-IIae q. 90 a. 1 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 219 est quod ad legem pertinet praecipere et prohibere. Sed imperare | |
| 220 est rationis, ut supra habitum est. Ergo lex est aliquid | |
| 221 rationis.</p> | |
| 222 <p title="I-II q. 90 a. 1 co."><a name="37430"><span class= | |
| 223 "ref">[37430] Iª-IIae q. 90 a. 1 co.</span></a> Respondeo | |
| 224 dicendum quod lex quaedam regula est et mensura actuum, secundum | |
| 225 quam inducitur aliquis ad agendum, vel ab agendo retrahitur, | |
| 226 dicitur enim lex a ligando, quia obligat ad agendum. Regula autem | |
| 227 et mensura humanorum actuum est ratio, quae est primum principium | |
| 228 actuum humanorum, ut ex praedictis patet, rationis enim est | |
| 229 ordinare ad finem, qui est primum principium in agendis, secundum | |
| 230 philosophum. In unoquoque autem genere id quod est principium, est | |
| 231 mensura et regula illius generis, sicut unitas in genere numeri, et | |
| 232 motus primus in genere motuum. Unde relinquitur quod lex sit | |
| 233 aliquid pertinens ad rationem.</p> | |
| 234 <p title="I-II q. 90 a. 1 ad 1"><a name="37431"><span class= | |
| 235 "ref">[37431] Iª-IIae q. 90 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 236 ergo dicendum quod, cum lex sit regula quaedam et mensura, dicitur | |
| 237 dupliciter esse in aliquo. Uno modo, sicut in mensurante et | |
| 238 regulante. Et quia hoc est proprium rationis, ideo per hunc modum | |
| 239 lex est in ratione sola. Alio modo, sicut in regulato et mensurato. | |
| 240 Et sic lex est in omnibus quae inclinantur in aliquid ex aliqua | |
| 241 lege, ita quod quaelibet inclinatio proveniens ex aliqua lege, | |
| 242 potest dici lex, non essentialiter, sed quasi participative. Et hoc | |
| 243 modo inclinatio ipsa membrorum ad concupiscendum lex membrorum | |
| 244 vocatur.</p> | |
| 245 <p title="I-II q. 90 a. 1 ad 2"><a name="37432"><span class= | |
| 246 "ref">[37432] Iª-IIae q. 90 a. 1 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 247 dicendum quod, sicut in actibus exterioribus est considerare | |
| 248 operationem et operatum, puta aedificationem et aedificatum; ita in | |
| 249 operibus rationis est considerare ipsum actum rationis, qui est | |
| 250 intelligere et ratiocinari, et aliquid per huiusmodi actum | |
| 251 constitutum. Quod quidem in speculativa ratione primo quidem est | |
| 252 definitio; secundo, enunciatio; tertio vero, syllogismus vel | |
| 253 argumentatio. Et quia ratio etiam practica utitur quodam syllogismo | |
| 254 in operabilibus, ut supra habitum est, secundum quod philosophus | |
| 255 docet in VII Ethic.; ideo est invenire aliquid in ratione practica | |
| 256 quod ita se habeat ad operationes, sicut se habet propositio in | |
| 257 ratione speculativa ad conclusiones. Et huiusmodi propositiones | |
| 258 universales rationis practicae ordinatae ad actiones, habent | |
| 259 rationem legis. Quae quidem propositiones aliquando actualiter | |
| 260 considerantur, aliquando vero habitualiter a ratione tenentur.</p> | |
| 261 <p title="I-II q. 90 a. 1 ad 3"><a name="37433"><span class= | |
| 262 "ref">[37433] Iª-IIae q. 90 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 263 dicendum quod ratio habet vim movendi a voluntate, ut supra dictum | |
| 264 est, ex hoc enim quod aliquis vult finem, ratio imperat de his quae | |
| 265 sunt ad finem. Sed voluntas de his quae imperantur, ad hoc quod | |
| 266 legis rationem habeat, oportet quod sit aliqua ratione regulata. Et | |
| 267 hoc modo intelligitur quod voluntas principis habet vigorem legis, | |
| 268 alioquin voluntas principis magis esset iniquitas quam lex.</p> | |
| 269 <br /> | |
| 270 <div class="E">Articulus 2</div> | |
| 271 <p title="I-II q. 90 a. 2 arg. 1"><a name="37434"><span class= | |
| 272 "ref">[37434] Iª-IIae q. 90 a. 2 arg. 1</span></a> Ad secundum | |
| 273 sic proceditur. Videtur quod lex non ordinetur semper ad bonum | |
| 274 commune sicut ad finem. Ad legem enim pertinet praecipere et | |
| 275 prohibere. Sed praecepta ordinantur ad quaedam singularia bona. Non | |
| 276 ergo semper finis legis est bonum commune.</p> | |
| 277 <p title="I-II q. 90 a. 2 arg. 2"><a name="37435"><span class= | |
| 278 "ref">[37435] Iª-IIae q. 90 a. 2 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 279 lex dirigit hominem ad agendum. Sed actus humani sunt in | |
| 280 particularibus. Ergo et lex ad aliquod particulare bonum | |
| 281 ordinatur.</p> | |
| 282 <p title="I-II q. 90 a. 2 arg. 3"><a name="37436"><span class= | |
| 283 "ref">[37436] Iª-IIae q. 90 a. 2 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 284 Isidorus dicit, in libro Etymol., <i>si ratione lex constat, lex | |
| 285 erit omne quod ratione constiterit</i>. Sed ratione consistit non | |
| 286 solum quod ordinatur ad bonum commune, sed etiam quod ordinatur ad | |
| 287 bonum privatum. Ergo lex non ordinatur solum ad bonum commune, sed | |
| 288 etiam ad bonum privatum unius.</p> | |
| 289 <p title="I-II q. 90 a. 2 s. c."><a name="37437"><span class= | |
| 290 "ref">[37437] Iª-IIae q. 90 a. 2 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 291 est quod Isidorus dicit, in V Etymol., quod <i>lex est nullo | |
| 292 privato commodo, sed pro communi utilitate civium | |
| 293 conscripta</i>.</p> | |
| 294 <p title="I-II q. 90 a. 2 co."><a name="37438"><span class= | |
| 295 "ref">[37438] Iª-IIae q. 90 a. 2 co.</span></a> Respondeo | |
| 296 dicendum quod, sicut dictum est, lex pertinet ad id quod est | |
| 297 principium humanorum actuum, ex eo quod est regula et mensura. | |
| 298 Sicut autem ratio est principium humanorum actuum, ita etiam in | |
| 299 ipsa ratione est aliquid quod est principium respectu omnium | |
| 300 aliorum. Unde ad hoc oportet quod principaliter et maxime pertineat | |
| 301 lex. Primum autem principium in operativis, quorum est ratio | |
| 302 practica, est finis ultimus. Est autem ultimus finis humanae vitae | |
| 303 felicitas vel beatitudo, ut supra habitum est. Unde oportet quod | |
| 304 lex maxime respiciat ordinem qui est in beatitudinem. Rursus, cum | |
| 305 omnis pars ordinetur ad totum sicut imperfectum ad perfectum; unus | |
| 306 autem homo est pars communitatis perfectae, necesse est quod lex | |
| 307 proprie respiciat ordinem ad felicitatem communem. Unde et | |
| 308 philosophus, in praemissa definitione legalium, mentionem facit et | |
| 309 de felicitate et communione politica. Dicit enim, in V Ethic., quod | |
| 310 <i>legalia iusta dicimus factiva et conservativa felicitatis et | |
| 311 particularum ipsius, politica communicatione</i>, perfecta enim | |
| 312 communitas civitas est, ut dicitur in I Polit. In quolibet autem | |
| 313 genere id quod maxime dicitur, est principium aliorum, et alia | |
| 314 dicuntur secundum ordinem ad ipsum, sicut ignis, qui est maxime | |
| 315 calidus, est causa caliditatis in corporibus mixtis, quae intantum | |
| 316 dicuntur calida, inquantum participant de igne. Unde oportet quod, | |
| 317 cum lex maxime dicatur secundum ordinem ad bonum commune, | |
| 318 quodcumque aliud praeceptum de particulari opere non habeat | |
| 319 rationem legis nisi secundum ordinem ad bonum commune. Et ideo | |
| 320 omnis lex ad bonum commune ordinatur.</p> | |
| 321 <p title="I-II q. 90 a. 2 ad 1"><a name="37439"><span class= | |
| 322 "ref">[37439] Iª-IIae q. 90 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 323 ergo dicendum quod praeceptum importat applicationem legis ad ea | |
| 324 quae ex lege regulantur. Ordo autem ad bonum commune, qui pertinet | |
| 325 ad legem, est applicabilis ad singulares fines. Et secundum hoc, | |
| 326 etiam de particularibus quibusdam praecepta dantur.</p> | |
| 327 <p title="I-II q. 90 a. 2 ad 2"><a name="37440"><span class= | |
| 328 "ref">[37440] Iª-IIae q. 90 a. 2 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 329 dicendum quod operationes quidem sunt in particularibus, sed illa | |
