Mercurial > hg > Aquinas
annotate summa/latin/sth2094.html @ 35:178aed5d2c3c
convert to XML
| author | ht |
|---|---|
| date | Mon, 30 Nov 2009 22:05:42 +0000 |
| parents | 544e12f679ad |
| children | d777cc3962f2 |
| rev | line source |
|---|---|
| 28 | 1 <!DOCTYPE html PUBLIC "-//W3C//DTD XHTML 1.0 Transitional//EN" |
| 2 "http://www.w3.org/TR/xhtml1/DTD/xhtml1-transitional.dtd"> | |
| 3 <html lang="LA" xmlns="http://www.w3.org/1999/xhtml" xml:lang="LA"> | |
| 4 <head> | |
| 5 <meta name="generator" content= | |
| 6 "HTML Tidy for Windows (vers 1st February 2005), see www.w3.org" /> | |
| 7 <meta http-equiv="Content-Type" content= | |
| 8 "text/html; charset=us-ascii" /> | |
| 9 <meta http-equiv="Content-Style-Type" content="text/css" /> | |
| 10 <meta http-equiv="Content-Script-Type" content="text/javascript" /> | |
| 11 <meta name="keywords" content= | |
| 12 "Thomas de Aquino, Summa Theologiae, Corpus Thomisticum" /> | |
| 13 <meta name="language" content="Latin" /> | |
| 14 <meta name="security" content="public" /> | |
| 15 <meta name="owner" content="ealarcon@unav.es" /> | |
| 16 <meta name="author" content="Enrique Alarcón" /> | |
| 17 <meta name="abstract" content="" /> | |
| 18 <link rel="stylesheet" media="screen" href="vscreen.css" type= | |
| 19 "text/css" /> | |
| 20 <link rel="stylesheet" media="print" href="vprint.css" type= | |
| 21 "text/css" /> | |
| 22 <title>Thomas de Aquino, Summa Theologiae, Iª-IIae q. | |
| 23 94</title> | |
| 24 </head> | |
| 25 <body> | |
| 26 <a href="http://www.corpusthomisticum.org/"></a> | |
| 27 <div class="tres">CORPUS THOMISTICUM</div> | |
| 28 <div class="uno">Sancti Thomae de Aquino</div> | |
| 29 <div class="uno">Summa Theologiae</div> | |
| 30 <div class="dos">prima pars secundae partis quaestio XCIV</div> | |
| 31 <br /> | |
| 32 <div class="centro"> | |
| 33 <table align="center" summary="Imago"> | |
| 34 <tr> | |
| 35 <th><img src="icons/fugit190.jpg" width="275" height="190" border= | |
| 36 "0" alt= | |
| 37 "Thomas de Aquino a Filippino Lippi depictus (Cappella Carafa, S. Maria sopra Minerva, Roma)" | |
| 38 align="middle" /></th> | |
| 39 </tr> | |
| 40 </table> | |
| 41 <br /> | |
| 42 <span class="tres">Textum Leoninum Romae 1892 editum<br /> | |
| 43 ac automato translatum a Roberto Busa SJ in taenias | |
| 44 magneticas<br /> | |
| 45 denuo recognovit Enrique Alarcón atque instruxit<br /> | |
| 46 <br /></span><br /> | |
| 47 <hr /> | |
| 48 <br /> | |
| 49 <p><a href="sth2093.html"><img src="icons/ageretro.gif" width="19" | |
| 50 height="19" align="middle" border="0" alt="age retro" /></a> | |
| 51 <a href="sth2095.html"><img src="icons/ageultra.gif" width="19" | |
| 52 height="19" align="middle" border="0" alt="age ultra" /></a></p> | |
| 53 <script language="JavaScript" type="text/javascript"> | |
| 54 //<![CDATA[ | |
|
26
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
55 <!-- |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
56 // original code by Bill Trefzger 12/12/96; revised by Enrique Alarcon 12/9/2000 |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
57 function go(){if(document.selecter.select1.options[document.selecter.select1.selectedIndex].value !="none"){location=document.selecter.select1.options[document.selecter.select1.selectedIndex].value}} |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
58 document.write('<FORM NAME="selecter"><SELECT NAME="select1">'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
59 document.write('<OPTION VALUE="none">INDEX'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
60 document.write('<OPTION VALUE="none">------------------------------------------------'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
61 document.write('<OPTION VALUE="index.html">Corpus Thomisticum'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
62 document.write('<OPTION VALUE="iopera.html">Opera omnia'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
63 document.write('<OPTION VALUE="zbiblia.html">Bibliographia Thomistica'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
64 document.write('<OPTION VALUE="none">------------------------------------------------'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
65 document.write('<OPTION VALUE="#37578">Iª-IIae q. 94 pr.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
66 document.write('<OPTION VALUE="#37579">Iª-IIae q. 94 a. 1 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
67 document.write('<OPTION VALUE="#37580">Iª-IIae q. 94 a. 1 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
68 document.write('<OPTION VALUE="#37581">Iª-IIae q. 94 a. 1 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
69 document.write('<OPTION VALUE="#37582">Iª-IIae q. 94 a. 1 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
70 document.write('<OPTION VALUE="#37583">Iª-IIae q. 94 a. 1 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
71 document.write('<OPTION VALUE="#37584">Iª-IIae q. 94 a. 1 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
72 document.write('<OPTION VALUE="#37585">Iª-IIae q. 94 a. 1 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
73 document.write('<OPTION VALUE="#37586">Iª-IIae q. 94 a. 1 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
74 document.write('<OPTION VALUE="#37587">Iª-IIae q. 94 a. 1 ad 4'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
75 document.write('<OPTION VALUE="#37588">Iª-IIae q. 94 a. 2 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
76 document.write('<OPTION VALUE="#37589">Iª-IIae q. 94 a. 2 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
77 document.write('<OPTION VALUE="#37590">Iª-IIae q. 94 a. 2 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
