Mercurial > hg > Aquinas
annotate summa/latin/sth1044.html @ 35:178aed5d2c3c
convert to XML
| author | ht |
|---|---|
| date | Mon, 30 Nov 2009 22:05:42 +0000 |
| parents | 544e12f679ad |
| children | d777cc3962f2 |
| rev | line source |
|---|---|
| 28 | 1 <!DOCTYPE html PUBLIC "-//W3C//DTD XHTML 1.0 Transitional//EN" |
| 2 "http://www.w3.org/TR/xhtml1/DTD/xhtml1-transitional.dtd"> | |
| 3 <html lang="LA" xmlns="http://www.w3.org/1999/xhtml" xml:lang="LA"> | |
| 4 <head> | |
| 5 <meta name="generator" content= | |
| 6 "HTML Tidy for Windows (vers 1st February 2005), see www.w3.org" /> | |
| 7 <meta http-equiv="Content-Type" content= | |
| 8 "text/html; charset=us-ascii" /> | |
| 9 <meta http-equiv="Content-Style-Type" content="text/css" /> | |
| 10 <meta http-equiv="Content-Script-Type" content="text/javascript" /> | |
| 11 <meta name="keywords" content= | |
| 12 "Thomas de Aquino, Summa Theologiae, Corpus Thomisticum" /> | |
| 13 <meta name="language" content="Latin" /> | |
| 14 <meta name="security" content="public" /> | |
| 15 <meta name="owner" content="ealarcon@unav.es" /> | |
| 16 <meta name="author" content="Enrique Alarcón" /> | |
| 17 <meta name="abstract" content="" /> | |
| 18 <link rel="stylesheet" media="screen" href="vscreen.css" type= | |
| 19 "text/css" /> | |
| 20 <link rel="stylesheet" media="print" href="vprint.css" type= | |
| 21 "text/css" /> | |
| 22 <title>Thomas de Aquino, Summa Theologiae, Iª q. 44-49</title> | |
| 23 </head> | |
| 24 <body> | |
| 25 <a href="http://www.corpusthomisticum.org/"></a> | |
| 26 <div class="tres">CORPUS THOMISTICUM</div> | |
| 27 <div class="uno">Sancti Thomae de Aquino</div> | |
| 28 <div class="uno">Summa Theologiae</div> | |
| 29 <div class="dos">prima pars a quaestione XLIV ad quaestionem | |
| 30 XLIX</div> | |
| 31 <br /> | |
| 32 <div class="centro"> | |
| 33 <table align="center" summary="Imago"> | |
| 34 <tr> | |
| 35 <th><img src="icons/ghent190.jpg" width="120" height="190" border= | |
| 36 "0" alt="Thomas de Aquino a Justo Ghent depictus" align= | |
| 37 "middle" /></th> | |
| 38 </tr> | |
| 39 </table> | |
| 40 <br /> | |
| 41 <span class="tres">Textum Leoninum Romae 1888 editum<br /> | |
| 42 ac automato translatum a Roberto Busa SJ in taenias | |
| 43 magneticas<br /> | |
| 44 denuo recognovit Enrique Alarcón atque instruxit<br /> | |
| 45 <br /></span><br /> | |
| 46 <hr /> | |
| 47 <br /> | |
| 48 <p><a href="sth1028.html"><img src="icons/ageretro.gif" width="19" | |
| 49 height="19" align="middle" border="0" alt="age retro" /></a> | |
| 50 <a href="sth1050.html"><img src="icons/ageultra.gif" width="19" | |
| 51 height="19" align="middle" border="0" alt="age ultra" /></a></p> | |
| 52 <script language="JavaScript" type="text/javascript"> | |
| 53 //<![CDATA[ | |
|
26
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
54 <!-- |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
55 // original code by Bill Trefzger 12/12/96; revised by Enrique Alarcon 12/9/2000 |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
56 function go(){if(document.selecter.select1.options[document.selecter.select1.selectedIndex].value !="none"){location=document.selecter.select1.options[document.selecter.select1.selectedIndex].value}} |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
57 document.write('<FORM NAME="selecter"><SELECT NAME="select1">'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
58 document.write('<OPTION VALUE="none">INDEX'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
59 document.write('<OPTION VALUE="none">------------------------------------------------'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
60 document.write('<OPTION VALUE="index.html">Corpus Thomisticum'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
61 document.write('<OPTION VALUE="iopera.html">Opera omnia'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
62 document.write('<OPTION VALUE="zbiblia.html">Bibliographia Thomistica'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
63 document.write('<OPTION VALUE="none">------------------------------------------------'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
64 document.write('<OPTION VALUE="#30282">Iª q. 44 pr.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
65 document.write('<OPTION VALUE="#30283">Iª q. 44 a. 1 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
66 document.write('<OPTION VALUE="#30284">Iª q. 44 a. 1 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
67 document.write('<OPTION VALUE="#30285">Iª q. 44 a. 1 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
68 document.write('<OPTION VALUE="#30286">Iª q. 44 a. 1 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
69 document.write('<OPTION VALUE="#30287">Iª q. 44 a. 1 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
70 document.write('<OPTION VALUE="#30288">Iª q. 44 a. 1 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
71 document.write('<OPTION VALUE="#30289">Iª q. 44 a. 1 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
72 document.write('<OPTION VALUE="#30290">Iª q. 44 a. 1 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
73 document.write('<OPTION VALUE="#30291">Iª q. 44 a. 2 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
74 document.write('<OPTION VALUE="#30292">Iª q. 44 a. 2 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
75 document.write('<OPTION VALUE="#30293">Iª q. 44 a. 2 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
76 document.write('<OPTION VALUE="#30294">Iª q. 44 a. 2 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
77 document.write('<OPTION VALUE="#30295">Iª q. 44 a. 2 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
78 document.write('<OPTION VALUE="#30296">Iª q. 44 a. 2 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
79 document.write('<OPTION VALUE="#30297">Iª q. 44 a. 2 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
80 document.write('<OPTION VALUE="#30298">Iª q. 44 a. 2 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
81 document.write('<OPTION VALUE="#30299">Iª q. 44 a. 3 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
82 document.write('<OPTION VALUE="#30300">Iª q. 44 a. 3 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
83 document.write('<OPTION VALUE="#30301">Iª q. 44 a. 3 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
84 document.write('<OPTION VALUE="#30302">Iª q. 44 a. 3 arg. 4'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
85 document.write('<OPTION VALUE="#30303">Iª q. 44 a. 3 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
86 document.write('<OPTION VALUE="#30304">Iª q. 44 a. 3 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
87 document.write('<OPTION VALUE="#30305">Iª q. 44 a. 3 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
88 document.write('<OPTION VALUE="#30306">Iª q. 44 a. 3 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
89 document.write('<OPTION VALUE="#30307">Iª q. 44 a. 3 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
90 document.write('<OPTION VALUE="#30308">Iª q. 44 a. 3 ad 4'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
91 document.write('<OPTION VALUE="#30309">Iª q. 44 a. 4 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
92 document.write('<OPTION VALUE="#30310">Iª q. 44 a. 4 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
93 document.write('<OPTION VALUE="#30311">Iª q. 44 a. 4 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
94 document.write('<OPTION VALUE="#30312">Iª q. 44 a. 4 arg. 4'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
95 document.write('<OPTION VALUE="#30313">Iª q. 44 a. 4 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
96 document.write('<OPTION VALUE="#30314">Iª q. 44 a. 4 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
97 document.write('<OPTION VALUE="#30315">Iª q. 44 a. 4 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
98 document.write('<OPTION VALUE="#30316">Iª q. 44 a. 4 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
99 document.write('<OPTION VALUE="#30317">Iª q. 44 a. 4 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
100 document.write('<OPTION VALUE="#30318">Iª q. 44 a. 4 ad 4'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
101 document.write('<OPTION VALUE="#30319">Iª q. 45 pr.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
102 document.write('<OPTION VALUE="#30320">Iª q. 45 a. 1 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
103 document.write('<OPTION VALUE="#30321">Iª q. 45 a. 1 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
104 document.write('<OPTION VALUE="#30322">Iª q. 45 a. 1 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
105 document.write('<OPTION VALUE="#30323">Iª q. 45 a. 1 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
106 document.write('<OPTION VALUE="#30324">Iª q. 45 a. 1 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
107 document.write('<OPTION VALUE="#30325">Iª q. 45 a. 1 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
108 document.write('<OPTION VALUE="#30326">Iª q. 45 a. 1 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
109 document.write('<OPTION VALUE="#30327">Iª q. 45 a. 1 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
110 document.write('<OPTION VALUE="#30328">Iª q. 45 a. 2 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
111 document.write('<OPTION VALUE="#30329">Iª q. 45 a. 2 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
112 document.write('<OPTION VALUE="#30330">Iª q. 45 a. 2 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
113 document.write('<OPTION VALUE="#30331">Iª q. 45 a. 2 arg. 4'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
114 document.write('<OPTION VALUE="#30332">Iª q. 45 a. 2 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
115 document.write('<OPTION VALUE="#30333">Iª q. 45 a. 2 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
116 document.write('<OPTION VALUE="#30334">Iª q. 45 a. 2 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
117 document.write('<OPTION VALUE="#30335">Iª q. 45 a. 2 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
118 document.write('<OPTION VALUE="#30336">Iª q. 45 a. 2 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
119 document.write('<OPTION VALUE="#30337">Iª q. 45 a. 2 ad 4'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
120 document.write('<OPTION VALUE="#30338">Iª q. 45 a. 3 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
121 document.write('<OPTION VALUE="#30339">Iª q. 45 a. 3 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
122 document.write('<OPTION VALUE="#30340">Iª q. 45 a. 3 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
123 document.write('<OPTION VALUE="#30341">Iª q. 45 a. 3 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
124 document.write('<OPTION VALUE="#30342">Iª q. 45 a. 3 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
125 document.write('<OPTION VALUE="#30343">Iª q. 45 a. 3 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
126 document.write('<OPTION VALUE="#30344">Iª q. 45 a. 3 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
127 document.write('<OPTION VALUE="#30345">Iª q. 45 a. 3 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
128 document.write('<OPTION VALUE="#30346">Iª q. 45 a. 4 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
129 document.write('<OPTION VALUE="#30347">Iª q. 45 a. 4 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
130 document.write('<OPTION VALUE="#30348">Iª q. 45 a. 4 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
131 document.write('<OPTION VALUE="#30349">Iª q. 45 a. 4 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
132 document.write('<OPTION VALUE="#30350">Iª q. 45 a. 4 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
133 document.write('<OPTION VALUE="#30351">Iª q. 45 a. 4 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
134 document.write('<OPTION VALUE="#30352">Iª q. 45 a. 4 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
135 document.write('<OPTION VALUE="#30353">Iª q. 45 a. 4 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
136 document.write('<OPTION VALUE="#30354">Iª q. 45 a. 5 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
137 document.write('<OPTION VALUE="#30355">Iª q. 45 a. 5 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
138 document.write('<OPTION VALUE="#30356">Iª q. 45 a. 5 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
139 document.write('<OPTION VALUE="#30357">Iª q. 45 a. 5 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
140 document.write('<OPTION VALUE="#30358">Iª q. 45 a. 5 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
141 document.write('<OPTION VALUE="#30359">Iª q. 45 a. 5 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
142 document.write('<OPTION VALUE="#30360">Iª q. 45 a. 5 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
143 document.write('<OPTION VALUE="#30361">Iª q. 45 a. 5 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
144 document.write('<OPTION VALUE="#30362">Iª q. 45 a. 6 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
145 document.write('<OPTION VALUE="#30363">Iª q. 45 a. 6 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
146 document.write('<OPTION VALUE="#30364">Iª q. 45 a. 6 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
147 document.write('<OPTION VALUE="#30365">Iª q. 45 a. 6 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
148 document.write('<OPTION VALUE="#30366">Iª q. 45 a. 6 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
149 document.write('<OPTION VALUE="#30367">Iª q. 45 a. 6 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
150 document.write('<OPTION VALUE="#30368">Iª q. 45 a. 6 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
151 document.write('<OPTION VALUE="#30369">Iª q. 45 a. 6 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
152 document.write('<OPTION VALUE="#30370">Iª q. 45 a. 7 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
153 document.write('<OPTION VALUE="#30371">Iª q. 45 a. 7 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
154 document.write('<OPTION VALUE="#30372">Iª q. 45 a. 7 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
155 document.write('<OPTION VALUE="#30373">Iª q. 45 a. 7 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
156 document.write('<OPTION VALUE="#30374">Iª q. 45 a. 7 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
157 document.write('<OPTION VALUE="#30375">Iª q. 45 a. 7 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
158 document.write('<OPTION VALUE="#30376">Iª q. 45 a. 7 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
159 document.write('<OPTION VALUE="#30377">Iª q. 45 a. 7 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
160 document.write('<OPTION VALUE="#30378">Iª q. 45 a. 8 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
161 document.write('<OPTION VALUE="#30379">Iª q. 45 a. 8 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
162 document.write('<OPTION VALUE="#30380">Iª q. 45 a. 8 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
163 document.write('<OPTION VALUE="#30381">Iª q. 45 a. 8 arg. 4'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
164 document.write('<OPTION VALUE="#30382">Iª q. 45 a. 8 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
165 document.write('<OPTION VALUE="#30383">Iª q. 45 a. 8 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
166 document.write('<OPTION VALUE="#30384">Iª q. 45 a. 8 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
167 document.write('<OPTION VALUE="#30385">Iª q. 45 a. 8 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
168 document.write('<OPTION VALUE="#30386">Iª q. 45 a. 8 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
169 document.write('<OPTION VALUE="#30387">Iª q. 45 a. 8 ad 4'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
170 document.write('<OPTION VALUE="#30388">Iª q. 46 pr.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
171 document.write('<OPTION VALUE="#30389">Iª q. 46 a. 1 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
172 document.write('<OPTION VALUE="#30390">Iª q. 46 a. 1 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
173 document.write('<OPTION VALUE="#30391">Iª q. 46 a. 1 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
174 document.write('<OPTION VALUE="#30392">Iª q. 46 a. 1 arg. 4'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
175 document.write('<OPTION VALUE="#30393">Iª q. 46 a. 1 arg. 5'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
176 document.write('<OPTION VALUE="#30394">Iª q. 46 a. 1 arg. 6'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
177 document.write('<OPTION VALUE="#30395">Iª q. 46 a. 1 arg. 7'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
178 document.write('<OPTION VALUE="#30396">Iª q. 46 a. 1 arg. 8'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
179 document.write('<OPTION VALUE="#30397">Iª q. 46 a. 1 arg. 9'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
180 document.write('<OPTION VALUE="#30398">Iª q. 46 a. 1 arg. 10'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
181 document.write('<OPTION VALUE="#30399">Iª q. 46 a. 1 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
182 document.write('<OPTION VALUE="#30400">Iª q. 46 a. 1 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
183 document.write('<OPTION VALUE="#30401">Iª q. 46 a. 1 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
184 document.write('<OPTION VALUE="#30402">Iª q. 46 a. 1 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
185 document.write('<OPTION VALUE="#30403">Iª q. 46 a. 1 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
186 document.write('<OPTION VALUE="#30404">Iª q. 46 a. 1 ad 4'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
187 document.write('<OPTION VALUE="#30405">Iª q. 46 a. 1 ad 5'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
188 document.write('<OPTION VALUE="#30406">Iª q. 46 a. 1 ad 6'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
189 document.write('<OPTION VALUE="#30407">Iª q. 46 a. 1 ad 7'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
190 document.write('<OPTION VALUE="#30408">Iª q. 46 a. 1 ad 8'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
191 document.write('<OPTION VALUE="#30409">Iª q. 46 a. 1 ad 9'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
192 document.write('<OPTION VALUE="#30410">Iª q. 46 a. 1 ad 10'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
193 document.write('<OPTION VALUE="#30411">Iª q. 46 a. 2 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
194 document.write('<OPTION VALUE="#30412">Iª q. 46 a. 2 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
195 document.write('<OPTION VALUE="#30413">Iª q. 46 a. 2 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
196 document.write('<OPTION VALUE="#30414">Iª q. 46 a. 2 arg. 4'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
197 document.write('<OPTION VALUE="#30415">Iª q. 46 a. 2 arg. 5'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
198 document.write('<OPTION VALUE="#30416">Iª q. 46 a. 2 arg. 6'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
199 document.write('<OPTION VALUE="#30417">Iª q. 46 a. 2 arg. 7'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
200 document.write('<OPTION VALUE="#30418">Iª q. 46 a. 2 arg. 8'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
201 document.write('<OPTION VALUE="#30419">Iª q. 46 a. 2 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
202 document.write('<OPTION VALUE="#30420">Iª q. 46 a. 2 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
203 document.write('<OPTION VALUE="#30421">Iª q. 46 a. 2 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
204 document.write('<OPTION VALUE="#30422">Iª q. 46 a. 2 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
205 document.write('<OPTION VALUE="#30423">Iª q. 46 a. 2 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
206 document.write('<OPTION VALUE="#30424">Iª q. 46 a. 2 ad 4'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
207 document.write('<OPTION VALUE="#30425">Iª q. 46 a. 2 ad 5'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
208 document.write('<OPTION VALUE="#30426">Iª q. 46 a. 2 ad 6'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
209 document.write('<OPTION VALUE="#30427">Iª q. 46 a. 2 ad 7'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
210 document.write('<OPTION VALUE="#30428">Iª q. 46 a. 2 ad 8'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
211 document.write('<OPTION VALUE="#30429">Iª q. 46 a. 3 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
212 document.write('<OPTION VALUE="#30430">Iª q. 46 a. 3 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
213 document.write('<OPTION VALUE="#30431">Iª q. 46 a. 3 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
214 document.write('<OPTION VALUE="#30432">Iª q. 46 a. 3 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
215 document.write('<OPTION VALUE="#30433">Iª q. 46 a. 3 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
216 document.write('<OPTION VALUE="#30434">Iª q. 46 a. 3 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
217 document.write('<OPTION VALUE="#30435">Iª q. 46 a. 3 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
218 document.write('<OPTION VALUE="#30436">Iª q. 46 a. 3 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
219 document.write('<OPTION VALUE="#30437">Iª q. 47 pr.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
220 document.write('<OPTION VALUE="#30438">Iª q. 47 a. 1 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
221 document.write('<OPTION VALUE="#30439">Iª q. 47 a. 1 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
222 document.write('<OPTION VALUE="#30440">Iª q. 47 a. 1 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
223 document.write('<OPTION VALUE="#30441">Iª q. 47 a. 1 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
224 document.write('<OPTION VALUE="#30442">Iª q. 47 a. 1 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
225 document.write('<OPTION VALUE="#30443">Iª q. 47 a. 1 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
226 document.write('<OPTION VALUE="#30444">Iª q. 47 a. 1 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
227 document.write('<OPTION VALUE="#30445">Iª q. 47 a. 1 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
228 document.write('<OPTION VALUE="#30446">Iª q. 47 a. 2 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
229 document.write('<OPTION VALUE="#30447">Iª q. 47 a. 2 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
230 document.write('<OPTION VALUE="#30448">Iª q. 47 a. 2 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
231 document.write('<OPTION VALUE="#30449">Iª q. 47 a. 2 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
232 document.write('<OPTION VALUE="#30450">Iª q. 47 a. 2 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
233 document.write('<OPTION VALUE="#30451">Iª q. 47 a. 2 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
234 document.write('<OPTION VALUE="#30452">Iª q. 47 a. 2 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
235 document.write('<OPTION VALUE="#30453">Iª q. 47 a. 2 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
236 document.write('<OPTION VALUE="#30454">Iª q. 47 a. 3 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
237 document.write('<OPTION VALUE="#30455">Iª q. 47 a. 3 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
238 document.write('<OPTION VALUE="#30456">Iª q. 47 a. 3 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
239 document.write('<OPTION VALUE="#30457">Iª q. 47 a. 3 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
240 document.write('<OPTION VALUE="#30458">Iª q. 47 a. 3 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
241 document.write('<OPTION VALUE="#30459">Iª q. 47 a. 3 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
242 document.write('<OPTION VALUE="#30460">Iª q. 47 a. 3 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
243 document.write('<OPTION VALUE="#30461">Iª q. 47 a. 3 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
244 document.write('<OPTION VALUE="#30462">Iª q. 48 pr.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
245 document.write('<OPTION VALUE="#30463">Iª q. 48 a. 1 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
246 document.write('<OPTION VALUE="#30464">Iª q. 48 a. 1 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
247 document.write('<OPTION VALUE="#30465">Iª q. 48 a. 1 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
248 document.write('<OPTION VALUE="#30466">Iª q. 48 a. 1 arg. 4'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
249 document.write('<OPTION VALUE="#30467">Iª q. 48 a. 1 arg. 5'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
250 document.write('<OPTION VALUE="#30468">Iª q. 48 a. 1 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
251 document.write('<OPTION VALUE="#30469">Iª q. 48 a. 1 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
252 document.write('<OPTION VALUE="#30470">Iª q. 48 a. 1 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
253 document.write('<OPTION VALUE="#30471">Iª q. 48 a. 1 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
254 document.write('<OPTION VALUE="#30472">Iª q. 48 a. 1 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
255 document.write('<OPTION VALUE="#30473">Iª q. 48 a. 1 ad 4'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
256 document.write('<OPTION VALUE="#30474">Iª q. 48 a. 1 ad 5'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
257 document.write('<OPTION VALUE="#30475">Iª q. 48 a. 2 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
258 document.write('<OPTION VALUE="#30476">Iª q. 48 a. 2 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
259 document.write('<OPTION VALUE="#30477">Iª q. 48 a. 2 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
260 document.write('<OPTION VALUE="#30478">Iª q. 48 a. 2 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
261 document.write('<OPTION VALUE="#30479">Iª q. 48 a. 2 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
262 document.write('<OPTION VALUE="#30480">Iª q. 48 a. 2 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
263 document.write('<OPTION VALUE="#30481">Iª q. 48 a. 2 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
264 document.write('<OPTION VALUE="#30482">Iª q. 48 a. 2 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
265 document.write('<OPTION VALUE="#30483">Iª q. 48 a. 3 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
266 document.write('<OPTION VALUE="#30484">Iª q. 48 a. 3 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
267 document.write('<OPTION VALUE="#30485">Iª q. 48 a. 3 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
268 document.write('<OPTION VALUE="#30486">Iª q. 48 a. 3 arg. 4'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
269 document.write('<OPTION VALUE="#30487">Iª q. 48 a. 3 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
