Mercurial > hg > Aquinas
annotate summa/latin/sth1015.html @ 35:178aed5d2c3c
convert to XML
| author | ht |
|---|---|
| date | Mon, 30 Nov 2009 22:05:42 +0000 |
| parents | 544e12f679ad |
| children | d777cc3962f2 |
| rev | line source |
|---|---|
| 28 | 1 <!DOCTYPE html PUBLIC "-//W3C//DTD XHTML 1.0 Transitional//EN" |
| 2 "http://www.w3.org/TR/xhtml1/DTD/xhtml1-transitional.dtd"> | |
| 3 <html lang="LA" xmlns="http://www.w3.org/1999/xhtml" xml:lang="LA"> | |
| 4 <head> | |
| 5 <meta name="generator" content= | |
| 6 "HTML Tidy for Windows (vers 1st February 2005), see www.w3.org" /> | |
| 7 <meta http-equiv="Content-Type" content= | |
| 8 "text/html; charset=us-ascii" /> | |
| 9 <meta http-equiv="Content-Style-Type" content="text/css" /> | |
| 10 <meta http-equiv="Content-Script-Type" content="text/javascript" /> | |
| 11 <meta name="keywords" content= | |
| 12 "Thomas de Aquino, Summa Theologiae, Corpus Thomisticum" /> | |
| 13 <meta name="language" content="Latin" /> | |
| 14 <meta name="security" content="public" /> | |
| 15 <meta name="owner" content="ealarcon@unav.es" /> | |
| 16 <meta name="author" content="Enrique Alarcón" /> | |
| 17 <meta name="abstract" content="" /> | |
| 18 <link rel="stylesheet" media="screen" href="vscreen.css" type= | |
| 19 "text/css" /> | |
| 20 <link rel="stylesheet" media="print" href="vprint.css" type= | |
| 21 "text/css" /> | |
| 22 <title>Thomas de Aquino, Summa Theologiae, Iª q. 15-27</title> | |
| 23 </head> | |
| 24 <body> | |
| 25 <a href="http://www.corpusthomisticum.org/"></a> | |
| 26 <div class="tres">CORPUS THOMISTICUM</div> | |
| 27 <div class="uno">Sancti Thomae de Aquino</div> | |
| 28 <div class="uno">Summa Theologiae</div> | |
| 29 <div class="dos">prima pars a quaestione XV ad quaestionem | |
| 30 XXVII</div> | |
| 31 <br /> | |
| 32 <div class="centro"> | |
| 33 <table align="center" summary="Imago"> | |
| 34 <tr> | |
| 35 <th><img src="icons/ghent190.jpg" width="120" height="190" border= | |
| 36 "0" alt="Thomas de Aquino a Justo Ghent depictus" align= | |
| 37 "middle" /></th> | |
| 38 </tr> | |
| 39 </table> | |
| 40 <br /> | |
| 41 <span class="tres">Textum Leoninum Romae 1888 editum<br /> | |
| 42 ac automato translatum a Roberto Busa SJ in taenias | |
| 43 magneticas<br /> | |
| 44 denuo recognovit Enrique Alarcón atque instruxit<br /> | |
| 45 <br /></span><br /> | |
| 46 <hr /> | |
| 47 <br /> | |
| 48 <p><a href="sth1003.html"><img src="icons/ageretro.gif" width="19" | |
| 49 height="19" align="middle" border="0" alt="age retro" /></a> | |
| 50 <a href="sth1028.html"><img src="icons/ageultra.gif" width="19" | |
| 51 height="19" align="middle" border="0" alt="age ultra" /></a></p> | |
| 52 <script language="JavaScript" type="text/javascript"> | |
| 53 //<![CDATA[ | |
|
26
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
54 <!-- |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
55 // original code by Bill Trefzger 12/12/96; revised by Enrique Alarcon 12/9/2000 |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
56 function go(){if(document.selecter.select1.options[document.selecter.select1.selectedIndex].value !="none"){location=document.selecter.select1.options[document.selecter.select1.selectedIndex].value}} |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
57 document.write('<FORM NAME="selecter"><SELECT NAME="select1">'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
58 document.write('<OPTION VALUE="none">INDEX'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
59 document.write('<OPTION VALUE="none">------------------------------------------------'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
60 document.write('<OPTION VALUE="index.html">Corpus Thomisticum'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
61 document.write('<OPTION VALUE="iopera.html">Opera omnia'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
62 document.write('<OPTION VALUE="zbiblia.html">Bibliographia Thomistica'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
63 document.write('<OPTION VALUE="none">------------------------------------------------'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
64 document.write('<OPTION VALUE="#29019">Iª q. 15 pr.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
65 document.write('<OPTION VALUE="#29020">Iª q. 15 a. 1 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
66 document.write('<OPTION VALUE="#29021">Iª q. 15 a. 1 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
67 document.write('<OPTION VALUE="#29022">Iª q. 15 a. 1 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
68 document.write('<OPTION VALUE="#29023">Iª q. 15 a. 1 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
69 document.write('<OPTION VALUE="#29024">Iª q. 15 a. 1 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
70 document.write('<OPTION VALUE="#29025">Iª q. 15 a. 1 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
71 document.write('<OPTION VALUE="#29026">Iª q. 15 a. 1 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
72 document.write('<OPTION VALUE="#29027">Iª q. 15 a. 1 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
73 document.write('<OPTION VALUE="#29028">Iª q. 15 a. 2 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
74 document.write('<OPTION VALUE="#29029">Iª q. 15 a. 2 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
75 document.write('<OPTION VALUE="#29030">Iª q. 15 a. 2 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
76 document.write('<OPTION VALUE="#29031">Iª q. 15 a. 2 arg. 4'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
77 document.write('<OPTION VALUE="#29032">Iª q. 15 a. 2 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
78 document.write('<OPTION VALUE="#29033">Iª q. 15 a. 2 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
79 document.write('<OPTION VALUE="#29034">Iª q. 15 a. 2 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
80 document.write('<OPTION VALUE="#29035">Iª q. 15 a. 2 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
81 document.write('<OPTION VALUE="#29036">Iª q. 15 a. 2 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
82 document.write('<OPTION VALUE="#29037">Iª q. 15 a. 2 ad 4'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
83 document.write('<OPTION VALUE="#29038">Iª q. 15 a. 3 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
84 document.write('<OPTION VALUE="#29039">Iª q. 15 a. 3 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
85 document.write('<OPTION VALUE="#29040">Iª q. 15 a. 3 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
86 document.write('<OPTION VALUE="#29041">Iª q. 15 a. 3 arg. 4'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
87 document.write('<OPTION VALUE="#29042">Iª q. 15 a. 3 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
88 document.write('<OPTION VALUE="#29043">Iª q. 15 a. 3 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
89 document.write('<OPTION VALUE="#29044">Iª q. 15 a. 3 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
90 document.write('<OPTION VALUE="#29045">Iª q. 15 a. 3 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
91 document.write('<OPTION VALUE="#29046">Iª q. 15 a. 3 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
92 document.write('<OPTION VALUE="#29047">Iª q. 15 a. 3 ad 4'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
93 document.write('<OPTION VALUE="#29048">Iª q. 16 pr.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
94 document.write('<OPTION VALUE="#29049">Iª q. 16 a. 1 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
95 document.write('<OPTION VALUE="#29050">Iª q. 16 a. 1 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
96 document.write('<OPTION VALUE="#29051">Iª q. 16 a. 1 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
97 document.write('<OPTION VALUE="#29052">Iª q. 16 a. 1 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
98 document.write('<OPTION VALUE="#29053">Iª q. 16 a. 1 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
99 document.write('<OPTION VALUE="#29054">Iª q. 16 a. 1 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
100 document.write('<OPTION VALUE="#29055">Iª q. 16 a. 1 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
101 document.write('<OPTION VALUE="#29056">Iª q. 16 a. 1 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
102 document.write('<OPTION VALUE="#29057">Iª q. 16 a. 2 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
103 document.write('<OPTION VALUE="#29058">Iª q. 16 a. 2 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
104 document.write('<OPTION VALUE="#29059">Iª q. 16 a. 2 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
105 document.write('<OPTION VALUE="#29060">Iª q. 16 a. 2 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
106 document.write('<OPTION VALUE="#29061">Iª q. 16 a. 2 ad'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
107 document.write('<OPTION VALUE="#29062">Iª q. 16 a. 3 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
108 document.write('<OPTION VALUE="#29063">Iª q. 16 a. 3 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
109 document.write('<OPTION VALUE="#29064">Iª q. 16 a. 3 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
110 document.write('<OPTION VALUE="#29065">Iª q. 16 a. 3 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
111 document.write('<OPTION VALUE="#29066">Iª q. 16 a. 3 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
112 document.write('<OPTION VALUE="#29067">Iª q. 16 a. 3 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
113 document.write('<OPTION VALUE="#29068">Iª q. 16 a. 3 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
114 document.write('<OPTION VALUE="#29069">Iª q. 16 a. 3 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
115 document.write('<OPTION VALUE="#29070">Iª q. 16 a. 4 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
116 document.write('<OPTION VALUE="#29071">Iª q. 16 a. 4 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
117 document.write('<OPTION VALUE="#29072">Iª q. 16 a. 4 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
118 document.write('<OPTION VALUE="#29073">Iª q. 16 a. 4 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
119 document.write('<OPTION VALUE="#29074">Iª q. 16 a. 4 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
120 document.write('<OPTION VALUE="#29075">Iª q. 16 a. 4 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
121 document.write('<OPTION VALUE="#29076">Iª q. 16 a. 4 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
122 document.write('<OPTION VALUE="#29077">Iª q. 16 a. 4 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
123 document.write('<OPTION VALUE="#29078">Iª q. 16 a. 5 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
124 document.write('<OPTION VALUE="#29079">Iª q. 16 a. 5 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
125 document.write('<OPTION VALUE="#29080">Iª q. 16 a. 5 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
126 document.write('<OPTION VALUE="#29081">Iª q. 16 a. 5 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
127 document.write('<OPTION VALUE="#29082">Iª q. 16 a. 5 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
128 document.write('<OPTION VALUE="#29083">Iª q. 16 a. 5 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
129 document.write('<OPTION VALUE="#29084">Iª q. 16 a. 5 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
130 document.write('<OPTION VALUE="#29085">Iª q. 16 a. 5 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
131 document.write('<OPTION VALUE="#29086">Iª q. 16 a. 6 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
132 document.write('<OPTION VALUE="#29087">Iª q. 16 a. 6 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
133 document.write('<OPTION VALUE="#29088">Iª q. 16 a. 6 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
134 document.write('<OPTION VALUE="#29089">Iª q. 16 a. 6 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
135 document.write('<OPTION VALUE="#29090">Iª q. 16 a. 6 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
136 document.write('<OPTION VALUE="#29091">Iª q. 16 a. 6 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
137 document.write('<OPTION VALUE="#29092">Iª q. 16 a. 7 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
138 document.write('<OPTION VALUE="#29093">Iª q. 16 a. 7 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
139 document.write('<OPTION VALUE="#29094">Iª q. 16 a. 7 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
140 document.write('<OPTION VALUE="#29095">Iª q. 16 a. 7 arg. 4'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
141 document.write('<OPTION VALUE="#29096">Iª q. 16 a. 7 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
142 document.write('<OPTION VALUE="#29097">Iª q. 16 a. 7 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
143 document.write('<OPTION VALUE="#29098">Iª q. 16 a. 7 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
144 document.write('<OPTION VALUE="#29099">Iª q. 16 a. 7 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
145 document.write('<OPTION VALUE="#29100">Iª q. 16 a. 7 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
146 document.write('<OPTION VALUE="#29101">Iª q. 16 a. 7 ad 4'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
147 document.write('<OPTION VALUE="#29102">Iª q. 16 a. 8 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
148 document.write('<OPTION VALUE="#29103">Iª q. 16 a. 8 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
149 document.write('<OPTION VALUE="#29104">Iª q. 16 a. 8 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
150 document.write('<OPTION VALUE="#29105">Iª q. 16 a. 8 arg. 4'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
151 document.write('<OPTION VALUE="#29106">Iª q. 16 a. 8 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
152 document.write('<OPTION VALUE="#29107">Iª q. 16 a. 8 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
153 document.write('<OPTION VALUE="#29108">Iª q. 16 a. 8 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
154 document.write('<OPTION VALUE="#29109">Iª q. 16 a. 8 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
155 document.write('<OPTION VALUE="#29110">Iª q. 16 a. 8 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
156 document.write('<OPTION VALUE="#29111">Iª q. 16 a. 8 ad 4'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
157 document.write('<OPTION VALUE="#29112">Iª q. 17 pr.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
158 document.write('<OPTION VALUE="#29113">Iª q. 17 a. 1 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
159 document.write('<OPTION VALUE="#29114">Iª q. 17 a. 1 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
160 document.write('<OPTION VALUE="#29115">Iª q. 17 a. 1 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
161 document.write('<OPTION VALUE="#29116">Iª q. 17 a. 1 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
162 document.write('<OPTION VALUE="#29117">Iª q. 17 a. 1 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
163 document.write('<OPTION VALUE="#29118">Iª q. 17 a. 1 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
164 document.write('<OPTION VALUE="#29119">Iª q. 17 a. 1 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
165 document.write('<OPTION VALUE="#29120">Iª q. 17 a. 1 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
166 document.write('<OPTION VALUE="#29121">Iª q. 17 a. 1 ad 4'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
167 document.write('<OPTION VALUE="#29122">Iª q. 17 a. 2 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
168 document.write('<OPTION VALUE="#29123">Iª q. 17 a. 2 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
169 document.write('<OPTION VALUE="#29124">Iª q. 17 a. 2 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
170 document.write('<OPTION VALUE="#29125">Iª q. 17 a. 2 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
171 document.write('<OPTION VALUE="#29126">Iª q. 17 a. 2 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
172 document.write('<OPTION VALUE="#29127">Iª q. 17 a. 2 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
173 document.write('<OPTION VALUE="#29128">Iª q. 17 a. 2 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
174 document.write('<OPTION VALUE="#29129">Iª q. 17 a. 2 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
175 document.write('<OPTION VALUE="#29130">Iª q. 17 a. 3 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
176 document.write('<OPTION VALUE="#29131">Iª q. 17 a. 3 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
177 document.write('<OPTION VALUE="#29132">Iª q. 17 a. 3 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
178 document.write('<OPTION VALUE="#29133">Iª q. 17 a. 3 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
179 document.write('<OPTION VALUE="#29134">Iª q. 17 a. 3 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
180 document.write('<OPTION VALUE="#29135">Iª q. 17 a. 3 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
181 document.write('<OPTION VALUE="#29136">Iª q. 17 a. 4 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
182 document.write('<OPTION VALUE="#29137">Iª q. 17 a. 4 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
183 document.write('<OPTION VALUE="#29138">Iª q. 17 a. 4 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
184 document.write('<OPTION VALUE="#29139">Iª q. 17 a. 4 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
185 document.write('<OPTION VALUE="#29140">Iª q. 17 a. 4 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
186 document.write('<OPTION VALUE="#29141">Iª q. 17 a. 4 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
187 document.write('<OPTION VALUE="#29142">Iª q. 17 a. 4 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
188 document.write('<OPTION VALUE="#29143">Iª q. 17 a. 4 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
189 document.write('<OPTION VALUE="#29144">Iª q. 18 pr.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
190 document.write('<OPTION VALUE="#29145">Iª q. 18 a. 1 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
191 document.write('<OPTION VALUE="#29146">Iª q. 18 a. 1 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
192 document.write('<OPTION VALUE="#29147">Iª q. 18 a. 1 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
193 document.write('<OPTION VALUE="#29148">Iª q. 18 a. 1 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
194 document.write('<OPTION VALUE="#29149">Iª q. 18 a. 1 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
195 document.write('<OPTION VALUE="#29150">Iª q. 18 a. 1 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
196 document.write('<OPTION VALUE="#29151">Iª q. 18 a. 1 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
197 document.write('<OPTION VALUE="#29152">Iª q. 18 a. 1 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
198 document.write('<OPTION VALUE="#29153">Iª q. 18 a. 2 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
199 document.write('<OPTION VALUE="#29154">Iª q. 18 a. 2 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
200 document.write('<OPTION VALUE="#29155">Iª q. 18 a. 2 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
201 document.write('<OPTION VALUE="#29156">Iª q. 18 a. 2 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
202 document.write('<OPTION VALUE="#29157">Iª q. 18 a. 2 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
203 document.write('<OPTION VALUE="#29158">Iª q. 18 a. 2 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
204 document.write('<OPTION VALUE="#29159">Iª q. 18 a. 2 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
205 document.write('<OPTION VALUE="#29160">Iª q. 18 a. 2 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
206 document.write('<OPTION VALUE="#29161">Iª q. 18 a. 3 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
207 document.write('<OPTION VALUE="#29162">Iª q. 18 a. 3 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
208 document.write('<OPTION VALUE="#29163">Iª q. 18 a. 3 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
209 document.write('<OPTION VALUE="#29164">Iª q. 18 a. 3 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
210 document.write('<OPTION VALUE="#29165">Iª q. 18 a. 3 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
211 document.write('<OPTION VALUE="#29166">Iª q. 18 a. 3 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
212 document.write('<OPTION VALUE="#29167">Iª q. 18 a. 3 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
213 document.write('<OPTION VALUE="#29168">Iª q. 18 a. 3 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
214 document.write('<OPTION VALUE="#29169">Iª q. 18 a. 4 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
215 document.write('<OPTION VALUE="#29170">Iª q. 18 a. 4 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
216 document.write('<OPTION VALUE="#29171">Iª q. 18 a. 4 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
217 document.write('<OPTION VALUE="#29172">Iª q. 18 a. 4 arg. 4'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
218 document.write('<OPTION VALUE="#29173">Iª q. 18 a. 4 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
219 document.write('<OPTION VALUE="#29174">Iª q. 18 a. 4 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
220 document.write('<OPTION VALUE="#29175">Iª q. 18 a. 4 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
221 document.write('<OPTION VALUE="#29176">Iª q. 18 a. 4 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
222 document.write('<OPTION VALUE="#29177">Iª q. 18 a. 4 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
223 document.write('<OPTION VALUE="#29178">Iª q. 18 a. 4 ad 4'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
224 document.write('<OPTION VALUE="#29179">Iª q. 19 pr.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
225 document.write('<OPTION VALUE="#29180">Iª q. 19 a. 1 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
226 document.write('<OPTION VALUE="#29181">Iª q. 19 a. 1 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
227 document.write('<OPTION VALUE="#29182">Iª q. 19 a. 1 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
228 document.write('<OPTION VALUE="#29183">Iª q. 19 a. 1 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
229 document.write('<OPTION VALUE="#29184">Iª q. 19 a. 1 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
230 document.write('<OPTION VALUE="#29185">Iª q. 19 a. 1 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
231 document.write('<OPTION VALUE="#29186">Iª q. 19 a. 1 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
232 document.write('<OPTION VALUE="#29187">Iª q. 19 a. 1 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
233 document.write('<OPTION VALUE="#29188">Iª q. 19 a. 2 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
234 document.write('<OPTION VALUE="#29189">Iª q. 19 a. 2 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
235 document.write('<OPTION VALUE="#29190">Iª q. 19 a. 2 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
236 document.write('<OPTION VALUE="#29191">Iª q. 19 a. 2 arg. 4'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
237 document.write('<OPTION VALUE="#29192">Iª q. 19 a. 2 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
238 document.write('<OPTION VALUE="#29193">Iª q. 19 a. 2 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
239 document.write('<OPTION VALUE="#29194">Iª q. 19 a. 2 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
240 document.write('<OPTION VALUE="#29195">Iª q. 19 a. 2 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
241 document.write('<OPTION VALUE="#29196">Iª q. 19 a. 2 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
242 document.write('<OPTION VALUE="#29197">Iª q. 19 a. 2 ad 4'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
243 document.write('<OPTION VALUE="#29198">Iª q. 19 a. 3 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
244 document.write('<OPTION VALUE="#29199">Iª q. 19 a. 3 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
245 document.write('<OPTION VALUE="#29200">Iª q. 19 a. 3 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
246 document.write('<OPTION VALUE="#29201">Iª q. 19 a. 3 arg. 4'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
247 document.write('<OPTION VALUE="#29202">Iª q. 19 a. 3 arg. 5'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
248 document.write('<OPTION VALUE="#29203">Iª q. 19 a. 3 arg. 6'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
249 document.write('<OPTION VALUE="#29204">Iª q. 19 a. 3 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
250 document.write('<OPTION VALUE="#29205">Iª q. 19 a. 3 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
251 document.write('<OPTION VALUE="#29206">Iª q. 19 a. 3 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
252 document.write('<OPTION VALUE="#29207">Iª q. 19 a. 3 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
253 document.write('<OPTION VALUE="#29208">Iª q. 19 a. 3 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
254 document.write('<OPTION VALUE="#29209">Iª q. 19 a. 3 ad 4'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
255 document.write('<OPTION VALUE="#29210">Iª q. 19 a. 3 ad 5'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
256 document.write('<OPTION VALUE="#29211">Iª q. 19 a. 3 ad 6'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
257 document.write('<OPTION VALUE="#29212">Iª q. 19 a. 4 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
258 document.write('<OPTION VALUE="#29213">Iª q. 19 a. 4 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
259 document.write('<OPTION VALUE="#29214">Iª q. 19 a. 4 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
260 document.write('<OPTION VALUE="#29215">Iª q. 19 a. 4 arg. 4'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
261 document.write('<OPTION VALUE="#29216">Iª q. 19 a. 4 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
262 document.write('<OPTION VALUE="#29217">Iª q. 19 a. 4 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
263 document.write('<OPTION VALUE="#29218">Iª q. 19 a. 4 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
264 document.write('<OPTION VALUE="#29219">Iª q. 19 a. 4 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
265 document.write('<OPTION VALUE="#29220">Iª q. 19 a. 4 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
266 document.write('<OPTION VALUE="#29221">Iª q. 19 a. 4 ad 4'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
267 document.write('<OPTION VALUE="#29222">Iª q. 19 a. 5 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
268 document.write('<OPTION VALUE="#29223">Iª q. 19 a. 5 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
269 document.write('<OPTION VALUE="#29224">Iª q. 19 a. 5 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
270 document.write('<OPTION VALUE="#29225">Iª q. 19 a. 5 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
271 document.write('<OPTION VALUE="#29226">Iª q. 19 a. 5 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
272 document.write('<OPTION VALUE="#29227">Iª q. 19 a. 5 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
273 document.write('<OPTION VALUE="#29228">Iª q. 19 a. 5 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
274 document.write('<OPTION VALUE="#29229">Iª q. 19 a. 5 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
275 document.write('<OPTION VALUE="#29230">Iª q. 19 a. 6 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
276 document.write('<OPTION VALUE="#29231">Iª q. 19 a. 6 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
277 document.write('<OPTION VALUE="#29232">Iª q. 19 a. 6 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
278 document.write('<OPTION VALUE="#29233">Iª q. 19 a. 6 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
279 document.write('<OPTION VALUE="#29234">Iª q. 19 a. 6 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
280 document.write('<OPTION VALUE="#29235">Iª q. 19 a. 6 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
281 document.write('<OPTION VALUE="#29236">Iª q. 19 a. 6 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
282 document.write('<OPTION VALUE="#29237">Iª q. 19 a. 6 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
283 document.write('<OPTION VALUE="#29238">Iª q. 19 a. 7 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
284 document.write('<OPTION VALUE="#29239">Iª q. 19 a. 7 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
285 document.write('<OPTION VALUE="#29240">Iª q. 19 a. 7 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
286 document.write('<OPTION VALUE="#29241">Iª q. 19 a. 7 arg. 4'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
287 document.write('<OPTION VALUE="#29242">Iª q. 19 a. 7 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
288 document.write('<OPTION VALUE="#29243">Iª q. 19 a. 7 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
289 document.write('<OPTION VALUE="#29244">Iª q. 19 a. 7 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
290 document.write('<OPTION VALUE="#29245">Iª q. 19 a. 7 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
291 document.write('<OPTION VALUE="#29246">Iª q. 19 a. 7 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
292 document.write('<OPTION VALUE="#29247">Iª q. 19 a. 7 ad 4'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
293 document.write('<OPTION VALUE="#29248">Iª q. 19 a. 8 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
294 document.write('<OPTION VALUE="#29249">Iª q. 19 a. 8 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
295 document.write('<OPTION VALUE="#29250">Iª q. 19 a. 8 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
296 document.write('<OPTION VALUE="#29251">Iª q. 19 a. 8 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
297 document.write('<OPTION VALUE="#29252">Iª q. 19 a. 8 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
298 document.write('<OPTION VALUE="#29253">Iª q. 19 a. 8 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
299 document.write('<OPTION VALUE="#29254">Iª q. 19 a. 8 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
300 document.write('<OPTION VALUE="#29255">Iª q. 19 a. 8 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
301 document.write('<OPTION VALUE="#29256">Iª q. 19 a. 9 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
302 document.write('<OPTION VALUE="#29257">Iª q. 19 a. 9 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
303 document.write('<OPTION VALUE="#29258">Iª q. 19 a. 9 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
304 document.write('<OPTION VALUE="#29259">Iª q. 19 a. 9 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
305 document.write('<OPTION VALUE="#29260">Iª q. 19 a. 9 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
306 document.write('<OPTION VALUE="#29261">Iª q. 19 a. 9 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
307 document.write('<OPTION VALUE="#29262">Iª q. 19 a. 9 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
308 document.write('<OPTION VALUE="#29263">Iª q. 19 a. 9 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
309 document.write('<OPTION VALUE="#29264">Iª q. 19 a. 10 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
310 document.write('<OPTION VALUE="#29265">Iª q. 19 a. 10 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
311 document.write('<OPTION VALUE="#29266">Iª q. 19 a. 10 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
312 document.write('<OPTION VALUE="#29267">Iª q. 19 a. 10 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
313 document.write('<OPTION VALUE="#29268">Iª q. 19 a. 10 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
314 document.write('<OPTION VALUE="#29269">Iª q. 19 a. 10 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
315 document.write('<OPTION VALUE="#29270">Iª q. 19 a. 11 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
316 document.write('<OPTION VALUE="#29271">Iª q. 19 a. 11 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
317 document.write('<OPTION VALUE="#29272">Iª q. 19 a. 11 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
318 document.write('<OPTION VALUE="#29273">Iª q. 19 a. 11 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
319 document.write('<OPTION VALUE="#29274">Iª q. 19 a. 11 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
320 document.write('<OPTION VALUE="#29275">Iª q. 19 a. 11 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
321 document.write('<OPTION VALUE="#29276">Iª q. 19 a. 12 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
322 document.write('<OPTION VALUE="#29277">Iª q. 19 a. 12 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
323 document.write('<OPTION VALUE="#29278">Iª q. 19 a. 12 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
324 document.write('<OPTION VALUE="#29279">Iª q. 19 a. 12 arg. 4'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
325 document.write('<OPTION VALUE="#29280">Iª q. 19 a. 12 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
326 document.write('<OPTION VALUE="#29281">Iª q. 19 a. 12 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
327 document.write('<OPTION VALUE="#29282">Iª q. 19 a. 12 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
328 document.write('<OPTION VALUE="#29283">Iª q. 19 a. 12 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
329 document.write('<OPTION VALUE="#29284">Iª q. 19 a. 12 ad 4'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
330 document.write('<OPTION VALUE="#29285">Iª q. 20 pr.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
331 document.write('<OPTION VALUE="#29286">Iª q. 20 a. 1 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
332 document.write('<OPTION VALUE="#29287">Iª q. 20 a. 1 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
333 document.write('<OPTION VALUE="#29288">Iª q. 20 a. 1 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
334 document.write('<OPTION VALUE="#29289">Iª q. 20 a. 1 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
335 document.write('<OPTION VALUE="#29290">Iª q. 20 a. 1 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
336 document.write('<OPTION VALUE="#29291">Iª q. 20 a. 1 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
337 document.write('<OPTION VALUE="#29292">Iª q. 20 a. 1 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
338 document.write('<OPTION VALUE="#29293">Iª q. 20 a. 1 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
339 document.write('<OPTION VALUE="#29294">Iª q. 20 a. 2 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
340 document.write('<OPTION VALUE="#29295">Iª q. 20 a. 2 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
341 document.write('<OPTION VALUE="#29296">Iª q. 20 a. 2 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
342 document.write('<OPTION VALUE="#29297">Iª q. 20 a. 2 arg. 4'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
343 document.write('<OPTION VALUE="#29298">Iª q. 20 a. 2 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
344 document.write('<OPTION VALUE="#29299">Iª q. 20 a. 2 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
345 document.write('<OPTION VALUE="#29300">Iª q. 20 a. 2 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
346 document.write('<OPTION VALUE="#29301">Iª q. 20 a. 2 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
347 document.write('<OPTION VALUE="#29302">Iª q. 20 a. 2 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
348 document.write('<OPTION VALUE="#29303">Iª q. 20 a. 2 ad 4'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
349 document.write('<OPTION VALUE="#29304">Iª q. 20 a. 3 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
350 document.write('<OPTION VALUE="#29305">Iª q. 20 a. 3 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
351 document.write('<OPTION VALUE="#29306">Iª q. 20 a. 3 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
352 document.write('<OPTION VALUE="#29307">Iª q. 20 a. 3 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
353 document.write('<OPTION VALUE="#29308">Iª q. 20 a. 3 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
354 document.write('<OPTION VALUE="#29309">Iª q. 20 a. 3 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
355 document.write('<OPTION VALUE="#29310">Iª q. 20 a. 3 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
356 document.write('<OPTION VALUE="#29311">Iª q. 20 a. 3 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
357 document.write('<OPTION VALUE="#29312">Iª q. 20 a. 4 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
358 document.write('<OPTION VALUE="#29313">Iª q. 20 a. 4 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
359 document.write('<OPTION VALUE="#29314">Iª q. 20 a. 4 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
360 document.write('<OPTION VALUE="#29315">Iª q. 20 a. 4 arg. 4'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
361 document.write('<OPTION VALUE="#29316">Iª q. 20 a. 4 arg. 5'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
362 document.write('<OPTION VALUE="#29317">Iª q. 20 a. 4 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
363 document.write('<OPTION VALUE="#29318">Iª q. 20 a. 4 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
364 document.write('<OPTION VALUE="#29319">Iª q. 20 a. 4 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
365 document.write('<OPTION VALUE="#29320">Iª q. 20 a. 4 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
366 document.write('<OPTION VALUE="#29321">Iª q. 20 a. 4 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
367 document.write('<OPTION VALUE="#29322">Iª q. 20 a. 4 ad 4'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
368 document.write('<OPTION VALUE="#29323">Iª q. 20 a. 4 ad 5'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
369 document.write('<OPTION VALUE="#29324">Iª q. 21 pr.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
370 document.write('<OPTION VALUE="#29325">Iª q. 21 a. 1 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
371 document.write('<OPTION VALUE="#29326">Iª q. 21 a. 1 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
372 document.write('<OPTION VALUE="#29327">Iª q. 21 a. 1 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
373 document.write('<OPTION VALUE="#29328">Iª q. 21 a. 1 arg. 4'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
374 document.write('<OPTION VALUE="#29329">Iª q. 21 a. 1 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
375 document.write('<OPTION VALUE="#29330">Iª q. 21 a. 1 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
376 document.write('<OPTION VALUE="#29331">Iª q. 21 a. 1 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
377 document.write('<OPTION VALUE="#29332">Iª q. 21 a. 1 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
378 document.write('<OPTION VALUE="#29333">Iª q. 21 a. 1 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
379 document.write('<OPTION VALUE="#29334">Iª q. 21 a. 1 ad 4'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
380 document.write('<OPTION VALUE="#29335">Iª q. 21 a. 2 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
381 document.write('<OPTION VALUE="#29336">Iª q. 21 a. 2 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
382 document.write('<OPTION VALUE="#29337">Iª q. 21 a. 2 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
383 document.write('<OPTION VALUE="#29338">Iª q. 21 a. 2 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
384 document.write('<OPTION VALUE="#29339">Iª q. 21 a. 2 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
385 document.write('<OPTION VALUE="#29340">Iª q. 21 a. 2 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
386 document.write('<OPTION VALUE="#29341">Iª q. 21 a. 3 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
387 document.write('<OPTION VALUE="#29342">Iª q. 21 a. 3 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
388 document.write('<OPTION VALUE="#29343">Iª q. 21 a. 3 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
389 document.write('<OPTION VALUE="#29344">Iª q. 21 a. 3 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
390 document.write('<OPTION VALUE="#29345">Iª q. 21 a. 3 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
391 document.write('<OPTION VALUE="#29346">Iª q. 21 a. 3 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
392 document.write('<OPTION VALUE="#29347">Iª q. 21 a. 4 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
393 document.write('<OPTION VALUE="#29348">Iª q. 21 a. 4 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
394 document.write('<OPTION VALUE="#29349">Iª q. 21 a. 4 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
395 document.write('<OPTION VALUE="#29350">Iª q. 21 a. 4 arg. 4'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
396 document.write('<OPTION VALUE="#29351">Iª q. 21 a. 4 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
397 document.write('<OPTION VALUE="#29352">Iª q. 21 a. 4 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
398 document.write('<OPTION VALUE="#29353">Iª q. 21 a. 4 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
399 document.write('<OPTION VALUE="#29354">Iª q. 21 a. 4 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
400 document.write('<OPTION VALUE="#29355">Iª q. 21 a. 4 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
401 document.write('<OPTION VALUE="#29356">Iª q. 21 a. 4 ad 4'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
402 document.write('<OPTION VALUE="#29357">Iª q. 22 pr.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
403 document.write('<OPTION VALUE="#29358">Iª q. 22 a. 1 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
404 document.write('<OPTION VALUE="#29359">Iª q. 22 a. 1 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
405 document.write('<OPTION VALUE="#29360">Iª q. 22 a. 1 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
406 document.write('<OPTION VALUE="#29361">Iª q. 22 a. 1 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
407 document.write('<OPTION VALUE="#29362">Iª q. 22 a. 1 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
408 document.write('<OPTION VALUE="#29363">Iª q. 22 a. 1 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
409 document.write('<OPTION VALUE="#29364">Iª q. 22 a. 1 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
410 document.write('<OPTION VALUE="#29365">Iª q. 22 a. 1 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
411 document.write('<OPTION VALUE="#29366">Iª q. 22 a. 2 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
412 document.write('<OPTION VALUE="#29367">Iª q. 22 a. 2 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
413 document.write('<OPTION VALUE="#29368">Iª q. 22 a. 2 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
414 document.write('<OPTION VALUE="#29369">Iª q. 22 a. 2 arg. 4'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
415 document.write('<OPTION VALUE="#29370">Iª q. 22 a. 2 arg. 5'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
416 document.write('<OPTION VALUE="#29371">Iª q. 22 a. 2 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
417 document.write('<OPTION VALUE="#29372">Iª q. 22 a. 2 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
418 document.write('<OPTION VALUE="#29373">Iª q. 22 a. 2 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
419 document.write('<OPTION VALUE="#29374">Iª q. 22 a. 2 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
420 document.write('<OPTION VALUE="#29375">Iª q. 22 a. 2 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
421 document.write('<OPTION VALUE="#29376">Iª q. 22 a. 2 ad 4'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
422 document.write('<OPTION VALUE="#29377">Iª q. 22 a. 2 ad 5'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
423 document.write('<OPTION VALUE="#29378">Iª q. 22 a. 3 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
424 document.write('<OPTION VALUE="#29379">Iª q. 22 a. 3 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
425 document.write('<OPTION VALUE="#29380">Iª q. 22 a. 3 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
426 document.write('<OPTION VALUE="#29381">Iª q. 22 a. 3 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
427 document.write('<OPTION VALUE="#29382">Iª q. 22 a. 3 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
428 document.write('<OPTION VALUE="#29383">Iª q. 22 a. 3 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
429 document.write('<OPTION VALUE="#29384">Iª q. 22 a. 3 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
430 document.write('<OPTION VALUE="#29385">Iª q. 22 a. 3 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
431 document.write('<OPTION VALUE="#29386">Iª q. 22 a. 4 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
432 document.write('<OPTION VALUE="#29387">Iª q. 22 a. 4 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
433 document.write('<OPTION VALUE="#29388">Iª q. 22 a. 4 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
434 document.write('<OPTION VALUE="#29389">Iª q. 22 a. 4 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
435 document.write('<OPTION VALUE="#29390">Iª q. 22 a. 4 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
436 document.write('<OPTION VALUE="#29391">Iª q. 22 a. 4 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
437 document.write('<OPTION VALUE="#29392">Iª q. 22 a. 4 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
438 document.write('<OPTION VALUE="#29393">Iª q. 22 a. 4 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
439 document.write('<OPTION VALUE="#29394">Iª q. 23 pr.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
440 document.write('<OPTION VALUE="#29395">Iª q. 23 a. 1 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
441 document.write('<OPTION VALUE="#29396">Iª q. 23 a. 1 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
442 document.write('<OPTION VALUE="#29397">Iª q. 23 a. 1 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
443 document.write('<OPTION VALUE="#29398">Iª q. 23 a. 1 arg. 4'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
444 document.write('<OPTION VALUE="#29399">Iª q. 23 a. 1 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
445 document.write('<OPTION VALUE="#29400">Iª q. 23 a. 1 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
446 document.write('<OPTION VALUE="#29401">Iª q. 23 a. 1 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
447 document.write('<OPTION VALUE="#29402">Iª q. 23 a. 1 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
448 document.write('<OPTION VALUE="#29403">Iª q. 23 a. 1 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
449 document.write('<OPTION VALUE="#29404">Iª q. 23 a. 1 ad 4'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
450 document.write('<OPTION VALUE="#29405">Iª q. 23 a. 2 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
451 document.write('<OPTION VALUE="#29406">Iª q. 23 a. 2 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
452 document.write('<OPTION VALUE="#29407">Iª q. 23 a. 2 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
453 document.write('<OPTION VALUE="#29408">Iª q. 23 a. 2 arg. 4'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
454 document.write('<OPTION VALUE="#29409">Iª q. 23 a. 2 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
455 document.write('<OPTION VALUE="#29410">Iª q. 23 a. 2 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