| 330 particularia referri possunt ad bonum commune, non quidem | |
| 331 communitate generis vel speciei, sed communitate causae finalis, | |
| 332 secundum quod bonum commune dicitur finis communis.</p> | |
| 333 <p title="I-II q. 90 a. 2 ad 3"><a name="37441"><span class= | |
| 334 "ref">[37441] Iª-IIae q. 90 a. 2 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 335 dicendum quod, sicut nihil constat firmiter secundum rationem | |
| 336 speculativam nisi per resolutionem ad prima principia | |
| 337 indemonstrabilia, ita firmiter nihil constat per rationem practicam | |
| 338 nisi per ordinationem ad ultimum finem, qui est bonum commune. Quod | |
| 339 autem hoc modo ratione constat, legis rationem habet.</p> | |
| 340 <br /> | |
| 341 <div class="E">Articulus 3</div> | |
| 342 <p title="I-II q. 90 a. 3 arg. 1"><a name="37442"><span class= | |
| 343 "ref">[37442] Iª-IIae q. 90 a. 3 arg. 1</span></a> Ad tertium | |
| 344 sic proceditur. Videtur quod cuiuslibet ratio sit factiva legis. | |
| 345 Dicit enim apostolus, ad Rom. II, quod <i>cum gentes, quae legem | |
| 346 non habent, naturaliter ea quae legis sunt faciunt, ipsi sibi sunt | |
| 347 lex</i>. Hoc autem communiter de omnibus dicit. Ergo quilibet | |
| 348 potest facere sibi legem.</p> | |
| 349 <p title="I-II q. 90 a. 3 arg. 2"><a name="37443"><span class= | |
| 350 "ref">[37443] Iª-IIae q. 90 a. 3 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 351 sicut philosophus dicit, in libro II Ethic., <i>intentio | |
| 352 legislatoris est ut inducat hominem ad virtutem</i>. Sed quilibet | |
| 353 homo potest alium inducere ad virtutem. Ergo cuiuslibet hominis | |
| 354 ratio est factiva legis.</p> | |
| 355 <p title="I-II q. 90 a. 3 arg. 3"><a name="37444"><span class= | |
| 356 "ref">[37444] Iª-IIae q. 90 a. 3 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 357 sicut princeps civitatis est civitatis gubernator, ita quilibet | |
| 358 paterfamilias est gubernator domus. Sed princeps civitatis potest | |
| 359 legem in civitate facere. Ergo quilibet paterfamilias potest in sua | |
| 360 domo facere legem.</p> | |
| 361 <p title="I-II q. 90 a. 3 s. c."><a name="37445"><span class= | |
| 362 "ref">[37445] Iª-IIae q. 90 a. 3 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 363 est quod Isidorus dicit, in libro Etymol., et habetur in decretis, | |
| 364 dist. II, <i>lex est constitutio populi, secundum quam maiores natu | |
| 365 simul cum plebibus aliquid sanxerunt</i>. Non est ergo cuiuslibet | |
| 366 facere legem.</p> | |
| 367 <p title="I-II q. 90 a. 3 co."><a name="37446"><span class= | |
| 368 "ref">[37446] Iª-IIae q. 90 a. 3 co.</span></a> Respondeo | |
| 369 dicendum quod lex proprie, primo et principaliter respicit ordinem | |
| 370 ad bonum commune. Ordinare autem aliquid in bonum commune est vel | |
| 371 totius multitudinis, vel alicuius gerentis vicem totius | |
| 372 multitudinis. Et ideo condere legem vel pertinet ad totam | |
| 373 multitudinem, vel pertinet ad personam publicam quae totius | |
| 374 multitudinis curam habet. Quia et in omnibus aliis ordinare in | |
| 375 finem est eius cuius est proprius ille finis.</p> | |
| 376 <p title="I-II q. 90 a. 3 ad 1"><a name="37447"><span class= | |
| 377 "ref">[37447] Iª-IIae q. 90 a. 3 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 378 ergo dicendum quod, sicut supra dictum est, lex est in aliquo non | |
| 379 solum sicut in regulante, sed etiam participative sicut in | |
| 380 regulato. Et hoc modo unusquisque sibi est lex, inquantum | |
| 381 participat ordinem alicuius regulantis. Unde et ibidem subditur, | |
| 382 <i>qui ostendunt opus legis scriptum in cordibus suis</i>.</p> | |
| 383 <p title="I-II q. 90 a. 3 ad 2"><a name="37448"><span class= | |
| 384 "ref">[37448] Iª-IIae q. 90 a. 3 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 385 dicendum quod persona privata non potest inducere efficaciter ad | |
| 386 virtutem. Potest enim solum monere, sed si sua monitio non | |
| 387 recipiatur, non habet vim coactivam; quam debet habere lex, ad hoc | |
| 388 quod efficaciter inducat ad virtutem, ut philosophus dicit, in X | |
| 389 Ethic. Hanc autem virtutem coactivam habet multitudo vel persona | |
| 390 publica, ad quam pertinet poenas infligere, ut infra dicetur. Et | |
| 391 ideo solius eius est leges facere.</p> | |
| 392 <p title="I-II q. 90 a. 3 ad 3"><a name="37449"><span class= | |
| 393 "ref">[37449] Iª-IIae q. 90 a. 3 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 394 dicendum quod, sicut homo est pars domus, ita domus est pars | |
| 395 civitatis, civitas autem est communitas perfecta, ut dicitur in I | |
| 396 Politic. Et ideo sicut bonum unius hominis non est ultimus finis, | |
| 397 sed ordinatur ad commune bonum; ita etiam et bonum unius domus | |
| 398 ordinatur ad bonum unius civitatis, quae est communitas perfecta. | |
| 399 Unde ille qui gubernat aliquam familiam, potest quidem facere | |
| 400 aliqua praecepta vel statuta; non tamen quae proprie habeant | |
| 401 rationem legis.</p> | |
| 402 <br /> | |
| 403 <div class="E">Articulus 4</div> | |
| 404 <p title="I-II q. 90 a. 4 arg. 1"><a name="37450"><span class= | |
| 405 "ref">[37450] Iª-IIae q. 90 a. 4 arg. 1</span></a> Ad quartum | |
| 406 sic proceditur. Videtur quod promulgatio non sit de ratione legis. | |
| 407 Lex enim naturalis maxime habet rationem legis. Sed lex naturalis | |
| 408 non indiget promulgatione. Ergo non est de ratione legis quod | |
| 409 promulgetur.</p> | |
| 410 <p title="I-II q. 90 a. 4 arg. 2"><a name="37451"><span class= | |
| 411 "ref">[37451] Iª-IIae q. 90 a. 4 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 412 ad legem pertinet proprie obligare ad aliquid faciendum vel non | |
| 413 faciendum. Sed non solum obligantur ad implendam legem illi coram | |
| 414 quibus promulgatur lex, sed etiam alii. Ergo promulgatio non est de | |
| 415 ratione legis.</p> | |
| 416 <p title="I-II q. 90 a. 4 arg. 3"><a name="37452"><span class= | |
| 417 "ref">[37452] Iª-IIae q. 90 a. 4 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 418 obligatio legis extenditur etiam in futurum, quia leges futuris | |
| 419 negotiis necessitatem imponunt, ut iura dicunt. Sed promulgatio fit | |
| 420 ad praesentes. Ergo promulgatio non est de necessitate legis.</p> | |
| 421 <p title="I-II q. 90 a. 4 s. c."><a name="37453"><span class= | |
| 422 "ref">[37453] Iª-IIae q. 90 a. 4 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 423 est quod dicitur in decretis, IV dist., quod <i>leges instituuntur | |
| 424 cum promulgantur</i>.</p> | |
| 425 <p title="I-II q. 90 a. 4 co."><a name="37454"><span class= | |
| 426 "ref">[37454] Iª-IIae q. 90 a. 4 co.</span></a> Respondeo | |
| 427 dicendum quod, sicut dictum est, lex imponitur aliis per modum | |
| 428 regulae et mensurae. Regula autem et mensura imponitur per hoc quod | |
| 429 applicatur his quae regulantur et mensurantur. Unde ad hoc quod lex | |
| 430 virtutem obligandi obtineat, quod est proprium legis, oportet quod | |
| 431 applicetur hominibus qui secundum eam regulari debent. Talis autem | |
| 432 applicatio fit per hoc quod in notitiam eorum deducitur ex ipsa | |
| 433 promulgatione. Unde promulgatio necessaria est ad hoc quod lex | |
| 434 habeat suam virtutem. Et sic ex quatuor praedictis potest colligi | |
| 435 definitio legis, quae nihil est aliud quam quaedam rationis | |
| 436 ordinatio ad bonum commune, ab eo qui curam communitatis habet, | |
| 437 promulgata.</p> | |
| 438 <p title="I-II q. 90 a. 4 ad 1"><a name="37455"><span class= | |
| 439 "ref">[37455] Iª-IIae q. 90 a. 4 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 440 ergo dicendum quod promulgatio legis naturae est ex hoc ipso quod | |
| 441 Deus eam mentibus hominum inseruit naturaliter cognoscendam.</p> | |
| 442 <p title="I-II q. 90 a. 4 ad 2"><a name="37456"><span class= | |
| 443 "ref">[37456] Iª-IIae q. 90 a. 4 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 444 dicendum quod illi coram quibus lex non promulgatur, obligantur ad | |