270 document.write('<OPTION VALUE="#30488">Iª q. 48 a. 3 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
271 document.write('<OPTION VALUE="#30489">Iª q. 48 a. 3 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
272 document.write('<OPTION VALUE="#30490">Iª q. 48 a. 3 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
273 document.write('<OPTION VALUE="#30491">Iª q. 48 a. 3 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
274 document.write('<OPTION VALUE="#30492">Iª q. 48 a. 3 ad 4'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
275 document.write('<OPTION VALUE="#30493">Iª q. 48 a. 4 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
276 document.write('<OPTION VALUE="#30494">Iª q. 48 a. 4 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
277 document.write('<OPTION VALUE="#30495">Iª q. 48 a. 4 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
278 document.write('<OPTION VALUE="#30496">Iª q. 48 a. 4 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
279 document.write('<OPTION VALUE="#30497">Iª q. 48 a. 4 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
280 document.write('<OPTION VALUE="#30498">Iª q. 48 a. 4 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
281 document.write('<OPTION VALUE="#30499">Iª q. 48 a. 4 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
282 document.write('<OPTION VALUE="#30500">Iª q. 48 a. 4 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
283 document.write('<OPTION VALUE="#30501">Iª q. 48 a. 5 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
284 document.write('<OPTION VALUE="#30502">Iª q. 48 a. 5 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
285 document.write('<OPTION VALUE="#30503">Iª q. 48 a. 5 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
286 document.write('<OPTION VALUE="#30504">Iª q. 48 a. 5 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
287 document.write('<OPTION VALUE="#30505">Iª q. 48 a. 5 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
288 document.write('<OPTION VALUE="#30506">Iª q. 48 a. 5 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
289 document.write('<OPTION VALUE="#30507">Iª q. 48 a. 5 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
290 document.write('<OPTION VALUE="#30508">Iª q. 48 a. 5 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
291 document.write('<OPTION VALUE="#30509">Iª q. 48 a. 5 ad 4'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
292 document.write('<OPTION VALUE="#30510">Iª q. 48 a. 6 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
293 document.write('<OPTION VALUE="#30511">Iª q. 48 a. 6 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
294 document.write('<OPTION VALUE="#30512">Iª q. 48 a. 6 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
295 document.write('<OPTION VALUE="#30513">Iª q. 48 a. 6 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
296 document.write('<OPTION VALUE="#30514">Iª q. 48 a. 6 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
297 document.write('<OPTION VALUE="#30515">Iª q. 48 a. 6 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
298 document.write('<OPTION VALUE="#30516">Iª q. 48 a. 6 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
299 document.write('<OPTION VALUE="#30517">Iª q. 48 a. 6 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
300 document.write('<OPTION VALUE="#30518">Iª q. 49 pr.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
301 document.write('<OPTION VALUE="#30519">Iª q. 49 a. 1 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
302 document.write('<OPTION VALUE="#30520">Iª q. 49 a. 1 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
303 document.write('<OPTION VALUE="#30521">Iª q. 49 a. 1 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
304 document.write('<OPTION VALUE="#30522">Iª q. 49 a. 1 arg. 4'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
305 document.write('<OPTION VALUE="#30523">Iª q. 49 a. 1 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
306 document.write('<OPTION VALUE="#30524">Iª q. 49 a. 1 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
307 document.write('<OPTION VALUE="#30525">Iª q. 49 a. 1 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
308 document.write('<OPTION VALUE="#30526">Iª q. 49 a. 1 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
309 document.write('<OPTION VALUE="#30527">Iª q. 49 a. 1 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
310 document.write('<OPTION VALUE="#30528">Iª q. 49 a. 1 ad 4'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
311 document.write('<OPTION VALUE="#30529">Iª q. 49 a. 2 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
312 document.write('<OPTION VALUE="#30530">Iª q. 49 a. 2 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
313 document.write('<OPTION VALUE="#30531">Iª q. 49 a. 2 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
314 document.write('<OPTION VALUE="#30532">Iª q. 49 a. 2 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
315 document.write('<OPTION VALUE="#30533">Iª q. 49 a. 2 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
316 document.write('<OPTION VALUE="#30534">Iª q. 49 a. 2 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
317 document.write('<OPTION VALUE="#30535">Iª q. 49 a. 2 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
318 document.write('<OPTION VALUE="#30536">Iª q. 49 a. 2 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
319 document.write('<OPTION VALUE="#30537">Iª q. 49 a. 3 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
320 document.write('<OPTION VALUE="#30538">Iª q. 49 a. 3 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
321 document.write('<OPTION VALUE="#30539">Iª q. 49 a. 3 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
322 document.write('<OPTION VALUE="#30540">Iª q. 49 a. 3 arg. 4'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
323 document.write('<OPTION VALUE="#30541">Iª q. 49 a. 3 arg. 5'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
324 document.write('<OPTION VALUE="#30542">Iª q. 49 a. 3 arg. 6'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
325 document.write('<OPTION VALUE="#30543">Iª q. 49 a. 3 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
326 document.write('<OPTION VALUE="#30544">Iª q. 49 a. 3 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
327 document.write('<OPTION VALUE="#30545">Iª q. 49 a. 3 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
328 document.write('<OPTION VALUE="#30546">Iª q. 49 a. 3 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
329 document.write('<OPTION VALUE="#30547">Iª q. 49 a. 3 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
330 document.write('<OPTION VALUE="#30548">Iª q. 49 a. 3 ad 4'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
331 document.write('<OPTION VALUE="#30549">Iª q. 49 a. 3 ad 5'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
332 document.write('<OPTION VALUE="#30550">Iª q. 49 a. 3 ad 6'); |
| 28 | 333 document.write('<\/SELECT>'); |
|
26
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
334 document.write('<BR><BR>'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
335 document.write('<INPUT TYPE="button" VALUE="Agedum" ONCLICK="go()">'); |
| 28 | 336 document.write('<\/FORM>'); |
|
26
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
337 // --> |
| 28 | 338 //]]> |
| 339 </script><br /> | |
| 340 <hr /> | |
| 341 <br /></div> | |
| 342 <div class="D">Quaestio 44</div> | |
| 343 <div class="G">Prooemium</div> | |
| 344 <p title="I q. 44 pr."><a name="30282"><span class="ref">[30282] | |
| 345 Iª q. 44 pr.</span></a> Post considerationem divinarum | |
| 346 personarum, considerandum restat de processione creaturarum a Deo. | |
| 347 Erit autem haec consideratio tripartita, ut primo consideretur de | |
| 348 productione creaturarum; secundo, de earum distinctione; tertio, de | |
| 349 conservatione et gubernatione. Circa primum tria sunt consideranda, | |
| 350 primo quidem, quae sit prima causa entium; secundo, de modo | |
| 351 procedendi creaturarum a prima causa; tertio vero, de principio | |
| 352 durationis rerum. Circa primum quaeruntur quatuor. Primo, utrum | |
| 353 Deus sit causa efficiens omnium entium. Secundo, utrum materia | |
| 354 prima sit creata a Deo, vel sit principium ex aequo coordinatum ei. | |
| 355 Tertio, utrum Deus sit causa exemplaris rerum, vel sint alia | |
| 356 exemplaria praeter ipsum. Quarto, utrum ipse sit causa finalis | |
| 357 rerum.</p> | |
| 358 <br /> | |
| 359 <div class="E">Articulus 1</div> | |
| 360 <p title="I q. 44 a. 1 arg. 1"><a name="30283"><span class= | |
| 361 "ref">[30283] Iª q. 44 a. 1 arg. 1</span></a> Ad primum sic | |
| 362 proceditur. Videtur quod non sit necessarium omne ens esse creatum | |
| 363 a Deo. Nihil enim prohibet inveniri rem sine eo quod non est de | |
| 364 ratione rei, sicut hominem sine albedine. Sed habitudo causati ad | |
| 365 causam non videtur esse de ratione entium quia sine hac possunt | |
| 366 aliqua entia intelligi. Ergo sine hac possunt esse. Ergo nihil | |
| 367 prohibet esse aliqua entia non creata a Deo.</p> | |
| 368 <p title="I q. 44 a. 1 arg. 2"><a name="30284"><span class= | |
| 369 "ref">[30284] Iª q. 44 a. 1 arg. 2</span></a> Praeterea, ad | |
| 370 hoc aliquid indiget causa efficiente, ut sit. Ergo quod non potest | |
| 371 non esse, non indiget causa efficiente. Sed nullum necessarium | |
| 372 potest non esse, quia quod necesse est esse, non potest non esse. | |
| 373 Cum igitur multa sint necessaria in rebus, videtur quod non omnia | |
| 374 entia sint a Deo.</p> | |
| 375 <p title="I q. 44 a. 1 arg. 3"><a name="30285"><span class= | |
| 376 "ref">[30285] Iª q. 44 a. 1 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 377 quorumcumque est aliqua causa, in his potest fieri demonstratio per | |
| 378 causam illam. Sed in mathematicis non fit demonstratio per causam | |
| 379 agentem, ut per philosophum patet, in III Metaphys. Non igitur | |
| 380 omnia entia sunt a Deo sicut a causa agente.</p> | |
| 381 <p title="I q. 44 a. 1 s. c."><a name="30286"><span class= | |
| 382 "ref">[30286] Iª q. 44 a. 1 s. c.</span></a> Sed contra est | |
| 383 quod dicitur Rom. XI, <i>ex ipso, et per ipsum, et in ipso sunt | |
| 384 omnia</i>.</p> | |
| 385 <p title="I q. 44 a. 1 co."><a name="30287"><span class= | |
| 386 "ref">[30287] Iª q. 44 a. 1 co.</span></a> Respondeo dicendum | |
| 387 quod necesse est dicere omne quod quocumque modo est, a Deo esse. | |
| 388 Si enim aliquid invenitur in aliquo per participationem, necesse | |
| 389 est quod causetur in ipso ab eo cui essentialiter convenit; sicut | |
| 390 ferrum fit ignitum ab igne. Ostensum est autem supra, cum de divina | |
| 391 simplicitate ageretur, quod Deus est ipsum esse per se subsistens. | |
| 392 Et iterum ostensum est quod esse subsistens non potest esse nisi | |
| 393 unum, sicut si albedo esset subsistens, non posset esse nisi una, | |
| 394 cum albedines multiplicentur secundum recipientia. Relinquitur ergo | |
| 395 quod omnia alia a Deo non sint suum esse, sed participant esse. | |
| 396 Necesse est igitur omnia quae diversificantur secundum diversam | |
| 397 participationem essendi, ut sint perfectius vel minus perfecte, | |
| 398 causari ab uno primo ente, quod perfectissime est. Unde et Plato | |
| 399 dixit quod necesse est ante omnem multitudinem ponere unitatem. Et | |
| 400 Aristoteles dicit, in II Metaphys., quod id quod est maxime ens et | |
| 401 maxime verum, est causa omnis entis et omnis veri, sicut id quod | |
| 402 maxime calidum est, est causa omnis caliditatis.</p> | |
| 403 <p title="I q. 44 a. 1 ad 1"><a name="30288"><span class= | |
| 404 "ref">[30288] Iª q. 44 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum ergo | |
| 405 dicendum quod, licet habitudo ad causam non intret definitionem | |
| 406 entis quod est causatum, tamen sequitur ad ea qua sunt de eius | |
| 407 ratione, quia ex hoc quod aliquid per participationem est ens, | |
| 408 sequitur quod sit causatum ab alio. Unde huiusmodi ens non potest | |
| 409 esse, quin sit causatum; sicut nec homo, quin sit risibile. Sed | |
| 410 quia esse causatum non est de ratione entis simpliciter, propter | |
| 411 hoc invenitur aliquod ens non causatum.</p> | |
| 412 <p title="I q. 44 a. 1 ad 2"><a name="30289"><span class= | |
| 413 "ref">[30289] Iª q. 44 a. 1 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 414 dicendum quod ex hac ratione quidam moti fuerunt ad ponendum quod | |
| 415 id quod est necessarium non habeat causam, ut dicitur in VIII | |
| 416 Physic. Sed hoc manifeste falsum apparet in scientiis | |
| 417 demonstrativis, in quibus principia necessaria sunt causae | |
| 418 conclusionum necessariarum. Et ideo dicit Aristoteles, in V | |
| 419 Metaphys., quod sunt quaedam necessaria quae habent causam suae | |
| 420 necessitatis. Non ergo propter hoc solum requiritur causa agens, | |
| 421 quia effectus potest non esse, sed quia effectus non esset, si | |
| 422 causa non esset. Haec enim conditionalis est vera, sive antecedens | |
| 423 et consequens sint possibilia, sive impossibilia.</p> | |
| 424 <p title="I q. 44 a. 1 ad 3"><a name="30290"><span class= | |
| 425 "ref">[30290] Iª q. 44 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 426 dicendum quod mathematica accipiuntur ut abstracta secundum | |
| 427 rationem, cum tamen non sint abstracta secundum esse. Unicuique | |
| 428 autem competit habere causam agentem, secundum quod habet esse. | |
| 429 Licet igitur ea quae sunt mathematica habeant causam agentem, non | |
| 430 tamen secundum habitudinem quam habent ad causam agentem, cadunt | |
| 431 sub consideratione mathematici. Et ideo in scientiis mathematicis | |
| 432 non demonstratur aliquid per causam agentem.</p> | |
| 433 <br /> | |
| 434 <div class="E">Articulus 2</div> | |
| 435 <p title="I q. 44 a. 2 arg. 1"><a name="30291"><span class= | |
| 436 "ref">[30291] Iª q. 44 a. 2 arg. 1</span></a> Ad secundum sic | |
| 437 proceditur. Videtur quod materia prima non sit creata a Deo. Omne | |
| 438 enim quod fit, componitur ex subiecto et ex aliquo alio, ut dicitur | |
| 439 in I Physic. Sed materiae primae non est aliquod subiectum. Ergo | |
| 440 materia prima non potest esse facta a Deo.</p> | |
| 441 <p title="I q. 44 a. 2 arg. 2"><a name="30292"><span class= | |
| 442 "ref">[30292] Iª q. 44 a. 2 arg. 2</span></a> Praeterea, actio | |
| 443 et passio dividuntur contra se invicem. Sed sicut primum principium | |
| 444 activum est Deus, ita primum principium passivum est materia. Ergo | |
| 445 Deus et materia prima sunt duo principia contra se invicem divisa, | |
| 446 quorum neutrum est ab alio.</p> | |
| 447 <p title="I q. 44 a. 2 arg. 3"><a name="30293"><span class= | |
| 448 "ref">[30293] Iª q. 44 a. 2 arg. 3</span></a> Praeterea, omne | |
| 449 agens agit sibi simile, et sic, cum omne agens agat inquantum est | |
| 450 actu, sequitur quod omne factum aliquo modo sit in actu. Sed | |
| 451 materia prima est tantum in potentia, inquantum huiusmodi. Ergo | |
| 452 contra rationem materiae primae est, quod sit facta.</p> | |
| 453 <p title="I q. 44 a. 2 s. c."><a name="30294"><span class= | |
| 454 "ref">[30294] Iª q. 44 a. 2 s. c.</span></a> Sed contra est | |
| 455 quod dicit Augustinus, XII Confess., duo fecisti, domine, unum | |
| 456 prope te, scilicet Angelum, aliud prope nihil, scilicet materiam | |
| 457 primam.</p> | |
| 458 <p title="I q. 44 a. 2 co."><a name="30295"><span class= | |
| 459 "ref">[30295] Iª q. 44 a. 2 co.</span></a> Respondeo dicendum | |
| 460 quod antiqui philosophi paulatim, et quasi pedetentim, intraverunt | |
| 461 in cognitionem veritatis. A principio enim, quasi grossiores | |
| 462 existentes, non existimabant esse entia nisi corpora sensibilia. | |
| 463 Quorum qui ponebant in eis motum, non considerabant motum nisi | |
| 464 secundum aliqua accidentia, ut puta secundum raritatem et | |
| 465 densitatem, congregationem et segregationem. Et supponentes ipsam | |
| 466 substantiam corporum increatam, assignabant aliquas causas | |
| 467 huiusmodi accidentalium transmutationum, ut puta amicitiam, litem, | |
| 468 intellectum, aut aliquid huiusmodi. Ulterius vero procedentes, | |
| 469 distinxerunt per intellectum inter formam substantialem et | |
| 470 materiam, quam ponebant increatam; et perceperunt transmutationem | |
| 471 fieri in corporibus secundum formas essentiales. Quarum | |
| 472 transmutationum quasdam causas universaliores ponebant, ut obliquum | |
| 473 circulum, secundum Aristotelem, vel ideas, secundum Platonem. Sed | |
| 474 considerandum est quod materia per formam contrahitur ad | |
| 475 determinatam speciem; sicut substantia alicuius speciei per | |
| 476 accidens ei adveniens contrahitur ad determinatum modum essendi, ut | |
| 477 homo contrahitur per album. Utrique igitur consideraverunt ens | |
| 478 particulari quadam consideratione, vel inquantum est hoc ens, vel | |
| 479 inquantum est tale ens. Et sic rebus causas agentes particulares | |
| 480 assignaverunt. Et ulterius aliqui erexerunt se ad considerandum ens | |
| 481 inquantum est ens, et consideraverunt causam rerum, non solum | |
| 482 secundum quod sunt haec vel talia, sed secundum quod sunt entia. | |
| 483 Hoc igitur quod est causa rerum inquantum sunt entia, oportet esse | |
| 484 causam rerum, non solum secundum quod sunt talia per formas | |
| 485 accidentales, nec secundum quod sunt haec per formas substantiales, | |
| 486 sed etiam secundum omne illud quod pertinet ad esse illorum | |
| 487 quocumque modo. Et sic oportet ponere etiam materiam primam creatam | |
| 488 ab universali causa entium.</p> | |
| 489 <p title="I q. 44 a. 2 ad 1"><a name="30296"><span class= | |
| 490 "ref">[30296] Iª q. 44 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum ergo | |
| 491 dicendum quod philosophus in I Physic. loquitur de fieri | |
| 492 particulari, quod est de forma in formam, sive accidentalem sive | |
| 493 substantialem nunc autem loquimur de rebus secundum emanationem | |
| 494 earum ab universali principio essendi. A qua quidem emanatione nec | |
| 495 materia excluditur, licet a primo modo factionis excludatur.</p> | |
| 496 <p title="I q. 44 a. 2 ad 2"><a name="30297"><span class= | |
| 497 "ref">[30297] Iª q. 44 a. 2 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 498 dicendum quod passio est effectus actionis. Unde et rationabile est | |
| 499 quod primum principium passivum sit effectus primi principii | |
| 500 activi, nam omne imperfectum causatur a perfecto. Oportet enim | |
| 501 primum principium esse perfectissimum, ut dicit Aristoteles, in XII | |
| 502 Metaphys.</p> | |
| 503 <p title="I q. 44 a. 2 ad 3"><a name="30298"><span class= | |
| 504 "ref">[30298] Iª q. 44 a. 2 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 505 dicendum quod ratio illa non ostendit quod materia non sit creata, | |
| 506 sed quod non sit creata sine forma. Licet enim omne creatum sit in | |
| 507 actu, non tamen est actus purus. Unde oportet quod etiam illud quod | |
| 508 se habet ex parte potentiae, sit creatum, si totum quod ad esse | |
| 509 ipsius pertinet, creatum est.</p> | |
| 510 <br /> | |
| 511 <div class="E">Articulus 3</div> | |
| 512 <p title="I q. 44 a. 3 arg. 1"><a name="30299"><span class= | |
| 513 "ref">[30299] Iª q. 44 a. 3 arg. 1</span></a> Ad tertium sic | |
| 514 proceditur. Videtur quod causa exemplaris sit aliquid praeter Deum. | |
| 515 Exemplatum enim habet similitudinem exemplaris. Sed creaturae longe | |
| 516 sunt a divina similitudine. Non ergo Deus est causa exemplaris | |
| 517 earum.</p> | |
| 518 <p title="I q. 44 a. 3 arg. 2"><a name="30300"><span class= | |
| 519 "ref">[30300] Iª q. 44 a. 3 arg. 2</span></a> Praeterea, omne | |
| 520 quod est per participationem, reducitur ad aliquid per se existens, | |
| 521 ut ignitum ad ignem, sicut iam dictum est. Sed quaecumque sunt in | |
| 522 sensibilibus rebus, sunt solum per participationem alicuius | |
| 523 speciei, quod ex hoc patet, quod in nullo sensibilium invenitur | |
| 524 solum id quod ad rationem speciei pertinet, sed adiunguntur | |
| 525 principiis speciei principia individuantia. Oportet ergo ponere | |
| 526 ipsas species per se existentes, ut per se hominem, et per se | |
| 527 equum, et huiusmodi. Et haec dicuntur exemplaria. Sunt igitur | |
| 528 exemplaria res quaedam extra Deum.</p> | |
| 529 <p title="I q. 44 a. 3 arg. 3"><a name="30301"><span class= | |
| 530 "ref">[30301] Iª q. 44 a. 3 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 531 scientiae et definitiones sunt de ipsis speciebus, non secundum | |
| 532 quod sunt in particularibus, quia particularium non est scientia | |
| 533 nec definitio. Ergo sunt quaedam entia, quae sunt entia vel species | |
| 534 non in singularibus. Et haec dicuntur exemplaria. Ergo idem quod | |
| 535 prius.</p> | |
| 536 <p title="I q. 44 a. 3 arg. 4"><a name="30302"><span class= | |
| 537 "ref">[30302] Iª q. 44 a. 3 arg. 4</span></a> Praeterea, hoc | |
| 538 idem videtur per Dionysium, qui dicit, V cap. de Div. Nom., quod | |
| 539 <i>ipsum secundum se esse, prius est eo quod est per se vitam esse, | |
| 540 et eo quod est per se sapientiam esse</i>.</p> | |
| 541 <p title="I q. 44 a. 3 s. c."><a name="30303"><span class= | |
| 542 "ref">[30303] Iª q. 44 a. 3 s. c.</span></a> Sed contra est | |
| 543 quod exemplar est idem quod idea. Sed ideae, secundum quod | |
| 544 Augustinus libro octoginta trium quaest. dicit, <i>sunt formae | |
| 545 principales, quae divina intelligentia continentur</i>. Ergo | |
| 546 exemplaria rerum non sunt extra Deum.</p> | |
| 547 <p title="I q. 44 a. 3 co."><a name="30304"><span class= | |
| 548 "ref">[30304] Iª q. 44 a. 3 co.</span></a> Respondeo dicendum | |
| 549 quod Deus est prima causa exemplaris omnium rerum. Ad cuius | |
| 550 evidentiam, considerandum est quod ad productionem alicuius rei | |
| 551 ideo necessarium est exemplar, ut effectus determinatam formam | |
| 552 consequatur, artifex enim producit determinatam formam in materia, | |
| 553 propter exemplar ad quod inspicit, sive illud sit exemplar ad quod | |
| 554 extra intuetur, sive sit exemplar interius mente conceptum. | |
| 555 Manifestum est autem quod ea quae naturaliter fiunt, determinatas | |
| 556 formas consequuntur. Haec autem formarum determinatio oportet quod | |
| 557 reducatur, sicut in primum principium, in divinam sapientiam, quae | |
| 558 ordinem universi excogitavit, qui in rerum distinctione consistit. | |
| 559 Et ideo oportet dicere quod in divina sapientia sunt rationes | |
| 560 omnium rerum, quas supra diximus ideas, id est formas exemplares in | |
| 561 mente divina existentes. Quae quidem licet multiplicentur secundum | |
| 562 respectum ad res, tamen non sunt realiter aliud a divina essentia, | |
| 563 prout eius similitudo a diversis participari potest diversimode. | |
| 564 Sic igitur ipse Deus est primum exemplar omnium. Possunt etiam in | |
| 565 rebus creatis quaedam aliorum exemplaria dici, secundum quod | |
| 566 quaedam sunt ad similitudinem aliorum, vel secundum eandem speciem, | |
| 567 vel secundum analogiam alicuius imitationis.</p> | |
| 568 <p title="I q. 44 a. 3 ad 1"><a name="30305"><span class= | |
| 569 "ref">[30305] Iª q. 44 a. 3 ad 1</span></a> Ad primum ergo | |
| 570 dicendum quod, licet creaturae non pertingant ad hoc quod sint | |
| 571 similes Deo secundum suam naturam, similitudine speciei, ut homo | |
| 572 genitus homini generanti; attingunt tamen ad eius similitudinem | |
| 573 secundum repraesentationem rationis intellectae a Deo, ut domus | |
| 574 quae est in materia, domui quae est in mente artificis.</p> | |
| 575 <p title="I q. 44 a. 3 ad 2"><a name="30306"><span class= | |
| 576 "ref">[30306] Iª q. 44 a. 3 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 577 dicendum quod de ratione hominis est quod sit in materia, et sic | |
| 578 non potest inveniri homo sine materia. Licet igitur hic homo sit | |
| 579 per participationem speciei, non tamen potest reduci ad aliquid | |
| 580 existens per se in eadem specie; sed ad speciem superexcedentem, | |
| 581 sicut sunt substantiae separatae. Et eadem ratio est de aliis | |
| 582 sensibilibus.</p> | |
| 583 <p title="I q. 44 a. 3 ad 3"><a name="30307"><span class= | |
| 584 "ref">[30307] Iª q. 44 a. 3 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 585 dicendum quod, licet quaelibet scientia et definitio sit solum | |
| 586 entium, non tamen oportet quod res eundem modum habeant in essendo, | |
| 587 quem intellectus habet in intelligendo. Nos enim, per virtutem | |
| 588 intellectus agentis, abstrahimus species universales a | |
| 589 particularibus conditionibus, non tamen oportet quod universalia | |
| 590 praeter particularia subsistant, ut particularium exemplaria.</p> | |
| 591 <p title="I q. 44 a. 3 ad 4"><a name="30308"><span class= | |
| 592 "ref">[30308] Iª q. 44 a. 3 ad 4</span></a> Ad quartum | |
| 593 dicendum quod, sicut dicit Dionysius, XI cap. de Div. Nom., per se | |
| 594 vitam et per se sapientiam quandoque nominat ipsum Deum, quandoque | |
| 595 virtutes ipsis rebus datas, non autem quasdam subsistentes res, | |
| 596 sicut antiqui posuerunt.</p> | |
| 597 <br /> | |
| 598 <div class="E">Articulus 4</div> | |
| 599 <p title="I q. 44 a. 4 arg. 1"><a name="30309"><span class= | |
| 600 "ref">[30309] Iª q. 44 a. 4 arg. 1</span></a> Ad quartum sic | |
| 601 proceditur. Videtur quod Deus non sit causa finalis omnium. Agere | |
| 602 enim propter finem videtur esse alicuius indigentis fine. Sed Deus | |
| 603 nullo est indigens. Ergo non competit sibi agere propter finem.</p> | |
| 604 <p title="I q. 44 a. 4 arg. 2"><a name="30310"><span class= | |
| 605 "ref">[30310] Iª q. 44 a. 4 arg. 2</span></a> Praeterea, finis | |
| 606 generationis et forma generati et agens non incidunt in idem | |
| 607 numero, ut dicitur in II Physic., quia finis generationis est forma | |
| 608 generati. Sed Deus est primum agens omnium. Non ergo est causa | |
| 609 finalis omnium.</p> | |
| 610 <p title="I q. 44 a. 4 arg. 3"><a name="30311"><span class= | |
| 611 "ref">[30311] Iª q. 44 a. 4 arg. 3</span></a> Praeterea, finem | |
| 612 omnia appetunt. Sed Deum non omnia appetunt, quia neque omnia ipsum | |
| 613 cognoscunt. Deus ergo non est omnium finis.</p> | |
| 614 <p title="I q. 44 a. 4 arg. 4"><a name="30312"><span class= | |
| 615 "ref">[30312] Iª q. 44 a. 4 arg. 4</span></a> Praeterea, | |
| 616 finalis causa est prima causarum. Si igitur Deus sit causa agens et | |
| 617 causa finalis, sequitur quod in eo sit prius et posterius. Quod est | |
| 618 impossibile.</p> | |
| 619 <p title="I q. 44 a. 4 s. c."><a name="30313"><span class= | |
| 620 "ref">[30313] Iª q. 44 a. 4 s. c.</span></a> Sed contra est | |
| 621 quod dicitur Prov. XVI, <i>universa propter semetipsum operatus est | |
| 622 dominus</i>.</p> | |
| 623 <p title="I q. 44 a. 4 co."><a name="30314"><span class= | |
| 624 "ref">[30314] Iª q. 44 a. 4 co.</span></a> Respondeo dicendum | |
| 625 quod omne agens agit propter finem, alioquin ex actione agentis non | |