456 document.write('<OPTION VALUE="#29411">Iª q. 23 a. 2 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
457 document.write('<OPTION VALUE="#29412">Iª q. 23 a. 2 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
458 document.write('<OPTION VALUE="#29413">Iª q. 23 a. 2 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
459 document.write('<OPTION VALUE="#29414">Iª q. 23 a. 2 ad 4'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
460 document.write('<OPTION VALUE="#29415">Iª q. 23 a. 3 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
461 document.write('<OPTION VALUE="#29416">Iª q. 23 a. 3 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
462 document.write('<OPTION VALUE="#29417">Iª q. 23 a. 3 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
463 document.write('<OPTION VALUE="#29418">Iª q. 23 a. 3 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
464 document.write('<OPTION VALUE="#29419">Iª q. 23 a. 3 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
465 document.write('<OPTION VALUE="#29420">Iª q. 23 a. 3 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
466 document.write('<OPTION VALUE="#29421">Iª q. 23 a. 3 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
467 document.write('<OPTION VALUE="#29422">Iª q. 23 a. 3 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
468 document.write('<OPTION VALUE="#29423">Iª q. 23 a. 4 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
469 document.write('<OPTION VALUE="#29424">Iª q. 23 a. 4 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
470 document.write('<OPTION VALUE="#29425">Iª q. 23 a. 4 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
471 document.write('<OPTION VALUE="#29426">Iª q. 23 a. 4 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
472 document.write('<OPTION VALUE="#29427">Iª q. 23 a. 4 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
473 document.write('<OPTION VALUE="#29428">Iª q. 23 a. 4 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
474 document.write('<OPTION VALUE="#29429">Iª q. 23 a. 4 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
475 document.write('<OPTION VALUE="#29430">Iª q. 23 a. 4 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
476 document.write('<OPTION VALUE="#29431">Iª q. 23 a. 5 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
477 document.write('<OPTION VALUE="#29432">Iª q. 23 a. 5 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
478 document.write('<OPTION VALUE="#29433">Iª q. 23 a. 5 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
479 document.write('<OPTION VALUE="#29434">Iª q. 23 a. 5 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
480 document.write('<OPTION VALUE="#29435">Iª q. 23 a. 5 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
481 document.write('<OPTION VALUE="#29436">Iª q. 23 a. 5 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
482 document.write('<OPTION VALUE="#29437">Iª q. 23 a. 5 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
483 document.write('<OPTION VALUE="#29438">Iª q. 23 a. 5 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
484 document.write('<OPTION VALUE="#29439">Iª q. 23 a. 6 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
485 document.write('<OPTION VALUE="#29440">Iª q. 23 a. 6 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
486 document.write('<OPTION VALUE="#29441">Iª q. 23 a. 6 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
487 document.write('<OPTION VALUE="#29442">Iª q. 23 a. 6 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
488 document.write('<OPTION VALUE="#29443">Iª q. 23 a. 6 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
489 document.write('<OPTION VALUE="#29444">Iª q. 23 a. 6 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
490 document.write('<OPTION VALUE="#29445">Iª q. 23 a. 6 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
491 document.write('<OPTION VALUE="#29446">Iª q. 23 a. 6 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
492 document.write('<OPTION VALUE="#29447">Iª q. 23 a. 7 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
493 document.write('<OPTION VALUE="#29448">Iª q. 23 a. 7 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
494 document.write('<OPTION VALUE="#29449">Iª q. 23 a. 7 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
495 document.write('<OPTION VALUE="#29450">Iª q. 23 a. 7 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
496 document.write('<OPTION VALUE="#29451">Iª q. 23 a. 7 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
497 document.write('<OPTION VALUE="#29452">Iª q. 23 a. 7 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
498 document.write('<OPTION VALUE="#29453">Iª q. 23 a. 7 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
499 document.write('<OPTION VALUE="#29454">Iª q. 23 a. 7 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
500 document.write('<OPTION VALUE="#29455">Iª q. 23 a. 8 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
501 document.write('<OPTION VALUE="#29456">Iª q. 23 a. 8 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
502 document.write('<OPTION VALUE="#29457">Iª q. 23 a. 8 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
503 document.write('<OPTION VALUE="#29458">Iª q. 23 a. 8 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
504 document.write('<OPTION VALUE="#29459">Iª q. 23 a. 8 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
505 document.write('<OPTION VALUE="#29460">Iª q. 23 a. 8 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
506 document.write('<OPTION VALUE="#29461">Iª q. 23 a. 8 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
507 document.write('<OPTION VALUE="#29462">Iª q. 23 a. 8 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
508 document.write('<OPTION VALUE="#29463">Iª q. 24 pr.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
509 document.write('<OPTION VALUE="#29464">Iª q. 24 a. 1 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
510 document.write('<OPTION VALUE="#29465">Iª q. 24 a. 1 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
511 document.write('<OPTION VALUE="#29466">Iª q. 24 a. 1 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
512 document.write('<OPTION VALUE="#29467">Iª q. 24 a. 1 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
513 document.write('<OPTION VALUE="#29468">Iª q. 24 a. 1 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
514 document.write('<OPTION VALUE="#29469">Iª q. 24 a. 1 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
515 document.write('<OPTION VALUE="#29470">Iª q. 24 a. 1 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
516 document.write('<OPTION VALUE="#29471">Iª q. 24 a. 1 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
517 document.write('<OPTION VALUE="#29472">Iª q. 24 a. 1 ad 4'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
518 document.write('<OPTION VALUE="#29473">Iª q. 24 a. 2 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
519 document.write('<OPTION VALUE="#29474">Iª q. 24 a. 2 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
520 document.write('<OPTION VALUE="#29475">Iª q. 24 a. 2 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
521 document.write('<OPTION VALUE="#29476">Iª q. 24 a. 2 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
522 document.write('<OPTION VALUE="#29477">Iª q. 24 a. 2 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
523 document.write('<OPTION VALUE="#29478">Iª q. 24 a. 2 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
524 document.write('<OPTION VALUE="#29479">Iª q. 24 a. 2 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
525 document.write('<OPTION VALUE="#29480">Iª q. 24 a. 2 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
526 document.write('<OPTION VALUE="#29481">Iª q. 24 a. 3 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
527 document.write('<OPTION VALUE="#29482">Iª q. 24 a. 3 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
528 document.write('<OPTION VALUE="#29483">Iª q. 24 a. 3 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
529 document.write('<OPTION VALUE="#29484">Iª q. 24 a. 3 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
530 document.write('<OPTION VALUE="#29485">Iª q. 24 a. 3 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
531 document.write('<OPTION VALUE="#29486">Iª q. 24 a. 3 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
532 document.write('<OPTION VALUE="#29487">Iª q. 24 a. 3 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
533 document.write('<OPTION VALUE="#29488">Iª q. 24 a. 3 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
534 document.write('<OPTION VALUE="#29489">Iª q. 25 pr.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
535 document.write('<OPTION VALUE="#29490">Iª q. 25 a. 1 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
536 document.write('<OPTION VALUE="#29491">Iª q. 25 a. 1 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
537 document.write('<OPTION VALUE="#29492">Iª q. 25 a. 1 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
538 document.write('<OPTION VALUE="#29493">Iª q. 25 a. 1 arg. 4'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
539 document.write('<OPTION VALUE="#29494">Iª q. 25 a. 1 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
540 document.write('<OPTION VALUE="#29495">Iª q. 25 a. 1 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
541 document.write('<OPTION VALUE="#29496">Iª q. 25 a. 1 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
542 document.write('<OPTION VALUE="#29497">Iª q. 25 a. 1 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
543 document.write('<OPTION VALUE="#29498">Iª q. 25 a. 1 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
544 document.write('<OPTION VALUE="#29499">Iª q. 25 a. 1 ad 4'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
545 document.write('<OPTION VALUE="#29500">Iª q. 25 a. 2 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
546 document.write('<OPTION VALUE="#29501">Iª q. 25 a. 2 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
547 document.write('<OPTION VALUE="#29502">Iª q. 25 a. 2 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
548 document.write('<OPTION VALUE="#29503">Iª q. 25 a. 2 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
549 document.write('<OPTION VALUE="#29504">Iª q. 25 a. 2 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
550 document.write('<OPTION VALUE="#29505">Iª q. 25 a. 2 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
551 document.write('<OPTION VALUE="#29506">Iª q. 25 a. 2 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
552 document.write('<OPTION VALUE="#29507">Iª q. 25 a. 2 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
553 document.write('<OPTION VALUE="#29508">Iª q. 25 a. 3 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
554 document.write('<OPTION VALUE="#29509">Iª q. 25 a. 3 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
555 document.write('<OPTION VALUE="#29510">Iª q. 25 a. 3 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
556 document.write('<OPTION VALUE="#29511">Iª q. 25 a. 3 arg. 4'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
557 document.write('<OPTION VALUE="#29512">Iª q. 25 a. 3 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
558 document.write('<OPTION VALUE="#29513">Iª q. 25 a. 3 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
559 document.write('<OPTION VALUE="#29514">Iª q. 25 a. 3 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
560 document.write('<OPTION VALUE="#29515">Iª q. 25 a. 3 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
561 document.write('<OPTION VALUE="#29516">Iª q. 25 a. 3 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
562 document.write('<OPTION VALUE="#29517">Iª q. 25 a. 3 ad 4'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
563 document.write('<OPTION VALUE="#29518">Iª q. 25 a. 4 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
564 document.write('<OPTION VALUE="#29519">Iª q. 25 a. 4 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
565 document.write('<OPTION VALUE="#29520">Iª q. 25 a. 4 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
566 document.write('<OPTION VALUE="#29521">Iª q. 25 a. 4 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
567 document.write('<OPTION VALUE="#29522">Iª q. 25 a. 4 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
568 document.write('<OPTION VALUE="#29523">Iª q. 25 a. 4 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
569 document.write('<OPTION VALUE="#29524">Iª q. 25 a. 4 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
570 document.write('<OPTION VALUE="#29525">Iª q. 25 a. 4 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
571 document.write('<OPTION VALUE="#29526">Iª q. 25 a. 5 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
572 document.write('<OPTION VALUE="#29527">Iª q. 25 a. 5 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
573 document.write('<OPTION VALUE="#29528">Iª q. 25 a. 5 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
574 document.write('<OPTION VALUE="#29529">Iª q. 25 a. 5 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
575 document.write('<OPTION VALUE="#29530">Iª q. 25 a. 5 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
576 document.write('<OPTION VALUE="#29531">Iª q. 25 a. 5 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
577 document.write('<OPTION VALUE="#29532">Iª q. 25 a. 5 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
578 document.write('<OPTION VALUE="#29533">Iª q. 25 a. 5 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
579 document.write('<OPTION VALUE="#29534">Iª q. 25 a. 6 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
580 document.write('<OPTION VALUE="#29535">Iª q. 25 a. 6 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
581 document.write('<OPTION VALUE="#29536">Iª q. 25 a. 6 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
582 document.write('<OPTION VALUE="#29537">Iª q. 25 a. 6 arg. 4'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
583 document.write('<OPTION VALUE="#29538">Iª q. 25 a. 6 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
584 document.write('<OPTION VALUE="#29539">Iª q. 25 a. 6 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
585 document.write('<OPTION VALUE="#29540">Iª q. 25 a. 6 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
586 document.write('<OPTION VALUE="#29541">Iª q. 25 a. 6 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
587 document.write('<OPTION VALUE="#29542">Iª q. 25 a. 6 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
588 document.write('<OPTION VALUE="#29543">Iª q. 25 a. 6 ad 4'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
589 document.write('<OPTION VALUE="#29544">Iª q. 26 pr.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
590 document.write('<OPTION VALUE="#29545">Iª q. 26 a. 1 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
591 document.write('<OPTION VALUE="#29546">Iª q. 26 a. 1 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
592 document.write('<OPTION VALUE="#29547">Iª q. 26 a. 1 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
593 document.write('<OPTION VALUE="#29548">Iª q. 26 a. 1 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
594 document.write('<OPTION VALUE="#29549">Iª q. 26 a. 1 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
595 document.write('<OPTION VALUE="#29550">Iª q. 26 a. 1 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
596 document.write('<OPTION VALUE="#29551">Iª q. 26 a. 2 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
597 document.write('<OPTION VALUE="#29552">Iª q. 26 a. 2 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
598 document.write('<OPTION VALUE="#29553">Iª q. 26 a. 2 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
599 document.write('<OPTION VALUE="#29554">Iª q. 26 a. 2 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
600 document.write('<OPTION VALUE="#29555">Iª q. 26 a. 2 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
601 document.write('<OPTION VALUE="#29556">Iª q. 26 a. 2 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
602 document.write('<OPTION VALUE="#29557">Iª q. 26 a. 3 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
603 document.write('<OPTION VALUE="#29558">Iª q. 26 a. 3 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
604 document.write('<OPTION VALUE="#29559">Iª q. 26 a. 3 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
605 document.write('<OPTION VALUE="#29560">Iª q. 26 a. 3 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
606 document.write('<OPTION VALUE="#29561">Iª q. 26 a. 3 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
607 document.write('<OPTION VALUE="#29562">Iª q. 26 a. 3 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
608 document.write('<OPTION VALUE="#29563">Iª q. 26 a. 4 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
609 document.write('<OPTION VALUE="#29564">Iª q. 26 a. 4 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
610 document.write('<OPTION VALUE="#29565">Iª q. 26 a. 4 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
611 document.write('<OPTION VALUE="#29566">Iª q. 26 a. 4 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
612 document.write('<OPTION VALUE="#29567">Iª q. 26 a. 4 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
613 document.write('<OPTION VALUE="#29568">Iª q. 26 a. 4 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
614 document.write('<OPTION VALUE="#29569">Iª q. 27 pr.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
615 document.write('<OPTION VALUE="#29570">Iª q. 27 a. 1 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
616 document.write('<OPTION VALUE="#29571">Iª q. 27 a. 1 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
617 document.write('<OPTION VALUE="#29572">Iª q. 27 a. 1 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
618 document.write('<OPTION VALUE="#29573">Iª q. 27 a. 1 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
619 document.write('<OPTION VALUE="#29574">Iª q. 27 a. 1 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
620 document.write('<OPTION VALUE="#29575">Iª q. 27 a. 1 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
621 document.write('<OPTION VALUE="#29576">Iª q. 27 a. 1 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
622 document.write('<OPTION VALUE="#29577">Iª q. 27 a. 1 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
623 document.write('<OPTION VALUE="#29578">Iª q. 27 a. 2 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
624 document.write('<OPTION VALUE="#29579">Iª q. 27 a. 2 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
625 document.write('<OPTION VALUE="#29580">Iª q. 27 a. 2 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
626 document.write('<OPTION VALUE="#29581">Iª q. 27 a. 2 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
627 document.write('<OPTION VALUE="#29582">Iª q. 27 a. 2 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
628 document.write('<OPTION VALUE="#29583">Iª q. 27 a. 2 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
629 document.write('<OPTION VALUE="#29584">Iª q. 27 a. 2 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
630 document.write('<OPTION VALUE="#29585">Iª q. 27 a. 2 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
631 document.write('<OPTION VALUE="#29586">Iª q. 27 a. 3 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
632 document.write('<OPTION VALUE="#29587">Iª q. 27 a. 3 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
633 document.write('<OPTION VALUE="#29588">Iª q. 27 a. 3 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
634 document.write('<OPTION VALUE="#29589">Iª q. 27 a. 3 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
635 document.write('<OPTION VALUE="#29590">Iª q. 27 a. 3 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
636 document.write('<OPTION VALUE="#29591">Iª q. 27 a. 3 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
637 document.write('<OPTION VALUE="#29592">Iª q. 27 a. 3 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
638 document.write('<OPTION VALUE="#29593">Iª q. 27 a. 3 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
639 document.write('<OPTION VALUE="#29594">Iª q. 27 a. 4 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
640 document.write('<OPTION VALUE="#29595">Iª q. 27 a. 4 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
641 document.write('<OPTION VALUE="#29596">Iª q. 27 a. 4 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
642 document.write('<OPTION VALUE="#29597">Iª q. 27 a. 4 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
643 document.write('<OPTION VALUE="#29598">Iª q. 27 a. 4 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
644 document.write('<OPTION VALUE="#29599">Iª q. 27 a. 4 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
645 document.write('<OPTION VALUE="#29600">Iª q. 27 a. 4 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
646 document.write('<OPTION VALUE="#29601">Iª q. 27 a. 4 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
647 document.write('<OPTION VALUE="#29602">Iª q. 27 a. 5 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
648 document.write('<OPTION VALUE="#29603">Iª q. 27 a. 5 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
649 document.write('<OPTION VALUE="#29604">Iª q. 27 a. 5 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
650 document.write('<OPTION VALUE="#29605">Iª q. 27 a. 5 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
651 document.write('<OPTION VALUE="#29606">Iª q. 27 a. 5 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
652 document.write('<OPTION VALUE="#29607">Iª q. 27 a. 5 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
653 document.write('<OPTION VALUE="#29608">Iª q. 27 a. 5 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
654 document.write('<OPTION VALUE="#29609">Iª q. 27 a. 5 ad 3'); |
| 28 | 655 document.write('<\/SELECT>'); |
|
26
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
656 document.write('<BR><BR>'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
657 document.write('<INPUT TYPE="button" VALUE="Agedum" ONCLICK="go()">'); |
| 28 | 658 document.write('<\/FORM>'); |
|
26
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
659 // --> |
| 28 | 660 //]]> |
| 661 </script><br /> | |
| 662 <hr /> | |
| 663 <br /></div> | |
| 664 <div class="D">Quaestio 15</div> | |
| 665 <div class="G">Prooemium</div> | |
| 666 <p title="I q. 15 pr."><a name="29019"><span class="ref">[29019] | |
| 667 Iª q. 15 pr.</span></a> Post considerationem de scientia Dei, | |
| 668 restat considerare de ideis. Et circa hoc quaeruntur tria. Primo, | |
| 669 an sint ideae. Secundo, utrum sint plures, vel una tantum. Tertio, | |
| 670 utrum sint omnium quae cognoscuntur a Deo.</p> | |
| 671 <br /> | |
| 672 <div class="E">Articulus 1</div> | |
| 673 <p title="I q. 15 a. 1 arg. 1"><a name="29020"><span class= | |
| 674 "ref">[29020] Iª q. 15 a. 1 arg. 1</span></a> Ad primum sic | |
| 675 proceditur. Videtur quod ideae non sint. Dicit enim Dionysius, VII | |
| 676 cap. de Div. Nom., quod Deus non cognoscit res secundum ideam. Sed | |
| 677 ideae non ponuntur ad aliud, nisi ut per eas cognoscantur res. Ergo | |
| 678 ideae non sunt.</p> | |
| 679 <p title="I q. 15 a. 1 arg. 2"><a name="29021"><span class= | |
| 680 "ref">[29021] Iª q. 15 a. 1 arg. 2</span></a> Praeterea, Deus | |
| 681 in seipso cognoscit omnia, ut supra dictum est. Sed seipsum non | |
| 682 cognoscit per ideam. Ergo nec alia.</p> | |
| 683 <p title="I q. 15 a. 1 arg. 3"><a name="29022"><span class= | |
| 684 "ref">[29022] Iª q. 15 a. 1 arg. 3</span></a> Praeterea, idea | |
| 685 ponitur ut principium cognoscendi et operandi. Sed essentia divina | |
| 686 est sufficiens principium cognoscendi et operandi omnia. Non ergo | |
| 687 necesse est ponere ideas.</p> | |
| 688 <p title="I q. 15 a. 1 s. c."><a name="29023"><span class= | |
| 689 "ref">[29023] Iª q. 15 a. 1 s. c.</span></a> Sed contra est | |
| 690 quod dicit Augustinus, in libro octoginta trium quaest., <i>tanta | |
| 691 vis in ideis constituitur, ut, nisi his intellectis, sapiens esse | |
| 692 nemo possit</i>.</p> | |
| 693 <p title="I q. 15 a. 1 co."><a name="29024"><span class= | |
| 694 "ref">[29024] Iª q. 15 a. 1 co.</span></a> Respondeo dicendum | |
| 695 quod necesse est ponere in mente divina ideas. Idea enim Graece, | |
| 696 Latine forma dicitur, unde per ideas intelliguntur formae aliarum | |
| 697 rerum, praeter ipsas res existentes. Forma autem alicuius rei | |
| 698 praeter ipsam existens, ad duo esse potest, vel ut sit exemplar | |
| 699 eius cuius dicitur forma; vel ut sit principium cognitionis ipsius, | |
| 700 secundum quod formae cognoscibilium dicuntur esse in cognoscente. | |
| 701 Et quantum ad utrumque est necesse ponere ideas. Quod sic patet. In | |
| 702 omnibus enim quae non a casu generantur, necesse est formam esse | |
| 703 finem generationis cuiuscumque. Agens autem non ageret propter | |
| 704 formam, nisi inquantum similitudo formae est in ipso. Quod quidem | |
| 705 contingit dupliciter. In quibusdam enim agentibus praeexistit forma | |
| 706 rei fiendae secundum esse naturale, sicut in his quae agunt per | |
| 707 naturam; sicut homo generat hominem, et ignis ignem. In quibusdam | |
| 708 vero secundum esse intelligibile, ut in his quae agunt per | |
| 709 intellectum; sicut similitudo domus praeexistit in mente | |
| 710 aedificatoris. Et haec potest dici idea domus, quia artifex | |
| 711 intendit domum assimilare formae quam mente concepit. Quia igitur | |
| 712 mundus non est casu factus, sed est factus a Deo per intellectum | |
| 713 agente, ut infra patebit, necesse est quod in mente divina sit | |
| 714 forma, ad similitudinem cuius mundus est factus. Et in hoc | |
| 715 consistit ratio ideae.</p> | |
| 716 <p title="I q. 15 a. 1 ad 1"><a name="29025"><span class= | |
| 717 "ref">[29025] Iª q. 15 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum ergo | |
| 718 dicendum quod Deus non intelligit res secundum ideam extra se | |
| 719 existentem. Et sic etiam Aristoteles improbat opinionem Platonis de | |
| 720 ideis, secundum quod ponebat eas per se existentes, non in | |
| 721 intellectu.</p> | |
| 722 <p title="I q. 15 a. 1 ad 2"><a name="29026"><span class= | |
| 723 "ref">[29026] Iª q. 15 a. 1 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 724 dicendum quod, licet Deus per essentiam suam se et alia cognoscat, | |
| 725 tamen essentia sua est principium operativum aliorum, non autem sui | |
| 726 ipsius, et ideo habet rationem ideae secundum quod ad alia | |
| 727 comparatur, non autem secundum quod comparatur ad ipsum Deum.</p> | |
| 728 <p title="I q. 15 a. 1 ad 3"><a name="29027"><span class= | |
| 729 "ref">[29027] Iª q. 15 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 730 dicendum quod Deus secundum essentiam suam est similitudo omnium | |
| 731 rerum. Unde idea in Deo nihil est aliud quam Dei essentia.</p> | |
| 732 <br /> | |
| 733 <div class="E">Articulus 2</div> | |
| 734 <p title="I q. 15 a. 2 arg. 1"><a name="29028"><span class= | |
| 735 "ref">[29028] Iª q. 15 a. 2 arg. 1</span></a> Ad secundum sic | |
| 736 proceditur. Videtur quod non sint plures ideae. Idea enim in Deo | |
| 737 est eius essentia. Sed essentia Dei est una tantum. Ergo et idea | |
| 738 est una.</p> | |
| 739 <p title="I q. 15 a. 2 arg. 2"><a name="29029"><span class= | |
| 740 "ref">[29029] Iª q. 15 a. 2 arg. 2</span></a> Praeterea, sicut | |
| 741 idea est principium cognoscendi et operandi, ita ars et sapientia. | |
| 742 Sed in Deo non sunt plures artes et sapientiae. Ergo nec plures | |
| 743 ideae.</p> | |
| 744 <p title="I q. 15 a. 2 arg. 3"><a name="29030"><span class= | |
| 745 "ref">[29030] Iª q. 15 a. 2 arg. 3</span></a> Si dicatur quod | |
| 746 ideae multiplicantur secundum respectus ad diversas creaturas, | |
| 747 contra, pluralitas idearum est ab aeterno. Si ergo ideae sunt | |
| 748 plures, creaturae autem sunt temporales, ergo temporale erit causa | |
| 749 aeterni.</p> | |
| 750 <p title="I q. 15 a. 2 arg. 4"><a name="29031"><span class= | |
| 751 "ref">[29031] Iª q. 15 a. 2 arg. 4</span></a> Praeterea, | |
| 752 respectus isti aut sunt secundum rem in creaturis tantum, aut etiam | |
| 753 in Deo. Si in creaturis tantum, cum creaturae non sint ab aeterno, | |
| 754 pluralitas idearum non erit ab aeterno, si multiplicentur solum | |
| 755 secundum huiusmodi respectus. Si autem realiter sunt in Deo, | |
| 756 sequitur quod alia pluralitas realis sit in Deo quam pluralitas | |
| 757 personarum, quod est contra Damascenum, dicentem quod in divinis | |
| 758 omnia unum sunt, praeter ingenerationem, generationem et | |
| 759 processionem. Sic igitur non sunt plures ideae.</p> | |
| 760 <p title="I q. 15 a. 2 s. c."><a name="29032"><span class= | |
| 761 "ref">[29032] Iª q. 15 a. 2 s. c.</span></a> Sed contra est | |
| 762 quod dicit Augustinus, in libro octoginta trium quaest., <i>ideae | |
| 763 sunt principales quaedam formae vel rationes rerum stabiles atque | |
| 764 incommutabiles, quia ipsae formatae non sunt, ac per hoc aeternae | |
| 765 ac semper eodem modo se habentes, quae divina intelligentia | |
| 766 continentur. Sed cum ipsae neque oriantur neque intereant, secundum | |
| 767 eas tamen formari dicitur omne quod oriri et interire potest, et | |
| 768 omne quod oritur et interit</i>.</p> | |
| 769 <p title="I q. 15 a. 2 co."><a name="29033"><span class= | |
| 770 "ref">[29033] Iª q. 15 a. 2 co.</span></a> Respondeo dicendum | |
| 771 quod necesse est ponere plures ideas. Ad cuius evidentiam, | |
| 772 considerandum est quod in quolibet effectu illud quod est ultimus | |
| 773 finis, proprie est intentum a principali agente; sicut ordo | |
| 774 exercitus a duce. Illud autem quod est optimum in rebus existens, | |
| 775 est bonum ordinis universi, ut patet per philosophum in XII | |
| 776 Metaphys. Ordo igitur universi est proprie a Deo intentus, et non | |
| 777 per accidens proveniens secundum successionem agentium, prout | |
| 778 quidam dixerunt quod Deus creavit primum creatum tantum, quod | |
| 779 creatum creavit secundum creatum, et sic inde quousque producta est | |
| 780 tanta rerum multitudo, secundum quam opinionem, Deus non haberet | |
| 781 nisi ideam primi creati. Sed si ipse ordo universi est per se | |
| 782 creatus ab eo, et intentus ab ipso, necesse est quod habeat ideam | |
| 783 ordinis universi. Ratio autem alicuius totius haberi non potest, | |
| 784 nisi habeantur propriae rationes eorum ex quibus totum | |
| 785 constituitur, sicut aedificator speciem domus concipere non posset, | |
| 786 nisi apud ipsum esset propria ratio cuiuslibet partium eius. Sic | |
| 787 igitur oportet quod in mente divina sint propriae rationes omnium | |
| 788 rerum. Unde dicit Augustinus, in libro octoginta trium quaest., | |
| 789 quod <i>singula propriis rationibus a Deo creata sunt</i>. Unde | |
| 790 sequitur quod in mente divina sint plures ideae. Hoc autem quomodo | |
| 791 divinae simplicitati non repugnet, facile est videre, si quis | |
| 792 consideret ideam operati esse in mente operantis sicut quod | |
| 793 intelligitur; non autem sicut species qua intelligitur, quae est | |
| 794 forma faciens intellectum in actu. Forma enim domus in mente | |
| 795 aedificatoris est aliquid ab eo intellectum, ad cuius similitudinem | |
| 796 domum in materia format. Non est autem contra simplicitatem divini | |
| 797 intellectus, quod multa intelligat, sed contra simplicitatem eius | |
| 798 esset, si per plures species eius intellectus formaretur. Unde | |
| 799 plures ideae sunt in mente divina ut intellectae ab ipso. Quod hoc | |
| 800 modo potest videri. Ipse enim essentiam suam perfecte cognoscit, | |
| 801 unde cognoscit eam secundum omnem modum quo cognoscibilis est. | |
| 802 Potest autem cognosci non solum secundum quod in se est, sed | |
| 803 secundum quod est participabilis secundum aliquem modum | |
| 804 similitudinis a creaturis. Unaquaeque autem creatura habet propriam | |
| 805 speciem, secundum quod aliquo modo participat divinae essentiae | |
| 806 similitudinem. Sic igitur inquantum Deus cognoscit suam essentiam | |
| 807 ut sic imitabilem a tali creatura, cognoscit eam ut propriam | |
| 808 rationem et ideam huius creaturae. Et similiter de aliis. Et sic | |
| 809 patet quod Deus intelligit plures rationes proprias plurium rerum; | |
| 810 quae sunt plures ideae.</p> | |
| 811 <p title="I q. 15 a. 2 ad 1"><a name="29034"><span class= | |
| 812 "ref">[29034] Iª q. 15 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum ergo | |
| 813 dicendum quod idea non nominat divinam essentiam inquantum est | |
| 814 essentia, sed inquantum est similitudo vel ratio huius vel illius | |
| 815 rei. Unde secundum quod sunt plures rationes intellectae ex una | |
| 816 essentia, secundum hoc dicuntur plures ideae.</p> | |
| 817 <p title="I q. 15 a. 2 ad 2"><a name="29035"><span class= | |
| 818 "ref">[29035] Iª q. 15 a. 2 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 819 dicendum quod sapientia et ars significantur ut quo Deus | |
| 820 intelligit, sed idea ut quod Deus intelligit. Deus autem uno | |
| 821 intelligit multa; et non solum secundum quod in seipsis sunt, sed | |
| 822 etiam secundum quod intellecta sunt; quod est intelligere plures | |
| 823 rationes rerum. Sicut artifex, dum intelligit formam domus in | |
| 824 materia, dicitur intelligere domum, dum autem intelligit formam | |
| 825 domus ut a se speculatam, ex eo quod intelligit se intelligere eam, | |
| 826 intelligit ideam vel rationem domus. Deus autem non solum | |
| 827 intelligit multas res per essentiam suam, sed etiam intelligit se | |
| 828 intelligere multa per essentiam suam. Sed hoc est intelligere | |
| 829 plures rationes rerum; vel, plures ideas esse in intellectu eius ut | |
| 830 intellectas.</p> | |
| 831 <p title="I q. 15 a. 2 ad 3"><a name="29036"><span class= | |
| 832 "ref">[29036] Iª q. 15 a. 2 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 833 dicendum quod huiusmodi respectus, quibus multiplicantur ideae, non | |
| 834 causantur a rebus, sed ab intellectu divino, comparante essentiam | |
| 835 suam ad res.</p> | |
| 836 <p title="I q. 15 a. 2 ad 4"><a name="29037"><span class= | |
| 837 "ref">[29037] Iª q. 15 a. 2 ad 4</span></a> Ad quartum | |
| 838 dicendum quod respectus multiplicantes ideas, non sunt in rebus | |
| 839 creatis, sed in Deo. Non tamen sunt reales respectus, sicut illi | |
| 840 quibus distinguuntur personae, sed respectus intellecti a Deo.</p> | |
| 841 <br /> | |
| 842 <div class="E">Articulus 3</div> | |
| 843 <p title="I q. 15 a. 3 arg. 1"><a name="29038"><span class= | |
| 844 "ref">[29038] Iª q. 15 a. 3 arg. 1</span></a> Ad tertium sic | |
| 845 proceditur. Videtur quod non omnium quae cognoscit Deus, sint ideae | |
| 846 in ipso. Mali enim idea non est in Deo, quia sequeretur malum esse | |
| 847 in Deo. Sed mala cognoscuntur a Deo. Ergo non omnium quae | |
| 848 cognoscuntur a Deo, sunt ideae.</p> | |
| 849 <p title="I q. 15 a. 3 arg. 2"><a name="29039"><span class= | |
| 850 "ref">[29039] Iª q. 15 a. 3 arg. 2</span></a> Praeterea, Deus | |
| 851 cognoscit ea quae nec sunt nec erunt nec fuerunt, ut supra dictum | |
| 852 est. Sed horum non sunt ideae, quia dicit Dionysius, V cap. de Div. | |
| 853 Nom., quod <i>exemplaria sunt divinae voluntates, determinativae et | |
| 854 effectivae rerum</i>. Ergo non omnium quae a Deo cognoscuntur, sunt | |
| 855 ideae in ipso.</p> | |
| 856 <p title="I q. 15 a. 3 arg. 3"><a name="29040"><span class= | |
| 857 "ref">[29040] Iª q. 15 a. 3 arg. 3</span></a> Praeterea, Deus | |
| 858 cognoscit materiam primam, quae non potest habere ideam, cum nullam | |
| 859 habeat formam. Ergo idem quod prius.</p> | |
| 860 <p title="I q. 15 a. 3 arg. 4"><a name="29041"><span class= | |
| 861 "ref">[29041] Iª q. 15 a. 3 arg. 4</span></a> Praeterea, | |
| 862 constat quod Deus scit non solum species, sed etiam genera et | |
| 863 singularia et accidentia. Sed horum non sunt ideae, secundum | |
| 864 positionem Platonis, qui primus ideas introduxit, ut dicit | |
| 865 Augustinus. Non ergo omnium cognitorum a Deo sunt ideae in | |
| 866 ipso.</p> | |
| 867 <p title="I q. 15 a. 3 s. c."><a name="29042"><span class= | |
| 868 "ref">[29042] Iª q. 15 a. 3 s. c.</span></a> Sed contra, ideae | |
| 869 sunt rationes in mente divina existentes, ut per Augustinum patet. | |
| 870 Sed omnium quae cognoscit, Deus habet proprias rationes. Ergo | |
| 871 omnium quae cognoscit, habet ideam.</p> | |
| 872 <p title="I q. 15 a. 3 co."><a name="29043"><span class= | |
| 873 "ref">[29043] Iª q. 15 a. 3 co.</span></a> Respondeo dicendum | |
| 874 quod, cum ideae a Platone ponerentur principia cognitionis rerum et | |
| 875 generationis ipsarum, ad utrumque se habet idea, prout in mente | |
| 876 divina ponitur. Et secundum quod est principium factionis rerum, | |
| 877 exemplar dici potest, et ad practicam cognitionem pertinet. | |
| 878 Secundum autem quod principium cognoscitivum est, proprie dicitur | |
| 879 ratio; et potest etiam ad scientiam speculativam pertinere. | |
| 880 Secundum ergo quod exemplar est, secundum hoc se habet ad omnia | |
| 881 quae a Deo fiunt secundum aliquod tempus. Secundum vero quod | |
| 882 principium cognoscitivum est, se habet ad omnia quae cognoscuntur a | |
| 883 Deo, etiam si nullo tempore fiant; et ad omnia quae a Deo | |
| 884 cognoscuntur secundum propriam rationem, et secundum quod | |
| 885 cognoscuntur ab ipso per modum speculationis.</p> | |
| 886 <p title="I q. 15 a. 3 ad 1"><a name="29044"><span class= | |
| 887 "ref">[29044] Iª q. 15 a. 3 ad 1</span></a> Ad primum ergo | |
| 888 dicendum quod malum cognoscitur a Deo non per propriam rationem, | |
| 889 sed per rationem boni. Et ideo malum non habet in Deo ideam, neque | |
| 890 secundum quod idea est exemplar, neque secundum quod est ratio.</p> | |
| 891 <p title="I q. 15 a. 3 ad 2"><a name="29045"><span class= | |
| 892 "ref">[29045] Iª q. 15 a. 3 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 893 dicendum quod eorum quae neque sunt neque erunt neque fuerunt, Deus | |
| 894 non habet practicam cognitionem, nisi virtute tantum. Unde respectu | |
| 895 eorum non est idea in Deo, secundum quod idea significat exemplar, | |
| 896 sed solum secundum quod significat rationem.</p> | |
| 897 <p title="I q. 15 a. 3 ad 3"><a name="29046"><span class= | |
| 898 "ref">[29046] Iª q. 15 a. 3 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 899 dicendum quod Plato, secundum quosdam, posuit materiam non creatam, | |
| 900 et ideo non posuit ideam esse materiae, sed materiae concausam. Sed | |
| 901 quia nos ponimus materiam creatam a Deo, non tamen sine forma, | |
| 902 habet quidem materia ideam in Deo, non tamen aliam ab idea | |
| 903 compositi. Nam materia secundum se neque esse habet, neque | |
| 904 cognoscibilis est.</p> | |
| 905 <p title="I q. 15 a. 3 ad 4"><a name="29047"><span class= | |
| 906 "ref">[29047] Iª q. 15 a. 3 ad 4</span></a> Ad quartum | |
| 907 dicendum quod genera non possunt habere ideam aliam ab idea | |
| 908 speciei, secundum quod idea significat exemplar, quia nunquam genus | |
| 909 fit nisi in aliqua specie. Similiter etiam est de accidentibus quae | |
| 910 inseparabiliter concomitantur subiectum, quia haec simul fiunt cum | |
| 911 subiecto. Accidentia autem quae superveniunt subiecto, specialem | |
| 912 ideam habent. Artifex enim per formam domus facit omnia accidentia | |
| 913 quae a principio concomitantur domum, sed ea quae superveniunt | |
| 914 domui iam factae, ut picturae vel aliquid aliud, facit per aliquam | |
| 915 aliam formam. Individua vero, secundum Platonem, non habebant aliam | |
| 916 ideam quam ideam speciei, tum quia singularia individuantur per | |
| 917 materiam, quam ponebat esse increatam, ut quidam dicunt, et | |
| 918 concausam ideae; tum quia intentio naturae consistit in speciebus, | |
| 919 nec particularia producit, nisi ut in eis species salventur. Sed | |
| 920 providentia divina non solum se extendit ad species, sed ad | |
| 921 singularia, ut infra dicetur.</p> | |
| 922 <br /> | |
| 923 <div class="D">Quaestio 16</div> | |
| 924 <div class="G">Prooemium</div> | |
| 925 <p title="I q. 16 pr."><a name="29048"><span class="ref">[29048] | |
| 926 Iª q. 16 pr.</span></a> Quoniam autem scientia verorum est, | |
| 927 post considerationem scientiae Dei, de veritate inquirendum est. | |
| 928 Circa quam quaeruntur octo. Primo, utrum veritas sit in re, vel | |
| 929 tantum in intellectu. Secundo, utrum sit tantum in intellectu | |
| 930 componente et dividente. Tertio, de comparatione veri ad ens. | |
| 931 Quarto, de comparatione veri ad bonum. Quinto, utrum Deus sit | |
| 932 veritas. Sexto, utrum omnia sint vera veritate una, vel pluribus. | |
| 933 Septimo, de aeternitate veritatis. Octavo, de incommutabilitate | |
| 934 ipsius.</p> | |
| 935 <br /> | |
| 936 <div class="E">Articulus 1</div> | |
| 937 <p title="I q. 16 a. 1 arg. 1"><a name="29049"><span class= | |
| 938 "ref">[29049] Iª q. 16 a. 1 arg. 1</span></a> Ad primum sic | |
| 939 proceditur. Videtur quod veritas non sit tantum in intellectu, sed | |
| 940 magis in rebus. Augustinus enim, in libro Soliloq., reprobat hanc | |
| 941 notificationem veri, verum est id quod videtur, quia secundum hoc, | |
| 942 lapides qui sunt in abditissimo terrae sinu, non essent veri | |
| 943 lapides, quia non videntur. Reprobat etiam istam, verum est quod | |
| 944 ita se habet ut videtur cognitori, si velit et possit cognoscere, | |
| 945 quia secundum hoc sequeretur quod nihil esset verum, si nullus | |
| 946 posset cognoscere. Et definit sic verum, verum est id quod est. Et | |
| 947 sic videtur quod veritas sit in rebus, et non in intellectu.</p> | |
| 948 <p title="I q. 16 a. 1 arg. 2"><a name="29050"><span class= | |
| 949 "ref">[29050] Iª q. 16 a. 1 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 950 quidquid est verum, veritate verum est. Si igitur veritas est in | |
| 951 intellectu solo, nihil erit verum nisi secundum quod intelligitur, | |
| 952 quod est error antiquorum philosophorum, qui dicebant omne quod | |
| 953 videtur, esse verum. Ad quod sequitur contradictoria simul esse | |
| 954 vera, cum contradictoria simul a diversis vera esse videantur.</p> | |
| 955 <p title="I q. 16 a. 1 arg. 3"><a name="29051"><span class= | |
| 956 "ref">[29051] Iª q. 16 a. 1 arg. 3</span></a> <i>Praeterea, | |
| 957 propter quod unumquodque, et illud magis</i>, ut patet I Poster. | |
| 958 <i>Sed ex eo quod res est vel non est, est opinio vel oratio vera | |
| 959 vel falsa</i>, secundum philosophum in praedicamentis. Ergo veritas | |
| 960 magis est in rebus quam in intellectu.</p> | |
| 961 <p title="I q. 16 a. 1 s. c."><a name="29052"><span class= | |
| 962 "ref">[29052] Iª q. 16 a. 1 s. c.</span></a> Sed contra est | |
| 963 quod philosophus dicit, VI Metaphys., quod <i>verum et falsum non | |
| 964 sunt in rebus, sed in intellectu</i>.</p> | |
| 965 <p title="I q. 16 a. 1 co."><a name="29053"><span class= | |
| 966 "ref">[29053] Iª q. 16 a. 1 co.</span></a> Respondeo dicendum | |
| 967 quod, sicut bonum nominat id in quod tendit appetitus, ita verum | |
| 968 nominat id in quod tendit intellectus. Hoc autem distat inter | |
| 969 appetitum et intellectum, sive quamcumque cognitionem, quia | |
| 970 cognitio est secundum quod cognitum est in cognoscente, appetitus | |
| 971 autem est secundum quod appetens inclinatur in ipsam rem appetitam. | |
| 972 Et sic terminus appetitus, quod est bonum, est in re appetibili, | |
| 973 sed terminus cognitionis, quod est verum, est in ipso intellectu. | |
| 974 Sicut autem bonum est in re, inquantum habet ordinem ad appetitum; | |
| 975 et propter hoc ratio bonitatis derivatur a re appetibili in | |
| 976 appetitum, secundum quod appetitus dicitur bonus, prout est boni, | |
| 977 ita, cum verum sit in intellectu secundum quod conformatur rei | |
| 978 intellectae, necesse est quod ratio veri ab intellectu ad rem | |
| 979 intellectam derivetur, ut res etiam intellecta vera dicatur, | |
| 980 secundum quod habet aliquem ordinem ad intellectum. Res autem | |
| 981 intellecta ad intellectum aliquem potest habere ordinem vel per se, | |
| 982 vel per accidens. Per se quidem habet ordinem ad intellectum a quo | |
| 983 dependet secundum suum esse, per accidens autem ad intellectum a | |
| 984 quo cognoscibilis est. Sicut si dicamus quod domus comparatur ad | |
| 985 intellectum artificis per se, per accidens autem comparatur ad | |
| 986 intellectum a quo non dependet. Iudicium autem de re non sumitur | |
| 987 secundum id quod inest ei per accidens, sed secundum id quod inest | |
| 988 ei per se. Unde unaquaeque res dicitur vera absolute, secundum | |
| 989 ordinem ad intellectum a quo dependet. Et inde est quod res | |
| 990 artificiales dicuntur verae per ordinem ad intellectum nostrum, | |
| 991 dicitur enim domus vera, quae assequitur similitudinem formae quae | |
| 992 est in mente artificis; et dicitur oratio vera, inquantum est | |
| 993 signum intellectus veri. Et similiter res naturales dicuntur esse | |
| 994 verae, secundum quod assequuntur similitudinem specierum quae sunt | |
| 995 in mente divina, dicitur enim verus lapis, qui assequitur propriam | |
| 996 lapidis naturam, secundum praeconceptionem intellectus divini. Sic | |
| 997 ergo veritas principaliter est in intellectu; secundario vero in | |
| 998 rebus, secundum quod comparantur ad intellectum ut ad principium. | |
| 999 Et secundum hoc, veritas diversimode notificatur. Nam Augustinus, | |
| 1000 in libro de vera Relig., dicit quod <i>veritas est, qua ostenditur | |
| 1001 id quod est</i>. Et Hilarius dicit quod <i>verum est declarativum | |
| 1002 aut manifestativum esse</i>. Et hoc pertinet ad veritatem secundum | |
| 1003 quod est in intellectu. Ad veritatem autem rei secundum ordinem ad | |
| 1004 intellectum, pertinet definitio Augustini in libro de vera Relig., | |
| 1005 <i>veritas est summa similitudo principii, quae sine ulla | |
| 1006 dissimilitudine est</i>. Et quaedam definitio Anselmi, <i>veritas | |
| 1007 est rectitudo sola mente perceptibilis</i>; nam rectum est, quod | |
| 1008 principio concordat. Et quaedam definitio Avicennae, <i>veritas | |
| 1009 uniuscuiusque rei est proprietas sui esse quod stabilitum est | |
| 1010 ei</i>. Quod autem dicitur quod veritas est adaequatio rei et | |
| 1011 intellectus potest ad utrumque pertinere.</p> | |
| 1012 <p title="I q. 16 a. 1 ad 1"><a name="29054"><span class= | |
| 1013 "ref">[29054] Iª q. 16 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum ergo | |
| 1014 dicendum quod Augustinus loquitur de veritate rei; et excludit a | |
| 1015 ratione huius veritatis, comparationem ad intellectum nostrum. Nam | |
| 1016 id quod est per accidens, ab unaquaque definitione excluditur.</p> | |
| 1017 <p title="I q. 16 a. 1 ad 2"><a name="29055"><span class= | |
| 1018 "ref">[29055] Iª q. 16 a. 1 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 1019 dicendum quod antiqui philosophi species rerum naturalium non | |
| 1020 dicebant procedere ab aliquo intellectu, sed eas provenire a casu, | |
| 1021 et quia considerabant quod verum importat comparationem ad | |
| 1022 intellectum, cogebantur veritatem rerum constituere in ordine ad | |
| 1023 intellectum nostrum. Ex quo inconvenientia sequebantur quae | |
| 1024 philosophus prosequitur in IV Metaphys. Quae quidem inconvenientia | |
| 1025 non accidunt, si ponamus veritatem rerum consistere in comparatione | |
| 1026 ad intellectum divinum.</p> | |
| 1027 <p title="I q. 16 a. 1 ad 3"><a name="29056"><span class= | |