78 document.write('<OPTION VALUE="#37591">Iª-IIae q. 94 a. 2 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
79 document.write('<OPTION VALUE="#37592">Iª-IIae q. 94 a. 2 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
80 document.write('<OPTION VALUE="#37593">Iª-IIae q. 94 a. 2 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
81 document.write('<OPTION VALUE="#37594">Iª-IIae q. 94 a. 2 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
82 document.write('<OPTION VALUE="#37595">Iª-IIae q. 94 a. 2 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
83 document.write('<OPTION VALUE="#37596">Iª-IIae q. 94 a. 3 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
84 document.write('<OPTION VALUE="#37597">Iª-IIae q. 94 a. 3 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
85 document.write('<OPTION VALUE="#37598">Iª-IIae q. 94 a. 3 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
86 document.write('<OPTION VALUE="#37599">Iª-IIae q. 94 a. 3 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
87 document.write('<OPTION VALUE="#37600">Iª-IIae q. 94 a. 3 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
88 document.write('<OPTION VALUE="#37601">Iª-IIae q. 94 a. 3 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
89 document.write('<OPTION VALUE="#37602">Iª-IIae q. 94 a. 3 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
90 document.write('<OPTION VALUE="#37603">Iª-IIae q. 94 a. 3 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
91 document.write('<OPTION VALUE="#37604">Iª-IIae q. 94 a. 4 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
92 document.write('<OPTION VALUE="#37605">Iª-IIae q. 94 a. 4 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
93 document.write('<OPTION VALUE="#37606">Iª-IIae q. 94 a. 4 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
94 document.write('<OPTION VALUE="#37607">Iª-IIae q. 94 a. 4 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
95 document.write('<OPTION VALUE="#37608">Iª-IIae q. 94 a. 4 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
96 document.write('<OPTION VALUE="#37609">Iª-IIae q. 94 a. 4 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
97 document.write('<OPTION VALUE="#37610">Iª-IIae q. 94 a. 4 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
98 document.write('<OPTION VALUE="#37611">Iª-IIae q. 94 a. 4 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
99 document.write('<OPTION VALUE="#37612">Iª-IIae q. 94 a. 5 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
100 document.write('<OPTION VALUE="#37613">Iª-IIae q. 94 a. 5 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
101 document.write('<OPTION VALUE="#37614">Iª-IIae q. 94 a. 5 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
102 document.write('<OPTION VALUE="#37615">Iª-IIae q. 94 a. 5 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
103 document.write('<OPTION VALUE="#37616">Iª-IIae q. 94 a. 5 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
104 document.write('<OPTION VALUE="#37617">Iª-IIae q. 94 a. 5 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
105 document.write('<OPTION VALUE="#37618">Iª-IIae q. 94 a. 5 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
106 document.write('<OPTION VALUE="#37619">Iª-IIae q. 94 a. 5 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
107 document.write('<OPTION VALUE="#37620">Iª-IIae q. 94 a. 6 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
108 document.write('<OPTION VALUE="#37621">Iª-IIae q. 94 a. 6 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
109 document.write('<OPTION VALUE="#37622">Iª-IIae q. 94 a. 6 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
110 document.write('<OPTION VALUE="#37623">Iª-IIae q. 94 a. 6 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
111 document.write('<OPTION VALUE="#37624">Iª-IIae q. 94 a. 6 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
112 document.write('<OPTION VALUE="#37625">Iª-IIae q. 94 a. 6 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
113 document.write('<OPTION VALUE="#37626">Iª-IIae q. 94 a. 6 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
114 document.write('<OPTION VALUE="#37627">Iª-IIae q. 94 a. 6 ad 3'); |
| 28 | 115 document.write('<\/SELECT>'); |
|
26
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
116 document.write('<BR><BR>'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
117 document.write('<INPUT TYPE="button" VALUE="Agedum" ONCLICK="go()">'); |
| 28 | 118 document.write('<\/FORM>'); |
|
26
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
119 // --> |
| 28 | 120 //]]> |
| 121 </script><br /> | |
| 122 <hr /> | |
| 123 <br /></div> | |
| 124 <div class="D">Quaestio 94</div> | |
| 125 <div class="G">Prooemium</div> | |
| 126 <p title="I-II q. 94 pr."><a name="37578"><span class="ref">[37578] | |
| 127 Iª-IIae q. 94 pr.</span></a> Deinde considerandum est de lege | |
| 128 naturali. Et circa hoc quaeruntur sex. Primo, quid sit lex | |
| 129 naturalis. Secundo, quae sint praecepta legis naturalis. Tertio, | |
| 130 utrum omnes actus virtutum sint de lege naturali. Quarto, utrum lex | |
| 131 naturalis sit una apud omnes. Quinto, utrum sit mutabilis. Sexto, | |
| 132 utrum possit a mente hominis deleri.</p> | |
| 133 <br /> | |
| 134 <div class="E">Articulus 1</div> | |
| 135 <p title="I-II q. 94 a. 1 arg. 1"><a name="37579"><span class= | |
| 136 "ref">[37579] Iª-IIae q. 94 a. 1 arg. 1</span></a> Ad primum | |
| 137 sic proceditur. Videtur quod lex naturalis sit habitus. Quia ut | |
| 138 philosophus dicit, in II Ethic., <i>tria sunt in anima, potentia, | |
| 139 habitus et passio</i>. Sed naturalis lex non est aliqua potentiarum | |
| 140 animae, nec aliqua passionum, ut patet enumerando per singula. Ergo | |
| 141 lex naturalis est habitus.</p> | |