| 445 legem servandam, inquantum in eorum notitiam devenit per alios, vel | |
| 446 devenire potest, promulgatione facta.</p> | |
| 447 <p title="I-II q. 90 a. 4 ad 3"><a name="37457"><span class= | |
| 448 "ref">[37457] Iª-IIae q. 90 a. 4 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 449 dicendum quod promulgatio praesens in futurum extenditur per | |
| 450 firmitatem Scripturae, quae quodammodo semper eam promulgat. Unde | |
| 451 Isidorus dicit, in II Etymol., quod <i>lex a legendo vocata est, | |
| 452 quia scripta est</i>.</p> | |
| 453 <br /> | |
| 454 <div class="D">Quaestio 91</div> | |
| 455 <div class="G">Prooemium</div> | |
| 456 <p title="I-II q. 91 pr."><a name="37458"><span class="ref">[37458] | |
| 457 Iª-IIae q. 91 pr.</span></a> Deinde considerandum est de | |
| 458 diversitate legum. Et circa hoc quaeruntur sex. Primo, utrum sit | |
| 459 aliqua lex aeterna. Secundo, utrum sit aliqua lex naturalis. | |
| 460 Tertio, utrum sit aliqua lex humana. Quarto, utrum sit aliqua lex | |
| 461 divina. Quinto, utrum sit una tantum, vel plures. Sexto, utrum sit | |
| 462 aliqua lex peccati.</p> | |
| 463 <br /> | |
| 464 <div class="E">Articulus 1</div> | |
| 465 <p title="I-II q. 91 a. 1 arg. 1"><a name="37459"><span class= | |
| 466 "ref">[37459] Iª-IIae q. 91 a. 1 arg. 1</span></a> Ad primum | |
| 467 sic proceditur. Videtur quod non sit aliqua lex aeterna. Omnis enim | |
| 468 lex aliquibus imponitur. Sed non fuit ab aeterno aliquis cui lex | |
| 469 posset imponi, solus enim Deus fuit ab aeterno. Ergo nulla lex est | |
| 470 aeterna.</p> | |
| 471 <p title="I-II q. 91 a. 1 arg. 2"><a name="37460"><span class= | |
| 472 "ref">[37460] Iª-IIae q. 91 a. 1 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 473 promulgatio est de ratione legis. Sed promulgatio non potuit esse | |
| 474 ab aeterno, quia non erat ab aeterno cui promulgaretur. Ergo nulla | |
| 475 lex potest esse aeterna.</p> | |
| 476 <p title="I-II q. 91 a. 1 arg. 3"><a name="37461"><span class= | |
| 477 "ref">[37461] Iª-IIae q. 91 a. 1 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 478 lex importat ordinem ad finem. Sed nihil est aeternum quod | |
| 479 ordinetur ad finem, solus enim ultimus finis est aeternus. Ergo | |
| 480 nulla lex est aeterna.</p> | |
| 481 <p title="I-II q. 91 a. 1 s. c."><a name="37462"><span class= | |
| 482 "ref">[37462] Iª-IIae q. 91 a. 1 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 483 est quod Augustinus dicit, in I de Lib. Arb., <i>lex quae summa | |
| 484 ratio nominatur, non potest cuipiam intelligenti non incommutabilis | |
| 485 aeternaque videri</i>.</p> | |
| 486 <p title="I-II q. 91 a. 1 co."><a name="37463"><span class= | |
| 487 "ref">[37463] Iª-IIae q. 91 a. 1 co.</span></a> Respondeo | |
| 488 dicendum quod, sicut supra dictum est, nihil est aliud lex quam | |
| 489 quoddam dictamen practicae rationis in principe qui gubernat | |
| 490 aliquam communitatem perfectam. Manifestum est autem, supposito | |
| 491 quod mundus divina providentia regatur, ut in primo habitum est, | |
| 492 quod tota communitas universi gubernatur ratione divina. Et ideo | |
| 493 ipsa ratio gubernationis rerum in Deo sicut in principe | |
| 494 universitatis existens, legis habet rationem. Et quia divina ratio | |
| 495 nihil concipit ex tempore, sed habet aeternum conceptum, ut dicitur | |
| 496 Prov. VIII; inde est quod huiusmodi legem oportet dicere | |
| 497 aeternam.</p> | |
| 498 <p title="I-II q. 91 a. 1 ad 1"><a name="37464"><span class= | |
| 499 "ref">[37464] Iª-IIae q. 91 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 500 ergo dicendum quod ea quae in seipsis non sunt, apud Deum existunt, | |
| 501 inquantum sunt ab ipso praecognita et praeordinata; secundum illud | |
| 502 Rom. IV, <i>qui vocat ea quae non sunt, tanquam ea quae sunt</i>. | |
| 503 Sic igitur aeternus divinae legis conceptus habet rationem legis | |
| 504 aeternae, secundum quod a Deo ordinatur ad gubernationem rerum ab | |
| 505 ipso praecognitarum.</p> | |
| 506 <p title="I-II q. 91 a. 1 ad 2"><a name="37465"><span class= | |
| 507 "ref">[37465] Iª-IIae q. 91 a. 1 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 508 dicendum quod promulgatio fit et verbo et scripto; et utroque modo | |
| 509 lex aeterna habet promulgationem ex parte Dei promulgantis, quia et | |
| 510 verbum divinum est aeternum, et Scriptura libri vitae est aeterna. | |
| 511 Sed ex parte creaturae audientis aut inspicientis, non potest esse | |
| 512 promulgatio aeterna.</p> | |
| 513 <p title="I-II q. 91 a. 1 ad 3"><a name="37466"><span class= | |
| 514 "ref">[37466] Iª-IIae q. 91 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 515 dicendum quod lex importat ordinem ad finem active, inquantum | |
| 516 scilicet per eam ordinantur aliqua in finem, non autem passive, | |
| 517 idest quod ipsa lex ordinetur ad finem, nisi per accidens in | |
| 518 gubernante cuius finis est extra ipsum, ad quem etiam necesse est | |
| 519 ut lex eius ordinetur. Sed finis divinae gubernationis est ipse | |
| 520 Deus, nec eius lex est aliud ab ipso. Unde lex aeterna non | |
| 521 ordinatur in alium finem.</p> | |
| 522 <br /> | |
| 523 <div class="E">Articulus 2</div> | |
| 524 <p title="I-II q. 91 a. 2 arg. 1"><a name="37467"><span class= | |
| 525 "ref">[37467] Iª-IIae q. 91 a. 2 arg. 1</span></a> Ad secundum | |
| 526 sic proceditur. Videtur quod non sit in nobis aliqua lex naturalis. | |
| 527 Sufficienter enim homo gubernatur per legem aeternam, dicit enim | |
| 528 Augustinus, in I de Lib. Arb., quod <i>lex aeterna est qua iustum | |
| 529 est ut omnia sint ordinatissima</i>. Sed natura non abundat in | |
| 530 superfluis, sicut nec deficit in necessariis. Ergo non est aliqua | |
| 531 lex homini naturalis.</p> | |
| 532 <p title="I-II q. 91 a. 2 arg. 2"><a name="37468"><span class= | |
| 533 "ref">[37468] Iª-IIae q. 91 a. 2 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 534 per legem ordinatur homo in suis actibus ad finem, ut supra habitum | |
| 535 est. Sed ordinatio humanorum actuum ad finem non est per naturam, | |
| 536 sicut accidit in creaturis irrationabilibus, quae solo appetitu | |
| 537 naturali agunt propter finem, sed agit homo propter finem per | |
| 538 rationem et voluntatem. Ergo non est aliqua lex homini | |
| 539 naturalis.</p> | |
| 540 <p title="I-II q. 91 a. 2 arg. 3"><a name="37469"><span class= | |
| 541 "ref">[37469] Iª-IIae q. 91 a. 2 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 542 quanto aliquis est liberior, tanto minus est sub lege. Sed homo est | |
| 543 liberior omnibus animalibus, propter liberum arbitrium, quod prae | |
| 544 aliis animalibus habet. Cum igitur alia animalia non subdantur legi | |
| 545 naturali, nec homo alicui legi naturali subditur.</p> | |
| 546 <p title="I-II q. 91 a. 2 s. c."><a name="37470"><span class= | |
| 547 "ref">[37470] Iª-IIae q. 91 a. 2 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 548 est quod, Rom. II, super illud, <i>cum gentes, quae legem non | |
| 549 habent, naturaliter ea quae legis sunt faciunt</i>, dicit Glossa, | |
| 550 <i>etsi non habent legem scriptam, habent tamen legem naturalem, | |
| 551 qua quilibet intelligit et sibi conscius est quid sit bonum et quid | |
| 552 malum</i>.</p> | |
| 553 <p title="I-II q. 91 a. 2 co."><a name="37471"><span class= | |
| 554 "ref">[37471] Iª-IIae q. 91 a. 2 co.</span></a> Respondeo | |
| 555 dicendum quod, sicut supra dictum est, lex, cum sit regula et | |
| 556 mensura, dupliciter potest esse in aliquo, uno modo, sicut in | |
| 557 regulante et mensurante; alio modo, sicut in regulato et mensurato, | |
| 558 quia inquantum participat aliquid de regula vel mensura, sic | |
| 559 regulatur vel mensuratur. Unde cum omnia quae divinae providentiae | |
| 560 subduntur, a lege aeterna regulentur et mensurentur, ut ex dictis | |