| 1028 "ref">[29056] Iª q. 16 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 1029 dicendum quod, licet veritas intellectus nostri a re causetur, non | |
| 1030 tamen oportet quod in re per prius inveniatur ratio veritatis, | |
| 1031 sicut neque in medicina per prius invenitur ratio sanitatis quam in | |
| 1032 animali; virtus enim medicinae, non sanitas eius, causat sanitatem, | |
| 1033 cum non sit agens univocum. Et similiter esse rei, non veritas | |
| 1034 eius, causat veritatem intellectus. Unde philosophus dicit quod | |
| 1035 opinio et oratio vera est <i>ex eo quod res est, non ex eo quod res | |
| 1036 vera est</i>.</p> | |
| 1037 <br /> | |
| 1038 <div class="E">Articulus 2</div> | |
| 1039 <p title="I q. 16 a. 2 arg. 1"><a name="29057"><span class= | |
| 1040 "ref">[29057] Iª q. 16 a. 2 arg. 1</span></a> Ad secundum sic | |
| 1041 proceditur. Videtur quod veritas non sit solum in intellectu | |
| 1042 componente et dividente. Dicit enim philosophus, in III de anima, | |
| 1043 quod sicut sensus propriorum sensibilium semper veri sunt, ita et | |
| 1044 intellectus eius quod quid est. Sed compositio et divisio non est | |
| 1045 neque in sensu, neque in intellectu cognoscente quod quid est. Ergo | |
| 1046 veritas non solum est in compositione et divisione intellectus.</p> | |
| 1047 <p title="I q. 16 a. 2 arg. 2"><a name="29058"><span class= | |
| 1048 "ref">[29058] Iª q. 16 a. 2 arg. 2</span></a> Praeterea, Isaac | |
| 1049 dicit, in libro de definitionibus, quod veritas est adaequatio rei | |
| 1050 et intellectus. Sed sicut intellectus complexorum potest adaequari | |
| 1051 rebus, ita intellectus incomplexorum, et etiam sensus sentiens rem | |
| 1052 ut est. Ergo veritas non est solum in compositione et divisione | |
| 1053 intellectus.</p> | |
| 1054 <p title="I q. 16 a. 2 s. c."><a name="29059"><span class= | |
| 1055 "ref">[29059] Iª q. 16 a. 2 s. c.</span></a> Sed contra est | |
| 1056 quod dicit philosophus, in VI Metaphys., quod circa simplicia et | |
| 1057 quod quid est non est veritas, nec in intellectu neque in | |
| 1058 rebus.</p> | |
| 1059 <p title="I q. 16 a. 2 co."><a name="29060"><span class= | |
| 1060 "ref">[29060] Iª q. 16 a. 2 co.</span></a> Respondeo dicendum | |
| 1061 quod verum, sicut dictum est, secundum sui primam rationem est in | |
| 1062 intellectu. Cum autem omnis res sit vera secundum quod habet | |
| 1063 propriam formam naturae suae, necesse est quod intellectus, | |
| 1064 inquantum est cognoscens, sit verus inquantum habet similitudinem | |
| 1065 rei cognitae, quae est forma eius inquantum est cognoscens. Et | |
| 1066 propter hoc per conformitatem intellectus et rei veritas definitur. | |
| 1067 Unde conformitatem istam cognoscere, est cognoscere veritatem. Hanc | |
| 1068 autem nullo modo sensus cognoscit, licet enim visus habeat | |
| 1069 similitudinem visibilis, non tamen cognoscit comparationem quae est | |
| 1070 inter rem visam et id quod ipse apprehendit de ea. Intellectus | |
| 1071 autem conformitatem sui ad rem intelligibilem cognoscere potest, | |
| 1072 sed tamen non apprehendit eam secundum quod cognoscit de aliquo | |
| 1073 quod quid est; sed quando iudicat rem ita se habere sicut est forma | |
| 1074 quam de re apprehendit, tunc primo cognoscit et dicit verum. Et hoc | |
| 1075 facit componendo et dividendo, nam in omni propositione aliquam | |
| 1076 formam significatam per praedicatum, vel applicat alicui rei | |
| 1077 significatae per subiectum, vel removet ab ea. Et ideo bene | |
| 1078 invenitur quod sensus est verus de aliqua re, vel intellectus | |
| 1079 cognoscendo quod quid est, sed non quod cognoscat aut dicat verum. | |
| 1080 Et similiter est de vocibus complexis aut incomplexis. Veritas | |
| 1081 quidem igitur potest esse in sensu, vel in intellectu cognoscente | |
| 1082 quod quid est, ut in quadam re vera, non autem ut cognitum in | |
| 1083 cognoscente, quod importat nomen veri; perfectio enim intellectus | |
| 1084 est verum ut cognitum. Et ideo, proprie loquendo, veritas est in | |
| 1085 intellectu componente et dividente, non autem in sensu, neque in | |
| 1086 intellectu cognoscente quod quid est.</p> | |
| 1087 <p title="I q. 16 a. 2 ad arg."><a name="29061"><span class= | |
| 1088 "ref">[29061] Iª q. 16 a. 2 ad arg.</span></a> Et per hoc | |
| 1089 patet solutio ad obiecta.</p> | |
| 1090 <br /> | |
| 1091 <div class="E">Articulus 3</div> | |
| 1092 <p title="I q. 16 a. 3 arg. 1"><a name="29062"><span class= | |
| 1093 "ref">[29062] Iª q. 16 a. 3 arg. 1</span></a> Ad tertium sic | |
| 1094 proceditur. Videtur quod verum et ens non convertantur. Verum enim | |
| 1095 est proprie in intellectu, ut dictum est. Ens autem proprie est in | |
| 1096 rebus. Ergo non convertuntur.</p> | |
| 1097 <p title="I q. 16 a. 3 arg. 2"><a name="29063"><span class= | |
| 1098 "ref">[29063] Iª q. 16 a. 3 arg. 2</span></a> Praeterea, id | |
| 1099 quod se extendit ad ens et non ens, non convertitur cum ente. Sed | |
| 1100 verum se extendit ad ens et non ens, nam verum est quod est esse, | |
| 1101 et quod non est non esse. Ergo verum et ens non convertuntur.</p> | |
| 1102 <p title="I q. 16 a. 3 arg. 3"><a name="29064"><span class= | |
| 1103 "ref">[29064] Iª q. 16 a. 3 arg. 3</span></a> Praeterea, quae | |
| 1104 se habent secundum prius et posterius, non videntur converti. Sed | |
| 1105 verum videtur prius esse quam ens, nam ens non intelligitur nisi | |
| 1106 sub ratione veri. Ergo videtur quod non sint convertibilia.</p> | |
| 1107 <p title="I q. 16 a. 3 s. c."><a name="29065"><span class= | |
| 1108 "ref">[29065] Iª q. 16 a. 3 s. c.</span></a> Sed contra est | |
| 1109 quod dicit philosophus, II Metaphys., quod eadem est dispositio | |
| 1110 rerum in esse et veritate.</p> | |
| 1111 <p title="I q. 16 a. 3 co."><a name="29066"><span class= | |
| 1112 "ref">[29066] Iª q. 16 a. 3 co.</span></a> Respondeo dicendum | |
| 1113 quod, sicut bonum habet rationem appetibilis, ita verum habet | |
| 1114 ordinem ad cognitionem. Unumquodque autem inquantum habet de esse, | |
| 1115 intantum est cognoscibile. Et propter hoc dicitur in III de anima, | |
| 1116 quod anima est quodammodo omnia secundum sensum et intellectum. Et | |
| 1117 ideo, sicut bonum convertitur cum ente, ita et verum. Sed tamen, | |
| 1118 sicut bonum addit rationem appetibilis supra ens, ita et verum | |
| 1119 comparationem ad intellectum.</p> | |
| 1120 <p title="I q. 16 a. 3 ad 1"><a name="29067"><span class= | |
| 1121 "ref">[29067] Iª q. 16 a. 3 ad 1</span></a> Ad primum ergo | |
| 1122 dicendum quod verum est in rebus et in intellectu, ut dictum est. | |
| 1123 Verum autem quod est in rebus, convertitur cum ente secundum | |
| 1124 substantiam. Sed verum quod est in intellectu, convertitur cum | |
| 1125 ente, ut manifestativum cum manifestato. Hoc enim est de ratione | |
| 1126 veri, ut dictum est. Quamvis posset dici quod etiam ens est in | |
| 1127 rebus et in intellectu, sicut et verum; licet verum principaliter | |
| 1128 in intellectu, ens vero principaliter in rebus. Et hoc accidit | |
| 1129 propter hoc, quod verum et ens differunt ratione.</p> | |
| 1130 <p title="I q. 16 a. 3 ad 2"><a name="29068"><span class= | |
| 1131 "ref">[29068] Iª q. 16 a. 3 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 1132 dicendum quod non ens non habet in se unde cognoscatur, sed | |
| 1133 cognoscitur inquantum intellectus facit illud cognoscibile. Unde | |
| 1134 verum fundatur in ente, inquantum non ens est quoddam ens rationis, | |
| 1135 apprehensum scilicet a ratione.</p> | |
| 1136 <p title="I q. 16 a. 3 ad 3"><a name="29069"><span class= | |
| 1137 "ref">[29069] Iª q. 16 a. 3 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 1138 dicendum quod, cum dicitur quod ens non potest apprehendi sine | |
| 1139 ratione veri, hoc potest dupliciter intelligi. Uno modo, ita quod | |
| 1140 non apprehendatur ens, nisi ratio veri assequatur apprehensionem | |
| 1141 entis. Et sic locutio habet veritatem. Alio modo posset sic | |
| 1142 intelligi, quod ens non posset apprehendi, nisi apprehenderetur | |
| 1143 ratio veri. Et hoc falsum est. Sed verum non potest apprehendi, | |
| 1144 nisi apprehendatur ratio entis, quia ens cadit in ratione veri. Et | |
| 1145 est simile sicut si comparemus intelligibile ad ens. Non enim | |
| 1146 potest intelligi ens, quin ens sit intelligibile, sed tamen potest | |
| 1147 intelligi ens, ita quod non intelligatur eius intelligibilitas. Et | |
| 1148 similiter ens intellectum est verum, non tamen intelligendo ens, | |
| 1149 intelligitur verum.</p> | |
| 1150 <br /> | |
| 1151 <div class="E">Articulus 4</div> | |
| 1152 <p title="I q. 16 a. 4 arg. 1"><a name="29070"><span class= | |
| 1153 "ref">[29070] Iª q. 16 a. 4 arg. 1</span></a> Ad quartum sic | |
| 1154 proceditur. Videtur quod bonum secundum rationem sit prius quam | |
| 1155 verum. Quod enim est universalius, secundum rationem prius est, ut | |
| 1156 patet ex I Physic. Sed bonum est universalius quam verum, nam verum | |
| 1157 est quoddam bonum, scilicet intellectus. Ergo bonum prius est | |
| 1158 secundum rationem quam verum.</p> | |
| 1159 <p title="I q. 16 a. 4 arg. 2"><a name="29071"><span class= | |
| 1160 "ref">[29071] Iª q. 16 a. 4 arg. 2</span></a> Praeterea, bonum | |
| 1161 est in rebus, verum autem in compositione et divisione intellectus, | |
| 1162 ut dictum est. Sed ea quae sunt in re, sunt priora his quae sunt in | |
| 1163 intellectu. Ergo prius est secundum rationem bonum quam verum.</p> | |
| 1164 <p title="I q. 16 a. 4 arg. 3"><a name="29072"><span class= | |
| 1165 "ref">[29072] Iª q. 16 a. 4 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 1166 veritas est quaedam species virtutis, ut patet in IV Ethic. Sed | |
| 1167 virtus continetur sub bono, est enim bona qualitas mentis, ut dicit | |
| 1168 Augustinus. Ergo bonum est prius quam verum.</p> | |
| 1169 <p title="I q. 16 a. 4 s. c."><a name="29073"><span class= | |
| 1170 "ref">[29073] Iª q. 16 a. 4 s. c.</span></a> Sed contra, quod | |
| 1171 est in pluribus, est prius secundum rationem. Sed verum est in | |
| 1172 quibusdam in quibus non est bonum, scilicet in mathematicis. Ergo | |
| 1173 verum est prius quam bonum.</p> | |
| 1174 <p title="I q. 16 a. 4 co."><a name="29074"><span class= | |
| 1175 "ref">[29074] Iª q. 16 a. 4 co.</span></a> Respondeo dicendum | |
| 1176 quod, licet bonum et verum supposito convertantur cum ente, tamen | |
| 1177 ratione differunt. Et secundum hoc verum, absolute loquendo, prius | |
| 1178 est quam bonum. Quod ex duobus apparet. Primo quidem ex hoc, quod | |
| 1179 verum propinquius se habet ad ens, quod est prius, quam bonum. Nam | |
| 1180 verum respicit ipsum esse simpliciter et immediate, ratio autem | |
| 1181 boni consequitur esse, secundum quod est aliquo modo perfectum; sic | |
| 1182 enim appetibile est. Secundo apparet ex hoc, quod cognitio | |
| 1183 naturaliter praecedit appetitum. Unde, cum verum respiciat | |
| 1184 cognitionem, bonum autem appetitum, prius erit verum quam bonum | |
| 1185 secundum rationem.</p> | |
| 1186 <p title="I q. 16 a. 4 ad 1"><a name="29075"><span class= | |
| 1187 "ref">[29075] Iª q. 16 a. 4 ad 1</span></a> Ad primum ergo | |
| 1188 dicendum quod voluntas et intellectus mutuo se includunt, nam | |
| 1189 intellectus intelligit voluntatem, et voluntas vult intellectum | |
| 1190 intelligere. Sic ergo inter illa quae ordinantur ad obiectum | |
| 1191 voluntatis, continentur etiam ea quae sunt intellectus; et e | |
| 1192 converso. Unde in ordine appetibilium, bonum se habet ut | |
| 1193 universale, et verum ut particulare, in ordine autem | |
| 1194 intelligibilium est e converso. Ex hoc ergo quod verum est quoddam | |
| 1195 bonum, sequitur quod bonum sit prius in ordine appetibilium, non | |
| 1196 autem quod sit prius simpliciter.</p> | |
| 1197 <p title="I q. 16 a. 4 ad 2"><a name="29076"><span class= | |
| 1198 "ref">[29076] Iª q. 16 a. 4 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 1199 dicendum quod secundum hoc est aliquid prius ratione, quod prius | |
| 1200 cadit in intellectu. Intellectus autem per prius apprehendit ipsum | |
| 1201 ens; et secundario apprehendit se intelligere ens; et tertio | |
| 1202 apprehendit se appetere ens. Unde primo est ratio entis, secundo | |
| 1203 ratio veri, tertio ratio boni, licet bonum sit in rebus.</p> | |
| 1204 <p title="I q. 16 a. 4 ad 3"><a name="29077"><span class= | |
| 1205 "ref">[29077] Iª q. 16 a. 4 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 1206 dicendum quod virtus quae dicitur veritas, non est veritas | |
| 1207 communis, sed quaedam veritas secundum quam homo in dictis et | |
| 1208 factis ostendit se ut est. Veritas autem vitae dicitur | |
| 1209 particulariter, secundum quod homo in vita sua implet illud ad quod | |
| 1210 ordinatur per intellectum divinum, sicut etiam dictum est veritatem | |
| 1211 esse in ceteris rebus. Veritas autem iustitiae est secundum quod | |
| 1212 homo servat id quod debet alteri secundum ordinem legum. Unde ex | |
| 1213 his particularibus veritatibus non est procedendum ad veritatem | |
| 1214 communem.</p> | |
| 1215 <br /> | |
| 1216 <div class="E">Articulus 5</div> | |
| 1217 <p title="I q. 16 a. 5 arg. 1"><a name="29078"><span class= | |
| 1218 "ref">[29078] Iª q. 16 a. 5 arg. 1</span></a> Ad quintum sic | |
| 1219 proceditur. Videtur quod Deus non sit veritas. Veritas enim | |
| 1220 consistit in compositione et divisione intellectus. Sed in Deo non | |
| 1221 est compositio et divisio. Ergo non est ibi veritas.</p> | |
| 1222 <p title="I q. 16 a. 5 arg. 2"><a name="29079"><span class= | |
| 1223 "ref">[29079] Iª q. 16 a. 5 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 1224 veritas, secundum Augustinum, in libro de vera Relig., est | |
| 1225 similitudo principii. Sed Dei non est similitudo ad principium. | |
| 1226 Ergo in Deo non est veritas.</p> | |
| 1227 <p title="I q. 16 a. 5 arg. 3"><a name="29080"><span class= | |
| 1228 "ref">[29080] Iª q. 16 a. 5 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 1229 quidquid dicitur de Deo, dicitur de eo ut de prima causa omnium, | |
| 1230 sicut esse Dei est causa omnis esse, et bonitas eius est causa | |
| 1231 omnis boni. Si ergo in Deo sit veritas, ergo omne verum erit ab | |
| 1232 ipso. Sed aliquem peccare est verum. Ergo hoc erit a Deo. Quod | |
| 1233 patet esse falsum.</p> | |
| 1234 <p title="I q. 16 a. 5 s. c."><a name="29081"><span class= | |
| 1235 "ref">[29081] Iª q. 16 a. 5 s. c.</span></a> Sed contra est | |
| 1236 quod dicit dominus, Ioan. XIV, <i>ego sum via, veritas et | |
| 1237 vita</i>.</p> | |
| 1238 <p title="I q. 16 a. 5 co."><a name="29082"><span class= | |
| 1239 "ref">[29082] Iª q. 16 a. 5 co.</span></a> Respondeo dicendum | |
| 1240 quod, sicut dictum est, veritas invenitur in intellectu secundum | |
| 1241 quod apprehendit rem ut est, et in re secundum quod habet esse | |
| 1242 conformabile intellectui. Hoc autem maxime invenitur in Deo. Nam | |
| 1243 esse suum non solum est conforme suo intellectui, sed etiam est | |
| 1244 ipsum suum intelligere; et suum intelligere est mensura et causa | |
| 1245 omnis alterius esse, et omnis alterius intellectus; et ipse est | |
| 1246 suum esse et intelligere. Unde sequitur quod non solum in ipso sit | |
| 1247 veritas, sed quod ipse sit ipsa summa et prima veritas.</p> | |
| 1248 <p title="I q. 16 a. 5 ad 1"><a name="29083"><span class= | |
| 1249 "ref">[29083] Iª q. 16 a. 5 ad 1</span></a> Ad primum ergo | |
| 1250 dicendum quod, licet in intellectu divino non sit compositio et | |
| 1251 divisio, tamen secundum suam simplicem intelligentiam iudicat de | |
| 1252 omnibus, et cognoscit omnia complexa. Et sic in intellectu eius est | |
| 1253 veritas.</p> | |
| 1254 <p title="I q. 16 a. 5 ad 2"><a name="29084"><span class= | |
| 1255 "ref">[29084] Iª q. 16 a. 5 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 1256 dicendum quod verum intellectus nostri est secundum quod | |
| 1257 conformatur suo principio, scilicet rebus, a quibus cognitionem | |
| 1258 accipit. Veritas etiam rerum est secundum quod conformantur suo | |
| 1259 principio, scilicet intellectui divino. Sed hoc, proprie loquendo, | |
| 1260 non potest dici in veritate divina, nisi forte secundum quod | |
| 1261 veritas appropriatur filio, qui habet principium. Sed si de | |
| 1262 veritate essentialiter dicta loquamur, non potest intelligi, nisi | |
| 1263 resolvatur affirmativa in negativam, sicut cum dicitur, pater est a | |
| 1264 se, quia non est ab alio. Et similiter dici potest similitudo | |
| 1265 principii veritas divina, inquantum esse suum non est suo | |
| 1266 intellectui dissimile.</p> | |
| 1267 <p title="I q. 16 a. 5 ad 3"><a name="29085"><span class= | |
| 1268 "ref">[29085] Iª q. 16 a. 5 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 1269 dicendum quod non ens et privationes non habent ex seipsis | |
| 1270 veritatem, sed solum ex apprehensione intellectus. Omnis autem | |
| 1271 apprehensio intellectus a Deo est, unde quidquid est veritatis in | |
| 1272 hoc quod dico, istum fornicari est verum, totum est a Deo. Sed si | |
| 1273 arguatur, ergo istum fornicari est a Deo, est fallacia | |
| 1274 accidentis.</p> | |
| 1275 <br /> | |
| 1276 <div class="E">Articulus 6</div> | |
| 1277 <p title="I q. 16 a. 6 arg. 1"><a name="29086"><span class= | |
| 1278 "ref">[29086] Iª q. 16 a. 6 arg. 1</span></a> Ad sextum sic | |
| 1279 proceditur. Videtur quod una sola sit veritas, secundum quam omnia | |
| 1280 sunt vera. Quia, secundum Augustinum, nihil est maius mente humana, | |
| 1281 nisi Deus. Sed veritas est maior mente humana, alioquin mens | |
| 1282 iudicaret de veritate; nunc autem omnia iudicat secundum veritatem, | |
| 1283 et non secundum seipsam. Ergo solus Deus est veritas. Ergo non est | |
| 1284 alia veritas quam Deus.</p> | |
| 1285 <p title="I q. 16 a. 6 arg. 2"><a name="29087"><span class= | |
| 1286 "ref">[29087] Iª q. 16 a. 6 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 1287 Anselmus dicit, in libro de veritate, quod sicut tempus se habet ad | |
| 1288 temporalia, ita veritas ad res veras. Sed unum est tempus omnium | |
| 1289 temporalium. Ergo una est veritas, qua omnia vera sunt.</p> | |
| 1290 <p title="I q. 16 a. 6 s. c."><a name="29088"><span class= | |
| 1291 "ref">[29088] Iª q. 16 a. 6 s. c.</span></a> Sed contra est | |
| 1292 quod in Psalmo XI dicitur, <i>diminutae sunt veritates a filiis | |
| 1293 hominum</i>.</p> | |
| 1294 <p title="I q. 16 a. 6 co."><a name="29089"><span class= | |
| 1295 "ref">[29089] Iª q. 16 a. 6 co.</span></a> Respondeo dicendum | |
| 1296 quod quodammodo una est veritas, qua omnia sunt vera, et quodammodo | |
| 1297 non. Ad cuius evidentiam, sciendum est quod, quando aliquid | |
| 1298 praedicatur univoce de multis, illud in quolibet eorum secundum | |
| 1299 propriam rationem invenitur, sicut animal in qualibet specie | |
| 1300 animalis. Sed quando aliquid dicitur analogice de multis, illud | |
| 1301 invenitur secundum propriam rationem in uno eorum tantum, a quo | |
| 1302 alia denominantur. Sicut sanum dicitur de animali et urina et | |
| 1303 medicina, non quod sanitas sit nisi in animali tantum, sed a | |
| 1304 sanitate animalis denominatur medicina sana, inquantum est illius | |
| 1305 sanitatis effectiva, et urina, inquantum est illius sanitatis | |
| 1306 significativa. Et quamvis sanitas non sit in medicina neque in | |
| 1307 urina, tamen in utroque est aliquid per quod hoc quidem facit, | |
| 1308 illud autem significat sanitatem. Dictum est autem quod veritas per | |
| 1309 prius est in intellectu, et per posterius in rebus, secundum quod | |
| 1310 ordinantur ad intellectum divinum. Si ergo loquamur de veritate | |
| 1311 prout existit in intellectu, secundum propriam rationem, sic in | |
| 1312 multis intellectibus creatis sunt multae veritates; etiam in uno et | |
| 1313 eodem intellectu, secundum plura cognita. Unde dicit Glossa super | |
| 1314 illud Psalmi XI, <i>diminutae sunt veritates a filiis hominum</i> | |
| 1315 etc., quod sicut ab una facie hominis resultant plures | |
| 1316 similitudines in speculo, sic ab una veritate divina resultant | |
| 1317 plures veritates. Si vero loquamur de veritate secundum quod est in | |
| 1318 rebus, sic omnes sunt verae una prima veritate, cui unumquodque | |
| 1319 assimilatur secundum suam entitatem. Et sic, licet plures sint | |
| 1320 essentiae vel formae rerum, tamen una est veritas divini | |
| 1321 intellectus, secundum quam omnes res denominantur verae.</p> | |
| 1322 <p title="I q. 16 a. 6 ad 1"><a name="29090"><span class= | |
| 1323 "ref">[29090] Iª q. 16 a. 6 ad 1</span></a> Ad primum ergo | |
| 1324 dicendum quod anima non secundum quamcumque veritatem iudicat de | |
| 1325 rebus omnibus; sed secundum veritatem primam, inquantum resultat in | |
| 1326 ea sicut in speculo, secundum prima intelligibilia. Unde sequitur | |
| 1327 quod veritas prima sit maior anima. Et tamen etiam veritas creata, | |
| 1328 quae est in intellectu nostro, est maior anima, non simpliciter, | |
| 1329 sed secundum quid, inquantum est perfectio eius; sicut etiam | |
| 1330 scientia posset dici maior anima. Sed verum est quod nihil | |
| 1331 subsistens est maius mente rationali, nisi Deus.</p> | |
| 1332 <p title="I q. 16 a. 6 ad 2"><a name="29091"><span class= | |
| 1333 "ref">[29091] Iª q. 16 a. 6 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 1334 dicendum quod dictum Anselmi veritatem habet, secundum quod res | |
| 1335 dicuntur verae per comparationem ad intellectum divinum.</p> | |
| 1336 <br /> | |
| 1337 <div class="E">Articulus 7</div> | |
| 1338 <p title="I q. 16 a. 7 arg. 1"><a name="29092"><span class= | |
| 1339 "ref">[29092] Iª q. 16 a. 7 arg. 1</span></a> Ad septimum sic | |
| 1340 proceditur. Videtur quod veritas creata sit aeterna. Dicit enim | |
| 1341 Augustinus, in libro de libero arbitrio, quod nihil est magis | |
| 1342 aeternum quam ratio circuli, et duo et tria esse quinque. Sed horum | |
| 1343 veritas est veritas creata. Ergo veritas creata est aeterna.</p> | |
| 1344 <p title="I q. 16 a. 7 arg. 2"><a name="29093"><span class= | |
| 1345 "ref">[29093] Iª q. 16 a. 7 arg. 2</span></a> Praeterea, omne | |
| 1346 quod est semper, est aeternum. Sed universalia sunt ubique et | |
| 1347 semper. Ergo sunt aeterna. Ergo et verum, quod est maxime | |
| 1348 universale.</p> | |
| 1349 <p title="I q. 16 a. 7 arg. 3"><a name="29094"><span class= | |
| 1350 "ref">[29094] Iª q. 16 a. 7 arg. 3</span></a> Praeterea, id | |
| 1351 quod est verum in praesenti, semper fuit verum esse futurum. Sed | |
| 1352 sicut veritas propositionis de praesenti est veritas creata, ita | |
| 1353 veritas propositionis de futuro. Ergo aliqua veritas creata est | |
| 1354 aeterna.</p> | |
| 1355 <p title="I q. 16 a. 7 arg. 4"><a name="29095"><span class= | |
| 1356 "ref">[29095] Iª q. 16 a. 7 arg. 4</span></a> Praeterea, omne | |
| 1357 quod caret principio et fine, est aeternum. Sed veritas | |
| 1358 enuntiabilium caret principio et fine. Quia, si veritas incoepit | |
| 1359 cum ante non esset, verum erat veritatem non esse, et utique aliqua | |
| 1360 veritate verum erat, et sic veritas erat antequam inciperet. Et | |
| 1361 similiter si ponatur veritatem habere finem, sequitur quod sit | |
| 1362 postquam desierit, verum enim erit veritatem non esse. Ergo veritas | |
| 1363 est aeterna.</p> | |
| 1364 <p title="I q. 16 a. 7 s. c."><a name="29096"><span class= | |
| 1365 "ref">[29096] Iª q. 16 a. 7 s. c.</span></a> Sed contra est | |
| 1366 quod solus Deus est aeternus, ut supra habitum est.</p> | |
| 1367 <p title="I q. 16 a. 7 co."><a name="29097"><span class= | |
| 1368 "ref">[29097] Iª q. 16 a. 7 co.</span></a> Respondeo dicendum | |
| 1369 quod veritas enuntiabilium non est aliud quam veritas intellectus. | |
| 1370 Enuntiabile enim et est in intellectu, et est in voce. Secundum | |
| 1371 autem quod est in intellectu, habet per se veritatem. Sed secundum | |
| 1372 quod est in voce, dicitur verum enuntiabile, secundum quod | |
| 1373 significat aliquam veritatem intellectus; non propter aliquam | |
| 1374 veritatem in enuntiabili existentem sicut in subiecto. Sicut urina | |
| 1375 dicitur sana, non a sanitate quae in ipsa sit, sed a sanitate | |
| 1376 animalis, quam significat. Similiter etiam supra dictum est quod | |
| 1377 res denominantur verae a veritate intellectus. Unde si nullus | |
| 1378 intellectus esset aeternus, nulla veritas esset aeterna. Sed quia | |
| 1379 solus intellectus divinus est aeternus, in ipso solo veritas | |
| 1380 aeternitatem habet. Nec propter hoc sequitur quod aliquid aliud sit | |
| 1381 aeternum quam Deus, quia veritas intellectus divini est ipse Deus, | |
| 1382 ut supra ostensum est.</p> | |
| 1383 <p title="I q. 16 a. 7 ad 1"><a name="29098"><span class= | |
| 1384 "ref">[29098] Iª q. 16 a. 7 ad 1</span></a> Ad primum ergo | |
| 1385 dicendum quod ratio circuli, et duo et tria esse quinque, habent | |
| 1386 aeternitatem in mente divina.</p> | |
| 1387 <p title="I q. 16 a. 7 ad 2"><a name="29099"><span class= | |
| 1388 "ref">[29099] Iª q. 16 a. 7 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 1389 dicendum quod aliquid esse semper et ubique, potest intelligi | |
| 1390 dupliciter. Uno modo, quia habet in se unde se extendat ad omne | |
| 1391 tempus et ad omnem locum, sicut Deo competit esse ubique et semper. | |
| 1392 Alio modo, quia non habet in se quo determinetur ad aliquem locum | |
| 1393 vel tempus, sicut materia prima dicitur esse una, non quia habet | |
| 1394 unam formam, sicut homo est unus ab unitate unius formae, sed per | |
| 1395 remotionem omnium formarum distinguentium. Et per hunc modum, | |
| 1396 quodlibet universale dicitur esse ubique et semper, inquantum | |
| 1397 universalia abstrahunt ab hic et nunc. Sed ex hoc non sequitur ea | |
| 1398 esse aeterna, nisi in intellectu, si quis sit aeternus.</p> | |
| 1399 <p title="I q. 16 a. 7 ad 3"><a name="29100"><span class= | |
| 1400 "ref">[29100] Iª q. 16 a. 7 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 1401 dicendum quod illud quod nunc est, ex eo futurum fuit antequam | |
| 1402 esset, quia in causa sua erat ut fieret. Unde, sublata causa, non | |
| 1403 esset futurum illud fieri. Sola autem causa prima est aeterna. Unde | |
| 1404 ex hoc non sequitur quod ea quae sunt, semper fuerit verum ea esse | |
| 1405 futura, nisi quatenus in causa sempiterna fuit ut essent futura. | |
| 1406 Quae quidem causa solus Deus est.</p> | |
| 1407 <p title="I q. 16 a. 7 ad 4"><a name="29101"><span class= | |
| 1408 "ref">[29101] Iª q. 16 a. 7 ad 4</span></a> Ad quartum | |
| 1409 dicendum quod, quia intellectus noster non est aeternus, nec | |
| 1410 veritas enuntiabilium quae a nobis formantur, est aeterna, sed | |
| 1411 quandoque incoepit. Et antequam huiusmodi veritas esset, non erat | |
| 1412 verum dicere veritatem talem non esse, nisi ab intellectu divino, | |
| 1413 in quo solum veritas est aeterna. Sed nunc verum est dicere | |
| 1414 veritatem tunc non fuisse. Quod quidem non est verum nisi veritate | |
| 1415 quae nunc est in intellectu nostro, non autem per aliquam veritatem | |
| 1416 ex parte rei. Quia ista est veritas de non ente; non ens autem non | |
| 1417 habet ex se ut sit verum, sed solummodo ex intellectu apprehendente | |
| 1418 ipsum. Unde intantum est verum dicere veritatem non fuisse, | |
| 1419 inquantum apprehendimus non esse ipsius ut praecedens esse | |
| 1420 eius.</p> | |
| 1421 <br /> | |
| 1422 <div class="E">Articulus 8</div> | |
| 1423 <p title="I q. 16 a. 8 arg. 1"><a name="29102"><span class= | |
| 1424 "ref">[29102] Iª q. 16 a. 8 arg. 1</span></a> Ad octavum sic | |
| 1425 proceditur. Videtur quod veritas sit immutabilis. Dicit enim | |
| 1426 Augustinus, in libro II de libero arbitrio, quod veritas non est | |
| 1427 aequalis menti, quia esset mutabilis, sicut et mens.</p> | |
| 1428 <p title="I q. 16 a. 8 arg. 2"><a name="29103"><span class= | |
| 1429 "ref">[29103] Iª q. 16 a. 8 arg. 2</span></a> Praeterea, id | |
| 1430 quod remanet post omnem mutationem, est immutabile, sicut prima | |
| 1431 materia est ingenita et incorruptibilis, quia remanet post omnem | |
| 1432 generationem et corruptionem. Sed veritas remanet post omnem | |
| 1433 mutationem, quia post omnem mutationem verum est dicere esse vel | |
| 1434 non esse. Ergo veritas est immutabilis.</p> | |
| 1435 <p title="I q. 16 a. 8 arg. 3"><a name="29104"><span class= | |
| 1436 "ref">[29104] Iª q. 16 a. 8 arg. 3</span></a> Praeterea, si | |
| 1437 veritas enuntiationis mutatur, maxime mutatur ad mutationem rei. | |
| 1438 Sed sic non mutatur. Veritas enim, secundum Anselmum, est rectitudo | |
| 1439 quaedam, inquantum aliquid implet id quod est de ipso in mente | |
| 1440 divina. Haec autem propositio, Socrates sedet, accipit a mente | |
| 1441 divina ut significet Socratem sedere, quod significat etiam eo non | |
| 1442 sedente. Ergo veritas propositionis nullo modo mutatur.</p> | |
| 1443 <p title="I q. 16 a. 8 arg. 4"><a name="29105"><span class= | |
| 1444 "ref">[29105] Iª q. 16 a. 8 arg. 4</span></a> Praeterea, ubi | |
| 1445 est eadem causa, et idem effectus. Sed eadem res est causa | |
| 1446 veritatis harum trium propositionum Socrates sedet, sedebit, et | |
| 1447 sedit. Ergo eadem est harum veritas. Sed oportet quod alterum horum | |
| 1448 sit verum. Ergo veritas harum propositionum immutabiliter manet. Et | |
| 1449 eadem ratione cuiuslibet alterius propositionis.</p> | |
| 1450 <p title="I q. 16 a. 8 s. c."><a name="29106"><span class= | |
| 1451 "ref">[29106] Iª q. 16 a. 8 s. c.</span></a> Sed contra est | |
| 1452 quod dicitur in Psalmo XI, <i>diminutae sunt veritates a filiis | |
| 1453 hominum</i>.</p> | |
| 1454 <p title="I q. 16 a. 8 co."><a name="29107"><span class= | |
| 1455 "ref">[29107] Iª q. 16 a. 8 co.</span></a> Respondeo dicendum | |
| 1456 quod, sicut supra dictum est, veritas proprie est in solo | |
| 1457 intellectu, res autem dicuntur verae a veritate quae est in aliquo | |
| 1458 intellectu. Unde mutabilitas veritatis consideranda est circa | |
| 1459 intellectum. Cuius quidem veritas in hoc consistit, quod habeat | |
| 1460 conformitatem ad res intellectas. Quae quidem conformitas variari | |
| 1461 potest dupliciter, sicut et quaelibet alia similitudo, ex mutatione | |
| 1462 alterius extremi. Unde uno modo variatur veritas ex parte | |
| 1463 intellectus, ex eo quod de re eodem modo se habente aliquis aliam | |
| 1464 opinionem accipit, alio modo si, opinione eadem manente, res | |
| 1465 mutetur. Et utroque modo fit mutatio de vero in falsum. Si ergo sit | |
| 1466 aliquis intellectus in quo non possit esse alternatio opinionum, | |
| 1467 vel cuius acceptionem non potest subterfugere res aliqua, in eo est | |
| 1468 immutabilis veritas. Talis autem est intellectus divinus, ut ex | |
| 1469 superioribus patet. Unde veritas divini intellectus est | |
| 1470 immutabilis. Veritas autem intellectus nostri mutabilis est. Non | |
| 1471 quod ipsa sit subiectum mutationis, sed inquantum intellectus | |
| 1472 noster mutatur de veritate in falsitatem; sic enim formae mutabiles | |
| 1473 dici possunt. Veritas autem intellectus divini est secundum quam | |
| 1474 res naturales dicuntur verae, quae est omnino immutabilis.</p> | |
| 1475 <p title="I q. 16 a. 8 ad 1"><a name="29108"><span class= | |
| 1476 "ref">[29108] Iª q. 16 a. 8 ad 1</span></a> Ad primum ergo | |
| 1477 dicendum quod Augustinus loquitur de veritate divina.</p> | |
| 1478 <p title="I q. 16 a. 8 ad 2"><a name="29109"><span class= | |
| 1479 "ref">[29109] Iª q. 16 a. 8 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 1480 dicendum quod verum et ens sunt convertibilia. Unde, sicut ens non | |
| 1481 generatur neque corrumpitur per se, sed per accidens, inquantum hoc | |
| 1482 vel illud ens corrumpitur vel generatur, ut dicitur in I Physic.; | |
| 1483 ita veritas mutatur, non quod nulla veritas remaneat, sed quia non | |
| 1484 remanet illa veritas quae prius erat.</p> | |
| 1485 <p title="I q. 16 a. 8 ad 3"><a name="29110"><span class= | |
| 1486 "ref">[29110] Iª q. 16 a. 8 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 1487 dicendum quod propositio non solum habet veritatem sicut res aliae | |
| 1488 veritatem habere dicuntur, inquantum implent id quod de eis est | |
| 1489 ordinatum ab intellectu divino; sed dicitur habere veritatem quodam | |
| 1490 speciali modo, inquantum significat veritatem intellectus. Quae | |
| 1491 quidem consistit in conformitate intellectus et rei. Qua quidem | |
| 1492 subtracta, mutatur veritas opinionis, et per consequens veritas | |
| 1493 propositionis. Sic igitur haec propositio, Socrates sedet, eo | |
| 1494 sedente vera est et veritate rei, inquantum est quaedam vox | |
| 1495 significativa; et veritate significationis, inquantum significat | |
| 1496 opinionem veram. Socrate vero surgente, remanet prima veritas, sed | |
| 1497 mutatur secunda.</p> | |
| 1498 <p title="I q. 16 a. 8 ad 4"><a name="29111"><span class= | |
| 1499 "ref">[29111] Iª q. 16 a. 8 ad 4</span></a> Ad quartum | |
| 1500 dicendum quod sessio Socratis, quae est causa veritatis huius | |
| 1501 propositionis, Socrates sedet, non eodem modo se habet dum Socrates | |
| 1502 sedet, et postquam sederit, et antequam sederet. Unde et veritas ab | |
| 1503 hoc causata, diversimode se habet; et diversimode significatur | |
| 1504 propositionibus de praesenti, praeterito et futuro. Unde non | |
| 1505 sequitur quod, licet altera trium propositionum sit vera, quod | |
| 1506 eadem veritas invariabilis maneat.</p> | |
| 1507 <br /> | |
| 1508 <div class="D">Quaestio 17</div> | |
| 1509 <div class="G">Prooemium</div> | |
| 1510 <p title="I q. 17 pr."><a name="29112"><span class="ref">[29112] | |
| 1511 Iª q. 17 pr.</span></a> Deinde quaeritur de falsitate. Et | |
| 1512 circa hoc quaeruntur quatuor. Primo, utrum falsitas sit in rebus. | |
| 1513 Secundo, utrum sit in sensu. Tertio, utrum sit in intellectu. | |
| 1514 Quarto, de oppositione veri et falsi.</p> | |
| 1515 <br /> | |
| 1516 <div class="E">Articulus 1</div> | |
| 1517 <p title="I q. 17 a. 1 arg. 1"><a name="29113"><span class= | |
| 1518 "ref">[29113] Iª q. 17 a. 1 arg. 1</span></a> Ad primum sic | |
| 1519 proceditur. Videtur quod falsitas non sit in rebus. Dicit enim | |
| 1520 Augustinus, in libro Soliloq., <i>si verum est id quod est, falsum | |
| 1521 non esse uspiam concludetur, quovis repugnante</i>.</p> | |
| 1522 <p title="I q. 17 a. 1 arg. 2"><a name="29114"><span class= | |
| 1523 "ref">[29114] Iª q. 17 a. 1 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 1524 falsum dicitur a fallendo. Sed res non fallunt, ut dicit Augustinus | |
| 1525 in libro de vera Relig., <i>quia non ostendunt aliud quam suam | |
| 1526 speciem</i>. Ergo falsum in rebus non invenitur.</p> | |
| 1527 <p title="I q. 17 a. 1 arg. 3"><a name="29115"><span class= | |
| 1528 "ref">[29115] Iª q. 17 a. 1 arg. 3</span></a> Praeterea, verum | |
| 1529 dicitur in rebus per comparationem ad intellectum divinum, ut supra | |
| 1530 dictum est. Sed quaelibet res, inquantum est, imitatur Deum. Ergo | |
| 1531 quaelibet res vera est, absque falsitate. Et sic nulla res est | |
| 1532 falsa.</p> | |
| 1533 <p title="I q. 17 a. 1 s. c."><a name="29116"><span class= | |
| 1534 "ref">[29116] Iª q. 17 a. 1 s. c.</span></a> Sed contra est | |
| 1535 quod dicit Augustinus, in libro de vera Relig., quod <i>omne corpus | |
| 1536 est verum corpus et falsa unitas</i>; quia imitatur unitatem, et | |
| 1537 non est unitas. Sed quaelibet res imitatur divinam bonitatem, et ab | |
| 1538 ea deficit. Ergo in omnibus rebus est falsitas.</p> | |
| 1539 <p title="I q. 17 a. 1 co."><a name="29117"><span class= | |
| 1540 "ref">[29117] Iª q. 17 a. 1 co.</span></a> Respondeo dicendum | |
| 1541 quod, cum verum et falsum opponantur; opposita autem sunt circa | |
| 1542 idem; necesse est ut ibi prius quaeratur falsitas, ubi primo | |
| 1543 veritas invenitur, hoc est in intellectu. In rebus autem neque | |
| 1544 veritas neque falsitas est, nisi per ordinem ad intellectum. Et | |
| 1545 quia unumquodque secundum id quod convenit ei per se, simpliciter | |
| 1546 nominatur; secundum autem id quod convenit ei per accidens, non | |
| 1547 nominatur nisi secundum quid; res quidem simpliciter falsa dici | |
| 1548 posset per comparationem ad intellectum a quo dependet, cui | |
| 1549 comparatur per se; in ordine autem ad alium intellectum, cui | |
| 1550 comparatur per accidens, non posset dici falsa nisi secundum quid. | |
| 1551 Dependent autem ab intellectu divino res naturales, sicut ab | |
| 1552 intellectu humano res artificiales. Dicuntur igitur res | |
| 1553 artificiales falsae simpliciter et secundum se, inquantum deficiunt | |
| 1554 a forma artis, unde dicitur aliquis artifex opus falsum facere, | |
| 1555 quando deficit ab operatione artis. Sic autem in rebus | |
| 1556 dependentibus a Deo, falsitas inveniri non potest per comparationem | |
| 1557 ad intellectum divinum, cum quidquid in rebus accidit, ex | |
| 1558 ordinatione divini intellectus procedat, nisi forte in voluntariis | |
| 1559 agentibus tantum, in quorum potestate est subducere se ab | |
| 1560 ordinatione divini intellectus; in quo malum culpae consistit, | |
| 1561 secundum quod ipsa peccata falsitates et mendacia dicuntur in | |
| 1562 Scripturis, secundum illud Psalmi IV, <i>ut quid diligitis | |
| 1563 vanitatem et quaeritis mendacium?</i> Sicut per oppositum operatio | |
| 1564 virtuosa veritas vitae nominatur, inquantum subditur ordini divini | |
| 1565 intellectus; sicut dicitur Ioan. III, <i>qui facit veritatem, venit | |
| 1566 ad lucem</i>. Sed per ordinem ad intellectum nostrum, ad quem | |
| 1567 comparantur res naturales per accidens, possunt dici falsae, non | |
| 1568 simpliciter, sed secundum quid. Et hoc dupliciter. Uno modo, | |
| 1569 secundum rationem significati, ut dicatur illud esse falsum in | |
| 1570 rebus, quod significatur vel repraesentatur oratione vel intellectu | |
| 1571 falso. Secundum quem modum quaelibet res potest dici esse falsa, | |
| 1572 quantum ad id quod ei non inest, sicut si dicamus diametrum esse | |
| 1573 falsum commensurabile, ut dicit philosophus in V Metaphys.; et | |
| 1574 sicut dicit Augustinus, in libro Soliloq., quod <i>tragoedus est | |
| 1575 falsus Hector</i>. Sicut e contrario potest unumquodque dici verum, | |
| 1576 secundum id quod competit ei. Alio modo, per modum causae. Et sic | |
| 1577 dicitur res esse falsa, quae nata est facere de se opinionem | |
| 1578 falsam. Et quia innatum est nobis per ea quae exterius apparent de | |
| 1579 rebus iudicare, eo quod nostra cognitio a sensu ortum habet, qui | |
| 1580 primo et per se est exteriorum accidentium; ideo ea quae in | |
| 1581 exterioribus accidentibus habent similitudinem aliarum rerum, | |
| 1582 dicuntur esse falsa secundum illas res; sicut fel est falsum mel, | |
| 1583 et stannum est falsum argentum. Et secundum hoc dicit Augustinus, | |
| 1584 in libro Soliloq., quod <i>eas res falsas nominamus, quae | |
| 1585 verisimilia apprehendimus</i>. Et philosophus dicit, in V | |
| 1586 Metaphys., quod <i>falsa dicuntur quaecumque apta nata sunt | |
| 1587 apparere aut qualia non sunt, aut quae non sunt</i>. Et per hunc | |
| 1588 modum etiam dicitur homo falsus, inquantum est amativus falsarum | |
| 1589 opinionum vel locutionum. Non autem ex hoc quod potest eas | |
| 1590 confingere, quia sic etiam sapientes et scientes falsi dicerentur, | |
| 1591 ut dicitur in V Metaphys.</p> | |
| 1592 <p title="I q. 17 a. 1 ad 1"><a name="29118"><span class= | |
| 1593 "ref">[29118] Iª q. 17 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum ergo | |
| 1594 dicendum quod res comparata ad intellectum, secundum id quod est, | |
| 1595 dicitur vera, secundum id quod non est, dicitur falsa. <i>Unde | |
| 1596 verus tragoedus est falsus Hector</i>, ut dicitur in II Soliloq. | |
| 1597 Sicut igitur in his quae sunt, invenitur quoddam non esse; ita in | |
| 1598 his quae sunt, invenitur quaedam ratio falsitatis.</p> | |
| 1599 <p title="I q. 17 a. 1 ad 2"><a name="29119"><span class= | |
| 1600 "ref">[29119] Iª q. 17 a. 1 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 1601 dicendum quod res per se non fallunt, sed per accidens. Dant enim | |
| 1602 occasionem falsitatis, eo quod similitudinem eorum gerunt, quorum | |
| 1603 non habent existentiam.</p> | |
| 1604 <p title="I q. 17 a. 1 ad 3"><a name="29120"><span class= | |
| 1605 "ref">[29120] Iª q. 17 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 1606 dicendum quod per comparationem ad intellectum divinum non dicuntur | |
| 1607 res falsae, quod esset eas esse falsas simpliciter, sed per | |
| 1608 comparationem ad intellectum nostrum, quod est eas esse falsas | |
| 1609 secundum quid.</p> | |
| 1610 <p title="I q. 17 a. 1 ad 4"><a name="29121"><span class= | |
| 1611 "ref">[29121] Iª q. 17 a. 1 ad 4</span></a> Ad quartum, quod | |
| 1612 in oppositum obiicitur, dicendum quod similitudo vel repraesentatio | |
| 1613 deficiens non inducit rationem falsitatis, nisi inquantum praestat | |
| 1614 occasionem falsae opinionis. Unde non ubicumque est similitudo, | |
| 1615 dicitur res falsa, sed ubicumque est talis similitudo, quae nata | |
| 1616 est facere opinionem falsam, non cuicumque, sed ut in pluribus.</p> | |
| 1617 <br /> | |
| 1618 <div class="E">Articulus 2</div> | |
| 1619 <p title="I q. 17 a. 2 arg. 1"><a name="29122"><span class= | |
| 1620 "ref">[29122] Iª q. 17 a. 2 arg. 1</span></a> Ad secundum sic | |
| 1621 proceditur. Videtur quod in sensu non sit falsitas. Dicit enim | |
| 1622 Augustinus, in libro de vera Relig., <i>si omnes corporis sensus | |
| 1623 ita nuntiant ut afficiuntur, quid ab eis amplius exigere debemus, | |
| 1624 ignoro</i>. Et sic videtur quod ex sensibus non fallamur. Et sic | |
| 1625 falsitas in sensu non est.</p> | |
| 1626 <p title="I q. 17 a. 2 arg. 2"><a name="29123"><span class= | |
| 1627 "ref">[29123] Iª q. 17 a. 2 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 1628 philosophus dicit, in IV Metaphys., quod <i>falsitas non est | |
| 1629 propria sensui, sed phantasiae</i>.</p> | |
| 1630 <p title="I q. 17 a. 2 arg. 3"><a name="29124"><span class= | |
| 1631 "ref">[29124] Iª q. 17 a. 2 arg. 3</span></a> Praeterea, in | |
| 1632 incomplexis non est verum nec falsum, sed solum in complexis. Sed | |
| 1633 componere et dividere non pertinet ad sensum. Ergo in sensu non est | |
| 1634 falsitas.</p> | |
| 1635 <p title="I q. 17 a. 2 s. c."><a name="29125"><span class= | |
| 1636 "ref">[29125] Iª q. 17 a. 2 s. c.</span></a> Sed contra est | |
| 1637 quod dicit Augustinus, in libro Soliloq., <i>apparet nos in omnibus | |
| 1638 sensibus similitudine lenocinante falli</i>.</p> | |
| 1639 <p title="I q. 17 a. 2 co."><a name="29126"><span class= | |
| 1640 "ref">[29126] Iª q. 17 a. 2 co.</span></a> Respondeo dicendum | |
| 1641 quod falsitas non est quaerenda in sensu, nisi sicut ibi est | |
| 1642 veritas. Veritas autem non sic est in sensu, ut sensus cognoscat | |
| 1643 veritatem; sed inquantum veram apprehensionem habet de | |
| 1644 sensibilibus, ut supra dictum est. Quod quidem contingit eo quod | |
| 1645 apprehendit res ut sunt. Unde contingit falsitatem esse in sensu, | |
| 1646 ex hoc quod apprehendit vel iudicat res aliter quam sint. Sic autem | |
| 1647 se habet ad cognoscendum res, inquantum similitudo rerum est in | |
| 1648 sensu. Similitudo autem alicuius rei est in sensu tripliciter. Uno | |
| 1649 modo, primo et per se; sicut in visu est similitudo colorum et | |
| 1650 aliorum propriorum sensibilium. Alio modo, per se, sed non primo; | |
| 1651 sicut in visu est similitudo figurae vel magnitudinis, et aliorum | |
| 1652 communium sensibilium. Tertio modo, nec primo nec per se, sed per | |
| 1653 accidens; sicut in visu est similitudo hominis, non inquantum est | |
| 1654 homo, sed inquantum huic colorato accidit esse hominem. Et circa | |
| 1655 propria sensibilia sensus non habet falsam cognitionem, nisi per | |
| 1656 accidens, et ut in paucioribus, ex eo scilicet quod, propter | |
| 1657 indispositionem organi, non convenienter recipit formam sensibilem, | |
| 1658 sicut et alia passiva, propter suam indispositionem, deficienter | |
| 1659 recipiunt impressionem agentium. Et inde est quod, propter | |
| 1660 corruptionem linguae, infirmis dulcia amara esse videntur. De | |
| 1661 sensibilibus vero communibus et per accidens, potest esse falsum | |
| 1662 iudicium etiam in sensu recte disposito, quia sensus non directe | |
| 1663 refertur ad illa, sed per accidens, vel ex consequenti, inquantum | |
| 1664 refertur ad alia.</p> | |
| 1665 <p title="I q. 17 a. 2 ad 1"><a name="29127"><span class= | |
| 1666 "ref">[29127] Iª q. 17 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum ergo | |
| 1667 dicendum quod sensum affici, est ipsum eius sentire. Unde per hoc | |
| 1668 quod sensus ita nuntiant sicut afficiuntur, sequitur quod non | |
| 1669 decipiamur in iudicio quo iudicamus nos sentire aliquid. Sed ex eo | |
| 1670 quod sensus aliter afficitur interdum quam res sit, sequitur quod | |
| 1671 nuntiet nobis aliquando rem aliter quam sit. Et ex hoc fallimur per | |
| 1672 sensum circa rem, non circa ipsum sentire.</p> | |
| 1673 <p title="I q. 17 a. 2 ad 2"><a name="29128"><span class= | |
| 1674 "ref">[29128] Iª q. 17 a. 2 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 1675 dicendum quod falsitas dicitur non esse propria sensui, quia non | |
| 1676 decipitur circa proprium obiectum. Unde in alia translatione | |
| 1677 planius dicitur, quod <i>sensus proprii sensibilis falsus non | |
| 1678 est</i>. Phantasiae autem attribuitur falsitas, quia repraesentat | |
| 1679 similitudinem rei etiam absentis; unde quando aliquis convertitur | |
| 1680 ad similitudinem rei tanquam ad rem ipsam, provenit ex tali | |
| 1681 apprehensione falsitas. Unde etiam philosophus, in V Metaphys., | |
| 1682 dicit quod umbrae et picturae et somnia dicuntur falsa, inquantum | |
| 1683 non subsunt res quarum habent similitudinem.</p> | |
| 1684 <p title="I q. 17 a. 2 ad 3"><a name="29129"><span class= | |
| 1685 "ref">[29129] Iª q. 17 a. 2 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 1686 dicendum quod ratio illa procedit, quod falsitas non sit in sensu | |
| 1687 sicut in cognoscente verum et falsum.</p> | |
| 1688 <br /> | |
| 1689 <div class="E">Articulus 3</div> | |
| 1690 <p title="I q. 17 a. 3 arg. 1"><a name="29130"><span class= | |
| 1691 "ref">[29130] Iª q. 17 a. 3 arg. 1</span></a> Ad tertium sic | |
| 1692 proceditur. Videtur quod falsitas non sit in intellectu. Dicit enim | |
| 1693 Augustinus, in libro octoginta trium quaest., <i>omnis qui | |
| 1694 fallitur, id in quo fallitur, non intelligit</i>. Sed falsum | |
| 1695 dicitur esse in aliqua cognitione, secundum quod per eam fallimur. | |
| 1696 Ergo in intellectu non est falsitas.</p> | |
| 1697 <p title="I q. 17 a. 3 arg. 2"><a name="29131"><span class= | |
| 1698 "ref">[29131] Iª q. 17 a. 3 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 1699 philosophus dicit, in III de anima, quod intellectus semper est | |
| 1700 rectus. Non ergo in intellectu est falsitas.</p> | |
| 1701 <p title="I q. 17 a. 3 s. c."><a name="29132"><span class= | |
| 1702 "ref">[29132] Iª q. 17 a. 3 s. c.</span></a> Sed contra est | |
| 1703 quod dicitur in III de anima, quod <i>ubi compositio intellectuum | |
| 1704 est, ibi verum et falsum est</i>. Sed compositio intellectuum est | |
| 1705 in intellectu. Ergo verum et falsum est in intellectu.</p> | |
| 1706 <p title="I q. 17 a. 3 co."><a name="29133"><span class= | |
| 1707 "ref">[29133] Iª q. 17 a. 3 co.</span></a> Respondeo dicendum | |
| 1708 quod, sicut res habet esse per propriam formam, ita virtus | |