| 142 <p title="I-II q. 94 a. 1 arg. 2"><a name="37580"><span class= | |
| 143 "ref">[37580] Iª-IIae q. 94 a. 1 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 144 Basilius dicit quod conscientia, sive synderesis, est lex | |
| 145 intellectus nostri, quod non potest intelligi nisi de lege | |
| 146 naturali. Sed synderesis est habitus quidam, ut in primo habitum | |
| 147 est. Ergo lex naturalis est habitus.</p> | |
| 148 <p title="I-II q. 94 a. 1 arg. 3"><a name="37581"><span class= | |
| 149 "ref">[37581] Iª-IIae q. 94 a. 1 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 150 lex naturalis semper in homine manet, ut infra patebit. Sed non | |
| 151 semper ratio hominis, ad quam lex pertinet, cogitat de lege | |
| 152 naturali. Ergo lex naturalis non est actus, sed habitus.</p> | |
| 153 <p title="I-II q. 94 a. 1 s. c."><a name="37582"><span class= | |
| 154 "ref">[37582] Iª-IIae q. 94 a. 1 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 155 est quod Augustinus dicit, in libro de bono coniugali, quod | |
| 156 <i>habitus est quo aliquid agitur cum opus est</i>. Sed naturalis | |
| 157 lex non est huiusmodi, est enim in parvulis et damnatis, qui per | |
| 158 eam agere non possunt. Ergo lex naturalis non est habitus.</p> | |
| 159 <p title="I-II q. 94 a. 1 co."><a name="37583"><span class= | |
| 160 "ref">[37583] Iª-IIae q. 94 a. 1 co.</span></a> Respondeo | |
| 161 dicendum quod aliquid potest dici esse habitus dupliciter. Uno | |
| 162 modo, proprie et essentialiter, et sic lex naturalis non est | |
| 163 habitus. Dictum est enim supra quod lex naturalis est aliquid per | |
| 164 rationem constitutum, sicut etiam propositio est quoddam opus | |
| 165 rationis. Non est autem idem quod quis agit, et quo quis agit, | |
| 166 aliquis enim per habitum grammaticae agit orationem congruam. Cum | |
| 167 igitur habitus sit quo quis agit, non potest esse quod lex aliqua | |
| 168 sit habitus proprie et essentialiter. Alio modo potest dici habitus | |
| 169 id quod habitu tenetur, sicut dicitur fides id quod fide tenetur. | |
| 170 Et hoc modo, quia praecepta legis naturalis quandoque considerantur | |
| 171 in actu a ratione, quandoque autem sunt in ea habitualiter tantum, | |
| 172 secundum hunc modum potest dici quod lex naturalis sit habitus. | |
| 173 Sicut etiam principia indemonstrabilia in speculativis non sunt | |
| 174 ipse habitus principiorum, sed sunt principia quorum est | |
| 175 habitus.</p> | |
| 176 <p title="I-II q. 94 a. 1 ad 1"><a name="37584"><span class= | |
| 177 "ref">[37584] Iª-IIae q. 94 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 178 ergo dicendum quod philosophus intendit ibi investigare genus | |
| 179 virtutis, et cum manifestum sit quod virtus sit quoddam principium | |
| 180 actus, illa tantum ponit quae sunt principia humanorum actuum, | |
| 181 scilicet potentias, habitus et passiones. Praeter haec autem tria | |
| 182 sunt quaedam alia in anima, sicut quidam actus, ut velle est in | |
| 183 volente; et etiam cognita sunt in cognoscente; et proprietates | |
| 184 naturales animae insunt ei, ut immortalitas et alia huiusmodi.</p> | |
| 185 <p title="I-II q. 94 a. 1 ad 2"><a name="37585"><span class= | |
| 186 "ref">[37585] Iª-IIae q. 94 a. 1 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 187 dicendum quod synderesis dicitur lex intellectus nostri, inquantum | |
| 188 est habitus continens praecepta legis naturalis, quae sunt prima | |
| 189 principia operum humanorum.</p> | |
| 190 <p title="I-II q. 94 a. 1 ad 3"><a name="37586"><span class= | |
| 191 "ref">[37586] Iª-IIae q. 94 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 192 dicendum quod ratio illa concludit quod lex naturalis habitualiter | |
| 193 tenetur. Et hoc concedimus.</p> | |
| 194 <p title="I-II q. 94 a. 1 ad 4"><a name="37587"><span class= | |
| 195 "ref">[37587] Iª-IIae q. 94 a. 1 ad 4</span></a> Ad id vero | |
| 196 quod in contrarium obiicitur, dicendum quod eo quod habitualiter | |
| 197 inest, quandoque aliquis uti non potest propter aliquod | |
| 198 impedimentum, sicut homo non potest uti habitu scientiae propter | |
| 199 somnum. Et similiter puer non potest uti habitu intellectus | |
| 200 principiorum, vel etiam lege naturali, quae ei habitualiter inest, | |
| 201 propter defectum aetatis.</p> | |
| 202 <br /> | |
| 203 <div class="E">Articulus 2</div> | |
| 204 <p title="I-II q. 94 a. 2 arg. 1"><a name="37588"><span class= | |
| 205 "ref">[37588] Iª-IIae q. 94 a. 2 arg. 1</span></a> Ad secundum | |
| 206 sic proceditur. Videtur quod lex naturalis non contineat plura | |
| 207 praecepta, sed unum tantum. Lex enim continetur in genere | |
| 208 praecepti, ut supra habitum est. Si igitur essent multa praecepta | |
| 209 legis naturalis, sequeretur quod etiam essent multae leges | |
| 210 naturales.</p> | |
| 211 <p title="I-II q. 94 a. 2 arg. 2"><a name="37589"><span class= | |
| 212 "ref">[37589] Iª-IIae q. 94 a. 2 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 213 lex naturalis consequitur hominis naturam. Sed humana natura est | |
| 214 una secundum totum, licet sit multiplex secundum partes. Aut ergo | |
| 215 est unum praeceptum tantum legis naturae, propter unitatem totius, | |
| 216 aut sunt multa, secundum multitudinem partium humanae naturae. Et | |
| 217 sic oportebit quod etiam ea quae sunt de inclinatione | |
| 218 concupiscibilis, pertineant ad legem naturalem.</p> | |
| 219 <p title="I-II q. 94 a. 2 arg. 3"><a name="37590"><span class= | |
| 220 "ref">[37590] Iª-IIae q. 94 a. 2 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 221 lex est aliquid ad rationem pertinens, ut supra dictum est. Sed | |
| 222 ratio in homine est una tantum. Ergo solum unum praeceptum est | |