| 626 magis sequeretur hoc quam illud, nisi a casu. Est autem idem finis | |
| 627 agentis et patientis, inquantum huiusmodi, sed aliter et aliter, | |
| 628 unum enim et idem est quod agens intendit imprimere, et quod | |
| 629 patiens intendit recipere. Sunt autem quaedam quae simul agunt et | |
| 630 patiuntur, quae sunt agentia imperfecta, et his convenit quod etiam | |
| 631 in agendo intendant aliquid acquirere. Sed primo agenti, qui est | |
| 632 agens tantum, non convenit agere propter acquisitionem alicuius | |
| 633 finis; sed intendit solum communicare suam perfectionem, quae est | |
| 634 eius bonitas. Et unaquaeque creatura intendit consequi suam | |
| 635 perfectionem, quae est similitudo perfectionis et bonitatis | |
| 636 divinae. Sic ergo divina bonitas est finis rerum omnium.</p> | |
| 637 <p title="I q. 44 a. 4 ad 1"><a name="30315"><span class= | |
| 638 "ref">[30315] Iª q. 44 a. 4 ad 1</span></a> Ad primum ergo | |
| 639 dicendum quod agere propter indigentiam non est nisi agentis | |
| 640 imperfecti, quod natum est agere et pati. Sed hoc Deo non competit. | |
| 641 Et ideo ipse solus est maxime liberalis, quia non agit propter suam | |
| 642 utilitatem, sed solum propter suam bonitatem.</p> | |
| 643 <p title="I q. 44 a. 4 ad 2"><a name="30316"><span class= | |
| 644 "ref">[30316] Iª q. 44 a. 4 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 645 dicendum quod forma generati non est finis generationis nisi | |
| 646 inquantum est similitudo formae generantis, quod suam similitudinem | |
| 647 communicare intendit. Alioquin forma generati esset nobilior | |
| 648 generante, cum finis sit nobilior his quae sunt ad finem.</p> | |
| 649 <p title="I q. 44 a. 4 ad 3"><a name="30317"><span class= | |
| 650 "ref">[30317] Iª q. 44 a. 4 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 651 dicendum quod omnia appetunt Deum ut finem, appetendo quodcumque | |
| 652 bonum, sive appetitu intelligibili, sive sensibili, sive naturali, | |
| 653 qui est sine cognitione, quia nihil habet rationem boni et | |
| 654 appetibilis, nisi secundum quod participat Dei similitudinem.</p> | |
| 655 <p title="I q. 44 a. 4 ad 4"><a name="30318"><span class= | |
| 656 "ref">[30318] Iª q. 44 a. 4 ad 4</span></a> Ad quartum | |
| 657 dicendum quod, cum Deus sit causa efficiens, exemplaris et finalis | |
| 658 omnium rerum, et materia prima sit ab ipso, sequitur quod primum | |
| 659 principium omnium rerum sit unum tantum secundum rem. Nihil tamen | |
| 660 prohibet in eo considerari multa secundum rationem, quorum quaedam | |
| 661 prius cadunt in intellectu nostro quam alia.</p> | |
| 662 <br /> | |
| 663 <div class="D">Quaestio 45</div> | |
| 664 <div class="G">Prooemium</div> | |
| 665 <p title="I q. 45 pr."><a name="30319"><span class="ref">[30319] | |
| 666 Iª q. 45 pr.</span></a> Deinde quaeritur de modo emanationis | |
| 667 rerum a primo principio, qui dicitur creatio. De qua quaeruntur | |
| 668 octo. Primo, quid sit creatio. Secundo, utrum Deus possit aliquid | |
| 669 creare. Tertio, utrum creatio sit aliquod ens in rerum natura. | |
| 670 Quarto, cui competit creari. Quinto, utrum solius Dei sit creare. | |
| 671 Sexto, utrum commune sit toti Trinitati, aut proprium alicuius | |
| 672 personae. Septimo, utrum vestigium aliquod Trinitatis sit in rebus | |
| 673 creatis. Octavo, utrum opus creationis admisceatur in operibus | |
| 674 naturae et voluntatis.</p> | |
| 675 <br /> | |
| 676 <div class="E">Articulus 1</div> | |
| 677 <p title="I q. 45 a. 1 arg. 1"><a name="30320"><span class= | |
| 678 "ref">[30320] Iª q. 45 a. 1 arg. 1</span></a> Ad primum sic | |
| 679 proceditur. Videtur quod creare non sit ex nihilo aliquid facere. | |
| 680 Dicit enim Augustinus, contra adversarium legis et prophetarum, | |
| 681 <i>facere est quod omnino non erat, creare vero est ex eo quod iam | |
| 682 erat educendo aliquid constituere</i>.</p> | |
| 683 <p title="I q. 45 a. 1 arg. 2"><a name="30321"><span class= | |
| 684 "ref">[30321] Iª q. 45 a. 1 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 685 nobilitas actionis et motus ex terminis consideratur. Nobilior | |
| 686 igitur est actio quae ex bono in bonum est, et ex ente in ens, quam | |
| 687 quae est ex nihilo in aliquid. Sed creatio videtur esse nobilissima | |
| 688 actio, et prima inter omnes actiones. Ergo non est ex nihilo in | |
| 689 aliquid, sed magis ex ente in ens.</p> | |
| 690 <p title="I q. 45 a. 1 arg. 3"><a name="30322"><span class= | |
| 691 "ref">[30322] Iª q. 45 a. 1 arg. 3</span></a> Praeterea, haec | |
| 692 praepositio ex importat habitudinem alicuius causae, et maxime | |
| 693 materialis; sicut cum dicimus quod statua fit ex aere. Sed nihil | |
| 694 non potest esse materia entis, nec aliquo modo causa eius. Ergo | |
| 695 creare non est ex nihilo aliquid facere.</p> | |
| 696 <p title="I q. 45 a. 1 s. c."><a name="30323"><span class= | |
| 697 "ref">[30323] Iª q. 45 a. 1 s. c.</span></a> Sed contra est | |
| 698 quod super illud Gen. I, <i>in principio creavit Deus caelum</i> | |
| 699 etc., dicit Glossa quod creare est aliquid ex nihilo facere.</p> | |
| 700 <p title="I q. 45 a. 1 co."><a name="30324"><span class= | |
| 701 "ref">[30324] Iª q. 45 a. 1 co.</span></a> Respondeo dicendum | |
| 702 quod, sicut supra dictum est, non solum oportet considerare | |
| 703 emanationem alicuius entis particularis ab aliquo particulari | |
| 704 agente, sed etiam emanationem totius entis a causa universali, quae | |
| 705 est Deus, et hanc quidem emanationem designamus nomine creationis. | |
| 706 Quod autem procedit secundum emanationem particularem, non | |
| 707 praesupponitur emanationi, sicut, si generatur homo, non fuit prius | |
| 708 homo, sed homo fit ex non homine, et album ex non albo. Unde, si | |
| 709 consideretur emanatio totius entis universalis a primo principio, | |
| 710 impossibile est quod aliquod ens praesupponatur huic emanationi. | |
| 711 Idem autem est nihil quod nullum ens. Sicut igitur generatio | |
| 712 hominis est ex non ente quod est non homo, ita creatio, quae est | |
| 713 emanatio totius esse, est ex non ente quod est nihil.</p> | |
| 714 <p title="I q. 45 a. 1 ad 1"><a name="30325"><span class= | |
| 715 "ref">[30325] Iª q. 45 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum ergo | |
| 716 dicendum quod Augustinus aequivoce utitur nomine creationis, | |
| 717 secundum quod creari dicuntur ea quae in melius reformantur, ut cum | |
| 718 dicitur aliquis creari in episcopum. Sic autem non loquimur hic de | |
| 719 creatione, sed sicut dictum est.</p> | |
| 720 <p title="I q. 45 a. 1 ad 2"><a name="30326"><span class= | |
| 721 "ref">[30326] Iª q. 45 a. 1 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 722 dicendum quod mutationes accipiunt speciem et dignitatem non a | |
| 723 termino a quo, sed a termino ad quem. Tanto ergo perfectior et | |
| 724 prior est aliqua mutatio, quanto terminus ad quem illius mutationis | |
| 725 est nobilior et prior; licet terminus a quo, qui opponitur termino | |
| 726 ad quem, sit imperfectior. Sicut generatio simpliciter est nobilior | |
| 727 et prior quam alteratio, propter hoc quod forma substantialis est | |
| 728 nobilior quam forma accidentalis, tamen privatio substantialis | |
| 729 formae, quae est terminus a quo in generatione, est imperfectior | |
| 730 quam contrarium, quod est terminus a quo in alteratione. Et | |
| 731 similiter creatio est perfectior et prior quam generatio et | |
| 732 alteratio, quia terminus ad quem est tota substantia rei. Id autem | |
| 733 quod intelligitur ut terminus a quo, est simpliciter non ens.</p> | |
| 734 <p title="I q. 45 a. 1 ad 3"><a name="30327"><span class= | |
| 735 "ref">[30327] Iª q. 45 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 736 dicendum quod, cum dicitur aliquid ex nihilo fieri, haec | |
| 737 praepositio ex non designat causam materialem, sed ordinem tantum; | |
| 738 sicut cum dicitur, ex mane fit meridies, idest, post mane fit | |
| 739 meridies. Sed intelligendum est quod haec praepositio ex potest | |
| 740 includere negationem importatam in hoc quod dico nihil, vel includi | |
| 741 ab ea. Si primo modo, tunc ordo remanet affirmatus, et ostenditur | |
| 742 ordo eius, quod est ad non esse praecedens. Si vero negatio | |
| 743 includat praepositionem, tunc ordo negatur, et est sensus, fit ex | |
| 744 nihilo, idest non fit ex aliquo; sicut si dicatur, iste loquitur de | |
| 745 nihilo, quia non loquitur de aliquo. Et utroque modo verificatur, | |
| 746 cum dicitur ex nihilo aliquid fieri. Sed primo modo, haec | |
| 747 praepositio ex importat ordinem, ut dictum est, secundo modo, | |
| 748 importat habitudinem causae materialis, quae negatur.</p> | |
| 749 <br /> | |
| 750 <div class="E">Articulus 2</div> | |
| 751 <p title="I q. 45 a. 2 arg. 1"><a name="30328"><span class= | |
| 752 "ref">[30328] Iª q. 45 a. 2 arg. 1</span></a> Ad secundum sic | |
| 753 proceditur. Videtur quod Deus non possit aliquid creare. Quia | |
| 754 secundum philosophum, I Physic., antiqui philosophi acceperunt ut | |
| 755 communem conceptionem animi, ex nihilo nihil fieri. Sed potentia | |
| 756 Dei non se extendit ad contraria primorum principiorum; utpote quod | |
| 757 Deus faciat quod totum non sit maius sua parte, vel quod affirmatio | |
| 758 et negatio sint simul vera. Ergo Deus non potest aliquid ex nihilo | |
| 759 facere, vel creare.</p> | |
| 760 <p title="I q. 45 a. 2 arg. 2"><a name="30329"><span class= | |
| 761 "ref">[30329] Iª q. 45 a. 2 arg. 2</span></a> Praeterea, si | |
| 762 creare est aliquid ex nihilo facere, ergo creari est aliquid fieri. | |
| 763 Sed omne fieri est mutari. Ergo creatio est mutatio. Sed omnis | |
| 764 mutatio est ex subiecto aliquo, ut patet per definitionem motus, | |
| 765 nam motus est actus existentis in potentia. Ergo est impossibile | |
| 766 aliquid a Deo ex nihilo fieri.</p> | |
| 767 <p title="I q. 45 a. 2 arg. 3"><a name="30330"><span class= | |
| 768 "ref">[30330] Iª q. 45 a. 2 arg. 3</span></a> Praeterea, quod | |
| 769 factum est, necesse est aliquando fieri. Sed non potest dici quod | |
| 770 illud quod creatur, simul fiat et factum sit, quia in | |
| 771 permanentibus, quod fit, non est, quod autem factum est, iam est; | |
| 772 simul ergo aliquid esset et non esset. Ergo, si aliquid fit, fieri | |
| 773 eius praecedit factum esse. Sed hoc non potest esse, nisi | |
| 774 praeexistat subiectum in quo sustentetur ipsum fieri. Ergo | |
| 775 impossibile est aliquid fieri ex nihilo.</p> | |
| 776 <p title="I q. 45 a. 2 arg. 4"><a name="30331"><span class= | |
| 777 "ref">[30331] Iª q. 45 a. 2 arg. 4</span></a> Praeterea, | |
| 778 infinitam distantiam non est pertransire. Sed infinita distantia | |
| 779 est inter ens et nihil. Ergo non contingit ex nihilo aliquid | |
| 780 fieri.</p> | |
| 781 <p title="I q. 45 a. 2 s. c."><a name="30332"><span class= | |
| 782 "ref">[30332] Iª q. 45 a. 2 s. c.</span></a> Sed contra est | |
| 783 quod dicitur Gen. I, <i>in principio creavit Deus caelum et | |
| 784 terram</i>.</p> | |
| 785 <p title="I q. 45 a. 2 co."><a name="30333"><span class= | |
| 786 "ref">[30333] Iª q. 45 a. 2 co.</span></a> Respondeo dicendum | |
| 787 quod non solum non est impossibile a Deo aliquid creari, sed | |
| 788 necesse est ponere a Deo omnia creata esse, ut ex praemissis | |
| 789 habetur. Quicumque enim facit aliquid ex aliquo, illud ex quo facit | |
| 790 praesupponitur actioni eius, et non producitur per ipsam actionem, | |
| 791 sicut artifex operatur ex rebus naturalibus, ut ex ligno et aere, | |
| 792 quae per artis actionem non causantur, sed causantur per actionem | |
| 793 naturae. Sed et ipsa natura causat res naturales quantum ad formam, | |
| 794 sed praesupponit materiam. Si ergo Deus non ageret nisi ex aliquo | |
| 795 praesupposito, sequeretur quod illud praesuppositum non esset | |
| 796 causatum ab ipso. Ostensum est autem supra quod nihil potest esse | |
| 797 in entibus quod non sit a Deo, qui est causa universalis totius | |
| 798 esse. Unde necesse est dicere quod Deus ex nihilo res in esse | |
| 799 producit.</p> | |
| 800 <p title="I q. 45 a. 2 ad 1"><a name="30334"><span class= | |
| 801 "ref">[30334] Iª q. 45 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum ergo | |
| 802 dicendum quod antiqui philosophi, sicut supra dictum est, non | |
| 803 consideraverunt nisi emanationem effectuum particularium a causis | |
| 804 particularibus, quas necesse est praesupponere aliquid in sua | |
| 805 actione, et secundum hoc erat eorum communis opinio, ex nihilo | |
| 806 nihil fieri. Sed tamen hoc locum non habet in prima emanatione ab | |
| 807 universali rerum principio.</p> | |
| 808 <p title="I q. 45 a. 2 ad 2"><a name="30335"><span class= | |
| 809 "ref">[30335] Iª q. 45 a. 2 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 810 dicendum quod creatio non est mutatio nisi secundum modum | |
| 811 intelligendi tantum. Nam de ratione mutationis est, quod aliquid | |
| 812 idem se habeat aliter nunc et prius, nam quandoque est idem ens | |
| 813 actu, aliter se habens nunc et prius, sicut in motibus secundum | |
| 814 quantitatem et qualitatem et ubi; quandoque vero est idem ens in | |
| 815 potentia tantum, sicut in mutatione secundum substantiam, cuius | |
| 816 subiectum est materia. Sed in creatione, per quam producitur tota | |
| 817 substantia rerum, non potest accipi aliquid idem aliter se habens | |
| 818 nunc et prius, nisi secundum intellectum tantum; sicut si | |
| 819 intelligatur aliqua res prius non fuisse totaliter, et postea esse. | |
| 820 Sed cum actio et passio conveniant in substantia motus, et | |
| 821 differant solum secundum habitudines diversas, ut dicitur in III | |
| 822 Physic., oportet quod, subtracto motu, non remaneant nisi diversae | |
| 823 habitudines in creante et creato. Sed quia modus significandi | |
| 824 sequitur modum intelligendi, ut dictum est, creatio significatur | |
| 825 per modum mutationis, et propter hoc dicitur quod creare est ex | |
| 826 nihilo aliquid facere. Quamvis facere et fieri magis in hoc | |
| 827 conveniant quam mutare et mutari, quia facere et fieri important | |
| 828 habitudinem causae ad effectum et effectus ad causam, sed | |
| 829 mutationem ex consequenti.</p> | |
| 830 <p title="I q. 45 a. 2 ad 3"><a name="30336"><span class= | |
| 831 "ref">[30336] Iª q. 45 a. 2 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 832 dicendum quod in his quae fiunt sine motu, simul est fieri et | |
| 833 factum esse, sive talis factio sit terminus motus, sicut | |
| 834 illuminatio (nam simul aliquid illuminatur et illuminatum est); | |
| 835 sive non sit terminus motus, sicut simul formatur verbum in corde | |
| 836 et formatum est. Et in his, quod fit, est, sed cum dicitur fieri, | |
| 837 significatur ab alio esse, et prius non fuisse. Unde, cum creatio | |
| 838 sit sine motu, simul aliquid creatur et creatum est.</p> | |
| 839 <p title="I q. 45 a. 2 ad 4"><a name="30337"><span class= | |
| 840 "ref">[30337] Iª q. 45 a. 2 ad 4</span></a> Ad quartum | |
| 841 dicendum quod obiectio illa procedit ex falsa imaginatione, ac si | |
| 842 sit aliquod infinitum medium inter nihilum et ens, quod patet esse | |
| 843 falsum. Procedit autem falsa haec imaginatio ex eo quod creatio | |
| 844 significatur ut quaedam mutatio inter duos terminos existens.</p> | |
| 845 <br /> | |
| 846 <div class="E">Articulus 3</div> | |
| 847 <p title="I q. 45 a. 3 arg. 1"><a name="30338"><span class= | |
| 848 "ref">[30338] Iª q. 45 a. 3 arg. 1</span></a> Ad tertium sic | |
| 849 proceditur. Videtur quod creatio non sit aliquid in creatura. Sicut | |
| 850 enim creatio passive accepta attribuitur creaturae, ita creatio | |
| 851 active accepta attribuitur creatori. Sed creatio active accepta non | |
| 852 est aliquid in creatore, quia sic sequeretur quod in Deo esset | |
| 853 aliquid temporale. Ergo creatio passive accepta non est aliquid in | |
| 854 creatura.</p> | |
| 855 <p title="I q. 45 a. 3 arg. 2"><a name="30339"><span class= | |
| 856 "ref">[30339] Iª q. 45 a. 3 arg. 2</span></a> Praeterea, nihil | |
| 857 est medium inter creatorem et creaturam. Sed creatio significatur | |
| 858 ut medium inter utrumque, non enim est creator, cum non sit | |
| 859 aeterna; neque creatura, quia oporteret eadem ratione aliam ponere | |
| 860 creationem qua ipsa crearetur, et sic in infinitum. Creatio ergo | |
| 861 non est aliquid.</p> | |
| 862 <p title="I q. 45 a. 3 arg. 3"><a name="30340"><span class= | |
| 863 "ref">[30340] Iª q. 45 a. 3 arg. 3</span></a> Praeterea, si | |
| 864 creatio est aliquid praeter substantiam creatam, oportet quod sit | |
| 865 accidens eius. Omne autem accidens est in subiecto. Ergo res creata | |
| 866 esset subiectum creationis. Et sic idem esset subiectum creationis | |
| 867 et terminus. Quod est impossibile, quia subiectum prius est | |
| 868 accidente, et conservat accidens; terminus autem posterius est | |
| 869 actione et passione cuius est terminus, et eo existente cessat | |
| 870 actio et passio. Igitur ipsa creatio non est aliqua res.</p> | |
| 871 <p title="I q. 45 a. 3 s. c."><a name="30341"><span class= | |
| 872 "ref">[30341] Iª q. 45 a. 3 s. c.</span></a> Sed contra, maius | |
| 873 est fieri aliquid secundum totam substantiam, quam secundum formam | |
| 874 substantialem vel accidentalem. Sed generatio simpliciter vel | |
| 875 secundum quid, qua fit aliquid secundum formam substantialem vel | |
| 876 accidentalem, est aliquid in generato. Ergo multo magis creatio, | |
| 877 qua fit aliquid secundum totam substantiam, est aliquid in | |
| 878 creato.</p> | |
| 879 <p title="I q. 45 a. 3 co."><a name="30342"><span class= | |
| 880 "ref">[30342] Iª q. 45 a. 3 co.</span></a> Respondeo dicendum | |
| 881 quod creatio ponit aliquid in creato secundum relationem tantum. | |
| 882 Quia quod creatur, non fit per motum vel per mutationem. Quod enim | |
| 883 fit per motum vel mutationem, fit ex aliquo praeexistenti, quod | |
| 884 quidem contingit in productionibus particularibus aliquorum entium; | |
| 885 non autem potest hoc contingere in productione totius esse a causa | |
| 886 universali omnium entium, quae est Deus. Unde Deus, creando, | |
| 887 producit res sine motu. Subtracto autem motu ab actione et | |
| 888 passione, nihil remanet nisi relatio, ut dictum est. Unde | |
| 889 relinquitur quod creatio in creatura non sit nisi relatio quaedam | |
| 890 ad creatorem, ut ad principium sui esse; sicut in passione quae est | |
| 891 cum motu, importatur relatio ad principium motus.</p> | |
| 892 <p title="I q. 45 a. 3 ad 1"><a name="30343"><span class= | |
| 893 "ref">[30343] Iª q. 45 a. 3 ad 1</span></a> Ad primum ergo | |
| 894 dicendum quod creatio active significata significat actionem | |
| 895 divinam, quae est eius essentia cum relatione ad creaturam. Sed | |
| 896 relatio in Deo ad creaturam non est realis, sed secundum rationem | |
| 897 tantum. Relatio vero creaturae ad Deum est relatio realis, ut supra | |
| 898 dictum est, cum de divinis nominibus ageretur.</p> | |
| 899 <p title="I q. 45 a. 3 ad 2"><a name="30344"><span class= | |
| 900 "ref">[30344] Iª q. 45 a. 3 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 901 dicendum quod, quia creatio significatur ut mutatio, sicut dictum | |
| 902 est; mutatio autem media quodammodo est inter movens et motum, ideo | |
| 903 etiam creatio significatur ut media inter creatorem et creaturam. | |
| 904 Tamen creatio passive accepta est in creatura, et est creatura. | |
| 905 Neque tamen oportet quod alia creatione creetur, quia relationes, | |
| 906 cum hoc ipsum quod sunt, ad aliquid dicantur, non referuntur per | |
| 907 aliquas alias relationes, sed per seipsas; sicut etiam supra dictum | |
| 908 est, cum de aequalitate personarum ageretur.</p> | |
| 909 <p title="I q. 45 a. 3 ad 3"><a name="30345"><span class= | |
| 910 "ref">[30345] Iª q. 45 a. 3 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 911 dicendum quod creationis, secundum quod significatur ut mutatio, | |
| 912 creatura est terminus, sed secundum quod vere est relatio, creatura | |
| 913 est eius subiectum, et prius ea in esse, sicut subiectum accidente. | |
| 914 Sed habet quandam rationem prioritatis ex parte obiecti ad quod | |
| 915 dicitur, quod est principium creaturae. Neque tamen oportet quod, | |
| 916 quandiu creatura sit, dicatur creari, quia creatio importat | |
| 917 habitudinem creaturae ad creatorem cum quadam novitate seu | |
| 918 incoeptione.</p> | |
| 919 <br /> | |
| 920 <div class="E">Articulus 4</div> | |
| 921 <p title="I q. 45 a. 4 arg. 1"><a name="30346"><span class= | |
| 922 "ref">[30346] Iª q. 45 a. 4 arg. 1</span></a> Ad quartum sic | |
| 923 proceditur. Videtur quod creari non sit proprium compositorum et | |
| 924 subsistentium. Dicitur enim in libro de causis, prima rerum | |
| 925 creatarum est esse. Sed esse rei creatae non est subsistens. Ergo | |
| 926 creatio proprie non est subsistentis et compositi.</p> | |
| 927 <p title="I q. 45 a. 4 arg. 2"><a name="30347"><span class= | |
| 928 "ref">[30347] Iª q. 45 a. 4 arg. 2</span></a> Praeterea, quod | |
| 929 creatur est ex nihilo. Composita autem non sunt ex nihilo, sed ex | |
| 930 suis componentibus. Ergo compositis non convenit creari.</p> | |
| 931 <p title="I q. 45 a. 4 arg. 3"><a name="30348"><span class= | |
| 932 "ref">[30348] Iª q. 45 a. 4 arg. 3</span></a> Praeterea, illud | |
| 933 proprie producitur per primam emanationem, quod supponitur in | |
| 934 secunda, sicut res naturalis per generationem naturalem, quae | |
| 935 supponitur in operatione artis. Sed illud quod supponitur in | |
| 936 generatione naturali, est materia. Ergo materia est quae proprie | |
| 937 creatur, et non compositum.</p> | |
| 938 <p title="I q. 45 a. 4 s. c."><a name="30349"><span class= | |
| 939 "ref">[30349] Iª q. 45 a. 4 s. c.</span></a> Sed contra est | |
| 940 quod dicitur Gen. I, <i>in principio creavit Deus caelum et | |
| 941 terram</i>. Caelum autem et terra sunt res compositae subsistentes. | |
| 942 Ergo horum proprie est creatio.</p> | |
| 943 <p title="I q. 45 a. 4 co."><a name="30350"><span class= | |
| 944 "ref">[30350] Iª q. 45 a. 4 co.</span></a> Respondeo dicendum | |
| 945 quod creari est quoddam fieri, ut dictum est. Fieri autem ordinatur | |
| 946 ad esse rei. Unde illis proprie convenit fieri et creari, quibus | |
| 947 convenit esse. Quod quidem convenit proprie subsistentibus, sive | |
| 948 sint simplicia, sicut substantiae separatae; sive sint composita, | |
| 949 sicut substantiae materiales. Illi enim proprie convenit esse, quod | |
| 950 habet esse; et hoc est subsistens in suo esse. Formae autem et | |
| 951 accidentia, et alia huiusmodi, non dicuntur entia quasi ipsa sint, | |
| 952 sed quia eis aliquid est; ut albedo ea ratione dicitur ens, quia ea | |
| 953 subiectum est album. Unde, secundum philosophum, accidens magis | |
| 954 proprie dicitur entis quam ens. Sicut igitur accidentia et formae, | |
| 955 et huiusmodi, quae non subsistunt, magis sunt coexistentia quam | |
| 956 entia; ita magis debent dici concreata quam creata. Proprie vero | |
| 957 creata sunt subsistentia.</p> | |
| 958 <p title="I q. 45 a. 4 ad 1"><a name="30351"><span class= | |
| 959 "ref">[30351] Iª q. 45 a. 4 ad 1</span></a> Ad primum ergo | |
| 960 dicendum quod, cum dicitur, prima rerum creatarum est esse, ly esse | |
| 961 non importat subiectum creatum; sed importat propriam rationem | |
| 962 obiecti creationis. Nam ex eo dicitur aliquid creatum, quod est | |
| 963 ens, non ex eo quod est hoc ens, cum creatio sit emanatio totius | |
| 964 esse ab ente universali, ut dictum est. Et est similis modus | |
| 965 loquendi, sicut si diceretur quod primum visibile est color, | |
| 966 quamvis illud quod proprie videtur, sit coloratum.</p> | |
| 967 <p title="I q. 45 a. 4 ad 2"><a name="30352"><span class= | |
| 968 "ref">[30352] Iª q. 45 a. 4 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 969 dicendum quod creatio non dicit constitutionem rei compositae ex | |
| 970 principiis praeexistentibus, sed compositum sic dicitur creari, | |
| 971 quod simul cum omnibus suis principiis in esse producitur.</p> | |
| 972 <p title="I q. 45 a. 4 ad 3"><a name="30353"><span class= | |
| 973 "ref">[30353] Iª q. 45 a. 4 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 974 dicendum quod ratio illa non probat quod sola materia creetur; sed | |
| 975 quod materia non sit nisi ex creatione. Nam creatio est productio | |
| 976 totius esse, et non solum materiae.</p> | |
| 977 <br /> | |
| 978 <div class="E">Articulus 5</div> | |
| 979 <p title="I q. 45 a. 5 arg. 1"><a name="30354"><span class= | |
| 980 "ref">[30354] Iª q. 45 a. 5 arg. 1</span></a> Ad quintum sic | |
| 981 proceditur. Videtur quod non solius Dei sit creare. Quia secundum | |
| 982 philosophum, perfectum est quod potest sibi simile facere. Sed | |
| 983 creaturae immateriales sunt perfectiores creaturis materialibus, | |
| 984 quae faciunt sibi simile, ignis enim generat ignem, et homo generat | |
| 985 hominem. Ergo substantia immaterialis potest facere substantiam | |
| 986 sibi similem. Sed substantia immaterialis non potest fieri nisi per | |
| 987 creationem, cum non habeat materiam ex qua fiat. Ergo aliqua | |
| 988 creatura potest creare.</p> | |
| 989 <p title="I q. 45 a. 5 arg. 2"><a name="30355"><span class= | |
| 990 "ref">[30355] Iª q. 45 a. 5 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 991 quanto maior est resistentia ex parte facti, tanto maior virtus | |
| 992 requiritur in faciente. Sed plus resistit contrarium quam nihil. | |
| 993 Ergo maioris virtutis est aliquid facere ex contrario, quod tamen | |
| 994 creatura facit; quam aliquid facere ex nihilo. Multo magis igitur | |
| 995 creatura hoc facere potest.</p> | |
| 996 <p title="I q. 45 a. 5 arg. 3"><a name="30356"><span class= | |
| 997 "ref">[30356] Iª q. 45 a. 5 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 998 virtus facientis consideratur secundum mensuram eius quod fit. Sed | |
| 999 ens creatum est finitum, ut supra probatum est, cum de Dei | |
| 1000 infinitate ageretur. Ergo ad producendum per creationem aliquid | |
| 1001 creatum, non requiritur nisi virtus finita. Sed habere virtutem | |
| 1002 finitam non est contra rationem creaturae. Ergo non est impossibile | |
| 1003 creaturam creare.</p> | |
| 1004 <p title="I q. 45 a. 5 s. c."><a name="30357"><span class= | |
| 1005 "ref">[30357] Iª q. 45 a. 5 s. c.</span></a> Sed contra est | |
| 1006 quod Augustinus dicit, in III de Trin., quod neque boni neque mali | |
| 1007 Angeli possunt esse creatores alicuius rei. Multo minus igitur | |
| 1008 aliae creaturae.</p> | |
| 1009 <p title="I q. 45 a. 5 co."><a name="30358"><span class= | |
| 1010 "ref">[30358] Iª q. 45 a. 5 co.</span></a> Respondeo dicendum | |
| 1011 quod satis apparet in primo aspectu, secundum praemissa, quod | |
| 1012 creare non potest esse propria actio nisi solius Dei. Oportet enim | |
| 1013 universaliores effectus in universaliores et priores causas | |
| 1014 reducere. Inter omnes autem effectus, universalissimum est ipsum | |