| 1709 cognoscitiva habet cognoscere per similitudinem rei cognitae. Unde, | |
| 1710 sicut res naturalis non deficit ab esse quod sibi competit secundum | |
| 1711 suam formam, potest autem deficere ab aliquibus accidentalibus vel | |
| 1712 consequentibus; sicut homo ab hoc quod est habere duos pedes, non | |
| 1713 autem ab hoc quod est esse hominem, ita virtus cognoscitiva non | |
| 1714 deficit in cognoscendo respectu illius rei cuius similitudine | |
| 1715 informatur; potest autem deficere circa aliquid consequens ad | |
| 1716 ipsam, vel accidens ei. Sicut est dictum quod visus non decipitur | |
| 1717 circa sensibile proprium, sed circa sensibilia communia, quae | |
| 1718 consequenter se habent ad illud, et circa sensibilia per accidens. | |
| 1719 Sicut autem sensus informatur directe similitudine propriorum | |
| 1720 sensibilium, ita intellectus informatur similitudine quidditatis | |
| 1721 rei. Unde circa quod quid est intellectus non decipitur, sicut | |
| 1722 neque sensus circa sensibilia propria. In componendo vero vel | |
| 1723 dividendo potest decipi, dum attribuit rei cuius quidditatem | |
| 1724 intelligit, aliquid quod eam non consequitur, vel quod ei | |
| 1725 opponitur. Sic enim se habet intellectus ad iudicandum de | |
| 1726 huiusmodi, sicut sensus ad iudicandum de sensibilibus communibus | |
| 1727 vel per accidens. Hac tamen differentia servata, quae supra circa | |
| 1728 veritatem dicta est, quod falsitas in intellectu esse potest, non | |
| 1729 solum quia cognitio intellectus falsa est, sed quia intellectus eam | |
| 1730 cognoscit, sicut et veritatem, in sensu autem falsitas non est ut | |
| 1731 cognita, ut dictum est. Quia vero falsitas intellectus per se solum | |
| 1732 circa compositionem intellectus est, per accidens etiam in | |
| 1733 operatione intellectus qua cognoscit quod quid est, potest esse | |
| 1734 falsitas, inquantum ibi compositio intellectus admiscetur. Quod | |
| 1735 potest esse dupliciter. Uno modo, secundum quod intellectus | |
| 1736 definitionem unius attribuit alteri; ut si definitionem circuli | |
| 1737 attribuat homini. Unde definitio unius rei est falsa de altera. | |
| 1738 Alio modo, secundum quod partes definitionis componit ad invicem, | |
| 1739 quae simul sociari non possunt, sic enim definitio non est solum | |
| 1740 falsa respectu alicuius rei, sed est falsa in se. Ut si formet | |
| 1741 talem definitionem, animal rationale quadrupes, falsus est | |
| 1742 intellectus sic definiendo, propterea quod falsus est in formando | |
| 1743 hanc compositionem, aliquod animal rationale est quadrupes. Et | |
| 1744 propter hoc, in cognoscendo quidditates simplices non potest esse | |
| 1745 intellectus falsus, sed vel est verus, vel totaliter nihil | |
| 1746 intelligit.</p> | |
| 1747 <p title="I q. 17 a. 3 ad 1"><a name="29134"><span class= | |
| 1748 "ref">[29134] Iª q. 17 a. 3 ad 1</span></a> Ad primum ergo | |
| 1749 dicendum quod, quia quidditas rei est proprium obiectum | |
| 1750 intellectus, propter hoc tunc proprie dicimur aliquid intelligere, | |
| 1751 quando, reducentes illud in quod quid est, sic de eo iudicamus, | |
| 1752 sicut accidit in demonstrationibus, in quibus non est falsitas. Et | |
| 1753 hoc modo intelligitur verbum Augustini, quod omnis qui fallitur, | |
| 1754 non intelligit id in quo fallitur, non autem ita, quod in nulla | |
| 1755 operatione intellectus aliquis fallatur.</p> | |
| 1756 <p title="I q. 17 a. 3 ad 2"><a name="29135"><span class= | |
| 1757 "ref">[29135] Iª q. 17 a. 3 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 1758 dicendum quod intellectus semper est rectus, secundum quod | |
| 1759 intellectus est principiorum, circa quae non decipitur, ex eadem | |
| 1760 causa qua non decipitur circa quod quid est. Nam principia per se | |
| 1761 nota sunt illa quae statim, intellectis terminis, cognoscuntur, ex | |
| 1762 eo quod praedicatum ponitur in definitione subiecti.</p> | |
| 1763 <br /> | |
| 1764 <div class="E">Articulus 4</div> | |
| 1765 <p title="I q. 17 a. 4 arg. 1"><a name="29136"><span class= | |
| 1766 "ref">[29136] Iª q. 17 a. 4 arg. 1</span></a> Ad quartum sic | |
| 1767 proceditur. Videtur quod verum et falsum non sint contraria. Verum | |
| 1768 enim et falsum opponuntur sicut quod est et quod non est, <i>nam | |
| 1769 verum est id quod est</i>, ut dicit Augustinus. Sed quod est et | |
| 1770 quod non est, non opponuntur ut contraria. Ergo verum et falsum non | |
| 1771 sunt contraria.</p> | |
| 1772 <p title="I q. 17 a. 4 arg. 2"><a name="29137"><span class= | |
| 1773 "ref">[29137] Iª q. 17 a. 4 arg. 2</span></a> Praeterea, unum | |
| 1774 contrariorum non est in alio. Sed falsum est in vero, quia, sicut | |
| 1775 dicit Augustinus in libro Soliloq., <i>tragoedus non esset falsus | |
| 1776 Hector, si non esset verus tragoedus</i>. Ergo verum et falsum non | |
| 1777 sunt contraria.</p> | |
| 1778 <p title="I q. 17 a. 4 arg. 3"><a name="29138"><span class= | |
| 1779 "ref">[29138] Iª q. 17 a. 4 arg. 3</span></a> Praeterea, in | |
| 1780 Deo non est contrarietas aliqua, nihil enim divinae substantiae est | |
| 1781 contrarium, ut dicit Augustinus, XII de Civit. Dei. Sed Deo | |
| 1782 opponitur falsitas, nam idolum in Scriptura mendacium nominatur, | |
| 1783 Ierem. VIII, <i>apprehenderunt mendacium</i>; Glossa, <i>idest | |
| 1784 idola</i>. Ergo verum et falsum non sunt contraria.</p> | |
| 1785 <p title="I q. 17 a. 4 s. c."><a name="29139"><span class= | |
| 1786 "ref">[29139] Iª q. 17 a. 4 s. c.</span></a> Sed contra est | |
| 1787 quod dicit philosophus, in II Periherm., ponit enim falsam | |
| 1788 opinionem verae contrariam.</p> | |
| 1789 <p title="I q. 17 a. 4 co."><a name="29140"><span class= | |
| 1790 "ref">[29140] Iª q. 17 a. 4 co.</span></a> Respondeo dicendum | |
| 1791 quod verum et falsum opponuntur ut contraria, et non sicut | |
| 1792 affirmatio et negatio, ut quidam dixerunt. Ad cuius evidentiam, | |
| 1793 sciendum est quod negatio neque ponit aliquid, neque determinat | |
| 1794 sibi aliquod subiectum. Et propter hoc, potest dici tam de ente | |
| 1795 quam de non ente; sicut non videns, et non sedens. Privatio autem | |
| 1796 non ponit aliquid, sed determinat sibi subiectum. Est enim negatio | |
| 1797 in subiecto, ut dicitur IV Metaphys., caecum enim non dicitur nisi | |
| 1798 de eo quod est natum videre. Contrarium vero et aliquid ponit, et | |
| 1799 subiectum determinat, nigrum enim est aliqua species coloris. | |
| 1800 Falsum autem aliquid ponit. Est enim falsum, ut dicit philosophus, | |
| 1801 IV Metaphys., ex eo quod dicitur vel videtur aliquid esse quod non | |
| 1802 est, vel non esse quod est. Sicut enim verum ponit acceptionem | |
| 1803 adaequatam rei, ita falsum acceptionem rei non adaequatam. Unde | |
| 1804 manifestum est quod verum et falsum sunt contraria.</p> | |
| 1805 <p title="I q. 17 a. 4 ad 1"><a name="29141"><span class= | |
| 1806 "ref">[29141] Iª q. 17 a. 4 ad 1</span></a> Ad primum ergo | |
| 1807 dicendum quod id quod est in rebus, est veritas rei sed id quod est | |
| 1808 ut apprehensum, est verum intellectus, in quo primo est veritas. | |
| 1809 Unde et falsum est id quod non est ut apprehensum. Apprehendere | |
| 1810 autem esse et non esse, contrarietatem habet, sicut probat | |
| 1811 philosophus, in II Periherm., quod huic opinioni, bonum est bonum, | |
| 1812 contraria est, bonum non est bonum.</p> | |
| 1813 <p title="I q. 17 a. 4 ad 2"><a name="29142"><span class= | |
| 1814 "ref">[29142] Iª q. 17 a. 4 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 1815 dicendum quod falsum non fundatur in vero sibi contrario, sicut nec | |
| 1816 malum in bono sibi contrario; sed in eo quod sibi subiicitur. Et | |
| 1817 hoc ideo in utroque accidit, quia verum et bonum communia sunt, et | |
| 1818 convertuntur cum ente, unde, sicut omnis privatio fundatur in | |
| 1819 subiecto quod est ens, ita omne malum fundatur in aliquo bono, et | |
| 1820 omne falsum in aliquo vero.</p> | |
| 1821 <p title="I q. 17 a. 4 ad 3"><a name="29143"><span class= | |
| 1822 "ref">[29143] Iª q. 17 a. 4 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 1823 dicendum quod, quia contraria et opposita privative nata sunt fieri | |
| 1824 circa idem, ideo Deo, prout in se consideratur, non est aliquid | |
| 1825 contrarium, neque ratione suae bonitatis, neque ratione suae | |
| 1826 veritatis, quia in intellectu eius non potest esse falsitas aliqua. | |
| 1827 Sed in apprehensione nostra habet aliquid contrarium, nam verae | |
| 1828 opinioni de ipso contrariatur falsa opinio. Et sic idola mendacia | |
| 1829 dicuntur opposita veritati divinae, inquantum falsa opinio de | |
| 1830 idolis contrariatur verae opinioni de unitate Dei.</p> | |
| 1831 <br /> | |
| 1832 <div class="D">Quaestio 18</div> | |
| 1833 <div class="G">Prooemium</div> | |
| 1834 <p title="I q. 18 pr."><a name="29144"><span class="ref">[29144] | |
| 1835 Iª q. 18 pr.</span></a> Quoniam autem intelligere viventium | |
| 1836 est, post considerationem de scientia et intellectu divino, | |
| 1837 considerandum est de vita ipsius. Et circa hoc quaeruntur quatuor. | |
| 1838 Primo, quorum sit vivere. Secundo, quid sit vita. Tertio, utrum | |
| 1839 vita Deo conveniat. Quarto, utrum omnia in Deo sint vita.</p> | |
| 1840 <br /> | |
| 1841 <div class="E">Articulus 1</div> | |
| 1842 <p title="I q. 18 a. 1 arg. 1"><a name="29145"><span class= | |
| 1843 "ref">[29145] Iª q. 18 a. 1 arg. 1</span></a> Ad primum sic | |
| 1844 proceditur. Videtur quod omnium rerum naturalium sit vivere. Dicit | |
| 1845 enim philosophus, in VIII Physic., quod motus est ut vita quaedam | |
| 1846 natura existentibus omnibus. Sed omnes res naturales participant | |
| 1847 motum. Ergo omnes res naturales participant vitam.</p> | |
| 1848 <p title="I q. 18 a. 1 arg. 2"><a name="29146"><span class= | |
| 1849 "ref">[29146] Iª q. 18 a. 1 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 1850 plantae dicuntur vivere, inquantum habent in seipsis principium | |
| 1851 motus augmenti et decrementi. Sed motus localis est perfectior et | |
| 1852 prior secundum naturam quam motus augmenti et decrementi, ut | |
| 1853 probatur in VIII Physic. Cum igitur omnia corpora naturalia habeant | |
| 1854 aliquod principium motus localis, videtur quod omnia corpora | |
| 1855 naturalia vivant.</p> | |
| 1856 <p title="I q. 18 a. 1 arg. 3"><a name="29147"><span class= | |
| 1857 "ref">[29147] Iª q. 18 a. 1 arg. 3</span></a> Praeterea, inter | |
| 1858 corpora naturalia imperfectiora sunt elementa. Sed eis attribuitur | |
| 1859 vita, dicuntur enim aquae vivae. Ergo multo magis alia corpora | |
| 1860 naturalia vitam habent.</p> | |
| 1861 <p title="I q. 18 a. 1 s. c."><a name="29148"><span class= | |
| 1862 "ref">[29148] Iª q. 18 a. 1 s. c.</span></a> Sed contra est | |
| 1863 quod dicit Dionysius, VI cap. de Div. Nom., quod <i>plantae | |
| 1864 secundum ultimam resonantiam vitae habent vivere</i>, ex quo potest | |
| 1865 accipi quod ultimum gradum vitae obtinent plantae. Sed corpora | |
| 1866 inanimata sunt infra plantas. Ergo eorum non est vivere.</p> | |
| 1867 <p title="I q. 18 a. 1 co."><a name="29149"><span class= | |
| 1868 "ref">[29149] Iª q. 18 a. 1 co.</span></a> Respondeo dicendum | |
| 1869 quod ex his quae manifeste vivunt, accipere possumus quorum sit | |
| 1870 vivere, et quorum non sit vivere. Vivere autem manifeste animalibus | |
| 1871 convenit, dicitur enim in libro de vegetabilibus, quod <i>vita in | |
| 1872 animalibus manifesta est</i>. Unde secundum illud oportet | |
| 1873 distinguere viventia a non viventibus secundum quod animalia | |
| 1874 dicuntur vivere. Hoc autem est in quo primo manifestatur vita, et | |
| 1875 in quo ultimo remanet. Primo autem dicimus animal vivere, quando | |
| 1876 incipit ex se motum habere; et tandiu iudicatur animal vivere, | |
| 1877 quandiu talis motus in eo apparet; quando vero iam ex se non habet | |
| 1878 aliquem motum, sed movetur tantum ab alio tunc dicitur animal | |
| 1879 mortuum, per defectum vitae. Ex quo patet quod illa proprie sunt | |
| 1880 viventia, quae seipsa secundum aliquam speciem motus movent; sive | |
| 1881 accipiatur motus proprie, sicut motus dicitur actus imperfecti, | |
| 1882 idest existentis in potentia; sive motus accipiatur communiter, | |
| 1883 prout motus dicitur actus perfecti, prout intelligere et sentire | |
| 1884 dicitur moveri, ut dicitur in III de anima. Ut sic viventia | |
| 1885 dicantur quaecumque se agunt ad motum vel operationem aliquam, ea | |
| 1886 vero in quorum natura non est ut se agant ad aliquem motum vel | |
| 1887 operationem, viventia dici non possunt, nisi per aliquam | |
| 1888 similitudinem.</p> | |
| 1889 <p title="I q. 18 a. 1 ad 1"><a name="29150"><span class= | |
| 1890 "ref">[29150] Iª q. 18 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum ergo | |
| 1891 dicendum quod verbum illud philosophi potest intelligi vel de motu | |
| 1892 primo, scilicet corporum caelestium; vel de motu communiter. Et | |
| 1893 utroque modo motus dicitur quasi vita corporum naturalium, per | |
| 1894 similitudinem; et non per proprietatem. Nam motus caeli est in | |
| 1895 universo corporalium naturarum, sicut motus cordis in animali, quo | |
| 1896 conservatur vita. Similiter etiam quicumque motus naturalis hoc | |
| 1897 modo se habet ad res naturales, ut quaedam similitudo vitalis | |
| 1898 operationis. Unde, si totum universum corporale esset unum animal, | |
| 1899 ita quod iste motus esset a movente intrinseco, ut quidam | |
| 1900 posuerunt, sequeretur quod motus esset vita omnium naturalium | |
| 1901 corporum.</p> | |
| 1902 <p title="I q. 18 a. 1 ad 2"><a name="29151"><span class= | |
| 1903 "ref">[29151] Iª q. 18 a. 1 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 1904 dicendum quod corporibus gravibus et levibus non competit moveri, | |
| 1905 nisi secundum quod sunt extra dispositionem suae naturae, utpote | |
| 1906 cum sunt extra locum proprium, cum enim sunt in loco proprio et | |
| 1907 naturali, quiescunt. Sed plantae et aliae res viventes moventur | |
| 1908 motu vitali, secundum hoc quod sunt in sua dispositione naturali, | |
| 1909 non autem in accedendo ad eam vel in recedendo ab ea, imo secundum | |
| 1910 quod recedunt a tali motu, recedunt a naturali dispositione. Et | |
| 1911 praeterea, corpora gravia et levia moventur a motore extrinseco, | |
| 1912 vel generante, qui dat formam, vel removente prohibens, ut dicitur | |
| 1913 in VIII Physic., et ita non movent seipsa, sicut corpora | |
| 1914 viventia.</p> | |
| 1915 <p title="I q. 18 a. 1 ad 3"><a name="29152"><span class= | |
| 1916 "ref">[29152] Iª q. 18 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 1917 dicendum quod aquae vivae dicuntur, quae habent continuum fluxum, | |
| 1918 aquae enim stantes, quae non continuantur ad principium continue | |
| 1919 fluens, dicuntur mortuae, ut aquae cisternarum et lacunarum. Et hoc | |
| 1920 dicitur per similitudinem, inquantum enim videntur se movere, | |
| 1921 habent similitudinem vitae. Sed tamen non est in eis vera ratio | |
| 1922 vitae, quia hunc motum non habent a seipsis, sed a causa generante | |
| 1923 eas; sicut accidit circa motum aliorum gravium et levium.</p> | |
| 1924 <br /> | |
| 1925 <div class="E">Articulus 2</div> | |
| 1926 <p title="I q. 18 a. 2 arg. 1"><a name="29153"><span class= | |
| 1927 "ref">[29153] Iª q. 18 a. 2 arg. 1</span></a> Ad secundum sic | |
| 1928 proceditur. Videtur quod vita sit quaedam operatio. Nihil enim | |
| 1929 dividitur nisi per ea quae sunt sui generis. Sed vivere dividitur | |
| 1930 per operationes quasdam, ut patet per philosophum in II libro de | |
| 1931 anima, qui distinguit vivere per quatuor, scilicet alimento uti, | |
| 1932 sentire, moveri secundum locum, et intelligere. Ergo vita est | |
| 1933 operatio quaedam.</p> | |
| 1934 <p title="I q. 18 a. 2 arg. 2"><a name="29154"><span class= | |
| 1935 "ref">[29154] Iª q. 18 a. 2 arg. 2</span></a> Praeterea, vita | |
| 1936 activa dicitur alia esse a contemplativa. Sed contemplativi ab | |
| 1937 activis non diversificantur nisi secundum operationes quasdam. Ergo | |
| 1938 vita est quaedam operatio.</p> | |
| 1939 <p title="I q. 18 a. 2 arg. 3"><a name="29155"><span class= | |
| 1940 "ref">[29155] Iª q. 18 a. 2 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 1941 cognoscere Deum est operatio quaedam. Haec autem est vita, ut patet | |
| 1942 per illud Ioan. XVII, <i>haec est autem vita aeterna, ut cognoscant | |
| 1943 te solum verum Deum</i>. Ergo vita est operatio.</p> | |
| 1944 <p title="I q. 18 a. 2 s. c."><a name="29156"><span class= | |
| 1945 "ref">[29156] Iª q. 18 a. 2 s. c.</span></a> Sed contra est | |
| 1946 quod dicit philosophus, in II de anima, <i>vivere viventibus est | |
| 1947 esse</i>.</p> | |
| 1948 <p title="I q. 18 a. 2 co."><a name="29157"><span class= | |
| 1949 "ref">[29157] Iª q. 18 a. 2 co.</span></a> Respondeo dicendum | |
| 1950 quod, sicut ex dictis patet, intellectus noster, qui proprie est | |
| 1951 cognoscitivus quidditatis rei ut proprii obiecti, accipit a sensu, | |
| 1952 cuius propria obiecta sunt accidentia exteriora. Et inde est quod | |
| 1953 ex his quae exterius apparent de re, devenimus ad cognoscendam | |
| 1954 essentiam rei. Et quia sic nominamus aliquid sicut cognoscimus | |
| 1955 illud, ut ex supradictis patet, inde est quod plerumque a | |
| 1956 proprietatibus exterioribus imponuntur nomina ad significandas | |
| 1957 essentias rerum. Unde huiusmodi nomina quandoque accipiuntur | |
| 1958 proprie pro ipsis essentiis rerum, ad quas significandas | |
| 1959 principaliter sunt imposita, aliquando autem sumuntur pro | |
| 1960 proprietatibus a quibus imponuntur, et hoc minus proprie. Sicut | |
| 1961 patet quod hoc nomen corpus impositum est ad significandum quoddam | |
| 1962 genus substantiarum, ex eo quod in eis inveniuntur tres | |
| 1963 dimensiones, et ideo aliquando ponitur hoc nomen corpus ad | |
| 1964 significandas tres dimensiones, secundum quod corpus ponitur | |
| 1965 species quantitatis. Sic ergo dicendum est et de vita. Nam vitae | |
| 1966 nomen sumitur ex quodam exterius apparenti circa rem, quod est | |
| 1967 movere seipsum, non tamen est impositum hoc nomen ad hoc | |
| 1968 significandum, sed ad significandam substantiam cui convenit | |
| 1969 secundum suam naturam movere seipsam, vel agere se quocumque modo | |
| 1970 ad operationem. Et secundum hoc, vivere nihil aliud est quam esse | |
| 1971 in tali natura, et vita significat hoc ipsum, sed in abstracto; | |
| 1972 sicut hoc nomen cursus significat ipsum currere in abstracto. Unde | |
| 1973 vivum non est praedicatum accidentale, sed substantiale. Quandoque | |
| 1974 tamen vita sumitur minus proprie pro operationibus vitae, a quibus | |
| 1975 nomen vitae assumitur; sicut dicit philosophus, IX Ethic., quod | |
| 1976 <i>vivere principaliter est sentire vel intelligere</i>.</p> | |
| 1977 <p title="I q. 18 a. 2 ad 1"><a name="29158"><span class= | |
| 1978 "ref">[29158] Iª q. 18 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum ergo | |
| 1979 dicendum quod philosophus ibi accipit vivere pro operatione vitae. | |
| 1980 Vel dicendum est melius, quod sentire et intelligere, et huiusmodi, | |
| 1981 quandoque sumuntur pro quibusdam operationibus; quandoque autem pro | |
| 1982 ipso esse sic operantium. Dicitur enim IX Ethic., quod <i>esse est | |
| 1983 sentire vel intelligere</i>, idest habere naturam ad sentiendum vel | |
| 1984 intelligendum. Et hoc modo distinguit philosophus vivere per illa | |
| 1985 quatuor. Nam in istis inferioribus quatuor sunt genera viventium. | |
| 1986 Quorum quaedam habent naturam solum ad utendum alimento, et ad | |
| 1987 consequentia, quae sunt augmentum et generatio; quaedam ulterius ad | |
| 1988 sentiendum, ut patet in animalibus immobilibus, sicut sunt ostrea; | |
| 1989 quaedam vero, cum his, ulterius ad movendum se secundum locum, | |
| 1990 sicut animalia perfecta, ut quadrupedia et volatilia et huiusmodi; | |
| 1991 quaedam vero ulterius ad intelligendum, sicut homines.</p> | |
| 1992 <p title="I q. 18 a. 2 ad 2"><a name="29159"><span class= | |
| 1993 "ref">[29159] Iª q. 18 a. 2 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 1994 dicendum quod opera vitae dicuntur, quorum principia sunt in | |
| 1995 operantibus, ut seipsos inducant in tales operationes. Contingit | |
| 1996 autem aliquorum operum inesse hominibus non solum principia | |
| 1997 naturalia, ut sunt potentiae naturales; sed etiam quaedam | |
| 1998 superaddita, ut sunt habitus inclinantes ad quaedam operationum | |
| 1999 genera quasi per modum naturae, et facientes illas operationes esse | |
| 2000 delectabiles. Et ex hoc dicitur, quasi per quandam similitudinem, | |
| 2001 quod illa operatio quae est homini delectabilis, et ad quam | |
| 2002 inclinatur, et in qua conversatur, et ordinat vitam suam ad ipsam, | |
| 2003 dicitur vita hominis, unde quidam dicuntur agere vitam luxuriosam, | |
| 2004 quidam vitam honestam. Et per hunc modum vita contemplativa ab | |
| 2005 activa distinguitur. Et per hunc etiam modum cognoscere Deum | |
| 2006 dicitur vita aeterna.</p> | |
| 2007 <p title="I q. 18 a. 2 ad 3"><a name="29160"><span class= | |
| 2008 "ref">[29160] Iª q. 18 a. 2 ad 3</span></a> Unde patet solutio | |
| 2009 ad tertium.</p> | |
| 2010 <br /> | |
| 2011 <div class="E">Articulus 3</div> | |
| 2012 <p title="I q. 18 a. 3 arg. 1"><a name="29161"><span class= | |
| 2013 "ref">[29161] Iª q. 18 a. 3 arg. 1</span></a> Ad tertium sic | |
| 2014 proceditur. Videtur quod Deo non conveniat vita. Vivere enim | |
| 2015 dicuntur aliqua secundum quod movent seipsa, ut dictum est. Sed Deo | |
| 2016 non competit moveri. Ergo neque vivere.</p> | |
| 2017 <p title="I q. 18 a. 3 arg. 2"><a name="29162"><span class= | |
| 2018 "ref">[29162] Iª q. 18 a. 3 arg. 2</span></a> Praeterea, in | |
| 2019 omnibus quae vivunt, est accipere aliquod vivendi principium, unde | |
| 2020 dicitur in II de anima, quod <i>anima est viventis corporis causa | |
| 2021 et principium</i>. Sed Deus non habet aliquod principium. Ergo sibi | |
| 2022 non competit vivere.</p> | |
| 2023 <p title="I q. 18 a. 3 arg. 3"><a name="29163"><span class= | |
| 2024 "ref">[29163] Iª q. 18 a. 3 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 2025 principium vitae in rebus viventibus quae apud nos sunt, est anima | |
| 2026 vegetabilis, quae non est nisi in rebus corporalibus. Ergo rebus | |
| 2027 incorporalibus non competit vivere.</p> | |
| 2028 <p title="I q. 18 a. 3 s. c."><a name="29164"><span class= | |
| 2029 "ref">[29164] Iª q. 18 a. 3 s. c.</span></a> Sed contra est | |
| 2030 quod dicitur in Psalmo LXXXIII, <i>cor meum et caro mea | |
| 2031 exultaverunt in Deum vivum</i>.</p> | |
| 2032 <p title="I q. 18 a. 3 co."><a name="29165"><span class= | |
| 2033 "ref">[29165] Iª q. 18 a. 3 co.</span></a> Respondeo dicendum | |
| 2034 quod vita maxime proprie in Deo est. Ad cuius evidentiam, | |
| 2035 considerandum est quod, cum vivere dicantur aliqua secundum quod | |
| 2036 operantur ex seipsis, et non quasi ab aliis mota; quanto perfectius | |
| 2037 competit hoc alicui, tanto perfectius in eo invenitur vita. In | |
| 2038 moventibus autem et motis tria per ordinem inveniuntur. Nam primo, | |
| 2039 finis movet agentem; agens vero principale est quod per suam formam | |
| 2040 agit; et hoc interdum agit per aliquod instrumentum, quod non agit | |
| 2041 ex virtute suae formae, sed ex virtute principalis agentis; cui | |
| 2042 instrumento competit sola executio actionis. Inveniuntur igitur | |
| 2043 quaedam, quae movent seipsa, non habito respectu ad formam vel | |
| 2044 finem, quae inest eis a natura, sed solum quantum ad executionem | |
| 2045 motus, sed forma per quam agunt, et finis propter quem agunt, | |
| 2046 determinantur eis a natura. Et huiusmodi sunt plantae, quae | |
| 2047 secundum formam inditam eis a natura, movent seipsas secundum | |
| 2048 augmentum et decrementum. Quaedam vero ulterius movent seipsa, non | |
| 2049 solum habito respectu ad executionem motus, sed etiam quantum ad | |
| 2050 formam quae est principium motus, quam per se acquirunt. Et | |
| 2051 huiusmodi sunt animalia, quorum motus principium est forma non a | |
| 2052 natura indita, sed per sensum accepta. Unde quanto perfectiorem | |
| 2053 sensum habent, tanto perfectius movent seipsa. Nam ea quae non | |
| 2054 habent nisi sensum tactus, movent solum seipsa motu dilatationis et | |
| 2055 constrictionis, ut ostrea, parum excedentia motum plantae. Quae | |
| 2056 vero habent virtutem sensitivam perfectam, non solum ad | |
| 2057 cognoscendum coniuncta et tangentia, sed etiam ad cognoscendum | |
| 2058 distantia, movent seipsa in remotum motu processivo. Sed quamvis | |
| 2059 huiusmodi animalia formam quae est principium motus, per sensum | |
| 2060 accipiant, non tamen per seipsa praestituunt sibi finem suae | |
| 2061 operationis, vel sui motus; sed est eis inditus a natura, cuius | |
| 2062 instinctu ad aliquid agendum moventur per formam sensu apprehensam. | |
| 2063 Unde supra talia animalia sunt illa quae movent seipsa, etiam | |
| 2064 habito respectu ad finem, quem sibi praestituunt. Quod quidem non | |
| 2065 fit nisi per rationem et intellectum, cuius est cognoscere | |
| 2066 proportionem finis et eius quod est ad finem, et unum ordinare in | |
| 2067 alterum. Unde perfectior modus vivendi est eorum quae habent | |
| 2068 intellectum, haec enim perfectius movent seipsa. Et huius est | |
| 2069 signum, quod in uno et eodem homine virtus intellectiva movet | |
| 2070 potentias sensitivas; et potentiae sensitivae per suum imperium | |
| 2071 movent organa, quae exequuntur motum. Sicut etiam in artibus, | |
| 2072 videmus quod ars ad quam pertinet usus navis, scilicet ars | |
| 2073 gubernatoria, praecipit ei quae inducit formam navis, et haec | |
| 2074 praecipit illi quae habet executionem tantum, in disponendo | |
| 2075 materiam. Sed quamvis intellectus noster ad aliqua se agat, tamen | |
| 2076 aliqua sunt ei praestituta a natura; sicut sunt prima principia, | |
| 2077 circa quae non potest aliter se habere, et ultimus finis, quem non | |
| 2078 potest non velle. Unde, licet quantum ad aliquid moveat se, tamen | |
| 2079 oportet quod quantum ad aliqua ab alio moveatur. Illud igitur cuius | |
| 2080 sua natura est ipsum eius intelligere, et cui id quod naturaliter | |
| 2081 habet, non determinatur ab alio, hoc est quod obtinet summum gradum | |
| 2082 vitae. Tale autem est Deus. Unde in Deo maxime est vita. Unde | |
| 2083 philosophus, in XII Metaphys., ostenso quod Deus sit intelligens, | |
| 2084 concludit quod habeat vitam perfectissimam et sempiternam, quia | |
| 2085 intellectus eius est perfectissimus, et semper in actu.</p> | |
| 2086 <p title="I q. 18 a. 3 ad 1"><a name="29166"><span class= | |
| 2087 "ref">[29166] Iª q. 18 a. 3 ad 1</span></a> Ad primum ergo | |
| 2088 dicendum quod, sicut dicitur in IX Metaphys., duplex est actio, | |
| 2089 una, quae transit in exteriorem materiam, ut calefacere et secare; | |
| 2090 alia, quae manet in agente, ut intelligere, sentire et velle. | |
| 2091 Quarum haec est differentia, quia prima actio non est perfectio | |
| 2092 agentis quod movet, sed ipsius moti; secunda autem actio est | |
| 2093 perfectio agentis. Unde, quia motus est actus mobilis, secunda | |
| 2094 actio, inquantum est actus operantis, dicitur motus eius; ex hac | |
| 2095 similitudine, quod, sicut motus est actus mobilis, ita huiusmodi | |
| 2096 actio est actus agentis; licet motus sit actus imperfecti, scilicet | |
| 2097 existentis in potentia, huiusmodi autem actio est actus perfecti, | |
| 2098 idest existentis in actu, ut dicitur in III de anima. Hoc igitur | |
| 2099 modo quo intelligere est motus, id quod se intelligit, dicitur se | |
| 2100 movere. Et per hunc modum etiam Plato posuit quod Deus movet | |
| 2101 seipsum, non eo modo quo motus est actus imperfecti.</p> | |
| 2102 <p title="I q. 18 a. 3 ad 2"><a name="29167"><span class= | |
| 2103 "ref">[29167] Iª q. 18 a. 3 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 2104 dicendum quod, sicut Deus est ipsum suum esse et suum intelligere, | |
| 2105 ita est suum vivere. Et propter hoc, sic vivit, quod non habet | |
| 2106 vivendi principium.</p> | |
| 2107 <p title="I q. 18 a. 3 ad 3"><a name="29168"><span class= | |
| 2108 "ref">[29168] Iª q. 18 a. 3 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 2109 dicendum quod vita in istis inferioribus recipitur in natura | |
| 2110 corruptibili, quae indiget et generatione ad conservationem | |
| 2111 speciei, et alimento ad conservationem individui. Et propter hoc, | |
| 2112 in istis inferioribus non invenitur vita sine anima vegetabili. Sed | |
| 2113 hoc non habet locum in rebus incorruptibilibus.</p> | |
| 2114 <br /> | |
| 2115 <div class="E">Articulus 4</div> | |
| 2116 <p title="I q. 18 a. 4 arg. 1"><a name="29169"><span class= | |
| 2117 "ref">[29169] Iª q. 18 a. 4 arg. 1</span></a> Ad quartum sic | |
| 2118 proceditur. Videtur quod non omnia sint vita in Deo. Dicitur enim | |
| 2119 Act. XVII, <i>in ipso vivimus, movemur et sumus</i>. Sed non omnia | |
| 2120 in Deo sunt motus. Ergo non omnia in ipso sunt vita.</p> | |
| 2121 <p title="I q. 18 a. 4 arg. 2"><a name="29170"><span class= | |
| 2122 "ref">[29170] Iª q. 18 a. 4 arg. 2</span></a> Praeterea, omnia | |
| 2123 sunt in Deo sicut in primo exemplari. Sed exemplata debent | |
| 2124 conformari exemplari. Cum igitur non omnia vivant in seipsis, | |
| 2125 videtur quod non omnia in Deo sint vita.</p> | |
| 2126 <p title="I q. 18 a. 4 arg. 3"><a name="29171"><span class= | |
| 2127 "ref">[29171] Iª q. 18 a. 4 arg. 3</span></a> Praeterea, sicut | |
| 2128 Augustinus dicit in libro de vera Relig., substantia vivens est | |
| 2129 melior qualibet substantia non vivente. Si igitur ea quae in | |
| 2130 seipsis non vivunt, in Deo sunt vita, videtur quod verius sint res | |
| 2131 in Deo quam in seipsis. Quod tamen videtur esse falsum, cum in | |
| 2132 seipsis sint in actu, in Deo vero in potentia.</p> | |
| 2133 <p title="I q. 18 a. 4 arg. 4"><a name="29172"><span class= | |
| 2134 "ref">[29172] Iª q. 18 a. 4 arg. 4</span></a> Praeterea, sicut | |
| 2135 sciuntur a Deo bona, et ea quae fiunt secundum aliquod tempus; ita | |
| 2136 mala, et ea quae Deus potest facere, sed nunquam fiunt. Si ergo | |
| 2137 omnia sunt vita in Deo, inquantum sunt scita ab ipso, videtur quod | |
| 2138 etiam mala, et quae nunquam fiunt, sunt vita in Deo, inquantum sunt | |
| 2139 scita ab eo. Quod videtur inconveniens.</p> | |
| 2140 <p title="I q. 18 a. 4 s. c."><a name="29173"><span class= | |
| 2141 "ref">[29173] Iª q. 18 a. 4 s. c.</span></a> Sed contra est | |
| 2142 quod dicitur Ioan. I, <i>quod factum est, in ipso vita erat</i>. | |
| 2143 Sed omnia praeter Deum facta sunt. Ergo omnia in Deo sunt vita.</p> | |
| 2144 <p title="I q. 18 a. 4 co."><a name="29174"><span class= | |
| 2145 "ref">[29174] Iª q. 18 a. 4 co.</span></a> Respondeo dicendum | |
| 2146 quod, sicut dictum est, vivere Dei est eius intelligere. In Deo | |
| 2147 autem est idem intellectus et quod intelligitur, et ipsum | |
| 2148 intelligere eius. Unde quidquid est in Deo ut intellectum, est | |
| 2149 ipsum vivere vel vita eius. Unde, cum omnia quae facta sunt a Deo, | |
| 2150 sint in ipso ut intellecta, sequitur quod omnia in ipso sunt ipsa | |
| 2151 vita divina.</p> | |
| 2152 <p title="I q. 18 a. 4 ad 1"><a name="29175"><span class= | |
| 2153 "ref">[29175] Iª q. 18 a. 4 ad 1</span></a> Ad primum ergo | |
| 2154 dicendum quod creaturae in Deo esse dicuntur dupliciter. Uno modo, | |
| 2155 inquantum continentur et conservantur virtute divina, sicut dicimus | |
| 2156 ea esse in nobis, quae sunt in nostra potestate. Et sic creaturae | |
| 2157 dicuntur esse in Deo, etiam prout sunt in propriis naturis. Et hoc | |
| 2158 modo intelligendum est verbum apostoli dicentis, <i>in ipso | |
| 2159 vivimus, movemur et sumus</i>, quia et nostrum vivere, et nostrum | |
| 2160 esse, et nostrum moveri causantur a Deo. Alio modo dicuntur res | |
| 2161 esse in Deo sicut in cognoscente. Et sic sunt in Deo per proprias | |
| 2162 rationes, quae non sunt aliud in Deo ab essentia divina. Unde res, | |
| 2163 prout sic in Deo sunt, sunt essentia divina. Et quia essentia | |
| 2164 divina est vita, non autem motus, inde est quod res, hoc modo | |
| 2165 loquendi, in Deo non sunt motus, sed vita.</p> | |
| 2166 <p title="I q. 18 a. 4 ad 2"><a name="29176"><span class= | |
| 2167 "ref">[29176] Iª q. 18 a. 4 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 2168 dicendum quod exemplata oportet conformari exemplari secundum | |
| 2169 rationem formae, non autem secundum modum essendi. Nam alterius | |
| 2170 modi esse habet quandoque forma in exemplari et in exemplato, sicut | |
| 2171 forma domus in mente artificis habet esse immateriale et | |
| 2172 intelligibile, in domo autem quae est extra animam, habet esse | |
| 2173 materiale et sensibile. Unde et rationes rerum quae in seipsis non | |
| 2174 vivunt, in mente divina sunt vita, quia in mente divina habent esse | |
| 2175 divinum.</p> | |
| 2176 <p title="I q. 18 a. 4 ad 3"><a name="29177"><span class= | |
| 2177 "ref">[29177] Iª q. 18 a. 4 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 2178 dicendum quod, si de ratione rerum naturalium non esset materia, | |
| 2179 sed tantum forma, omnibus modis veriori modo essent res naturales | |
| 2180 in mente divina per suas ideas, quam in seipsis. Propter quod et | |
| 2181 Plato posuit quod homo separatus erat verus homo, homo autem | |
| 2182 materialis est homo per participationem. Sed quia de ratione rerum | |
| 2183 naturalium est materia, dicendum quod res naturales verius esse | |
| 2184 habent simpliciter in mente divina, quam in seipsis, quia in mente | |
| 2185 divina habent esse increatum, in seipsis autem esse creatum. Sed | |
| 2186 esse hoc, utpote homo vel equus, verius habent in propria natura | |
| 2187 quam in mente divina, quia ad veritatem hominis pertinet esse | |
| 2188 materiale, quod non habent in mente divina. Sicut domus nobilius | |
| 2189 esse habet in mente artificis, quam in materia, sed tamen verius | |
| 2190 dicitur domus quae est in materia, quam quae est in mente; quia | |
| 2191 haec est domus in actu, illa autem domus in potentia.</p> | |
| 2192 <p title="I q. 18 a. 4 ad 4"><a name="29178"><span class= | |
| 2193 "ref">[29178] Iª q. 18 a. 4 ad 4</span></a> Ad quartum | |
| 2194 dicendum quod, licet mala sint in Dei scientia, inquantum sub Dei | |
| 2195 scientia comprehenduntur, non tamen sunt in Deo sicut creata a Deo | |
| 2196 vel conservata ab ipso, neque sicut habentia rationem in Deo, | |
| 2197 cognoscuntur enim a Deo per rationes bonorum. Unde non potest dici | |
| 2198 quod mala sint vita in Deo. Ea vero quae secundum nullum tempus | |
| 2199 sunt, possunt dici esse vita in Deo, secundum quod vivere nominat | |
| 2200 intelligere tantum, inquantum intelliguntur a Deo, non autem | |
| 2201 secundum quod vivere importat principium operationis.</p> | |
| 2202 <br /> | |
| 2203 <div class="D">Quaestio 19</div> | |
| 2204 <div class="G">Prooemium</div> | |
| 2205 <p title="I q. 19 pr."><a name="29179"><span class="ref">[29179] | |
| 2206 Iª q. 19 pr.</span></a> Post considerationem eorum quae ad | |
| 2207 divinam scientiam pertinent, considerandum est de his quae | |
| 2208 pertinent ad voluntatem divinam, ut sit prima consideratio de ipsa | |
| 2209 Dei voluntate; secunda, de his quae ad voluntatem absolute | |
| 2210 pertinent; tertia, de his quae ad intellectum in ordine ad | |
| 2211 voluntatem pertinent. Circa ipsam autem voluntatem quaeruntur | |
| 2212 duodecim. Primo, utrum in Deo sit voluntas. Secundo, utrum Deus | |
| 2213 velit alia a se. Tertio, utrum quidquid Deus vult, ex necessitate | |
| 2214 velit. Quarto, utrum voluntas Dei sit causa rerum. Quinto, utrum | |
| 2215 voluntatis divinae sit assignare aliquam causam. Sexto, utrum | |
| 2216 voluntas divina semper impleatur. Septimo, utrum voluntas Dei sit | |
| 2217 mutabilis. Octavo, utrum voluntas Dei necessitatem rebus volitis | |
| 2218 imponat. Nono, utrum in Deo sit voluntas malorum. Decimo, utrum | |
| 2219 Deus habeat liberum arbitrium. Undecimo, utrum sit distinguenda in | |
| 2220 Deo voluntas signi. Duodecimo, utrum convenienter circa divinam | |
| 2221 voluntatem ponantur quinque signa.</p> | |
| 2222 <br /> | |
| 2223 <div class="E">Articulus 1</div> | |
| 2224 <p title="I q. 19 a. 1 arg. 1"><a name="29180"><span class= | |
| 2225 "ref">[29180] Iª q. 19 a. 1 arg. 1</span></a> Ad primum sic | |
| 2226 proceditur. Videtur quod in Deo non sit voluntas. Obiectum enim | |
| 2227 voluntatis est finis et bonum. Sed Dei non est assignare aliquem | |
| 2228 finem. Ergo voluntas non est in Deo.</p> | |
| 2229 <p title="I q. 19 a. 1 arg. 2"><a name="29181"><span class= | |
| 2230 "ref">[29181] Iª q. 19 a. 1 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 2231 voluntas est appetitus quidam. Appetitus autem, cum sit rei non | |
| 2232 habitae, imperfectionem designat, quae Deo non competit. Ergo | |
| 2233 voluntas non est in Deo.</p> | |
| 2234 <p title="I q. 19 a. 1 arg. 3"><a name="29182"><span class= | |
| 2235 "ref">[29182] Iª q. 19 a. 1 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 2236 secundum philosophum, in III de anima, voluntas est movens motum. | |
| 2237 Sed Deus est primum movens immobile. Ut probatur VIII Physic. Ergo | |
| 2238 in Deo non est voluntas.</p> | |
| 2239 <p title="I q. 19 a. 1 s. c."><a name="29183"><span class= | |
| 2240 "ref">[29183] Iª q. 19 a. 1 s. c.</span></a> Sed contra est | |
| 2241 quod dicit apostolus, Rom. XII, <i>ut probetis quae sit voluntas | |
| 2242 Dei</i>.</p> | |
| 2243 <p title="I q. 19 a. 1 co."><a name="29184"><span class= | |
| 2244 "ref">[29184] Iª q. 19 a. 1 co.</span></a> Respondeo dicendum | |
| 2245 in Deo voluntatem esse, sicut et in eo est intellectus, voluntas | |
| 2246 enim intellectum consequitur. Sicut enim res naturalis habet esse | |
| 2247 in actu per suam formam, ita intellectus intelligens actu per suam | |
| 2248 formam intelligibilem. Quaelibet autem res ad suam formam naturalem | |
| 2249 hanc habet habitudinem, ut quando non habet ipsam, tendat in eam; | |
| 2250 et quando habet ipsam, quiescat in ea. Et idem est de qualibet | |
| 2251 perfectione naturali, quod est bonum naturae. Et haec habitudo ad | |
| 2252 bonum, in rebus carentibus cognitione, vocatur appetitus naturalis. | |
| 2253 Unde et natura intellectualis ad bonum apprehensum per formam | |
| 2254 intelligibilem, similem habitudinem habet, ut scilicet, cum habet | |
| 2255 ipsum, quiescat in illo; cum vero non habet, quaerat ipsum. Et | |
| 2256 utrumque pertinet ad voluntatem. Unde in quolibet habente | |
| 2257 intellectum, est voluntas; sicut in quolibet habente sensum, est | |
| 2258 appetitus animalis. Et sic oportet in Deo esse voluntatem, cum sit | |
| 2259 in eo intellectus. Et sicut suum intelligere est suum esse, ita | |
| 2260 suum velle.</p> | |
| 2261 <p title="I q. 19 a. 1 ad 1"><a name="29185"><span class= | |
| 2262 "ref">[29185] Iª q. 19 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum ergo | |
| 2263 dicendum quod, licet nihil aliud a Deo sit finis Dei, tamen ipsemet | |
| 2264 est finis respectu omnium quae ab eo fiunt. Et hoc per suam | |
| 2265 essentiam, cum per suam essentiam sit bonus, ut supra ostensum est, | |
| 2266 finis enim habet rationem boni.</p> | |
| 2267 <p title="I q. 19 a. 1 ad 2"><a name="29186"><span class= | |
| 2268 "ref">[29186] Iª q. 19 a. 1 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 2269 dicendum quod voluntas in nobis pertinet ad appetitivam partem, | |
| 2270 quae licet ab appetendo nominetur, non tamen hunc solum habet | |
| 2271 actum, ut appetat quae non habet; sed etiam ut amet quod habet, et | |
| 2272 delectetur in illo. Et quantum ad hoc voluntas in Deo ponitur; quae | |
| 2273 semper habet bonum quod est eius obiectum, cum sit indifferens ab | |
| 2274 eo secundum essentiam, ut dictum est.</p> | |
| 2275 <p title="I q. 19 a. 1 ad 3"><a name="29187"><span class= | |
| 2276 "ref">[29187] Iª q. 19 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 2277 dicendum quod voluntas cuius obiectum principale est bonum quod est | |
| 2278 extra voluntatem, oportet quod sit mota ab aliquo. Sed obiectum | |
| 2279 divinae voluntatis est bonitas sua, quae est eius essentia. Unde, | |
| 2280 cum voluntas Dei sit eius essentia, non movetur ab alio a se, sed a | |
| 2281 se tantum, eo modo loquendi quo intelligere et velle dicitur motus. | |
| 2282 Et secundum hoc Plato dixit quod primum movens movet seipsum.</p> | |
| 2283 <br /> | |
| 2284 <div class="E">Articulus 2</div> | |
| 2285 <p title="I q. 19 a. 2 arg. 1"><a name="29188"><span class= | |
| 2286 "ref">[29188] Iª q. 19 a. 2 arg. 1</span></a> Ad secundum sic | |
| 2287 proceditur. Videtur quod Deus non velit alia a se. Velle enim | |
| 2288 divinum est eius esse. Sed Deus non est aliud a se. Ergo non vult | |
| 2289 aliud a se.</p> | |
| 2290 <p title="I q. 19 a. 2 arg. 2"><a name="29189"><span class= | |
| 2291 "ref">[29189] Iª q. 19 a. 2 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 2292 volitum movet voluntatem, sicut appetibile appetitum, ut dicitur in | |
| 2293 III de anima. Si igitur Deus velit aliquid aliud a se, movebitur | |
| 2294 eius voluntas ab aliquo alio, quod est impossibile.</p> | |
| 2295 <p title="I q. 19 a. 2 arg. 3"><a name="29190"><span class= | |
| 2296 "ref">[29190] Iª q. 19 a. 2 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 2297 cuicumque voluntati sufficit aliquod volitum, nihil quaerit extra | |
| 2298 illud. Sed Deo sufficit sua bonitas, et voluntas eius ex ea | |
| 2299 satiatur. Ergo Deus non vult aliquid aliud a se.</p> | |
| 2300 <p title="I q. 19 a. 2 arg. 4"><a name="29191"><span class= | |
| 2301 "ref">[29191] Iª q. 19 a. 2 arg. 4</span></a> Praeterea, actus | |
| 2302 voluntatis multiplicatur secundum volita. Si igitur Deus velit se | |
| 2303 et alia a se, sequitur quod actus voluntatis eius sit multiplex, et | |
| 2304 per consequens eius esse, quod est eius velle. Hoc autem est | |
| 2305 impossibile. Non ergo vult alia a se.</p> | |
| 2306 <p title="I q. 19 a. 2 s. c."><a name="29192"><span class= | |
| 2307 "ref">[29192] Iª q. 19 a. 2 s. c.</span></a> Sed contra est | |
| 2308 quod apostolus dicit, I Thess. IV, <i>haec est voluntas Dei, | |
| 2309 sanctificatio vestra</i>.</p> | |
| 2310 <p title="I q. 19 a. 2 co."><a name="29193"><span class= | |
| 2311 "ref">[29193] Iª q. 19 a. 2 co.</span></a> Respondeo dicendum | |
| 2312 quod Deus non solum se vult, sed etiam alia a se. Quod apparet a | |
| 2313 simili prius introducto. Res enim naturalis non solum habet | |
| 2314 naturalem inclinationem respectu proprii boni, ut acquirat ipsum | |
| 2315 cum non habet, vel ut quiescat in illo cum habet; sed etiam ut | |
| 2316 proprium bonum in alia diffundat, secundum quod possibile est. Unde | |
| 2317 videmus quod omne agens, inquantum est actu et perfectum, facit | |
| 2318 sibi simile. Unde et hoc pertinet ad rationem voluntatis, ut bonum | |
| 2319 quod quis habet, aliis communicet, secundum quod possibile est. Et | |
| 2320 hoc praecipue pertinet ad voluntatem divinam, a qua, per quandam | |
| 2321 similitudinem, derivatur omnis perfectio. Unde, si res naturales, | |
| 2322 inquantum perfectae sunt, suum bonum aliis communicant, multo magis | |
| 2323 pertinet ad voluntatem divinam, ut bonum suum aliis per | |
| 2324 similitudinem communicet, secundum quod possibile est. Sic igitur | |
| 2325 vult et se esse, et alia. Sed se ut finem, alia vero ut ad finem, | |
| 2326 inquantum condecet divinam bonitatem etiam alia ipsam | |
| 2327 participare.</p> | |
| 2328 <p title="I q. 19 a. 2 ad 1"><a name="29194"><span class= | |
| 2329 "ref">[29194] Iª q. 19 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum ergo | |
| 2330 dicendum quod, licet divinum velle sit eius esse secundum rem, | |
| 2331 tamen differt ratione, secundum diversum modum intelligendi et | |
| 2332 significandi, ut ex superioribus patet. In hoc enim quod dico Deum | |
| 2333 esse, non importatur habitudo ad aliquid, sicut in hoc quod dico | |
| 2334 Deum velle. Et ideo, licet non sit aliquid aliud a se, vult tamen | |
| 2335 aliquid aliud a se.</p> | |
| 2336 <p title="I q. 19 a. 2 ad 2"><a name="29195"><span class= | |
| 2337 "ref">[29195] Iª q. 19 a. 2 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 2338 dicendum quod in his quae volumus propter finem, tota ratio movendi | |
| 2339 est finis, et hoc est quod movet voluntatem. Et hoc maxime apparet | |
| 2340 in his quae volumus tantum propter finem. Qui enim vult sumere | |
| 2341 potionem amaram, nihil in ea vult nisi sanitatem, et hoc solum est | |
| 2342 quod movet eius voluntatem. Secus autem est in eo qui sumit | |
| 2343 potionem dulcem, quam non solum propter sanitatem, sed etiam | |
| 2344 propter se aliquis velle potest. Unde, cum Deus alia a se non velit | |
| 2345 nisi propter finem qui est sua bonitas, ut dictum est, non sequitur | |
| 2346 quod aliquid aliud moveat voluntatem eius nisi bonitas sua. Et sic, | |
| 2347 sicut alia a se intelligit intelligendo essentiam suam, ita alia a | |
| 2348 se vult, volendo bonitatem suam.</p> | |
| 2349 <p title="I q. 19 a. 2 ad 3"><a name="29196"><span class= | |
| 2350 "ref">[29196] Iª q. 19 a. 2 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 2351 dicendum quod ex hoc quod voluntati divinae sufficit sua bonitas, | |
| 2352 non sequitur quod nihil aliud velit, sed quod nihil aliud vult nisi | |
| 2353 ratione suae bonitatis. Sicut etiam intellectus divinus, licet sit | |
| 2354 perfectus ex hoc ipso quod essentiam divinam cognoscit, tamen in ea | |
| 2355 cognoscit alia.</p> | |
| 2356 <p title="I q. 19 a. 2 ad 4"><a name="29197"><span class= | |
| 2357 "ref">[29197] Iª q. 19 a. 2 ad 4</span></a> Ad quartum | |
| 2358 dicendum quod, sicut intelligere divinum est unum, quia multa non | |
| 2359 videt nisi in uno; ita velle divinum est unum et simplex, quia | |
| 2360 multa non vult nisi per unum, quod est bonitas sua.</p> | |
| 2361 <br /> | |
| 2362 <div class="E">Articulus 3</div> | |
| 2363 <p title="I q. 19 a. 3 arg. 1"><a name="29198"><span class= | |
| 2364 "ref">[29198] Iª q. 19 a. 3 arg. 1</span></a> Ad tertium sic | |
| 2365 proceditur. Videtur quod quidquid Deus vult, ex necessitate velit. | |
| 2366 Omne enim aeternum est necessarium. Sed quidquid Deus vult, ab | |
| 2367 aeterno vult, alias, voluntas eius esset mutabilis. Ergo quidquid | |
| 2368 vult, ex necessitate vult.</p> | |
| 2369 <p title="I q. 19 a. 3 arg. 2"><a name="29199"><span class= | |
| 2370 "ref">[29199] Iª q. 19 a. 3 arg. 2</span></a> Praeterea, Deus | |
| 2371 vult alia a se, inquantum vult bonitatem suam. Sed Deus bonitatem | |
| 2372 suam ex necessitate vult. Ergo alia a se ex necessitate vult.</p> | |
| 2373 <p title="I q. 19 a. 3 arg. 3"><a name="29200"><span class= | |
| 2374 "ref">[29200] Iª q. 19 a. 3 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 2375 quidquid est Deo naturale, est necessarium, quia Deus est per se | |
| 2376 necesse esse, et principium omnis necessitatis, ut supra ostensum | |
| 2377 est. Sed naturale est ei velle quidquid vult, quia in Deo nihil | |
| 2378 potest esse praeter naturam, ut dicitur in V Metaphys. Ergo | |
| 2379 quidquid vult, ex necessitate vult.</p> | |
| 2380 <p title="I q. 19 a. 3 arg. 4"><a name="29201"><span class= | |
| 2381 "ref">[29201] Iª q. 19 a. 3 arg. 4</span></a> Praeterea, non | |
| 2382 necesse esse, et possibile non esse, aequipollent. Si igitur non | |