| 223 legis naturalis.</p> | |
| 224 <p title="I-II q. 94 a. 2 s. c."><a name="37591"><span class= | |
| 225 "ref">[37591] Iª-IIae q. 94 a. 2 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 226 est quia sic se habent praecepta legis naturalis in homine quantum | |
| 227 ad operabilia, sicut se habent prima principia in demonstrativis. | |
| 228 Sed prima principia indemonstrabilia sunt plura. Ergo etiam | |
| 229 praecepta legis naturae sunt plura.</p> | |
| 230 <p title="I-II q. 94 a. 2 co."><a name="37592"><span class= | |
| 231 "ref">[37592] Iª-IIae q. 94 a. 2 co.</span></a> Respondeo | |
| 232 dicendum quod, sicut supra dictum est, praecepta legis naturae hoc | |
| 233 modo se habent ad rationem practicam, sicut principia prima | |
| 234 demonstrationum se habent ad rationem speculativam, utraque enim | |
| 235 sunt quaedam principia per se nota. Dicitur autem aliquid per se | |
| 236 notum dupliciter, uno modo, secundum se; alio modo, quoad nos. | |
| 237 Secundum se quidem quaelibet propositio dicitur per se nota, cuius | |
| 238 praedicatum est de ratione subiecti, contingit tamen quod ignoranti | |
| 239 definitionem subiecti, talis propositio non erit per se nota. Sicut | |
| 240 ista propositio, homo est rationale, est per se nota secundum sui | |
| 241 naturam, quia qui dicit hominem, dicit rationale, et tamen | |
| 242 ignoranti quid sit homo, haec propositio non est per se nota. Et | |
| 243 inde est quod, sicut dicit Boetius, in libro de Hebdomad., quaedam | |
| 244 sunt dignitates vel propositiones per se notae communiter omnibus, | |
| 245 et huiusmodi sunt illae propositiones quarum termini sunt omnibus | |
| 246 noti, ut, omne totum est maius sua parte, et, quae uni et eidem | |
| 247 sunt aequalia, sibi invicem sunt aequalia. Quaedam vero | |
| 248 propositiones sunt per se notae solis sapientibus, qui terminos | |
| 249 propositionum intelligunt quid significent, sicut intelligenti quod | |
| 250 Angelus non est corpus, per se notum est quod non est | |
| 251 circumscriptive in loco, quod non est manifestum rudibus, qui hoc | |
| 252 non capiunt. In his autem quae in apprehensione omnium cadunt, | |
| 253 quidam ordo invenitur. Nam illud quod primo cadit in apprehensione, | |
| 254 est ens, cuius intellectus includitur in omnibus quaecumque quis | |
| 255 apprehendit. Et ideo primum principium indemonstrabile est quod non | |
| 256 est simul affirmare et negare, quod fundatur supra rationem entis | |
| 257 et non entis, et super hoc principio omnia alia fundantur, ut | |
| 258 dicitur in IV Metaphys. Sicut autem ens est primum quod cadit in | |
| 259 apprehensione simpliciter, ita bonum est primum quod cadit in | |
| 260 apprehensione practicae rationis, quae ordinatur ad opus, omne enim | |
| 261 agens agit propter finem, qui habet rationem boni. Et ideo primum | |
| 262 principium in ratione practica est quod fundatur supra rationem | |
| 263 boni, quae est, bonum est quod omnia appetunt. Hoc est ergo primum | |
| 264 praeceptum legis, quod bonum est faciendum et prosequendum, et | |
| 265 malum vitandum. Et super hoc fundantur omnia alia praecepta legis | |
| 266 naturae, ut scilicet omnia illa facienda vel vitanda pertineant ad | |
| 267 praecepta legis naturae, quae ratio practica naturaliter | |
| 268 apprehendit esse bona humana. Quia vero bonum habet rationem finis, | |
| 269 malum autem rationem contrarii, inde est quod omnia illa ad quae | |
| 270 homo habet naturalem inclinationem, ratio naturaliter apprehendit | |
| 271 ut bona, et per consequens ut opere prosequenda, et contraria eorum | |
| 272 ut mala et vitanda. Secundum igitur ordinem inclinationum | |
| 273 naturalium, est ordo praeceptorum legis naturae. Inest enim primo | |
| 274 inclinatio homini ad bonum secundum naturam in qua communicat cum | |
| 275 omnibus substantiis, prout scilicet quaelibet substantia appetit | |
| 276 conservationem sui esse secundum suam naturam. Et secundum hanc | |
| 277 inclinationem, pertinent ad legem naturalem ea per quae vita | |
| 278 hominis conservatur, et contrarium impeditur. Secundo inest homini | |
| 279 inclinatio ad aliqua magis specialia, secundum naturam in qua | |
| 280 communicat cum ceteris animalibus. Et secundum hoc, dicuntur ea | |
| 281 esse de lege naturali quae natura omnia animalia docuit, ut est | |
| 282 coniunctio maris et feminae, et educatio liberorum, et similia. | |
| 283 Tertio modo inest homini inclinatio ad bonum secundum naturam | |
| 284 rationis, quae est sibi propria, sicut homo habet naturalem | |
| 285 inclinationem ad hoc quod veritatem cognoscat de Deo, et ad hoc | |
| 286 quod in societate vivat. Et secundum hoc, ad legem naturalem | |
| 287 pertinent ea quae ad huiusmodi inclinationem spectant, utpote quod | |
| 288 homo ignorantiam vitet, quod alios non offendat cum quibus debet | |
| 289 conversari, et cetera huiusmodi quae ad hoc spectant.</p> | |
| 290 <p title="I-II q. 94 a. 2 ad 1"><a name="37593"><span class= | |
| 291 "ref">[37593] Iª-IIae q. 94 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 292 ergo dicendum quod omnia ista praecepta legis naturae, inquantum | |
| 293 referuntur ad unum primum praeceptum, habent rationem unius legis | |
| 294 naturalis.</p> | |
| 295 <p title="I-II q. 94 a. 2 ad 2"><a name="37594"><span class= | |
| 296 "ref">[37594] Iª-IIae q. 94 a. 2 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 297 dicendum quod omnes inclinationes quarumcumque partium humanae | |
| 298 naturae, puta concupiscibilis et irascibilis, secundum quod | |
| 299 regulantur ratione, pertinent ad legem naturalem, et reducuntur ad | |
| 300 unum primum praeceptum, ut dictum est. Et secundum hoc, sunt multa | |
| 301 praecepta legis naturae in seipsis, quae tamen communicant in una | |