| 1015 esse. Unde oportet quod sit proprius effectus primae et | |
| 1016 universalissimae causae, quae est Deus. Unde etiam dicitur libro de | |
| 1017 causis, quod neque intelligentia vel anima nobilis dat esse, nisi | |
| 1018 inquantum operatur operatione divina. Producere autem esse | |
| 1019 absolute, non inquantum est hoc vel tale, pertinet ad rationem | |
| 1020 creationis. Unde manifestum est quod creatio est propria actio | |
| 1021 ipsius Dei. Contingit autem quod aliquid participet actionem | |
| 1022 propriam alicuius alterius, non virtute propria, sed | |
| 1023 instrumentaliter, inquantum agit in virtute alterius; sicut aer per | |
| 1024 virtutem ignis habet calefacere et ignire. Et secundum hoc, aliqui | |
| 1025 opinati sunt quod, licet creatio sit propria actio universalis | |
| 1026 causae, tamen aliqua inferiorum causarum inquantum agit in virtute | |
| 1027 primae causae, potest creare. Et sic posuit Avicenna quod prima | |
| 1028 substantia separata, creata a Deo, creat aliam post se, et | |
| 1029 substantiam orbis, et animam eius; et quod substantia orbis creat | |
| 1030 materiam inferiorum corporum. Et secundum hunc etiam modum Magister | |
| 1031 dicit, in V dist. IV Sent., quod Deus potest creaturae communicare | |
| 1032 potentiam creandi, ut creet per ministerium, non propria | |
| 1033 auctoritate. Sed hoc esse non potest. Quia causa secunda | |
| 1034 instrumentalis non participat actionem causae superioris, nisi | |
| 1035 inquantum per aliquid sibi proprium dispositive operatur ad | |
| 1036 effectum principalis agentis. Si igitur nihil ibi ageret secundum | |
| 1037 illud quod est sibi proprium, frustra adhiberetur ad agendum, nec | |
| 1038 oporteret esse determinata instrumenta determinatarum actionum. Sic | |
| 1039 enim videmus quod securis, scindendo lignum, quod habet ex | |
| 1040 proprietate suae formae, producit scamni formam, quae est effectus | |
| 1041 proprius principalis agentis. Illud autem quod est proprius | |
| 1042 effectus Dei creantis, est illud quod praesupponitur omnibus aliis, | |
| 1043 scilicet esse absolute. Unde non potest aliquid operari dispositive | |
| 1044 et instrumentaliter ad hunc effectum, cum creatio non sit ex aliquo | |
| 1045 praesupposito, quod possit disponi per actionem instrumentalis | |
| 1046 agentis. Sic igitur impossibile est quod alicui creaturae conveniat | |
| 1047 creare, neque virtute propria, neque instrumentaliter sive per | |
| 1048 ministerium. Et hoc praecipue inconveniens est dici de aliquo | |
| 1049 corpore, quod creet, cum nullum corpus agat nisi tangendo vel | |
| 1050 movendo; et sic requirit in sua actione aliquid praeexistens, quod | |
| 1051 possit tangi et moveri; quod est contra rationem creationis.</p> | |
| 1052 <p title="I q. 45 a. 5 ad 1"><a name="30359"><span class= | |
| 1053 "ref">[30359] Iª q. 45 a. 5 ad 1</span></a> Ad primum ergo | |
| 1054 dicendum quod aliquod perfectum participans aliquam naturam, facit | |
| 1055 sibi simile, non quidem producendo absolute illam naturam, sed | |
| 1056 applicando eam ad aliquid. Non enim hic homo potest esse causa | |
| 1057 naturae humanae absolute, quia sic esset causa sui ipsius, sed est | |
| 1058 causa quod natura humana sit in hoc homine generato. Et sic | |
| 1059 praesupponit in sua actione determinatam materiam per quam est hic | |
| 1060 homo. Sed sicut hic homo participat humanam naturam, ita quodcumque | |
| 1061 ens creatum participat, ut ita dixerim, naturam essendi, quia solus | |
| 1062 Deus est suum esse, ut supra dictum est. Nullum igitur ens creatum | |
| 1063 potest producere aliquod ens absolute, nisi inquantum esse causat | |
| 1064 in hoc, et sic oportet quod praeintelligatur id per quod aliquid | |
| 1065 est hoc, actioni qua facit sibi simile. In substantia autem | |
| 1066 immateriali non potest praeintelligi aliquid per quod sit haec, | |
| 1067 quia est haec per suam formam, per quam habet esse, cum sint formae | |
| 1068 subsistentes. Igitur substantia immaterialis non potest producere | |
| 1069 aliam substantiam immaterialem sibi similem, quantum ad esse eius; | |
| 1070 sed quantum ad perfectionem aliquam superadditam; sicut si dicamus | |
| 1071 quod superior Angelus illuminat inferiorem, ut Dionysius dicit. | |
| 1072 Secundum quem modum etiam in caelestibus est paternitas, ut ex | |
| 1073 verbis apostoli patet, Ephes. III, <i>ex quo omnis paternitas in | |
| 1074 caelo et in terra nominatur</i>. Et ex hoc etiam evidenter apparet | |
| 1075 quod nullum ens creatum potest causare aliquid, nisi praesupposito | |
| 1076 aliquo. Quod repugnat rationi creationis.</p> | |
| 1077 <p title="I q. 45 a. 5 ad 2"><a name="30360"><span class= | |
| 1078 "ref">[30360] Iª q. 45 a. 5 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 1079 dicendum quod ex contrario fit aliquid per accidens, ut dicitur in | |
| 1080 I Physic., per se autem fit aliquid ex subiecto, quod est in | |
| 1081 potentia. Contrarium igitur resistit agenti, inquantum impedit | |
| 1082 potentiam ab actu in quem intendit reducere agens, sicut ignis | |
| 1083 intendit reducere materiam aquae in actum sibi similem, sed | |
| 1084 impeditur per formam et dispositiones contrarias, quibus quasi | |
| 1085 ligatur potentia ne reducatur in actum. Et quanto magis fuerit | |
| 1086 potentia ligata, tanto requiritur maior virtus in agente ad | |
| 1087 reducendam materiam in actum. Unde multo maior potentia requiritur | |
| 1088 in agente, si nulla potentia praeexistat. Sic ergo patet quod multo | |
| 1089 maioris virtutis est facere aliquid ex nihilo, quam ex | |
| 1090 contrario.</p> | |
| 1091 <p title="I q. 45 a. 5 ad 3"><a name="30361"><span class= | |
| 1092 "ref">[30361] Iª q. 45 a. 5 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 1093 dicendum quod virtus facientis non solum consideratur ex substantia | |
| 1094 facti, sed etiam ex modo faciendi, maior enim calor non solum | |
| 1095 magis, sed etiam citius calefacit. Quamvis igitur creare aliquem | |
| 1096 effectum finitum non demonstret potentiam infinitam, tamen creare | |
| 1097 ipsum ex nihilo demonstrat potentiam infinitam. Quod ex praedictis | |
| 1098 patet. Si enim tanto maior virtus requiritur in agente, quanto | |
| 1099 potentia est magis remota ab actu, oportet quod virtus agentis ex | |
| 1100 nulla praesupposita potentia, quale agens est creans, sit infinita, | |
| 1101 quia nulla proportio est nullius potentiae ad aliquam potentiam, | |
| 1102 quam praesupponit virtus agentis naturalis, sicut et non entis ad | |
| 1103 ens. Et quia nulla creatura habet simpliciter potentiam infinitam, | |
| 1104 sicut neque esse infinitum, ut supra probatum est, relinquitur quod | |
| 1105 nulla creatura possit creare.</p> | |
| 1106 <br /> | |
| 1107 <div class="E">Articulus 6</div> | |
| 1108 <p title="I q. 45 a. 6 arg. 1"><a name="30362"><span class= | |
| 1109 "ref">[30362] Iª q. 45 a. 6 arg. 1</span></a> Ad sextum sic | |
| 1110 proceditur. Videtur quod creare sit proprium alicuius personae. | |
| 1111 Quod enim est prius, est causa eius quod est post; et perfectum | |
| 1112 imperfecti. Sed processio divinae personae est prior quam processio | |
| 1113 creaturae, et magis perfecta, quia divina persona procedit in | |
| 1114 perfecta similitudine sui principii, creatura vero in imperfecta. | |
| 1115 Ergo processiones divinarum personarum sunt causa processionis | |
| 1116 rerum. Et sic creare est proprium personae.</p> | |
| 1117 <p title="I q. 45 a. 6 arg. 2"><a name="30363"><span class= | |
| 1118 "ref">[30363] Iª q. 45 a. 6 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 1119 personae divinae non distinguuntur ab invicem nisi per suas | |
| 1120 processiones et relationes. Quidquid igitur differenter attribuitur | |
| 1121 divinis personis, hoc convenit eis secundum processiones et | |
| 1122 relationes personarum. Sed causalitas creaturarum diversimode | |
| 1123 attribuitur divinis personis, nam in symbolo fidei patri | |
| 1124 attribuitur quod sit creator omnium visibilium et invisibilium; | |
| 1125 filio autem attribuitur quod per eum omnia facta sunt; sed spiritui | |
| 1126 sancto, quod sit dominus et vivificator. Causalitas ergo | |
| 1127 creaturarum convenit personis secundum processiones et | |
| 1128 relationes.</p> | |
| 1129 <p title="I q. 45 a. 6 arg. 3"><a name="30364"><span class= | |
| 1130 "ref">[30364] Iª q. 45 a. 6 arg. 3</span></a> Praeterea, si | |
| 1131 dicatur quod causalitas creaturae attenditur secundum aliquod | |
| 1132 attributum essentiale quod appropriatur alicui personae, hoc non | |
| 1133 videtur sufficiens. Quia quilibet effectus divinus causatur a | |
| 1134 quolibet attributo essentiali, scilicet potentia, bonitate et | |
| 1135 sapientia, et sic non magis pertinet ad unum quam ad aliud. Non | |
| 1136 deberet ergo aliquis determinatus modus causalitatis attribui uni | |
| 1137 personae magis quam alii, nisi distinguerentur in creando secundum | |
| 1138 relationes et processiones.</p> | |
| 1139 <p title="I q. 45 a. 6 s. c."><a name="30365"><span class= | |
| 1140 "ref">[30365] Iª q. 45 a. 6 s. c.</span></a> Sed contra est | |
| 1141 quod dicit Dionysius, II cap. de Div. Nom., quod communia totius | |
| 1142 divinitatis sunt omnia causalia.</p> | |
| 1143 <p title="I q. 45 a. 6 co."><a name="30366"><span class= | |
| 1144 "ref">[30366] Iª q. 45 a. 6 co.</span></a> Respondeo dicendum | |
| 1145 quod creare est proprie causare sive producere esse rerum. Cum | |
| 1146 autem omne agens agat sibi simile, principium actionis considerari | |
| 1147 potest ex actionis effectu, ignis enim est qui generat ignem. Et | |
| 1148 ideo creare convenit Deo secundum suum esse, quod est eius | |
| 1149 essentia, quae est communis tribus personis. Unde creare non est | |
| 1150 proprium alicui personae, sed commune toti Trinitati. Sed tamen | |
| 1151 divinae personae secundum rationem suae processionis habent | |
| 1152 causalitatem respectu creationis rerum. Ut enim supra ostensum est, | |
| 1153 cum de Dei scientia et voluntate ageretur, Deus est causa rerum per | |
| 1154 suum intellectum et voluntatem, sicut artifex rerum artificiatarum. | |
| 1155 Artifex autem per verbum in intellectu conceptum, et per amorem | |
| 1156 suae voluntatis ad aliquid relatum, operatur. Unde et Deus pater | |
| 1157 operatus est creaturam per suum verbum, quod est filius; et per | |
| 1158 suum amorem, qui est spiritus sanctus. Et secundum hoc processiones | |
| 1159 personarum sunt rationes productionis creaturarum, inquantum | |
| 1160 includunt essentialia attributa, quae sunt scientia et | |
| 1161 voluntas.</p> | |
| 1162 <p title="I q. 45 a. 6 ad 1"><a name="30367"><span class= | |
| 1163 "ref">[30367] Iª q. 45 a. 6 ad 1</span></a> Ad primum ergo | |
| 1164 dicendum quod processiones divinarum personarum sunt causa | |
| 1165 creationis sicut dictum est.</p> | |
| 1166 <p title="I q. 45 a. 6 ad 2"><a name="30368"><span class= | |
| 1167 "ref">[30368] Iª q. 45 a. 6 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 1168 dicendum quod, sicut natura divina, licet sit communis tribus | |
| 1169 personis, ordine tamen quodam eis convenit, inquantum filius | |
| 1170 accipit naturam divinam a patre, et spiritus sanctus ab utroque; | |
| 1171 ita etiam et virtus creandi, licet sit communis tribus personis, | |
| 1172 ordine tamen quodam eis convenit; nam filius habet eam a patre, et | |
| 1173 spiritus sanctus ab utroque. Unde creatorem esse attribuitur patri, | |
| 1174 ut ei qui non habet virtutem creandi ab alio. De filio autem | |
| 1175 dicitur per quem omnia facta sunt, inquantum habet eandem virtutem, | |
| 1176 sed ab alio, nam haec praepositio per solet denotare causam mediam, | |
| 1177 sive principium de principio. Sed spiritui sancto, qui habet eandem | |
| 1178 virtutem ab utroque, attribuitur quod dominando gubernet, et | |
| 1179 vivificet quae sunt creata a patre per filium. Potest etiam huius | |
| 1180 attributionis communis ratio accipi ex appropriatione essentialium | |
| 1181 attributorum. Nam, sicut supra dictum est, patri appropriatur | |
| 1182 potentia, quae maxime manifestatur in creatione, et ideo | |
| 1183 attribuitur patri creatorem esse. Filio autem appropriatur | |
| 1184 sapientia, per quam agens per intellectum operatur, et ideo dicitur | |
| 1185 de filio, per quem omnia facta sunt. Spiritui sancto autem | |
| 1186 appropriatur bonitas, ad quam pertinet gubernatio deducens res in | |
| 1187 debitos fines, et vivificatio, nam vita in interiori quodam motu | |
| 1188 consistit, primum autem movens est finis et bonitas.</p> | |
| 1189 <p title="I q. 45 a. 6 ad 3"><a name="30369"><span class= | |
| 1190 "ref">[30369] Iª q. 45 a. 6 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 1191 dicendum quod, licet quilibet effectus Dei procedat ex quolibet | |
| 1192 attributorum, tamen reducitur unusquisque effectus ad illud | |
| 1193 attributum, cum quo habet convenientiam secundum propriam rationem, | |
| 1194 sicut ordinatio rerum ad sapientiam, et iustificatio impii ad | |
| 1195 misericordiam et bonitatem se superabundanter diffundentem. Creatio | |
| 1196 vero, quae est productio ipsius substantiae rei, reducitur ad | |
| 1197 potentiam.</p> | |
| 1198 <br /> | |
| 1199 <div class="E">Articulus 7</div> | |
| 1200 <p title="I q. 45 a. 7 arg. 1"><a name="30370"><span class= | |
| 1201 "ref">[30370] Iª q. 45 a. 7 arg. 1</span></a> Ad septimum sic | |
| 1202 proceditur. Videtur quod in creaturis non sit necesse inveniri | |
| 1203 vestigium Trinitatis. Per sua enim vestigia unumquodque investigari | |
| 1204 potest. Sed Trinitas personarum non potest investigari ex | |
| 1205 creaturis, ut supra habitum est. Ergo vestigia Trinitatis non sunt | |
| 1206 in creatura.</p> | |
| 1207 <p title="I q. 45 a. 7 arg. 2"><a name="30371"><span class= | |
| 1208 "ref">[30371] Iª q. 45 a. 7 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 1209 quidquid in creatura est, creatum est. Si igitur vestigium | |
| 1210 Trinitatis invenitur in creatura secundum aliquas proprietates | |
| 1211 suas, et omne creatum habet vestigium Trinitatis, oportet in | |
| 1212 unaquaque illarum inveniri etiam vestigium Trinitatis, et sic in | |
| 1213 infinitum.</p> | |
| 1214 <p title="I q. 45 a. 7 arg. 3"><a name="30372"><span class= | |
| 1215 "ref">[30372] Iª q. 45 a. 7 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 1216 effectus non repraesentat nisi suam causam. Sed causalitas | |
| 1217 creaturarum pertinet ad naturam communem, non autem ad relationes, | |
| 1218 quibus personae distinguuntur et numerantur. Ergo in creatura non | |
| 1219 invenitur vestigium Trinitatis, sed solum unitatis essentiae.</p> | |
| 1220 <p title="I q. 45 a. 7 s. c."><a name="30373"><span class= | |
| 1221 "ref">[30373] Iª q. 45 a. 7 s. c.</span></a> Sed contra est | |
| 1222 quod Augustinus dicit, VI de Trin., quod <i>Trinitatis vestigium in | |
| 1223 creatura apparet</i>.</p> | |
| 1224 <p title="I q. 45 a. 7 co."><a name="30374"><span class= | |
| 1225 "ref">[30374] Iª q. 45 a. 7 co.</span></a> Respondeo dicendum | |
| 1226 quod omnis effectus aliqualiter repraesentat suam causam, sed | |
| 1227 diversimode. Nam aliquis effectus repraesentat solam causalitatem | |
| 1228 causae, non autem formam eius, sicut fumus repraesentat ignem, et | |
| 1229 talis repraesentatio dicitur esse repraesentatio vestigii; | |
| 1230 vestigium enim demonstrat motum alicuius transeuntis, sed non | |
| 1231 qualis sit. Aliquis autem effectus repraesentat causam quantum ad | |
| 1232 similitudinem formae eius, sicut ignis generatus ignem generantem, | |
| 1233 et statua Mercurii Mercurium, et haec est repraesentatio imaginis. | |
| 1234 Processiones autem divinarum personarum attenduntur secundum actus | |
| 1235 intellectus et voluntatis, sicut supra dictum est, nam filius | |
| 1236 procedit ut verbum intellectus, spiritus sanctus ut amor | |
| 1237 voluntatis. In creaturis igitur rationalibus, in quibus est | |
| 1238 intellectus et voluntas, invenitur repraesentatio Trinitatis per | |
| 1239 modum imaginis, inquantum invenitur in eis verbum conceptum et amor | |
| 1240 procedens. Sed in creaturis omnibus invenitur repraesentatio | |
| 1241 Trinitatis per modum vestigii, inquantum in qualibet creatura | |
| 1242 inveniuntur aliqua quae necesse est reducere in divinas personas | |
| 1243 sicut in causam. Quaelibet enim creatura subsistit in suo esse, et | |
| 1244 habet formam per quam determinatur ad speciem, et habet ordinem ad | |
| 1245 aliquid aliud. Secundum igitur quod est quaedam substantia creata, | |
| 1246 repraesentat causam et principium, et sic demonstrat personam | |
| 1247 patris, qui est principium non de principio. Secundum autem quod | |
| 1248 habet quandam formam et speciem, repraesentat verbum; secundum quod | |
| 1249 forma artificiati est ex conceptione artificis. Secundum autem quod | |
| 1250 habet ordinem, repraesentat spiritum sanctum, inquantum est amor, | |
| 1251 quia ordo effectus ad aliquid alterum est ex voluntate creantis. Et | |
| 1252 ideo dicit Augustinus, in VI Lib. de Trin., quod vestigium | |
| 1253 Trinitatis invenitur in unaquaque creatura, secundum quod unum | |
| 1254 aliquid est, et secundum quod aliqua specie formatur, et secundum | |
| 1255 quod quendam ordinem tenet. Et ad haec etiam reducuntur illa tria, | |
| 1256 numerus, pondus et mensura, quae ponuntur Sap. XI, nam mensura | |
| 1257 refertur ad substantiam rei limitatam suis principiis, numerus ad | |
| 1258 speciem, pondus ad ordinem. Et ad haec etiam reducuntur alia tria | |
| 1259 quae ponit Augustinus, modus species et ordo. Et ea quae ponit in | |
| 1260 libro octoginta trium quaest. quod constat, quod discernitur, quod | |
| 1261 congruit, constat enim aliquid per suam substantiam, discernitur | |
| 1262 per formam, congruit per ordinem. Et in idem de facili reduci | |
| 1263 possunt quaecumque sic dicuntur.</p> | |
| 1264 <p title="I q. 45 a. 7 ad 1"><a name="30375"><span class= | |
| 1265 "ref">[30375] Iª q. 45 a. 7 ad 1</span></a> Ad primum ergo | |
| 1266 dicendum quod repraesentatio vestigii attenditur secundum | |
| 1267 appropriata, per quem modum ex creaturis in Trinitatem divinarum | |
| 1268 personarum veniri potest, ut dictum est.</p> | |
| 1269 <p title="I q. 45 a. 7 ad 2"><a name="30376"><span class= | |
| 1270 "ref">[30376] Iª q. 45 a. 7 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 1271 dicendum quod creatura est res proprie subsistens, in qua est | |
| 1272 praedicta tria invenire. Neque oportet quod in quolibet eorum quae | |
| 1273 ei insunt, haec tria inveniantur, sed secundum ea vestigium rei | |
| 1274 subsistenti attribuitur.</p> | |
| 1275 <p title="I q. 45 a. 7 ad 3"><a name="30377"><span class= | |
| 1276 "ref">[30377] Iª q. 45 a. 7 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 1277 dicendum quod etiam processiones personarum sunt causa et ratio | |
| 1278 creationis aliquo modo, ut dictum est.</p> | |
| 1279 <br /> | |
| 1280 <div class="E">Articulus 8</div> | |
| 1281 <p title="I q. 45 a. 8 arg. 1"><a name="30378"><span class= | |
| 1282 "ref">[30378] Iª q. 45 a. 8 arg. 1</span></a> Ad octavum sic | |
| 1283 proceditur. Videtur quod creatio admisceatur in operibus naturae et | |
| 1284 artis. In qualibet enim operatione naturae et artis producitur | |
| 1285 aliqua forma. Sed non producitur ex aliquo, cum non habeat materiam | |
| 1286 partem sui. Ergo producitur ex nihilo. Et sic in qualibet | |
| 1287 operatione naturae et artis est creatio.</p> | |
| 1288 <p title="I q. 45 a. 8 arg. 2"><a name="30379"><span class= | |
| 1289 "ref">[30379] Iª q. 45 a. 8 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 1290 effectus non est potior sua causa. Sed in rebus naturalibus non | |
| 1291 invenitur aliquid agens nisi forma accidentalis, quae est forma | |
| 1292 activa vel passiva. Non ergo per operationem naturae producitur | |
| 1293 forma substantialis. Relinquitur igitur quod sit per | |
| 1294 creationem.</p> | |
| 1295 <p title="I q. 45 a. 8 arg. 3"><a name="30380"><span class= | |
| 1296 "ref">[30380] Iª q. 45 a. 8 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 1297 natura facit sibi simile. Sed quaedam inveniuntur generata in | |
| 1298 natura non ab aliquo sibi simili, sicut patet in animalibus | |
| 1299 generatis per putrefactionem. Ergo eorum forma non est a natura, | |
| 1300 sed a creatione. Et eadem ratio est de aliis.</p> | |
| 1301 <p title="I q. 45 a. 8 arg. 4"><a name="30381"><span class= | |
| 1302 "ref">[30381] Iª q. 45 a. 8 arg. 4</span></a> Praeterea, quod | |
| 1303 non creatur, non est creatura. Si igitur in his quae sunt a natura | |
| 1304 non adiungatur creatio, sequitur quod ea quae sunt a natura, non | |
| 1305 sunt creaturae. Quod est haereticum.</p> | |
| 1306 <p title="I q. 45 a. 8 s. c."><a name="30382"><span class= | |
| 1307 "ref">[30382] Iª q. 45 a. 8 s. c.</span></a> Sed contra est | |
| 1308 quod Augustinus, super Gen. ad Lit., distinguit opus propagationis, | |
| 1309 quod est opus naturae, ab opere creationis.</p> | |
| 1310 <p title="I q. 45 a. 8 co."><a name="30383"><span class= | |
| 1311 "ref">[30383] Iª q. 45 a. 8 co.</span></a> Respondeo dicendum | |
| 1312 quod haec dubitatio inducitur propter formas. Quas quidam posuerunt | |
| 1313 non incipere per actionem naturae, sed prius in materia extitisse, | |
| 1314 ponentes latitationem formarum. Et hoc accidit eis ex ignorantia | |
| 1315 materiae, quia nesciebant distinguere inter potentiam et actum, | |
| 1316 quia enim formae praeexistunt in materia in potentia, posuerunt eas | |
| 1317 simpliciter praeexistere. Alii vero posuerunt formas dari vel | |
| 1318 causari ab agente separato, per modum creationis. Et secundum hoc | |
| 1319 cuilibet operationi naturae adiungitur creatio. Sed hoc accidit eis | |
| 1320 ex ignorantia formae. Non enim considerabant quod forma naturalis | |
| 1321 corporis non est subsistens, sed quo aliquid est, et ideo, cum | |
| 1322 fieri et creari non conveniat proprie nisi rei subsistenti, sicut | |
| 1323 supra dictum est, formarum non est fieri neque creari, sed | |
| 1324 concreata esse. Quod autem proprie fit ab agente naturali, est | |
| 1325 compositum, quod fit ex materia. Unde in operibus naturae non | |
| 1326 admiscetur creatio, sed praesupponitur ad operationem naturae.</p> | |
| 1327 <p title="I q. 45 a. 8 ad 1"><a name="30384"><span class= | |
| 1328 "ref">[30384] Iª q. 45 a. 8 ad 1</span></a> Ad primum ergo | |
| 1329 dicendum quod formae incipiunt esse in actu, compositis factis, non | |
| 1330 quod ipsae fiant per se, sed per accidens tantum.</p> | |
| 1331 <p title="I q. 45 a. 8 ad 2"><a name="30385"><span class= | |
| 1332 "ref">[30385] Iª q. 45 a. 8 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 1333 dicendum quod qualitates activae in natura agunt in virtute | |
| 1334 formarum substantialium. Et ideo agens naturale non solum producit | |
| 1335 sibi simile secundum qualitatem, sed secundum speciem.</p> | |
| 1336 <p title="I q. 45 a. 8 ad 3"><a name="30386"><span class= | |
| 1337 "ref">[30386] Iª q. 45 a. 8 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 1338 dicendum quod ad generationem animalium imperfectorum sufficit | |
| 1339 agens universale, quod est virtus caelestis, cui assimilantur non | |
| 1340 secundum speciem, sed secundum analogiam quandam, neque oportet | |
| 1341 dicere quod eorum formae creantur ab agente separato. Ad | |
| 1342 generationem vero animalium perfectorum non sufficit agens | |
| 1343 universale, sed requiritur agens proprium, quod est generans | |
| 1344 univocum.</p> | |
| 1345 <p title="I q. 45 a. 8 ad 4"><a name="30387"><span class= | |
| 1346 "ref">[30387] Iª q. 45 a. 8 ad 4</span></a> Ad quartum | |
| 1347 dicendum quod operatio naturae non est nisi ex praesuppositione | |
| 1348 principiorum creatorum, et sic ea quae per naturam fiunt, creaturae | |
| 1349 dicuntur.</p> | |
| 1350 <br /> | |
| 1351 <div class="D">Quaestio 46</div> | |
| 1352 <div class="G">Prooemium</div> | |
| 1353 <p title="I q. 46 pr."><a name="30388"><span class="ref">[30388] | |
| 1354 Iª q. 46 pr.</span></a> Consequenter considerandum est de | |
| 1355 principio durationis rerum creatarum. Et circa hoc quaeruntur tria. | |
| 1356 Primo, utrum creaturae semper fuerint. Secundo, utrum eas | |
| 1357 incoepisse sit articulus fidei. Tertio, quomodo Deus dicatur in | |
| 1358 principio caelum et terram creasse.</p> | |
| 1359 <br /> | |
| 1360 <div class="E">Articulus 1</div> | |
| 1361 <p title="I q. 46 a. 1 arg. 1"><a name="30389"><span class= | |
| 1362 "ref">[30389] Iª q. 46 a. 1 arg. 1</span></a> Ad primum sic | |
| 1363 proceditur. Videtur quod universitas creaturarum, quae mundi nomine | |
| 1364 nuncupatur, non incoeperit, sed fuerit ab aeterno. Omne enim quod | |
| 1365 incoepit esse, antequam fuerit, possibile fuit ipsum esse, alioquin | |
| 1366 impossibile fuisset ipsum fieri. Si ergo mundus incoepit esse, | |
| 1367 antequam inciperet, possibile fuit ipsum esse. Sed quod possibile | |
| 1368 est esse, est materia, quae est in potentia ad esse, quod est per | |
| 1369 formam, et ad non esse, quod est per privationem. Si ergo mundus | |
| 1370 incoepit esse, ante mundum fuit materia. Sed non potest esse | |
| 1371 materia sine forma, materia autem mundi cum forma, est mundus. Fuit | |
| 1372 ergo mundus antequam esse inciperet, quod est impossibile.</p> | |
| 1373 <p title="I q. 46 a. 1 arg. 2"><a name="30390"><span class= | |
| 1374 "ref">[30390] Iª q. 46 a. 1 arg. 2</span></a> Praeterea, nihil | |
| 1375 quod habet virtutem ut sit semper, quandoque est et quandoque non | |
| 1376 est, quia ad quantum se extendit virtus alicuius rei, tandiu est. | |
| 1377 Sed omne incorruptibile habet virtutem ut sit semper, non enim | |
| 1378 virtutem habet ad determinatum durationis tempus. Nullum ergo | |
| 1379 incorruptibile quandoque est et quandoque non est. Sed omne quod | |
| 1380 incipit esse, quandoque est et quandoque non est. Nullum ergo | |
| 1381 incorruptibile incipit esse. Sed multa sunt in mundo | |
| 1382 incorruptibilia, ut corpora caelestia, et omnes substantiae | |
| 1383 intellectuales. Ergo mundus non incoepit esse.</p> | |
| 1384 <p title="I q. 46 a. 1 arg. 3"><a name="30391"><span class= | |
| 1385 "ref">[30391] Iª q. 46 a. 1 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 1386 nullum ingenitum incoepit esse. Sed philosophus probat in I | |
| 1387 Physic., quod materia est ingenita; et in I de caelo et mundo, quod | |
| 1388 caelum est ingenitum. Non ergo universitas rerum incoepit esse.</p> | |
| 1389 <p title="I q. 46 a. 1 arg. 4"><a name="30392"><span class= | |
| 1390 "ref">[30392] Iª q. 46 a. 1 arg. 4</span></a> Praeterea, | |
| 1391 vacuum est ubi non est corpus, sed possibile est esse. Sed si | |
| 1392 mundus incoepit esse, ubi nunc est corpus mundi, prius non fuit | |
| 1393 aliquod corpus, et tamen poterat ibi esse, alioquin nunc ibi non | |
| 1394 esset. Ergo ante mundum fuit vacuum, quod est impossibile.</p> | |
| 1395 <p title="I q. 46 a. 1 arg. 5"><a name="30393"><span class= | |