| 2383 necesse est Deum velle aliquid eorum quae vult, possibile est eum | |
| 2384 non velle illud; et possibile est eum velle illud quod non vult. | |
| 2385 Ergo voluntas divina est contingens ad utrumlibet. Et sic | |
| 2386 imperfecta, quia omne contingens est imperfectum et mutabile.</p> | |
| 2387 <p title="I q. 19 a. 3 arg. 5"><a name="29202"><span class= | |
| 2388 "ref">[29202] Iª q. 19 a. 3 arg. 5</span></a> Praeterea, ab eo | |
| 2389 quod est ad utrumlibet, non sequitur aliqua actio, nisi ab aliquo | |
| 2390 alio inclinetur ad unum, ut dicit Commentator, in II Physic. Si | |
| 2391 ergo voluntas Dei in aliquibus se habet ad utrumlibet, sequitur | |
| 2392 quod ab aliquo alio determinetur ad effectum. Et sic habet aliquam | |
| 2393 causam priorem.</p> | |
| 2394 <p title="I q. 19 a. 3 arg. 6"><a name="29203"><span class= | |
| 2395 "ref">[29203] Iª q. 19 a. 3 arg. 6</span></a> Praeterea, | |
| 2396 quidquid Deus scit, ex necessitate scit. Sed sicut scientia divina | |
| 2397 est eius essentia, ita voluntas divina. Ergo quidquid Deus vult, ex | |
| 2398 necessitate vult.</p> | |
| 2399 <p title="I q. 19 a. 3 s. c."><a name="29204"><span class= | |
| 2400 "ref">[29204] Iª q. 19 a. 3 s. c.</span></a> Sed contra est | |
| 2401 quod dicit apostolus, Ephes. I, <i>qui operatur omnia secundum | |
| 2402 consilium voluntatis suae</i>. Quod autem operamur ex consilio | |
| 2403 voluntatis, non ex necessitate volumus. Non ergo quidquid Deus | |
| 2404 vult, ex necessitate vult.</p> | |
| 2405 <p title="I q. 19 a. 3 co."><a name="29205"><span class= | |
| 2406 "ref">[29205] Iª q. 19 a. 3 co.</span></a> Respondeo dicendum | |
| 2407 quod necessarium dicitur aliquid dupliciter, scilicet absolute, et | |
| 2408 ex suppositione. Necessarium absolute iudicatur aliquid ex | |
| 2409 habitudine terminorum, utpote quia praedicatum est in definitione | |
| 2410 subiecti, sicut necessarium est hominem esse animal; vel quia | |
| 2411 subiectum est de ratione praedicati, sicut hoc est necessarium, | |
| 2412 numerum esse parem vel imparem. Sic autem non est necessarium | |
| 2413 Socratem sedere. Unde non est necessarium absolute, sed potest dici | |
| 2414 necessarium ex suppositione, supposito enim quod sedeat, necesse | |
| 2415 est eum sedere dum sedet. Circa divina igitur volita hoc | |
| 2416 considerandum est, quod aliquid Deum velle est necessarium | |
| 2417 absolute, non tamen hoc est verum de omnibus quae vult. Voluntas | |
| 2418 enim divina necessariam habitudinem habet ad bonitatem suam, quae | |
| 2419 est proprium eius obiectum. Unde bonitatem suam esse Deus ex | |
| 2420 necessitate vult; sicut et voluntas nostra ex necessitate vult | |
| 2421 beatitudinem. Sicut et quaelibet alia potentia necessariam | |
| 2422 habitudinem habet ad proprium et principale obiectum, ut visus ad | |
| 2423 colorem; quia de sui ratione est, ut in illud tendat. Alia autem a | |
| 2424 se Deus vult, inquantum ordinantur ad suam bonitatem ut in finem. | |
| 2425 Ea autem quae sunt ad finem, non ex necessitate volumus volentes | |
| 2426 finem, nisi sint talia, sine quibus finis esse non potest, sicut | |
| 2427 volumus cibum, volentes conservationem vitae; et navem, volentes | |
| 2428 transfretare. Non sic autem ex necessitate volumus ea sine quibus | |
| 2429 finis esse potest, sicut equum ad ambulandum, quia sine hoc | |
| 2430 possumus ire; et eadem ratio est in aliis. Unde, cum bonitas Dei | |
| 2431 sit perfecta, et esse possit sine aliis, cum nihil ei perfectionis | |
| 2432 ex aliis accrescat; sequitur quod alia a se eum velle, non sit | |
| 2433 necessarium absolute. Et tamen necessarium est ex suppositione, | |
| 2434 supposito enim quod velit, non potest non velle, quia non potest | |
| 2435 voluntas eius mutari.</p> | |
| 2436 <p title="I q. 19 a. 3 ad 1"><a name="29206"><span class= | |
| 2437 "ref">[29206] Iª q. 19 a. 3 ad 1</span></a> Ad primum ergo | |
| 2438 dicendum quod ex hoc quod Deus ab aeterno vult aliquid, non | |
| 2439 sequitur quod necesse est eum illud velle, nisi ex | |
| 2440 suppositione.</p> | |
| 2441 <p title="I q. 19 a. 3 ad 2"><a name="29207"><span class= | |
| 2442 "ref">[29207] Iª q. 19 a. 3 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 2443 dicendum quod, licet Deus ex necessitate velit bonitatem suam, non | |
| 2444 tamen ex necessitate vult ea quae vult propter bonitatem suam, quia | |
| 2445 bonitas eius potest esse sine aliis.</p> | |
| 2446 <p title="I q. 19 a. 3 ad 3"><a name="29208"><span class= | |
| 2447 "ref">[29208] Iª q. 19 a. 3 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 2448 dicendum quod non est naturale Deo velle aliquid aliorum, quae non | |
| 2449 ex necessitate vult. Neque tamen innaturale, aut contra naturam, | |
| 2450 sed est voluntarium.</p> | |
| 2451 <p title="I q. 19 a. 3 ad 4"><a name="29209"><span class= | |
| 2452 "ref">[29209] Iª q. 19 a. 3 ad 4</span></a> Ad quartum | |
| 2453 dicendum quod aliquando aliqua causa necessaria habet non | |
| 2454 necessariam habitudinem ad aliquem effectum, quod est propter | |
| 2455 defectum effectus, et non propter defectum causae. Sicut virtus | |
| 2456 solis habet non necessariam habitudinem ad aliquid eorum quae | |
| 2457 contingenter hic eveniunt, non propter defectum virtutis solaris, | |
| 2458 sed propter defectum effectus non necessario ex causa provenientis. | |
| 2459 Et similiter, quod Deus non ex necessitate velit aliquid eorum quae | |
| 2460 vult, non accidit ex defectu voluntatis divinae, sed ex defectu qui | |
| 2461 competit volito secundum suam rationem, quia scilicet est tale, ut | |
| 2462 sine eo esse possit perfecta bonitas Dei. Qui quidem defectus | |
| 2463 consequitur omne bonum creatum.</p> | |
| 2464 <p title="I q. 19 a. 3 ad 5"><a name="29210"><span class= | |
| 2465 "ref">[29210] Iª q. 19 a. 3 ad 5</span></a> Ad quintum ergo | |
| 2466 dicendum quod causa quae est ex se contingens, oportet quod | |
| 2467 determinetur ab aliquo exteriori ad effectum. Sed voluntas divina, | |
| 2468 quae ex se necessitatem habet, determinat seipsam ad volitum, ad | |
| 2469 quod habet habitudinem non necessariam.</p> | |
| 2470 <p title="I q. 19 a. 3 ad 6"><a name="29211"><span class= | |
| 2471 "ref">[29211] Iª q. 19 a. 3 ad 6</span></a> Ad sextum dicendum | |
| 2472 quod, sicut divinum esse in se est necessarium, ita et divinum | |
| 2473 velle et divinum scire, sed divinum scire habet necessariam | |
| 2474 habitudinem ad scita, non autem divinum velle ad volita. Quod ideo | |
| 2475 est, quia scientia habetur de rebus, secundum quod sunt in sciente, | |
| 2476 voluntas autem comparatur ad res, secundum quod sunt in seipsis. | |
| 2477 Quia igitur omnia alia habent necessarium esse secundum quod sunt | |
| 2478 in Deo; non autem secundum quod sunt in seipsis, habent | |
| 2479 necessitatem absolutam ita quod sint per seipsa necessaria; propter | |
| 2480 hoc Deus quaecumque scit, ex necessitate scit, non autem quaecumque | |
| 2481 vult, ex necessitate vult.</p> | |
| 2482 <br /> | |
| 2483 <div class="E">Articulus 4</div> | |
| 2484 <p title="I q. 19 a. 4 arg. 1"><a name="29212"><span class= | |
| 2485 "ref">[29212] Iª q. 19 a. 4 arg. 1</span></a> Ad quartum sic | |
| 2486 proceditur. Videtur quod voluntas Dei non sit causa rerum. Dicit | |
| 2487 enim Dionysius, cap. IV de Div. Nom., <i>sicut noster sol, non | |
| 2488 ratiocinans aut praeeligens, sed per ipsum esse illuminat omnia | |
| 2489 participare lumen ipsius valentia; ita et bonum divinum per ipsam | |
| 2490 essentiam omnibus existentibus immittit bonitatis suae radios</i>. | |
| 2491 Sed omne quod agit per voluntatem, agit ut ratiocinans et | |
| 2492 praeeligens. Ergo Deus non agit per voluntatem. Ergo voluntas Dei | |
| 2493 non est causa rerum.</p> | |
| 2494 <p title="I q. 19 a. 4 arg. 2"><a name="29213"><span class= | |
| 2495 "ref">[29213] Iª q. 19 a. 4 arg. 2</span></a> Praeterea, id | |
| 2496 quod est per essentiam, est primum in quolibet ordine sicut in | |
| 2497 ordine ignitorum est primum, quod est ignis per essentiam sed Deus | |
| 2498 est primum agens. Ergo est agens per essentiam suam, quae est | |
| 2499 natura eius. Agit igitur per naturam, et non per voluntatem. | |
| 2500 Voluntas igitur divina non est causa rerum.</p> | |
| 2501 <p title="I q. 19 a. 4 arg. 3"><a name="29214"><span class= | |
| 2502 "ref">[29214] Iª q. 19 a. 4 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 2503 quidquid est causa alicuius per hoc quod est tale, est causa per | |
| 2504 naturam, et non per voluntatem, ignis enim causa est calefactionis, | |
| 2505 quia est calidus; sed artifex est causa domus, quia vult eam | |
| 2506 facere. Sed Augustinus dicit, in I de Doct. Christ., quod <i>quia | |
| 2507 Deus bonus est, sumus</i>. Ergo Deus per suam naturam est causa | |
| 2508 rerum, et non per voluntatem.</p> | |
| 2509 <p title="I q. 19 a. 4 arg. 4"><a name="29215"><span class= | |
| 2510 "ref">[29215] Iª q. 19 a. 4 arg. 4</span></a> Praeterea, unius | |
| 2511 rei una est causa. Sed rerum creatarum est causa scientia Dei, ut | |
| 2512 supra dictum est. Ergo voluntas Dei non debet poni causa rerum.</p> | |
| 2513 <p title="I q. 19 a. 4 s. c."><a name="29216"><span class= | |
| 2514 "ref">[29216] Iª q. 19 a. 4 s. c.</span></a> Sed contra est | |
| 2515 quod dicitur Sap. XI, <i>quomodo posset aliquid permanere, nisi tu | |
| 2516 voluisses?</i></p> | |
| 2517 <p title="I q. 19 a. 4 co."><a name="29217"><span class= | |
| 2518 "ref">[29217] Iª q. 19 a. 4 co.</span></a> Respondeo dicendum | |
| 2519 quod necesse est dicere voluntatem Dei esse causam rerum, et Deum | |
| 2520 agere per voluntatem, non per necessitatem naturae, ut quidam | |
| 2521 existimaverunt. Quod quidem apparere potest tripliciter. Primo | |
| 2522 quidem, ex ipso ordine causarum agentium. Cum enim propter finem | |
| 2523 agat et intellectus et natura, ut probatur in II Physic., necesse | |
| 2524 est ut agenti per naturam praedeterminetur finis, et media | |
| 2525 necessaria ad finem, ab aliquo superiori intellectu; sicut sagittae | |
| 2526 praedeterminatur finis et certus modus a sagittante. Unde necesse | |
| 2527 est quod agens per intellectum et voluntatem, sit prius agente per | |
| 2528 naturam. Unde, cum primum in ordine agentium sit Deus, necesse est | |
| 2529 quod per intellectum et voluntatem agat. Secundo, ex ratione | |
| 2530 naturalis agentis, ad quod pertinet ut unum effectum producat, quia | |
| 2531 natura uno et eodem modo operatur, nisi impediatur. Et hoc ideo, | |
| 2532 quia secundum quod est tale, agit, unde, quandiu est tale, non | |
| 2533 facit nisi tale. Omne enim agens per naturam, habet esse | |
| 2534 determinatum. Cum igitur esse divinum non sit determinatum, sed | |
| 2535 contineat in se totam perfectionem essendi, non potest esse quod | |
| 2536 agat per necessitatem naturae, nisi forte causaret aliquid | |
| 2537 indeterminatum et infinitum in essendo; quod est impossibile, ut ex | |
| 2538 superioribus patet. Non igitur agit per necessitatem naturae sed | |
| 2539 effectus determinati ab infinita ipsius perfectione procedunt | |
| 2540 secundum determinationem voluntatis et intellectus ipsius. Tertio, | |
| 2541 ex habitudine effectuum ad causam. Secundum hoc enim effectus | |
| 2542 procedunt a causa agente, secundum quod praeexistunt in ea, quia | |
| 2543 omne agens agit sibi simile. Praeexistunt autem effectus in causa | |
| 2544 secundum modum causae. Unde, cum esse divinum sit ipsum eius | |
| 2545 intelligere, praeexistunt in eo effectus eius secundum modum | |
| 2546 intelligibilem. Unde et per modum intelligibilem procedunt ab eo. | |
| 2547 Et sic, per consequens, per modum voluntatis, nam inclinatio eius | |
| 2548 ad agendum quod intellectu conceptum est, pertinet ad voluntatem. | |
| 2549 Voluntas igitur Dei est causa rerum.</p> | |
| 2550 <p title="I q. 19 a. 4 ad 1"><a name="29218"><span class= | |
| 2551 "ref">[29218] Iª q. 19 a. 4 ad 1</span></a> Ad primum ergo | |
| 2552 dicendum quod Dionysius per verba illa non intendit excludere | |
| 2553 electionem a Deo simpliciter, sed secundum quid, inquantum | |
| 2554 scilicet, non quibusdam solum bonitatem suam communicat, sed | |
| 2555 omnibus, prout scilicet electio discretionem quandam importat.</p> | |
| 2556 <p title="I q. 19 a. 4 ad 2"><a name="29219"><span class= | |
| 2557 "ref">[29219] Iª q. 19 a. 4 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 2558 dicendum quod, quia essentia Dei est eius intelligere et velle, ex | |
| 2559 hoc ipso quod per essentiam suam agit, sequitur quod agat per modum | |
| 2560 intellectus et voluntatis.</p> | |
| 2561 <p title="I q. 19 a. 4 ad 3"><a name="29220"><span class= | |
| 2562 "ref">[29220] Iª q. 19 a. 4 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 2563 dicendum quod bonum est obiectum voluntatis. Pro tanto ergo | |
| 2564 dicitur, quia Deus bonus est, sumus, inquantum sua bonitas est ei | |
| 2565 ratio volendi omnia alia, ut supra dictum est.</p> | |
| 2566 <p title="I q. 19 a. 4 ad 4"><a name="29221"><span class= | |
| 2567 "ref">[29221] Iª q. 19 a. 4 ad 4</span></a> Ad quartum | |
| 2568 dicendum quod unius et eiusdem effectus, etiam in nobis, est causa | |
| 2569 scientia ut dirigens, qua concipitur forma operis, et voluntas ut | |
| 2570 imperans, quia forma, ut est in intellectu tantum, non determinatur | |
| 2571 ad hoc quod sit vel non sit in effectu, nisi per voluntatem. Unde | |
| 2572 intellectus speculativus nihil dicit de operando. Sed potentia est | |
| 2573 causa ut exequens, quia nominat immediatum principium operationis. | |
| 2574 Sed haec omnia in Deo unum sunt.</p> | |
| 2575 <br /> | |
| 2576 <div class="E">Articulus 5</div> | |
| 2577 <p title="I q. 19 a. 5 arg. 1"><a name="29222"><span class= | |
| 2578 "ref">[29222] Iª q. 19 a. 5 arg. 1</span></a> Ad quintum sic | |
| 2579 proceditur. Videtur quod voluntatis divinae sit assignare aliquam | |
| 2580 causam. Dicit enim Augustinus, libro octoginta trium quaest., | |
| 2581 <i>quis audeat dicere Deum irrationabiliter omnia condidisse?</i> | |
| 2582 Sed agenti voluntario, quod est ratio operandi, est etiam causa | |
| 2583 volendi. Ergo voluntas Dei habet aliquam causam.</p> | |
| 2584 <p title="I q. 19 a. 5 arg. 2"><a name="29223"><span class= | |
| 2585 "ref">[29223] Iª q. 19 a. 5 arg. 2</span></a> Praeterea, in | |
| 2586 his quae fiunt a volente qui propter nullam causam aliquid vult, | |
| 2587 non oportet aliam causam assignare nisi voluntatem volentis. Sed | |
| 2588 voluntas Dei est causa omnium rerum, ut ostensum est. Si igitur | |
| 2589 voluntatis eius non sit aliqua causa, non oportebit in omnibus | |
| 2590 rebus naturalibus aliam causam quaerere, nisi solam voluntatem | |
| 2591 divinam. Et sic omnes scientiae essent supervacuae, quae causas | |
| 2592 aliquorum effectuum assignare nituntur, quod videtur inconveniens. | |
| 2593 Est igitur assignare aliquam causam voluntatis divinae.</p> | |
| 2594 <p title="I q. 19 a. 5 arg. 3"><a name="29224"><span class= | |
| 2595 "ref">[29224] Iª q. 19 a. 5 arg. 3</span></a> Praeterea, quod | |
| 2596 fit a volente non propter aliquam causam, dependet ex simplici | |
| 2597 voluntate eius. Si igitur voluntas Dei non habeat aliquam causam, | |
| 2598 sequitur quod omnia quae fiunt, dependeant ex simplici eius | |
| 2599 voluntate, et non habeant aliquam aliam causam. Quod est | |
| 2600 inconveniens.</p> | |
| 2601 <p title="I q. 19 a. 5 s. c."><a name="29225"><span class= | |
| 2602 "ref">[29225] Iª q. 19 a. 5 s. c.</span></a> Sed contra est | |
| 2603 quod dicit Augustinus, in libro octoginta trium quaest., <i>omnis | |
| 2604 causa efficiens maior est eo quod efficitur; nihil tamen maius est | |
| 2605 voluntate Dei; non ergo causa eius quaerenda est</i>.</p> | |
| 2606 <p title="I q. 19 a. 5 co."><a name="29226"><span class= | |
| 2607 "ref">[29226] Iª q. 19 a. 5 co.</span></a> Respondeo dicendum | |
| 2608 quod nullo modo voluntas Dei causam habet. Ad cuius evidentiam, | |
| 2609 considerandum est quod, cum voluntas sequatur intellectum, eodem | |
| 2610 modo contingit esse causam alicuius volentis ut velit, et alicuius | |
| 2611 intelligentis ut intelligat. In intellectu autem sic est quod, si | |
| 2612 seorsum intelligat principium, et seorsum conclusionem, | |
| 2613 intelligentia principii est causa scientiae conclusionis. Sed si | |
| 2614 intellectus in ipso principio inspiceret conclusionem, uno intuitu | |
| 2615 apprehendens utrumque, in eo scientia conclusionis non causaretur | |
| 2616 ab intellectu principiorum, quia idem non est causa sui ipsius. Sed | |
| 2617 tamen intelligeret principia esse causas conclusionis. Similiter | |
| 2618 est ex parte voluntatis, circa quam sic se habet finis ad ea quae | |
| 2619 sunt ad finem, sicut in intellectu principia ad conclusiones. Unde, | |
| 2620 si aliquis uno actu velit finem, et alio actu ea quae sunt ad | |
| 2621 finem, velle finem erit ei causa volendi ea quae sunt ad finem. Sed | |
| 2622 si uno actu velit finem et ea quae sunt ad finem, hoc esse non | |
| 2623 poterit, quia idem non est causa sui ipsius. Et tamen erit verum | |
| 2624 dicere quod velit ordinare ea quae sunt ad finem, in finem. Deus | |
| 2625 autem, sicut uno actu omnia in essentia sua intelligit, ita uno | |
| 2626 actu vult omnia in sua bonitate. Unde, sicut in Deo intelligere | |
| 2627 causam non est causa intelligendi effectus, sed ipse intelligit | |
| 2628 effectus in causa; ita velle finem non est ei causa volendi ea quae | |
| 2629 sunt ad finem, sed tamen vult ea quae sunt ad finem, ordinari in | |
| 2630 finem. Vult ergo hoc esse propter hoc, sed non propter hoc vult | |
| 2631 hoc.</p> | |
| 2632 <p title="I q. 19 a. 5 ad 1"><a name="29227"><span class= | |
| 2633 "ref">[29227] Iª q. 19 a. 5 ad 1</span></a> Ad primum ergo | |
| 2634 dicendum quod voluntas Dei rationabilis est, non quod aliquid sit | |
| 2635 Deo causa volendi, sed inquantum vult unum esse propter aliud.</p> | |
| 2636 <p title="I q. 19 a. 5 ad 2"><a name="29228"><span class= | |
| 2637 "ref">[29228] Iª q. 19 a. 5 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 2638 dicendum quod, cum velit Deus effectus sic esse, ut ex causis | |
| 2639 certis proveniant, ad hoc quod servetur ordo in rebus; non est | |
| 2640 supervacuum, etiam cum voluntate Dei, alias causas quaerere. Esset | |
| 2641 tamen supervacuum, si aliae causae quaererentur ut primae, et non | |
| 2642 dependentes a divina voluntate. Et sic loquitur Augustinus in III | |
| 2643 de Trin., <i>placuit vanitati philosophorum etiam aliis causis | |
| 2644 effectus contingentes tribuere, cum omnino videre non possent | |
| 2645 superiorem ceteris omnibus causam, idest voluntatem Dei</i>.</p> | |
| 2646 <p title="I q. 19 a. 5 ad 3"><a name="29229"><span class= | |
| 2647 "ref">[29229] Iª q. 19 a. 5 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 2648 dicendum quod, cum Deus velit effectus esse propter causas, | |
| 2649 quicumque effectus praesupponunt aliquem alium effectum, non | |
| 2650 dependent ex sola Dei voluntate, sed ex aliquo alio. Sed primi | |
| 2651 effectus ex sola divina voluntate dependent. Utpote si dicamus quod | |
| 2652 Deus voluit hominem habere manus, ut deservirent intellectui, | |
| 2653 operando diversa opera, et voluit eum habere intellectum, ad hoc | |
| 2654 quod esset homo, et voluit eum esse hominem, ut frueretur ipso, vel | |
| 2655 ad complementum universi. Quae quidem non est reducere ad alios | |
| 2656 fines creatos ulteriores. Unde huiusmodi dependent ex simplici | |
| 2657 voluntate Dei, alia vero ex ordine etiam aliarum causarum.</p> | |
| 2658 <br /> | |
| 2659 <div class="E">Articulus 6</div> | |
| 2660 <p title="I q. 19 a. 6 arg. 1"><a name="29230"><span class= | |
| 2661 "ref">[29230] Iª q. 19 a. 6 arg. 1</span></a> Ad sextum sic | |
| 2662 proceditur. Videtur quod voluntas Dei non semper impleatur. Dicit | |
| 2663 enim apostolus, I ad Tim. II, quod <i>Deus vult omnes homines | |
| 2664 salvos fieri, et ad agnitionem veritatis venire</i>. Sed hoc non | |
| 2665 ita evenit. Ergo voluntas Dei non semper impletur.</p> | |
| 2666 <p title="I q. 19 a. 6 arg. 2"><a name="29231"><span class= | |
| 2667 "ref">[29231] Iª q. 19 a. 6 arg. 2</span></a> Praeterea, sicut | |
| 2668 se habet scientia ad verum, ita voluntas ad bonum. Sed Deus scit | |
| 2669 omne verum. Ergo vult omne bonum. Sed non omne bonum fit, multa | |
| 2670 enim bona possunt fieri, quae non fiunt. Non ergo voluntas Dei | |
| 2671 semper impletur.</p> | |
| 2672 <p title="I q. 19 a. 6 arg. 3"><a name="29232"><span class= | |
| 2673 "ref">[29232] Iª q. 19 a. 6 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 2674 voluntas Dei, cum sit causa prima, non excludit causas medias, ut | |
| 2675 dictum est. Sed effectus causae primae potest impediri per defectum | |
| 2676 causae secundae, sicut effectus virtutis motivae impeditur propter | |
| 2677 debilitatem tibiae. Ergo et effectus divinae voluntatis potest | |
| 2678 impediri propter defectum secundarum causarum. Non ergo voluntas | |
| 2679 Dei semper impletur.</p> | |
| 2680 <p title="I q. 19 a. 6 s. c."><a name="29233"><span class= | |
| 2681 "ref">[29233] Iª q. 19 a. 6 s. c.</span></a> Sed contra est | |
| 2682 quod dicitur in Psalmo CXIII, <i>omnia quaecumque voluit Deus, | |
| 2683 fecit</i>.</p> | |
| 2684 <p title="I q. 19 a. 6 co."><a name="29234"><span class= | |
| 2685 "ref">[29234] Iª q. 19 a. 6 co.</span></a> Respondeo dicendum | |
| 2686 quod necesse est voluntatem Dei semper impleri. Ad cuius | |
| 2687 evidentiam, considerandum est quod, cum effectus conformetur agenti | |
| 2688 secundum suam formam, eadem ratio est in causis agentibus, quae est | |
| 2689 in causis formalibus. In formis autem sic est quod, licet aliquid | |
| 2690 possit deficere ab aliqua forma particulari, tamen a forma | |
| 2691 universali nihil deficere potest, potest enim esse aliquid quod non | |
| 2692 est homo vel vivum, non autem potest esse aliquid quod non sit ens. | |
| 2693 Unde et hoc idem in causis agentibus contingere oportet. Potest | |
| 2694 enim aliquid fieri extra ordinem alicuius causae particularis | |
| 2695 agentis, non autem extra ordinem alicuius causae universalis, sub | |
| 2696 qua omnes causae particulares comprehenduntur. Quia, si aliqua | |
| 2697 causa particularis deficiat a suo effectu, hoc est propter aliquam | |
| 2698 aliam causam particularem impedientem, quae continetur sub ordine | |
| 2699 causae universalis, unde effectus ordinem causae universalis nullo | |
| 2700 modo potest exire. Et hoc etiam patet in corporalibus. Potest enim | |
| 2701 impediri quod aliqua stella non inducat suum effectum, sed tamen | |
| 2702 quicumque effectus ex causa corporea impediente in rebus | |
| 2703 corporalibus consequatur, oportet quod reducatur per aliquas causas | |
| 2704 medias in universalem virtutem primi caeli. Cum igitur voluntas Dei | |
| 2705 sit universalis causa omnium rerum, impossibile est quod divina | |
| 2706 voluntas suum effectum non consequatur. Unde quod recedere videtur | |
| 2707 a divina voluntate secundum unum ordinem, relabitur in ipsam | |
| 2708 secundum alium, sicut peccator, qui, quantum est in se, recedit a | |
| 2709 divina voluntate peccando, incidit in ordinem divinae voluntatis, | |
| 2710 dum per eius iustitiam punitur.</p> | |
| 2711 <p title="I q. 19 a. 6 ad 1"><a name="29235"><span class= | |
| 2712 "ref">[29235] Iª q. 19 a. 6 ad 1</span></a> Ad primum ergo | |
| 2713 dicendum quod illud verbum apostoli, quod Deus vult omnes homines | |
| 2714 salvos fieri etc., potest tripliciter intelligi. Uno modo, ut sit | |
| 2715 accommoda distributio, secundum hunc sensum, Deus vult salvos fieri | |
| 2716 omnes homines qui salvantur, non quia nullus homo sit quem salvum | |
| 2717 fieri non velit, sed quia nullus salvus fit, quem non velit salvum | |
| 2718 fieri, ut dicit Augustinus secundo potest intelligi, ut fiat | |
| 2719 distributio pro generibus singulorum, et non pro singulis generum, | |
| 2720 secundum hunc sensum, Deus vult de quolibet statu hominum salvos | |
| 2721 fieri, mares et feminas, Iudaeos et gentiles, parvos et magnos; non | |
| 2722 tamen omnes de singulis statibus. Tertio, secundum Damascenum, | |
| 2723 intelligitur de voluntate antecedente, non de voluntate | |
| 2724 consequente. Quae quidem distinctio non accipitur ex parte ipsius | |
| 2725 voluntatis divinae, in qua nihil est prius vel posterius; sed ex | |
| 2726 parte volitorum. Ad cuius intellectum, considerandum est quod | |
| 2727 unumquodque, secundum quod bonum est, sic est volitum a Deo. | |
| 2728 Aliquid autem potest esse in prima sui consideratione, secundum | |
| 2729 quod absolute consideratur, bonum vel malum, quod tamen, prout cum | |
| 2730 aliquo adiuncto consideratur, quae est consequens consideratio | |
| 2731 eius, e contrario se habet. Sicut hominem vivere est bonum, et | |
| 2732 hominem occidi est malum, secundum absolutam considerationem, sed | |
| 2733 si addatur circa aliquem hominem, quod sit homicida, vel vivens in | |
| 2734 periculum multitudinis, sic bonum est eum occidi, et malum est eum | |
| 2735 vivere. Unde potest dici quod iudex iustus antecedenter vult omnem | |
| 2736 hominem vivere; sed consequenter vult homicidam suspendi. Similiter | |
| 2737 Deus antecedenter vult omnem hominem salvari; sed consequenter vult | |
| 2738 quosdam damnari, secundum exigentiam suae iustitiae. Neque tamen id | |
| 2739 quod antecedenter volumus, simpliciter volumus, sed secundum quid. | |
| 2740 Quia voluntas comparatur ad res, secundum quod in seipsis sunt, in | |
| 2741 seipsis autem sunt in particulari, unde simpliciter volumus | |
| 2742 aliquid, secundum quod volumus illud consideratis omnibus | |
| 2743 circumstantiis particularibus, quod est consequenter velle. Unde | |
| 2744 potest dici quod iudex iustus simpliciter vult homicidam suspendi, | |
| 2745 sed secundum quid vellet eum vivere, scilicet inquantum est homo. | |
| 2746 Unde magis potest dici velleitas, quam absoluta voluntas. Et sic | |
| 2747 patet quod quidquid Deus simpliciter vult, fit; licet illud quod | |
| 2748 antecedenter vult, non fiat.</p> | |
| 2749 <p title="I q. 19 a. 6 ad 2"><a name="29236"><span class= | |
| 2750 "ref">[29236] Iª q. 19 a. 6 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 2751 dicendum quod actus cognoscitivae virtutis est secundum quod | |
| 2752 cognitum est in cognoscente, actus autem virtutis appetitivae est | |
| 2753 ordinatus ad res, secundum quod in seipsis sunt. Quidquid autem | |
| 2754 potest habere rationem entis et veri, totum est virtualiter in Deo; | |
| 2755 sed non totum existit in rebus creatis. Et ideo Deus cognoscit omne | |
| 2756 verum, non tamen vult omne bonum, nisi inquantum vult se, in quo | |
| 2757 virtualiter omne bonum existit.</p> | |
| 2758 <p title="I q. 19 a. 6 ad 3"><a name="29237"><span class= | |
| 2759 "ref">[29237] Iª q. 19 a. 6 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 2760 dicendum quod causa prima tunc potest impediri a suo effectu per | |
| 2761 defectum causae secundae, quando non est universaliter prima, sub | |
| 2762 se omnes causas comprehendens, quia sic effectus nullo modo posset | |
| 2763 suum ordinem evadere. Et sic est de voluntate Dei, ut dictum | |
| 2764 est.</p> | |
| 2765 <br /> | |
| 2766 <div class="E">Articulus 7</div> | |
| 2767 <p title="I q. 19 a. 7 arg. 1"><a name="29238"><span class= | |
| 2768 "ref">[29238] Iª q. 19 a. 7 arg. 1</span></a> Ad septimum sic | |
| 2769 proceditur. Videtur quod voluntas Dei sit mutabilis. Dicit enim | |
| 2770 dominus Genes. VI, <i>poenitet me fecisse hominem</i>. Sed | |
| 2771 quemcumque poenitet de eo quod fecit, habet mutabilem voluntatem. | |
| 2772 Ergo Deus habet mutabilem voluntatem.</p> | |
| 2773 <p title="I q. 19 a. 7 arg. 2"><a name="29239"><span class= | |
| 2774 "ref">[29239] Iª q. 19 a. 7 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 2775 Ierem. XVIII, ex persona domini dicitur, <i>loquar adversus gentem | |
| 2776 et adversus regnum, ut eradicem et destruam et disperdam illud; sed | |
| 2777 si poenitentiam egerit gens illa a malo suo, agam et ego | |
| 2778 poenitentiam super malo quod cogitavi ut facerem ei</i>. Ergo Deus | |
| 2779 habet mutabilem voluntatem.</p> | |
| 2780 <p title="I q. 19 a. 7 arg. 3"><a name="29240"><span class= | |
| 2781 "ref">[29240] Iª q. 19 a. 7 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 2782 quidquid Deus facit, voluntarie facit. Sed Deus non semper eadem | |
| 2783 facit, nam quandoque praecepit legalia observari, quandoque | |
| 2784 prohibuit. Ergo habet mutabilem voluntatem.</p> | |
| 2785 <p title="I q. 19 a. 7 arg. 4"><a name="29241"><span class= | |
| 2786 "ref">[29241] Iª q. 19 a. 7 arg. 4</span></a> Praeterea, Deus | |
| 2787 non ex necessitate vult quod vult, ut supra dictum est. Ergo potest | |
| 2788 velle et non velle idem. Sed omne quod habet potentiam ad opposita, | |
| 2789 est mutabile, sicut quod potest esse et non esse, est mutabile | |
| 2790 secundum substantiam; et quod potest esse hic et non esse hic, est | |
| 2791 mutabile secundum locum. Ergo Deus est mutabilis secundum | |
| 2792 voluntatem.</p> | |
| 2793 <p title="I q. 19 a. 7 s. c."><a name="29242"><span class= | |
| 2794 "ref">[29242] Iª q. 19 a. 7 s. c.</span></a> Sed contra est | |
| 2795 quod dicitur Num. XXIII, <i>non est Deus, quasi homo, ut mentiatur; | |
| 2796 neque ut filius hominis, ut mutetur</i>.</p> | |
| 2797 <p title="I q. 19 a. 7 co."><a name="29243"><span class= | |
| 2798 "ref">[29243] Iª q. 19 a. 7 co.</span></a> Respondeo dicendum | |
| 2799 quod voluntas Dei est omnino immutabilis. Sed circa hoc | |
| 2800 considerandum est, quod aliud est mutare voluntatem; et aliud est | |
| 2801 velle aliquarum rerum mutationem. Potest enim aliquis, eadem | |
| 2802 voluntate immobiliter permanente, velle quod nunc fiat hoc, et | |
| 2803 postea fiat contrarium. Sed tunc voluntas mutaretur, si aliquis | |
| 2804 inciperet velle quod prius non voluit, vel desineret velle quod | |
| 2805 voluit. Quod quidem accidere non potest, nisi praesupposita | |
| 2806 mutatione vel ex parte cognitionis, vel circa dispositionem | |
| 2807 substantiae ipsius volentis. Cum enim voluntas sit boni, aliquis de | |
| 2808 novo dupliciter potest incipere aliquid velle. Uno modo sic, quod | |
| 2809 de novo incipiat sibi illud esse bonum. Quod non est absque | |
| 2810 mutatione eius, sicut adveniente frigore, incipit esse bonum sedere | |
| 2811 ad ignem, quod prius non erat. Alio modo sic, quod de novo | |
| 2812 cognoscat illud esse sibi bonum, cum prius hoc ignorasset, ad hoc | |
| 2813 enim consiliamur, ut sciamus quid nobis sit bonum. Ostensum est | |
| 2814 autem supra quod tam substantia Dei quam eius scientia est omnino | |
| 2815 immutabilis. Unde oportet voluntatem eius omnino esse | |
| 2816 immutabilem.</p> | |
| 2817 <p title="I q. 19 a. 7 ad 1"><a name="29244"><span class= | |
| 2818 "ref">[29244] Iª q. 19 a. 7 ad 1</span></a> Ad primum ergo | |
| 2819 dicendum quod illud verbum domini metaphorice intelligendum est, | |
| 2820 secundum similitudinem nostram, cum enim nos poenitet, destruimus | |
| 2821 quod fecimus. Quamvis hoc esse possit absque mutatione voluntatis, | |
| 2822 cum etiam aliquis homo, absque mutatione voluntatis, interdum velit | |
| 2823 aliquid facere, simul intendens postea illud destruere. Sic igitur | |
| 2824 Deus poenituisse dicitur, secundum similitudinem operationis, | |
| 2825 inquantum hominem quem fecerat, per diluvium a facie terrae | |
| 2826 delevit.</p> | |
| 2827 <p title="I q. 19 a. 7 ad 2"><a name="29245"><span class= | |
| 2828 "ref">[29245] Iª q. 19 a. 7 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 2829 dicendum quod voluntas Dei, cum sit causa prima et universalis, non | |
| 2830 excludit causas medias, in quarum virtute est ut aliqui effectus | |
| 2831 producantur. Sed quia omnes causae mediae non adaequant virtutem | |
| 2832 causae primae, multa sunt in virtute et scientia et voluntate | |
| 2833 divina, quae non continentur sub ordine causarum inferiorum; sicut | |
| 2834 resuscitatio Lazari. Unde aliquis respiciens ad causas inferiores, | |
| 2835 dicere poterat, Lazarus non resurget, respiciens vero ad causam | |
| 2836 primam divinam, poterat dicere, Lazarus resurget. Et utrumque horum | |
| 2837 Deus vult, scilicet quod aliquid quandoque sit futurum secundum | |
| 2838 causam inferiorem, quod tamen futurum non sit secundum causam | |
| 2839 superiorem; vel e converso. Sic ergo dicendum est quod Deus | |
| 2840 aliquando pronuntiat aliquid futurum, secundum quod continetur in | |
| 2841 ordine causarum inferiorum, ut puta secundum dispositionem naturae | |
| 2842 vel meritorum; quod tamen non fit, quia aliter est in causa | |
| 2843 superiori divina. Sicut cum praedixit Ezechiae, <i>dispone domui | |
| 2844 tuae, quia morieris et non vives</i>, ut habetur Isaiae XXXVIII; | |
| 2845 neque tamen ita evenit, quia ab aeterno aliter fuit in scientia et | |
| 2846 voluntate divina, quae immutabilis est. Propter quod dicit | |
| 2847 Gregorius, quod <i>Deus immutat sententiam, non tamen mutat | |
| 2848 consilium</i>, scilicet voluntatis suae. Quod ergo dicit, | |
| 2849 poenitentiam agam ego, intelligitur metaphorice dictum, nam homines | |
| 2850 quando non implent quod comminati sunt, poenitere videntur.</p> | |
| 2851 <p title="I q. 19 a. 7 ad 3"><a name="29246"><span class= | |
| 2852 "ref">[29246] Iª q. 19 a. 7 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 2853 dicendum quod ex ratione illa non potest concludi quod Deus habeat | |
| 2854 mutabilem voluntatem; sed quod mutationem velit.</p> | |
| 2855 <p title="I q. 19 a. 7 ad 4"><a name="29247"><span class= | |
| 2856 "ref">[29247] Iª q. 19 a. 7 ad 4</span></a> Ad quartum | |
| 2857 dicendum quod, licet Deum velle aliquid non sit necessarium | |
| 2858 absolute, tamen necessarium est ex suppositione, propter | |
| 2859 immutabilitatem divinae voluntatis, ut supra dictum est.</p> | |
| 2860 <br /> | |
| 2861 <div class="E">Articulus 8</div> | |
| 2862 <p title="I q. 19 a. 8 arg. 1"><a name="29248"><span class= | |
| 2863 "ref">[29248] Iª q. 19 a. 8 arg. 1</span></a> Ad octavum sic | |
| 2864 proceditur. Videtur quod voluntas Dei rebus volitis necessitatem | |
| 2865 imponat. Dicit enim Augustinus, in Enchirid., <i>nullus fit salvus, | |
| 2866 nisi quem Deus voluerit salvari. Et ideo rogandus est ut velit, | |
| 2867 quia necesse est fieri, si voluerit</i>.</p> | |
| 2868 <p title="I q. 19 a. 8 arg. 2"><a name="29249"><span class= | |
| 2869 "ref">[29249] Iª q. 19 a. 8 arg. 2</span></a> Praeterea, omnis | |
| 2870 causa quae non potest impediri, ex necessitate suum effectum | |
| 2871 producit, quia et natura semper idem operatur, nisi aliquid | |
| 2872 impediat, ut dicitur in II Physic. Sed voluntas Dei non potest | |
| 2873 impediri, dicit enim apostolus, ad Rom. IX, <i>voluntati enim eius | |
| 2874 quis resistit?</i> Ergo voluntas Dei imponit rebus volitis | |
| 2875 necessitatem.</p> | |
| 2876 <p title="I q. 19 a. 8 arg. 3"><a name="29250"><span class= | |
| 2877 "ref">[29250] Iª q. 19 a. 8 arg. 3</span></a> Praeterea, illud | |
| 2878 quod habet necessitatem ex priori, est necessarium absolute, sicut | |
| 2879 animal mori est necessarium, quia est ex contrariis compositum. Sed | |
| 2880 res creatae a Deo, comparantur ad voluntatem divinam sicut ad | |
| 2881 aliquid prius, a quo habent necessitatem, cum haec conditionalis | |
| 2882 sit vera, si aliquid Deus vult, illud est; omnis autem | |
| 2883 conditionalis vera est necessaria. Sequitur ergo quod omne quod | |
| 2884 Deus vult, sit necessarium absolute.</p> | |
| 2885 <p title="I q. 19 a. 8 s. c."><a name="29251"><span class= | |
| 2886 "ref">[29251] Iª q. 19 a. 8 s. c.</span></a> Sed contra, omnia | |
| 2887 bona quae fiunt, Deus vult fieri. Si igitur eius voluntas imponat | |
| 2888 rebus volitis necessitatem, sequitur quod omnia bona ex necessitate | |
| 2889 eveniunt. Et sic perit liberum arbitrium et consilium, et omnia | |
| 2890 huiusmodi.</p> | |
| 2891 <p title="I q. 19 a. 8 co."><a name="29252"><span class= | |
| 2892 "ref">[29252] Iª q. 19 a. 8 co.</span></a> Respondeo dicendum | |
| 2893 quod divina voluntas quibusdam volitis necessitatem imponit, non | |
| 2894 autem omnibus. Cuius quidem rationem aliqui assignare voluerunt ex | |
| 2895 causis mediis quia ea quae producit per causas necessarias, sunt | |
| 2896 necessaria; ea vero quae producit per causas contingentes, sunt | |
| 2897 contingentia. Sed hoc non videtur sufficienter dictum, propter duo. | |
| 2898 Primo quidem, quia effectus alicuius primae causae est contingens | |
| 2899 propter causam secundam, ex eo quod impeditur effectus causae | |
| 2900 primae per defectum causae secundae; sicut virtus solis per | |
| 2901 defectum plantae impeditur. Nullus autem defectus causae secundae | |
| 2902 impedire potest quin voluntas Dei effectum suum producat. Secundo, | |
| 2903 quia, si distinctio contingentium a necessariis referatur solum in | |
| 2904 causas secundas, sequitur hoc esse praeter intentionem et | |
| 2905 voluntatem divinam, quod est inconveniens. Et ideo melius dicendum | |
| 2906 est, quod hoc contingit propter efficaciam divinae voluntatis. Cum | |
| 2907 enim aliqua causa efficax fuerit ad agendum, effectus consequitur | |
| 2908 causam non tantum secundum id quod fit, sed etiam secundum modum | |
| 2909 fiendi vel essendi, ex debilitate enim virtutis activae in semine, | |
| 2910 contingit quod filius nascitur dissimilis patri in accidentibus, | |
| 2911 quae pertinent ad modum essendi. Cum igitur voluntas divina sit | |
| 2912 efficacissima, non solum sequitur quod fiant ea quae Deus vult | |
| 2913 fieri; sed quod eo modo fiant, quo Deus ea fieri vult. Vult autem | |
| 2914 quaedam fieri Deus necessario, et quaedam contingenter, ut sit ordo | |
| 2915 in rebus, ad complementum universi. Et ideo quibusdam effectibus | |
| 2916 aptavit causas necessarias, quae deficere non possunt, ex quibus | |
| 2917 effectus de necessitate proveniunt, quibusdam autem aptavit causas | |
| 2918 contingentes defectibiles, ex quibus effectus contingenter | |
| 2919 eveniunt. Non igitur propterea effectus voliti a Deo, eveniunt | |
| 2920 contingenter, quia causae proximae sunt contingentes, sed propterea | |
| 2921 quia Deus voluit eos contingenter evenire, contingentes causas ad | |
| 2922 eos praeparavit.</p> | |
| 2923 <p title="I q. 19 a. 8 ad 1"><a name="29253"><span class= | |
| 2924 "ref">[29253] Iª q. 19 a. 8 ad 1</span></a> Ad primum ergo | |
| 2925 dicendum quod per illud verbum Augustini intelligenda est | |
| 2926 necessitas in rebus volitis a Deo, non absoluta, sed conditionalis, | |
| 2927 necesse est enim hanc conditionalem veram esse, si Deus hoc vult, | |
| 2928 necesse est hoc esse.</p> | |
| 2929 <p title="I q. 19 a. 8 ad 2"><a name="29254"><span class= | |
| 2930 "ref">[29254] Iª q. 19 a. 8 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 2931 dicendum quod, ex hoc ipso quod nihil voluntati divinae resistit, | |
| 2932 sequitur quod non solum fiant ea quae Deus vult fieri; sed quod | |
| 2933 fiant contingenter vel necessario, quae sic fieri vult.</p> | |
| 2934 <p title="I q. 19 a. 8 ad 3"><a name="29255"><span class= | |
| 2935 "ref">[29255] Iª q. 19 a. 8 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 2936 dicendum quod posteriora habent necessitatem a prioribus, secundum | |
| 2937 modum priorum. Unde et ea quae fiunt a voluntate divina, talem | |
| 2938 necessitatem habent, qualem Deus vult ea habere, scilicet, vel | |
| 2939 absolutam, vel conditionalem tantum. Et sic, non omnia sunt | |
| 2940 necessaria absolute.</p> | |
| 2941 <br /> | |
| 2942 <div class="E">Articulus 9</div> | |
| 2943 <p title="I q. 19 a. 9 arg. 1"><a name="29256"><span class= | |
| 2944 "ref">[29256] Iª q. 19 a. 9 arg. 1</span></a> Ad nonum sic | |
| 2945 proceditur. Videtur quod voluntas Dei sit malorum. Omne enim bonum | |
| 2946 quod fit, Deus vult. Sed mala fieri bonum est, dicit enim | |
| 2947 Augustinus, in Enchirid., <i>quamvis ea quae mala sunt, inquantum | |
| 2948 mala sunt, non sint bona; tamen, ut non solum bona, sed etiam ut | |
| 2949 sint mala, bonum est</i>. Ergo Deus vult mala.</p> | |
| 2950 <p title="I q. 19 a. 9 arg. 2"><a name="29257"><span class= | |
| 2951 "ref">[29257] Iª q. 19 a. 9 arg. 2</span></a> Praeterea, dicit | |
| 2952 Dionysius, IV cap. de Div. Nom., erit malum ad omnis (idest | |
| 2953 universi) perfectionem conferens. Et Augustinus dicit, in | |
| 2954 Enchirid., <i>ex omnibus consistit universitatis admirabilis | |
| 2955 pulchritudo; in qua etiam illud quod malum dicitur, bene ordinatum, | |
| 2956 et loco suo positum, eminentius commendat bona; ut magis placeant, | |
| 2957 et laudabiliora sint, dum comparantur malis</i>. Sed Deus vult omne | |
| 2958 illud quod pertinet ad perfectionem et decorem universi, quia hoc | |
| 2959 est quod Deus maxime vult in creaturis. Ergo Deus vult mala.</p> | |
| 2960 <p title="I q. 19 a. 9 arg. 3"><a name="29258"><span class= | |
| 2961 "ref">[29258] Iª q. 19 a. 9 arg. 3</span></a> Praeterea, mala | |
| 2962 fieri, et non fieri, sunt contradictorie opposita. Sed Deus non | |
| 2963 vult mala non fieri, quia, cum mala quaedam fiant, non semper | |
| 2964 voluntas Dei impleretur. Ergo Deus vult mala fieri.</p> | |
| 2965 <p title="I q. 19 a. 9 s. c."><a name="29259"><span class= | |
| 2966 "ref">[29259] Iª q. 19 a. 9 s. c.</span></a> Sed contra est | |
| 2967 quod dicit Augustinus, in libro octoginta trium quaest., <i>nullo | |
| 2968 sapiente homine auctore, fit homo deterior; est autem Deus omni | |
| 2969 sapiente homine praestantior; multo igitur minus, Deo auctore, fit | |
| 2970 aliquis deterior. Illo autem auctore cum dicitur, illo volente | |
| 2971 dicitur</i>. Non ergo volente Deo, fit homo deterior. Constat autem | |
| 2972 quod quolibet malo fit aliquid deterius. Ergo Deus non vult | |
| 2973 mala.</p> | |
| 2974 <p title="I q. 19 a. 9 co."><a name="29260"><span class= | |
| 2975 "ref">[29260] Iª q. 19 a. 9 co.</span></a> Respondeo dicendum | |
| 2976 quod, cum ratio boni sit ratio appetibilis, ut supra dictum est, | |
| 2977 malum autem opponatur bono; impossibile est quod aliquod malum, | |
| 2978 inquantum huiusmodi, appetatur, neque appetitu naturali, neque | |
| 2979 animali, neque intellectuali, qui est voluntas. Sed aliquod malum | |
| 2980 appetitur per accidens, inquantum consequitur ad aliquod bonum. Et | |
| 2981 hoc apparet in quolibet appetitu. Non enim agens naturale intendit | |
| 2982 privationem vel corruptionem; sed formam, cui coniungitur privatio | |
| 2983 alterius formae; et generationem unius, quae est corruptio | |
| 2984 alterius. Leo etiam, occidens cervum, intendit cibum, cui | |
| 2985 coniungitur occisio animalis. Similiter fornicator intendit | |
| 2986 delectationem, cui coniungitur deformitas culpae. Malum autem quod | |
| 2987 coniungitur alicui bono, est privatio alterius boni. Nunquam igitur | |
| 2988 appeteretur malum, nec per accidens, nisi bonum cui coniungitur | |
| 2989 malum, magis appeteretur quam bonum quod privatur per malum. Nullum | |
| 2990 autem bonum Deus magis vult quam suam bonitatem, vult tamen aliquod | |
| 2991 bonum magis quam aliud quoddam bonum. Unde malum culpae, quod | |
| 2992 privat ordinem ad bonum divinum, Deus nullo modo vult. Sed malum | |
| 2993 naturalis defectus, vel malum poenae vult, volendo aliquod bonum, | |
| 2994 cui coniungitur tale malum, sicut, volendo iustitiam, vult poenam; | |
| 2995 et volendo ordinem naturae servari, vult quaedam naturaliter | |
| 2996 corrumpi.</p> | |
| 2997 <p title="I q. 19 a. 9 ad 1"><a name="29261"><span class= | |
| 2998 "ref">[29261] Iª q. 19 a. 9 ad 1</span></a> Ad primum ergo | |
| 2999 dicendum quod quidam dixerunt quod, licet Deus non velit mala, vult | |
| 3000 tamen mala esse vel fieri, quia, licet mala non sint bona, bonum | |
| 3001 tamen est mala esse vel fieri. Quod ideo dicebant, quia ea quae in | |
| 3002 se mala sunt, ordinantur ad aliquod bonum, quem quidem ordinem | |
| 3003 importari credebant in hoc quod dicitur, mala esse vel fieri. Sed | |
| 3004 hoc non recte dicitur. Quia malum non ordinatur ad bonum per se, | |
| 3005 sed per accidens. Praeter intentionem enim peccantis est, quod ex | |
| 3006 hoc sequatur aliquod bonum; sicut praeter intentionem tyrannorum | |
| 3007 fuit, quod ex eorum persecutionibus claresceret patientia martyrum. | |
| 3008 Et ideo non potest dici quod talis ordo ab bonum importetur per hoc | |
| 3009 quod dicitur, quod malum esse vel fieri sit bonum, quia nihil | |
| 3010 iudicatur secundum illud quod competit ei per accidens, sed | |
| 3011 secundum illud quod competit ei per se.</p> | |
| 3012 <p title="I q. 19 a. 9 ad 2"><a name="29262"><span class= | |
| 3013 "ref">[29262] Iª q. 19 a. 9 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 3014 dicendum quod malum non operatur ad perfectionem et decorem | |
| 3015 universi nisi per accidens, ut dictum est. Unde et hoc quod dicit | |
| 3016 Dionysius, quod malum est ad universi perfectionem conferens, | |
| 3017 concludit inducendo quasi ad inconveniens.</p> | |
| 3018 <p title="I q. 19 a. 9 ad 3"><a name="29263"><span class= | |
| 3019 "ref">[29263] Iª q. 19 a. 9 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 3020 dicendum quod, licet mala fieri, et mala non fieri, contradictorie | |
| 3021 opponantur; tamen velle mala fieri, et velle mala non fieri, non | |
| 3022 opponuntur contradictorie, cum utrumque sit affirmativum. Deus | |
| 3023 igitur neque vult mala fieri, neque vult mala non fieri, sed vult | |
| 3024 permittere mala fieri. Et hoc est bonum.</p> | |
| 3025 <br /> | |
| 3026 <div class="E">Articulus 10</div> | |
| 3027 <p title="I q. 19 a. 10 arg. 1"><a name="29264"><span class= | |
| 3028 "ref">[29264] Iª q. 19 a. 10 arg. 1</span></a> Ad decimum sic | |
| 3029 proceditur. Videtur quod Deus non habeat liberum arbitrium. Dicit | |
| 3030 enim Hieronymus, in homilia de filio prodigo, <i>solus Deus est, in | |
| 3031 quem peccatum non cadit, nec cadere potest; cetera, cum sint liberi | |
| 3032 arbitrii, in utramque partem flecti possunt</i>.</p> | |
| 3033 <p title="I q. 19 a. 10 arg. 2"><a name="29265"><span class= | |
| 3034 "ref">[29265] Iª q. 19 a. 10 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 3035 liberum arbitrium est facultas rationis et voluntatis, qua bonum et | |
| 3036 malum eligitur. Sed Deus non vult malum, ut dictum est. Ergo | |
| 3037 liberum arbitrium non est in Deo.</p> | |
| 3038 <p title="I q. 19 a. 10 s. c."><a name="29266"><span class= | |
| 3039 "ref">[29266] Iª q. 19 a. 10 s. c.</span></a> Sed contra est | |
| 3040 quod dicit Ambrosius, in libro de fide, <i>spiritus sanctus dividit | |
| 3041 singulis prout vult, idest pro liberae voluntatis arbitrio, non | |
| 3042 necessitatis obsequio</i>.</p> | |
| 3043 <p title="I q. 19 a. 10 co."><a name="29267"><span class= | |
| 3044 "ref">[29267] Iª q. 19 a. 10 co.</span></a> Respondeo dicendum | |
| 3045 quod liberum arbitrium habemus respectu eorum quae non necessario | |
| 3046 volumus, vel naturali instinctu. Non enim ad liberum arbitrium | |
| 3047 pertinet quod volumus esse felices, sed ad naturalem instinctum. | |
| 3048 Unde et alia animalia, quae naturali instinctu moventur ad aliquid, | |
| 3049 non dicuntur libero arbitrio moveri. Cum igitur Deus ex necessitate | |
| 3050 suam bonitatem velit, alia vero non ex necessitate, ut supra | |
| 3051 ostensum est; respectu illorum quae non ex necessitate vult, | |
| 3052 liberum arbitrium habet.</p> | |
| 3053 <p title="I q. 19 a. 10 ad 1"><a name="29268"><span class= | |
| 3054 "ref">[29268] Iª q. 19 a. 10 ad 1</span></a> Ad primum ergo | |
| 3055 dicendum quod Hieronymus videtur excludere a Deo liberum arbitrium, | |