| 302 radice.</p> | |
| 303 <p title="I-II q. 94 a. 2 ad 3"><a name="37595"><span class= | |
| 304 "ref">[37595] Iª-IIae q. 94 a. 2 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 305 dicendum quod ratio, etsi in se una sit, tamen est ordinativa | |
| 306 omnium quae ad homines spectant. Et secundum hoc, sub lege rationis | |
| 307 continentur omnia ea quae ratione regulari possunt.</p> | |
| 308 <br /> | |
| 309 <div class="E">Articulus 3</div> | |
| 310 <p title="I-II q. 94 a. 3 arg. 1"><a name="37596"><span class= | |
| 311 "ref">[37596] Iª-IIae q. 94 a. 3 arg. 1</span></a> Ad tertium | |
| 312 sic proceditur. Videtur quod non omnes actus virtutum sint de lege | |
| 313 naturae. Quia, ut supra dictum est, de ratione legis est ut | |
| 314 ordinetur ad bonum commune. Sed quidam virtutum actus ordinantur ad | |
| 315 bonum privatum alicuius, ut patet praecipue in actibus | |
| 316 temperantiae. Non ergo omnes actus virtutum legi subduntur | |
| 317 naturali.</p> | |
| 318 <p title="I-II q. 94 a. 3 arg. 2"><a name="37597"><span class= | |
| 319 "ref">[37597] Iª-IIae q. 94 a. 3 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 320 omnia peccata aliquibus virtuosis actibus opponuntur. Si igitur | |
| 321 omnes actus virtutum sint de lege naturae, videtur ex consequenti | |
| 322 quod omnia peccata sint contra naturam. Quod tamen specialiter de | |
| 323 quibusdam peccatis dicitur.</p> | |
| 324 <p title="I-II q. 94 a. 3 arg. 3"><a name="37598"><span class= | |
| 325 "ref">[37598] Iª-IIae q. 94 a. 3 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 326 in his quae sunt secundum naturam, omnes conveniunt. Sed in actibus | |
| 327 virtutum non omnes conveniunt, aliquid enim est virtuosum uni, quod | |
| 328 est alteri vitiosum. Ergo non omnes actus virtutum sunt de lege | |
| 329 naturae.</p> | |
| 330 <p title="I-II q. 94 a. 3 s. c."><a name="37599"><span class= | |
| 331 "ref">[37599] Iª-IIae q. 94 a. 3 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 332 est quod Damascenus dicit, in III libro, quod virtutes sunt | |
| 333 naturales. Ergo et actus virtuosi subiacent legi naturae.</p> | |
| 334 <p title="I-II q. 94 a. 3 co."><a name="37600"><span class= | |
| 335 "ref">[37600] Iª-IIae q. 94 a. 3 co.</span></a> Respondeo | |
| 336 dicendum quod de actibus virtuosis dupliciter loqui possumus, uno | |
| 337 modo, inquantum sunt virtuosi; alio modo, inquantum sunt tales | |
| 338 actus in propriis speciebus considerati. Si igitur loquamur de | |
| 339 actibus virtutum inquantum sunt virtuosi, sic omnes actus virtuosi | |
| 340 pertinent ad legem naturae. Dictum est enim quod ad legem naturae | |
| 341 pertinet omne illud ad quod homo inclinatur secundum suam naturam. | |
| 342 Inclinatur autem unumquodque naturaliter ad operationem sibi | |
| 343 convenientem secundum suam formam, sicut ignis ad calefaciendum. | |
| 344 Unde cum anima rationalis sit propria forma hominis, naturalis | |
| 345 inclinatio inest cuilibet homini ad hoc quod agat secundum | |
| 346 rationem. Et hoc est agere secundum virtutem. Unde secundum hoc, | |
| 347 omnes actus virtutum sunt de lege naturali, dictat enim hoc | |
| 348 naturaliter unicuique propria ratio, ut virtuose agat. Sed si | |
| 349 loquamur de actibus virtuosis secundum seipsos, prout scilicet in | |
| 350 propriis speciebus considerantur, sic non omnes actus virtuosi sunt | |
| 351 de lege naturae. Multa enim secundum virtutem fiunt, ad quae natura | |
| 352 non primo inclinat; sed per rationis inquisitionem ea homines | |
| 353 adinvenerunt, quasi utilia ad bene vivendum.</p> | |
| 354 <p title="I-II q. 94 a. 3 ad 1"><a name="37601"><span class= | |
| 355 "ref">[37601] Iª-IIae q. 94 a. 3 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 356 ergo dicendum quod temperantia est circa concupiscentias naturales | |
| 357 cibi et potus et venereorum, quae quidem ordinantur ad bonum | |
| 358 commune naturae, sicut et alia legalia ordinantur ad bonum commune | |
| 359 morale.</p> | |
| 360 <p title="I-II q. 94 a. 3 ad 2"><a name="37602"><span class= | |
| 361 "ref">[37602] Iª-IIae q. 94 a. 3 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 362 dicendum quod natura hominis potest dici vel illa quae est propria | |
| 363 homini, et secundum hoc, omnia peccata, inquantum sunt contra | |
| 364 rationem, sunt etiam contra naturam, ut patet per Damascenum, in II | |
| 365 libro. Vel illa quae est communis homini et aliis animalibus, et | |
| 366 secundum hoc, quaedam specialia peccata dicuntur esse contra | |
| 367 naturam; sicut contra commixtionem maris et feminae, quae est | |
| 368 naturalis omnibus animalibus, est concubitus masculorum, quod | |
| 369 specialiter dicitur vitium contra naturam.</p> | |
| 370 <p title="I-II q. 94 a. 3 ad 3"><a name="37603"><span class= | |
| 371 "ref">[37603] Iª-IIae q. 94 a. 3 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 372 dicendum quod ratio illa procedit de actibus secundum seipsos | |
| 373 consideratis. Sic enim, propter diversas hominum conditiones, | |
| 374 contingit quod aliqui actus sunt aliquibus virtuosi, tanquam eis | |
| 375 proportionati et convenientes, qui tamen sunt aliis vitiosi, | |
| 376 tanquam eis non proportionati.</p> | |
| 377 <br /> | |
| 378 <div class="E">Articulus 4</div> | |
| 379 <p title="I-II q. 94 a. 4 arg. 1"><a name="37604"><span class= | |
| 380 "ref">[37604] Iª-IIae q. 94 a. 4 arg. 1</span></a> Ad quartum | |
| 381 sic proceditur. Videtur quod lex naturae non sit una apud omnes. | |
| 382 Dicitur enim in decretis, dist. I, quod <i>ius naturale est quod in | |
| 383 lege et in Evangelio continetur</i>. Sed hoc non est commune | |
| 384 omnibus, quia, ut dicitur Rom. X, <i>non omnes obediunt | |