| 561 patet; manifestum est quod omnia participant aliqualiter legem | |
| 562 aeternam, inquantum scilicet ex impressione eius habent | |
| 563 inclinationes in proprios actus et fines. Inter cetera autem | |
| 564 rationalis creatura excellentiori quodam modo divinae providentiae | |
| 565 subiacet, inquantum et ipsa fit providentiae particeps, sibi ipsi | |
| 566 et aliis providens. Unde et in ipsa participatur ratio aeterna, per | |
| 567 quam habet naturalem inclinationem ad debitum actum et finem. Et | |
| 568 talis participatio legis aeternae in rationali creatura lex | |
| 569 naturalis dicitur. Unde cum Psalmista dixisset, sacrificate | |
| 570 sacrificium iustitiae, quasi quibusdam quaerentibus quae sunt | |
| 571 iustitiae opera, subiungit, multi dicunt, quis ostendit nobis bona? | |
| 572 Cui quaestioni respondens, dicit, signatum est super nos lumen | |
| 573 vultus tui, domine, quasi lumen rationis naturalis, quo discernimus | |
| 574 quid sit bonum et malum, quod pertinet ad naturalem legem, nihil | |
| 575 aliud sit quam impressio divini luminis in nobis. Unde patet quod | |
| 576 lex naturalis nihil aliud est quam participatio legis aeternae in | |
| 577 rationali creatura.</p> | |
| 578 <p title="I-II q. 91 a. 2 ad 1"><a name="37472"><span class= | |
| 579 "ref">[37472] Iª-IIae q. 91 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 580 ergo dicendum quod ratio illa procederet, si lex naturalis esset | |
| 581 aliquid diversum a lege aeterna. Non autem est nisi quaedam | |
| 582 participatio eius, ut dictum est.</p> | |
| 583 <p title="I-II q. 91 a. 2 ad 2"><a name="37473"><span class= | |
| 584 "ref">[37473] Iª-IIae q. 91 a. 2 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 585 dicendum quod omnis operatio, rationis et voluntatis derivatur in | |
| 586 nobis ab eo quod est secundum naturam, ut supra habitum est, nam | |
| 587 omnis ratiocinatio derivatur a principiis naturaliter notis, et | |
| 588 omnis appetitus eorum quae sunt ad finem, derivatur a naturali | |
| 589 appetitu ultimi finis. Et sic etiam oportet quod prima directio | |
| 590 actuum nostrorum ad finem, fiat per legem naturalem.</p> | |
| 591 <p title="I-II q. 91 a. 2 ad 3"><a name="37474"><span class= | |
| 592 "ref">[37474] Iª-IIae q. 91 a. 2 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 593 dicendum quod etiam animalia irrationalia participant rationem | |
| 594 aeternam suo modo, sicut et rationalis creatura. Sed quia | |
| 595 rationalis creatura participat eam intellectualiter et | |
| 596 rationaliter, ideo participatio legis aeternae in creatura | |
| 597 rationali proprie lex vocatur, nam lex est aliquid rationis, ut | |
| 598 supra dictum est. In creatura autem irrationali non participatur | |
| 599 rationaliter, unde non potest dici lex nisi per similitudinem.</p> | |
| 600 <br /> | |
| 601 <div class="E">Articulus 3</div> | |
| 602 <p title="I-II q. 91 a. 3 arg. 1"><a name="37475"><span class= | |
| 603 "ref">[37475] Iª-IIae q. 91 a. 3 arg. 1</span></a> Ad tertium | |
| 604 sic proceditur. Videtur quod non sit aliqua lex humana. Lex enim | |
| 605 naturalis est participatio legis aeternae, ut dictum est. Sed per | |
| 606 legem aeternam omnia sunt ordinatissima, ut Augustinus dicit, in I | |
| 607 de Lib. Arb. Ergo lex naturalis sufficit ad omnia humana ordinanda. | |
| 608 Non est ergo necessarium quod sit aliqua lex humana.</p> | |
| 609 <p title="I-II q. 91 a. 3 arg. 2"><a name="37476"><span class= | |
| 610 "ref">[37476] Iª-IIae q. 91 a. 3 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 611 lex habet rationem mensurae, ut dictum est. Sed ratio humana non | |
| 612 est mensura rerum, sed potius e converso, ut in X Metaphys. | |
| 613 dicitur. Ergo ex ratione humana nulla lex procedere potest.</p> | |
| 614 <p title="I-II q. 91 a. 3 arg. 3"><a name="37477"><span class= | |
| 615 "ref">[37477] Iª-IIae q. 91 a. 3 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 616 mensura debet esse certissima, ut dicitur in X Metaphys. Sed | |
| 617 dictamen humanae rationis de rebus gerendis est incertum; secundum | |
| 618 illud Sap. IX, <i>cogitationes mortalium timidae, et incertae | |
| 619 providentiae nostrae</i>. Ergo ex ratione humana nulla lex | |
| 620 procedere potest.</p> | |
| 621 <p title="I-II q. 91 a. 3 s. c."><a name="37478"><span class= | |
| 622 "ref">[37478] Iª-IIae q. 91 a. 3 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 623 est quod Augustinus, in I de Lib. Arb., ponit duas leges, unam | |
| 624 aeternam et aliam temporalem, quam dicit esse humanam.</p> | |
| 625 <p title="I-II q. 91 a. 3 co."><a name="37479"><span class= | |
| 626 "ref">[37479] Iª-IIae q. 91 a. 3 co.</span></a> Respondeo | |
| 627 dicendum quod, sicut supra dictum est, lex est quoddam dictamen | |
| 628 practicae rationis. Similis autem processus esse invenitur rationis | |
| 629 practicae et speculativae, utraque enim ex quibusdam principiis ad | |
| 630 quasdam conclusiones procedit, ut superius habitum est. Secundum | |
| 631 hoc ergo dicendum est quod, sicut in ratione speculativa ex | |
| 632 principiis indemonstrabilibus naturaliter cognitis producuntur | |
| 633 conclusiones diversarum scientiarum, quarum cognitio non est nobis | |
| 634 naturaliter indita, sed per industriam rationis inventa; ita etiam | |
| 635 ex praeceptis legis naturalis, quasi ex quibusdam principiis | |
| 636 communibus et indemonstrabilibus, necesse est quod ratio humana | |
| 637 procedat ad aliqua magis particulariter disponenda. Et istae | |
| 638 particulares dispositiones adinventae secundum rationem humanam, | |
| 639 dicuntur leges humanae, servatis aliis conditionibus quae pertinent | |
| 640 ad rationem legis, ut supra dictum est. Unde et Tullius dicit, in | |
| 641 sua Rhetor., quod <i>initium iuris est a natura profectum; deinde | |
| 642 quaedam in consuetudinem ex utilitate rationis venerunt; postea res | |
| 643 et a natura profectas et a consuetudine probatas legum metus et | |
| 644 religio sanxit</i>.</p> | |
| 645 <p title="I-II q. 91 a. 3 ad 1"><a name="37480"><span class= | |
| 646 "ref">[37480] Iª-IIae q. 91 a. 3 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 647 ergo dicendum quod ratio humana non potest participare ad plenum | |
| 648 dictamen rationis divinae, sed suo modo et imperfecte. Et ideo | |
| 649 sicut ex parte rationis speculativae, per naturalem participationem | |
| 650 divinae sapientiae, inest nobis cognitio quorundam communium | |
| 651 principiorum, non autem cuiuslibet veritatis propria cognitio, | |
| 652 sicut in divina sapientia continetur; ita etiam ex parte rationis | |
| 653 practicae naturaliter homo participat legem aeternam secundum | |
| 654 quaedam communia principia, non autem secundum particulares | |
| 655 directiones singulorum, quae tamen in aeterna lege continentur. Et | |
| 656 ideo necesse est ulterius quod ratio humana procedat ad | |
| 657 particulares quasdam legum sanctiones.</p> | |
| 658 <p title="I-II q. 91 a. 3 ad 2"><a name="37481"><span class= | |
| 659 "ref">[37481] Iª-IIae q. 91 a. 3 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 660 dicendum quod ratio humana secundum se non est regula rerum, sed | |
| 661 principia ei naturaliter indita, sunt quaedam regulae generales et | |
| 662 mensurae omnium eorum quae sunt per hominem agenda, quorum ratio | |
| 663 naturalis est regula et mensura, licet non sit mensura eorum quae | |
| 664 sunt a natura.</p> | |
| 665 <p title="I-II q. 91 a. 3 ad 3"><a name="37482"><span class= | |
| 666 "ref">[37482] Iª-IIae q. 91 a. 3 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 667 dicendum quod ratio practica est circa operabilia, quae sunt | |
| 668 singularia et contingentia, non autem circa necessaria, sicut ratio | |
| 669 speculativa. Et ideo leges humanae non possunt illam | |
| 670 infallibilitatem habere quam habent conclusiones demonstrativae | |
| 671 scientiarum. Nec oportet quod omnis mensura sit omni modo | |