| 1396 "ref">[30393] Iª q. 46 a. 1 arg. 5</span></a> Praeterea, nihil | |
| 1397 de novo incipit moveri, nisi per hoc quod movens vel mobile aliter | |
| 1398 se habet nunc quam prius. Sed quod aliter se habet nunc quam prius, | |
| 1399 movetur. Ergo ante omnem motum de novo incipientem, fuit aliquis | |
| 1400 motus. Motus ergo semper fuit. Ergo et mobile, quia motus non est | |
| 1401 nisi in mobili.</p> | |
| 1402 <p title="I q. 46 a. 1 arg. 6"><a name="30394"><span class= | |
| 1403 "ref">[30394] Iª q. 46 a. 1 arg. 6</span></a> Praeterea, omne | |
| 1404 movens aut est naturale, aut est voluntarium. Sed neutrum incipit | |
| 1405 movere, nisi aliquo motu praeexistente. Natura enim semper eodem | |
| 1406 modo operatur. Unde, nisi praecedat aliqua immutatio vel in natura | |
| 1407 moventis vel in mobili, non incipiet a movente naturali esse motus, | |
| 1408 qui non fuit prius. Voluntas autem absque sui immutatione retardat | |
| 1409 facere quod proponit, sed hoc non est nisi per aliquam immutationem | |
| 1410 quam imaginatur, ad minus ex parte ipsius temporis. Sicut qui vult | |
| 1411 facere domum cras, et non hodie, expectat aliquid futurum cras, | |
| 1412 quod hodie non est; et ad minus expectat quod dies hodiernus | |
| 1413 transeat, et crastinus adveniat; quod sine mutatione non est, quia | |
| 1414 tempus est numerus motus. Relinquitur ergo quod ante omnem motum de | |
| 1415 novo incipientem, fuit alius motus. Et sic idem quod prius.</p> | |
| 1416 <p title="I q. 46 a. 1 arg. 7"><a name="30395"><span class= | |
| 1417 "ref">[30395] Iª q. 46 a. 1 arg. 7</span></a> Praeterea, | |
| 1418 quidquid est semper in principio et semper in fine, nec incipere | |
| 1419 nec desinere potest, quia quod incipit, non est in suo fine; quod | |
| 1420 autem desinit, non est in suo principio. Sed tempus semper est in | |
| 1421 suo principio et fine, quia nihil est temporis nisi nunc, quod est | |
| 1422 finis praeteriti, et principium futuri. Ergo tempus nec incipere | |
| 1423 nec desinere potest. Et per consequens nec motus, cuius numerus | |
| 1424 tempus est.</p> | |
| 1425 <p title="I q. 46 a. 1 arg. 8"><a name="30396"><span class= | |
| 1426 "ref">[30396] Iª q. 46 a. 1 arg. 8</span></a> Praeterea, Deus | |
| 1427 aut est prior mundo natura tantum, aut duratione. Si natura tantum, | |
| 1428 ergo, cum Deus sit ab aeterno, et mundus est ab aeterno. Si autem | |
| 1429 est prior duratione; prius autem et posterius in duratione | |
| 1430 constituunt tempus, ergo ante mundum fuit tempus; quod est | |
| 1431 impossibile.</p> | |
| 1432 <p title="I q. 46 a. 1 arg. 9"><a name="30397"><span class= | |
| 1433 "ref">[30397] Iª q. 46 a. 1 arg. 9</span></a> Praeterea, | |
| 1434 posita causa sufficienti, ponitur effectus, causa enim ad quam non | |
| 1435 sequitur effectus, est causa imperfecta, indigens alio ad hoc quod | |
| 1436 effectus sequatur. Sed Deus est sufficiens causa mundi; et finalis, | |
| 1437 ratione suae bonitatis; et exemplaris, ratione suae sapientiae; et | |
| 1438 effectiva, ratione suae potentiae; ut ex superioribus patet. Cum | |
| 1439 ergo Deus sit ab aeterno, et mundus fuit ab aeterno.</p> | |
| 1440 <p title="I q. 46 a. 1 arg. 10"><a name="30398"><span class= | |
| 1441 "ref">[30398] Iª q. 46 a. 1 arg. 10</span></a> Praeterea, | |
| 1442 cuius actio est aeterna, et effectus aeternus. Sed actio Dei est | |
| 1443 eius substantia, quae est aeterna. Ergo et mundus est aeternus.</p> | |
| 1444 <p title="I q. 46 a. 1 s. c."><a name="30399"><span class= | |
| 1445 "ref">[30399] Iª q. 46 a. 1 s. c.</span></a> Sed contra est | |
| 1446 quod dicitur Ioan. XVII, <i>clarifica me, pater, apud temetipsum, | |
| 1447 claritate quam habui priusquam mundus fieret</i>; et Proverb. VIII, | |
| 1448 <i>dominus possedit me in initio viarum suarum, antequam quidquam | |
| 1449 faceret a principio</i>.</p> | |
| 1450 <p title="I q. 46 a. 1 co."><a name="30400"><span class= | |
| 1451 "ref">[30400] Iª q. 46 a. 1 co.</span></a> Respondeo dicendum | |
| 1452 nihil praeter Deum ab aeterno fuisse. Et hoc quidem ponere non est | |
| 1453 impossibile. Ostensum est enim supra quod voluntas Dei est causa | |
| 1454 rerum. Sic ergo aliqua necesse est esse, sicut necesse est Deum | |
| 1455 velle illa, cum necessitas effectus ex necessitate causae | |
| 1456 dependeat, ut dicitur in V Metaphys. Ostensum est autem supra quod, | |
| 1457 absolute loquendo, non est necesse Deum velle aliquid nisi seipsum. | |
| 1458 Non est ergo necessarium Deum velle quod mundus fuerit semper. Sed | |
| 1459 eatenus mundus est, quatenus Deus vult illum esse, cum esse mundi | |
| 1460 ex voluntate Dei dependeat sicut ex sua causa. Non est igitur | |
| 1461 necessarium mundum semper esse. Unde nec demonstrative probari | |
| 1462 potest. Nec rationes quas ad hoc Aristoteles inducit, sunt | |
| 1463 demonstrativae simpliciter, sed secundum quid, scilicet ad | |
| 1464 contradicendum rationibus antiquorum, ponentium mundum incipere | |
| 1465 secundum quosdam modos in veritate impossibiles. Et hoc apparet ex | |
| 1466 tribus. Primo quidem, quia tam in VIII Physic. quam in I de caelo, | |
| 1467 praemittit quasdam opiniones, ut Anaxagorae et Empedoclis et | |
| 1468 Platonis, contra quos rationes contradictorias inducit. Secundo, | |
| 1469 quia, ubicumque de hac materia loquitur, inducit testimonia | |
| 1470 antiquorum, quod non est demonstratoris, sed probabiliter | |
| 1471 persuadentis. Tertio, quia expresse dicit in I Lib. Topic., quod | |
| 1472 quaedam sunt problemata dialectica, de quibus rationes non habemus, | |
| 1473 ut utrum mundus sit aeternus.</p> | |
| 1474 <p title="I q. 46 a. 1 ad 1"><a name="30401"><span class= | |
| 1475 "ref">[30401] Iª q. 46 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum ergo | |
| 1476 dicendum quod, antequam mundus esset, possibile fuit mundum esse, | |
| 1477 non quidem secundum potentiam passivam, quae est materia; sed | |
| 1478 secundum potentiam activam Dei. Et etiam secundum quod dicitur | |
| 1479 aliquid absolute possibile, non secundum aliquam potentiam sed ex | |
| 1480 sola habitudine terminorum, qui sibi non repugnant; secundum quod | |
| 1481 possibile opponitur impossibili, ut patet per philosophum, in V | |
| 1482 Metaphys.</p> | |
| 1483 <p title="I q. 46 a. 1 ad 2"><a name="30402"><span class= | |
| 1484 "ref">[30402] Iª q. 46 a. 1 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 1485 dicendum quod illud quod habet virtutem ut sit semper ex quo habet | |
| 1486 illam virtutem, non quandoque est et quandoque non est, sed | |
| 1487 antequam haberet illam virtutem, non fuit. Unde haec ratio, quae | |
| 1488 ponitur ab Aristotele in I de caelo, non concludit simpliciter quod | |
| 1489 incorruptibilia non incoeperunt esse, sed quod non incoeperunt esse | |
| 1490 per modum naturalem, quo generabilia et corruptibilia incipiunt | |
| 1491 esse.</p> | |
| 1492 <p title="I q. 46 a. 1 ad 3"><a name="30403"><span class= | |
| 1493 "ref">[30403] Iª q. 46 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 1494 dicendum quod Aristoteles, in I Physic., probat materiam esse | |
| 1495 ingenitam, per hoc quod non habet subiectum de quo sit. In I autem | |
| 1496 de caelo et mundo, probat caelum ingenitum, quia non habet | |
| 1497 contrarium ex quo generetur. Unde patet quod per utrumque non | |
| 1498 concluditur nisi quod materia et caelum non incoeperunt per | |
| 1499 generationem, ut quidam ponebant, praecipue de caelo. Nos autem | |
| 1500 dicimus quod materia et coelum producta sunt in esse per | |
| 1501 creationem, ut ex dictis patet.</p> | |
| 1502 <p title="I q. 46 a. 1 ad 4"><a name="30404"><span class= | |
| 1503 "ref">[30404] Iª q. 46 a. 1 ad 4</span></a> Ad quartum | |
| 1504 dicendum quod ad rationem vacui non sufficit in quo nihil est, sed | |
| 1505 requiritur quod sit spatium capax corporis, in quo non sit corpus, | |
| 1506 ut patet per Aristotelem, in IV Physic. Nos autem dicimus non | |
| 1507 fuisse locum aut spatium ante mundum.</p> | |
| 1508 <p title="I q. 46 a. 1 ad 5"><a name="30405"><span class= | |
| 1509 "ref">[30405] Iª q. 46 a. 1 ad 5</span></a> Ad quintum | |
| 1510 dicendum quod primus motor semper eodem modo se habuit primum autem | |
| 1511 mobile non semper eodem modo se habuit, quia incoepit esse, cum | |
| 1512 prius non fuisset. Sed hoc non fuit per mutationem, sed per | |
| 1513 creationem, quae non est mutatio, ut supra dictum est. Unde patet | |
| 1514 quod haec ratio, quam ponit Aristoteles in VIII Physic., procedit | |
| 1515 contra eos qui ponebant mobilia aeterna, sed motum non aeternum; ut | |
| 1516 patet ex opinionibus Anaxagorae et Empedoclis. Nos autem ponimus, | |
| 1517 ex quo mobilia incoeperunt, semper fuisse motum.</p> | |
| 1518 <p title="I q. 46 a. 1 ad 6"><a name="30406"><span class= | |
| 1519 "ref">[30406] Iª q. 46 a. 1 ad 6</span></a> Ad sextum dicendum | |
| 1520 quod primum agens est agens voluntarium. Et quamvis habuit | |
| 1521 voluntatem aeternam producendi aliquem effectum, non tamen produxit | |
| 1522 aeternum effectum. Nec est necesse quod praesupponatur aliqua | |
| 1523 mutatio, nec etiam propter imaginationem temporis. Aliter enim est | |
| 1524 intelligendum de agente particulari, quod praesupponit aliquid, et | |
| 1525 causat alterum, et aliter de agente universali, quod producit | |
| 1526 totum. Sicut agens particulare producit formam, et praesupponit | |
| 1527 materiam, unde oportet quod formam inducat secundum proportionem ad | |
| 1528 debitam materiam. Unde rationabiliter in ipso consideratur quod | |
| 1529 inducit formam in talem materiam et non in aliam, ex differentia | |
| 1530 materiae ad materiam. Sed hoc non rationabiliter consideratur in | |
| 1531 Deo, qui simul producit formam et materiam, sed consideratur | |
| 1532 rationabiliter in eo, quod ipse producit materiam congruam formae | |
| 1533 et fini. Agens autem particulare praesupponit tempus, sicut et | |
| 1534 materiam. Unde rationabiliter consideratur in eo, quod agit in | |
| 1535 tempore posteriori et non in priori, secundum imaginationem | |
| 1536 successionis temporis post tempus. Sed in agente universali, quod | |
| 1537 producit rem et tempus, non est considerare quod agat nunc et non | |
| 1538 prius, secundum imaginationem temporis post tempus, quasi tempus | |
| 1539 praesupponatur eius actioni, sed considerandum est in eo, quod | |
| 1540 dedit effectui suo tempus quantum voluit, et secundum quod | |
| 1541 conveniens fuit ad suam potentiam demonstrandam. Manifestius enim | |
| 1542 mundus ducit in cognitionem divinae potentiae creantis, si mundus | |
| 1543 non semper fuit, quam si semper fuisset, omne enim quod non semper | |
| 1544 fuit, manifestum est habere causam; sed non ita manifestum est de | |
| 1545 eo quod semper fuit.</p> | |
| 1546 <p title="I q. 46 a. 1 ad 7"><a name="30407"><span class= | |
| 1547 "ref">[30407] Iª q. 46 a. 1 ad 7</span></a> Ad septimum | |
| 1548 dicendum quod, sicut dicitur in IV Physic., prius et posterius est | |
| 1549 in tempore, secundum quod prius et posterius est in motu. Unde | |
| 1550 principium et finis accipienda sunt in tempore, sicut et in motu. | |
| 1551 Supposita autem aeternitate motus, necesse est quod quodlibet | |
| 1552 momentum in motu acceptum sit principium et terminus motus, quod | |
| 1553 non oportet, si motus incipiat. Et eadem ratio est de nunc | |
| 1554 temporis. Et sic patet quod ratio illa instantis nunc, quod semper | |
| 1555 sit principium et finis temporis, praesupponit aeternitatem | |
| 1556 temporis et motus. Unde Aristoteles hanc rationem inducit, in VIII | |
| 1557 Physic., contra eos qui ponebant aeternitatem temporis, sed | |
| 1558 negabant aeternitatem motus.</p> | |
| 1559 <p title="I q. 46 a. 1 ad 8"><a name="30408"><span class= | |
| 1560 "ref">[30408] Iª q. 46 a. 1 ad 8</span></a> Ad octavum | |
| 1561 dicendum quod Deus est prior mundo duratione. Sed ly prius non | |
| 1562 designat prioritatem temporis, sed aeternitatis. Vel dicendum quod | |
| 1563 designat aeternitatem temporis imaginati, et non realiter | |
| 1564 existentis. Sicut, cum dicitur, supra caelum nihil est, ly supra | |
| 1565 designat locum imaginatum tantum, secundum quod possibile est | |
| 1566 imaginari dimensionibus caelestis corporis dimensiones alias | |
| 1567 superaddi.</p> | |
| 1568 <p title="I q. 46 a. 1 ad 9"><a name="30409"><span class= | |
| 1569 "ref">[30409] Iª q. 46 a. 1 ad 9</span></a> Ad nonum dicendum | |
| 1570 quod, sicut effectus sequitur a causa agente naturaliter secundum | |
| 1571 modum suae formae, ita sequitur ab agente per voluntatem secundum | |
| 1572 formam ab eo praeconceptam et definitam, ut ex superioribus patet. | |
| 1573 Licet igitur Deus ab aeterno fuerit sufficiens causa mundi, non | |
| 1574 tamen oportet quod ponatur mundus ab eo productus, nisi secundum | |
| 1575 quod est in praedefinitione suae voluntatis; ut scilicet habeat | |
| 1576 esse post non esse, ut manifestius declaret suum auctorem.</p> | |
| 1577 <p title="I q. 46 a. 1 ad 10"><a name="30410"><span class= | |
| 1578 "ref">[30410] Iª q. 46 a. 1 ad 10</span></a> Ad decimum | |
| 1579 dicendum quod, posita actione, sequitur effectus secundum | |
| 1580 exigentiam formae quae est principium actionis. In agentibus autem | |
| 1581 per voluntatem, quod conceptum est et praedefinitum, accipitur ut | |
| 1582 forma quae est principium actionis. Ex actione igitur Dei aeterna | |
| 1583 non sequitur effectus aeternus, sed qualem Deus voluit, ut scilicet | |
| 1584 haberet esse post non esse.</p> | |
| 1585 <br /> | |
| 1586 <div class="E">Articulus 2</div> | |
| 1587 <p title="I q. 46 a. 2 arg. 1"><a name="30411"><span class= | |
| 1588 "ref">[30411] Iª q. 46 a. 2 arg. 1</span></a> Ad secundum sic | |
| 1589 proceditur. Videtur quod mundum incoepisse non sit articulus fidei, | |
| 1590 sed conclusio demonstrabilis. Omne enim factum habet principium | |
| 1591 suae durationis. Sed demonstrative probari potest quod Deus sit | |
| 1592 causa effectiva mundi, et hoc etiam probabiliores philosophi | |
| 1593 posuerunt. Ergo demonstrative probari potest quod mundus | |
| 1594 incoeperit.</p> | |
| 1595 <p title="I q. 46 a. 2 arg. 2"><a name="30412"><span class= | |
| 1596 "ref">[30412] Iª q. 46 a. 2 arg. 2</span></a> Praeterea, si | |
| 1597 necesse est dicere quod mundus factus est a Deo, aut ergo ex | |
| 1598 nihilo, aut ex aliquo. Sed non ex aliquo, quia sic materia mundi | |
| 1599 praecessisset mundum; contra quod procedunt rationes Aristotelis | |
| 1600 ponentis caelum ingenitum. Ergo oportet dicere quod mundus sit | |
| 1601 factus ex nihilo. Et sic habet esse post non esse. Ergo oportet | |
| 1602 quod esse incoeperit.</p> | |
| 1603 <p title="I q. 46 a. 2 arg. 3"><a name="30413"><span class= | |
| 1604 "ref">[30413] Iª q. 46 a. 2 arg. 3</span></a> Praeterea, omne | |
| 1605 quod operatur per intellectum, a quodam principio operatur, ut | |
| 1606 patet in omnibus artificibus. Sed Deus est agens per intellectum. | |
| 1607 Ergo a quodam principio operatur mundus igitur, qui est eius | |
| 1608 effectus, non fuit semper.</p> | |
| 1609 <p title="I q. 46 a. 2 arg. 4"><a name="30414"><span class= | |
| 1610 "ref">[30414] Iª q. 46 a. 2 arg. 4</span></a> Praeterea, | |
| 1611 manifeste apparet artes aliquas, et habitationes regionum, ex | |
| 1612 determinatis temporibus incoepisse. Sed hoc non esset, si mundus | |
| 1613 semper fuisset. Mundum igitur non semper fuisse manifestum est.</p> | |
| 1614 <p title="I q. 46 a. 2 arg. 5"><a name="30415"><span class= | |
| 1615 "ref">[30415] Iª q. 46 a. 2 arg. 5</span></a> Praeterea, | |
| 1616 certum est nihil Deo aequari posse. Sed si mundus semper fuisset, | |
| 1617 aequipararetur Deo in duratione. Ergo certum est non semper mundum | |
| 1618 fuisse.</p> | |
| 1619 <p title="I q. 46 a. 2 arg. 6"><a name="30416"><span class= | |
| 1620 "ref">[30416] Iª q. 46 a. 2 arg. 6</span></a> Praeterea, si | |
| 1621 mundus semper fuit, infiniti dies praecesserunt diem istum. Sed | |
| 1622 infinita non est pertransire. Ergo nunquam fuisset perventum ad | |
| 1623 hunc diem, quod est manifeste falsum.</p> | |
| 1624 <p title="I q. 46 a. 2 arg. 7"><a name="30417"><span class= | |
| 1625 "ref">[30417] Iª q. 46 a. 2 arg. 7</span></a> Praeterea, si | |
| 1626 mundus fuit aeternus, et generatio fuit ab aeterno. Ergo unus homo | |
| 1627 genitus est ab alio in infinitum. Sed pater est causa efficiens | |
| 1628 filii, ut dicitur in II Physic. Ergo in causis efficientibus est | |
| 1629 procedere in infinitum, quod improbatur in II Metaphys.</p> | |
| 1630 <p title="I q. 46 a. 2 arg. 8"><a name="30418"><span class= | |
| 1631 "ref">[30418] Iª q. 46 a. 2 arg. 8</span></a> Praeterea, si | |
| 1632 mundus et generatio semper fuit, infiniti homines praecesserunt. | |
| 1633 Sed anima hominis est immortalis. Ergo infinitae animae humanae | |
| 1634 nunc essent actu, quod est impossibile. Ergo ex necessitate sciri | |
| 1635 potest quod mundus incoeperit; et non sola fide tenetur.</p> | |
| 1636 <p title="I q. 46 a. 2 s. c."><a name="30419"><span class= | |
| 1637 "ref">[30419] Iª q. 46 a. 2 s. c.</span></a> Sed contra, fidei | |
| 1638 articuli demonstrative probari non possunt, <i>quia fides de non | |
| 1639 apparentibus est</i>, ut dicitur ad Hebr. XI. Sed Deum esse | |
| 1640 creatorem mundi, sic quod mundus incoeperit esse, est articulus | |
| 1641 fidei, dicimus enim, credo in unum Deum et cetera. Et iterum, | |
| 1642 Gregorius dicit, in Homil. I in Ezech., quod Moyses prophetizavit | |
| 1643 de praeterito, dicens in principio creavit Deus caelum et terram; | |
| 1644 in quo novitas mundi traditur. Ergo novitas mundi habetur tantum | |
| 1645 per revelationem. Et ideo non potest probari demonstrative.</p> | |
| 1646 <p title="I q. 46 a. 2 co."><a name="30420"><span class= | |
| 1647 "ref">[30420] Iª q. 46 a. 2 co.</span></a> Respondeo dicendum | |
| 1648 quod mundum non semper fuisse, sola fide tenetur, et demonstrative | |
| 1649 probari non potest, sicut et supra de mysterio Trinitatis dictum | |
| 1650 est. Et huius ratio est, quia novitas mundi non potest | |
| 1651 demonstrationem recipere ex parte ipsius mundi. Demonstrationis | |
| 1652 enim principium est quod quid est. Unumquodque autem, secundum | |
| 1653 rationem suae speciei, abstrahit ab hic et nunc, propter quod | |
| 1654 dicitur quod universalia sunt ubique et semper. Unde demonstrari | |
| 1655 non potest quod homo, aut caelum, aut lapis non semper fuit. | |
| 1656 Similiter etiam neque ex parte causae agentis, quae agit per | |
| 1657 voluntatem. Voluntas enim Dei ratione investigari non potest, nisi | |
| 1658 circa ea quae absolute necesse est Deum velle, talia autem non sunt | |
| 1659 quae circa creaturas vult, ut dictum est. Potest autem voluntas | |
| 1660 divina homini manifestari per revelationem, cui fides innititur. | |
| 1661 Unde mundum incoepisse est credibile, non autem demonstrabile vel | |
| 1662 scibile. Et hoc utile est ut consideretur, ne forte aliquis, quod | |
| 1663 fidei est demonstrare praesumens, rationes non necessarias inducat, | |
| 1664 quae praebeant materiam irridendi infidelibus, existimantibus nos | |
| 1665 propter huiusmodi rationes credere quae fidei sunt.</p> | |
| 1666 <p title="I q. 46 a. 2 ad 1"><a name="30421"><span class= | |
| 1667 "ref">[30421] Iª q. 46 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum ergo | |
| 1668 dicendum quod, sicut dicit Augustinus, XI de Civ. Dei, | |
| 1669 philosophorum ponentium aeternitatem mundi, duplex fuit opinio. | |
| 1670 Quidam enim posuerunt quod substantia mundi non sit a Deo. Et horum | |
| 1671 est intollerabilis error; et ideo ex necessitate refellitur. Quidam | |
| 1672 autem sic posuerunt mundum aeternum, quod tamen mundum a Deo factum | |
| 1673 dixerunt. <i>Non enim mundum temporis volunt habere, sed suae | |
| 1674 creationis initium, ut quodam modo vix intelligibili semper sit | |
| 1675 factus. Id autem quomodo intelligant, invenerunt</i>, ut idem dicit | |
| 1676 in X de Civ. Dei. <i>Sicut enim, inquiunt, si pes ex aeternitate | |
| 1677 semper fuisset in pulvere, semper subesset vestigium, quod a | |
| 1678 calcante factum nemo dubitaret; sic et mundus semper fuit, semper | |
| 1679 existente qui fecit</i>. Et ad hoc intelligendum, considerandum est | |
| 1680 quod causa efficiens quae agit per motum, de necessitate praecedit | |
| 1681 tempore suum effectum, quia effectus non est nisi in termino | |
| 1682 actionis, agens autem omne oportet esse principium actionis. Sed si | |
| 1683 actio sit instantanea, et non successiva, non est necessarium | |
| 1684 faciens esse prius facto duratione; sicut patet in illuminatione. | |
| 1685 Unde dicunt quod non sequitur ex necessitate, si Deus est causa | |
| 1686 activa mundi, quod sit prior mundo duratione, quia creatio, qua | |
| 1687 mundum produxit, non est mutatio successiva, ut supra dictum | |
| 1688 est.</p> | |
| 1689 <p title="I q. 46 a. 2 ad 2"><a name="30422"><span class= | |
| 1690 "ref">[30422] Iª q. 46 a. 2 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 1691 dicendum quod illi qui ponerent mundum aeternum, dicerent mundum | |
| 1692 factum a Deo ex nihilo, non quod factus sit post nihilum, secundum | |
| 1693 quod nos intelligimus per nomen creationis; sed quia non est factus | |
| 1694 de aliquo. Et sic etiam non recusant aliqui eorum creationis nomen, | |
| 1695 ut patet ex Avicenna in sua metaphysica.</p> | |
| 1696 <p title="I q. 46 a. 2 ad 3"><a name="30423"><span class= | |
| 1697 "ref">[30423] Iª q. 46 a. 2 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 1698 dicendum quod illa est ratio Anaxagorae, quae ponitur in III | |
| 1699 Physic. Sed non de necessitate concludit, nisi de intellectu qui | |
| 1700 deliberando investigat quid agendum sit, quod est simile motui. | |
| 1701 Talis autem est intellectus humanus, sed non divinus, ut supra | |
| 1702 patet.</p> | |
| 1703 <p title="I q. 46 a. 2 ad 4"><a name="30424"><span class= | |
| 1704 "ref">[30424] Iª q. 46 a. 2 ad 4</span></a> Ad quartum | |
| 1705 dicendum quod ponentes aeternitatem mundi, ponunt aliquam regionem | |
| 1706 infinities esse mutatam de inhabitabili in habitabilem, et e | |
| 1707 converso. Et similiter ponunt quod artes, propter diversas | |
| 1708 corruptiones et accidentia, infinities fuerunt inventae, et iterum | |
| 1709 corruptae. Unde Aristoteles dicit, in libro Meteor., quod ridiculum | |
| 1710 est ex huiusmodi particularibus mutationibus opinionem accipere de | |
| 1711 novitate mundi totius.</p> | |
| 1712 <p title="I q. 46 a. 2 ad 5"><a name="30425"><span class= | |
| 1713 "ref">[30425] Iª q. 46 a. 2 ad 5</span></a> Ad quintum | |
| 1714 dicendum quod, etsi mundus semper fuisset, non tamen parificaretur | |
| 1715 Deo in aeternitate, ut dicit Boetius, in fine de Consolat., quia | |
| 1716 esse divinum est esse totum simul, absque successione; non autem | |
| 1717 sic est de mundo.</p> | |
| 1718 <p title="I q. 46 a. 2 ad 6"><a name="30426"><span class= | |
| 1719 "ref">[30426] Iª q. 46 a. 2 ad 6</span></a> Ad sextum dicendum | |
| 1720 quod transitus semper intelligitur a termino in terminum. | |
| 1721 Quaecumque autem praeterita dies signetur, ab illa usque ad istam | |
| 1722 sunt finiti dies, qui pertransiri poterunt. Obiectio autem procedit | |
| 1723 ac si, positis extremis, sint media infinita.</p> | |
| 1724 <p title="I q. 46 a. 2 ad 7"><a name="30427"><span class= | |
| 1725 "ref">[30427] Iª q. 46 a. 2 ad 7</span></a> Ad septimum | |
| 1726 dicendum quod in causis efficientibus impossibile est procedere in | |
| 1727 infinitum per se; ut puta si causae quae per se requiruntur ad | |
| 1728 aliquem effectum, multiplicarentur in infinitum; sicut si lapis | |
| 1729 moveretur a baculo, et baculus a manu, et hoc in infinitum. Sed per | |
| 1730 accidens in infinitum procedere in causis agentibus non reputatur | |
| 1731 impossibile; ut puta si omnes causae quae in infinitum | |
| 1732 multiplicantur, non teneant ordinem nisi unius causae, sed earum | |
| 1733 multiplicatio sit per accidens; sicut artifex agit multis martellis | |
| 1734 per accidens, quia unus post unum frangitur. Accidit ergo huic | |
| 1735 martello, quod agat post actionem alterius martelli. Et similiter | |
| 1736 accidit huic homini, inquantum generat, quod sit generatus ab alio, | |
| 1737 generat enim inquantum homo, et non inquantum est filius alterius | |
| 1738 hominis; omnes enim homines generantes habent gradum unum in causis | |
| 1739 efficientibus, scilicet gradum particularis generantis. Unde non | |
| 1740 est impossibile quod homo generetur ab homine in infinitum. Esset | |
| 1741 autem impossibile, si generatio huius hominis dependeret ab hoc | |
| 1742 homine, et a corpore elementari, et a sole, et sic in | |
| 1743 infinitum.</p> | |
| 1744 <p title="I q. 46 a. 2 ad 8"><a name="30428"><span class= | |
| 1745 "ref">[30428] Iª q. 46 a. 2 ad 8</span></a> Ad octavum | |
| 1746 dicendum quod hanc rationem ponentes aeternitatem mundi | |
| 1747 multipliciter effugiunt quidam enim non reputant impossibile esse | |
| 1748 infinitas animas actu; ut patet in metaphysica Algazelis, dicentis | |
| 1749 hoc esse infinitum per accidens. Sed hoc improbatum est superius. | |
| 1750 Quidam vero dicunt animam corrumpi cum corpore. Quidam vero quod ex | |
| 1751 omnibus animabus remanet una tantum. Alii vero, ut Augustinus | |
| 1752 dicit, posuerunt propter hoc circuitum animarum; ut scilicet animae | |
| 1753 separatae a corporibus, post determinata temporum curricula, iterum | |
| 1754 redirent ad corpora. De quibus omnibus in sequentibus est agendum. | |
| 1755 Considerandum tamen quod haec ratio particularis est. Unde posset | |
| 1756 dicere aliquis quod mundus fuit aeternus, vel saltem aliqua | |
| 1757 creatura, ut Angelus; non autem homo. Nos autem intendimus | |
| 1758 universaliter, an aliqua creatura fuerit ab aeterno.</p> | |
| 1759 <br /> | |
| 1760 <div class="E">Articulus 3</div> | |
| 1761 <p title="I q. 46 a. 3 arg. 1"><a name="30429"><span class= | |
| 1762 "ref">[30429] Iª q. 46 a. 3 arg. 1</span></a> Ad tertium sic | |
| 1763 proceditur. Videtur quod creatio rerum non fuit in principio | |
| 1764 temporis. Quod enim non est in tempore, non est in aliquo temporis. | |
| 1765 Sed creatio rerum non fuit in tempore, per creationem enim rerum | |
| 1766 substantia in esse producta est; tempus autem non mensurat | |
| 1767 substantiam rerum, et praecipue incorporalium. Ergo creatio non | |
| 1768 fuit in principio temporis.</p> | |
| 1769 <p title="I q. 46 a. 3 arg. 2"><a name="30430"><span class= | |
| 1770 "ref">[30430] Iª q. 46 a. 3 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 1771 philosophus probat quod omne quod fit, fiebat, et sic omne fieri | |
| 1772 habet prius et posterius. In principio autem temporis, cum sit | |
| 1773 indivisibile, non est prius et posterius. Ergo, cum creari sit | |
| 1774 quoddam fieri, videtur quod res non sint creatae in principio | |
| 1775 temporis.</p> | |
| 1776 <p title="I q. 46 a. 3 arg. 3"><a name="30431"><span class= | |