| 385 Evangelio</i>. Ergo lex naturalis non est una apud omnes.</p> | |
| 386 <p title="I-II q. 94 a. 4 arg. 2"><a name="37605"><span class= | |
| 387 "ref">[37605] Iª-IIae q. 94 a. 4 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 388 ea quae sunt secundum legem, iusta esse dicuntur, ut dicitur in V | |
| 389 Ethic. Sed in eodem libro dicitur quod nihil est ita iustum apud | |
| 390 omnes, quin apud aliquos diversificetur. Ergo lex etiam naturalis | |
| 391 non est apud omnes eadem.</p> | |
| 392 <p title="I-II q. 94 a. 4 arg. 3"><a name="37606"><span class= | |
| 393 "ref">[37606] Iª-IIae q. 94 a. 4 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 394 ad legem naturae pertinet id ad quod homo secundum naturam suam | |
| 395 inclinatur, ut supra dictum est. Sed diversi homines naturaliter ad | |
| 396 diversa inclinantur, alii quidem ad concupiscentiam voluptatum, | |
| 397 alii ad desideria honorum, alii ad alia. Ergo non est una lex | |
| 398 naturalis apud omnes.</p> | |
| 399 <p title="I-II q. 94 a. 4 s. c."><a name="37607"><span class= | |
| 400 "ref">[37607] Iª-IIae q. 94 a. 4 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 401 est quod Isidorus dicit, in libro Etymol., <i>ius naturale est | |
| 402 commune omnium nationum</i>.</p> | |
| 403 <p title="I-II q. 94 a. 4 co."><a name="37608"><span class= | |
| 404 "ref">[37608] Iª-IIae q. 94 a. 4 co.</span></a> Respondeo | |
| 405 dicendum quod, sicut supra dictum est, ad legem naturae pertinent | |
| 406 ea ad quae homo naturaliter inclinatur; inter quae homini proprium | |
| 407 est ut inclinetur ad agendum secundum rationem. Ad rationem autem | |
| 408 pertinet ex communibus ad propria procedere, ut patet ex I Physic. | |
| 409 Aliter tamen circa hoc se habet ratio speculativa, et aliter ratio | |
| 410 practica. Quia enim ratio speculativa praecipue negotiatur circa | |
| 411 necessaria, quae impossibile est aliter se habere, absque aliquo | |
| 412 defectu invenitur veritas in conclusionibus propriis, sicut et in | |
| 413 principiis communibus. Sed ratio practica negotiatur circa | |
| 414 contingentia, in quibus sunt operationes humanae, et ideo, etsi in | |
| 415 communibus sit aliqua necessitas, quanto magis ad propria | |
| 416 descenditur, tanto magis invenitur defectus. Sic igitur in | |
| 417 speculativis est eadem veritas apud omnes tam in principiis quam in | |
| 418 conclusionibus, licet veritas non apud omnes cognoscatur in | |
| 419 conclusionibus, sed solum in principiis, quae dicuntur communes | |
| 420 conceptiones. In operativis autem non est eadem veritas vel | |
| 421 rectitudo practica apud omnes quantum ad propria, sed solum quantum | |
| 422 ad communia, et apud illos apud quos est eadem rectitudo in | |
| 423 propriis, non est aequaliter omnibus nota. Sic igitur patet quod, | |
| 424 quantum ad communia principia rationis sive speculativae sive | |
| 425 practicae, est eadem veritas seu rectitudo apud omnes, et | |
| 426 aequaliter nota. Quantum vero ad proprias conclusiones rationis | |
| 427 speculativae, est eadem veritas apud omnes, non tamen aequaliter | |
| 428 omnibus nota, apud omnes enim verum est quod triangulus habet tres | |
| 429 angulos aequales duobus rectis, quamvis hoc non sit omnibus notum. | |
| 430 Sed quantum ad proprias conclusiones rationis practicae, nec est | |
| 431 eadem veritas seu rectitudo apud omnes; nec etiam apud quos est | |
| 432 eadem, est aequaliter nota. Apud omnes enim hoc rectum est et | |
| 433 verum, ut secundum rationem agatur. Ex hoc autem principio sequitur | |
| 434 quasi conclusio propria, quod deposita sint reddenda. Et hoc quidem | |
| 435 ut in pluribus verum est, sed potest in aliquo casu contingere quod | |
| 436 sit damnosum, et per consequens irrationabile, si deposita | |
| 437 reddantur; puta si aliquis petat ad impugnandam patriam. Et hoc | |
| 438 tanto magis invenitur deficere, quanto magis ad particularia | |
| 439 descenditur, puta si dicatur quod deposita sunt reddenda cum tali | |
| 440 cautione, vel tali modo, quanto enim plures conditiones | |
| 441 particulares apponuntur, tanto pluribus modis poterit deficere, ut | |
| 442 non sit rectum vel in reddendo vel in non reddendo. Sic igitur | |
| 443 dicendum est quod lex naturae, quantum ad prima principia communia, | |
| 444 est eadem apud omnes et secundum rectitudinem, et secundum | |
| 445 notitiam. Sed quantum ad quaedam propria, quae sunt quasi | |
| 446 conclusiones principiorum communium, est eadem apud omnes ut in | |
| 447 pluribus et secundum rectitudinem et secundum notitiam, sed ut in | |
| 448 paucioribus potest deficere et quantum ad rectitudinem, propter | |
| 449 aliqua particularia impedimenta (sicut etiam naturae generabiles et | |
| 450 corruptibiles deficiunt ut in paucioribus, propter impedimenta), et | |
| 451 etiam quantum ad notitiam; et hoc propter hoc quod aliqui habent | |
| 452 depravatam rationem ex passione, seu ex mala consuetudine, seu ex | |
| 453 mala habitudine naturae; sicut apud germanos olim latrocinium non | |
| 454 reputabatur iniquum, cum tamen sit expresse contra legem naturae, | |
| 455 ut refert Iulius Caesar, in libro de bello Gallico.</p> | |
| 456 <p title="I-II q. 94 a. 4 ad 1"><a name="37609"><span class= | |
| 457 "ref">[37609] Iª-IIae q. 94 a. 4 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 458 ergo dicendum quod verbum illud non est sic intelligendum quasi | |
| 459 omnia quae in lege et in Evangelio continentur, sint de lege | |
| 460 naturae, cum multa tradantur ibi supra naturam, sed quia ea quae | |
| 461 sunt de lege naturae, plenarie ibi traduntur. Unde cum dixisset | |
| 462 Gratianus quod <i>ius naturale est quod in lege et in Evangelio | |
| 463 continetur</i>, statim, exemplificando, subiunxit, <i>quo quisque | |