| 672 infallibilis et certa, sed secundum quod est possibile in genere | |
| 673 suo.</p> | |
| 674 <br /> | |
| 675 <div class="E">Articulus 4</div> | |
| 676 <p title="I-II q. 91 a. 4 arg. 1"><a name="37483"><span class= | |
| 677 "ref">[37483] Iª-IIae q. 91 a. 4 arg. 1</span></a> Ad quartum | |
| 678 sic proceditur. Videtur quod non fuerit necessarium esse aliquam | |
| 679 legem divinam. Quia, ut dictum est, lex naturalis est quaedam | |
| 680 participatio legis aeternae in nobis. Sed lex aeterna est lex | |
| 681 divina, ut dictum est. Ergo non oportet quod praeter legem | |
| 682 naturalem, et leges humanas ab ea derivatas, sit aliqua alia lex | |
| 683 divina.</p> | |
| 684 <p title="I-II q. 91 a. 4 arg. 2"><a name="37484"><span class= | |
| 685 "ref">[37484] Iª-IIae q. 91 a. 4 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 686 Eccli. XV dicitur quod <i>Deus dimisit hominem in manu consilii | |
| 687 sui</i>. Consilium autem est actus rationis, ut supra habitum est. | |
| 688 Ergo homo dimissus est gubernationi suae rationis. Sed dictamen | |
| 689 rationis humanae est lex humana, ut dictum est. Ergo non oportet | |
| 690 quod homo alia lege divina gubernetur.</p> | |
| 691 <p title="I-II q. 91 a. 4 arg. 3"><a name="37485"><span class= | |
| 692 "ref">[37485] Iª-IIae q. 91 a. 4 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 693 natura humana est sufficientior irrationalibus creaturis. Sed | |
| 694 irrationales creaturae non habent aliquam legem divinam praeter | |
| 695 inclinationem naturalem eis inditam. Ergo multo minus creatura | |
| 696 rationalis debet habere aliquam legem divinam praeter naturalem | |
| 697 legem.</p> | |
| 698 <p title="I-II q. 91 a. 4 s. c."><a name="37486"><span class= | |
| 699 "ref">[37486] Iª-IIae q. 91 a. 4 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 700 est quod David expetit legem a Deo sibi poni, dicens, <i>legem pone | |
| 701 mihi, domine, in via iustificationum tuarum</i>.</p> | |
| 702 <p title="I-II q. 91 a. 4 co."><a name="37487"><span class= | |
| 703 "ref">[37487] Iª-IIae q. 91 a. 4 co.</span></a> Respondeo | |
| 704 dicendum quod praeter legem naturalem et legem humanam, necessarium | |
| 705 fuit ad directionem humanae vitae habere legem divinam. Et hoc | |
| 706 propter quatuor rationes. Primo quidem, quia per legem dirigitur | |
| 707 homo ad actus proprios in ordine ad ultimum finem. Et si quidem | |
| 708 homo ordinaretur tantum ad finem qui non excederet proportionem | |
| 709 naturalis facultatis hominis, non oporteret quod homo haberet | |
| 710 aliquid directivum ex parte rationis, supra legem naturalem et | |
| 711 legem humanitus positam, quae ab ea derivatur. Sed quia homo | |
| 712 ordinatur ad finem beatitudinis aeternae, quae excedit proportionem | |
| 713 naturalis facultatis humanae, ut supra habitum est; ideo | |
| 714 necessarium fuit ut supra legem naturalem et humanam, dirigeretur | |
| 715 etiam ad suum finem lege divinitus data. Secundo, quia propter | |
| 716 incertitudinem humani iudicii, praecipue de rebus contingentibus et | |
| 717 particularibus, contingit de actibus humanis diversorum esse | |
| 718 diversa iudicia, ex quibus etiam diversae et contrariae leges | |
| 719 procedunt. Ut ergo homo absque omni dubitatione scire possit quid | |
| 720 ei sit agendum et quid vitandum, necessarium fuit ut in actibus | |
| 721 propriis dirigeretur per legem divinitus datam, de qua constat quod | |
| 722 non potest errare. Tertio, quia de his potest homo legem ferre, de | |
| 723 quibus potest iudicare. Iudicium autem hominis esse non potest de | |
| 724 interioribus motibus, qui latent, sed solum de exterioribus | |
| 725 actibus, qui apparent. Et tamen ad perfectionem virtutis requiritur | |
| 726 quod in utrisque actibus homo rectus existat. Et ideo lex humana | |
| 727 non potuit cohibere et ordinare sufficienter interiores actus, sed | |
| 728 necessarium fuit quod ad hoc superveniret lex divina. Quarto quia, | |
| 729 sicut Augustinus dicit, in I de Lib. Arb., lex humana non potest | |
| 730 omnia quae male fiunt, punire vel prohibere, quia dum auferre | |
| 731 vellet omnia mala, sequeretur quod etiam multa bona tollerentur, et | |
| 732 impediretur utilitas boni communis, quod est necessarium ad | |
| 733 conversationem humanam. Ut ergo nullum malum improhibitum et | |
| 734 impunitum remaneat, necessarium fuit supervenire legem divinam, per | |
| 735 quam omnia peccata prohibentur. Et istae quatuor causae tanguntur | |
| 736 in Psalmo XVIII, ubi dicitur, lex domini immaculata, idest nullam | |
| 737 peccati turpitudinem permittens; convertens animas, quia non solum | |
| 738 exteriores actus, sed etiam interiores dirigit; testimonium domini | |
| 739 fidele, propter certitudinem veritatis et rectitudinis; sapientiam | |
| 740 praestans parvulis, inquantum ordinat hominem ad supernaturalem | |
| 741 finem et divinum.</p> | |
| 742 <p title="I-II q. 91 a. 4 ad 1"><a name="37488"><span class= | |
| 743 "ref">[37488] Iª-IIae q. 91 a. 4 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 744 ergo dicendum quod per naturalem legem participatur lex aeterna | |
| 745 secundum proportionem capacitatis humanae naturae. Sed oportet ut | |
| 746 altiori modo dirigatur homo in ultimum finem supernaturalem. Et | |
| 747 ideo superadditur lex divinitus data, per quam lex aeterna | |
| 748 participatur altiori modo.</p> | |
| 749 <p title="I-II q. 91 a. 4 ad 2"><a name="37489"><span class= | |
| 750 "ref">[37489] Iª-IIae q. 91 a. 4 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 751 dicendum quod consilium est inquisitio quaedam, unde oportet quod | |
| 752 procedat ex aliquibus principiis. Nec sufficit quod procedat ex | |
| 753 principiis naturaliter inditis, quae sunt praecepta legis naturae, | |
| 754 propter praedicta, sed oportet quod superaddantur quaedam alia | |
| 755 principia, scilicet praecepta legis divinae.</p> | |
| 756 <p title="I-II q. 91 a. 4 ad 3"><a name="37490"><span class= | |
| 757 "ref">[37490] Iª-IIae q. 91 a. 4 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 758 dicendum quod creaturae irrationales non ordinantur ad altiorem | |
| 759 finem quam sit finis qui est proportionatus naturali virtuti | |
| 760 ipsarum. Et ideo non est similis ratio.</p> | |
| 761 <br /> | |
| 762 <div class="E">Articulus 5</div> | |
| 763 <p title="I-II q. 91 a. 5 arg. 1"><a name="37491"><span class= | |
| 764 "ref">[37491] Iª-IIae q. 91 a. 5 arg. 1</span></a> Ad quintum | |
| 765 sic proceditur. Videtur quod lex divina sit una tantum. Unius enim | |
| 766 regis in uno regno est una lex. Sed totum humanum genus comparatur | |
| 767 ad Deum sicut ad unum regem; secundum illud Psalmi XLVI, <i>rex | |
| 768 omnis terrae Deus</i>. Ergo est una tantum lex divina.</p> | |
| 769 <p title="I-II q. 91 a. 5 arg. 2"><a name="37492"><span class= | |
| 770 "ref">[37492] Iª-IIae q. 91 a. 5 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 771 omnis lex ordinatur ad finem quem legislator intendit in eis quibus | |
| 772 legem fert. Sed unum et idem est quod Deus intendit in omnibus | |
| 773 hominibus; secundum illud I ad Tim. II, <i>vult omnes homines | |
| 774 salvos fieri, et ad agnitionem veritatis venire</i>. Ergo una | |
| 775 tantum est lex divina.</p> | |
| 776 <p title="I-II q. 91 a. 5 arg. 3"><a name="37493"><span class= | |
| 777 "ref">[37493] Iª-IIae q. 91 a. 5 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 778 lex divina propinquior esse videtur legi aeternae, quae est una, | |
| 779 quam lex naturalis, quanto altior est revelatio gratiae quam | |
| 780 cognitio naturae. Sed lex naturalis est una omnium hominum. Ergo | |
| 781 multo magis lex divina.</p> | |
| 782 <p title="I-II q. 91 a. 5 s. c."><a name="37494"><span class= | |
| 783 "ref">[37494] Iª-IIae q. 91 a. 5 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 784 est quod apostolus dicit, ad Heb. VII, <i>translato sacerdotio, | |
| 785 necesse est ut legis translatio fiat</i>. Sed sacerdotium est | |