| 1777 "ref">[30431] Iª q. 46 a. 3 arg. 3</span></a> Praeterea, ipsum | |
| 1778 etiam tempus creatum est. Sed non potest creari in principio | |
| 1779 temporis, cum tempus sit divisibile, principium autem temporis | |
| 1780 indivisibile. Non ergo creatio rerum fuit in principio | |
| 1781 temporis.</p> | |
| 1782 <p title="I q. 46 a. 3 s. c."><a name="30432"><span class= | |
| 1783 "ref">[30432] Iª q. 46 a. 3 s. c.</span></a> Sed contra est | |
| 1784 quod Gen. I dicitur, <i>in principio creavit Deus caelum et | |
| 1785 terram</i>.</p> | |
| 1786 <p title="I q. 46 a. 3 co."><a name="30433"><span class= | |
| 1787 "ref">[30433] Iª q. 46 a. 3 co.</span></a> Respondeo dicendum | |
| 1788 quod illud verbum Genes. I, <i>in principio creavit Deus caelum et | |
| 1789 terram</i>, tripliciter exponitur, ad excludendum tres errores. | |
| 1790 Quidam enim posuerunt mundum semper fuisse, et tempus non habere | |
| 1791 principium. Et ad hoc excludendum, exponitur, in principio, | |
| 1792 scilicet temporis. Quidam vero posuerunt duo esse creationis | |
| 1793 principia, unum bonorum, aliud malorum. Et ad hoc excludendum, | |
| 1794 exponitur, in principio, idest in filio. Sicut enim principium | |
| 1795 effectivum appropriatur patri, propter potentiam, ita principium | |
| 1796 exemplare appropriatur filio, propter sapientiam, ut sicut dicitur, | |
| 1797 omnia in sapientia fecisti, ita intelligatur Deum omnia fecisse in | |
| 1798 principio, idest in filio; secundum illud apostoli ad Coloss. I, in | |
| 1799 ipso, scilicet filio, condita sunt universa. Alii vero dixerunt | |
| 1800 corporalia esse creata a Deo mediantibus creaturis spiritualibus. | |
| 1801 Et ad hoc excludendum, exponitur, in principio creavit Deus caelum | |
| 1802 et terram, idest ante omnia. Quatuor enim ponuntur simul creata, | |
| 1803 scilicet caelum Empyreum, materia corporalis (quae nomine terrae | |
| 1804 intelligitur), tempus, et natura angelica.</p> | |
| 1805 <p title="I q. 46 a. 3 ad 1"><a name="30434"><span class= | |
| 1806 "ref">[30434] Iª q. 46 a. 3 ad 1</span></a> Ad primum ergo | |
| 1807 dicendum quod non dicuntur in principio temporis res esse creatae, | |
| 1808 quasi principium temporis sit creationis mensura sed quia simul cum | |
| 1809 tempore caelum et terra creata sunt.</p> | |
| 1810 <p title="I q. 46 a. 3 ad 2"><a name="30435"><span class= | |
| 1811 "ref">[30435] Iª q. 46 a. 3 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 1812 dicendum quod verbum illud philosophi intelligitur de fieri quod | |
| 1813 est per motum, vel quod est terminus motus. Quia cum in quolibet | |
| 1814 motu sit accipere prius et posterius, ante quodcumque signum in | |
| 1815 motu signato, dum scilicet aliquid est in moveri et fieri, est | |
| 1816 accipere prius, et etiam aliquid post ipsum, quia quod est in | |
| 1817 principio motus, vel in termino, non est in moveri. Creatio autem | |
| 1818 neque est motus neque terminus motus, ut supra dictum est. Unde sic | |
| 1819 aliquid creatur, quod non prius creabatur.</p> | |
| 1820 <p title="I q. 46 a. 3 ad 3"><a name="30436"><span class= | |
| 1821 "ref">[30436] Iª q. 46 a. 3 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 1822 dicendum quod nihil fit nisi secundum quod est. Nihil autem est | |
| 1823 temporis nisi nunc. Unde non potest fieri nisi secundum aliquod | |
| 1824 nunc, non quia in ipso primo nunc sit tempus, sed quia ab eo | |
| 1825 incipit tempus.</p> | |
| 1826 <br /> | |
| 1827 <div class="D">Quaestio 47</div> | |
| 1828 <div class="G">Prooemium</div> | |
| 1829 <p title="I q. 47 pr."><a name="30437"><span class="ref">[30437] | |
| 1830 Iª q. 47 pr.</span></a> Post productionem creaturarum in esse, | |
| 1831 considerandum est de distinctione earum. Erit autem haec | |
| 1832 consideratio tripartita. Nam primo considerabimus de distinctione | |
| 1833 rerum in communi; secundo, de distinctione boni et mali; tertio, de | |
| 1834 distinctione spiritualis et corporalis creaturae. Circa primum | |
| 1835 quaeruntur tria. Primo, de ipsa rerum multitudine seu distinctione. | |
| 1836 Secundo, de earum inaequalitate. Tertio, de unitate mundi.</p> | |
| 1837 <br /> | |
| 1838 <div class="E">Articulus 1</div> | |
| 1839 <p title="I q. 47 a. 1 arg. 1"><a name="30438"><span class= | |
| 1840 "ref">[30438] Iª q. 47 a. 1 arg. 1</span></a> Ad primum sic | |
| 1841 proceditur. Videtur quod rerum multitudo et distinctio non sit a | |
| 1842 Deo. Unum enim semper natum est unum facere. Sed Deus est maxime | |
| 1843 unus, ut ex praemissis patet. Ergo non producit nisi unum | |
| 1844 effectum.</p> | |
| 1845 <p title="I q. 47 a. 1 arg. 2"><a name="30439"><span class= | |
| 1846 "ref">[30439] Iª q. 47 a. 1 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 1847 exemplatum assimilatur suo exemplari. Sed Deus est causa exemplaris | |
| 1848 sui effectus, ut supra dictum est. Ergo, cum Deus sit unus, | |
| 1849 effectus eius est unus tantum, et non distinctus.</p> | |
| 1850 <p title="I q. 47 a. 1 arg. 3"><a name="30440"><span class= | |
| 1851 "ref">[30440] Iª q. 47 a. 1 arg. 3</span></a> Praeterea, ea | |
| 1852 quae sunt ad finem, proportionantur fini. Sed finis creaturae est | |
| 1853 unus, scilicet divina bonitas, ut supra ostensum est. Ergo effectus | |
| 1854 Dei non est nisi unus.</p> | |
| 1855 <p title="I q. 47 a. 1 s. c."><a name="30441"><span class= | |
| 1856 "ref">[30441] Iª q. 47 a. 1 s. c.</span></a> Sed contra est | |
| 1857 quod dicitur Gen. I, quod <i>Deus distinxit lucem a tenebris, et | |
| 1858 divisit aquas ab aquis</i>. Ergo distinctio et multitudo rerum est | |
| 1859 a Deo.</p> | |
| 1860 <p title="I q. 47 a. 1 co."><a name="30442"><span class= | |
| 1861 "ref">[30442] Iª q. 47 a. 1 co.</span></a> Respondeo dicendum | |
| 1862 quod causam distinctionis rerum multipliciter aliqui assignaverunt. | |
| 1863 Quidam enim attribuerunt eam materiae, vel soli, vel simul cum | |
| 1864 agente. Soli quidem materiae, sicut Democritus, et omnes antiqui | |
| 1865 naturales, ponentes solam causam materialem, secundum quos | |
| 1866 distinctio rerum provenit a casu, secundum motum materiae. Materiae | |
| 1867 vero et agenti simul distinctionem et multitudinem rerum attribuit | |
| 1868 Anaxagoras, qui posuit intellectum distinguentem res, extrahendo | |
| 1869 quod erat permixtum in materia. Sed hoc non potest stare propter | |
| 1870 duo. Primo quidem, quia supra ostensum est quod etiam ipsa materia | |
| 1871 a Deo creata est. Unde oportet et distinctionem, si qua est ex | |
| 1872 parte materiae, in altiorem causam reducere. Secundo, quia materia | |
| 1873 est propter formam, et non e converso. Distinctio autem rerum est | |
| 1874 per formas proprias. Non ergo distinctio est in rebus propter | |
| 1875 materiam, sed potius e converso in materia creata est difformitas, | |
| 1876 ut esset diversis formis accommodata. Quidam vero attribuerunt | |
| 1877 distinctionem rerum secundis agentibus. Sicut Avicenna, qui dixit | |
| 1878 quod Deus, intelligendo se, produxit intelligentiam primam, in qua, | |
| 1879 quia non est suum esse, ex necessitate incidit compositio potentiae | |
| 1880 et actus, ut infra patebit. Sic igitur prima intelligentia, | |
| 1881 inquantum intelligit causam primam, produxit secundam | |
| 1882 intelligentiam; inquantum autem intelligit se secundum quod est in | |
| 1883 potentia, produxit corpus caeli, quod movet; inquantum vero | |
| 1884 intelligit se secundum illud quod habet de actu, produxit animam | |
| 1885 caeli. Sed hoc non potest stare propter duo. Primo quidem, quia | |
| 1886 supra ostensum est quod creare solius Dei est. Unde ea quae non | |
| 1887 possunt causari nisi per creationem, a solo Deo producuntur, et | |
| 1888 haec sunt omnia quae non subiacent generationi et corruptioni. | |
| 1889 Secundo, quia secundum hanc positionem, non proveniret ex | |
| 1890 intentione primi agentis universitas rerum, sed ex concursu | |
| 1891 multarum causarum agentium. Tale autem dicimus provenire a casu. | |
| 1892 Sic igitur complementum universi, quod in diversitate rerum | |
| 1893 consistit, esset a casu, quod est impossibile. Unde dicendum est | |
| 1894 quod distinctio rerum et multitudo est ex intentione primi agentis, | |
| 1895 quod est Deus. Produxit enim res in esse propter suam bonitatem | |
| 1896 communicandam creaturis, et per eas repraesentandam. Et quia per | |
| 1897 unam creaturam sufficienter repraesentari non potest, produxit | |
| 1898 multas creaturas et diversas, ut quod deest uni ad repraesentandam | |
| 1899 divinam bonitatem, suppleatur ex alia, nam bonitas quae in Deo est | |
| 1900 simpliciter et uniformiter, in creaturis est multipliciter et | |
| 1901 divisim. Unde perfectius participat divinam bonitatem, et | |
| 1902 repraesentat eam, totum universum, quam alia quaecumque creatura. | |
| 1903 Et quia ex divina sapientia est causa distinctionis rerum, ideo | |
| 1904 Moyses dicit res esse distinctas verbo Dei, quod est conceptio | |
| 1905 sapientiae. Et hoc est quod dicitur Gen. I, <i>dixit Deus, fiat | |
| 1906 lux. Et divisit lucem a tenebris</i>.</p> | |
| 1907 <p title="I q. 47 a. 1 ad 1"><a name="30443"><span class= | |
| 1908 "ref">[30443] Iª q. 47 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum ergo | |
| 1909 dicendum quod agens per naturam agit per formam per quam est, quae | |
| 1910 unius tantum est una, et ideo non agit nisi unum. Agens autem | |
| 1911 voluntarium, quale est Deus, ut supra ostensum est, agit per formam | |
| 1912 intellectam. Cum igitur Deum multa intelligere non repugnet unitati | |
| 1913 et simplicitati ipsius, ut supra ostensum est, relinquitur quod, | |
| 1914 licet sit unus, possit multa facere.</p> | |
| 1915 <p title="I q. 47 a. 1 ad 2"><a name="30444"><span class= | |
| 1916 "ref">[30444] Iª q. 47 a. 1 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 1917 dicendum quod ratio illa teneret de exemplato quod perfecte | |
| 1918 repraesentat exemplar, quod non multiplicatur nisi materialiter. | |
| 1919 Unde imago increata, quae est perfecta, est una tantum. Sed nulla | |
| 1920 creatura repraesentat perfecte exemplar primum, quod est divina | |
| 1921 essentia. Et ideo potest per multa repraesentari. Et tamen secundum | |
| 1922 quod ideae dicuntur exemplaria, pluralitati rerum correspondet in | |
| 1923 mente divina pluralitas idearum.</p> | |
| 1924 <p title="I q. 47 a. 1 ad 3"><a name="30445"><span class= | |
| 1925 "ref">[30445] Iª q. 47 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 1926 dicendum quod in speculativis medium demonstrationis, quod perfecte | |
| 1927 demonstrat conclusionem, est unum tantum, sed media probabilia sunt | |
| 1928 multa. Et similiter in operativis, quando id quod est ad finem | |
| 1929 adaequat, ut ita dixerim, finem, non requiritur quod sit nisi unum | |
| 1930 tantum. Sed creatura non sic se habet ad finem qui est Deus. Unde | |
| 1931 oportuit creaturas multiplicari.</p> | |
| 1932 <br /> | |
| 1933 <div class="E">Articulus 2</div> | |
| 1934 <p title="I q. 47 a. 2 arg. 1"><a name="30446"><span class= | |
| 1935 "ref">[30446] Iª q. 47 a. 2 arg. 1</span></a> Ad secundum sic | |
| 1936 proceditur. Videtur quod inaequalitas rerum non sit a Deo. Optimi | |
| 1937 enim est optima adducere. Sed inter optima unum non est maius | |
| 1938 altero. Ergo Dei, qui est optimus, est omnia aequalia facere.</p> | |
| 1939 <p title="I q. 47 a. 2 arg. 2"><a name="30447"><span class= | |
| 1940 "ref">[30447] Iª q. 47 a. 2 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 1941 aequalitas est effectus unitatis, ut dicitur in V Metaphys. Sed | |
| 1942 Deus est unus. Ergo fecit omnia aequalia.</p> | |
| 1943 <p title="I q. 47 a. 2 arg. 3"><a name="30448"><span class= | |
| 1944 "ref">[30448] Iª q. 47 a. 2 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 1945 iustitiae est inaequalia inaequalibus dare. Sed Deus est iustus in | |
| 1946 omnibus operibus suis. Cum ergo operationi eius, qua esse rebus | |
| 1947 communicat, non praesupponatur aliqua inaequalitas rerum, videtur | |
| 1948 quod fecerit omnia aequalia.</p> | |
| 1949 <p title="I q. 47 a. 2 s. c."><a name="30449"><span class= | |
| 1950 "ref">[30449] Iª q. 47 a. 2 s. c.</span></a> Sed contra est | |
| 1951 quod dicitur Eccli. XXXIII, <i>quare dies diem superat, et iterum | |
| 1952 lux lucem, et annus annum, sol solem? A domini scientia separata | |
| 1953 sunt</i>.</p> | |
| 1954 <p title="I q. 47 a. 2 co."><a name="30450"><span class= | |
| 1955 "ref">[30450] Iª q. 47 a. 2 co.</span></a> Respondeo dicendum | |
| 1956 quod Origenes, volens excludere positionem ponentium distinctionem | |
| 1957 in rebus ex contrarietate principiorum boni et mali, posuit a Deo a | |
| 1958 principio omnia creata esse aequalia. Dicit enim quod Deus primo | |
| 1959 creavit creaturas rationales tantum, et omnes aequales, in quibus | |
| 1960 primo exorta est inaequalitas ex libero arbitrio, quibusdam | |
| 1961 conversis in Deum secundum magis et minus, quibusdam etiam secundum | |
| 1962 magis et minus a Deo aversis. Illae igitur rationales creaturae | |
| 1963 quae ad Deum per liberum arbitrium conversae sunt, promotae sunt ad | |
| 1964 diversos ordines Angelorum, pro diversitate meritorum. Illae autem | |
| 1965 quae aversae sunt a Deo, sunt corporibus alligatae diversis, | |
| 1966 secundum diversitatem peccati, et hanc causam dicit esse creationis | |
| 1967 et diversitatis corporum. Sed secundum hoc, universitas corporalium | |
| 1968 creaturarum non esset propter bonitatem Dei communicandam | |
| 1969 creaturis, sed ad puniendum peccatum. Quod est contra illud quod | |
| 1970 dicitur Gen. I, <i>vidit Deus cuncta quae fecerat, et erant valde | |
| 1971 bona</i>. Et ut Augustinus dicit, XI de Civ. Dei, <i>quid stultius | |
| 1972 dici potest, quam istum solem, ut in uno mundo unus esset, non | |
| 1973 decori pulchritudinis, vel saluti rerum corporalium consuluisse | |
| 1974 artificem Deum; sed hoc potius evenisse, quia una anima sic | |
| 1975 peccaverat? Ac per hoc, si centum animae peccassent, centum soles | |
| 1976 haberet hic mundus</i>. Et ideo dicendum est quod, sicut sapientia | |
| 1977 Dei est causa distinctionis rerum, ita et inaequalitatis. Quod sic | |
| 1978 patet. Duplex enim distinctio invenitur in rebus, una formalis, in | |
| 1979 his quae differunt specie; alia vero materialis, in his quae | |
| 1980 differunt numero tantum. Cum autem materia sit propter formam, | |
| 1981 distinctio materialis est propter formalem. Unde videmus quod in | |
| 1982 rebus incorruptibilibus non est nisi unum individuum unius speciei, | |
| 1983 quia species sufficienter conservatur in uno, in generabilibus | |
| 1984 autem et corruptibilibus, sunt multa individua unius speciei, ad | |
| 1985 conservationem speciei. Ex quo patet quod principalior est | |
| 1986 distinctio formalis quam materialis. Distinctio autem formalis | |
| 1987 semper requirit inaequalitatem, quia, ut dicitur in VIII Metaphys., | |
| 1988 formae rerum sunt sicut numeri, in quibus species variantur per | |
| 1989 additionem vel subtractionem unitatis. Unde in rebus naturalibus | |
| 1990 gradatim species ordinatae esse videntur, sicut mixta perfectiora | |
| 1991 sunt elementis, et plantae corporibus mineralibus, et animalia | |
| 1992 plantis, et homines aliis animalibus; et in singulis horum una | |
| 1993 species perfectior aliis invenitur. Sicut ergo divina sapientia | |
| 1994 causa est distinctionis rerum propter perfectionem universi, ita et | |
| 1995 inaequalitatis. Non enim esset perfectum universum, si tantum unus | |
| 1996 gradus bonitatis inveniretur in rebus.</p> | |
| 1997 <p title="I q. 47 a. 2 ad 1"><a name="30451"><span class= | |
| 1998 "ref">[30451] Iª q. 47 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum ergo | |
| 1999 dicendum quod optimi agentis est producere totum effectum suum | |
| 2000 optimum, non tamen quod quamlibet partem totius faciat optimam | |
| 2001 simpliciter, sed optimam secundum proportionem ad totum, tolleretur | |
| 2002 enim bonitas animalis, si quaelibet pars eius oculi haberet | |
| 2003 dignitatem. Sic igitur et Deus totum universum constituit optimum, | |
| 2004 secundum modum creaturae, non autem singulas creaturas, sed unam | |
| 2005 alia meliorem. Et ideo de singulis creaturis dicitur Gen. I, | |
| 2006 <i>vidit Deus lucem quod esset bona</i>, et similiter de singulis, | |
| 2007 sed de omnibus simul dicitur, <i>vidit Deus cuncta quae fecerat, et | |
| 2008 erant valde bona</i>.</p> | |
| 2009 <p title="I q. 47 a. 2 ad 2"><a name="30452"><span class= | |
| 2010 "ref">[30452] Iª q. 47 a. 2 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 2011 dicendum quod primum quod procedit ab unitate, est aequalitas; et | |
| 2012 deinde procedit multiplicitas. Et ideo a patre, cui, secundum | |
| 2013 Augustinum, appropriatur unitas, processit filius, cui appropriatur | |
| 2014 aequalitas; et deinde creatura, cui competit inaequalitas. Sed | |
| 2015 tamen etiam a creaturis participatur quaedam aequalitas, scilicet | |
| 2016 proportionis.</p> | |
| 2017 <p title="I q. 47 a. 2 ad 3"><a name="30453"><span class= | |
| 2018 "ref">[30453] Iª q. 47 a. 2 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 2019 dicendum quod ratio illa est quae movit Origenem, sed non habet | |
| 2020 locum nisi in retributione praemiorum, quorum inaequalitas debetur | |
| 2021 inaequalibus meritis. Sed in constitutione rerum non est | |
| 2022 inaequalitas partium per quamcumque inaequalitatem praecedentem vel | |
| 2023 meritorum vel etiam dispositionis materiae; sed propter | |
| 2024 perfectionem totius. Ut patet etiam in operibus artis, non enim | |
| 2025 propter hoc differt tectum a fundamento, quia habet diversam | |
| 2026 materiam; sed ut sit domus perfecta ex diversis partibus, quaerit | |
| 2027 artifex diversam materiam, et faceret eam si posset.</p> | |
| 2028 <br /> | |
| 2029 <div class="E">Articulus 3</div> | |
| 2030 <p title="I q. 47 a. 3 arg. 1"><a name="30454"><span class= | |
| 2031 "ref">[30454] Iª q. 47 a. 3 arg. 1</span></a> Ad tertium sic | |
| 2032 proceditur. Videtur quod non sit unus mundus tantum, sed plures. | |
| 2033 Quia, ut Augustinus dicit, in libro octoginta trium quaest., | |
| 2034 inconveniens est dicere quod Deus sine ratione res creavit. Sed ea | |
| 2035 ratione qua creavit unum, potuit creare multos, cum eius potentia | |
| 2036 non sit limitata ad unius mundi creationem, sed est infinita, ut | |
| 2037 supra ostensum est. Ergo Deus plures mundos produxit.</p> | |
| 2038 <p title="I q. 47 a. 3 arg. 2"><a name="30455"><span class= | |
| 2039 "ref">[30455] Iª q. 47 a. 3 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 2040 natura facit quod melius est, et multo magis Deus. Sed melius esset | |
| 2041 esse plures mundos quam unum, quia plura bona paucioribus meliora | |
| 2042 sunt. Ergo plures mundi facti sunt a Deo.</p> | |
| 2043 <p title="I q. 47 a. 3 arg. 3"><a name="30456"><span class= | |
| 2044 "ref">[30456] Iª q. 47 a. 3 arg. 3</span></a> Praeterea, omne | |
| 2045 quod habet formam in materia, potest multiplicari secundum numerum, | |
| 2046 manente eadem specie, quia multiplicatio secundum numerum est ex | |
| 2047 materia. Sed mundus habet formam in materia, sicut enim cum dico | |
| 2048 homo, significo formam, cum autem dico hic homo, significo formam | |
| 2049 in materia; ita, cum dicitur mundus, significatur forma, cum autem | |
| 2050 dicitur hic mundus, significatur forma in materia. Ergo nihil | |
| 2051 prohibet esse plures mundos.</p> | |
| 2052 <p title="I q. 47 a. 3 s. c."><a name="30457"><span class= | |
| 2053 "ref">[30457] Iª q. 47 a. 3 s. c.</span></a> Sed contra est | |
| 2054 quod dicitur Ioan. I, <i>mundus per ipsum factus est</i>; ubi | |
| 2055 singulariter mundum nominavit, quasi uno solo mundo existente.</p> | |
| 2056 <p title="I q. 47 a. 3 co."><a name="30458"><span class= | |
| 2057 "ref">[30458] Iª q. 47 a. 3 co.</span></a> Respondeo dicendum | |
| 2058 quod ipse ordo in rebus sic a Deo creatis existens, unitatem mundi | |
| 2059 manifestat. Mundus enim iste unus dicitur unitate ordinis, secundum | |
| 2060 quod quaedam ad alia ordinantur. Quaecumque autem sunt a Deo, | |
| 2061 ordinem habent ad invicem et ad ipsum Deum, ut supra ostensum est. | |
| 2062 Unde necesse est quod omnia ad unum mundum pertineant. Et ideo illi | |
| 2063 potuerunt ponere plures mundos, qui causam mundi non posuerunt | |
| 2064 aliquam sapientiam ordinantem, sed casum; ut Democritus, qui dixit | |
| 2065 ex concursu atomorum factum esse hunc mundum, et alios | |
| 2066 infinitos.</p> | |
| 2067 <p title="I q. 47 a. 3 ad 1"><a name="30459"><span class= | |
| 2068 "ref">[30459] Iª q. 47 a. 3 ad 1</span></a> Ad primum ergo | |
| 2069 dicendum quod haec ratio est quare mundus est unus, quia debent | |
| 2070 omnia esse ordinata uno ordine, et ad unum. Propter quod | |
| 2071 Aristoteles, in XII Metaphys., ex unitate ordinis in rebus | |
| 2072 existentis concludit unitatem Dei gubernantis. Et Plato ex unitate | |
| 2073 exemplaris probat unitatem mundi, quasi exemplati.</p> | |
| 2074 <p title="I q. 47 a. 3 ad 2"><a name="30460"><span class= | |
| 2075 "ref">[30460] Iª q. 47 a. 3 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 2076 dicendum quod nullum agens intendit pluralitatem materialem ut | |
| 2077 finem, quia materialis multitudo non habet certum terminum, sed de | |
| 2078 se tendit in infinitum; infinitum autem repugnat rationi finis. Cum | |
| 2079 autem dicitur plures mundos esse meliores quam unum, hoc dicitur | |
| 2080 secundum multitudinem materialem. Tale autem melius non est de | |
| 2081 intentione Dei agentis, quia eadem ratione dici posset quod, si | |
| 2082 fecisset duos, melius esset quod essent tres; et sic in | |
| 2083 infinitum.</p> | |
| 2084 <p title="I q. 47 a. 3 ad 3"><a name="30461"><span class= | |
| 2085 "ref">[30461] Iª q. 47 a. 3 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 2086 dicendum quod mundus constat ex sua tota materia. Non enim est | |
| 2087 possibile esse aliam terram quam istam, quia omnis terra ferretur | |
| 2088 naturaliter ad hoc medium, ubicumque esset. Et eadem ratio est de | |
| 2089 aliis corporibus quae sunt partes mundi.</p> | |
| 2090 <br /> | |
| 2091 <div class="D">Quaestio 48</div> | |
| 2092 <div class="G">Prooemium</div> | |
| 2093 <p title="I q. 48 pr."><a name="30462"><span class="ref">[30462] | |
| 2094 Iª q. 48 pr.</span></a> Deinde considerandum est de | |
| 2095 distinctione rerum in speciali. Et primo, de distinctione boni et | |
| 2096 mali; deinde de distinctione spiritualis et corporalis creaturae. | |
| 2097 Circa primum, quaerendum est de malo; et de causa mali. Circa malum | |
| 2098 quaeruntur sex. Primo, utrum malum sit natura aliqua. Secundo, | |
| 2099 utrum malum inveniatur in rebus. Tertio, utrum bonum sit subiectum | |
| 2100 mali. Quarto, utrum malum totaliter corrumpat bonum. Quinto, de | |
| 2101 divisione mali per poenam et culpam. Sexto, quid habeat plus de | |
| 2102 ratione mali, utrum poena vel culpa.</p> | |
| 2103 <br /> | |
| 2104 <div class="E">Articulus 1</div> | |
| 2105 <p title="I q. 48 a. 1 arg. 1"><a name="30463"><span class= | |
| 2106 "ref">[30463] Iª q. 48 a. 1 arg. 1</span></a> Ad primum sic | |
| 2107 proceditur. Videtur quod malum sit natura quaedam. Quia omne genus | |
| 2108 est natura quaedam. Sed malum est quoddam genus, dicitur enim in | |
| 2109 praedicamentis, quod <i>bonum et malum non sunt in genere, sed sunt | |
| 2110 genera aliorum</i>. Ergo malum est natura quaedam.</p> | |
| 2111 <p title="I q. 48 a. 1 arg. 2"><a name="30464"><span class= | |
| 2112 "ref">[30464] Iª q. 48 a. 1 arg. 2</span></a> Praeterea, omnis | |
| 2113 differentia constitutiva alicuius speciei est natura quaedam. Malum | |
| 2114 autem est differentia constitutiva in moralibus, differt enim | |
| 2115 specie malus habitus a bono, ut liberalitas ab illiberalitate. Ergo | |
| 2116 malum significat naturam quandam.</p> | |
| 2117 <p title="I q. 48 a. 1 arg. 3"><a name="30465"><span class= | |
| 2118 "ref">[30465] Iª q. 48 a. 1 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 2119 utrumque contrariorum est natura quaedam. Sed malum et bonum non | |
| 2120 opponuntur ut privatio et habitus, sed ut contraria, ut probat | |
| 2121 philosophus, in praedicamentis, per hoc quod inter bonum et malum | |
| 2122 est aliquid medium, et a malo potest fieri reditus ad bonum. Ergo | |
| 2123 malum significat naturam quandam.</p> | |
| 2124 <p title="I q. 48 a. 1 arg. 4"><a name="30466"><span class= | |
| 2125 "ref">[30466] Iª q. 48 a. 1 arg. 4</span></a> Praeterea, quod | |
| 2126 non est, non agit. Sed malum agit, quia corrumpit bonum. Ergo malum | |
| 2127 est quoddam ens, et natura quaedam.</p> | |
| 2128 <p title="I q. 48 a. 1 arg. 5"><a name="30467"><span class= | |
| 2129 "ref">[30467] Iª q. 48 a. 1 arg. 5</span></a> Praeterea, ad | |
| 2130 perfectionem universitatis rerum non pertinet nisi quod est ens et | |
| 2131 natura quaedam. Sed malum pertinet ad perfectionem universitatis | |
| 2132 rerum, dicit enim Augustinus, in Enchirid., quod <i>ex omnibus | |
| 2133 consistit universitatis admirabilis pulchritudo; in qua etiam illud | |
| 2134 quod malum dicitur, bene ordinatum, et suo loco positum, eminentius | |
| 2135 commendat bona</i>. Ergo malum est natura quaedam.</p> | |
| 2136 <p title="I q. 48 a. 1 s. c."><a name="30468"><span class= | |
| 2137 "ref">[30468] Iª q. 48 a. 1 s. c.</span></a> Sed contra est | |
| 2138 quod Dionysius dicit, IV cap. de Div. Nom., <i>malum non est | |
| 2139 existens neque bonum</i>.</p> | |
| 2140 <p title="I q. 48 a. 1 co."><a name="30469"><span class= | |
| 2141 "ref">[30469] Iª q. 48 a. 1 co.</span></a> Respondeo dicendum | |
| 2142 quod unum oppositorum cognoscitur per alterum, sicut per lucem | |
| 2143 tenebra. Unde et quid sit malum, oportet ex ratione boni accipere. | |
| 2144 Diximus autem supra quod bonum est omne id quod est appetibile, et | |
| 2145 sic, cum omnis natura appetat suum esse et suam perfectionem, | |
| 2146 necesse est dicere quod esse et perfectio cuiuscumque naturae | |
| 2147 rationem habeat bonitatis. Unde non potest esse quod malum | |
| 2148 significet quoddam esse, aut quandam formam seu naturam. | |
| 2149 Relinquitur ergo quod nomine mali significetur quaedam absentia | |
| 2150 boni. Et pro tanto dicitur quod malum neque est existens nec bonum, | |
| 2151 quia cum ens, inquantum huiusmodi, sit bonum, eadem est remotio | |
| 2152 utrorumque.</p> | |
| 2153 <p title="I q. 48 a. 1 ad 1"><a name="30470"><span class= | |
| 2154 "ref">[30470] Iª q. 48 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum ergo | |
| 2155 dicendum quod Aristoteles ibi loquitur secundum opinionem | |
| 2156 Pythagoricorum, qui malum existimabant esse naturam quandam, et | |
| 2157 ideo ponebant bonum et malum genera. Consuevit enim Aristoteles, et | |
| 2158 praecipue in libris logicalibus, ponere exempla quae probabilia | |
| 2159 erant suo tempore, secundum opinionem aliquorum philosophorum. Vel | |