| 464 iubetur alii facere quod sibi vult fieri</i>.</p> | |
| 465 <p title="I-II q. 94 a. 4 ad 2"><a name="37610"><span class= | |
| 466 "ref">[37610] Iª-IIae q. 94 a. 4 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 467 dicendum quod verbum philosophi est intelligendum de his quae sunt | |
| 468 naturaliter iusta non sicut principia communia, sed sicut quaedam | |
| 469 conclusiones ex his derivatae; quae ut in pluribus rectitudinem | |
| 470 habent, et ut in paucioribus deficiunt.</p> | |
| 471 <p title="I-II q. 94 a. 4 ad 3"><a name="37611"><span class= | |
| 472 "ref">[37611] Iª-IIae q. 94 a. 4 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 473 dicendum quod, sicut ratio in homine dominatur et imperat aliis | |
| 474 potentiis, ita oportet quod omnes inclinationes naturales ad alias | |
| 475 potentias pertinentes ordinentur secundum rationem. Unde hoc est | |
| 476 apud omnes communiter rectum, ut secundum rationem dirigantur omnes | |
| 477 hominum inclinationes.</p> | |
| 478 <br /> | |
| 479 <div class="E">Articulus 5</div> | |
| 480 <p title="I-II q. 94 a. 5 arg. 1"><a name="37612"><span class= | |
| 481 "ref">[37612] Iª-IIae q. 94 a. 5 arg. 1</span></a> Ad quintum | |
| 482 sic proceditur. Videtur quod lex naturae mutari possit. Quia super | |
| 483 illud Eccli. XVII, <i>addidit eis disciplinam et legem vitae</i>, | |
| 484 dicit Glossa, <i>legem litterae, quantum ad correctionem legis | |
| 485 naturalis, scribi voluit</i>. Sed illud quod corrigitur, mutatur. | |
| 486 Ergo lex naturalis potest mutari.</p> | |
| 487 <p title="I-II q. 94 a. 5 arg. 2"><a name="37613"><span class= | |
| 488 "ref">[37613] Iª-IIae q. 94 a. 5 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 489 contra legem naturalem est occisio innocentis, et etiam adulterium | |
| 490 et furtum. Sed ista inveniuntur esse mutata a Deo, puta cum Deus | |
| 491 praecepit Abrahae quod occideret filium innocentem, ut habetur Gen. | |
| 492 XXII; et cum praecepit Iudaeis ut mutuata Aegyptiorum vasa | |
| 493 subriperent, ut habetur Exod. XII; et cum praecepit Osee ut uxorem | |
| 494 fornicariam acciperet, ut habetur Osee I. Ergo lex naturalis potest | |
| 495 mutari.</p> | |
| 496 <p title="I-II q. 94 a. 5 arg. 3"><a name="37614"><span class= | |
| 497 "ref">[37614] Iª-IIae q. 94 a. 5 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 498 Isidorus dicit, in libro Etymol., quod <i>communis omnium | |
| 499 possessio, et una libertas, est de iure naturali</i>. Sed haec | |
| 500 videmus esse commutata per leges humanas. Ergo videtur quod lex | |
| 501 naturalis sit mutabilis.</p> | |
| 502 <p title="I-II q. 94 a. 5 s. c."><a name="37615"><span class= | |
| 503 "ref">[37615] Iª-IIae q. 94 a. 5 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 504 est quod dicitur in decretis, dist. V, <i>naturale ius ab exordio | |
| 505 rationalis creaturae. Nec variatur tempore, sed immutabile | |
| 506 permanet</i>.</p> | |
| 507 <p title="I-II q. 94 a. 5 co."><a name="37616"><span class= | |
| 508 "ref">[37616] Iª-IIae q. 94 a. 5 co.</span></a> Respondeo | |
| 509 dicendum quod lex naturalis potest intelligi mutari dupliciter. Uno | |
| 510 modo, per hoc quod aliquid ei addatur. Et sic nihil prohibet legem | |
| 511 naturalem mutari, multa enim supra legem naturalem superaddita | |
| 512 sunt, ad humanam vitam utilia, tam per legem divinam, quam etiam | |
| 513 per leges humanas. Alio modo intelligitur mutatio legis naturalis | |
| 514 per modum subtractionis, ut scilicet aliquid desinat esse de lege | |
| 515 naturali, quod prius fuit secundum legem naturalem. Et sic quantum | |
| 516 ad prima principia legis naturae, lex naturae est omnino | |
| 517 immutabilis. Quantum autem ad secunda praecepta, quae diximus esse | |
| 518 quasi quasdam proprias conclusiones propinquas primis principiis, | |
| 519 sic lex naturalis non immutatur quin ut in pluribus rectum sit | |
| 520 semper quod lex naturalis habet. Potest tamen immutari in aliquo | |
| 521 particulari, et in paucioribus, propter aliquas speciales causas | |
| 522 impedientes observantiam talium praeceptorum, ut supra dictum | |
| 523 est.</p> | |
| 524 <p title="I-II q. 94 a. 5 ad 1"><a name="37617"><span class= | |
| 525 "ref">[37617] Iª-IIae q. 94 a. 5 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 526 ergo dicendum quod lex scripta dicitur esse data ad correctionem | |
| 527 legis naturae, vel quia per legem scriptam suppletum est quod legi | |
| 528 naturae deerat, vel quia lex naturae in aliquorum cordibus, quantum | |
| 529 ad aliqua, corrupta erat intantum ut existimarent esse bona quae | |
| 530 naturaliter sunt mala; et talis corruptio correctione | |
| 531 indigebat.</p> | |
| 532 <p title="I-II q. 94 a. 5 ad 2"><a name="37618"><span class= | |
| 533 "ref">[37618] Iª-IIae q. 94 a. 5 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 534 dicendum quod naturali morte moriuntur omnes communiter, tam | |
| 535 nocentes quam innocentes. Quae quidem naturalis mors divina | |
| 536 potestate inducitur propter peccatum originale; secundum illud I | |
| 537 Reg. II, <i>dominus mortificat et vivificat</i>. Et ideo absque | |
| 538 aliqua iniustitia, secundum mandatum Dei, potest infligi mors | |
| 539 cuicumque homini, vel nocenti vel innocenti. Similiter etiam | |
| 540 adulterium est concubitus cum uxore aliena, quae quidem est ei | |
| 541 deputata secundum legem divinitus traditam. Unde ad quamcumque | |
| 542 mulierem aliquis accedat ex mandato divino, non est adulterium nec | |
| 543 fornicatio. Et eadem ratio est de furto, quod est acceptio rei | |
| 544 alienae. Quidquid enim accipit aliquis ex mandato Dei, qui est | |
| 545 dominus universorum, non accipit absque voluntate domini, quod est | |