| 786 duplex, ut ibidem dicitur, scilicet sacerdotium leviticum, et | |
| 787 sacerdotium Christi. Ergo etiam duplex est lex divina, scilicet lex | |
| 788 vetus, et lex nova.</p> | |
| 789 <p title="I-II q. 91 a. 5 co."><a name="37495"><span class= | |
| 790 "ref">[37495] Iª-IIae q. 91 a. 5 co.</span></a> Respondeo | |
| 791 dicendum quod, sicut in primo dictum est, distinctio est causa | |
| 792 numeri. Dupliciter autem inveniuntur aliqua distingui. Uno modo, | |
| 793 sicut ea quae sunt omnino specie diversa, ut equus et bos. Alio | |
| 794 modo, sicut perfectum et imperfectum in eadem specie, sicut puer et | |
| 795 vir. Et hoc modo lex divina distinguitur in legem veterem et legem | |
| 796 novam. Unde apostolus, ad Gal. III, comparat statum veteris legis | |
| 797 statui puerili existenti sub paedagogo, statum autem novae legis | |
| 798 comparat statui viri perfecti, qui iam non est sub paedagogo. | |
| 799 Attenditur autem perfectio et imperfectio utriusque legis secundum | |
| 800 tria quae ad legem pertinent, ut supra dictum est. Primo enim ad | |
| 801 legem pertinet ut ordinetur ad bonum commune sicut ad finem, ut | |
| 802 supra dictum est. Quod quidem potest esse duplex. Scilicet bonum | |
| 803 sensibile et terrenum, et ad tale bonum ordinabat directe lex | |
| 804 vetus; unde statim, Exodi III, in principio legis, invitatur | |
| 805 populus ad regnum terrenum Chananaeorum. Et iterum bonum | |
| 806 intelligibile et caeleste, et ad hoc ordinat lex nova. Unde statim | |
| 807 Christus ad regnum caelorum in suae praedicationis principio | |
| 808 invitavit, dicens, <i>poenitentiam agite, appropinquavit enim | |
| 809 regnum caelorum</i>, Matth. IV. Et ideo Augustinus dicit, in IV | |
| 810 contra Faustum, quod <i>temporalium rerum promissiones testamento | |
| 811 veteri continentur, et ideo vetus appellatur, sed aeternae vitae | |
| 812 promissio ad novum pertinet testamentum</i>. Secundo ad legem | |
| 813 pertinet dirigere humanos actus secundum ordinem iustitiae. In quo | |
| 814 etiam superabundat lex nova legi veteri, interiores actus animi | |
| 815 ordinando; secundum illud Matth. V, <i>nisi abundaverit iustitia | |
| 816 vestra plus quam Scribarum et Pharisaeorum, non intrabitis in | |
| 817 regnum caelorum</i>. Et ideo dicitur quod <i>lex vetus cohibet | |
| 818 manum, lex nova animum</i>. Tertio ad legem pertinet inducere | |
| 819 homines ad observantias mandatorum. Et hoc quidem lex vetus | |
| 820 faciebat timore poenarum, lex autem nova facit hoc per amorem, qui | |
| 821 in cordibus nostris infunditur per gratiam Christi, quae in lege | |
| 822 nova confertur, sed in lege veteri figurabatur. Et ideo dicit | |
| 823 Augustinus, contra Adimantum Manichaei discipulum, <i>quod brevis | |
| 824 differentia est legis et Evangelii, timor et amor</i>.</p> | |
| 825 <p title="I-II q. 91 a. 5 ad 1"><a name="37496"><span class= | |
| 826 "ref">[37496] Iª-IIae q. 91 a. 5 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 827 ergo dicendum quod, sicut paterfamilias in domo alia mandata | |
| 828 proponit pueris et adultis, ita etiam unus rex Deus, in uno suo | |
| 829 regno, aliam legem dedit hominibus adhuc imperfectis existentibus; | |
| 830 et aliam perfectiorem iam manuductis per priorem legem ad maiorem | |
| 831 capacitatem divinorum.</p> | |
| 832 <p title="I-II q. 91 a. 5 ad 2"><a name="37497"><span class= | |
| 833 "ref">[37497] Iª-IIae q. 91 a. 5 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 834 dicendum quod salus hominum non poterat esse nisi per Christum; | |
| 835 secundum illud Act. IV, <i>non est aliud nomen datum hominibus, in | |
| 836 quo oporteat nos salvos fieri</i>. Et ideo lex perfecte ad salutem | |
| 837 omnes inducens, dari non potuit nisi post Christi adventum. Antea | |
| 838 vero dari oportuit populo ex quo Christus erat nasciturus, legem | |
| 839 praeparatoriam ad Christi susceptionem, in qua quaedam rudimenta | |
| 840 salutaris iustitiae continerentur.</p> | |
| 841 <p title="I-II q. 91 a. 5 ad 3"><a name="37498"><span class= | |
| 842 "ref">[37498] Iª-IIae q. 91 a. 5 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 843 dicendum quod lex naturalis dirigit hominem secundum quaedam | |
| 844 praecepta communia, in quibus conveniunt tam perfecti quam | |
| 845 imperfecti, et ideo est una omnium. Sed lex divina dirigit hominem | |
| 846 etiam in quibusdam particularibus, ad quae non similiter se habent | |
| 847 perfecti et imperfecti. Et ideo oportuit legem divinam esse | |
| 848 duplicem, sicut iam dictum est.</p> | |
| 849 <br /> | |
| 850 <div class="E">Articulus 6</div> | |
| 851 <p title="I-II q. 91 a. 6 arg. 1"><a name="37499"><span class= | |
| 852 "ref">[37499] Iª-IIae q. 91 a. 6 arg. 1</span></a> Ad sextum | |
| 853 sic proceditur. Videtur quod non sit aliqua lex fomitis. Dicit enim | |
| 854 Isidorus, in V Etymol., quod <i>lex ratione consistit</i>. Fomes | |
| 855 autem non consistit ratione, sed magis a ratione deviat. Ergo fomes | |
| 856 non habet rationem legis.</p> | |
| 857 <p title="I-II q. 91 a. 6 arg. 2"><a name="37500"><span class= | |
| 858 "ref">[37500] Iª-IIae q. 91 a. 6 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 859 omnis lex obligatoria est, ita quod qui ipsam non servant, | |
| 860 transgressores dicuntur. Sed fomes non constituit aliquem | |
| 861 transgressorem ex hoc quod ipsum non sequitur, sed magis | |
| 862 transgressor redditur si quis ipsum sequatur. Ergo fomes non habet | |
| 863 rationem legis.</p> | |
| 864 <p title="I-II q. 91 a. 6 arg. 3"><a name="37501"><span class= | |
| 865 "ref">[37501] Iª-IIae q. 91 a. 6 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 866 lex ordinatur ad bonum commune, ut supra habitum est. Sed fomes non | |
| 867 inclinat ad bonum commune, sed magis ad bonum privatum. Ergo fomes | |
| 868 non habet rationem legis.</p> | |
| 869 <p title="I-II q. 91 a. 6 s. c."><a name="37502"><span class= | |
| 870 "ref">[37502] Iª-IIae q. 91 a. 6 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 871 est quod apostolus dicit, Rom. VII, <i>video aliam legem in membris | |
| 872 meis, repugnantem legi mentis meae</i>.</p> | |
| 873 <p title="I-II q. 91 a. 6 co."><a name="37503"><span class= | |
| 874 "ref">[37503] Iª-IIae q. 91 a. 6 co.</span></a> Respondeo | |
| 875 dicendum quod, sicut supra dictum est, lex essentialiter invenitur | |
| 876 in regulante et mensurante, participative autem in eo quod | |
| 877 mensuratur et regulatur; ita quod omnis inclinatio vel ordinatio | |
| 878 quae invenitur in his quae subiecta sunt legi, participative | |
| 879 dicitur lex, ut ex supradictis patet. Potest autem in his quae | |
| 880 subduntur legi, aliqua inclinatio inveniri dupliciter a | |
| 881 legislatore. Uno modo, inquantum directe inclinat suos subditos ad | |
| 882 aliquid; et diversos interdum ad diversos actus; secundum quem | |
| 883 modum potest dici quod alia est lex militum, et alia est lex | |
| 884 mercatorum. Alio modo, indirecte, inquantum scilicet per hoc quod | |
| 885 legislator destituit aliquem sibi subditum aliqua dignitate, | |
| 886 sequitur quod transeat in alium ordinem et quasi in aliam legem, | |
| 887 puta si miles ex militia destituatur, transibit in legem rusticorum | |
| 888 vel mercatorum. Sic igitur sub Deo legislatore diversae creaturae | |
| 889 diversas habent naturales inclinationes, ita ut quod uni est | |
| 890 quodammodo lex, alteri sit contra legem, ut si dicam quod | |
| 891 furibundum esse est quodammodo lex canis, est autem contra legem | |
| 892 ovis vel alterius mansueti animalis. Est ergo hominis lex, quam | |
| 893 sortitur ex ordinatione divina secundum propriam conditionem, ut | |
| 894 secundum rationem operetur. Quae quidem lex fuit tam valida in | |
| 895 primo statu, ut nihil vel praeter rationem vel contra rationem | |
| 896 posset subrepere homini. Sed dum homo a Deo recessit, incurrit in | |
| 897 hoc quod feratur secundum impetum sensualitatis, et unicuique etiam | |