| 3056 non simpliciter, sed solum quantum ad hoc quod est deflecti in | |
| 3057 peccatum.</p> | |
| 3058 <p title="I q. 19 a. 10 ad 2"><a name="29269"><span class= | |
| 3059 "ref">[29269] Iª q. 19 a. 10 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 3060 dicendum quod, cum malum culpae dicatur per aversionem a bonitate | |
| 3061 divina, per quam Deus omnia vult, ut supra ostensum est, manifestum | |
| 3062 est quod impossibile est eum malum culpae velle. Et tamen ad | |
| 3063 opposita se habet, inquantum velle potest hoc esse vel non esse. | |
| 3064 Sicut et nos, non peccando, possumus velle sedere, et non velle | |
| 3065 sedere.</p> | |
| 3066 <br /> | |
| 3067 <div class="E">Articulus 11</div> | |
| 3068 <p title="I q. 19 a. 11 arg. 1"><a name="29270"><span class= | |
| 3069 "ref">[29270] Iª q. 19 a. 11 arg. 1</span></a> Ad undecimum | |
| 3070 sic proceditur. Videtur quod non sit distinguenda in Deo voluntas | |
| 3071 signi. Sicut enim voluntas Dei est causa rerum, ita et scientia. | |
| 3072 Sed non assignantur aliqua signa ex parte divinae scientiae. Ergo | |
| 3073 neque debent assignari aliqua signa ex parte divinae | |
| 3074 voluntatis.</p> | |
| 3075 <p title="I q. 19 a. 11 arg. 2"><a name="29271"><span class= | |
| 3076 "ref">[29271] Iª q. 19 a. 11 arg. 2</span></a> Praeterea, omne | |
| 3077 signum quod non concordat ei cuius est signum, est falsum. Si | |
| 3078 igitur signa quae assignantur circa voluntatem divinam, non | |
| 3079 concordant divinae voluntati, sunt falsa, si autem concordant, | |
| 3080 superflue assignantur. Non igitur sunt aliqua signa circa | |
| 3081 voluntatem divinam assignanda.</p> | |
| 3082 <p title="I q. 19 a. 11 s. c."><a name="29272"><span class= | |
| 3083 "ref">[29272] Iª q. 19 a. 11 s. c.</span></a> Sed contra est | |
| 3084 quod voluntas Dei est una, cum ipsa sit Dei essentia. Quandoque | |
| 3085 autem pluraliter significatur, ut cum dicitur, <i>magna opera | |
| 3086 domini, exquisita in omnes voluntates eius</i>. Ergo oportet quod | |
| 3087 aliquando signum voluntatis pro voluntate accipiatur.</p> | |
| 3088 <p title="I q. 19 a. 11 co."><a name="29273"><span class= | |
| 3089 "ref">[29273] Iª q. 19 a. 11 co.</span></a> Respondeo dicendum | |
| 3090 quod in Deo quaedam dicuntur proprie, et quaedam secundum | |
| 3091 metaphoram, ut ex supradictis patet. Cum autem aliquae passiones | |
| 3092 humanae in divinam praedicationem metaphorice assumuntur, hoc fit | |
| 3093 secundum similitudinem effectus, unde illud quod est signum talis | |
| 3094 passionis in nobis, in Deo nomine illius passionis metaphorice | |
| 3095 significatur. Sicut, apud nos, irati punire consueverunt, unde ipsa | |
| 3096 punitio est signum irae, et propter hoc, ipsa punitio nomine irae | |
| 3097 significatur, cum Deo attribuitur. Similiter id quod solet esse in | |
| 3098 nobis signum voluntatis, quandoque metaphorice in Deo voluntas | |
| 3099 dicitur. Sicut, cum aliquis praecipit aliquid, signum est quod | |
| 3100 velit illud fieri, unde praeceptum divinum quandoque metaphorice | |
| 3101 voluntas Dei dicitur, secundum illud Matth. VI, <i>fiat voluntas | |
| 3102 tua, sicut in caelo et in terra</i>. Sed hoc distat inter | |
| 3103 voluntatem et iram, quia ira de Deo nunquam proprie dicitur, cum in | |
| 3104 suo principali intellectu includat passionem, voluntas autem | |
| 3105 proprie de Deo dicitur. Et ideo in Deo distinguitur voluntas | |
| 3106 proprie, et metaphorice dicta. Voluntas enim proprie dicta, vocatur | |
| 3107 voluntas beneplaciti, voluntas autem metaphorice dicta, est | |
| 3108 voluntas signi, eo quod ipsum signum voluntatis voluntas | |
| 3109 dicitur.</p> | |
| 3110 <p title="I q. 19 a. 11 ad 1"><a name="29274"><span class= | |
| 3111 "ref">[29274] Iª q. 19 a. 11 ad 1</span></a> Ad primum ergo | |
| 3112 dicendum quod scientia non est causa eorum quae fiunt, nisi per | |
| 3113 voluntatem, non enim quae scimus facimus, nisi velimus. Et ideo | |
| 3114 signum non attribuitur scientiae, sicut attribuitur voluntati.</p> | |
| 3115 <p title="I q. 19 a. 11 ad 2"><a name="29275"><span class= | |
| 3116 "ref">[29275] Iª q. 19 a. 11 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 3117 dicendum quod signa voluntatis dicuntur voluntates divinae, non | |
| 3118 quia sint signa quod Deus velit, sed quia ea quae in nobis solent | |
| 3119 esse signa volendi, in Deo divinae voluntates dicuntur. Sicut | |
| 3120 punitio non est signum quod in Deo sit ira, sed punitio, ex eo ipso | |
| 3121 quod in nobis est signum irae, in Deo dicitur ira.</p> | |
| 3122 <br /> | |
| 3123 <div class="E">Articulus 12</div> | |
| 3124 <p title="I q. 19 a. 12 arg. 1"><a name="29276"><span class= | |
| 3125 "ref">[29276] Iª q. 19 a. 12 arg. 1</span></a> Ad duodecimum | |
| 3126 sic proceditur. Videtur quod inconvenienter circa divinam | |
| 3127 voluntatem ponantur quinque signa, scilicet, prohibitio, | |
| 3128 praeceptum, consilium, operatio et permissio. Nam eadem quae nobis | |
| 3129 praecipit Deus vel consulit, in nobis quandoque operatur, et eadem | |
| 3130 quae prohibet, quandoque permittit. Ergo non debent ex opposito | |
| 3131 dividi.</p> | |
| 3132 <p title="I q. 19 a. 12 arg. 2"><a name="29277"><span class= | |
| 3133 "ref">[29277] Iª q. 19 a. 12 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 3134 nihil Deus operatur, nisi volens, ut dicitur Sap. XI. Sed voluntas | |
| 3135 signi distinguitur a voluntate beneplaciti. Ergo operatio sub | |
| 3136 voluntate signi comprehendi non debet.</p> | |
| 3137 <p title="I q. 19 a. 12 arg. 3"><a name="29278"><span class= | |
| 3138 "ref">[29278] Iª q. 19 a. 12 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 3139 operatio et permissio communiter ad omnes creaturas pertinent, quia | |
| 3140 in omnibus Deus operatur, et in omnibus aliquid fieri permittit. | |
| 3141 Sed praeceptum, consilium et prohibitio pertinent ad solam | |
| 3142 rationalem creaturam. Ergo non veniunt convenienter in unam | |
| 3143 divisionem, cum non sint unius ordinis.</p> | |
| 3144 <p title="I q. 19 a. 12 arg. 4"><a name="29279"><span class= | |
| 3145 "ref">[29279] Iª q. 19 a. 12 arg. 4</span></a> Praeterea, | |
| 3146 malum pluribus modis contingit quam bonum, quia bonum contingit uno | |
| 3147 modo, sed malum omnifariam, ut patet per philosophum in II Ethic., | |
| 3148 et per Dionysium in IV cap. de Div. Nom. Inconvenienter igitur | |
| 3149 respectu mali assignatur unum signum tantum, scilicet prohibitio; | |
| 3150 respectu vero boni, duo signa, scilicet consilium et | |
| 3151 praeceptum.</p> | |
| 3152 <p title="I q. 19 a. 12 co."><a name="29280"><span class= | |
| 3153 "ref">[29280] Iª q. 19 a. 12 co.</span></a> Respondeo dicendum | |
| 3154 quod huiusmodi signa voluntatis dicuntur ea, quibus consuevimus | |
| 3155 demonstrare nos aliquid velle. Potest autem aliquis declarare se | |
| 3156 velle aliquid, vel per seipsum, vel per alium. Per seipsum quidem, | |
| 3157 inquantum facit aliquid, vel directe, vel indirecte et per | |
| 3158 accidens. Directe quidem, cum per se aliquid operatur, et quantum | |
| 3159 ad hoc, dicitur esse signum operatio. Indirecte autem, inquantum | |
| 3160 non impedit operationem, nam removens prohibens dicitur movens per | |
| 3161 accidens, ut dicitur in VIII Physic. Et quantum ad hoc, dicitur | |
| 3162 signum permissio. Per alium autem declarat se aliquid velle, | |
| 3163 inquantum ordinat alium ad aliquid faciendum; vel necessaria | |
| 3164 inductione, quod fit praecipiendo quod quis vult, et prohibendo | |
| 3165 contrarium; vel aliqua persuasoria inductione, quod pertinet ad | |
| 3166 consilium. Quia igitur his modis declaratur aliquem velle aliquid, | |
| 3167 propter hoc ista quinque nominantur interdum nomine voluntatis | |
| 3168 divinae, tanquam signa voluntatis. Quod enim praeceptum, consilium | |
| 3169 et prohibitio dicantur Dei voluntas, patet per id quod dicitur | |
| 3170 Matth. VI <i>fiat voluntas tua, sicut in caelo et in terra</i>. | |
| 3171 Quod autem permissio vel operatio dicantur Dei voluntas patet per | |
| 3172 Augustinum, qui dicit in Enchirid., <i>nihil fit, nisi omnipotens | |
| 3173 fieri velit, vel sinendo ut fiat, vel faciendo</i>. Vel potest dici | |
| 3174 quod permissio et operatio referuntur ad praesens permissio quidem | |
| 3175 ad malum, operatio vero ad bonum. Ad futurum vero, prohibitio, | |
| 3176 respectu mali; respectu vero boni necessarii, praeceptum; respectu | |
| 3177 vero superabundantis boni, consilium.</p> | |
| 3178 <p title="I q. 19 a. 12 ad 1"><a name="29281"><span class= | |
| 3179 "ref">[29281] Iª q. 19 a. 12 ad 1</span></a> Ad primum ergo | |
| 3180 dicendum quod nihil prohibet, circa eandem rem, aliquem diversimode | |
| 3181 declarare se aliquid velle, sicut inveniuntur multa nomina idem | |
| 3182 significantia. Unde nihil prohibet idem subiacere praecepto et | |
| 3183 consilio et operationi, et prohibitioni vel permissioni.</p> | |
| 3184 <p title="I q. 19 a. 12 ad 2"><a name="29282"><span class= | |
| 3185 "ref">[29282] Iª q. 19 a. 12 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 3186 dicendum quod, sicut Deus potest significari metaphorice velle id | |
| 3187 quod non vult voluntate proprie accepta, ita potest metaphorice | |
| 3188 significari velle id quod proprie vult. Unde nihil prohibet de | |
| 3189 eodem esse voluntatem beneplaciti, et voluntatem signi. Sed | |
| 3190 operatio semper est eadem cum voluntate beneplaciti, non autem | |
| 3191 praeceptum vel consilium, tum quia haec est de praesenti, illud de | |
| 3192 futuro; tum quia haec per se est effectus voluntatis, illud autem | |
| 3193 per alium, ut dictum est.</p> | |
| 3194 <p title="I q. 19 a. 12 ad 3"><a name="29283"><span class= | |
| 3195 "ref">[29283] Iª q. 19 a. 12 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 3196 dicendum quod creatura rationalis est domina sui actus, et ideo | |
| 3197 circa ipsam specialia quaedam signa divinae voluntatis assignantur, | |
| 3198 inquantum rationalem creaturam Deus ordinat ad agendum voluntarie | |
| 3199 et per se. Sed aliae creaturae non agunt nisi motae ex operatione | |
| 3200 divina, et ideo circa alias non habent locum nisi operatio et | |
| 3201 permissio.</p> | |
| 3202 <p title="I q. 19 a. 12 ad 4"><a name="29284"><span class= | |
| 3203 "ref">[29284] Iª q. 19 a. 12 ad 4</span></a> Ad quartum | |
| 3204 dicendum quod omne malum culpae, licet multipliciter contingat, | |
| 3205 tamen in hoc convenit, quod discordat a voluntate divina et ideo | |
| 3206 unum signum respectu malorum assignatur, scilicet prohibitio. Sed | |
| 3207 diversimode bona se habent ad bonitatem divinam. Quia quaedam sunt, | |
| 3208 sine quibus fruitionem divinae bonitatis consequi non possumus, et | |
| 3209 respectu horum est praeceptum. Quaedam vero sunt, quibus perfectius | |
| 3210 consequimur, et respectu horum est consilium. Vel dicendum quod | |
| 3211 consilium est non solum de melioribus bonis assequendis, sed etiam | |
| 3212 de minoribus malis vitandis.</p> | |
| 3213 <br /> | |
| 3214 <div class="D">Quaestio 20</div> | |
| 3215 <div class="G">Prooemium</div> | |
| 3216 <p title="I q. 20 pr."><a name="29285"><span class="ref">[29285] | |
| 3217 Iª q. 20 pr.</span></a> Deinde considerandum est de his quae | |
| 3218 absolute ad voluntatem Dei pertinent. In parte autem appetitiva | |
| 3219 inveniuntur in nobis et passiones animae, ut gaudium, amor, et | |
| 3220 huiusmodi; et habitus moralium virtutum, ut iustitia, fortitudo, et | |
| 3221 huiusmodi. Unde primo considerabimus de amore Dei; secundo, de | |
| 3222 iustitia Dei, et misericordia eius. Circa primum quaeruntur | |
| 3223 quatuor. Primo, utrum in Deo sit amor. Secundo, utrum amet omnia. | |
| 3224 Tertio, utrum magis amet unum quam aliud. Quarto, utrum meliora | |
| 3225 magis amet.</p> | |
| 3226 <br /> | |
| 3227 <div class="E">Articulus 1</div> | |
| 3228 <p title="I q. 20 a. 1 arg. 1"><a name="29286"><span class= | |
| 3229 "ref">[29286] Iª q. 20 a. 1 arg. 1</span></a> Ad primum sic | |
| 3230 proceditur. Videtur quod amor non sit in Deo. Nulla enim passio est | |
| 3231 in Deo. Amor est passio. Ergo amor non est in Deo.</p> | |
| 3232 <p title="I q. 20 a. 1 arg. 2"><a name="29287"><span class= | |
| 3233 "ref">[29287] Iª q. 20 a. 1 arg. 2</span></a> Praeterea, amor, | |
| 3234 ira, tristitia, et huiusmodi, contra se dividuntur. Sed tristitia | |
| 3235 et ira non dicuntur de Deo nisi metaphorice. Ergo nec amor.</p> | |
| 3236 <p title="I q. 20 a. 1 arg. 3"><a name="29288"><span class= | |
| 3237 "ref">[29288] Iª q. 20 a. 1 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 3238 Dionysius dicit, IV cap. de Div. Nom., <i>amor est vis unitiva et | |
| 3239 concretiva</i>. Hoc autem in Deo locum habere non potest, cum sit | |
| 3240 simplex. Ergo in Deo non est amor.</p> | |
| 3241 <p title="I q. 20 a. 1 s. c."><a name="29289"><span class= | |
| 3242 "ref">[29289] Iª q. 20 a. 1 s. c.</span></a> Sed contra est | |
| 3243 quod dicitur I Ioan. IV, <i>Deus caritas est</i>.</p> | |
| 3244 <p title="I q. 20 a. 1 co."><a name="29290"><span class= | |
| 3245 "ref">[29290] Iª q. 20 a. 1 co.</span></a> Respondeo dicendum | |
| 3246 quod necesse est ponere amorem in Deo. Primus enim motus | |
| 3247 voluntatis, et cuiuslibet appetitivae virtutis, est amor. Cum enim | |
| 3248 actus voluntatis, et cuiuslibet appetitivae virtutis tendat in | |
| 3249 bonum et malum, sicut in propria obiecta; bonum autem principalius | |
| 3250 et per se est obiectum voluntatis et appetitus, malum autem | |
| 3251 secundario et per aliud, inquantum scilicet opponitur bono, oportet | |
| 3252 naturaliter esse priores actus voluntatis et appetitus qui | |
| 3253 respiciunt bonum, his qui respiciunt malum; ut gaudium quam | |
| 3254 tristitia, et amor quam odium. Semper enim quod est per se, prius | |
| 3255 est eo quod est per aliud. Rursus, quod est communius, naturaliter | |
| 3256 est prius, unde et intellectus per prius habet ordinem ad verum | |
| 3257 commune, quam ad particularia quaedam vera. Sunt autem quidam actus | |
| 3258 voluntatis et appetitus, respicientes bonum sub aliqua speciali | |
| 3259 conditione, sicut gaudium et delectatio est de bono praesenti et | |
| 3260 habito; desiderium autem et spes, de bono nondum adepto. Amor autem | |
| 3261 respicit bonum in communi, sive sit habitum, sive non habitum. Unde | |
| 3262 amor naturaliter est primus actus voluntatis et appetitus. Et | |
| 3263 propter hoc, omnes alii motus appetitivi praesupponunt amorem, | |
| 3264 quasi primam radicem. Nullus enim desiderat aliquid, nisi bonum | |
| 3265 amatum, neque aliquis gaudet, nisi de bono amato. Odium etiam non | |
| 3266 est nisi de eo quod contrariatur rei amatae. Et similiter | |
| 3267 tristitiam, et cetera huiusmodi, manifestum est in amorem referri, | |
| 3268 sicut in primum principium. Unde in quocumque est voluntas vel | |
| 3269 appetitus, oportet esse amorem, remoto enim primo, removentur alia. | |
| 3270 Ostensum est autem in Deo esse voluntatem. Unde necesse est in eo | |
| 3271 ponere amorem.</p> | |
| 3272 <p title="I q. 20 a. 1 ad 1"><a name="29291"><span class= | |
| 3273 "ref">[29291] Iª q. 20 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum ergo | |
| 3274 dicendum quod vis cognitiva non movet, nisi mediante appetitiva. Et | |
| 3275 sicut in nobis ratio universalis movet mediante ratione | |
| 3276 particulari, ut dicitur in III de anima; ita appetitus | |
| 3277 intellectivus, qui dicitur voluntas, movet in nobis mediante | |
| 3278 appetitu sensitivo. Unde proximum motivum corporis in nobis est | |
| 3279 appetitus sensitivus. Unde semper actum appetitus sensitivi | |
| 3280 concomitatur aliqua transmutatio corporis; et maxime circa cor, | |
| 3281 quod est primum principium motus in animali. Sic igitur actus | |
| 3282 appetitus sensitivi, inquantum habent transmutationem corporalem | |
| 3283 annexam, passiones dicuntur, non autem actus voluntatis. Amor | |
| 3284 igitur et gaudium et delectatio, secundum quod significant actus | |
| 3285 appetitus sensitivi, passiones sunt, non autem secundum quod | |
| 3286 significant actus appetitus intellectivi. Et sic ponuntur in Deo. | |
| 3287 Unde dicit philosophus, in VII Ethic., quod <i>Deus una et simplici | |
| 3288 operatione gaudet</i>. Et eadem ratione, sine passione amat.</p> | |
| 3289 <p title="I q. 20 a. 1 ad 2"><a name="29292"><span class= | |
| 3290 "ref">[29292] Iª q. 20 a. 1 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 3291 dicendum quod in passionibus sensitivi appetitus, est considerare | |
| 3292 aliquid quasi materiale, scilicet corporalem transmutationem; et | |
| 3293 aliquid quasi formale, quod est ex parte appetitus. Sicut in ira, | |
| 3294 ut dicitur in I de anima, materiale est accensio sanguinis circa | |
| 3295 cor, vel aliquid huiusmodi; formale vero, appetitus vindictae. Sed | |
| 3296 rursus, ex parte eius quod est formale, in quibusdam horum | |
| 3297 designatur aliqua imperfectio; sicut in desiderio, quod est boni | |
| 3298 non habiti; et in tristitia, quae est mali habiti. Et eadem ratio | |
| 3299 est de ira, quae tristitiam supponit. Quaedam vero nullam | |
| 3300 imperfectionem designant, ut amor et gaudium. Cum igitur nihil | |
| 3301 horum Deo conveniat secundum illud quod est materiale in eis, ut | |
| 3302 dictum est; illa quae imperfectionem important etiam formaliter, | |
| 3303 Deo convenire non possunt nisi metaphorice, propter similitudinem | |
| 3304 effectus, ut supra dictum est. Quae autem imperfectionem non | |
| 3305 important, de Deo proprie dicuntur, ut amor et gaudium, tamen sine | |
| 3306 passione, ut dictum est.</p> | |
| 3307 <p title="I q. 20 a. 1 ad 3"><a name="29293"><span class= | |
| 3308 "ref">[29293] Iª q. 20 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 3309 dicendum quod actus amoris semper tendit in duo, scilicet in bonum | |
| 3310 quod quis vult alicui; et in eum cui vult bonum. Hoc enim est | |
| 3311 proprie amare aliquem, velle ei bonum. Unde in eo quod aliquis amat | |
| 3312 se, vult bonum sibi. Et sic illud bonum quaerit sibi unire, | |
| 3313 inquantum potest. Et pro tanto dicitur amor vis unitiva, etiam in | |
| 3314 Deo, sed absque compositione, quia illud bonum quod vult sibi, non | |
| 3315 est aliud quam ipse, qui est per suam essentiam bonus, ut supra | |
| 3316 ostensum est. In hoc vero quod aliquis amat alium, vult bonum illi. | |
| 3317 Et sic utitur eo tanquam seipso, referens bonum ad illum, sicut ad | |
| 3318 seipsum. Et pro tanto dicitur amor vis concretiva, quia alium | |
| 3319 aggregat sibi habens se ad eum sicut ad seipsum. Et sic etiam amor | |
| 3320 divinus est vis concretiva, absque compositione quae sit in Deo, | |
| 3321 inquantum aliis bona vult.</p> | |
| 3322 <br /> | |
| 3323 <div class="E">Articulus 2</div> | |
| 3324 <p title="I q. 20 a. 2 arg. 1"><a name="29294"><span class= | |
| 3325 "ref">[29294] Iª q. 20 a. 2 arg. 1</span></a> Ad secundum sic | |
| 3326 proceditur. Videtur quod Deus non omnia amet. Quia, secundum | |
| 3327 Dionysium, IV cap. de Div. Nom., amor amantem extra se ponit, et | |
| 3328 eum quodammodo in amatum transfert. Inconveniens autem est dicere | |
| 3329 quod Deus, extra se positus, in alia transferatur. Ergo | |
| 3330 inconveniens est dicere quod Deus alia a se amet.</p> | |
| 3331 <p title="I q. 20 a. 2 arg. 2"><a name="29295"><span class= | |
| 3332 "ref">[29295] Iª q. 20 a. 2 arg. 2</span></a> Praeterea, amor | |
| 3333 Dei aeternus est. Sed ea quae sunt alia a Deo, non sunt ab aeterno | |
| 3334 nisi in Deo. Ergo Deus non amat ea nisi in seipso. Sed secundum | |
| 3335 quod sunt in eo, non sunt aliud ab eo. Ergo Deus non amat alia a | |
| 3336 seipso.</p> | |
| 3337 <p title="I q. 20 a. 2 arg. 3"><a name="29296"><span class= | |
| 3338 "ref">[29296] Iª q. 20 a. 2 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 3339 duplex est amor, scilicet concupiscentiae, et amicitiae. Sed Deus | |
| 3340 creaturas irrationales non amat amore concupiscentiae, quia nullius | |
| 3341 extra se eget, nec etiam amore amicitiae, quia non potest ad res | |
| 3342 irrationales haberi, ut patet per philosophum, in VIII Ethic. Ergo | |
| 3343 Deus non omnia amat.</p> | |
| 3344 <p title="I q. 20 a. 2 arg. 4"><a name="29297"><span class= | |
| 3345 "ref">[29297] Iª q. 20 a. 2 arg. 4</span></a> Praeterea, in | |
| 3346 Psalmo dicitur, <i>odisti omnes qui operantur iniquitatem</i>. | |
| 3347 Nihil autem simul odio habetur et amatur. Ergo Deus non omnia | |
| 3348 amat.</p> | |
| 3349 <p title="I q. 20 a. 2 s. c."><a name="29298"><span class= | |
| 3350 "ref">[29298] Iª q. 20 a. 2 s. c.</span></a> Sed contra est | |
| 3351 quod dicitur Sap. XI, <i>diligis omnia quae sunt, et nihil odisti | |
| 3352 eorum quae fecisti</i>.</p> | |
| 3353 <p title="I q. 20 a. 2 co."><a name="29299"><span class= | |
| 3354 "ref">[29299] Iª q. 20 a. 2 co.</span></a> Respondeo dicendum | |
| 3355 quod Deus omnia existentia amat. Nam omnia existentia, inquantum | |
| 3356 sunt, bona sunt, ipsum enim esse cuiuslibet rei quoddam bonum est, | |
| 3357 et similiter quaelibet perfectio ipsius. Ostensum est autem supra | |
| 3358 quod voluntas Dei est causa omnium rerum et sic oportet quod | |
| 3359 intantum habeat aliquid esse, aut quodcumque bonum, inquantum est | |
| 3360 volitum a Deo. Cuilibet igitur existenti Deus vult aliquod bonum. | |
| 3361 Unde, cum amare nil aliud sit quam velle bonum alicui, manifestum | |
| 3362 est quod Deus omnia quae sunt, amat. Non tamen eo modo sicut nos. | |
| 3363 Quia enim voluntas nostra non est causa bonitatis rerum, sed ab ea | |
| 3364 movetur sicut ab obiecto, amor noster, quo bonum alicui volumus, | |
| 3365 non est causa bonitatis ipsius, sed e converso bonitas eius, vel | |
| 3366 vera vel aestimata, provocat amorem, quo ei volumus et bonum | |
| 3367 conservari quod habet, et addi quod non habet, et ad hoc operamur. | |
| 3368 Sed amor Dei est infundens et creans bonitatem in rebus.</p> | |
| 3369 <p title="I q. 20 a. 2 ad 1"><a name="29300"><span class= | |
| 3370 "ref">[29300] Iª q. 20 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum ergo | |
| 3371 dicendum quod amans sic fit extra se in amatum translatus, | |
| 3372 inquantum vult amato bonum, et operatur per suam providentiam, | |
| 3373 sicut et sibi. Unde et Dionysius dicit, IV cap. de Div. Nom., | |
| 3374 <i>audendum est autem et hoc pro veritate dicere, quod et ipse | |
| 3375 omnium causa, per abundantiam amativae bonitatis, extra seipsum fit | |
| 3376 ad omnia existentia providentiis</i>.</p> | |
| 3377 <p title="I q. 20 a. 2 ad 2"><a name="29301"><span class= | |
| 3378 "ref">[29301] Iª q. 20 a. 2 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 3379 dicendum quod, licet creaturae ab aeterno non fuerint nisi in Deo, | |
| 3380 tamen per hoc quod ab aeterno in Deo fuerunt, ab aeterno Deus | |
| 3381 cognovit res in propriis naturis, et eadem ratione amavit. Sicut et | |
| 3382 nos per similitudines rerum, quae in nobis sunt, cognoscimus res in | |
| 3383 seipsis existentes.</p> | |
| 3384 <p title="I q. 20 a. 2 ad 3"><a name="29302"><span class= | |
| 3385 "ref">[29302] Iª q. 20 a. 2 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 3386 dicendum quod amicitia non potest haberi nisi ad rationales | |
| 3387 creaturas, in quibus contingit esse redamationem, et | |
| 3388 communicationem in operibus vitae, et quibus contingit bene evenire | |
| 3389 vel male, secundum fortunam et felicitatem, sicut et ad eas proprie | |
| 3390 benevolentia est. Creaturae autem irrationales non possunt | |
| 3391 pertingere ad amandum Deum, neque ad communicationem intellectualis | |
| 3392 et beatae vitae, qua Deus vivit. Sic igitur Deus, proprie loquendo, | |
| 3393 non amat creaturas irrationales amore amicitiae, sed amore quasi | |
| 3394 concupiscentiae; inquantum ordinat eas ad rationales creaturas, et | |
| 3395 etiam ad seipsum; non quasi eis indigeat, sed propter suam | |
| 3396 bonitatem et nostram utilitatem. Concupiscimus enim aliquid et | |
| 3397 nobis et aliis.</p> | |
| 3398 <p title="I q. 20 a. 2 ad 4"><a name="29303"><span class= | |
| 3399 "ref">[29303] Iª q. 20 a. 2 ad 4</span></a> Ad quartum | |
| 3400 dicendum quod nihil prohibet unum et idem secundum aliquid amari, | |
| 3401 et secundum aliquid odio haberi. Deus autem peccatores, inquantum | |
| 3402 sunt naturae quaedam, amat, sic enim et sunt, et ab ipso sunt. | |
| 3403 Inquantum vero peccatores sunt, non sunt, sed ab esse deficiunt, et | |
| 3404 hoc in eis a Deo non est. Unde secundum hoc ab ipso odio | |
| 3405 habentur.</p> | |
| 3406 <br /> | |
| 3407 <div class="E">Articulus 3</div> | |
| 3408 <p title="I q. 20 a. 3 arg. 1"><a name="29304"><span class= | |
| 3409 "ref">[29304] Iª q. 20 a. 3 arg. 1</span></a> Ad tertium sic | |
| 3410 proceditur. Videtur quod Deus aequaliter diligat omnia. Dicitur | |
| 3411 enim Sap. VI, <i>aequaliter est ei cura de omnibus</i>. Sed | |
| 3412 providentia Dei, quam habet de rebus, est ex amore quo amat res. | |
| 3413 Ergo aequaliter amat omnia.</p> | |
| 3414 <p title="I q. 20 a. 3 arg. 2"><a name="29305"><span class= | |
| 3415 "ref">[29305] Iª q. 20 a. 3 arg. 2</span></a> Praeterea, amor | |
| 3416 Dei est eius essentia. Sed essentia Dei magis et minus non recipit. | |
| 3417 Ergo nec amor eius. Non igitur quaedam aliis magis amat.</p> | |
| 3418 <p title="I q. 20 a. 3 arg. 3"><a name="29306"><span class= | |
| 3419 "ref">[29306] Iª q. 20 a. 3 arg. 3</span></a> Praeterea, sicut | |
| 3420 amor Dei se extendit ad res creatas, ita et scientia et voluntas. | |
| 3421 Sed Deus non dicitur scire quaedam magis quam alia, neque magis | |
| 3422 velle. Ergo nec magis quaedam aliis diligit.</p> | |
| 3423 <p title="I q. 20 a. 3 s. c."><a name="29307"><span class= | |
| 3424 "ref">[29307] Iª q. 20 a. 3 s. c.</span></a> Sed contra est | |
| 3425 quod dicit Augustinus, super Ioann., <i>omnia diligit Deus quae | |
| 3426 fecit; et inter ea magis diligit creaturas rationales; et de illis | |
| 3427 eas amplius, quae sunt membra unigeniti sui; et multo magis ipsum | |
| 3428 unigenitum suum</i>.</p> | |
| 3429 <p title="I q. 20 a. 3 co."><a name="29308"><span class= | |
| 3430 "ref">[29308] Iª q. 20 a. 3 co.</span></a> Respondeo dicendum | |
| 3431 quod, cum amare sit velle bonum alicui, duplici ratione potest | |
| 3432 aliquid magis vel minus amari. Uno modo, ex parte ipsius actus | |
| 3433 voluntatis, qui est magis vel minus intensus. Et sic Deus non magis | |
| 3434 quaedam aliis amat, quia omnia amat uno et simplici actu | |
| 3435 voluntatis, et semper eodem modo se habente. Alio modo, ex parte | |
| 3436 ipsius boni quod aliquis vult amato. Et sic dicimur aliquem magis | |
| 3437 alio amare, cui volumus maius bonum; quamvis non magis intensa | |
| 3438 voluntate. Et hoc modo necesse est dicere quod Deus quaedam aliis | |
| 3439 magis amat. Cum enim amor Dei sit causa bonitatis rerum, ut dictum | |
| 3440 est, non esset aliquid alio melius, si Deus non vellet uni maius | |
| 3441 bonum quam alteri.</p> | |
| 3442 <p title="I q. 20 a. 3 ad 1"><a name="29309"><span class= | |
| 3443 "ref">[29309] Iª q. 20 a. 3 ad 1</span></a> Ad primum ergo | |
| 3444 dicendum quod dicitur Deo aequaliter esse cura de omnibus, non quia | |
| 3445 aequalia bona sua cura omnibus dispenset; sed quia ex aequali | |
| 3446 sapientia et bonitate omnia administrat.</p> | |
| 3447 <p title="I q. 20 a. 3 ad 2"><a name="29310"><span class= | |
| 3448 "ref">[29310] Iª q. 20 a. 3 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 3449 dicendum quod ratio illa procedit de intensione amoris ex parte | |
| 3450 actus voluntatis, qui est divina essentia. Bonum autem quod Deus | |
| 3451 creaturae vult, non est divina essentia. Unde nihil prohibet illud | |
| 3452 intendi vel remitti.</p> | |
| 3453 <p title="I q. 20 a. 3 ad 3"><a name="29311"><span class= | |
| 3454 "ref">[29311] Iª q. 20 a. 3 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 3455 dicendum quod intelligere et velle significant solum actus, non | |
| 3456 autem in sua significatione includunt aliqua obiecta, ex quorum | |
| 3457 diversitate possit dici Deus magis vel minus scire aut velle; sicut | |
| 3458 circa amorem dictum est.</p> | |
| 3459 <br /> | |
| 3460 <div class="E">Articulus 4</div> | |
| 3461 <p title="I q. 20 a. 4 arg. 1"><a name="29312"><span class= | |
| 3462 "ref">[29312] Iª q. 20 a. 4 arg. 1</span></a> Ad quartum sic | |
| 3463 proceditur. Videtur quod Deus non semper magis diligat meliora. | |
| 3464 Manifestum est enim quod Christus est melior toto genere humano, | |
| 3465 cum sit Deus et homo. Sed Deus magis dilexit genus humanum quam | |
| 3466 Christum, quia dicitur Rom. VIII, <i>proprio filio suo non | |
| 3467 pepercit, sed pro nobis omnibus tradidit illum</i>. Ergo Deus non | |
| 3468 semper magis diligit meliora.</p> | |
| 3469 <p title="I q. 20 a. 4 arg. 2"><a name="29313"><span class= | |
| 3470 "ref">[29313] Iª q. 20 a. 4 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 3471 Angelus est melior homine, unde in Psalmo VIII dicitur de homine, | |
| 3472 <i>minuisti eum paulo minus ab Angelis</i>. Sed Deus plus dilexit | |
| 3473 hominem quam Angelum, dicitur enim Hebr. II, <i>nusquam Angelos | |
| 3474 apprehendit, sed semen Abrahae apprehendit</i>. Ergo Deus non | |
| 3475 semper magis diligit meliora.</p> | |
| 3476 <p title="I q. 20 a. 4 arg. 3"><a name="29314"><span class= | |
| 3477 "ref">[29314] Iª q. 20 a. 4 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 3478 Petrus fuit melior Ioanne, quia plus Christum diligebat. Unde | |
| 3479 dominus, sciens hoc esse verum, interrogavit Petrum, dicens, | |
| 3480 <i>Simon Ioannis, diligis me plus his?</i> Sed tamen Christus plus | |
| 3481 dilexit Ioannem quam Petrum, ut enim dicit Augustinus, super illud | |
| 3482 Ioan. XXI, <i>Simon Ioannis diligis me? Hoc ipso signo Ioannes a | |
| 3483 ceteris discipulis discernitur; non quod solum eum, sed quod plus | |
| 3484 eum ceteris diligebat</i>. Non ergo semper magis diligit | |
| 3485 meliora.</p> | |
| 3486 <p title="I q. 20 a. 4 arg. 4"><a name="29315"><span class= | |
| 3487 "ref">[29315] Iª q. 20 a. 4 arg. 4</span></a> Praeterea, | |
| 3488 melior est innocens poenitente; <i>cum poenitentia sit secunda | |
| 3489 tabula post naufragium</i>, ut dicit Hieronymus. Sed Deus plus | |
| 3490 diligit poenitentem quam innocentem, quia plus de eo gaudet, | |
| 3491 dicitur enim Luc. XV, <i>dico vobis quod maius gaudium erit in | |
| 3492 caelo super uno peccatore poenitentiam agente, quam super nonaginta | |
| 3493 novem iustis, qui non indigent poenitentia</i>. Ergo Deus non | |
| 3494 semper magis diligit meliora.</p> | |
| 3495 <p title="I q. 20 a. 4 arg. 5"><a name="29316"><span class= | |
| 3496 "ref">[29316] Iª q. 20 a. 4 arg. 5</span></a> Praeterea, | |
| 3497 melior est iustus praescitus, quam peccator praedestinatus. Sed | |
| 3498 Deus plus diligit peccatorem praedestinatum, quia vult ei maius | |
| 3499 bonum, scilicet vitam aeternam. Ergo Deus non semper magis diligit | |
| 3500 meliora.</p> | |
| 3501 <p title="I q. 20 a. 4 s. c."><a name="29317"><span class= | |
| 3502 "ref">[29317] Iª q. 20 a. 4 s. c.</span></a> Sed contra, | |
| 3503 unumquodque diligit sibi simile; ut patet per illud quod habetur | |
| 3504 Eccli. XIII, <i>omne animal diligit sibi simile</i>. Sed intantum | |
| 3505 aliquid est melius, inquantum est Deo similius. Ergo meliora magis | |
| 3506 diliguntur a Deo.</p> | |
| 3507 <p title="I q. 20 a. 4 co."><a name="29318"><span class= | |
| 3508 "ref">[29318] Iª q. 20 a. 4 co.</span></a> Respondeo dicendum | |
| 3509 quod necesse est dicere, secundum praedicta, quod Deus magis | |
| 3510 diligat meliora. Dictum est enim quod Deum diligere magis aliquid, | |
| 3511 nihil aliud est quam ei maius bonum velle, voluntas enim Dei est | |
| 3512 causa bonitatis in rebus. Et sic, ex hoc sunt aliqua meliora, quod | |
| 3513 Deus eis maius bonum vult. Unde sequitur quod meliora plus | |
| 3514 amet.</p> | |
| 3515 <p title="I q. 20 a. 4 ad 1"><a name="29319"><span class= | |
| 3516 "ref">[29319] Iª q. 20 a. 4 ad 1</span></a> Ad primum ergo | |
| 3517 dicendum quod Deus Christum diligit, non solum plus quam totum | |
| 3518 humanum genus, sed etiam magis quam totam universitatem | |
| 3519 creaturarum, quia scilicet ei maius bonum voluit, quia dedit ei | |
| 3520 nomen, quod est super omne nomen, ut verus Deus esset. Nec eius | |
| 3521 excellentiae deperiit ex hoc quod Deus dedit eum in mortem pro | |
| 3522 salute humani generis, quinimo ex hoc factus est victor gloriosus; | |
| 3523 <i>factus enim est principatus super humerum eius</i>, ut dicitur | |
| 3524 Isaiae IX.</p> | |
| 3525 <p title="I q. 20 a. 4 ad 2"><a name="29320"><span class= | |
| 3526 "ref">[29320] Iª q. 20 a. 4 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 3527 dicendum quod naturam humanam assumptam a Dei verbo in persona | |
| 3528 Christi, secundum praedicta, Deus plus amat quam omnes Angelos, et | |
| 3529 melior est, maxime ratione unionis. Sed loquendo de humana natura | |
| 3530 communiter, eam angelicae comparando, secundum ordinem ad gratiam | |
| 3531 et gloriam, aequalitas invenitur; cum eadem sit mensura hominis et | |
| 3532 Angeli, ut dicitur Apoc. XXI; ita tamen quod quidam Angeli | |
| 3533 quibusdam hominibus, et quidam homines quibusdam Angelis, quantum | |
| 3534 ad hoc, potiores inveniuntur. Sed quantum ad conditionem naturae, | |
| 3535 Angelus est melior homine. Nec ideo naturam humanam assumpsit Deus, | |
| 3536 quia hominem absolute plus diligeret, sed quia plus indigebat. | |
| 3537 Sicut bonus paterfamilias aliquid pretiosius dat servo aegrotanti, | |
| 3538 quod non dat filio sano.</p> | |
| 3539 <p title="I q. 20 a. 4 ad 3"><a name="29321"><span class= | |
| 3540 "ref">[29321] Iª q. 20 a. 4 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 3541 dicendum quod haec dubitatio de Petro et Ioanne multipliciter | |
| 3542 solvitur. Augustinus namque refert hoc ad mysterium, dicens quod | |
| 3543 vita activa, quae significatur per Petrum, plus diligit Deum quam | |
| 3544 vita contemplativa, quae significatur per Ioannem, quia magis | |
| 3545 sentit praesentis vitae angustias, et aestuantius ab eis liberari | |
| 3546 desiderat, et ad Deum ire. Contemplativam vero vitam Deus plus | |
| 3547 diligit, quia magis eam conservat; non enim finitur simul cum vita | |
| 3548 corporis, sicut vita activa. Quidam vero dicunt quod Petrus plus | |
| 3549 dilexit Christum in membris; et sic etiam a Christo plus fuit | |
| 3550 dilectus; unde ei Ecclesiam commendavit. Ioannes vero plus dilexit | |
| 3551 Christum in seipso; et sic etiam plus ab eo fuit dilectus; unde ei | |
| 3552 commendavit matrem. Alii vero dicunt quod incertum est quis horum | |
| 3553 plus Christum dilexerit amore caritatis, et similiter quem Deus | |
| 3554 plus dilexerit in ordine ad maiorem gloriam vitae aeternae. Sed | |
| 3555 Petrus dicitur plus dilexisse, quantum ad quandam promptitudinem | |
| 3556 vel fervorem, Ioannes vero plus dilectus, quantum ad quaedam | |
| 3557 familiaritatis indicia, quae Christus ei magis demonstrabat, | |
| 3558 propter eius iuventutem et puritatem. Alii vero dicunt quod | |
| 3559 Christus plus dilexit Petrum, quantum ad excellentius donum | |
| 3560 caritatis, Ioannem vero plus, quantum ad donum intellectus. Unde | |
| 3561 simpliciter Petrus fuit melior, et magis dilectus, sed Ioannes | |
| 3562 secundum quid. Praesumptuosum tamen videtur hoc diiudicare, quia, | |
| 3563 ut dicitur Prov. XVI, <i>spirituum ponderator est dominus</i>, et | |
| 3564 non alius.</p> | |
| 3565 <p title="I q. 20 a. 4 ad 4"><a name="29322"><span class= | |
| 3566 "ref">[29322] Iª q. 20 a. 4 ad 4</span></a> Ad quartum | |
| 3567 dicendum quod poenitentes et innocentes se habent sicut excedentia | |
| 3568 et excessa. Nam sive sint innocentes, sive poenitentes, illi sunt | |
| 3569 meliores et magis dilecti, qui plus habent de gratia. Ceteris tamen | |
| 3570 paribus, innocentia dignior est et magis dilecta. Dicitur tamen | |
| 3571 Deus plus gaudere de poenitente quam de innocente, quia plerumque | |
| 3572 poenitentes cautiores, humiliores et ferventiores resurgunt. Unde | |
| 3573 Gregorius dicit ibidem, quod <i>dux in praelio eum militem plus | |
| 3574 diligit, qui post fugam conversus, fortiter hostem premit, quam qui | |
| 3575 nunquam fugit, nec unquam fortiter fecit</i>. Vel, alia ratione, | |
| 3576 quia aequale donum gratiae plus est, comparatum poenitenti, qui | |
| 3577 meruit poenam, quam innocenti, qui non meruit. Sicut centum marcae | |
| 3578 maius donum est, si dentur pauperi, quam si dentur regi.</p> | |
| 3579 <p title="I q. 20 a. 4 ad 5"><a name="29323"><span class= | |
| 3580 "ref">[29323] Iª q. 20 a. 4 ad 5</span></a> Ad quintum | |
| 3581 dicendum quod, cum voluntas Dei sit causa bonitatis in rebus, | |
| 3582 secundum illud tempus pensanda est bonitas eius qui amatur a Deo, | |
| 3583 secundum quod dandum est ei ex bonitate divina aliquod bonum. | |
| 3584 Secundum ergo illud tempus quo praedestinato peccatori dandum est | |
| 3585 ex divina voluntate maius bonum, melior est; licet secundum aliquod | |
| 3586 aliud tempus, sit peior; quia et secundum aliquod tempus, non est | |
| 3587 nec bonus neque malus.</p> | |
| 3588 <br /> | |
| 3589 <div class="D">Quaestio 21</div> | |
| 3590 <div class="G">Prooemium</div> | |
| 3591 <p title="I q. 21 pr."><a name="29324"><span class="ref">[29324] | |
| 3592 Iª q. 21 pr.</span></a> Post considerationem divini amoris, de | |
| 3593 iustitia et misericordia eius agendum est. Et circa hoc quaeruntur | |
| 3594 quatuor. Primo, utrum in Deo sit iustitia. Secundo, utrum iustitia | |
| 3595 eius veritas dici possit. Tertio, utrum in Deo sit misericordia. | |
| 3596 Quarto, utrum in omni opere Dei sit iustitia et misericordia.</p> | |
| 3597 <br /> | |
| 3598 <div class="E">Articulus 1</div> | |
| 3599 <p title="I q. 21 a. 1 arg. 1"><a name="29325"><span class= | |
| 3600 "ref">[29325] Iª q. 21 a. 1 arg. 1</span></a> Ad primum sic | |
| 3601 proceditur. Videtur quod in Deo non sit iustitia. Iustitia enim | |
| 3602 contra temperantiam dividitur. Temperantia autem non est in Deo. | |
| 3603 Ergo nec iustitia.</p> | |
| 3604 <p title="I q. 21 a. 1 arg. 2"><a name="29326"><span class= | |
| 3605 "ref">[29326] Iª q. 21 a. 1 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 3606 quicumque facit omnia pro libito suae voluntatis, non secundum | |
| 3607 iustitiam operatur. Sed, sicut dicit apostolus, ad Ephes. I, Deus | |
| 3608 <i>operatur omnia secundum consilium suae voluntatis</i>. Non ergo | |
| 3609 ei iustitia debet attribui.</p> | |
| 3610 <p title="I q. 21 a. 1 arg. 3"><a name="29327"><span class= | |
| 3611 "ref">[29327] Iª q. 21 a. 1 arg. 3</span></a> Praeterea, actus | |
| 3612 iustitiae est reddere debitum. Sed Deus nulli est debitor. Ergo Deo | |
| 3613 non competit iustitia.</p> | |
| 3614 <p title="I q. 21 a. 1 arg. 4"><a name="29328"><span class= | |
| 3615 "ref">[29328] Iª q. 21 a. 1 arg. 4</span></a> Praeterea, | |
| 3616 quidquid est in Deo, est eius essentia. Sed hoc non competit | |
| 3617 iustitiae, dicit enim Boetius, in libro de Hebdomad., quod <i>bonum | |
| 3618 essentiam, iustum vero actum respicit</i>. Ergo iustitia non | |
| 3619 competit Deo.</p> | |
| 3620 <p title="I q. 21 a. 1 s. c."><a name="29329"><span class= | |
| 3621 "ref">[29329] Iª q. 21 a. 1 s. c.</span></a> Sed contra est | |
| 3622 quod dicitur in Psalmo X, <i>iustus dominus, et iustitias | |
| 3623 dilexit</i>.</p> | |
| 3624 <p title="I q. 21 a. 1 co."><a name="29330"><span class= | |
| 3625 "ref">[29330] Iª q. 21 a. 1 co.</span></a> Respondeo dicendum | |
| 3626 quod duplex est species iustitiae. Una, quae consistit in mutua | |
| 3627 datione et acceptione, ut puta quae consistit in emptione et | |
| 3628 venditione, et aliis huiusmodi communicationibus vel | |
| 3629 commutationibus. Et haec dicitur a philosopho, in V Ethic., | |
| 3630 iustitia commutativa, vel directiva commutationum sive | |
| 3631 communicationum. Et haec non competit Deo, quia, ut dicit | |
| 3632 apostolus, Rom. XI, <i>quis prior dedit illi, et retribuetur | |
| 3633 ei?</i> Alia, quae consistit in distribuendo, et dicitur | |
| 3634 distributiva iustitia, secundum quam aliquis gubernator vel | |
| 3635 dispensator dat unicuique secundum suam dignitatem. Sicut igitur | |
| 3636 ordo congruus familiae, vel cuiuscumque multitudinis gubernatae, | |
| 3637 demonstrat huiusmodi iustitiam in gubernante; ita ordo universi, | |
| 3638 qui apparet tam in rebus naturalibus quam in rebus voluntariis, | |
| 3639 demonstrat Dei iustitiam. Unde dicit Dionysius, VIII cap. de Div. | |
| 3640 Nom., <i>oportet videre in hoc veram Dei esse iustitiam, quod | |
| 3641 omnibus tribuit propria, secundum uniuscuiusque existentium | |
| 3642 dignitatem; et uniuscuiusque naturam in proprio salvat ordine et | |
| 3643 virtute</i>.</p> | |
| 3644 <p title="I q. 21 a. 1 ad 1"><a name="29331"><span class= | |
| 3645 "ref">[29331] Iª q. 21 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum ergo | |
| 3646 dicendum quod virtutum moralium quaedam sunt circa passiones; sicut | |
| 3647 temperantia circa concupiscentias, fortitudo circa timores et | |
| 3648 audacias, mansuetudo circa iram. Et huiusmodi virtutes Deo attribui | |
| 3649 non possunt, nisi secundum metaphoram, quia in Deo neque passiones | |
| 3650 sunt, ut supra dictum est; neque appetitus sensitivus, in quo sunt | |
| 3651 huiusmodi virtutes sicut in subiecto, ut dicit philosophus in III | |
| 3652 Ethic. Quaedam vero virtutes morales sunt circa operationes; ut | |
| 3653 puta circa dationes et sumptus, ut iustitia et liberalitas et | |
| 3654 magnificentia; quae etiam non sunt in parte sensitiva, sed in | |
| 3655 voluntate. Unde nihil prohibet huiusmodi virtutes in Deo ponere, | |
| 3656 non tamen circa actiones civiles sed circa actiones Deo | |
| 3657 convenientes. Ridiculum est enim secundum virtutes politicas Deum | |
| 3658 laudare, ut dicit philosophus in X Ethic.</p> | |
| 3659 <p title="I q. 21 a. 1 ad 2"><a name="29332"><span class= | |
| 3660 "ref">[29332] Iª q. 21 a. 1 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 3661 dicendum quod, cum bonum intellectum sit obiectum voluntatis, | |
| 3662 impossibile est Deum velle nisi quod ratio suae sapientiae habet. | |
| 3663 Quae quidem est sicut lex iustitiae, secundum quam eius voluntas | |
| 3664 recta et iusta est. Unde quod secundum suam voluntatem facit, iuste | |
| 3665 facit, sicut et nos quod secundum legem facimus, iuste facimus. Sed | |
| 3666 nos quidem secundum legem alicuius superioris, Deus autem sibi ipsi | |
| 3667 est lex.</p> | |
| 3668 <p title="I q. 21 a. 1 ad 3"><a name="29333"><span class= | |
| 3669 "ref">[29333] Iª q. 21 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 3670 dicendum quod unicuique debetur quod suum est. Dicitur autem esse | |
| 3671 suum alicuius, quod ad ipsum ordinatur; sicut servus est domini, et | |
| 3672 non e converso; nam liberum est quod sui causa est. In nomine ergo | |
| 3673 debiti, importatur quidam ordo exigentiae vel necessitatis alicuius | |
| 3674 ad quod ordinatur. Est autem duplex ordo considerandus in rebus. | |
| 3675 Unus, quo aliquid creatum ordinatur ad aliud creatum, sicut partes | |
| 3676 ordinantur ad totum, et accidentia ad substantias, et unaquaeque | |
| 3677 res ad suum finem. Alius ordo, quo omnia creata ordinantur in Deum. | |
| 3678 Sic igitur et debitum attendi potest dupliciter in operatione | |
| 3679 divina, aut secundum quod aliquid debetur Deo; aut secundum quod | |
| 3680 aliquid debetur rei creatae. Et utroque modo Deus debitum reddit. | |
| 3681 Debitum enim est Deo, ut impleatur in rebus id quod eius sapientia | |
| 3682 et voluntas habet, et quod suam bonitatem manifestat, et secundum | |
| 3683 hoc iustitia Dei respicit decentiam ipsius, secundum quam reddit | |
| 3684 sibi quod sibi debetur. Debitum etiam est alicui rei creatae, quod | |
| 3685 habeat id quod ad ipsam ordinatur, sicut homini, quod habeat manus, | |
| 3686 et quod ei alia animalia serviant. Et sic etiam Deus operatur | |
| 3687 iustitiam, quando dat unicuique quod ei debetur secundum rationem | |
| 3688 suae naturae et conditionis. Sed hoc debitum dependet ex primo, | |
| 3689 quia hoc unicuique debetur, quod est ordinatum ad ipsum secundum | |
| 3690 ordinem divinae sapientiae. Et licet Deus hoc modo debitum alicui | |
| 3691 det, non tamen ipse est debitor, quia ipse ad alia non ordinatur, | |
| 3692 sed potius alia in ipsum. Et ideo iustitia quandoque dicitur in Deo | |
| 3693 condecentia suae bonitatis; quandoque vero retributio pro meritis. | |
| 3694 Et utrumque modum tangit Anselmus, dicens, <i>cum punis malos, | |
| 3695 iustum est, quia illorum meritis convenit; cum vero parcis malis, | |
| 3696 iustum est, quia bonitati tuae condecens est</i>.</p> | |
| 3697 <p title="I q. 21 a. 1 ad 4"><a name="29334"><span class= | |
| 3698 "ref">[29334] Iª q. 21 a. 1 ad 4</span></a> Ad quartum | |
| 3699 dicendum quod, licet iustitia respiciat actum, non tamen per hoc | |
| 3700 excluditur quin sit essentia Dei, quia etiam id quod est de | |
| 3701 essentia rei, potest esse principium actionis. Sed bonum non semper | |
| 3702 respicit actum, quia aliquid dicitur esse bonum, non solum secundum | |
| 3703 quod agit, sed etiam secundum quod in sua essentia perfectum est. | |
| 3704 Et propter hoc ibidem dicitur quod bonum comparatur ad iustum, | |
| 3705 sicut generale ad speciale.</p> | |
| 3706 <br /> | |
| 3707 <div class="E">Articulus 2</div> | |
| 3708 <p title="I q. 21 a. 2 arg. 1"><a name="29335"><span class= | |
| 3709 "ref">[29335] Iª q. 21 a. 2 arg. 1</span></a> Ad secundum sic | |
| 3710 proceditur. Videtur quod iustitia Dei non sit veritas. Iustitia | |
| 3711 enim est in voluntate, est enim rectitudo voluntatis, ut dicit | |
| 3712 Anselmus. Veritas autem est in intellectu, secundum philosophum in | |
| 3713 VI Metaphys. et in VI Ethic. Ergo iustitia non pertinet ad | |
| 3714 veritatem.</p> | |
| 3715 <p title="I q. 21 a. 2 arg. 2"><a name="29336"><span class= | |
| 3716 "ref">[29336] Iª q. 21 a. 2 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 3717 veritas, secundum philosophum in IV Ethic., est quaedam alia virtus | |
| 3718 a iustitia. Non ergo veritas pertinet ad rationem iustitiae.</p> | |
| 3719 <p title="I q. 21 a. 2 s. c."><a name="29337"><span class= | |
| 3720 "ref">[29337] Iª q. 21 a. 2 s. c.</span></a> Sed contra est | |
| 3721 quod in Psalmo LXXXIV dicitur, <i>misericordia et veritas | |
| 3722 obviaverunt sibi</i>; et ponitur ibi veritas pro iustitia.</p> | |
| 3723 <p title="I q. 21 a. 2 co."><a name="29338"><span class= | |
| 3724 "ref">[29338] Iª q. 21 a. 2 co.</span></a> Respondeo dicendum | |
| 3725 quod veritas consistit in adaequatione intellectus et rei, sicut | |
| 3726 supra dictum est. Intellectus autem qui est causa rei, comparatur | |
| 3727 ad ipsam sicut regula et mensura, e converso autem est de | |
| 3728 intellectu qui accipit scientiam a rebus. Quando igitur res sunt | |
| 3729 mensura et regula intellectus, veritas consistit in hoc, quod | |
| 3730 intellectus adaequatur rei, ut in nobis accidit, ex eo enim quod | |
| 3731 res est vel non est, opinio nostra et oratio vera vel falsa est. | |
| 3732 Sed quando intellectus est regula vel mensura rerum, veritas | |
| 3733 consistit in hoc, quod res adaequantur intellectui, sicut dicitur | |
| 3734 artifex facere verum opus, quando concordat arti. Sicut autem se | |
| 3735 habent artificiata ad artem, ita se habent opera iusta ad legem cui | |
| 3736 concordant. Iustitia igitur Dei, quae constituit ordinem in rebus | |