| 546 furari. Nec solum in rebus humanis quidquid a Deo mandatur, hoc | |
| 547 ipso est debitum, sed etiam in rebus naturalibus quidquid a Deo | |
| 548 fit, est quodammodo naturale, ut in primo dictum est.</p> | |
| 549 <p title="I-II q. 94 a. 5 ad 3"><a name="37619"><span class= | |
| 550 "ref">[37619] Iª-IIae q. 94 a. 5 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 551 dicendum quod aliquid dicitur esse de iure naturali dupliciter. Uno | |
| 552 modo, quia ad hoc natura inclinat, sicut non esse iniuriam alteri | |
| 553 faciendam. Alio modo, quia natura non induxit contrarium, sicut | |
| 554 possemus dicere quod hominem esse nudum est de iure naturali, quia | |
| 555 natura non dedit ei vestitum, sed ars adinvenit. Et hoc modo | |
| 556 communis omnium possessio, et omnium una libertas, dicitur esse de | |
| 557 iure naturali, quia scilicet distinctio possessionum et servitus | |
| 558 non sunt inductae a natura, sed per hominum rationem, ad utilitatem | |
| 559 humanae vitae. Et sic in hoc lex naturae non est mutata nisi per | |
| 560 additionem.</p> | |
| 561 <br /> | |
| 562 <div class="E">Articulus 6</div> | |
| 563 <p title="I-II q. 94 a. 6 arg. 1"><a name="37620"><span class= | |
| 564 "ref">[37620] Iª-IIae q. 94 a. 6 arg. 1</span></a> Ad sextum | |
| 565 sic proceditur. Videtur quod lex naturae possit a corde hominis | |
| 566 aboleri. Quia Rom. II, super illud, <i>cum gentes, quae legem non | |
| 567 habent,</i> etc., dicit Glossa quod <i>in interiori homine per | |
| 568 gratiam innovato, lex iustitiae inscribitur, quam deleverat | |
| 569 culpa</i>. Sed lex iustitiae est lex naturae. Ergo lex naturae | |
| 570 potest deleri.</p> | |
| 571 <p title="I-II q. 94 a. 6 arg. 2"><a name="37621"><span class= | |
| 572 "ref">[37621] Iª-IIae q. 94 a. 6 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 573 lex gratiae est efficacior quam lex naturae. Sed lex gratiae | |
| 574 deletur per culpam. Ergo multo magis lex naturae potest deleri.</p> | |
| 575 <p title="I-II q. 94 a. 6 arg. 3"><a name="37622"><span class= | |
| 576 "ref">[37622] Iª-IIae q. 94 a. 6 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 577 illud quod lege statuitur, inducitur quasi iustum. Sed multa sunt | |
| 578 ab hominibus statuta contra legem naturae. Ergo lex naturae potest | |
| 579 a cordibus hominum aboleri.</p> | |
| 580 <p title="I-II q. 94 a. 6 s. c."><a name="37623"><span class= | |
| 581 "ref">[37623] Iª-IIae q. 94 a. 6 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 582 est quod Augustinus dicit, in II Confess., <i>lex tua scripta est | |
| 583 in cordibus hominum, quam nec ulla quidem delet iniquitas</i>. Sed | |
| 584 lex scripta in cordibus hominum est lex naturalis. Ergo lex | |
| 585 naturalis deleri non potest.</p> | |
| 586 <p title="I-II q. 94 a. 6 co."><a name="37624"><span class= | |
| 587 "ref">[37624] Iª-IIae q. 94 a. 6 co.</span></a> Respondeo | |
| 588 dicendum quod, sicut supra dictum est, ad legem naturalem pertinent | |
| 589 primo quidem quaedam praecepta communissima, quae sunt omnibus | |
| 590 nota, quaedam autem secundaria praecepta magis propria, quae sunt | |
| 591 quasi conclusiones propinquae principiis. Quantum ergo ad illa | |
| 592 principia communia, lex naturalis nullo modo potest a cordibus | |
| 593 hominum deleri in universali. Deletur tamen in particulari | |
| 594 operabili, secundum quod ratio impeditur applicare commune | |
| 595 principium ad particulare operabile, propter concupiscentiam vel | |
| 596 aliquam aliam passionem, ut supra dictum est. Quantum vero ad alia | |
| 597 praecepta secundaria, potest lex naturalis deleri de cordibus | |
| 598 hominum, vel propter malas persuasiones, eo modo quo etiam in | |
| 599 speculativis errores contingunt circa conclusiones necessarias; vel | |
| 600 etiam propter pravas consuetudines et habitus corruptos; sicut apud | |
| 601 quosdam non reputabantur latrocinia peccata, vel etiam vitia contra | |
| 602 naturam, ut etiam apostolus dicit, ad Rom. I.</p> | |
| 603 <p title="I-II q. 94 a. 6 ad 1"><a name="37625"><span class= | |
| 604 "ref">[37625] Iª-IIae q. 94 a. 6 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 605 ergo dicendum quod culpa delet legem naturae in particulari, non | |
| 606 autem in universali, nisi forte quantum ad secunda praecepta legis | |
| 607 naturae, eo modo quo dictum est.</p> | |
| 608 <p title="I-II q. 94 a. 6 ad 2"><a name="37626"><span class= | |
| 609 "ref">[37626] Iª-IIae q. 94 a. 6 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 610 dicendum quod gratia etsi sit efficacior quam natura, tamen natura | |
| 611 essentialior est homini, et ideo magis permanens.</p> | |
| 612 <p title="I-II q. 94 a. 6 ad 3"><a name="37627"><span class= | |
| 613 "ref">[37627] Iª-IIae q. 94 a. 6 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 614 dicendum quod ratio illa procedit de secundis praeceptis legis | |
| 615 naturae, contra quae aliqui legislatores statuta aliqua fecerunt, | |
| 616 quae sunt iniqua.</p> | |
| 617 <div class="centro"><br /> | |
| 618 <p><a href="sth2093.html"><img src="icons/ageretro.gif" width="19" | |
| 619 height="19" align="middle" border="0" alt="age retro" /></a> | |
| 620 <a href="sth2095.html"><img src="icons/ageultra.gif" width="19" | |
| 621 height="19" align="middle" border="0" alt="age ultra" /></a></p> | |
| 622 <br /> | |
| 623 <hr /> | |
| 624 <br /> | |
| 625 <address>© 2006 Fundación Tomás de Aquino quoad | |
| 626 hanc editionem<br /> | |
| 627 Iura omnia asservantur<br /> | |
| 628 OCLC nr. <a href="http://worldcatlibraries.org/wcpa/oclc/49644264" | |
| 629 style="text-decoration=none">49644264</a></address> | |
| 630 </div> | |
| 631 </body> | |
| 632 </html> |