| 898 particulariter hoc contingit, quanto magis a ratione recesserit, ut | |
| 899 sic quodammodo bestiis assimiletur, quae sensualitatis impetu | |
| 900 feruntur; secundum illud Psalmi XLVIII, <i>homo, cum in honore | |
| 901 esset, non intellexit, comparatus est iumentis insipientibus, et | |
| 902 similis factus est illis</i>. Sic igitur ipsa sensualitatis | |
| 903 inclinatio, quae fomes dicitur, in aliis quidem animalibus | |
| 904 simpliciter habet rationem legis, illo tamen modo quo in talibus | |
| 905 lex dici potest, secundum directam inclinationem. In hominibus | |
| 906 autem secundum hoc non habet rationem legis, sed magis est deviatio | |
| 907 a lege rationis. Sed inquantum per divinam iustitiam homo | |
| 908 destituitur originali iustitia et vigore rationis, ipse impetus | |
| 909 sensualitatis qui eum ducit, habet rationem legis, inquantum est | |
| 910 poenalis et ex lege divina consequens, hominem destituente propria | |
| 911 dignitate.</p> | |
| 912 <p title="I-II q. 91 a. 6 ad 1"><a name="37504"><span class= | |
| 913 "ref">[37504] Iª-IIae q. 91 a. 6 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 914 ergo dicendum quod ratio illa procedit de fomite secundum se | |
| 915 considerato, prout inclinat ad malum. Sic enim non habet rationem | |
| 916 legis, ut dictum est, sed secundum quod sequitur ex divinae legis | |
| 917 iustitia, tanquam si diceretur lex esse quod aliquis nobilis, | |
| 918 propter suam culpam, ad servilia opera induci permitteretur.</p> | |
| 919 <p title="I-II q. 91 a. 6 ad 2"><a name="37505"><span class= | |
| 920 "ref">[37505] Iª-IIae q. 91 a. 6 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 921 dicendum quod obiectio illa procedit de eo quod est lex quasi | |
| 922 regula et mensura, sic enim deviantes a lege transgressores | |
| 923 constituuntur. Sic autem fomes non est lex, sed per quandam | |
| 924 participationem, ut supra dictum est.</p> | |
| 925 <p title="I-II q. 91 a. 6 ad 3"><a name="37506"><span class= | |
| 926 "ref">[37506] Iª-IIae q. 91 a. 6 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 927 dicendum quod ratio illa procedit de fomite quantum ad | |
| 928 inclinationem propriam, non autem quantum ad suam originem. Et | |
| 929 tamen si consideretur inclinatio sensualitatis prout est in aliis | |
| 930 animalibus, sic ordinatur ad bonum commune, idest ad conservationem | |
| 931 naturae in specie vel in individuo. Et hoc est etiam in homine, | |
| 932 prout sensualitas subditur rationi. Sed fomes dicitur secundum quod | |
| 933 exit rationis ordinem.</p> | |
| 934 <br /> | |
| 935 <div class="D">Quaestio 92</div> | |
| 936 <div class="G">Prooemium</div> | |
| 937 <p title="I-II q. 92 pr."><a name="37507"><span class="ref">[37507] | |
| 938 Iª-IIae q. 92 pr.</span></a> Deinde considerandum est de | |
| 939 effectibus legis. Et circa hoc quaeruntur duo. Primo, utrum | |
| 940 effectus legis sit homines facere bonos. Secundo, utrum effectus | |
| 941 legis sint imperare, vetare, permittere et punire, sicut | |
| 942 legisperitus dicit.</p> | |
| 943 <br /> | |
| 944 <div class="E">Articulus 1</div> | |
| 945 <p title="I-II q. 92 a. 1 arg. 1"><a name="37508"><span class= | |
| 946 "ref">[37508] Iª-IIae q. 92 a. 1 arg. 1</span></a> Ad primum | |
| 947 sic proceditur. Videtur quod legis non sit facere homines bonos. | |
| 948 Homines enim sunt boni per virtutem, virtus enim est quae bonum | |
| 949 facit habentem, ut dicitur in II Ethic. Sed virtus est homini a | |
| 950 solo Deo, ipse enim eam facit in nobis sine nobis, ut supra dictum | |
| 951 est in definitione virtutis. Ergo legis non est facere homines | |
| 952 bonos.</p> | |
| 953 <p title="I-II q. 92 a. 1 arg. 2"><a name="37509"><span class= | |
| 954 "ref">[37509] Iª-IIae q. 92 a. 1 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 955 lex non prodest homini nisi legi obediat. Sed hoc ipsum quod homo | |
| 956 obedit legi, est ex bonitate. Ergo bonitas praeexigitur in homine | |
| 957 ad legem. Non igitur lex facit homines bonos.</p> | |
| 958 <p title="I-II q. 92 a. 1 arg. 3"><a name="37510"><span class= | |
| 959 "ref">[37510] Iª-IIae q. 92 a. 1 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 960 lex ordinatur ad bonum commune, ut supra dictum est. Sed quidam | |
| 961 bene se habent in his quae ad commune pertinent, qui tamen in | |
| 962 propriis non bene se habent. Non ergo ad legem pertinet quod faciat | |
| 963 homines bonos.</p> | |
| 964 <p title="I-II q. 92 a. 1 arg. 4"><a name="37511"><span class= | |
| 965 "ref">[37511] Iª-IIae q. 92 a. 1 arg. 4</span></a> Praeterea, | |
| 966 quaedam leges sunt tyrannicae, ut philosophus dicit, in sua | |
| 967 politica. Sed tyrannus non intendit ad bonitatem subditorum, sed | |
| 968 solum ad propriam utilitatem. Non ergo legis est facere homines | |
| 969 bonos.</p> | |
| 970 <p title="I-II q. 92 a. 1 s. c."><a name="37512"><span class= | |
| 971 "ref">[37512] Iª-IIae q. 92 a. 1 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 972 est quod philosophus dicit, in II Ethic., quod <i>voluntas | |
| 973 cuiuslibet legislatoris haec est, ut faciat cives bonos</i>.</p> | |
| 974 <p title="I-II q. 92 a. 1 co."><a name="37513"><span class= | |
| 975 "ref">[37513] Iª-IIae q. 92 a. 1 co.</span></a> Respondeo | |
| 976 dicendum quod, sicut supra dictum est, lex nihil aliud est quam | |
| 977 dictamen rationis in praesidente, quo subditi gubernantur. | |
| 978 Cuiuslibet autem subditi virtus est ut bene subdatur ei a quo | |
| 979 gubernatur, sicut videmus quod virtus irascibilis et | |
| 980 concupiscibilis in hoc consistit quod sint bene obedientes rationi. | |
| 981 Et per hunc modum <i>virtus cuiuslibet subiecti est ut bene | |
| 982 subiiciatur principanti</i>, ut philosophus dicit, in I Polit. Ad | |
| 983 hoc autem ordinatur unaquaeque lex, ut obediatur ei a subditis. | |
| 984 Unde manifestum est quod hoc sit proprium legis, inducere subiectos | |
| 985 ad propriam ipsorum virtutem. Cum igitur virtus sit quae bonum | |
| 986 facit habentem, sequitur quod proprius effectus legis sit bonos | |
| 987 facere eos quibus datur, vel simpliciter vel secundum quid. Si enim | |
| 988 intentio ferentis legem tendat in verum bonum, quod est bonum | |
| 989 commune secundum iustitiam divinam regulatum, sequitur quod per | |
| 990 legem homines fiant boni simpliciter. Si vero intentio legislatoris | |
| 991 feratur ad id quod non est bonum simpliciter, sed utile vel | |
| 992 delectabile sibi, vel repugnans iustitiae divinae; tunc lex non | |
| 993 facit homines bonos simpliciter, sed secundum quid, scilicet in | |
| 994 ordine ad tale regimen. Sic autem bonum invenitur etiam in per se | |
| 995 malis, sicut aliquis dicitur bonus latro, quia operatur accommode | |
| 996 ad finem.</p> | |
| 997 <p title="I-II q. 92 a. 1 ad 1"><a name="37514"><span class= | |
| 998 "ref">[37514] Iª-IIae q. 92 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 999 ergo dicendum quod duplex est virtus, ut ex supradictis patet, | |
| 1000 scilicet acquisita, et infusa. Ad utramque autem aliquid operatur | |
| 1001 operum assuetudo, sed diversimode, nam virtutem quidem acquisitam | |
| 1002 causat; ad virtutem autem infusam disponit, et eam iam habitam | |
| 1003 conservat et promovet. Et quia lex ad hoc datur ut dirigat actus | |
| 1004 humanos, inquantum actus humani operantur ad virtutem, intantum lex | |
| 1005 facit homines bonos. Unde et philosophus dicit, II Polit., quod | |
| 1006 <i>legislatores assuefacientes faciunt bonos</i>.</p> | |
| 1007 <p title="I-II q. 92 a. 1 ad 2"><a name="37515"><span class= | |
| 1008 "ref">[37515] Iª-IIae q. 92 a. 1 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 1009 dicendum quod non semper aliquis obedit legi ex bonitate perfecta | |
| 1010 virtutis, sed quandoque quidem ex timore poenae; quandoque autem ex | |
| 1011 solo dictamine rationis, quod est quoddam principium virtutis, ut | |
| 1012 supra habitum est.</p> | |