| 3737 conformem rationi sapientiae suae, quae est lex eius, convenienter | |
| 3738 veritas nominatur. Et sic etiam dicitur in nobis veritas | |
| 3739 iustitiae.</p> | |
| 3740 <p title="I q. 21 a. 2 ad 1"><a name="29339"><span class= | |
| 3741 "ref">[29339] Iª q. 21 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum ergo | |
| 3742 dicendum quod iustitia, quantum ad legem regulantem, est in ratione | |
| 3743 vel intellectu, sed quantum ad imperium, quo opera regulantur | |
| 3744 secundum legem, est in voluntate.</p> | |
| 3745 <p title="I q. 21 a. 2 ad 2"><a name="29340"><span class= | |
| 3746 "ref">[29340] Iª q. 21 a. 2 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 3747 dicendum quod veritas illa de qua loquitur philosophus ibi, est | |
| 3748 quaedam virtus per quam aliquis demonstrat se talem in dictis vel | |
| 3749 factis, qualis est. Et sic consistit in conformitate signi ad | |
| 3750 significatum, non autem in conformitate effectus ad causam et | |
| 3751 regulam, sicut de veritate iustitiae dictum est.</p> | |
| 3752 <br /> | |
| 3753 <div class="E">Articulus 3</div> | |
| 3754 <p title="I q. 21 a. 3 arg. 1"><a name="29341"><span class= | |
| 3755 "ref">[29341] Iª q. 21 a. 3 arg. 1</span></a> Ad tertium sic | |
| 3756 proceditur. Videtur quod misericordia Deo non competat. | |
| 3757 Misericordia enim est species tristitiae, ut dicit Damascenus. Sed | |
| 3758 tristitia non est in Deo. Ergo nec misericordia.</p> | |
| 3759 <p title="I q. 21 a. 3 arg. 2"><a name="29342"><span class= | |
| 3760 "ref">[29342] Iª q. 21 a. 3 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 3761 misericordia est relaxatio iustitiae. Sed Deus non potest | |
| 3762 praetermittere id quod ad iustitiam suam pertinet. Dicitur enim II | |
| 3763 ad Tim. II, <i>si non credimus, ille fidelis permanet, seipsum | |
| 3764 negare non potest</i>, negaret autem seipsum, ut dicit Glossa | |
| 3765 ibidem, si dicta sua negaret. Ergo misericordia Deo non | |
| 3766 competit.</p> | |
| 3767 <p title="I q. 21 a. 3 s. c."><a name="29343"><span class= | |
| 3768 "ref">[29343] Iª q. 21 a. 3 s. c.</span></a> Sed contra est | |
| 3769 quod dicitur in Psalmo CX, <i>miserator et misericors | |
| 3770 dominus</i>.</p> | |
| 3771 <p title="I q. 21 a. 3 co."><a name="29344"><span class= | |
| 3772 "ref">[29344] Iª q. 21 a. 3 co.</span></a> Respondeo dicendum | |
| 3773 quod misericordia est Deo maxime attribuenda, tamen secundum | |
| 3774 effectum, non secundum passionis affectum. Ad cuius evidentiam, | |
| 3775 considerandum est quod misericors dicitur aliquis quasi habens | |
| 3776 miserum cor, quia scilicet afficitur ex miseria alterius per | |
| 3777 tristitiam, ac si esset eius propria miseria. Et ex hoc sequitur | |
| 3778 quod operetur ad depellendam miseriam alterius, sicut miseriam | |
| 3779 propriam, et hic est misericordiae effectus. Tristari ergo de | |
| 3780 miseria alterius non competit Deo, sed repellere miseriam alterius, | |
| 3781 hoc maxime ei competit, ut per miseriam quemcumque defectum | |
| 3782 intelligamus. Defectus autem non tolluntur, nisi per alicuius | |
| 3783 bonitatis perfectionem, prima autem origo bonitatis Deus est, ut | |
| 3784 supra ostensum est. Sed considerandum est quod elargiri | |
| 3785 perfectiones rebus, pertinet quidem et ad bonitatem divinam, et ad | |
| 3786 iustitiam, et ad liberalitatem, et misericordiam, tamen secundum | |
| 3787 aliam et aliam rationem. Communicatio enim perfectionum, absolute | |
| 3788 considerata, pertinet ad bonitatem, ut supra ostensum est. Sed | |
| 3789 inquantum perfectiones rebus a Deo dantur secundum earum | |
| 3790 proportionem, pertinet ad iustitiam, ut dictum est supra. Inquantum | |
| 3791 vero non attribuit rebus perfectiones propter utilitatem suam, sed | |
| 3792 solum propter suam bonitatem, pertinet ad liberalitatem. Inquantum | |
| 3793 vero perfectiones datae rebus a Deo, omnem defectum expellunt, | |
| 3794 pertinet ad misericordiam.</p> | |
| 3795 <p title="I q. 21 a. 3 ad 1"><a name="29345"><span class= | |
| 3796 "ref">[29345] Iª q. 21 a. 3 ad 1</span></a> Ad primum igitur | |
| 3797 dicendum quod obiectio illa procedit de misericordia, quantum ad | |
| 3798 passionis affectum.</p> | |
| 3799 <p title="I q. 21 a. 3 ad 2"><a name="29346"><span class= | |
| 3800 "ref">[29346] Iª q. 21 a. 3 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 3801 dicendum quod Deus misericorditer agit, non quidem contra iustitiam | |
| 3802 suam faciendo, sed aliquid supra iustitiam operando, sicut si | |
| 3803 alicui cui debentur centum denarii, aliquis ducentos det de suo, | |
| 3804 tamen non contra iustitiam facit, sed liberaliter vel | |
| 3805 misericorditer operatur. Et similiter si aliquis offensam in se | |
| 3806 commissam remittat. Qui enim aliquid remittit, quodammodo donat | |
| 3807 illud, unde apostolus remissionem donationem vocat, Ephes. V, | |
| 3808 <i>donate invicem, sicut et Christus vobis donavit</i>. Ex quo | |
| 3809 patet quod misericordia non tollit iustitiam, sed est quaedam | |
| 3810 iustitiae plenitudo. Unde dicitur Iac. II, quod <i>misericordia | |
| 3811 superexaltat iudicium</i>.</p> | |
| 3812 <br /> | |
| 3813 <div class="E">Articulus 4</div> | |
| 3814 <p title="I q. 21 a. 4 arg. 1"><a name="29347"><span class= | |
| 3815 "ref">[29347] Iª q. 21 a. 4 arg. 1</span></a> Ad quartum sic | |
| 3816 proceditur. Videtur quod non in omnibus Dei operibus sit | |
| 3817 misericordia et iustitia. Quaedam enim opera Dei attribuuntur | |
| 3818 misericordiae, ut iustificatio impii, quaedam vero iustitiae, ut | |
| 3819 damnatio impiorum. Unde dicitur Iac. II, <i>iudicium sine | |
| 3820 misericordia fiet ei qui non fecerit misericordiam</i>. Non ergo in | |
| 3821 omni opere Dei apparet misericordia et iustitia.</p> | |
| 3822 <p title="I q. 21 a. 4 arg. 2"><a name="29348"><span class= | |
| 3823 "ref">[29348] Iª q. 21 a. 4 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 3824 apostolus, ad Rom. XV, conversionem Iudaeorum attribuit iustitiae | |
| 3825 et veritati; conversionem autem gentium, misericordiae. Ergo non in | |
| 3826 quolibet opere Dei est iustitia et misericordia.</p> | |
| 3827 <p title="I q. 21 a. 4 arg. 3"><a name="29349"><span class= | |
| 3828 "ref">[29349] Iª q. 21 a. 4 arg. 3</span></a> Praeterea, multi | |
| 3829 iusti in hoc mundo affliguntur. Hoc autem est iniustum. Non ergo in | |
| 3830 omni opere Dei est iustitia et misericordia.</p> | |
| 3831 <p title="I q. 21 a. 4 arg. 4"><a name="29350"><span class= | |
| 3832 "ref">[29350] Iª q. 21 a. 4 arg. 4</span></a> Praeterea, | |
| 3833 iustitiae est reddere debitum, misericordiae autem sublevare | |
| 3834 miseriam, et sic tam iustitia quam misericordia aliquid | |
| 3835 praesupponit in suo opere. Sed creatio nihil praesupponit. Ergo in | |
| 3836 creatione neque misericordia est, neque iustitia.</p> | |
| 3837 <p title="I q. 21 a. 4 s. c."><a name="29351"><span class= | |
| 3838 "ref">[29351] Iª q. 21 a. 4 s. c.</span></a> Sed contra est | |
| 3839 quod dicitur in Psalmo XXIV, <i>omnes viae domini misericordia et | |
| 3840 veritas</i>.</p> | |
| 3841 <p title="I q. 21 a. 4 co."><a name="29352"><span class= | |
| 3842 "ref">[29352] Iª q. 21 a. 4 co.</span></a> Respondeo dicendum | |
| 3843 quod necesse est quod in quolibet opere Dei misericordia et veritas | |
| 3844 inveniantur; si tamen misericordia pro remotione cuiuscumque | |
| 3845 defectus accipiatur; quamvis non omnis defectus proprie possit dici | |
| 3846 miseria, sed solum defectus rationalis naturae, quam contingit esse | |
| 3847 felicem; nam miseria felicitati opponitur. Huius autem necessitatis | |
| 3848 ratio est, quia, cum debitum quod ex divina iustitia redditur, sit | |
| 3849 vel debitum Deo, vel debitum alicui creaturae, neutrum potest in | |
| 3850 aliquo opere Dei praetermitti. Non enim potest facere aliquid Deus, | |
| 3851 quod non sit conveniens sapientiae et bonitati ipsius; secundum | |
| 3852 quem modum diximus aliquid esse debitum Deo. Similiter etiam | |
| 3853 quidquid in rebus creatis facit, secundum convenientem ordinem et | |
| 3854 proportionem facit; in quo consistit ratio iustitiae. Et sic | |
| 3855 oportet in omni opere Dei esse iustitiam. Opus autem divinae | |
| 3856 iustitiae semper praesupponit opus misericordiae, et in eo | |
| 3857 fundatur. Creaturae enim non debetur aliquid, nisi propter aliquid | |
| 3858 in eo praeexistens, vel praeconsideratum, et rursus, si illud | |
| 3859 creaturae debetur, hoc erit propter aliquid prius. Et cum non sit | |
| 3860 procedere in infinitum, oportet devenire ad aliquid quod ex sola | |
| 3861 bonitate divinae voluntatis dependeat, quae est ultimus finis. | |
| 3862 Utpote si dicamus quod habere manus debitum est homini propter | |
| 3863 animam rationalem; animam vero rationalem habere, ad hoc quod sit | |
| 3864 homo; hominem vero esse, propter divinam bonitatem. Et sic in | |
| 3865 quolibet opere Dei apparet misericordia, quantum ad primam radicem | |
| 3866 eius. Cuius virtus salvatur in omnibus consequentibus; et etiam | |
| 3867 vehementius in eis operatur, sicut causa primaria vehementius | |
| 3868 influit quam causa secunda. Et propter hoc etiam ea quae alicui | |
| 3869 creaturae debentur, Deus, ex abundantia suae bonitatis, largius | |
| 3870 dispensat quam exigat proportio rei. Minus enim est quod sufficeret | |
| 3871 ad conservandum ordinem iustitiae, quam quod divina bonitas | |
| 3872 confert, quae omnem proportionem creaturae excedit.</p> | |
| 3873 <p title="I q. 21 a. 4 ad 1"><a name="29353"><span class= | |
| 3874 "ref">[29353] Iª q. 21 a. 4 ad 1</span></a> Ad primum ergo | |
| 3875 dicendum quod quaedam opera attribuuntur iustitiae et quaedam | |
| 3876 misericordiae, quia in quibusdam vehementius apparet iustitia, in | |
| 3877 quibusdam misericordia. Et tamen in damnatione reproborum apparet | |
| 3878 misericordia, non quidem totaliter relaxans, sed aliqualiter | |
| 3879 allevians, dum punit citra condignum. Et in iustificatione impii | |
| 3880 apparet iustitia, dum culpas relaxat propter dilectionem, quam | |
| 3881 tamen ipse misericorditer infundit, sicut de Magdalena legitur, | |
| 3882 Luc. VII, <i>dimissa sunt ei peccata multa, quoniam dilexit | |
| 3883 multum</i>.</p> | |
| 3884 <p title="I q. 21 a. 4 ad 2"><a name="29354"><span class= | |
| 3885 "ref">[29354] Iª q. 21 a. 4 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 3886 dicendum quod iustitia et misericordia Dei apparet in conversione | |
| 3887 Iudaeorum et gentium, sed aliqua ratio iustitiae apparet in | |
| 3888 conversione Iudaeorum, quae non apparet in conversione gentium, | |
| 3889 sicut quod salvati sunt propter promissiones patribus factas.</p> | |
| 3890 <p title="I q. 21 a. 4 ad 3"><a name="29355"><span class= | |
| 3891 "ref">[29355] Iª q. 21 a. 4 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 3892 dicendum quod in hoc etiam quod iusti puniuntur in hoc mundo, | |
| 3893 apparet iustitia et misericordia; inquantum per huiusmodi | |
| 3894 afflictiones aliqua levia in eis purgantur, et ab affectu | |
| 3895 terrenorum in Deum magis eriguntur; secundum illud Gregorii, | |
| 3896 <i>mala quae in hoc mundo nos premunt, ad Deum nos ire | |
| 3897 compellunt</i>.</p> | |
| 3898 <p title="I q. 21 a. 4 ad 4"><a name="29356"><span class= | |
| 3899 "ref">[29356] Iª q. 21 a. 4 ad 4</span></a> Ad quartum | |
| 3900 dicendum quod, licet creationi non praesupponatur aliquid in rerum | |
| 3901 natura, praesupponitur tamen aliquid in Dei cognitione. Et secundum | |
| 3902 hoc etiam salvatur ibi ratio iustitiae, inquantum res in esse | |
| 3903 producitur, secundum quod convenit divinae sapientiae et bonitati. | |
| 3904 Et salvatur quodammodo ratio misericordiae, inquantum res de non | |
| 3905 esse in esse mutatur.</p> | |
| 3906 <br /> | |
| 3907 <div class="D">Quaestio 22</div> | |
| 3908 <div class="G">Prooemium</div> | |
| 3909 <p title="I q. 22 pr."><a name="29357"><span class="ref">[29357] | |
| 3910 Iª q. 22 pr.</span></a> Consideratis autem his quae ad | |
| 3911 voluntatem absolute pertinent, procedendum est ad ea quae | |
| 3912 respiciunt simul intellectum et voluntatem. Huiusmodi autem est | |
| 3913 providentia quidem respectu omnium; praedestinatio vero et | |
| 3914 reprobatio, et quae ad haec consequuntur, respectu hominum | |
| 3915 specialiter, in ordine ad aeternam salutem. Nam et post morales | |
| 3916 virtutes, in scientia morali, consideratur de prudentia, ad quam | |
| 3917 providentia pertinere videtur. Circa providentiam autem Dei | |
| 3918 quaeruntur quatuor. Primo, utrum Deo conveniat providentia. | |
| 3919 Secundo, utrum omnia divinae providentiae subsint. Tertio, utrum | |
| 3920 divina providentia immediate sit de omnibus. Quarto, utrum | |
| 3921 providentia divina imponat necessitatem rebus provisis.</p> | |
| 3922 <br /> | |
| 3923 <div class="E">Articulus 1</div> | |
| 3924 <p title="I q. 22 a. 1 arg. 1"><a name="29358"><span class= | |
| 3925 "ref">[29358] Iª q. 22 a. 1 arg. 1</span></a> Ad primum sic | |
| 3926 proceditur. Videtur quod providentia Deo non conveniat. Providentia | |
| 3927 enim, secundum Tullium, est pars prudentiae. Prudentia autem, cum | |
| 3928 sit bene consiliativa, secundum philosophum in VI Ethic., Deo | |
| 3929 competere non potest, qui nullum dubium habet, unde eum consiliari | |
| 3930 oporteat. Ergo providentia Deo non competit.</p> | |
| 3931 <p title="I q. 22 a. 1 arg. 2"><a name="29359"><span class= | |
| 3932 "ref">[29359] Iª q. 22 a. 1 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 3933 quidquid est in Deo, est aeternum. Sed providentia non est aliquid | |
| 3934 aeternum, est enim circa existentia, quae non sunt aeterna, | |
| 3935 secundum Damascenum. Ergo providentia non est in Deo.</p> | |
| 3936 <p title="I q. 22 a. 1 arg. 3"><a name="29360"><span class= | |
| 3937 "ref">[29360] Iª q. 22 a. 1 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 3938 nullum compositum est in Deo. Sed providentia videtur esse aliquid | |
| 3939 compositum, quia includit in se voluntatem et intellectum. Ergo | |
| 3940 providentia non est in Deo.</p> | |
| 3941 <p title="I q. 22 a. 1 s. c."><a name="29361"><span class= | |
| 3942 "ref">[29361] Iª q. 22 a. 1 s. c.</span></a> Sed contra est | |
| 3943 quod dicitur Sap. XIV, <i>tu autem, pater, gubernas omnia | |
| 3944 providentia</i>.</p> | |
| 3945 <p title="I q. 22 a. 1 co."><a name="29362"><span class= | |
| 3946 "ref">[29362] Iª q. 22 a. 1 co.</span></a> Respondeo dicendum | |
| 3947 quod necesse est ponere providentiam in Deo. Omne enim bonum quod | |
| 3948 est in rebus, a Deo creatum est, ut supra ostensum est. In rebus | |
| 3949 autem invenitur bonum, non solum quantum ad substantiam rerum, sed | |
| 3950 etiam quantum ad ordinem earum in finem, et praecipue in finem | |
| 3951 ultimum, qui est bonitas divina, ut supra habitum est. Hoc igitur | |
| 3952 bonum ordinis in rebus creatis existens, a Deo creatum est. Cum | |
| 3953 autem Deus sit causa rerum per suum intellectum, et sic cuiuslibet | |
| 3954 sui effectus oportet rationem in ipso praeexistere, ut ex | |
| 3955 superioribus patet; necesse est quod ratio ordinis rerum in finem | |
| 3956 in mente divina praeexistat. Ratio autem ordinandorum in finem, | |
| 3957 proprie providentia est. Est enim principalis pars prudentiae, ad | |
| 3958 quam aliae duae partes ordinantur, scilicet memoria praeteritorum, | |
| 3959 et intelligentia praesentium; prout ex praeteritis memoratis, et | |
| 3960 praesentibus intellectis, coniectamus de futuris providendis. | |
| 3961 Prudentiae autem proprium est, secundum philosophum in VI Ethic., | |
| 3962 ordinare alia in finem; sive respectu sui ipsius, sicut dicitur | |
| 3963 homo prudens, qui bene ordinat actus suos ad finem vitae suae; sive | |
| 3964 respectu aliorum sibi subiectorum in familia vel civitate vel | |
| 3965 regno, secundum quem modum dicitur Matt. XXIV, <i>fidelis servus et | |
| 3966 prudens, quem constituit dominus super familiam suam</i>. Secundum | |
| 3967 quem modum prudentia vel providentia Deo convenire potest, nam in | |
| 3968 ipso Deo nihil est in finem ordinabile, cum ipse sit finis ultimus. | |
| 3969 Ipsa igitur ratio ordinis rerum in finem, providentia in Deo | |
| 3970 nominatur. Unde Boetius, IV de Consol., dicit quod <i>providentia | |
| 3971 est ipsa divina ratio in summo omnium principe constituta, quae | |
| 3972 cuncta disponit</i>. Dispositio autem potest dici tam ratio ordinis | |
| 3973 rerum in finem, quam ratio ordinis partium in toto.</p> | |
| 3974 <p title="I q. 22 a. 1 ad 1"><a name="29363"><span class= | |
| 3975 "ref">[29363] Iª q. 22 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum ergo | |
| 3976 dicendum quod, secundum philosophum in VI Ethic., prudentia proprie | |
| 3977 est praeceptiva eorum, de quibus eubulia recte consiliatur, et | |
| 3978 synesis recte iudicat. Unde, licet consiliari non competat Deo, | |
| 3979 secundum quod consilium est inquisitio de rebus dubiis; tamen | |
| 3980 praecipere de ordinandis in finem, quorum rectam rationem habet, | |
| 3981 competit Deo, secundum illud Psalmi, <i>praeceptum posuit, et non | |
| 3982 praeteribit</i>. Et secundum hoc competit Deo ratio prudentiae et | |
| 3983 providentiae. Quamvis etiam dici possit, quod ipsa ratio rerum | |
| 3984 agendarum consilium in Deo dicitur; non propter inquisitionem, sed | |
| 3985 propter certitudinem cognitionis, ad quam consiliantes inquirendo | |
| 3986 perveniunt. Unde dicitur Ephes. I, <i>qui operatur omnia secundum | |
| 3987 consilium voluntatis suae</i>.</p> | |
| 3988 <p title="I q. 22 a. 1 ad 2"><a name="29364"><span class= | |
| 3989 "ref">[29364] Iª q. 22 a. 1 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 3990 dicendum quod ad curam duo pertinent, scilicet ratio ordinis, quae | |
| 3991 dicitur providentia et dispositio; et executio ordinis, quae | |
| 3992 dicitur gubernatio. Quorum primum est aeternum, secundum | |
| 3993 temporale.</p> | |
| 3994 <p title="I q. 22 a. 1 ad 3"><a name="29365"><span class= | |
| 3995 "ref">[29365] Iª q. 22 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 3996 dicendum quod providentia est in intellectu, sed praesupponit | |
| 3997 voluntatem finis, nullus enim praecipit de agendis propter finem, | |
| 3998 nisi velit finem. Unde et prudentia praesupponit virtutes morales, | |
| 3999 per quas appetitus se habet ad bonum, ut dicitur in VI Ethic. Et | |
| 4000 tamen si providentia ex aequali respiceret voluntatem et | |
| 4001 intellectum divinum, hoc esset absque detrimento divinae | |
| 4002 simplicitatis; cum voluntas et intellectus in Deo sint idem, ut | |
| 4003 supra dictum est.</p> | |
| 4004 <br /> | |
| 4005 <div class="E">Articulus 2</div> | |
| 4006 <p title="I q. 22 a. 2 arg. 1"><a name="29366"><span class= | |
| 4007 "ref">[29366] Iª q. 22 a. 2 arg. 1</span></a> Ad secundum sic | |
| 4008 proceditur. Videtur quod non omnia sint subiecta divinae | |
| 4009 providentiae. Nullum enim provisum est fortuitum. Si ergo omnia | |
| 4010 sunt provisa a Deo, nihil erit fortuitum, et sic perit casus et | |
| 4011 fortuna. Quod est contra communem opinionem.</p> | |
| 4012 <p title="I q. 22 a. 2 arg. 2"><a name="29367"><span class= | |
| 4013 "ref">[29367] Iª q. 22 a. 2 arg. 2</span></a> Praeterea, omnis | |
| 4014 sapiens provisor excludit defectum et malum, quantum potest, ab his | |
| 4015 quorum curam gerit. Videmus autem multa mala in rebus esse. Aut | |
| 4016 igitur Deus non potest ea impedire, et sic non est omnipotens, aut | |
| 4017 non de omnibus curam habet.</p> | |
| 4018 <p title="I q. 22 a. 2 arg. 3"><a name="29368"><span class= | |
| 4019 "ref">[29368] Iª q. 22 a. 2 arg. 3</span></a> Praeterea, quae | |
| 4020 ex necessitate eveniunt, providentiam seu prudentiam non requirunt, | |
| 4021 unde, secundum philosophum in VI Ethic., prudentia est recta ratio | |
| 4022 contingentium, de quibus est consilium et electio. Cum igitur multa | |
| 4023 in rebus ex necessitate eveniant, non omnia providentiae | |
| 4024 subduntur.</p> | |
| 4025 <p title="I q. 22 a. 2 arg. 4"><a name="29369"><span class= | |
| 4026 "ref">[29369] Iª q. 22 a. 2 arg. 4</span></a> Praeterea, | |
| 4027 quicumque dimittitur sibi, non subest providentiae alicuius | |
| 4028 gubernantis. Sed homines sibi ipsis dimittuntur a Deo, secundum | |
| 4029 illud Eccli. XV, <i>Deus ab initio constituit hominem, et reliquit | |
| 4030 eum in manu consilii sui</i>; et specialiter mali, secundum illud, | |
| 4031 <i>dimisit illos secundum desideria cordis eorum</i>. Non igitur | |
| 4032 omnia divinae providentiae subsunt.</p> | |
| 4033 <p title="I q. 22 a. 2 arg. 5"><a name="29370"><span class= | |
| 4034 "ref">[29370] Iª q. 22 a. 2 arg. 5</span></a> Praeterea, | |
| 4035 apostolus, I Cor. IX, dicit quod <i>non est Deo cura de bobus</i>, | |
| 4036 et eadem ratione, de aliis creaturis irrationalibus. Non igitur | |
| 4037 omnia subsunt divinae providentiae.</p> | |
| 4038 <p title="I q. 22 a. 2 s. c."><a name="29371"><span class= | |
| 4039 "ref">[29371] Iª q. 22 a. 2 s. c.</span></a> Sed contra est | |
| 4040 quod dicitur Sap. VIII, de divina sapientia, quod <i>attingit a | |
| 4041 fine usque ad finem fortiter, et disponit omnia suaviter</i>.</p> | |
| 4042 <p title="I q. 22 a. 2 co."><a name="29372"><span class= | |
| 4043 "ref">[29372] Iª q. 22 a. 2 co.</span></a> Respondeo dicendum | |
| 4044 quod quidam totaliter providentiam negaverunt, sicut Democritus et | |
| 4045 Epicurei, ponentes mundum factum esse casu. Quidam vero posuerunt | |
| 4046 incorruptibilia tantum providentiae subiacere; corruptibilia vero, | |
| 4047 non secundum individua, sed secundum species; sic enim | |
| 4048 incorruptibilia sunt. Ex quorum persona dicitur Iob XXII, <i>nubes | |
| 4049 latibulum eius, et circa cardines caeli perambulat, neque nostra | |
| 4050 considerat</i>. A corruptibilium autem generalitate excepit Rabbi | |
| 4051 Moyses homines, propter splendorem intellectus, quem participant, | |
| 4052 in aliis autem individuis corruptibilibus, aliorum opinionem est | |
| 4053 secutus. Sed necesse est dicere omnia divinae providentiae | |
| 4054 subiacere, non in universali tantum, sed etiam in singulari. Quod | |
| 4055 sic patet. Cum enim omne agens agat propter finem, tantum se | |
| 4056 extendit ordinatio effectuum in finem, quantum se extendit | |
| 4057 causalitas primi agentis. Ex hoc enim contingit in operibus | |
| 4058 alicuius agentis aliquid provenire non ad finem ordinatum, quia | |
| 4059 effectus ille consequitur ex aliqua alia causa, praeter intentionem | |
| 4060 agentis. Causalitas autem Dei, qui est primum agens, se extendit | |
| 4061 usque ad omnia entia, non solum quantum ad principia speciei, sed | |
| 4062 etiam quantum ad individualia principia, non solum | |
| 4063 incorruptibilium, sed etiam corruptibilium. Unde necesse est omnia | |
| 4064 quae habent quocumque modo esse, ordinata esse a Deo in finem, | |
| 4065 secundum illud apostoli, ad Rom. XIII, <i>quae a Deo sunt, ordinata | |
| 4066 sunt</i>. Cum ergo nihil aliud sit Dei providentia quam ratio | |
| 4067 ordinis rerum in finem, ut dictum est, necesse est omnia, inquantum | |
| 4068 participant esse, intantum subdi divinae providentiae. Similiter | |
| 4069 etiam supra ostensum est quod Deus omnia cognoscit, et universalia | |
| 4070 et particularia. Et cum cognitio eius comparetur ad res sicut | |
| 4071 cognitio artis ad artificiata, ut supra dictum est, necesse est | |
| 4072 quod omnia supponantur suo ordini, sicut omnia artificiata | |
| 4073 subduntur ordini artis.</p> | |
| 4074 <p title="I q. 22 a. 2 ad 1"><a name="29373"><span class= | |
| 4075 "ref">[29373] Iª q. 22 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum ergo | |
| 4076 dicendum quod aliter est de causa universali, et de causa | |
| 4077 particulari. Ordinem enim causae particularis aliquid potest exire, | |
| 4078 non autem ordinem causae universalis. Non enim subducitur aliquid | |
| 4079 ab ordine causae particularis, nisi per aliquam aliam causam | |
| 4080 particularem impedientem, sicut lignum impeditur a combustione per | |
| 4081 actionem aquae. Unde, cum omnes causae particulares concludantur | |
| 4082 sub universali causa, impossibile est aliquem effectum ordinem | |
| 4083 causae universalis effugere. Inquantum igitur aliquis effectus | |
| 4084 ordinem alicuius causae particularis effugit, dicitur esse casuale | |
| 4085 vel fortuitum, respectu causae particularis, sed respectu causae | |
| 4086 universalis, a cuius ordine subtrahi non potest, dicitur esse | |
| 4087 provisum. Sicut et concursus duorum servorum, licet sit casualis | |
| 4088 quantum ad eos, est tamen provisus a domino, qui eos scienter sic | |
| 4089 ad unum locum mittit, ut unus de alio nesciat.</p> | |
| 4090 <p title="I q. 22 a. 2 ad 2"><a name="29374"><span class= | |
| 4091 "ref">[29374] Iª q. 22 a. 2 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 4092 dicendum quod aliter de eo est qui habet curam alicuius | |
| 4093 particularis, et de provisore universali. Quia provisor | |
| 4094 particularis excludit defectum ab eo quod eius curae subditur, | |
| 4095 quantum potest, sed provisor universalis permittit aliquem defectum | |
| 4096 in aliquo particulari accidere, ne impediatur bonum totius. Unde | |
| 4097 corruptiones et defectus in rebus naturalibus, dicuntur esse contra | |
| 4098 naturam particularem; sed tamen sunt de intentione naturae | |
| 4099 universalis, inquantum defectus unius cedit in bonum alterius, vel | |
| 4100 etiam totius universi; nam corruptio unius est generatio alterius, | |
| 4101 per quam species conservatur. Cum igitur Deus sit universalis | |
| 4102 provisor totius entis, ad ipsius providentiam pertinet ut permittat | |
| 4103 quosdam defectus esse in aliquibus particularibus rebus, ne | |
| 4104 impediatur bonum universi perfectum. Si enim omnia mala | |
| 4105 impedirentur, multa bona deessent universo, non enim esset vita | |
| 4106 leonis, si non esset occisio animalium; nec esset patientia | |
| 4107 martyrum, si non esset persecutio tyrannorum. Unde dicit Augustinus | |
| 4108 in Enchirid. <i>Deus omnipotens nullo modo sineret malum aliquod | |
| 4109 esse in operibus suis, nisi usque adeo esset omnipotens et bonus, | |
| 4110 ut bene faceret etiam de malo</i>. Ex his autem duabus rationibus | |
| 4111 quas nunc solvimus, videntur moti fuisse, qui divinae providentiae | |
| 4112 subtraxerunt corruptibilia, in quibus inveniuntur casualia et | |
| 4113 mala.</p> | |
| 4114 <p title="I q. 22 a. 2 ad 3"><a name="29375"><span class= | |
| 4115 "ref">[29375] Iª q. 22 a. 2 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 4116 dicendum quod homo non est institutor naturae, sed utitur in | |
| 4117 operibus artis et virtutis, ad suum usum, rebus naturalibus. Unde | |
| 4118 providentia humana non se extendit ad necessaria, quae ex natura | |
| 4119 proveniunt. Ad quae tamen se extendit providentia Dei, qui est | |
| 4120 auctor naturae. Et ex hac ratione videntur moti fuisse, qui cursum | |
| 4121 rerum naturalium subtraxerunt divinae providentiae, attribuentes | |
| 4122 ipsum necessitati materiae; ut Democritus, et alii naturales | |
| 4123 antiqui.</p> | |
| 4124 <p title="I q. 22 a. 2 ad 4"><a name="29376"><span class= | |
| 4125 "ref">[29376] Iª q. 22 a. 2 ad 4</span></a> Ad quartum | |
| 4126 dicendum quod in hoc quod dicitur Deum hominem sibi reliquisse, non | |
| 4127 excluditur homo a divina providentia, sed ostenditur quod non | |
| 4128 praefigitur ei virtus operativa determinata ad unum, sicut rebus | |
| 4129 naturalibus; quae aguntur tantum, quasi ab altero directae in | |
| 4130 finem, non autem seipsa agunt, quasi se dirigentia in finem, ut | |
| 4131 creaturae rationales per liberum arbitrium, quo consiliantur et | |
| 4132 eligunt. Unde signanter dicit, <i>in manu consilii sui</i>. Sed | |
| 4133 quia ipse actus liberi arbitrii reducitur in Deum sicut in causam, | |
| 4134 necesse est ut ea quae ex libero arbitrio fiunt, divinae | |
| 4135 providentiae subdantur, providentia enim hominis continetur sub | |
| 4136 providentia Dei, sicut causa particularis sub causa universali. | |
| 4137 Hominum autem iustorum quodam excellentiori modo Deus habet | |
| 4138 providentiam quam impiorum, inquantum non permittit contra eos | |
| 4139 evenire aliquid, quod finaliter impediat salutem eorum, nam | |
| 4140 <i>diligentibus Deum omnia cooperantur in bonum</i>, ut dicitur | |
| 4141 Rom. VIII. Sed ex hoc ipso quod impios non retrahit a malo culpae, | |
| 4142 dicitur eos dimittere. Non tamen ita, quod totaliter ab eius | |
| 4143 providentia excludantur, alioquin in nihilum deciderent, nisi per | |
| 4144 eius providentiam conservarentur. Et ex hac ratione videtur motus | |
| 4145 fuisse Tullius, qui res humanas, de quibus consiliamur, divinae | |
| 4146 providentiae subtraxit.</p> | |
| 4147 <p title="I q. 22 a. 2 ad 5"><a name="29377"><span class= | |
| 4148 "ref">[29377] Iª q. 22 a. 2 ad 5</span></a> Ad quintum | |
| 4149 dicendum quod, quia creatura rationalis habet per liberum arbitrium | |
| 4150 dominium sui actus, ut dictum est, speciali quodam modo subditur | |
| 4151 divinae providentiae; ut scilicet ei imputetur aliquid ad culpam | |
| 4152 vel ad meritum, et reddatur ei aliquid ut poena vel praemium. Et | |
| 4153 quantum ad hoc curam Dei apostolus a bobus removet. Non tamen ita | |
| 4154 quod individua irrationalium creaturarum ad Dei providentiam non | |
| 4155 pertineant, ut Rabbi Moyses existimavit.</p> | |
| 4156 <br /> | |
| 4157 <div class="E">Articulus 3</div> | |
| 4158 <p title="I q. 22 a. 3 arg. 1"><a name="29378"><span class= | |
| 4159 "ref">[29378] Iª q. 22 a. 3 arg. 1</span></a> Ad tertium sic | |
| 4160 proceditur. Videtur quod Deus non immediate omnibus provideat. | |
| 4161 Quidquid enim est dignitatis, Deo est attribuendum. Sed ad | |
| 4162 dignitatem alicuius regis pertinet, quod habeat ministros, quibus | |
| 4163 mediantibus subditis provideat. Ergo multo magis Deus non immediate | |
| 4164 omnibus providet.</p> | |
| 4165 <p title="I q. 22 a. 3 arg. 2"><a name="29379"><span class= | |
| 4166 "ref">[29379] Iª q. 22 a. 3 arg. 2</span></a> Praeterea, ad | |
| 4167 providentiam pertinet res in finem ordinare. Finis autem cuiuslibet | |
| 4168 rei est eius perfectio et bonum. Ad quamlibet autem causam pertinet | |
| 4169 effectum suum perducere ad bonum. Quaelibet igitur causa agens est | |
| 4170 causa effectus providentiae. Si igitur Deus omnibus immediate | |
| 4171 providet, subtrahuntur omnes causae secundae.</p> | |
| 4172 <p title="I q. 22 a. 3 arg. 3"><a name="29380"><span class= | |
| 4173 "ref">[29380] Iª q. 22 a. 3 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 4174 Augustinus dicit, in Enchirid., quod <i>melius est quaedam nescire | |
| 4175 quam scire, ut vilia</i>, et idem dicit philosophus, in XII | |
| 4176 Metaphys. Sed omne quod est melius, Deo est attribuendum. Ergo Deus | |
| 4177 non habet immediate providentiam quorundam vilium et malorum.</p> | |
| 4178 <p title="I q. 22 a. 3 s. c."><a name="29381"><span class= | |
| 4179 "ref">[29381] Iª q. 22 a. 3 s. c.</span></a> Sed contra est | |
| 4180 quod dicitur Iob XXXIV, <i>quem constituit alium super terram? Aut | |
| 4181 quem posuit super orbem quem fabricatus est?</i> Super quo dicit | |
| 4182 Gregorius, <i>mundum per seipsum regit, quem per seipsum | |
| 4183 condidit</i>.</p> | |
| 4184 <p title="I q. 22 a. 3 co."><a name="29382"><span class= | |
| 4185 "ref">[29382] Iª q. 22 a. 3 co.</span></a> Respondeo dicendum | |
| 4186 quod ad providentiam duo pertinent, scilicet ratio ordinis rerum | |
| 4187 provisarum in finem; et executio huius ordinis, quae gubernatio | |
| 4188 dicitur. Quantum igitur ad primum horum, Deus immediate omnibus | |
| 4189 providet. Quia in suo intellectu habet rationem omnium, etiam | |
| 4190 minimorum, et quascumque causas aliquibus effectibus praefecit, | |
| 4191 dedit eis virtutem ad illos effectus producendos. Unde oportet quod | |
| 4192 ordinem illorum effectuum in sua ratione praehabuerit. Quantum | |
| 4193 autem ad secundum, sunt aliqua media divinae providentiae. Quia | |
| 4194 inferiora gubernat per superiora; non propter defectum suae | |
| 4195 virtutis, sed propter abundantiam suae bonitatis, ut dignitatem | |
| 4196 causalitatis etiam creaturis communicet. Et secundum hoc excluditur | |
| 4197 opinio Platonis, quam narrat Gregorius Nyssenus, triplicem | |
| 4198 providentiam ponentis. Quarum prima est summi Dei, qui primo et | |
| 4199 principaliter providet rebus spiritualibus; et consequenter toti | |
| 4200 mundo, quantum ad genera, species et causas universales. Secunda | |
| 4201 vero providentia est, qua providetur singularibus generabilium et | |
| 4202 corruptibilium, et hanc attribuit diis qui circumeunt caelos, idest | |
| 4203 substantiis separatis, quae movent corpora caelestia circulariter. | |
| 4204 Tertia vero providentia est rerum humanarum, quam attribuebat | |
| 4205 Daemonibus, quos Platonici ponebant medios inter nos et deos, ut | |
| 4206 narrat Augustinus IX de Civ. Dei.</p> | |
| 4207 <p title="I q. 22 a. 3 ad 1"><a name="29383"><span class= | |
| 4208 "ref">[29383] Iª q. 22 a. 3 ad 1</span></a> Ad primum ergo | |
| 4209 dicendum quod habere ministros executores suae providentiae, | |
| 4210 pertinet ad dignitatem regis, sed quod non habeat rationem eorum | |
| 4211 quae per eos agenda sunt, est ex defectu ipsius. Omnis enim | |
| 4212 scientia operativa tanto perfectior est, quanto magis particularia | |
| 4213 considerat, in quibus est actus.</p> | |
| 4214 <p title="I q. 22 a. 3 ad 2"><a name="29384"><span class= | |
| 4215 "ref">[29384] Iª q. 22 a. 3 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 4216 dicendum quod per hoc quod Deus habet immediate providentiam de | |
| 4217 rebus omnibus, non excluduntur causae secundae, quae sunt | |
| 4218 executrices huius ordinis, ut ex supra dictis patet.</p> | |
| 4219 <p title="I q. 22 a. 3 ad 3"><a name="29385"><span class= | |
| 4220 "ref">[29385] Iª q. 22 a. 3 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 4221 dicendum quod nobis melius est non cognoscere mala et vilia, | |
| 4222 inquantum per ea impedimur a consideratione meliorum, quia non | |
| 4223 possumus simul multa intelligere, et inquantum cogitatio malorum | |
| 4224 pervertit interdum voluntatem in malum. Sed hoc non habet locum in | |
| 4225 Deo, qui simul omnia uno intuitu videt, et cuius voluntas ad malum | |
| 4226 flecti non potest.</p> | |
| 4227 <br /> | |
| 4228 <div class="E">Articulus 4</div> | |
| 4229 <p title="I q. 22 a. 4 arg. 1"><a name="29386"><span class= | |
| 4230 "ref">[29386] Iª q. 22 a. 4 arg. 1</span></a> Ad quartum sic | |
| 4231 proceditur. Videtur quod divina providentia necessitatem rebus | |
| 4232 provisis imponat. Omnis enim effectus qui habet aliquam causam per | |
| 4233 se, quae iam est vel fuit, ad quam de necessitate sequitur, | |
| 4234 provenit ex necessitate, ut philosophus probat in VI Metaphys. Sed | |
| 4235 providentia Dei, cum sit aeterna, praeexistit; et ad eam sequitur | |
| 4236 effectus de necessitate; non enim potest divina providentia | |
| 4237 frustrari. Ergo providentia divina necessitatem rebus provisis | |
| 4238 imponit.</p> | |
| 4239 <p title="I q. 22 a. 4 arg. 2"><a name="29387"><span class= | |
| 4240 "ref">[29387] Iª q. 22 a. 4 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 4241 unusquisque provisor stabilit opus suum quantum potest, ne | |
| 4242 deficiat. Sed Deus est summe potens. Ergo necessitatis firmitatem | |
| 4243 rebus a se provisis tribuit.</p> | |
| 4244 <p title="I q. 22 a. 4 arg. 3"><a name="29388"><span class= | |
| 4245 "ref">[29388] Iª q. 22 a. 4 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 4246 Boetius dicit, IV de Consol., quod fatum, <i>ab immobilis | |
| 4247 providentiae proficiscens exordiis, actus fortunasque hominum | |
| 4248 indissolubili causarum connexione constringit</i>. Videtur ergo | |
| 4249 quod providentia necessitatem rebus provisis imponat.</p> | |
| 4250 <p title="I q. 22 a. 4 s. c."><a name="29389"><span class= | |
| 4251 "ref">[29389] Iª q. 22 a. 4 s. c.</span></a> Sed contra est | |
| 4252 quod dicit Dionysius, IV cap. de Div. Nom., quod <i>corrumpere | |
| 4253 naturam non est providentiae</i>. Hoc autem habet quarundam rerum | |
| 4254 natura, quod sint contingentia. Non igitur divina providentia | |
| 4255 necessitatem rebus imponit, contingentiam excludens.</p> | |
| 4256 <p title="I q. 22 a. 4 co."><a name="29390"><span class= | |
| 4257 "ref">[29390] Iª q. 22 a. 4 co.</span></a> Respondeo dicendum | |
| 4258 quod providentia divina quibusdam rebus necessitatem imponit, non | |
| 4259 autem omnibus, ut quidam crediderunt. Ad providentiam enim pertinet | |
| 4260 ordinare res in finem. Post bonitatem autem divinam, quae est finis | |
| 4261 a rebus separatus, principale bonum in ipsis rebus existens, est | |
| 4262 perfectio universi, quae quidem non esset, si non omnes gradus | |
| 4263 essendi invenirentur in rebus. Unde ad divinam providentiam | |
| 4264 pertinet omnes gradus entium producere. Et ideo quibusdam | |
| 4265 effectibus praeparavit causas necessarias, ut necessario evenirent; | |
| 4266 quibusdam vero causas contingentes, ut evenirent contingenter, | |
| 4267 secundum conditionem proximarum causarum.</p> | |
| 4268 <p title="I q. 22 a. 4 ad 1"><a name="29391"><span class= | |
| 4269 "ref">[29391] Iª q. 22 a. 4 ad 1</span></a> Ad primum ergo | |
| 4270 dicendum quod effectus divinae providentiae non solum est aliquid | |
| 4271 evenire quocumque modo; sed aliquid evenire vel contingenter vel | |
| 4272 necessario. Et ideo evenit infallibiliter et necessario, quod | |
| 4273 divina providentia disponit evenire infallibiliter et necessario, | |
| 4274 et evenit contingenter, quod divinae providentiae ratio habet ut | |
| 4275 contingenter eveniat.</p> | |
| 4276 <p title="I q. 22 a. 4 ad 2"><a name="29392"><span class= | |
| 4277 "ref">[29392] Iª q. 22 a. 4 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 4278 dicendum quod in hoc est immobilis et certus divinae providentiae | |
| 4279 ordo, quod ea quae ab ipso providentur, cuncta eveniunt eo modo quo | |
| 4280 ipse providet, sive necessario sive contingenter.</p> | |
| 4281 <p title="I q. 22 a. 4 ad 3"><a name="29393"><span class= | |
| 4282 "ref">[29393] Iª q. 22 a. 4 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 4283 dicendum quod indissolubilitas illa et immutabilitas quam Boetius | |
| 4284 tangit, pertinet ad certitudinem providentiae, quae non deficit a | |
| 4285 suo effectu, neque a modo eveniendi quem providit, non autem | |
| 4286 pertinet ad necessitatem effectuum. Et considerandum est quod | |
| 4287 necessarium et contingens proprie consequuntur ens, inquantum | |
| 4288 huiusmodi. Unde modus contingentiae et necessitatis cadit sub | |
| 4289 provisione Dei, qui est universalis provisor totius entis, non | |
| 4290 autem sub provisione aliquorum particularium provisorum.</p> | |
| 4291 <br /> | |
| 4292 <div class="D">Quaestio 23</div> | |
| 4293 <div class="G">Prooemium</div> | |
| 4294 <p title="I q. 23 pr."><a name="29394"><span class="ref">[29394] | |
| 4295 Iª q. 23 pr.</span></a> Post considerationem divinae | |
| 4296 providentiae, agendum est de praedestinatione, et de libro vitae. | |
| 4297 Et circa praedestinationem quaeruntur octo. Primo, utrum Deo | |
| 4298 conveniat praedestinatio. Secundo, quid sit praedestinatio; et | |
| 4299 utrum ponat aliquid in praedestinato. Tertio, utrum Deo competat | |
| 4300 reprobatio aliquorum hominum. Quarto, de comparatione | |
| 4301 praedestinationis ad electionem; utrum scilicet praedestinati | |
| 4302 eligantur. Quinto, utrum merita sint causa vel ratio | |
| 4303 praedestinationis, vel reprobationis, aut electionis. Sexto, de | |
| 4304 certitudine praedestinationis; utrum scilicet praedestinati | |
| 4305 infallibiliter salventur. Septimo, utrum numerus praedestinatorum | |
| 4306 sit certus. Octavo, utrum praedestinatio possit iuvari precibus | |
| 4307 sanctorum.</p> | |
| 4308 <br /> | |
| 4309 <div class="E">Articulus 1</div> | |
| 4310 <p title="I q. 23 a. 1 arg. 1"><a name="29395"><span class= | |
| 4311 "ref">[29395] Iª q. 23 a. 1 arg. 1</span></a> Ad primum sic | |
| 4312 proceditur. Videtur quod homines non praedestinentur a Deo. Dicit | |
| 4313 enim Damascenus, in II libro, <i>oportet cognoscere quod omnia | |
| 4314 quidem praecognoscit Deus, non autem omnia praedeterminat. | |
| 4315 Praecognoscit enim ea quae in nobis sunt; non autem praedeterminat | |
| 4316 ea</i>. Sed merita et demerita humana sunt in nobis, inquantum | |
| 4317 sumus nostrorum actuum domini per liberum arbitrium. Ea ergo quae | |
| 4318 pertinent ad meritum vel demeritum, non praedestinantur a Deo. Et | |
| 4319 sic hominum praedestinatio tollitur.</p> | |
| 4320 <p title="I q. 23 a. 1 arg. 2"><a name="29396"><span class= | |
| 4321 "ref">[29396] Iª q. 23 a. 1 arg. 2</span></a> Praeterea, omnes | |
| 4322 creaturae ordinantur ad suos fines per divinam providentiam, ut | |
| 4323 supra dictum est. Sed aliae creaturae non dicuntur praedestinari a | |
| 4324 Deo. Ergo nec homines.</p> | |
| 4325 <p title="I q. 23 a. 1 arg. 3"><a name="29397"><span class= | |
| 4326 "ref">[29397] Iª q. 23 a. 1 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 4327 Angeli sunt capaces beatitudinis, sicut et homines. Sed Angelis non | |
| 4328 competit praedestinari, ut videtur, cum in eis nunquam fuerit | |
| 4329 miseria; praedestinatio autem est propositum miserendi, ut dicit | |
| 4330 Augustinus. Ergo homines non praedestinantur.</p> | |
| 4331 <p title="I q. 23 a. 1 arg. 4"><a name="29398"><span class= | |
| 4332 "ref">[29398] Iª q. 23 a. 1 arg. 4</span></a> Praeterea, | |
| 4333 beneficia hominibus a Deo collata, per spiritum sanctum viris | |
| 4334 sanctis revelantur, secundum illud apostoli, I Cor. II, <i>nos | |
| 4335 autem non spiritum huius mundi accepimus, sed spiritum qui ex Deo | |
| 4336 est, ut sciamus quae a Deo donata sunt nobis</i>. Si ergo homines | |
| 4337 praedestinarentur a Deo, cum praedestinatio sit Dei beneficium, | |
| 4338 esset praedestinatis nota sua praedestinatio. Quod patet esse | |
| 4339 falsum.</p> | |
| 4340 <p title="I q. 23 a. 1 s. c."><a name="29399"><span class= | |
| 4341 "ref">[29399] Iª q. 23 a. 1 s. c.</span></a> Sed contra est | |
| 4342 quod dicitur Rom. VIII, <i>quos praedestinavit, hos et | |
| 4343 vocavit</i>.</p> | |
| 4344 <p title="I q. 23 a. 1 co."><a name="29400"><span class= | |
| 4345 "ref">[29400] Iª q. 23 a. 1 co.</span></a> Respondeo dicendum | |
| 4346 quod Deo conveniens est homines praedestinare. Omnia enim divinae | |
| 4347 providentiae subiacent, ut supra ostensum est. Ad providentiam | |
| 4348 autem pertinet res in finem ordinare, ut dictum est. Finis autem ad | |
| 4349 quem res creatae ordinantur a Deo, est duplex. Unus, qui excedit | |
| 4350 proportionem naturae creatae et facultatem, et hic finis est vita | |
| 4351 aeterna, quae in divina visione consistit, quae est supra naturam | |
| 4352 cuiuslibet creaturae, ut supra habitum est. Alius autem finis est | |
| 4353 naturae creatae proportionatus, quem scilicet res creata potest | |
| 4354 attingere secundum virtutem suae naturae. Ad illud autem ad quod | |
| 4355 non potest aliquid virtute suae naturae pervenire, oportet quod ab | |
| 4356 alio transmittatur; sicut sagitta a sagittante mittitur ad signum. | |
| 4357 Unde, proprie loquendo, rationalis creatura, quae est capax vitae | |
| 4358 aeternae, perducitur in ipsam quasi a Deo transmissa. Cuius quidem | |
| 4359 transmissionis ratio in Deo praeexistit; sicut et in eo est ratio | |
| 4360 ordinis omnium in finem, quam diximus esse providentiam. Ratio | |
| 4361 autem alicuius fiendi in mente actoris existens, est quaedam | |
| 4362 praeexistentia rei fiendae in eo. Unde ratio praedictae | |
| 4363 transmissionis creaturae rationalis in finem vitae aeternae, | |
| 4364 praedestinatio nominatur, nam destinare est mittere. Et sic patet | |
| 4365 quod praedestinatio, quantum ad obiecta, est quaedam pars | |
| 4366 providentiae.</p> | |
| 4367 <p title="I q. 23 a. 1 ad 1"><a name="29401"><span class= | |
| 4368 "ref">[29401] Iª q. 23 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum ergo | |
| 4369 dicendum quod Damascenus nominat praedeterminationem impositionem | |
| 4370 necessitatis; sicut est in rebus naturalibus, quae sunt | |
| 4371 praedeterminatae ad unum. Quod patet ex eo quod subdit, <i>non enim | |
| 4372 vult malitiam, neque compellit virtutem</i>. Unde praedestinatio | |
| 4373 non excluditur.</p> | |
| 4374 <p title="I q. 23 a. 1 ad 2"><a name="29402"><span class= | |
| 4375 "ref">[29402] Iª q. 23 a. 1 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 4376 dicendum quod creaturae irrationales non sunt capaces illius finis | |
| 4377 qui facultatem humanae naturae excedit. Unde non proprie dicuntur | |
| 4378 praedestinari, etsi aliquando abusive praedestinatio nominetur | |
| 4379 respectu cuiuscumque alterius finis.</p> | |
| 4380 <p title="I q. 23 a. 1 ad 3"><a name="29403"><span class= | |
| 4381 "ref">[29403] Iª q. 23 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 4382 dicendum quod praedestinari convenit Angelis, sicut et hominibus, | |
| 4383 licet nunquam fuerint miseri. Nam motus non accipit speciem a | |
| 4384 termino a quo, sed a termino ad quem, nihil enim refert, quantum ad | |
| 4385 rationem dealbationis, utrum ille qui dealbatur, fuerit niger aut | |
| 4386 pallidus vel rubeus. Et similiter nihil refert ad rationem | |
| 4387 praedestinationis, utrum aliquis praedestinetur in vitam aeternam a | |
| 4388 statu miseriae, vel non. Quamvis dici possit quod omnis collatio | |
| 4389 boni supra debitum eius cui confertur, ad misericordiam pertineat, | |
| 4390 ut supra dictum est.</p> | |
| 4391 <p title="I q. 23 a. 1 ad 4"><a name="29404"><span class= | |
| 4392 "ref">[29404] Iª q. 23 a. 1 ad 4</span></a> Ad quartum | |
| 4393 dicendum quod, etiam si aliquibus ex speciali privilegio sua | |
| 4394 praedestinatio reveletur, non tamen convenit ut reveletur omnibus, | |
| 4395 quia sic illi qui non sunt praedestinati, desperarent; et securitas | |
| 4396 in praedestinatis negligentiam pareret.</p> | |
| 4397 <br /> | |
| 4398 <div class="E">Articulus 2</div> | |
| 4399 <p title="I q. 23 a. 2 arg. 1"><a name="29405"><span class= | |
| 4400 "ref">[29405] Iª q. 23 a. 2 arg. 1</span></a> Ad secundum sic | |
| 4401 proceditur. Videtur quod praedestinatio ponat aliquid in | |
| 4402 praedestinato. Omnis enim actio ex se passionem infert. Si ergo | |
| 4403 praedestinatio actio est in Deo, oportet quod praedestinatio passio | |
| 4404 sit in praedestinatis.</p> | |
| 4405 <p title="I q. 23 a. 2 arg. 2"><a name="29406"><span class= | |
| 4406 "ref">[29406] Iª q. 23 a. 2 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 4407 Origenes dicit, super illud Rom. I, <i>qui praedestinatus est etc., | |
| 4408 praedestinatio est eius qui non est, sed destinatio eius est qui | |
| 4409 est</i>. Sed Augustinus dicit, in libro de praedestinatione | |
| 4410 sanctorum, <i>quid est praedestinatio, nisi destinatio | |
| 4411 alicuius?</i> Ergo praedestinatio non est nisi alicuius existentis. | |
| 4412 Et ita ponit aliquid in praedestinato.</p> | |
| 4413 <p title="I q. 23 a. 2 arg. 3"><a name="29407"><span class= | |
| 4414 "ref">[29407] Iª q. 23 a. 2 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 4415 praeparatio est aliquid in praeparato. Sed praedestinatio est | |
| 4416 praeparatio beneficiorum Dei, ut dicit Augustinus, in libro de | |
| 4417 Praedest. Sanct. Ergo praedestinatio est aliquid in | |