| 2160 dicendum, sicut dicit philosophus in X Metaphys., quod <i>prima | |
| 2161 contrarietas est habitus et privatio</i>, quia scilicet in omnibus | |
| 2162 contrariis salvatur, cum semper unum contrariorum sit imperfectum | |
| 2163 respectu alterius, ut nigrum respectu albi, et amarum respectu | |
| 2164 dulcis. Et pro tanto bonum et malum dicuntur genera, non | |
| 2165 simpliciter, sed contrariorum, quia sicut omnis forma habet | |
| 2166 rationem boni, ita omnis privatio, inquantum huiusmodi, habet | |
| 2167 rationem mali.</p> | |
| 2168 <p title="I q. 48 a. 1 ad 2"><a name="30471"><span class= | |
| 2169 "ref">[30471] Iª q. 48 a. 1 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 2170 dicendum quod bonum et malum non sunt differentiae constitutivae | |
| 2171 nisi in moralibus, quae recipiunt speciem ex fine, qui est obiectum | |
| 2172 voluntatis, a qua moralia dependent. Et quia bonum habet rationem | |
| 2173 finis, ideo bonum et malum sunt differentiae specificae in | |
| 2174 moralibus; bonum per se, sed malum inquantum est remotio debiti | |
| 2175 finis. Nec tamen remotio debiti finis constituit speciem in | |
| 2176 moralibus, nisi secundum quod adiungitur fini indebito, sicut neque | |
| 2177 in naturalibus invenitur privatio formae substantialis, nisi | |
| 2178 adiuncta alteri formae. Sic igitur malum quod est differentia | |
| 2179 constitutiva in moralibus, est quoddam bonum adiunctum privationi | |
| 2180 alterius boni, sicut finis intemperati est, non quidem carere bono | |
| 2181 rationis, sed delectabile sensus absque ordine rationis. Unde | |
| 2182 malum, inquantum malum, non est differentia constitutiva; sed | |
| 2183 ratione boni adiuncti.</p> | |
| 2184 <p title="I q. 48 a. 1 ad 3"><a name="30472"><span class= | |
| 2185 "ref">[30472] Iª q. 48 a. 1 ad 3</span></a> Et per hoc etiam | |
| 2186 patet responsio ad tertium. Nam ibi philosophus loquitur de bono et | |
| 2187 malo, secundum quod inveniuntur in moralibus. Sic enim inter bonum | |
| 2188 et malum invenitur medium, prout bonum dicitur quod est ordinatum; | |
| 2189 malum autem, quod non solum est deordinatum, sed etiam nocivum | |
| 2190 alteri. Unde dicit philosophus in IV Ethic., quod prodigus vanus | |
| 2191 quidem est, sed non malus. Ab hoc etiam malo quod est secundum | |
| 2192 morem, contingit fieri reditum ad bonum; non autem ex quocumque | |
| 2193 malo. Non enim ex caecitate fit reditus ad visionem, cum tamen | |
| 2194 caecitas sit malum quoddam.</p> | |
| 2195 <p title="I q. 48 a. 1 ad 4"><a name="30473"><span class= | |
| 2196 "ref">[30473] Iª q. 48 a. 1 ad 4</span></a> Ad quartum | |
| 2197 dicendum quod aliquid agere dicitur tripliciter. Uno modo, | |
| 2198 formaliter, eo modo loquendi quo dicitur albedo facere album. Et | |
| 2199 sic malum, etiam ratione ipsius privationis, dicitur corrumpere | |
| 2200 bonum, quia est ipsa corruptio vel privatio boni. Alio modo dicitur | |
| 2201 aliquid agere effective, sicut pictor dicitur facere album | |
| 2202 parietem. Tertio modo, per modum causae finalis, sicut finis | |
| 2203 dicitur efficere, movendo efficientem. His autem duobus modis malum | |
| 2204 non agit aliquid per se, idest secundum quod est privatio quaedam, | |
| 2205 sed secundum quod ei bonum adiungitur, nam omnis actio est ab | |
| 2206 aliqua forma, et omne quod desideratur ut finis, est perfectio | |
| 2207 aliqua. Et ideo, ut Dionysius dicit, IV cap. de Div. Nom., malum | |
| 2208 non agit neque desideratur nisi virtute boni adiuncti; per se autem | |
| 2209 est infinitum, et praeter voluntatem et intentionem.</p> | |
| 2210 <p title="I q. 48 a. 1 ad 5"><a name="30474"><span class= | |
| 2211 "ref">[30474] Iª q. 48 a. 1 ad 5</span></a> Ad quintum | |
| 2212 dicendum quod, sicut supra dictum est, partes universi habent | |
| 2213 ordinem ad invicem, secundum quod una agit in alteram, et est finis | |
| 2214 alterius et exemplar. Haec autem, ut dictum est, non possunt | |
| 2215 convenire malo, nisi ratione boni adiuncti. Unde malum neque ad | |
| 2216 perfectionem universi pertinet, neque sub ordine universi | |
| 2217 concluditur, nisi per accidens, idest ratione boni adiuncti.</p> | |
| 2218 <br /> | |
| 2219 <div class="E">Articulus 2</div> | |
| 2220 <p title="I q. 48 a. 2 arg. 1"><a name="30475"><span class= | |
| 2221 "ref">[30475] Iª q. 48 a. 2 arg. 1</span></a> Ad secundum sic | |
| 2222 proceditur. Videtur quod malum non inveniatur in rebus. Quidquid | |
| 2223 enim invenitur in rebus, vel est ens aliquod, vel privatio entis | |
| 2224 alicuius, quod est non ens. Sed Dionysius dicit, IV cap. de Div. | |
| 2225 Nom., quod malum distat ab existente, et adhuc plus distat a non | |
| 2226 existente. Ergo malum nullo modo invenitur in rebus.</p> | |
| 2227 <p title="I q. 48 a. 2 arg. 2"><a name="30476"><span class= | |
| 2228 "ref">[30476] Iª q. 48 a. 2 arg. 2</span></a> Praeterea, ens | |
| 2229 et res convertuntur. Si ergo malum est ens in rebus, sequitur quod | |
| 2230 malum sit res quaedam. Quod est contra praedicta.</p> | |
| 2231 <p title="I q. 48 a. 2 arg. 3"><a name="30477"><span class= | |
| 2232 "ref">[30477] Iª q. 48 a. 2 arg. 3</span></a> <i>Praeterea, | |
| 2233 albius est quod est nigro impermixtius</i>, ut dicitur in III libro | |
| 2234 Topic. Aristotelis. Ergo et melius est quod est malo impermixtius. | |
| 2235 Sed Deus facit semper quod melius est, multo magis quam natura. | |
| 2236 Ergo in rebus a Deo conditis nihil malum invenitur.</p> | |
| 2237 <p title="I q. 48 a. 2 s. c."><a name="30478"><span class= | |
| 2238 "ref">[30478] Iª q. 48 a. 2 s. c.</span></a> Sed contra est | |
| 2239 quod secundum hoc removerentur omnes prohibitiones et poenae, quae | |
| 2240 non sunt nisi malorum.</p> | |
| 2241 <p title="I q. 48 a. 2 co."><a name="30479"><span class= | |
| 2242 "ref">[30479] Iª q. 48 a. 2 co.</span></a> Respondeo dicendum | |
| 2243 quod, sicut supra dictum est, perfectio universi requirit | |
| 2244 inaequalitatem esse in rebus, ut omnes bonitatis gradus impleantur. | |
| 2245 Est autem unus gradus bonitatis ut aliquid ita bonum sit, quod | |
| 2246 nunquam deficere possit. Alius autem gradus bonitatis est, ut sic | |
| 2247 aliquid bonum sit, quod a bono deficere possit. Qui etiam gradus in | |
| 2248 ipso esse inveniuntur, quaedam enim sunt, quae suum esse amittere | |
| 2249 non possunt, ut incorporalia; quaedam vero sunt, quae amittere | |
| 2250 possunt, ut corporalia. Sicut igitur perfectio universitatis rerum | |
| 2251 requirit ut non solum sint entia incorruptibilia, sed etiam | |
| 2252 corruptibilia; ita perfectio universi requirit ut sint quaedam quae | |
| 2253 a bonitate deficere possint; ad quod sequitur ea interdum deficere. | |
| 2254 In hoc autem consistit ratio mali, ut scilicet aliquid deficiat a | |
| 2255 bono. Unde manifestum est quod in rebus malum invenitur, sicut et | |
| 2256 corruptio, nam et ipsa corruptio malum quoddam est.</p> | |
| 2257 <p title="I q. 48 a. 2 ad 1"><a name="30480"><span class= | |
| 2258 "ref">[30480] Iª q. 48 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum ergo | |
| 2259 dicendum quod malum distat et ab ente simpliciter, et non ente | |
| 2260 simpliciter, quia neque est sicut habitus, neque sicut pura | |
| 2261 negatio, sed sicut privatio.</p> | |
| 2262 <p title="I q. 48 a. 2 ad 2"><a name="30481"><span class= | |
| 2263 "ref">[30481] Iª q. 48 a. 2 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 2264 dicendum quod, sicut dicitur in V Metaphys., ens dupliciter | |
| 2265 dicitur. Uno modo, secundum quod significat entitatem rei, prout | |
| 2266 dividitur per decem praedicamenta, et sic convertitur cum re. Et | |
| 2267 hoc modo, nulla privatio est ens, unde nec malum. Alio modo dicitur | |
| 2268 ens, quod significat veritatem propositionis, quae in compositione | |
| 2269 consistit, cuius nota est hoc verbum est, et hoc est ens quo | |
| 2270 respondetur ad quaestionem an est. Et sic caecitatem dicimus esse | |
| 2271 in oculo, vel quamcumque aliam privationem. Et hoc modo etiam malum | |
| 2272 dicitur ens. Propter huius autem distinctionis ignorantiam, aliqui, | |
| 2273 considerantes quod aliquae res dicuntur malae, vel quod malum | |
| 2274 dicitur esse in rebus, crediderunt quod malum esset res | |
| 2275 quaedam.</p> | |
| 2276 <p title="I q. 48 a. 2 ad 3"><a name="30482"><span class= | |
| 2277 "ref">[30482] Iª q. 48 a. 2 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 2278 dicendum quod Deus et natura, et quodcumque agens, facit quod | |
| 2279 melius est in toto; sed non quod melius est in unaquaque parte, | |
| 2280 nisi per ordinem ad totum, ut supra dictum est. Ipsum autem totum | |
| 2281 quod est universitas creaturarum, melius et perfectius est, si in | |
| 2282 eo sint quaedam quae a bono deficere possunt, quae interdum | |
| 2283 deficiunt, Deo hoc non impediente. Tum quia providentiae non est | |
| 2284 naturam destruere, sed salvare, ut Dionysius dicit, IV cap. de Div. | |
| 2285 Nom., ipsa autem natura rerum hoc habet, ut quae deficere possunt, | |
| 2286 quandoque deficiant. Tum quia, ut dicit Augustinus in Enchirid., | |
| 2287 Deus est adeo potens, quod etiam potest bene facere de malis. Unde | |
| 2288 multa bona tollerentur, si Deus nullum malum permitteret esse. Non | |
| 2289 enim generaretur ignis, nisi corrumperetur aer; neque conservaretur | |
| 2290 vita leonis, nisi occideretur asinus; neque etiam laudaretur | |
| 2291 iustitia vindicans, et patientia sufferens, si non esset | |
| 2292 iniquitas.</p> | |
| 2293 <br /> | |
| 2294 <div class="E">Articulus 3</div> | |
| 2295 <p title="I q. 48 a. 3 arg. 1"><a name="30483"><span class= | |
| 2296 "ref">[30483] Iª q. 48 a. 3 arg. 1</span></a> Ad tertium sic | |
| 2297 proceditur. Videtur quod malum non sit in bono sicut in subiecto. | |
| 2298 Omnia enim bona sunt existentia. Sed Dionysius dicit, IV cap. de | |
| 2299 Div. Nom., quod malum non est existens, neque in existentibus. Ergo | |
| 2300 malum non est in bono sicut in subiecto.</p> | |
| 2301 <p title="I q. 48 a. 3 arg. 2"><a name="30484"><span class= | |
| 2302 "ref">[30484] Iª q. 48 a. 3 arg. 2</span></a> Praeterea, malum | |
| 2303 non est ens, bonum vero est ens. Sed non ens non requirit ens, in | |
| 2304 quo sit sicut in subiecto. Ergo nec malum requirit bonum, in quo | |
| 2305 sit sicut in subiecto.</p> | |
| 2306 <p title="I q. 48 a. 3 arg. 3"><a name="30485"><span class= | |
| 2307 "ref">[30485] Iª q. 48 a. 3 arg. 3</span></a> Praeterea, unum | |
| 2308 contrariorum non est subiectum alterius. Sed bonum et malum sunt | |
| 2309 contraria. Ergo malum non est in bono sicut in subiecto.</p> | |
| 2310 <p title="I q. 48 a. 3 arg. 4"><a name="30486"><span class= | |
| 2311 "ref">[30486] Iª q. 48 a. 3 arg. 4</span></a> Praeterea, id in | |
| 2312 quo est albedo sicut in subiecto, dicitur esse album. Ergo et id in | |
| 2313 quo est malum sicut in subiecto, est malum. Si ergo malum sit in | |
| 2314 bono sicut in subiecto, sequitur quod bonum sit malum, contra id | |
| 2315 quod dicitur Isai. V, <i>vae, qui dicitis malum bonum, et bonum | |
| 2316 malum</i>.</p> | |
| 2317 <p title="I q. 48 a. 3 s. c."><a name="30487"><span class= | |
| 2318 "ref">[30487] Iª q. 48 a. 3 s. c.</span></a> Sed contra est | |
| 2319 quod Augustinus dicit, in Enchirid., quod malum non est nisi in | |
| 2320 bono.</p> | |
| 2321 <p title="I q. 48 a. 3 co."><a name="30488"><span class= | |
| 2322 "ref">[30488] Iª q. 48 a. 3 co.</span></a> Respondeo dicendum | |
| 2323 quod, sicut dictum est, malum importat remotionem boni. Non autem | |
| 2324 quaelibet remotio boni malum dicitur. Potest enim accipi remotio | |
| 2325 boni et privative, et negative. Remotio igitur boni negative | |
| 2326 accepta, mali rationem non habet, alioquin sequeretur quod ea quae | |
| 2327 nullo modo sunt, mala essent; et iterum quod quaelibet res esset | |
| 2328 mala, ex hoc quod non habet bonum alterius rei, utpote quod homo | |
| 2329 esset malus, quia non habet velocitatem capreae, vel fortitudinem | |
| 2330 leonis. Sed remotio boni privative accepta, malum dicitur, sicut | |
| 2331 privatio visus caecitas dicitur. Subiectum autem privationis et | |
| 2332 formae est unum et idem, scilicet ens in potentia, sive sit ens in | |
| 2333 potentia simpliciter, sicut materia prima, quae est subiectum | |
| 2334 formae substantialis et privationis oppositae; sive sit ens in | |
| 2335 potentia secundum quid et in actu simpliciter, ut corpus diaphanum, | |
| 2336 quod est subiectum tenebrarum et lucis. Manifestum est autem quod | |
| 2337 forma per quam aliquid est actu, perfectio quaedam est, et bonum | |
| 2338 quoddam, et sic omne ens in actu, bonum quoddam est. Et similiter | |
| 2339 omne ens in potentia, inquantum huiusmodi, bonum quoddam est, | |
| 2340 secundum quod habet ordinem ad bonum, sicut enim est ens in | |
| 2341 potentia, ita et bonum in potentia. Relinquitur ergo quod subiectum | |
| 2342 mali sit bonum.</p> | |
| 2343 <p title="I q. 48 a. 3 ad 1"><a name="30489"><span class= | |
| 2344 "ref">[30489] Iª q. 48 a. 3 ad 1</span></a> Ad primum ergo | |
| 2345 dicendum quod Dionysius intelligit malum non esse in existentibus | |
| 2346 sicut partem, aut sicut proprietatem naturalem alicuius | |
| 2347 existentis.</p> | |
| 2348 <p title="I q. 48 a. 3 ad 2"><a name="30490"><span class= | |
| 2349 "ref">[30490] Iª q. 48 a. 3 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 2350 dicendum quod non ens negative acceptum non requirit subiectum. Sed | |
| 2351 privatio est negatio in subiecto, ut dicitur in IV Metaphys., et | |
| 2352 tale non ens est malum.</p> | |
| 2353 <p title="I q. 48 a. 3 ad 3"><a name="30491"><span class= | |
| 2354 "ref">[30491] Iª q. 48 a. 3 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 2355 dicendum quod malum non est sicut in subiecto in bono quod ei | |
| 2356 opponitur, sed in quodam alio bono, subiectum enim caecitatis non | |
| 2357 est visus, sed animal. Videtur tamen, ut Augustinus dicit, hic | |
| 2358 fallere dialecticorum regula, quae dicit contraria simul esse non | |
| 2359 posse. Hoc tamen intelligendum est secundum communem acceptionem | |
| 2360 boni et mali, non autem secundum quod specialiter accipitur hoc | |
| 2361 bonum et hoc malum. Album autem et nigrum, dulce et amarum, et | |
| 2362 huiusmodi contraria, non accipiuntur nisi specialiter, quia sunt in | |
| 2363 quibusdam generibus determinatis. Sed bonum circuit omnia genera, | |
| 2364 unde unum bonum potest simul esse cum privatione alterius boni.</p> | |
| 2365 <p title="I q. 48 a. 3 ad 4"><a name="30492"><span class= | |
| 2366 "ref">[30492] Iª q. 48 a. 3 ad 4</span></a> Ad quartum | |
| 2367 dicendum quod propheta imprecatur vae illis qui dicunt id quod est | |
| 2368 bonum, secundum quod est bonum, esse malum. Hoc autem non sequitur | |
| 2369 ex praemissis, ut per praedicta patet.</p> | |
| 2370 <br /> | |
| 2371 <div class="E">Articulus 4</div> | |
| 2372 <p title="I q. 48 a. 4 arg. 1"><a name="30493"><span class= | |
| 2373 "ref">[30493] Iª q. 48 a. 4 arg. 1</span></a> Ad quartum sic | |
| 2374 proceditur. Videtur quod malum corrumpat totum bonum. Unum enim | |
| 2375 contrariorum totaliter corrumpitur per alterum. Sed bonum et malum | |
| 2376 sunt contraria. Ergo malum potest corrumpere totum bonum.</p> | |
| 2377 <p title="I q. 48 a. 4 arg. 2"><a name="30494"><span class= | |
| 2378 "ref">[30494] Iª q. 48 a. 4 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 2379 Augustinus dicit, in Enchirid., quod malum nocet inquantum adimit | |
| 2380 bonum. Sed bonum est sibi simile et uniforme. Ergo totaliter | |
| 2381 tollitur per malum.</p> | |
| 2382 <p title="I q. 48 a. 4 arg. 3"><a name="30495"><span class= | |
| 2383 "ref">[30495] Iª q. 48 a. 4 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 2384 malum, quandiu est, nocet et aufert bonum. Sed illud a quo semper | |
| 2385 aliquid aufertur, quandoque consumitur, nisi sit infinitum; quod | |
| 2386 non potest dici de aliquo bono creato. Ergo malum consumit | |
| 2387 totaliter bonum.</p> | |
| 2388 <p title="I q. 48 a. 4 s. c."><a name="30496"><span class= | |
| 2389 "ref">[30496] Iª q. 48 a. 4 s. c.</span></a> Sed contra est | |
| 2390 quod Augustinus dicit, in Enchirid., quod malum non potest | |
| 2391 totaliter consumere bonum.</p> | |
| 2392 <p title="I q. 48 a. 4 co."><a name="30497"><span class= | |
| 2393 "ref">[30497] Iª q. 48 a. 4 co.</span></a> Respondeo dicendum | |
| 2394 quod malum non potest totaliter consumere bonum. Ad cuius | |
| 2395 evidentiam, considerandum est quod est triplex bonum. Quoddam, quod | |
| 2396 per malum totaliter tollitur, et hoc est bonum oppositum malo; | |
| 2397 sicut lumen totaliter per tenebras tollitur, et visus per | |
| 2398 caecitatem. Quoddam vero bonum est, quod nec totaliter tollitur per | |
| 2399 malum, nec diminuitur, scilicet bonum quod est subiectum mali; non | |
| 2400 enim per tenebras aliquid de substantia aeris diminuitur. Quoddam | |
| 2401 vero bonum est, quod diminuitur quidem per malum, sed non totaliter | |
| 2402 tollitur, et hoc bonum est habilitas subiecti ad actum. Diminutio | |
| 2403 autem huius boni non est accipienda per subtractionem, sicut est | |
| 2404 diminutio in quantitatibus, sed per remissionem, sicut est | |
| 2405 diminutio in qualitatibus et formis. Remissio autem huius | |
| 2406 habilitatis est accipienda e contrario intensioni ipsius. | |
| 2407 Intenditur enim huiusmodi habilitas per dispositiones quibus | |
| 2408 materia praeparatur ad actum; quae quanto magis multiplicantur in | |
| 2409 subiecto, tanto habilius est ad recipiendum perfectionem et formam. | |
| 2410 Et e contrario remittitur per dispositiones contrarias; quae quanto | |
| 2411 magis multiplicatae sunt in materia, et magis intensae, tanto magis | |
| 2412 remittitur potentia ad actum. Si igitur contrariae dispositiones in | |
| 2413 infinitum multiplicari et intendi non possunt, sed usque ad certum | |
| 2414 terminum, neque habilitas praedicta in infinitum diminuitur vel | |
| 2415 remittitur. Sicut patet in qualitatibus activis et passivis | |
| 2416 elementorum, frigiditas enim et humiditas, per quae diminuitur sive | |
| 2417 remittitur habilitas materiae ad formam ignis, non possunt | |
| 2418 multiplicari in infinitum. Si vero dispositiones contrariae in | |
| 2419 infinitum multiplicari possunt, et habilitas praedicta in infinitum | |
| 2420 diminuitur vel remittitur. Non tamen totaliter tollitur, quia | |
| 2421 semper manet in sua radice, quae est substantia subiecti. Sicut si | |
| 2422 in infinitum interponantur corpora opaca inter solem et aerem, in | |
| 2423 infinitum diminuetur habilitas aeris ad lumen, nunquam tamen | |
| 2424 totaliter tollitur, manente aere, qui secundum naturam suam est | |
| 2425 diaphanus. Similiter in infinitum potest fieri additio in peccatis, | |
| 2426 per quae semper magis ac magis minuitur habilitas animae ad | |
| 2427 gratiam, quae quidem peccata sunt quasi obstacula interposita inter | |
| 2428 nos et Deum secundum illud Isaiae LIX, <i>peccata nostra diviserunt | |
| 2429 inter nos et Deum</i>. Neque tamen tollitur totaliter ab anima | |
| 2430 praedicta habilitas, quia consequitur naturam ipsius.</p> | |
| 2431 <p title="I q. 48 a. 4 ad 1"><a name="30498"><span class= | |
| 2432 "ref">[30498] Iª q. 48 a. 4 ad 1</span></a> Ad primum ergo | |
| 2433 dicendum quod bonum quod opponitur malo, totaliter tollitur, sed | |
| 2434 alia bona non totaliter tolluntur, ut dictum est.</p> | |
| 2435 <p title="I q. 48 a. 4 ad 2"><a name="30499"><span class= | |
| 2436 "ref">[30499] Iª q. 48 a. 4 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 2437 dicendum quod habilitas praedicta est media inter subiectum et | |
| 2438 actum. Unde ex ea parte qua attingit actum, diminuitur per malum, | |
| 2439 sed ex ea parte qua tenet se cum subiecto, remanet. Ergo, licet | |
| 2440 bonum in se sit simile, tamen, propter comparationem eius ad | |
| 2441 diversa, non totaliter tollitur, sed in parte.</p> | |
| 2442 <p title="I q. 48 a. 4 ad 3"><a name="30500"><span class= | |
| 2443 "ref">[30500] Iª q. 48 a. 4 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 2444 dicendum quod quidam, imaginantes diminutionem boni praedicti ad | |
| 2445 similitudinem diminutionis quantitatis, dixerunt quod, sicut | |
| 2446 continuum dividitur in infinitum, facta divisione secundum eandem | |
| 2447 proportionem (ut puta quod accipiatur medium medii, vel tertium | |
| 2448 tertii), sic in proposito accidit. Sed haec ratio hic locum non | |
| 2449 habet. Quia in divisione in qua semper servatur eadem proportio, | |
| 2450 semper subtrahitur minus et minus, minus enim est medium medii quam | |
| 2451 medium totius. Sed secundum peccatum non de necessitate minus | |
| 2452 diminuit de habilitate praedicta, quam praecedens, sed forte aut | |
| 2453 aequaliter, aut magis. Dicendum est ergo quod, licet ista habilitas | |
| 2454 sit quoddam finitum, diminuitur tamen in infinitum, non per se, sed | |
| 2455 per accidens, secundum quod contrariae dispositiones etiam in | |
| 2456 infinitum augentur, ut dictum est.</p> | |
| 2457 <br /> | |
| 2458 <div class="E">Articulus 5</div> | |
| 2459 <p title="I q. 48 a. 5 arg. 1"><a name="30501"><span class= | |
| 2460 "ref">[30501] Iª q. 48 a. 5 arg. 1</span></a> Ad quintum sic | |
| 2461 proceditur. Videtur quod malum insufficienter dividatur per poenam | |
| 2462 et culpam. Omnis enim defectus malum quoddam esse videtur. Sed in | |
| 2463 omnibus creaturis est quidam defectus, quod se in esse conservare | |
| 2464 non possunt, qui tamen nec poena nec culpa est. Non ergo | |
| 2465 sufficienter malum dividitur per poenam et culpam.</p> | |
| 2466 <p title="I q. 48 a. 5 arg. 2"><a name="30502"><span class= | |
| 2467 "ref">[30502] Iª q. 48 a. 5 arg. 2</span></a> Praeterea, in | |
| 2468 rebus irrationalibus non invenitur culpa nec poena. Invenitur tamen | |
| 2469 in eis corruptio et defectus, quae ad rationem mali pertinent. Ergo | |
| 2470 non omne malum est poena vel culpa.</p> | |
| 2471 <p title="I q. 48 a. 5 arg. 3"><a name="30503"><span class= | |
| 2472 "ref">[30503] Iª q. 48 a. 5 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 2473 tentatio quoddam malum est. Nec tamen est culpa, quia tentatio cui | |
| 2474 non consentitur, <i>non est peccatum, sed materia exercendae | |
| 2475 virtutis</i>, ut dicitur in Glossa II Cor. XII. Nec etiam poena, | |
| 2476 quia tentatio praecedit culpam, poena autem subsequitur. | |
| 2477 Insufficienter ergo malum dividitur per poenam et culpam.</p> | |
| 2478 <p title="I q. 48 a. 5 s. c."><a name="30504"><span class= | |
| 2479 "ref">[30504] Iª q. 48 a. 5 s. c.</span></a> Sed contra, | |
| 2480 videtur quod divisio sit superflua. Ut enim Augustinus dicit, in | |
| 2481 Enchirid., malum dicitur quia nocet. Quod autem nocet, poenale est. | |
| 2482 Omne ergo malum sub poena continetur.</p> | |
| 2483 <p title="I q. 48 a. 5 co."><a name="30505"><span class= | |
| 2484 "ref">[30505] Iª q. 48 a. 5 co.</span></a> Respondeo dicendum | |
| 2485 quod malum, sicut supra dictum est, est privatio boni, quod in | |
| 2486 perfectione et actu consistit principaliter et per se. Actus autem | |
| 2487 est duplex, primus, et secundus. Actus quidem primus est forma et | |
| 2488 integritas rei, actus autem secundus est operatio. Contingit ergo | |
| 2489 malum esse dupliciter. Uno modo, per subtractionem formae, aut | |
| 2490 alicuius partis, quae requiritur ad integritatem rei; sicut | |
| 2491 caecitas malum est, et carere membro. Alio modo, per subtractionem | |
| 2492 debitae operationis; vel quia omnino non est; vel quia debitum | |
| 2493 modum et ordinem non habet. Quia vero bonum simpliciter est | |
| 2494 obiectum voluntatis, malum, quod est privatio boni, secundum | |
| 2495 specialem rationem invenitur in creaturis rationalibus habentibus | |
| 2496 voluntatem. Malum igitur quod est per subtractionem formae vel | |
| 2497 integritatis rei, habet rationem poenae; et praecipue supposito | |
| 2498 quod omnia divinae providentiae et iustitiae subdantur, ut supra | |
| 2499 ostensum est, de ratione enim poenae est, quod sit contraria | |
| 2500 voluntati. Malum autem quod consistit in subtractione debitae | |
| 2501 operationis in rebus voluntariis, habet rationem culpae. Hoc enim | |
| 2502 imputatur alicui in culpam, cum deficit a perfecta actione, cuius | |
| 2503 dominus est secundum voluntatem. Sic igitur omne malum in rebus | |
| 2504 voluntariis consideratum vel est poena vel culpa.</p> | |
| 2505 <p title="I q. 48 a. 5 ad 1"><a name="30506"><span class= | |
| 2506 "ref">[30506] Iª q. 48 a. 5 ad 1</span></a> Ad primum ergo | |
| 2507 dicendum quod, quia malum privatio est boni, et non negatio pura, | |
| 2508 ut dictum est supra; non omnis defectus boni est malum, sed | |
| 2509 defectus boni quod natum est et debet haberi. Defectus enim | |
| 2510 visionis non est malum in lapide, sed in animali, quia contra | |
| 2511 rationem lapidis est, quod visum habeat. Similiter etiam contra | |
| 2512 rationem creaturae est, quod in esse conservetur a seipsa, quia | |
| 2513 idem dat esse et conservat. Unde iste defectus non est malum | |
| 2514 creaturae.</p> | |
| 2515 <p title="I q. 48 a. 5 ad 2"><a name="30507"><span class= | |
| 2516 "ref">[30507] Iª q. 48 a. 5 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 2517 dicendum quod poena et culpa non dividunt malum simpliciter; sed | |
| 2518 malum in rebus voluntariis.</p> | |
| 2519 <p title="I q. 48 a. 5 ad 3"><a name="30508"><span class= | |
| 2520 "ref">[30508] Iª q. 48 a. 5 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 2521 dicendum quod tentatio, prout importat provocationem ad malum, | |
| 2522 semper malum culpae est in tentante. Sed in eo qui tentatur, non | |
| 2523 est proprie, nisi secundum quod aliqualiter immutatur, sic enim | |
| 2524 actio agentis est in patiente. Secundum autem quod tentatus | |
| 2525 immutatur ad malum a tentante, incidit in culpam.</p> | |
| 2526 <p title="I q. 48 a. 5 ad 4"><a name="30509"><span class= | |
| 2527 "ref">[30509] Iª q. 48 a. 5 ad 4</span></a> Ad quartum | |
| 2528 dicendum quod de ratione poenae est, quod noceat agenti in seipso. | |
| 2529 Sed de ratione culpae est, quod noceat agenti in sua actione. Et | |
| 2530 sic utrumque sub malo continetur, secundum quod habet rationem | |
| 2531 nocumenti.</p> | |
| 2532 <br /> | |
| 2533 <div class="E">Articulus 6</div> | |
| 2534 <p title="I q. 48 a. 6 arg. 1"><a name="30510"><span class= | |
| 2535 "ref">[30510] Iª q. 48 a. 6 arg. 1</span></a> Ad sextum sic | |
| 2536 proceditur. Videtur quod habeat plus de ratione mali poena quam | |
| 2537 culpa. Culpa enim se habet ad poenam, ut meritum ad praemium. Sed | |
| 2538 praemium habet plus de ratione boni quam meritum, cum sit finis | |
| 2539 eius. Ergo poena plus habet de ratione mali quam culpa.</p> | |
| 2540 <p title="I q. 48 a. 6 arg. 2"><a name="30511"><span class= | |
| 2541 "ref">[30511] Iª q. 48 a. 6 arg. 2</span></a> Praeterea, illud | |
| 2542 est maius malum, quod opponitur maiori bono. Sed poena, sicut | |