| 1013 <p title="I-II q. 92 a. 1 ad 3"><a name="37516"><span class= | |
| 1014 "ref">[37516] Iª-IIae q. 92 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 1015 dicendum quod bonitas cuiuslibet partis consideratur in proportione | |
| 1016 ad suum totum, unde et Augustinus dicit, in III Confess., quod | |
| 1017 <i>turpis omnis pars est quae suo toti non congruit</i>. Cum igitur | |
| 1018 quilibet homo sit pars civitatis, impossibile est quod aliquis homo | |
| 1019 sit bonus, nisi sit bene proportionatus bono communi, nec totum | |
| 1020 potest bene consistere nisi ex partibus sibi proportionatis. Unde | |
| 1021 impossibile est quod bonum commune civitatis bene se habeat, nisi | |
| 1022 cives sint virtuosi, ad minus illi quibus convenit principari. | |
| 1023 Sufficit autem, quantum ad bonum communitatis, quod alii intantum | |
| 1024 sint virtuosi quod principum mandatis obediant. Et ideo philosophus | |
| 1025 dicit, in III Polit., quod <i>eadem est virtus principis et boni | |
| 1026 viri; non autem eadem est virtus cuiuscumque civis et boni | |
| 1027 viri</i>.</p> | |
| 1028 <p title="I-II q. 92 a. 1 ad 4"><a name="37517"><span class= | |
| 1029 "ref">[37517] Iª-IIae q. 92 a. 1 ad 4</span></a> Ad quartum | |
| 1030 dicendum quod lex tyrannica, cum non sit secundum rationem, non est | |
| 1031 simpliciter lex, sed magis est quaedam perversitas legis. Et tamen | |
| 1032 inquantum habet aliquid de ratione legis, intendit ad hoc quod | |
| 1033 cives sint boni. Non enim habet de ratione legis nisi secundum hoc | |
| 1034 quod est dictamen alicuius praesidentis in subditis, et ad hoc | |
| 1035 tendit ut subditi legi sint bene obedientes; quod est eos esse | |
| 1036 bonos, non simpliciter, sed in ordine ad tale regimen.</p> | |
| 1037 <br /> | |
| 1038 <div class="E">Articulus 2</div> | |
| 1039 <p title="I-II q. 92 a. 2 arg. 1"><a name="37518"><span class= | |
| 1040 "ref">[37518] Iª-IIae q. 92 a. 2 arg. 1</span></a> Ad secundum | |
| 1041 sic proceditur. Videtur quod legis actus non sint convenienter | |
| 1042 assignati in hoc quod dicitur quod legis actus est imperare, | |
| 1043 vetare, permittere et punire. Lex enim omnis praeceptum commune | |
| 1044 est, ut legisconsultus dicit. Sed idem est imperare quod | |
| 1045 praecipere. Ergo alia tria superfluunt.</p> | |
| 1046 <p title="I-II q. 92 a. 2 arg. 2"><a name="37519"><span class= | |
| 1047 "ref">[37519] Iª-IIae q. 92 a. 2 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 1048 effectus legis est ut inducat subditos ad bonum, sicut supra dictum | |
| 1049 est. Sed consilium est de meliori bono quam praeceptum. Ergo magis | |
| 1050 pertinet ad legem consulere quam praecipere.</p> | |
| 1051 <p title="I-II q. 92 a. 2 arg. 3"><a name="37520"><span class= | |
| 1052 "ref">[37520] Iª-IIae q. 92 a. 2 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 1053 sicut homo aliquis incitatur ad bonum per poenas, ita etiam et per | |
| 1054 praemia. Ergo sicut punire ponitur effectus legis, ita etiam et | |
| 1055 praemiare.</p> | |
| 1056 <p title="I-II q. 92 a. 2 arg. 4"><a name="37521"><span class= | |
| 1057 "ref">[37521] Iª-IIae q. 92 a. 2 arg. 4</span></a> Praeterea, | |
| 1058 intentio legislatoris est ut homines faciat bonos, sicut supra | |
| 1059 dictum est. Sed ille qui solo metu poenarum obedit legi, non est | |
| 1060 bonus, nam <i>timore servili, qui est timor poenarum, etsi bonum | |
| 1061 aliquis faciat, non tamen bene aliquid fit</i>, ut Augustinus | |
| 1062 dicit. Non ergo videtur esse proprium legis quod puniat.</p> | |
| 1063 <p title="I-II q. 92 a. 2 s. c."><a name="37522"><span class= | |
| 1064 "ref">[37522] Iª-IIae q. 92 a. 2 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 1065 est quod Isidorus dicit, in V Etymol., <i>omnis lex aut permittit | |
| 1066 aliquid, ut, vir fortis praemium petat. Aut vetat, ut, sacrarum | |
| 1067 virginum nuptias nulli liceat petere. Aut punit, ut, qui caedem | |
| 1068 fecerit, capite plectatur</i>.</p> | |
| 1069 <p title="I-II q. 92 a. 2 co."><a name="37523"><span class= | |
| 1070 "ref">[37523] Iª-IIae q. 92 a. 2 co.</span></a> Respondeo | |
| 1071 dicendum quod, sicut enuntiatio est rationis dictamen per modum | |
| 1072 enuntiandi, ita etiam lex per modum praecipiendi. Rationis autem | |
| 1073 proprium est ut ex aliquo ad aliquid inducat. Unde sicut in | |
| 1074 demonstrativis scientiis ratio inducit ut assentiatur conclusioni | |
| 1075 per quaedam principia, ita etiam inducit ut assentiatur legis | |
| 1076 praecepto per aliquid. Praecepta autem legis sunt de actibus | |
| 1077 humanis, in quibus lex dirigit, ut supra dictum est. Sunt autem | |
| 1078 tres differentiae humanorum actuum. Nam sicut supra dictum est, | |
| 1079 quidam actus sunt boni ex genere, qui sunt actus virtutum, et | |
| 1080 respectu horum, ponitur legis actus praecipere vel imperare; | |
| 1081 praecipit enim lex omnes actus virtutum, ut dicitur in V Ethic. | |
| 1082 Quidam vero sunt actus mali ex genere, sicut actus vitiosi, et | |
| 1083 respectu horum, lex habet prohibere. Quidam vero ex genere suo sunt | |
| 1084 actus indifferentes, et respectu horum, lex habet permittere. Et | |
| 1085 possunt etiam indifferentes dici omnes illi actus qui sunt vel | |
| 1086 parum boni vel parum mali. Id autem per quod inducit lex ad hoc | |
| 1087 quod sibi obediatur, est timor poenae, et quantum ad hoc, ponitur | |
| 1088 legis effectus punire.</p> | |
| 1089 <p title="I-II q. 92 a. 2 ad 1"><a name="37524"><span class= | |
| 1090 "ref">[37524] Iª-IIae q. 92 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 1091 ergo dicendum quod, sicut cessare a malo habet quandam rationem | |
| 1092 boni, ita etiam prohibitio habet quandam rationem praecepti. Et | |
| 1093 secundum hoc, large accipiendo praeceptum, universaliter lex | |
| 1094 praeceptum dicitur.</p> | |
| 1095 <p title="I-II q. 92 a. 2 ad 2"><a name="37525"><span class= | |
| 1096 "ref">[37525] Iª-IIae q. 92 a. 2 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 1097 dicendum quod consulere non est proprius actus legis, sed potest | |
| 1098 pertinere etiam ad personam privatam, cuius non est condere legem. | |
| 1099 Unde etiam apostolus, I ad Cor. VII, cum consilium quoddam daret, | |
| 1100 dixit, ego dico, non dominus. Et ideo non ponitur inter effectus | |
| 1101 legis.</p> | |
| 1102 <p title="I-II q. 92 a. 2 ad 3"><a name="37526"><span class= | |
| 1103 "ref">[37526] Iª-IIae q. 92 a. 2 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 1104 dicendum quod etiam praemiare potest ad quemlibet pertinere, sed | |
| 1105 punire non pertinet nisi ad ministrum legis, cuius auctoritate | |
| 1106 poena infertur. Et ideo praemiare non ponitur actus legis, sed | |
| 1107 solum punire.</p> | |
| 1108 <p title="I-II q. 92 a. 2 ad 4"><a name="37527"><span class= | |
| 1109 "ref">[37527] Iª-IIae q. 92 a. 2 ad 4</span></a> Ad quartum | |
| 1110 dicendum quod per hoc quod aliquis incipit assuefieri ad vitandum | |
| 1111 mala et ad implendum bona propter metum poenae, perducitur | |
| 1112 quandoque ad hoc quod delectabiliter et ex propria voluntate hoc | |
| 1113 faciat. Et secundum hoc, lex etiam puniendo perducit ad hoc quod | |
| 1114 homines sint boni.</p> | |
| 1115 <div class="centro"><br /> | |
| 1116 <p><a href="sth2085.html"><img src="icons/ageretro.gif" width="19" | |
| 1117 height="19" align="middle" border="0" alt="age retro" /></a> | |
| 1118 <a href="sth2093.html"><img src="icons/ageultra.gif" width="19" | |
| 1119 height="19" align="middle" border="0" alt="age ultra" /></a></p> | |
| 1120 <br /> | |
| 1121 <hr /> | |
| 1122 <br /> | |
| 1123 <address>© 2006 Fundación Tomás de Aquino quoad | |
| 1124 hanc editionem<br /> | |
| 1125 Iura omnia asservantur<br /> | |
| 1126 OCLC nr. <a href="http://worldcatlibraries.org/wcpa/oclc/49644264" | |
| 1127 style="text-decoration=none">49644264</a></address> | |
| 1128 </div> | |
| 1129 </body> | |
| 1130 </html> |