| 2543 dictum est, opponitur bono agentis, culpa autem bono actionis. Cum | |
| 2544 ergo melius sit agens quam actio, videtur quod peius sit poena quam | |
| 2545 culpa.</p> | |
| 2546 <p title="I q. 48 a. 6 arg. 3"><a name="30512"><span class= | |
| 2547 "ref">[30512] Iª q. 48 a. 6 arg. 3</span></a> Praeterea, ipsa | |
| 2548 privatio finis poena quaedam est, quae dicitur carentia visionis | |
| 2549 divinae. Malum autem culpae est per privationem ordinis ad finem. | |
| 2550 Ergo poena est maius malum quam culpa.</p> | |
| 2551 <p title="I q. 48 a. 6 s. c."><a name="30513"><span class= | |
| 2552 "ref">[30513] Iª q. 48 a. 6 s. c.</span></a> Sed contra, | |
| 2553 sapiens artifex inducit minus malum ad vitandum maius; sicut | |
| 2554 medicus praecidit membrum, ne corrumpatur corpus. Sed Dei sapientia | |
| 2555 infert poenam ad vitandam culpam. Ergo culpa est maius malum quam | |
| 2556 poena.</p> | |
| 2557 <p title="I q. 48 a. 6 co."><a name="30514"><span class= | |
| 2558 "ref">[30514] Iª q. 48 a. 6 co.</span></a> Respondeo dicendum | |
| 2559 quod culpa habet plus de ratione mali quam poena, et non solum quam | |
| 2560 poena sensibilis, quae consistit in privatione corporalium bonorum, | |
| 2561 cuiusmodi poenas plures intelligunt; sed etiam universaliter | |
| 2562 accipiendo poenam, secundum quod privatio gratiae vel gloriae | |
| 2563 poenae quaedam sunt. Cuius est duplex ratio. Prima quidem est, quia | |
| 2564 ex malo culpae fit aliquis malus, non autem ex malo poenae; | |
| 2565 secundum illud Dionysii, IV cap. de Div. Nom., <i>puniri non est | |
| 2566 malum, sed fieri poena dignum</i>. Et hoc ideo est quia, cum bonum | |
| 2567 simpliciter consistat in actu, et non in potentia, ultimus autem | |
| 2568 actus est operatio, vel usus quarumcumque rerum habitarum; bonum | |
| 2569 hominis simpliciter consideratur in bona operatione, vel bono usu | |
| 2570 rerum habitarum. Utimur autem rebus omnibus per voluntatem. Unde ex | |
| 2571 bona voluntate, qua homo bene utitur rebus habitis, dicitur homo | |
| 2572 bonus; et ex mala, malus. Potest enim qui habet malam voluntatem, | |
| 2573 etiam bono quod habet, male uti; sicut si grammaticus voluntarie | |
| 2574 incongrue loquatur. Quia ergo culpa consistit in deordinato actu | |
| 2575 voluntatis, poena vero in privatione alicuius eorum quibus utitur | |
| 2576 voluntas; perfectius habet rationem mali culpa quam poena. Secunda | |
| 2577 ratio sumi potest ex hoc, quod Deus est auctor mali poenae, non | |
| 2578 autem mali culpae. Cuius ratio est, quia malum poenae privat bonum | |
| 2579 creaturae, sive accipiatur bonum creaturae aliquid creatum, sicut | |
| 2580 caecitas privat visum; sive sit bonum increatum, sicut per | |
| 2581 carentiam visionis divinae tollitur creaturae bonum increatum. | |
| 2582 Malum vero culpae opponitur proprie ipsi bono increato, | |
| 2583 contrariatur enim impletioni divinae voluntatis, et divino amori | |
| 2584 quo bonum divinum in seipso amatur; et non solum secundum quod | |
| 2585 participatur a creatura. Sic igitur patet quod culpa habet plus de | |
| 2586 ratione mali quam poena.</p> | |
| 2587 <p title="I q. 48 a. 6 ad 1"><a name="30515"><span class= | |
| 2588 "ref">[30515] Iª q. 48 a. 6 ad 1</span></a> Ad primum ergo | |
| 2589 dicendum quod, licet culpa terminetur ad poenam, sicut meritum ad | |
| 2590 praemium, tamen culpa non intenditur propter poenam, sicut meritum | |
| 2591 propter praemium, sed potius e converso poena inducitur ut vitetur | |
| 2592 culpa. Et sic culpa est peius quam poena.</p> | |
| 2593 <p title="I q. 48 a. 6 ad 2"><a name="30516"><span class= | |
| 2594 "ref">[30516] Iª q. 48 a. 6 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 2595 dicendum quod ordo actionis, qui tollitur per culpam, est | |
| 2596 perfectius bonum agentis, cum sit perfectio secunda, quam bonum | |
| 2597 quod tollitur per poenam, quod est perfectio prima.</p> | |
| 2598 <p title="I q. 48 a. 6 ad 3"><a name="30517"><span class= | |
| 2599 "ref">[30517] Iª q. 48 a. 6 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 2600 dicendum quod non est comparatio culpae ad poenam sicut finis et | |
| 2601 ordinis ad finem, quia utrumque potest privari aliquo modo et per | |
| 2602 culpam, et per poenam. Sed per poenam quidem, secundum quod ipse | |
| 2603 homo removetur a fine, et ab ordine ad finem, per culpam vero, | |
| 2604 secundum quod ista privatio pertinet ad actionem, quae non | |
| 2605 ordinatur ad finem debitum.</p> | |
| 2606 <br /> | |
| 2607 <div class="D">Quaestio 49</div> | |
| 2608 <div class="G">Prooemium</div> | |
| 2609 <p title="I q. 49 pr."><a name="30518"><span class="ref">[30518] | |
| 2610 Iª q. 49 pr.</span></a> Consequenter quaeritur de causa mali. | |
| 2611 Et circa hoc quaeruntur tria. Primo, utrum bonum possit esse causa | |
| 2612 mali. Secundo, utrum summum bonum, quod est Deus, sit causa mali. | |
| 2613 Tertio, utrum sit aliquod summum malum, quod sit prima causa omnium | |
| 2614 malorum.</p> | |
| 2615 <br /> | |
| 2616 <div class="E">Articulus 1</div> | |
| 2617 <p title="I q. 49 a. 1 arg. 1"><a name="30519"><span class= | |
| 2618 "ref">[30519] Iª q. 49 a. 1 arg. 1</span></a> Ad primum sic | |
| 2619 proceditur. Videtur quod bonum non possit esse causa mali. Dicitur | |
| 2620 enim Matth. VII, <i>non potest arbor bona malos fructus | |
| 2621 facere</i>.</p> | |
| 2622 <p title="I q. 49 a. 1 arg. 2"><a name="30520"><span class= | |
| 2623 "ref">[30520] Iª q. 49 a. 1 arg. 2</span></a> Praeterea, unum | |
| 2624 contrariorum non potest esse causa alterius. Malum autem est | |
| 2625 contrarium bono. Ergo bonum non potest esse causa mali.</p> | |
| 2626 <p title="I q. 49 a. 1 arg. 3"><a name="30521"><span class= | |
| 2627 "ref">[30521] Iª q. 49 a. 1 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 2628 effectus deficiens non procedit nisi a causa deficiente. Sed malum, | |
| 2629 si causam habeat, est effectus deficiens. Ergo habet causam | |
| 2630 deficientem. Sed omne deficiens malum est. Ergo causa mali non est | |
| 2631 nisi malum.</p> | |
| 2632 <p title="I q. 49 a. 1 arg. 4"><a name="30522"><span class= | |
| 2633 "ref">[30522] Iª q. 49 a. 1 arg. 4</span></a> Praeterea, | |
| 2634 Dionysius dicit, IV cap. de Div. Nom., quod malum non habet causam. | |
| 2635 Ergo bonum non est causa mali.</p> | |
| 2636 <p title="I q. 49 a. 1 s. c."><a name="30523"><span class= | |
| 2637 "ref">[30523] Iª q. 49 a. 1 s. c.</span></a> Sed contra est | |
| 2638 quod Augustinus dicit, contra Iulianum, <i>non fuit omnino unde | |
| 2639 oriri posset malum, nisi ex bono</i>.</p> | |
| 2640 <p title="I q. 49 a. 1 co."><a name="30524"><span class= | |
| 2641 "ref">[30524] Iª q. 49 a. 1 co.</span></a> Respondeo dicendum | |
| 2642 quod necesse est dicere quod omne malum aliqualiter causam habeat. | |
| 2643 Malum enim est defectus boni quod natum est et debet haberi. Quod | |
| 2644 autem aliquid deficiat a sua naturali et debita dispositione, non | |
| 2645 potest provenire nisi ex aliqua causa trahente rem extra suam | |
| 2646 dispositionem, non enim grave movetur sursum nisi ab aliquo | |
| 2647 impellente, nec agens deficit in sua actione nisi propter aliquod | |
| 2648 impedimentum. Esse autem causam non potest convenire nisi bono, | |
| 2649 quia nihil potest esse causa nisi inquantum est ens; omne autem | |
| 2650 ens, inquantum huiusmodi, bonum est. Et si consideremus speciales | |
| 2651 rationes causarum, agens et forma et finis perfectionem quandam | |
| 2652 important, quae pertinet ad rationem boni, sed et materia, | |
| 2653 inquantum est potentia ad bonum, habet rationem boni. Et quidem | |
| 2654 quod bonum sit causa mali per modum causae materialis, iam ex | |
| 2655 praemissis patet, ostensum est enim quod bonum est subiectum mali. | |
| 2656 Causam autem formalem malum non habet, sed est magis privatio | |
| 2657 formae. Et similiter nec causam finalem, sed magis est privatio | |
| 2658 ordinis ad finem debitum; non solum enim finis habet rationem boni, | |
| 2659 sed etiam utile, quod ordinatur ad finem. Causam autem per modum | |
| 2660 agentis habet malum, non autem per se, sed per accidens. Ad cuius | |
| 2661 evidentiam, sciendum est quod aliter causatur malum in actione, et | |
| 2662 aliter in effectu. In actione quidem causatur malum propter | |
| 2663 defectum alicuius principiorum actionis, vel principalis agentis, | |
| 2664 vel instrumentalis, sicut defectus in motu animalis potest | |
| 2665 contingere vel propter debilitatem virtutis motivae, ut in pueris; | |
| 2666 vel propter solam ineptitudinem instrumenti, ut in claudis. Malum | |
| 2667 autem in re aliqua, non tamen in proprio effectu agentis, causatur | |
| 2668 quandoque ex virtute agentis; quandoque autem ex defectu ipsius, | |
| 2669 vel materiae. Ex virtute quidem vel perfectione agentis, quando ad | |
| 2670 formam intentam ab agente sequitur ex necessitate alterius formae | |
| 2671 privatio; sicut ad formam ignis sequitur privatio formae aeris vel | |
| 2672 aquae. Sicut ergo, quanto ignis fuerit perfectior in virtute, tanto | |
| 2673 perfectius imprimit formam suam, ita etiam tanto perfectius | |
| 2674 corrumpit contrarium, unde malum et corruptio aeris et aquae, est | |
| 2675 ex perfectione ignis. Sed hoc est per accidens, quia ignis non | |
| 2676 intendit privare formam aquae, sed inducere formam propriam; sed | |
| 2677 hoc faciendo, causat et illud per accidens. Sed si sit defectus in | |
| 2678 effectu proprio ignis, puta quod deficiat a calefaciendo, hoc est | |
| 2679 vel propter defectum actionis, qui redundat in defectum alicuius | |
| 2680 principii, ut dictum est; vel ex indispositione materiae, quae non | |
| 2681 recipit actionem ignis agentis. Sed et hoc ipsum quod est esse | |
| 2682 deficiens, accidit bono, cui per se competit agere. Unde verum est | |
| 2683 quod malum secundum nullum modum habet causam nisi per accidens. | |
| 2684 Sic autem bonum est causa mali.</p> | |
| 2685 <p title="I q. 49 a. 1 ad 1"><a name="30525"><span class= | |
| 2686 "ref">[30525] Iª q. 49 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum ergo | |
| 2687 dicendum quod, sicut Augustinus dicit, contra Iulian., <i>arborem | |
| 2688 malam appellat dominus voluntatem malam, et arborem bonam, | |
| 2689 voluntatem bonam</i>. Ex voluntate autem bona non producitur actus | |
| 2690 moralis malus, cum ex ipsa voluntate bona iudicetur actus moralis | |
| 2691 bonus. Sed tamen ipse motus malae voluntatis causatur a creatura | |
| 2692 rationali, quae bona est. Et sic est causa mali.</p> | |
| 2693 <p title="I q. 49 a. 1 ad 2"><a name="30526"><span class= | |
| 2694 "ref">[30526] Iª q. 49 a. 1 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 2695 dicendum quod bonum non causat illud malum quod est sibi | |
| 2696 contrarium, sed quoddam aliud, sicut bonitas ignis causat malum | |
| 2697 aquae; et homo bonus secundum suam naturam, causat malum actum | |
| 2698 secundum morem. Et hoc ipsum per accidens est, ut dictum est. | |
| 2699 Invenitur autem quod etiam unum contrariorum causat aliud per | |
| 2700 accidens, sicut frigidum exterius ambiens calefacit, inquantum | |
| 2701 calor retrahitur ad interiora.</p> | |
| 2702 <p title="I q. 49 a. 1 ad 3"><a name="30527"><span class= | |
| 2703 "ref">[30527] Iª q. 49 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 2704 dicendum quod malum habet causam deficientem aliter in rebus | |
| 2705 voluntariis, et naturalibus. Agens enim naturale producit effectum | |
| 2706 suum talem quale ipsum est, nisi impediatur ab aliquo extrinseco, | |
| 2707 et hoc ipsum est quidam defectus eius. Unde nunquam sequitur malum | |
| 2708 in effectu, nisi praeexistat aliquod aliud malum in agente vel | |
| 2709 materia, sicut dictum est. Sed in rebus voluntariis, defectus | |
| 2710 actionis a voluntate actu deficiente procedit, inquantum non | |
| 2711 subiicit se actu suae regulae. Qui tamen defectus non est culpa, | |
| 2712 sed sequitur culpa ex hoc quod cum tali defectu operatur.</p> | |
| 2713 <p title="I q. 49 a. 1 ad 4"><a name="30528"><span class= | |
| 2714 "ref">[30528] Iª q. 49 a. 1 ad 4</span></a> Ad quartum | |
| 2715 dicendum quod malum non habet causam per se, sed per accidens | |
| 2716 tantum, ut dictum est.</p> | |
| 2717 <br /> | |
| 2718 <div class="E">Articulus 2</div> | |
| 2719 <p title="I q. 49 a. 2 arg. 1"><a name="30529"><span class= | |
| 2720 "ref">[30529] Iª q. 49 a. 2 arg. 1</span></a> Ad secundum sic | |
| 2721 proceditur. Videtur quod summum bonum, quod est Deus, sit causa | |
| 2722 mali. Dicitur enim Isai. XLV, <i>ego dominus, et non est alter | |
| 2723 Deus, formans lucem et creans tenebras, faciens pacem et creans | |
| 2724 malum</i>. Et Amos III, <i>si erit malum in civitate, quod dominus | |
| 2725 non fecerit</i>.</p> | |
| 2726 <p title="I q. 49 a. 2 arg. 2"><a name="30530"><span class= | |
| 2727 "ref">[30530] Iª q. 49 a. 2 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 2728 effectus causae secundae reducitur in causam primam. Bonum autem | |
| 2729 est causa mali, ut dictum est. Cum igitur omnis boni causa sit | |
| 2730 Deus, ut supra ostensum est, sequitur quod etiam omne malum sit a | |
| 2731 Deo.</p> | |
| 2732 <p title="I q. 49 a. 2 arg. 3"><a name="30531"><span class= | |
| 2733 "ref">[30531] Iª q. 49 a. 2 arg. 3</span></a> Praeterea, sicut | |
| 2734 dicitur in II Physic., idem est causa salutis navis, et periculi. | |
| 2735 Sed Deus est causa salutis omnium rerum. Ergo est ipse causa omnis | |
| 2736 perditionis et mali.</p> | |
| 2737 <p title="I q. 49 a. 2 s. c."><a name="30532"><span class= | |
| 2738 "ref">[30532] Iª q. 49 a. 2 s. c.</span></a> Sed contra est | |
| 2739 quod dicit Augustinus, in libro octoginta trium quaest., quod | |
| 2740 <i>Deus non est auctor mali, quia non est causa tendendi ad non | |
| 2741 esse</i>.</p> | |
| 2742 <p title="I q. 49 a. 2 co."><a name="30533"><span class= | |
| 2743 "ref">[30533] Iª q. 49 a. 2 co.</span></a> Respondeo dicendum | |
| 2744 quod, sicut ex dictis patet, malum quod in defectu actionis | |
| 2745 consistit, semper causatur ex defectu agentis. In Deo autem nullus | |
| 2746 defectus est, sed summa perfectio, ut supra ostensum est. Unde | |
| 2747 malum quod in defectu actionis consistit, vel quod ex defectu | |
| 2748 agentis causatur, non reducitur in Deum sicut in causam. Sed malum | |
| 2749 quod in corruptione rerum aliquarum consistit, reducitur in Deum | |
| 2750 sicut in causam. Et hoc patet tam in naturalibus quam in | |
| 2751 voluntariis. Dictum est enim quod aliquod agens, inquantum sua | |
| 2752 virtute producit aliquam formam ad quam sequitur corruptio et | |
| 2753 defectus, causat sua virtute illam corruptionem et defectum. | |
| 2754 Manifestum est autem quod forma quam principaliter Deus intendit in | |
| 2755 rebus creatis, est bonum ordinis universi. Ordo autem universi | |
| 2756 requirit, ut supra dictum est, quod quaedam sint quae deficere | |
| 2757 possint, et interdum deficiant. Et sic Deus, in rebus causando | |
| 2758 bonum ordinis universi, ex consequenti, et quasi per accidens, | |
| 2759 causat corruptiones rerum; secundum illud quod dicitur I Reg. II, | |
| 2760 <i>dominus mortificat et vivificat</i>. Sed quod dicitur Sap. I, | |
| 2761 quod <i>Deus mortem non fecit</i>, intelligitur quasi per se | |
| 2762 intentam. Ad ordinem autem universi pertinet etiam ordo iustitiae, | |
| 2763 qui requirit ut peccatoribus poena inferatur. Et secundum hoc, Deus | |
| 2764 est auctor mali quod est poena, non autem mali quod est culpa, | |
| 2765 ratione supra dicta.</p> | |
| 2766 <p title="I q. 49 a. 2 ad 1"><a name="30534"><span class= | |
| 2767 "ref">[30534] Iª q. 49 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum ergo | |
| 2768 dicendum quod auctoritates illae loquuntur de malo poenae, non | |
| 2769 autem de malo culpae.</p> | |
| 2770 <p title="I q. 49 a. 2 ad 2"><a name="30535"><span class= | |
| 2771 "ref">[30535] Iª q. 49 a. 2 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 2772 dicendum quod effectus causae secundae deficientis reducitur in | |
| 2773 causam primam non deficientem, quantum ad id quod habet entitatis | |
| 2774 et perfectionis, non autem quantum ad id quod habet de defectu. | |
| 2775 Sicut quidquid est motus in claudicatione, causatur a virtute | |
| 2776 motiva; sed quod est obliquitatis in ea, non est ex virtute motiva, | |
| 2777 sed ex curvitate cruris. Et similiter quidquid est entitatis et | |
| 2778 actionis in actione mala, reducitur in Deum sicut in causam, sed | |
| 2779 quod est ibi defectus, non causatur a Deo, sed ex causa secunda | |
| 2780 deficiente.</p> | |
| 2781 <p title="I q. 49 a. 2 ad 3"><a name="30536"><span class= | |
| 2782 "ref">[30536] Iª q. 49 a. 2 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 2783 dicendum quod submersio navis attribuitur nautae ut causae, ex eo | |
| 2784 quod non agit quod requiritur ad salutem navis. Sed Deus non | |
| 2785 deficit ab agendo quod est necessarium ad salutem. Unde non est | |
| 2786 simile.</p> | |
| 2787 <br /> | |
| 2788 <div class="E">Articulus 3</div> | |
| 2789 <p title="I q. 49 a. 3 arg. 1"><a name="30537"><span class= | |
| 2790 "ref">[30537] Iª q. 49 a. 3 arg. 1</span></a> Ad tertium sic | |
| 2791 proceditur. Videtur quod sit unum summum malum, quod sit causa | |
| 2792 omnis mali. Contrariorum enim effectuum contrariae sunt causae. Sed | |
| 2793 in rebus invenitur contrarietas, secundum illud Eccli. XXXIII, | |
| 2794 <i>contra malum bonum est, et contra vitam mors; sic et contra | |
| 2795 virum iustum peccator</i>. Ergo sunt contraria principia, unum | |
| 2796 boni, et aliud mali.</p> | |
| 2797 <p title="I q. 49 a. 3 arg. 2"><a name="30538"><span class= | |
| 2798 "ref">[30538] Iª q. 49 a. 3 arg. 2</span></a> Praeterea, si | |
| 2799 unum contrariorum est in rerum natura, et reliquum, ut dicitur in | |
| 2800 II de caelo et mundo. Sed summum bonum est in rerum natura, quod | |
| 2801 est causa omnis boni, ut supra ostensum est. Ergo est et summum | |
| 2802 malum ei oppositum, causa omnis mali.</p> | |
| 2803 <p title="I q. 49 a. 3 arg. 3"><a name="30539"><span class= | |
| 2804 "ref">[30539] Iª q. 49 a. 3 arg. 3</span></a> Praeterea, sicut | |
| 2805 in rebus invenitur bonum et melius, ita malum et peius. Sed bonum | |
| 2806 et melius dicuntur per respectum ad optimum. Ergo malum et peius | |
| 2807 dicuntur per respectum ad aliquod summum malum.</p> | |
| 2808 <p title="I q. 49 a. 3 arg. 4"><a name="30540"><span class= | |
| 2809 "ref">[30540] Iª q. 49 a. 3 arg. 4</span></a> Praeterea, omne | |
| 2810 quod est per participationem, reducitur ad illud quod est per | |
| 2811 essentiam. Sed res quae sunt malae apud nos, non sunt malae per | |
| 2812 essentiam, sed per participationem. Ergo est invenire aliquod | |
| 2813 summum malum per essentiam, quod est causa omnis mali.</p> | |
| 2814 <p title="I q. 49 a. 3 arg. 5"><a name="30541"><span class= | |
| 2815 "ref">[30541] Iª q. 49 a. 3 arg. 5</span></a> Praeterea, omne | |
| 2816 quod est per accidens, reducitur ad illud quod est per se. Sed | |
| 2817 bonum est causa mali per accidens. Ergo oportet ponere aliquod | |
| 2818 summum malum, quod sit causa malorum per se. Neque potest dici quod | |
| 2819 malum non habeat causam per se, sed per accidens tantum, quia | |
| 2820 sequeretur quod malum non esset ut in pluribus, sed ut in | |
| 2821 paucioribus.</p> | |
| 2822 <p title="I q. 49 a. 3 arg. 6"><a name="30542"><span class= | |
| 2823 "ref">[30542] Iª q. 49 a. 3 arg. 6</span></a> Praeterea, malum | |
| 2824 effectus reducitur ad malum causae, quia effectus deficiens est a | |
| 2825 causa deficiente, sicut supra dictum est. Sed hoc non est procedere | |
| 2826 in infinitum. Ergo oportet ponere unum primum malum, quod sit causa | |
| 2827 omnis mali.</p> | |
| 2828 <p title="I q. 49 a. 3 s. c."><a name="30543"><span class= | |
| 2829 "ref">[30543] Iª q. 49 a. 3 s. c.</span></a> Sed contra est | |
| 2830 quod summum bonum est causa omnis entis, ut supra ostensum est. | |
| 2831 Ergo non potest esse aliquod principium ei oppositum, quod sit | |
| 2832 causa malorum.</p> | |
| 2833 <p title="I q. 49 a. 3 co."><a name="30544"><span class= | |
| 2834 "ref">[30544] Iª q. 49 a. 3 co.</span></a> Respondeo dicendum | |
| 2835 quod ex praedictis patet non esse unum primum principium malorum, | |
| 2836 sicut est unum primum principium bonorum. Primo quidem, quia primum | |
| 2837 principium bonorum est per essentiam bonum, ut supra ostensum est. | |
| 2838 Nihil autem potest esse per suam essentiam malum, ostensum est enim | |
| 2839 quod omne ens, inquantum est ens, bonum est; et quod malum non est | |
| 2840 nisi in bono ut in subiecto. Secundo, quia primum bonorum | |
| 2841 principium est summum et perfectum bonum, quod praehabet in se | |
| 2842 omnem bonitatem, ut supra ostensum est. Summum autem malum esse non | |
| 2843 potest, quia, sicut ostensum est, etsi malum semper diminuat bonum, | |
| 2844 nunquam tamen illud potest totaliter consumere; et sic, semper | |
| 2845 remanente bono, non potest esse aliquid integre et perfecte malum. | |
| 2846 Propter quod philosophus dicit, in IV Ethic., quod <i>si malum | |
| 2847 integrum sit, seipsum destruet</i>, quia destructo omni bono (quod | |
| 2848 requiritur ad integritatem mali), subtrahitur etiam ipsum malum, | |
| 2849 cuius subiectum est bonum. Tertio, quia ratio mali repugnat rationi | |
| 2850 primi principii. Tum quia omne malum causatur ex bono, ut supra | |
| 2851 ostensum est. Tum quia malum non potest esse causa nisi per | |
| 2852 accidens, et sic non potest esse prima causa, quia causa per | |
| 2853 accidens est posterior ea quae est per se, ut patet in II Physic. | |
| 2854 Qui autem posuerunt duo prima principia, unum bonum et alterum | |
| 2855 malum, ex eadem radice in hunc errorem inciderunt, ex qua et aliae | |
| 2856 extraneae positiones antiquorum ortum habuerunt, quia scilicet non | |
| 2857 consideraverunt causam universalem totius entis, sed particulares | |
| 2858 tantum causas particularium effectuum. Propter hoc enim, si aliquid | |
| 2859 invenerunt esse nocivum alicui rei per virtutem suae naturae, | |
| 2860 aestimaverunt naturam illius rei esse malam, puta si quis dicat | |
| 2861 naturam ignis esse malam, quia combussit domum alicuius pauperis. | |
| 2862 Iudicium autem de bonitate alicuius rei non est accipiendum | |
| 2863 secundum ordinem ad aliquid particulare; sed secundum seipsum, et | |
| 2864 secundum ordinem ad totum universum, in quo quaelibet res suum | |
| 2865 locum ordinatissime tenet, ut ex dictis patet. Similiter etiam, | |
| 2866 quia invenerunt duorum particularium effectuum contrariorum duas | |
| 2867 causas particulares contrarias, nesciverunt reducere causas | |
| 2868 particulares contrarias in causam universalem communem. Et ideo | |
| 2869 usque ad prima principia contrarietatem in causis esse | |
| 2870 iudicaverunt. Sed cum omnia contraria conveniant in uno communi, | |
| 2871 necesse est in eis, supra causas contrarias proprias, inveniri unam | |
| 2872 causam communem, sicut supra qualitates contrarias elementorum | |
| 2873 invenitur virtus corporis caelestis. Et similiter supra omnia quae | |
| 2874 quocumque modo sunt, invenitur unum primum principium essendi, ut | |
| 2875 supra ostensum est.</p> | |
| 2876 <p title="I q. 49 a. 3 ad 1"><a name="30545"><span class= | |
| 2877 "ref">[30545] Iª q. 49 a. 3 ad 1</span></a> Ad primum ergo | |
| 2878 dicendum quod contraria conveniunt in genere uno, et etiam | |
| 2879 conveniunt in ratione essendi. Et ideo, licet habeant causas | |
| 2880 particulares contrarias, tamen oportet devenire ad unam primam | |
| 2881 causam communem.</p> | |
| 2882 <p title="I q. 49 a. 3 ad 2"><a name="30546"><span class= | |
| 2883 "ref">[30546] Iª q. 49 a. 3 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 2884 dicendum quod privatio et habitus nata sunt fieri circa idem. | |
| 2885 Subiectum autem privationis est ens in potentia, ut dictum est. | |
| 2886 Unde, cum malum sit privatio boni, ut ex dictis patet, illi bono | |
| 2887 opponitur cui adiungitur potentia, non autem summo bono, quod est | |
| 2888 actus purus.</p> | |
| 2889 <p title="I q. 49 a. 3 ad 3"><a name="30547"><span class= | |
| 2890 "ref">[30547] Iª q. 49 a. 3 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 2891 dicendum quod unumquodque intenditur secundum propriam rationem. | |
| 2892 Sicut autem forma est perfectio quaedam, ita privatio est quaedam | |
| 2893 remotio. Unde omnis forma et perfectio et bonum per accessum ad | |
| 2894 terminum perfectum intenditur, privatio autem et malum per recessum | |
| 2895 a termino. Unde non dicitur malum et peius per accessum ad summum | |
| 2896 malum, sicut dicitur bonum et melius per accessum ad summum | |
| 2897 bonum.</p> | |
| 2898 <p title="I q. 49 a. 3 ad 4"><a name="30548"><span class= | |
| 2899 "ref">[30548] Iª q. 49 a. 3 ad 4</span></a> Ad quartum | |
| 2900 dicendum quod nullum ens dicitur malum per participationem, sed per | |
| 2901 privationem participationis. Unde non oportet fieri reductionem ad | |
| 2902 aliquid quod sit per essentiam malum.</p> | |
| 2903 <p title="I q. 49 a. 3 ad 5"><a name="30549"><span class= | |
| 2904 "ref">[30549] Iª q. 49 a. 3 ad 5</span></a> Ad quintum | |
| 2905 dicendum quod malum non potest habere causam nisi per accidens, ut | |
| 2906 supra ostensum est. Unde impossibile est fieri reductionem ad | |
| 2907 aliquid quod sit per se causa mali. Quod autem dicitur, quod malum | |
| 2908 est ut in pluribus, simpliciter falsum est. Nam generabilia et | |
| 2909 corruptibilia, in quibus solum contingit esse malum naturae, sunt | |
| 2910 modica pars totius universi. Et iterum in unaquaque specie defectus | |
| 2911 naturae accidit ut in paucioribus. In solis autem hominibus malum | |
| 2912 videtur esse ut in pluribus, quia bonum hominis secundum sensum non | |
| 2913 est hominis inquantum homo, idest secundum rationem; plures autem | |
| 2914 sequuntur sensum quam rationem.</p> | |
| 2915 <p title="I q. 49 a. 3 ad 6"><a name="30550"><span class= | |
| 2916 "ref">[30550] Iª q. 49 a. 3 ad 6</span></a> Ad sextum dicendum | |
| 2917 quod in causis mali non est procedere in infinitum, sed est | |
| 2918 reducere omnia mala in aliquam causam bonam, ex qua sequitur malum | |
| 2919 per accidens.</p> | |
| 2920 <div class="centro"><br /> | |
| 2921 <p><a href="sth1028.html"><img src="icons/ageretro.gif" width="19" | |
| 2922 height="19" align="middle" border="0" alt="age retro" /></a> | |
| 2923 <a href="sth1050.html"><img src="icons/ageultra.gif" width="19" | |
| 2924 height="19" align="middle" border="0" alt="age ultra" /></a></p> | |
| 2925 <br /> | |
| 2926 <hr /> | |
| 2927 <br /> | |
| 2928 <address>© 2006 Fundación Tomás de Aquino quoad | |
| 2929 hanc editionem<br /> | |
| 2930 Iura omnia asservantur<br /> | |
| 2931 OCLC nr. <a href="http://worldcatlibraries.org/wcpa/oclc/49644264" | |
| 2932 style="text-decoration=none">49644264</a></address> | |
| 2933 </div> | |
| 2934 </body> | |
| 2935 </html> |