| 4418 praedestinatis.</p> | |
| 4419 <p title="I q. 23 a. 2 arg. 4"><a name="29408"><span class= | |
| 4420 "ref">[29408] Iª q. 23 a. 2 arg. 4</span></a> Praeterea, | |
| 4421 temporale non ponitur in definitione aeterni. Sed gratia, quae est | |
| 4422 aliquid temporale, ponitur in definitione praedestinationis, nam | |
| 4423 praedestinatio dicitur esse <i>praeparatio gratiae in praesenti, et | |
| 4424 gloriae in futuro</i>. Ergo praedestinatio non est aliquid | |
| 4425 aeternum. Et ita oportet quod non sit in Deo, sed in | |
| 4426 praedestinatis, nam quidquid est in Deo, est aeternum.</p> | |
| 4427 <p title="I q. 23 a. 2 s. c."><a name="29409"><span class= | |
| 4428 "ref">[29409] Iª q. 23 a. 2 s. c.</span></a> Sed contra est | |
| 4429 quod Augustinus dicit, quod praedestinatio est praescientia | |
| 4430 beneficiorum Dei. Sed praescientia non est in praescitis, sed in | |
| 4431 praesciente. Ergo nec praedestinatio est in praedestinatis, sed in | |
| 4432 praedestinante.</p> | |
| 4433 <p title="I q. 23 a. 2 co."><a name="29410"><span class= | |
| 4434 "ref">[29410] Iª q. 23 a. 2 co.</span></a> Respondeo dicendum | |
| 4435 quod praedestinatio non est aliquid in praedestinatis, sed in | |
| 4436 praedestinante tantum. Dictum est enim quod praedestinatio est | |
| 4437 quaedam pars providentiae providentia autem non est in rebus | |
| 4438 provisis; sed est quaedam ratio in intellectu provisoris, ut supra | |
| 4439 dictum est. Sed executio providentiae, quae gubernatio dicitur, | |
| 4440 passive quidem est in gubernatis; active autem est in gubernante. | |
| 4441 Unde manifestum est quod praedestinatio est quaedam ratio ordinis | |
| 4442 aliquorum in salutem aeternam, in mente divina existens. Executio | |
| 4443 autem huius ordinis est passive quidem in praedestinatis; active | |
| 4444 autem est in Deo. Est autem executio praedestinationis vocatio et | |
| 4445 magnificatio, secundum illud apostoli, ad Rom. VIII, <i>quos | |
| 4446 praedestinavit, hos et vocavit; et quos vocavit, hos et | |
| 4447 magnificavit</i>.</p> | |
| 4448 <p title="I q. 23 a. 2 ad 1"><a name="29411"><span class= | |
| 4449 "ref">[29411] Iª q. 23 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum ergo | |
| 4450 dicendum quod actiones in exteriorem materiam transeuntes, inferunt | |
| 4451 ex se passionem, ut calefactio et secatio, non autem actiones in | |
| 4452 agente manentes, ut sunt intelligere et velle, ut supra dictum est. | |
| 4453 Et talis actio est praedestinatio. Unde praedestinatio non ponit | |
| 4454 aliquid in praedestinato. Sed executio eius, quae transit in | |
| 4455 exteriores res, ponit in eis aliquem effectum.</p> | |
| 4456 <p title="I q. 23 a. 2 ad 2"><a name="29412"><span class= | |
| 4457 "ref">[29412] Iª q. 23 a. 2 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 4458 dicendum quod destinatio aliquando sumitur pro reali missione | |
| 4459 alicuius ad aliquem terminum, et sic destinatio non est nisi eius | |
| 4460 quod est. Alio modo sumitur destinatio pro missione quam aliquis | |
| 4461 mente concipit, secundum quod dicimur destinare, quod mente | |
| 4462 firmiter proponimus, et hoc secundo modo dicitur II Machab. cap. | |
| 4463 VI, <i>Eleazarus destinavit non admittere illicita propter vitae | |
| 4464 amorem</i>. Et sic destinatio potest esse eius quod non est. Tamen | |
| 4465 praedestinatio, ratione antecessionis quam importat, potest esse | |
| 4466 eius quod non est, qualitercumque destinatio sumatur.</p> | |
| 4467 <p title="I q. 23 a. 2 ad 3"><a name="29413"><span class= | |
| 4468 "ref">[29413] Iª q. 23 a. 2 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 4469 dicendum quod duplex est praeparatio. Quaedam patientis, ut | |
| 4470 patiatur, et haec praeparatio est in praeparato. Quaedam alia est | |
| 4471 agentis, ut agat, et haec est in agente. Et talis praeparatio est | |
| 4472 praedestinatio; prout aliquod agens per intellectum dicitur se | |
| 4473 praeparare ad agendum, inquantum praeconcipit rationem operis | |
| 4474 fiendi. Et sic Deus ab aeterno praeparavit praedestinando, | |
| 4475 concipiens rationem ordinis aliquorum in salutem.</p> | |
| 4476 <p title="I q. 23 a. 2 ad 4"><a name="29414"><span class= | |
| 4477 "ref">[29414] Iª q. 23 a. 2 ad 4</span></a> Ad quartum | |
| 4478 dicendum quod gratia non ponitur in definitione praedestinationis, | |
| 4479 quasi aliquid existens de essentia eius, sed inquantum | |
| 4480 praedestinatio importat respectum ad gratiam, ut causae ad | |
| 4481 effectum, et actus ad obiectum. Unde non sequitur quod | |
| 4482 praedestinatio sit aliquid temporale.</p> | |
| 4483 <br /> | |
| 4484 <div class="E">Articulus 3</div> | |
| 4485 <p title="I q. 23 a. 3 arg. 1"><a name="29415"><span class= | |
| 4486 "ref">[29415] Iª q. 23 a. 3 arg. 1</span></a> Ad tertium sic | |
| 4487 proceditur. Videtur quod Deus nullum hominem reprobet. Nullus enim | |
| 4488 reprobat quem diligit. Sed Deus omnem hominem diligit, secundum | |
| 4489 illud Sap. XI, <i>diligis omnia quae sunt, et nihil odisti eorum | |
| 4490 quae fecisti</i>. Ergo Deus nullum hominem reprobat.</p> | |
| 4491 <p title="I q. 23 a. 3 arg. 2"><a name="29416"><span class= | |
| 4492 "ref">[29416] Iª q. 23 a. 3 arg. 2</span></a> Praeterea, si | |
| 4493 Deus aliquem hominem reprobat, oportet quod sic se habeat | |
| 4494 reprobatio ad reprobatos, sicut praedestinatio ad praedestinatos. | |
| 4495 Sed praedestinatio est causa salutis praedestinatorum. Ergo | |
| 4496 reprobatio erit causa perditionis reproborum. Hoc autem est falsum, | |
| 4497 dicitur enim Osee XIII, <i>perditio tua, Israel, ex te est; | |
| 4498 tantummodo ex me auxilium tuum</i>. Non ergo Deus aliquem | |
| 4499 reprobat.</p> | |
| 4500 <p title="I q. 23 a. 3 arg. 3"><a name="29417"><span class= | |
| 4501 "ref">[29417] Iª q. 23 a. 3 arg. 3</span></a> Praeterea, nulli | |
| 4502 debet imputari quod vitare non potest. Sed si Deus aliquem | |
| 4503 reprobat, non potest vitare quin ipse pereat, dicitur enim Eccle. | |
| 4504 VII, <i>considera opera Dei, quod nemo possit corrigere quem ipse | |
| 4505 despexerit</i>. Ergo non esset hominibus imputandum quod pereunt. | |
| 4506 Hoc autem est falsum. Non ergo Deus aliquem reprobat.</p> | |
| 4507 <p title="I q. 23 a. 3 s. c."><a name="29418"><span class= | |
| 4508 "ref">[29418] Iª q. 23 a. 3 s. c.</span></a> Sed contra est | |
| 4509 quod dicitur Malach. I, <i>Iacob dilexi, Esau autem odio | |
| 4510 habui</i>.</p> | |
| 4511 <p title="I q. 23 a. 3 co."><a name="29419"><span class= | |
| 4512 "ref">[29419] Iª q. 23 a. 3 co.</span></a> Respondeo dicendum | |
| 4513 quod Deus aliquos reprobat. Dictum enim est supra quod | |
| 4514 praedestinatio est pars providentiae. Ad providentiam autem | |
| 4515 pertinet permittere aliquem defectum in rebus quae providentiae | |
| 4516 subduntur, ut supra dictum est. Unde, cum per divinam providentiam | |
| 4517 homines in vitam aeternam ordinentur, pertinet etiam ad divinam | |
| 4518 providentiam, ut permittat aliquos ab isto fine deficere. Et hoc | |
| 4519 dicitur reprobare. Sic igitur, sicut praedestinatio est pars | |
| 4520 providentiae respectu eorum qui divinitus ordinantur in aeternam | |
| 4521 salutem; ita reprobatio est pars providentiae respectu illorum qui | |
| 4522 ab hoc fine decidunt. Unde reprobatio non nominat praescientiam | |
| 4523 tantum, sed aliquid addit secundum rationem, sicut et providentia, | |
| 4524 ut supra dictum est. Sicut enim praedestinatio includit voluntatem | |
| 4525 conferendi gratiam et gloriam, ita reprobatio includit voluntatem | |
| 4526 permittendi aliquem cadere in culpam, et inferendi damnationis | |
| 4527 poenam pro culpa.</p> | |
| 4528 <p title="I q. 23 a. 3 ad 1"><a name="29420"><span class= | |
| 4529 "ref">[29420] Iª q. 23 a. 3 ad 1</span></a> Ad primum ergo | |
| 4530 dicendum quod Deus omnes homines diligit, et etiam omnes creaturas, | |
| 4531 inquantum omnibus vult aliquod bonum, non tamen quodcumque bonum | |
| 4532 vult omnibus. Inquantum igitur quibusdam non vult hoc bonum quod | |
| 4533 est vita aeterna, dicitur eos habere odio, vel reprobare.</p> | |
| 4534 <p title="I q. 23 a. 3 ad 2"><a name="29421"><span class= | |
| 4535 "ref">[29421] Iª q. 23 a. 3 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 4536 dicendum quod aliter se habet reprobatio in causando, quam | |
| 4537 praedestinatio. Nam praedestinatio est causa et eius quod | |
| 4538 expectatur in futura vita a praedestinatis, scilicet gloriae; et | |
| 4539 eius quod percipitur in praesenti, scilicet gratiae. Reprobatio | |
| 4540 vero non est causa eius quod est in praesenti, scilicet culpae; sed | |
| 4541 est causa derelictionis a Deo. Est tamen causa eius quod redditur | |
| 4542 in futuro, scilicet poenae aeternae. Sed culpa provenit ex libero | |
| 4543 arbitrio eius qui reprobatur et a gratia deseritur. Et secundum hoc | |
| 4544 verificatur dictum prophetae, scilicet, <i>perditio tua, Israel, ex | |
| 4545 te</i>.</p> | |
| 4546 <p title="I q. 23 a. 3 ad 3"><a name="29422"><span class= | |
| 4547 "ref">[29422] Iª q. 23 a. 3 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 4548 dicendum quod reprobatio Dei non subtrahit aliquid de potentia | |
| 4549 reprobati. Unde, cum dicitur quod reprobatus non potest gratiam | |
| 4550 adipisci, non est hoc intelligendum secundum impossibilitatem | |
| 4551 absolutam, sed secundum impossibilitatem conditionatam, sicut supra | |
| 4552 dictum est quod praedestinatum necesse est salvari, necessitate | |
| 4553 conditionata, quae non tollit libertatem arbitrii. Unde, licet | |
| 4554 aliquis non possit gratiam adipisci qui reprobatur a Deo, tamen | |
| 4555 quod in hoc peccatum vel illud labatur, ex eius libero arbitrio | |
| 4556 contingit. Unde et merito sibi imputatur in culpam.</p> | |
| 4557 <br /> | |
| 4558 <div class="E">Articulus 4</div> | |
| 4559 <p title="I q. 23 a. 4 arg. 1"><a name="29423"><span class= | |
| 4560 "ref">[29423] Iª q. 23 a. 4 arg. 1</span></a> Ad quartum sic | |
| 4561 proceditur. Videtur quod praedestinati non eligantur a Deo. Dicit | |
| 4562 enim Dionysius, IV cap. de Div. Nom., quod, sicut sol corporeus non | |
| 4563 eligendo omnibus corporibus lumen immittit, ita et Deus suam | |
| 4564 bonitatem. Sed bonitas divina communicatur praecipue aliquibus | |
| 4565 secundum participationem gratiae et gloriae. Ergo Deus absque | |
| 4566 electione gratiam et gloriam communicat. Quod ad praedestinationem | |
| 4567 pertinet.</p> | |
| 4568 <p title="I q. 23 a. 4 arg. 2"><a name="29424"><span class= | |
| 4569 "ref">[29424] Iª q. 23 a. 4 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 4570 electio est eorum quae sunt. Sed praedestinatio ab aeterno est | |
| 4571 etiam eorum quae non sunt. Ergo praedestinantur aliqui absque | |
| 4572 electione.</p> | |
| 4573 <p title="I q. 23 a. 4 arg. 3"><a name="29425"><span class= | |
| 4574 "ref">[29425] Iª q. 23 a. 4 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 4575 electio quandam discretionem importat. <i>Sed Deus vult omnes | |
| 4576 homines salvos fieri</i>, ut dicitur I Tim. II. Ergo | |
| 4577 praedestinatio, quae praeordinat homines in salutem, est absque | |
| 4578 electione.</p> | |
| 4579 <p title="I q. 23 a. 4 s. c."><a name="29426"><span class= | |
| 4580 "ref">[29426] Iª q. 23 a. 4 s. c.</span></a> Sed contra est | |
| 4581 quod dicitur Ephes. I, <i>elegit nos in ipso ante mundi | |
| 4582 constitutionem</i>.</p> | |
| 4583 <p title="I q. 23 a. 4 co."><a name="29427"><span class= | |
| 4584 "ref">[29427] Iª q. 23 a. 4 co.</span></a> Respondeo dicendum | |
| 4585 quod praedestinatio, secundum rationem, praesupponit electionem; et | |
| 4586 electio dilectionem. Cuius ratio est, quia praedestinatio, ut | |
| 4587 dictum est, est pars providentiae. Providentia autem, sicut et | |
| 4588 prudentia, est ratio in intellectu existens, praeceptiva | |
| 4589 ordinationis aliquorum in finem, ut supra dictum est. Non autem | |
| 4590 praecipitur aliquid ordinandum in finem, nisi praeexistente | |
| 4591 voluntate finis. Unde praedestinatio aliquorum in salutem aeternam, | |
| 4592 praesupponit, secundum rationem, quod Deus illorum velit salutem. | |
| 4593 Ad quod pertinet electio et dilectio. Dilectio quidem, inquantum | |
| 4594 vult eis hoc bonum salutis aeternae, nam diligere est velle alicui | |
| 4595 bonum, ut supra dictum est. Electio autem, inquantum hoc bonum | |
| 4596 aliquibus prae aliis vult, cum quosdam reprobet, ut supra dictum | |
| 4597 est. Electio tamen et dilectio aliter ordinantur in nobis et in | |
| 4598 Deo, eo quod in nobis voluntas diligendo non causat bonum; sed ex | |
| 4599 bono praeexistente incitamur ad diligendum. Et ideo eligimus | |
| 4600 aliquem, quem diligamus, et sic electio dilectionem praecedit in | |
| 4601 nobis. In Deo autem est e converso. Nam voluntas eius, qua vult | |
| 4602 bonum alicui diligendo, est causa quod illud bonum ab eo prae aliis | |
| 4603 habeatur. Et sic patet quod dilectio praesupponitur electioni, | |
| 4604 secundum rationem; et electio praedestinationi. Unde omnes | |
| 4605 praedestinati sunt electi et dilecti.</p> | |
| 4606 <p title="I q. 23 a. 4 ad 1"><a name="29428"><span class= | |
| 4607 "ref">[29428] Iª q. 23 a. 4 ad 1</span></a> Ad primum ergo | |
| 4608 dicendum quod, si consideretur communicatio bonitatis divinae in | |
| 4609 communi, absque electione bonitatem suam communicat; inquantum | |
| 4610 scilicet nihil est, quod non participet aliquid de bonitate eius, | |
| 4611 ut supra dictum est. Sed si consideretur communicatio istius vel | |
| 4612 illius boni, non absque electione tribuit, quia quaedam bona dat | |
| 4613 aliquibus, quae non dat aliis. Et sic in collatione gratiae et | |
| 4614 gloriae attenditur electio.</p> | |
| 4615 <p title="I q. 23 a. 4 ad 2"><a name="29429"><span class= | |
| 4616 "ref">[29429] Iª q. 23 a. 4 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 4617 dicendum quod, quando voluntas eligentis provocatur ad eligendum a | |
| 4618 bono in re praeexistente, tunc oportet quod electio sit eorum quae | |
| 4619 sunt; sicut accidit in electione nostra. Sed in Deo est aliter, ut | |
| 4620 dictum est. Et ideo, sicut dicit Augustinus, <i>eliguntur a Deo qui | |
| 4621 non sunt, neque tamen errat qui eligit</i>.</p> | |
| 4622 <p title="I q. 23 a. 4 ad 3"><a name="29430"><span class= | |
| 4623 "ref">[29430] Iª q. 23 a. 4 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 4624 dicendum quod, sicut supra dictum est, Deus vult omnes homines | |
| 4625 salvos fieri antecedenter, quod non est simpliciter velle, sed | |
| 4626 secundum quid, non autem consequenter, quod est simpliciter | |
| 4627 velle.</p> | |
| 4628 <br /> | |
| 4629 <div class="E">Articulus 5</div> | |
| 4630 <p title="I q. 23 a. 5 arg. 1"><a name="29431"><span class= | |
| 4631 "ref">[29431] Iª q. 23 a. 5 arg. 1</span></a> Ad quintum sic | |
| 4632 proceditur. Videtur quod praescientia meritorum sit causa | |
| 4633 praedestinationis. Dicit enim apostolus, Rom. VIII, <i>quos | |
| 4634 praescivit, hos et praedestinavit</i>. Et Glossa Ambrosii, super | |
| 4635 illud Rom. IX, <i>miserebor cui miserebor</i> etc., dicit, | |
| 4636 <i>misericordiam illi dabo, quem praescio toto corde reversurum ad | |
| 4637 me</i>. Ergo videtur quod praescientia meritorum sit causa | |
| 4638 praedestinationis.</p> | |
| 4639 <p title="I q. 23 a. 5 arg. 2"><a name="29432"><span class= | |
| 4640 "ref">[29432] Iª q. 23 a. 5 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 4641 praedestinatio divina includit divinam voluntatem, quae | |
| 4642 irrationabilis esse non potest, cum praedestinatio sit propositum | |
| 4643 miserendi, ut Augustinus dicit. Sed nulla alia ratio potest esse | |
| 4644 praedestinationis nisi praescientia meritorum. Ergo praescientia | |
| 4645 meritorum est causa vel ratio praedestinationis.</p> | |
| 4646 <p title="I q. 23 a. 5 arg. 3"><a name="29433"><span class= | |
| 4647 "ref">[29433] Iª q. 23 a. 5 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 4648 <i>non est iniquitas apud Deum</i>, ut dicitur Rom. IX. Iniquum | |
| 4649 autem esse videtur, ut aequalibus inaequalia dentur. Omnes autem | |
| 4650 homines sunt aequales et secundum naturam, et secundum peccatum | |
| 4651 originale, attenditur autem in eis inaequalitas secundum merita vel | |
| 4652 demerita propriorum actuum. Non igitur inaequalia praeparat Deus | |
| 4653 hominibus, praedestinando et reprobando, nisi propter differentium | |
| 4654 meritorum praescientiam.</p> | |
| 4655 <p title="I q. 23 a. 5 s. c."><a name="29434"><span class= | |
| 4656 "ref">[29434] Iª q. 23 a. 5 s. c.</span></a> Sed contra est | |
| 4657 quod dicit apostolus, ad Tit. III, <i>non ex operibus iustitiae, | |
| 4658 quae fecimus nos, sed secundum suam misericordiam salvos nos | |
| 4659 fecit</i>. Sicut autem salvos nos fecit, ita et praedestinavit nos | |
| 4660 salvos fieri. Non ergo praescientia meritorum est causa vel ratio | |
| 4661 praedestinationis.</p> | |
| 4662 <p title="I q. 23 a. 5 co."><a name="29435"><span class= | |
| 4663 "ref">[29435] Iª q. 23 a. 5 co.</span></a> Respondeo dicendum | |
| 4664 quod, cum praedestinatio includat voluntatem, ut supra dictum est, | |
| 4665 sic inquirenda est ratio praedestinationis, sicut inquiritur ratio | |
| 4666 divinae voluntatis. Dictum est autem supra quod non est assignare | |
| 4667 causam divinae voluntatis ex parte actus volendi; sed potest | |
| 4668 assignari ratio ex parte volitorum, inquantum scilicet Deus vult | |
| 4669 esse aliquid propter aliud. Nullus ergo fuit ita insanae mentis, | |
| 4670 qui diceret merita esse causam divinae praedestinationis, ex parte | |
| 4671 actus praedestinantis. Sed hoc sub quaestione vertitur, utrum ex | |
| 4672 parte effectus, praedestinatio habeat aliquam causam. Et hoc est | |
| 4673 quaerere, utrum Deus praeordinaverit se daturum effectum | |
| 4674 praedestinationis alicui, propter merita aliqua. Fuerunt igitur | |
| 4675 quidam, qui dixerunt quod effectus praedestinationis praeordinatur | |
| 4676 alicui propter merita praeexistentia in alia vita. Et haec fuit | |
| 4677 positio Origenis, qui posuit animas humanas ab initio creatas, et | |
| 4678 secundum diversitatem suorum operum, diversos status eas sortiri in | |
| 4679 hoc mundo corporibus unitas. Sed hanc opinionem excludit apostolus, | |
| 4680 Rom. IX, dicens, <i>cum nondum nati fuissent, aut aliquid egissent | |
| 4681 boni vel mali, non ex operibus, sed ex vocante dictum est, quia | |
| 4682 maior serviet minori</i>. Fuerunt ergo alii, qui dixerunt quod | |
| 4683 merita praeexistentia in hac vita sunt ratio et causa effectus | |
| 4684 praedestinationis. Posuerunt enim Pelagiani quod initium | |
| 4685 benefaciendi sit ex nobis, consummatio autem a Deo. Et sic, ex hoc | |
| 4686 contingit quod alicui datur praedestinationis effectus, et non | |
| 4687 alteri, quia unus initium dedit se praeparando, et non alius. Sed | |
| 4688 contra hoc est quod dicit apostolus, II Cor. III, quod <i>non sumus | |
| 4689 sufficientes cogitare aliquid a nobis, quasi ex nobis</i>. Nullum | |
| 4690 autem anterius principium inveniri potest quam cogitatio. Unde non | |
| 4691 potest dici quod aliquod in nobis initium existat, quod sit ratio | |
| 4692 effectus praedestinationis. Unde fuerunt alii, qui dixerunt quod | |
| 4693 merita sequentia praedestinationis effectum, sunt ratio | |
| 4694 praedestinationis, ut intelligatur quod ideo Deus dat gratiam | |
| 4695 alicui, et praeordinavit se ei daturum, quia praescivit eum bene | |
| 4696 usurum gratia; sicut si rex det alicui militi equum, quem scit eo | |
| 4697 bene usurum. Sed isti videntur distinxisse inter id quod est ex | |
| 4698 gratia, et id quod est ex libero arbitrio, quasi non possit esse | |
| 4699 idem ex utroque. Manifestum est autem quod id quod est gratiae, est | |
| 4700 praedestinationis effectus, et hoc non potest poni ut ratio | |
| 4701 praedestinationis, cum hoc sub praedestinatione concludatur. Si | |
| 4702 igitur aliquid aliud ex parte nostra sit ratio praedestinationis, | |
| 4703 hoc erit praeter effectum praedestinationis. Non est autem | |
| 4704 distinctum quod est ex libero arbitrio, et ex praedestinatione; | |
| 4705 sicut nec est distinctum quod est ex causa secunda, et causa prima, | |
| 4706 divina enim providentia producit effectus per operationes causarum | |
| 4707 secundarum, ut supra dictum est. Unde et id quod est per liberum | |
| 4708 arbitrium, est ex praedestinatione. Dicendum est ergo quod effectum | |
| 4709 praedestinationis considerare possumus dupliciter. Uno modo, in | |
| 4710 particulari. Et sic nihil prohibet aliquem effectum | |
| 4711 praedestinationis esse causam et rationem alterius, posteriorem | |
| 4712 quidem prioris, secundum rationem causae finalis; priorem vero | |
| 4713 posterioris, secundum rationem causae meritoriae, quae reducitur ad | |
| 4714 dispositionem materiae. Sicut si dicamus quod Deus praeordinavit se | |
| 4715 daturum alicui gloriam ex meritis; et quod praeordinavit se daturum | |
| 4716 alicui gratiam, ut mereretur gloriam. Alio modo potest considerari | |
| 4717 praedestinationis effectus in communi. Et sic impossibile est quod | |
| 4718 totus praedestinationis effectus in communi habeat aliquam causam | |
| 4719 ex parte nostra. Quia quidquid est in homine ordinans ipsum in | |
| 4720 salutem, comprehenditur totum sub effectu praedestinationis, etiam | |
| 4721 ipsa praeparatio ad gratiam, neque enim hoc fit nisi per auxilium | |
| 4722 divinum, secundum illud Thren. ultimi, <i>converte nos, domine, ad | |
| 4723 te, et convertemur</i>. Habet tamen hoc modo praedestinatio, ex | |
| 4724 parte effectus, pro ratione divinam bonitatem; ad quam totus | |
| 4725 effectus praedestinationis ordinatur ut in finem, et ex qua | |
| 4726 procedit sicut ex principio primo movente.</p> | |
| 4727 <p title="I q. 23 a. 5 ad 1"><a name="29436"><span class= | |
| 4728 "ref">[29436] Iª q. 23 a. 5 ad 1</span></a> Ad primum ergo | |
| 4729 dicendum quod usus gratiae praescitus, non est ratio collationis | |
| 4730 gratiae, nisi secundum rationem causae finalis, ut dictum est.</p> | |
| 4731 <p title="I q. 23 a. 5 ad 2"><a name="29437"><span class= | |
| 4732 "ref">[29437] Iª q. 23 a. 5 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 4733 dicendum quod praedestinatio habet rationem ex parte effectus, in | |
| 4734 communi, ipsam divinam bonitatem. In particulari autem, unus | |
| 4735 effectus est ratio alterius, ut dictum est.</p> | |
| 4736 <p title="I q. 23 a. 5 ad 3"><a name="29438"><span class= | |
| 4737 "ref">[29438] Iª q. 23 a. 5 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 4738 dicendum quod ex ipsa bonitate divina ratio sumi potest | |
| 4739 praedestinationis aliquorum, et reprobationis aliorum. Sic enim | |
| 4740 Deus dicitur omnia propter suam bonitatem fecisse, ut in rebus | |
| 4741 divina bonitas repraesentetur. Necesse est autem quod divina | |
| 4742 bonitas, quae in se est una et simplex, multiformiter | |
| 4743 repraesentetur in rebus; propter hoc quod res creatae ad | |
| 4744 simplicitatem divinam attingere non possunt. Et inde est quod ad | |
| 4745 completionem universi requiruntur diversi gradus rerum, quarum | |
| 4746 quaedam altum, et quaedam infimum locum teneant in universo. Et ut | |
| 4747 multiformitas graduum conservetur in rebus, Deus permittit aliqua | |
| 4748 mala fieri, ne multa bona impediantur, ut supra dictum est. Sic | |
| 4749 igitur consideremus totum genus humanum, sicut totam rerum | |
| 4750 universitatem. Voluit igitur Deus in hominibus, quantum ad aliquos, | |
| 4751 quos praedestinat, suam repraesentare bonitatem per modum | |
| 4752 misericordiae, parcendo; et quantum ad aliquos, quos reprobat, per | |
| 4753 modum iustitiae, puniendo. Et haec est ratio quare Deus quosdam | |
| 4754 eligit, et quosdam reprobat. Et hanc causam assignat apostolus, ad | |
| 4755 Rom. IX, dicens, volens Deus ostendere iram (idest vindictam | |
| 4756 iustitiae), et notam facere potentiam suam, sustinuit (idest | |
| 4757 permisit) <i>in multa patientia, vasa irae apta in interitum, ut | |
| 4758 ostenderet divitias gloriae suae in vasa misericordiae, quae | |
| 4759 praeparavit in gloriam</i>. Et II Tim. II dicit, <i>in magna autem | |
| 4760 domo non solum sunt vasa aurea et argentea, sed etiam lignea et | |
| 4761 fictilia; et quaedam quidem in honorem, quaedam in contumeliam</i>. | |
| 4762 Sed quare hos elegit in gloriam, et illos reprobavit, non habet | |
| 4763 rationem nisi divinam voluntatem. Unde Augustinus dicit, super | |
| 4764 Ioannem, <i>quare hunc trahat, et illum non trahat, noli velle | |
| 4765 diiudicare, si non vis errare</i>. Sicut etiam in rebus naturalibus | |
| 4766 potest assignari ratio, cum prima materia tota sit in se uniformis, | |
| 4767 quare una pars eius est sub forma ignis, et alia sub forma terrae, | |
| 4768 a Deo in principio condita, ut scilicet sit diversitas specierum in | |
| 4769 rebus naturalibus. Sed quare haec pars materiae est sub ista forma, | |
| 4770 et illa sub alia, dependet ex simplici divina voluntate. Sicut ex | |
| 4771 simplici voluntate artificis dependet, quod ille lapis est in ista | |
| 4772 parte parietis, et ille in alia, quamvis ratio artis habeat quod | |
| 4773 aliqui sint in hac, et aliqui sint in illa. Neque tamen propter hoc | |
| 4774 est iniquitas apud Deum, si inaequalia non inaequalibus praeparat. | |
| 4775 Hoc enim esset contra iustitiae rationem, si praedestinationis | |
| 4776 effectus ex debito redderetur, et non daretur ex gratia. In his | |
| 4777 enim quae ex gratia dantur, potest aliquis pro libito suo dare cui | |
| 4778 vult, plus vel minus, dummodo nulli subtrahat debitum, absque | |
| 4779 praeiudicio iustitiae. Et hoc est quod dicit paterfamilias, Matt. | |
| 4780 XX, <i>tolle quod tuum est, et vade. An non licet mihi quod volo, | |
| 4781 facere?</i></p> | |
| 4782 <br /> | |
| 4783 <div class="E">Articulus 6</div> | |
| 4784 <p title="I q. 23 a. 6 arg. 1"><a name="29439"><span class= | |
| 4785 "ref">[29439] Iª q. 23 a. 6 arg. 1</span></a> Ad sextum sic | |
| 4786 proceditur. Videtur quod praedestinatio non sit certa. Quia super | |
| 4787 illud Apoc. III, <i>tene quod habes, ne alius accipiat coronam | |
| 4788 tuam</i>, dicit Augustinus, quod <i>alius non est accepturus, nisi | |
| 4789 iste perdiderit</i>. Potest ergo et acquiri et perdi corona, quae | |
| 4790 est praedestinationis effectus. Non est igitur praedestinatio | |
| 4791 certa.</p> | |
| 4792 <p title="I q. 23 a. 6 arg. 2"><a name="29440"><span class= | |
| 4793 "ref">[29440] Iª q. 23 a. 6 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 4794 posito possibili, nullum sequitur impossibile. Possibile est autem | |
| 4795 aliquem praedestinatum, ut Petrum, peccare, et tunc occidi. Hoc | |
| 4796 autem posito, sequitur praedestinationis effectum frustrari. Hoc | |
| 4797 igitur non est impossibile. Non ergo est praedestinatio certa.</p> | |
| 4798 <p title="I q. 23 a. 6 arg. 3"><a name="29441"><span class= | |
| 4799 "ref">[29441] Iª q. 23 a. 6 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 4800 quidquid Deus potuit, potest. Sed potuit non praedestinare quem | |
| 4801 praedestinavit. Ergo nunc potest non praedestinare. Ergo | |
| 4802 praedestinatio non est certa.</p> | |
| 4803 <p title="I q. 23 a. 6 s. c."><a name="29442"><span class= | |
| 4804 "ref">[29442] Iª q. 23 a. 6 s. c.</span></a> Sed contra est | |
| 4805 quod super illud Rom. VIII, <i>quos praescivit, et | |
| 4806 praedestinavit</i> etc., dicit Glossa, <i>praedestinatio est | |
| 4807 praescientia et praeparatio beneficiorum Dei, qua certissime | |
| 4808 liberantur quicumque liberantur</i>.</p> | |
| 4809 <p title="I q. 23 a. 6 co."><a name="29443"><span class= | |
| 4810 "ref">[29443] Iª q. 23 a. 6 co.</span></a> Respondeo dicendum | |
| 4811 quod praedestinatio certissime et infallibiliter consequitur suum | |
| 4812 effectum, nec tamen imponit necessitatem, ut scilicet effectus eius | |
| 4813 ex necessitate proveniat. Dictum est enim supra quod praedestinatio | |
| 4814 est pars providentiae. Sed non omnia quae providentiae subduntur, | |
| 4815 necessaria sunt, sed quaedam contingenter eveniunt, secundum | |
| 4816 conditionem causarum proximarum, quas ad tales effectus divina | |
| 4817 providentia ordinavit. Et tamen providentiae ordo est infallibilis, | |
| 4818 ut supra ostensum est. Sic igitur et ordo praedestinationis est | |
| 4819 certus; et tamen libertas arbitrii non tollitur, ex qua | |
| 4820 contingenter provenit praedestinationis effectus. Ad hoc etiam | |
| 4821 consideranda sunt quae supra dicta sunt de divina scientia et de | |
| 4822 divina voluntate, quae contingentiam a rebus non tollunt, licet | |
| 4823 certissima et infallibilia sint.</p> | |
| 4824 <p title="I q. 23 a. 6 ad 1"><a name="29444"><span class= | |
| 4825 "ref">[29444] Iª q. 23 a. 6 ad 1</span></a> Ad primum ergo | |
| 4826 dicendum quod corona dicitur esse alicuius, dupliciter. Uno modo, | |
| 4827 ex praedestinatione divina, et sic nullus coronam suam amittit. | |
| 4828 Alio modo, ex merito gratiae, quod enim meremur, quodammodo nostrum | |
| 4829 est. Et sic suam coronam aliquis amittere potest per peccatum | |
| 4830 mortale sequens. Alius autem illam coronam amissam accipit, | |
| 4831 inquantum loco eius subrogatur. Non enim permittit Deus aliquos | |
| 4832 cadere, quin alios erigat, secundum illud Iob XXXIV, <i>conteret | |
| 4833 multos et innumerabiles, et stare faciet alios pro eis</i>. Sic | |
| 4834 enim in locum Angelorum cadentium substituti sunt homines; et in | |
| 4835 locum Iudaeorum, gentiles. Substitutus autem in statum gratiae, | |
| 4836 etiam quantum ad hoc coronam cadentis accipit, quod de bonis quae | |
| 4837 alius fecit, in aeterna vita gaudebit, in qua unusquisque gaudebit | |
| 4838 de bonis tam a se quam ab aliis factis.</p> | |
| 4839 <p title="I q. 23 a. 6 ad 2"><a name="29445"><span class= | |
| 4840 "ref">[29445] Iª q. 23 a. 6 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 4841 dicendum quod, licet sit possibile eum qui est praedestinatus, mori | |
| 4842 in peccato mortali, secundum se consideratum; tamen hoc est | |
| 4843 impossibile, posito (prout scilicet ponitur) eum esse | |
| 4844 praedestinatum. Unde non sequitur quod praedestinatio falli | |
| 4845 possit.</p> | |
| 4846 <p title="I q. 23 a. 6 ad 3"><a name="29446"><span class= | |
| 4847 "ref">[29446] Iª q. 23 a. 6 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 4848 dicendum quod, cum praedestinatio includat divinam voluntatem, | |
| 4849 sicut supra dictum est quod Deum velle aliquid creatum est | |
| 4850 necessarium ex suppositione, propter immutabilitatem divinae | |
| 4851 voluntatis, non tamen absolute; ita dicendum est hic de | |
| 4852 praedestinatione. Unde non oportet dicere quod Deus possit non | |
| 4853 praedestinare quem praedestinavit, in sensu composito accipiendo; | |
| 4854 licet, absolute considerando, Deus possit praedestinare vel non | |
| 4855 praedestinare. Sed ex hoc non tollitur praedestinationis | |
| 4856 certitudo.</p> | |
| 4857 <br /> | |
| 4858 <div class="E">Articulus 7</div> | |
| 4859 <p title="I q. 23 a. 7 arg. 1"><a name="29447"><span class= | |
| 4860 "ref">[29447] Iª q. 23 a. 7 arg. 1</span></a> Ad septimum sic | |
| 4861 proceditur. Videtur quod numerus praedestinatorum non sit certus. | |
| 4862 Numerus enim cui potest fieri additio, non est certus. Sed numero | |
| 4863 praedestinatorum potest fieri additio, ut videtur, dicitur enim | |
| 4864 Deut. I, <i>dominus Deus noster addat ad hunc numerum multa | |
| 4865 millia</i>; Glossa, <i>idest definitum apud Deum, qui novit qui | |
| 4866 sunt eius</i>. Ergo numerus praedestinatorum non est certus.</p> | |
| 4867 <p title="I q. 23 a. 7 arg. 2"><a name="29448"><span class= | |
| 4868 "ref">[29448] Iª q. 23 a. 7 arg. 2</span></a> Praeterea, non | |
| 4869 potest assignari ratio quare magis in hoc numero quam in alio, Deus | |
| 4870 homines praeordinet ad salutem. Sed nihil a Deo sine ratione | |
| 4871 disponitur. Ergo non est certus numerus salvandorum praeordinatus a | |
| 4872 Deo.</p> | |
| 4873 <p title="I q. 23 a. 7 arg. 3"><a name="29449"><span class= | |
| 4874 "ref">[29449] Iª q. 23 a. 7 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 4875 operatio Dei est perfectior quam operatio naturae. Sed in operibus | |
| 4876 naturae bonum invenitur ut in pluribus, defectus autem et malum ut | |
| 4877 in paucioribus. Si igitur a Deo institueretur numerus salvandorum, | |
| 4878 plures essent salvandi quam damnandi. Cuius contrarium ostenditur | |
| 4879 Matt. VII, ubi dicitur, <i>lata et spatiosa est via quae ducit ad | |
| 4880 perditionem, et multi sunt qui intrant per eam, angusta est porta, | |
| 4881 et arcta via, quae ducit ad vitam, et pauci sunt qui inveniunt | |
| 4882 eam</i>. Non ergo est praeordinatus a Deo numerus salvandorum.</p> | |
| 4883 <p title="I q. 23 a. 7 s. c."><a name="29450"><span class= | |
| 4884 "ref">[29450] Iª q. 23 a. 7 s. c.</span></a> Sed contra est | |
| 4885 quod Augustinus dicit, in libro de correptione et gratia, <i>certus | |
| 4886 est praedestinatorum numerus, qui neque augeri potest, neque | |
| 4887 minui</i>.</p> | |
| 4888 <p title="I q. 23 a. 7 co."><a name="29451"><span class= | |
| 4889 "ref">[29451] Iª q. 23 a. 7 co.</span></a> Respondeo dicendum | |
| 4890 quod numerus praedestinatorum est certus. Sed quidam dixerunt eum | |
| 4891 esse certum formaliter, sed non materialiter, ut puta si diceremus | |
| 4892 certum esse quod centum vel mille salventur, non autem quod hi vel | |
| 4893 illi. Sed hoc tollit certitudinem praedestinationis, de qua iam | |
| 4894 diximus. Et ideo oportet dicere quod numerus praedestinatorum sit | |
| 4895 certus Deo non solum formaliter, sed etiam materialiter. Sed | |
| 4896 advertendum est quod numerus praedestinatorum certus Deo dicitur, | |
| 4897 non solum ratione cognitionis, quia scilicet scit quot sunt | |
| 4898 salvandi (sic enim Deo certus est etiam numerus guttarum pluviae, | |
| 4899 et arenae maris); sed ratione electionis et definitionis cuiusdam. | |
| 4900 Ad cuius evidentiam, est sciendum quod omne agens intendit facere | |
| 4901 aliquid finitum, ut ex supradictis de infinito apparet. Quicumque | |
| 4902 autem intendit aliquam determinatam mensuram in suo effectu, | |
| 4903 excogitat aliquem numerum in partibus essentialibus eius, quae per | |
| 4904 se requiruntur ad perfectionem totius. Non enim per se eligit | |
| 4905 aliquem numerum in his quae non principaliter requiruntur, sed | |
| 4906 solum propter aliud, sed in tanto numero accipit huiusmodi, | |
| 4907 inquantum sunt necessaria propter aliud. Sicut aedificator | |
| 4908 excogitat determinatam mensuram domus, et etiam determinatum | |
| 4909 numerum mansionum quas vult facere in domo, et determinatum numerum | |
| 4910 mensurarum parietis vel tecti, non autem eligit determinatum | |
| 4911 numerum lapidum, sed accipit tot, quot sufficiunt ad explendam | |
| 4912 tantam mensuram parietis. Sic igitur considerandum est in Deo, | |
| 4913 respectu totius universitatis quae est eius effectus. Praeordinavit | |
| 4914 enim in qua mensura deberet esse totum universum, et quis numerus | |
| 4915 esset conveniens essentialibus partibus universi, quae scilicet | |
| 4916 habent aliquo modo ordinem ad perpetuitatem; quot scilicet | |
| 4917 sphaerae, quot stellae, quot elementa, quot species rerum. | |
| 4918 Individua vero corruptibilia non ordinantur ad bonum universi quasi | |
| 4919 principaliter, sed quasi secundario, inquantum in eis salvatur | |
| 4920 bonum speciei. Unde, licet Deus sciat numerum omnium individuorum, | |
| 4921 non tamen numerus vel boum vel culicum, vel aliorum huiusmodi, est | |
| 4922 per se praeordinatus a Deo, sed tot ex huiusmodi divina providentia | |
| 4923 produxit, quot sufficiunt ad specierum conservationem. Inter omnes | |
| 4924 autem creaturas, principalius ordinantur ad bonum universi | |
| 4925 creaturae rationales, quae, inquantum huiusmodi, incorruptibiles | |
| 4926 sunt; et potissime illae quae beatitudinem consequuntur, quae | |
| 4927 immediatius attingunt ultimum finem. Unde certus est Deo numerus | |
| 4928 praedestinatorum, non solum per modum cognitionis, sed etiam per | |
| 4929 modum cuiusdam principalis praefinitionis. Non sic autem omnino est | |
| 4930 de numero reproborum; qui videntur esse praeordinati a Deo in bonum | |
| 4931 electorum, quibus omnia cooperantur in bonum. De numero autem | |
| 4932 omnium praedestinatorum hominum, quis sit, dicunt quidam quod tot | |
| 4933 ex hominibus salvabuntur, quot Angeli ceciderunt. Quidam vero, quod | |
| 4934 tot salvabuntur, quot Angeli remanserunt. Quidam vero, quod tot ex | |
| 4935 hominibus salvabuntur, quot Angeli ceciderunt, et insuper tot, quot | |
| 4936 fuerunt Angeli creati. Sed melius dicitur quod <i>soli Deo est | |
| 4937 cognitus numerus electorum in superna felicitate locandus</i>.</p> | |
| 4938 <p title="I q. 23 a. 7 ad 1"><a name="29452"><span class= | |
| 4939 "ref">[29452] Iª q. 23 a. 7 ad 1</span></a> Ad primum ergo | |
| 4940 dicendum quod verbum illud Deuteronomii est intelligendum de illis | |
| 4941 qui sunt praenotati a Deo respectu praesentis iustitiae. Horum enim | |
| 4942 numerus et augetur et minuitur, et non numerus | |
| 4943 praedestinatorum.</p> | |
| 4944 <p title="I q. 23 a. 7 ad 2"><a name="29453"><span class= | |
| 4945 "ref">[29453] Iª q. 23 a. 7 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 4946 dicendum quod ratio quantitatis alicuius partis, accipienda est ex | |
| 4947 proportione illius partis ad totum. Sic enim est apud Deum ratio | |
| 4948 quare tot stellas fecerit, vel tot rerum species, et quare tot | |
| 4949 praedestinavit, ex proportione partium principalium ad bonum | |
| 4950 universi.</p> | |
| 4951 <p title="I q. 23 a. 7 ad 3"><a name="29454"><span class= | |
| 4952 "ref">[29454] Iª q. 23 a. 7 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 4953 dicendum quod bonum proportionatum communi statui naturae, accidit | |
| 4954 ut in pluribus; et defectus ab hoc bono, ut in paucioribus. Sed | |
| 4955 bonum quod excedit communem statum naturae, invenitur ut in | |
| 4956 paucioribus; et defectus ab hoc bono, ut in pluribus. Sicut patet | |
| 4957 quod plures homines sunt qui habent sufficientem scientiam ad | |
| 4958 regimen vitae suae, pauciores autem qui hac scientia carent, qui | |
| 4959 moriones vel stulti dicuntur, sed paucissimi sunt, respectu | |
| 4960 aliorum, qui attingunt ad habendam profundam scientiam | |
| 4961 intelligibilium rerum. Cum igitur beatitudo aeterna, in visione Dei | |
| 4962 consistens, excedat communem statum naturae, et praecipue secundum | |
| 4963 quod est gratia destituta per corruptionem originalis peccati, | |
| 4964 pauciores sunt qui salvantur. Et in hoc etiam maxime misericordia | |
| 4965 Dei apparet, quod aliquos in illam salutem erigit, a qua plurimi | |
| 4966 deficiunt secundum communem cursum et inclinationem naturae.</p> | |
| 4967 <br /> | |
| 4968 <div class="E">Articulus 8</div> | |
| 4969 <p title="I q. 23 a. 8 arg. 1"><a name="29455"><span class= | |
| 4970 "ref">[29455] Iª q. 23 a. 8 arg. 1</span></a> Ad octavum sic | |
| 4971 proceditur. Videtur quod praedestinatio non possit iuvari precibus | |
| 4972 sanctorum. Nullum enim aeternum praeceditur ab aliquo temporali, et | |
| 4973 per consequens non potest temporale iuvare ad hoc quod aliquod | |
| 4974 aeternum sit. Sed praedestinatio est aeterna. Cum igitur preces | |
| 4975 sanctorum sint temporales, non possunt iuvare ad hoc quod aliquis | |
| 4976 praedestinetur. Non ergo praedestinatio iuvatur precibus | |
| 4977 sanctorum.</p> | |
| 4978 <p title="I q. 23 a. 8 arg. 2"><a name="29456"><span class= | |
| 4979 "ref">[29456] Iª q. 23 a. 8 arg. 2</span></a> Praeterea, sicut | |
| 4980 nihil indiget consilio nisi propter defectum cognitionis, ita nihil | |
| 4981 indiget auxilio nisi propter defectum virtutis. Sed neutrum horum | |
| 4982 competit Deo praedestinanti, unde dicitur Rom. XI, <i>quis adiuvit | |
| 4983 spiritum domini? Aut quis consiliarius eius fuit?</i> Ergo | |
| 4984 praedestinatio non iuvatur precibus sanctorum.</p> | |
| 4985 <p title="I q. 23 a. 8 arg. 3"><a name="29457"><span class= | |
| 4986 "ref">[29457] Iª q. 23 a. 8 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 4987 eiusdem est adiuvari et impediri. Sed praedestinatio non potest | |
| 4988 aliquo impediri. Ergo non potest aliquo iuvari.</p> | |
| 4989 <p title="I q. 23 a. 8 s. c."><a name="29458"><span class= | |
| 4990 "ref">[29458] Iª q. 23 a. 8 s. c.</span></a> Sed contra est | |
| 4991 quod dicitur Genes. XXV, quod <i>Isaac rogavit Deum pro Rebecca | |
| 4992 uxore sua, et dedit conceptum Rebeccae</i>. Ex illo autem conceptu | |
| 4993 natus est Iacob, qui praedestinatus fuit. Non autem fuisset impleta | |
| 4994 praedestinatio, si natus non fuisset. Ergo praedestinatio iuvatur | |
| 4995 precibus sanctorum.</p> | |
| 4996 <p title="I q. 23 a. 8 co."><a name="29459"><span class= | |
| 4997 "ref">[29459] Iª q. 23 a. 8 co.</span></a> Respondeo dicendum | |
| 4998 quod circa hanc quaestionem diversi errores fuerunt. Quidam enim, | |
| 4999 attendentes certitudinem divinae praedestinationis, dixerunt | |
| 5000 superfluas esse orationes, vel quidquid aliud fiat ad salutem | |
| 5001 aeternam consequendam, quia his factis vel non factis, | |
| 5002 praedestinati consequuntur, reprobati non consequuntur. Sed contra | |
| 5003 hoc sunt omnes admonitiones sacrae Scripturae, exhortantes ad | |
| 5004 orationem, et ad alia bona opera. Alii vero dixerunt quod per | |
| 5005 orationes mutatur divina praedestinatio. Et haec dicitur fuisse | |
| 5006 opinio Aegyptiorum, qui ponebant ordinationem divinam, quam fatum | |
| 5007 appellabant, aliquibus sacrificiis et orationibus impediri posse. | |
| 5008 Sed contra hoc etiam est auctoritas sacrae Scripturae. Dicitur enim | |
| 5009 I Reg. XV, porro <i>triumphator in Israel non parcet, neque | |
| 5010 poenitudine flectetur</i>. Et Rom. XI dicitur quod <i>sine | |
| 5011 poenitentia sunt dona Dei et vocatio</i>. Et ideo aliter dicendum, | |
| 5012 quod in praedestinatione duo sunt consideranda, scilicet ipsa | |
| 5013 praeordinatio divina, et effectus eius. Quantum igitur ad primum, | |
| 5014 nullo modo praedestinatio iuvatur precibus sanctorum, non enim | |
| 5015 precibus sanctorum fit, quod aliquis praedestinetur a Deo. Quantum | |
| 5016 vero ad secundum, dicitur praedestinatio iuvari precibus sanctorum, | |
| 5017 et aliis bonis operibus, quia providentia, cuius praedestinatio est | |
| 5018 pars, non subtrahit causas secundas, sed sic providet effectus, ut | |
| 5019 etiam ordo causarum secundarum subiaceat providentiae. Sicut igitur | |
| 5020 sic providentur naturales effectus, ut etiam causae naturales ad | |
| 5021 illos naturales effectus ordinentur, sine quibus illi effectus non | |
| 5022 provenirent; ita praedestinatur a Deo salus alicuius, ut etiam sub | |
| 5023 ordine praedestinationis cadat quidquid hominem promovet in | |
| 5024 salutem, vel orationes propriae, vel aliorum, vel alia bona, vel | |
| 5025 quidquid huiusmodi, sine quibus aliquis salutem non consequitur. | |
| 5026 Unde praedestinatis conandum est ad bene operandum et orandum, quia | |
| 5027 per huiusmodi praedestinationis effectus certitudinaliter impletur. | |
| 5028 Propter quod dicitur II Petr. I, <i>satagite, ut per bona opera | |
| 5029 certam vestram vocationem et electionem faciatis</i>.</p> | |
| 5030 <p title="I q. 23 a. 8 ad 1"><a name="29460"><span class= | |
| 5031 "ref">[29460] Iª q. 23 a. 8 ad 1</span></a> Ad primum ergo | |
| 5032 dicendum quod ratio illa ostendit quod praedestinatio non iuvatur | |
| 5033 precibus sanctorum, quantum ad ipsam praeordinationem.</p> | |
| 5034 <p title="I q. 23 a. 8 ad 2"><a name="29461"><span class= | |
| 5035 "ref">[29461] Iª q. 23 a. 8 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 5036 dicendum quod aliquis dicitur adiuvari per alium, dupliciter. Uno | |
| 5037 modo, inquantum ab eo accipit virtutem, et sic adiuvari infirmi | |
| 5038 est, unde Deo non competit. Et sic intelligitur illud, <i>quis | |
| 5039 adiuvit spiritum domini?</i> Alio modo dicitur quis adiuvari per | |
| 5040 aliquem, per quem exequitur suam operationem, sicut dominus per | |
| 5041 ministrum. Et hoc modo Deus adiuvatur per nos, inquantum exequimur | |
| 5042 suam ordinationem, secundum illud I ad Cor. III, <i>Dei enim | |
| 5043 adiutores sumus</i>. Neque hoc est propter defectum divinae | |
| 5044 virtutis, sed quia utitur causis mediis, ut ordinis pulchritudo | |
| 5045 servetur in rebus, et ut etiam creaturis dignitatem causalitatis | |
| 5046 communicet.</p> | |
| 5047 <p title="I q. 23 a. 8 ad 3"><a name="29462"><span class= | |
| 5048 "ref">[29462] Iª q. 23 a. 8 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 5049 dicendum quod secundae causae non possunt egredi ordinem causae | |
| 5050 primae universalis, ut supra dictum est; sed ipsum exequuntur. Et | |
| 5051 ideo praedestinatio per creaturas potest adiuvari, sed non | |
| 5052 impediri.</p> | |
| 5053 <br /> | |
| 5054 <div class="D">Quaestio 24</div> | |
| 5055 <div class="G">Prooemium</div> | |
| 5056 <p title="I q. 24 pr."><a name="29463"><span class="ref">[29463] | |
| 5057 Iª q. 24 pr.</span></a> Deinde considerandum est de libro | |
| 5058 vitae. Et circa hoc quaeruntur tria. Primo, quid sit liber vitae. | |
| 5059 Secundo, cuius vitae sit liber. Tertio, utrum aliquis possit deleri | |
| 5060 de libro vitae.</p> | |
| 5061 <br /> | |
| 5062 <div class="E">Articulus 1</div> | |
| 5063 <p title="I q. 24 a. 1 arg. 1"><a name="29464"><span class= | |
| 5064 "ref">[29464] Iª q. 24 a. 1 arg. 1</span></a> Ad primum sic | |
| 5065 proceditur. Videtur quod liber vitae non sit idem quod | |
| 5066 praedestinatio. Dicitur enim Eccli. XXIV, <i>haec omnia liber | |
| 5067 vitae</i>; Glossa, <i>idest novum et vetus testamentum</i>. Hoc | |
| 5068 autem non est praedestinatio. Ergo liber vitae non est idem quod | |
| 5069 praedestinatio.</p> | |
| 5070 <p title="I q. 24 a. 1 arg. 2"><a name="29465"><span class= | |
| 5071 "ref">[29465] Iª q. 24 a. 1 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 5072 Augustinus, in libro XX de Civ. Dei, ait quod liber vitae est | |
| 5073 quaedam vis divina, qua fiet <i>ut cuique opera sua bona vel mala | |
| 5074 in memoriam reducantur</i>. Sed vis divina non videtur pertinere ad | |
| 5075 praedestinationem, sed magis ad attributum potentiae. Ergo liber | |
| 5076 vitae non est idem quod praedestinatio.</p> | |
| 5077 <p title="I q. 24 a. 1 arg. 3"><a name="29466"><span class= | |
| 5078 "ref">[29466] Iª q. 24 a. 1 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 5079 praedestinationi opponitur reprobatio. Si igitur liber vitae esset | |
| 5080 praedestinatio, inveniretur liber mortis, sicut liber vitae.</p> | |
| 5081 <p title="I q. 24 a. 1 s. c."><a name="29467"><span class= | |
| 5082 "ref">[29467] Iª q. 24 a. 1 s. c.</span></a> Sed contra est | |
| 5083 quod dicitur in Glossa, super illud Psalmi LXVIII, <i>deleantur de | |
| 5084 libro viventium, liber iste est notitia Dei, qua praedestinavit ad | |
| 5085 vitam, quos praescivit</i>.</p> | |
| 5086 <p title="I q. 24 a. 1 co."><a name="29468"><span class= | |
| 5087 "ref">[29468] Iª q. 24 a. 1 co.</span></a> Respondeo dicendum | |
| 5088 quod liber vitae in Deo dicitur metaphorice, secundum similitudinem | |
| 5089 a rebus humanis acceptam. Est enim consuetum apud homines, quod | |
| 5090 illi qui ad aliquid eliguntur, conscribuntur in libro; utpote | |
| 5091 milites vel consiliarii, qui olim dicebantur patres conscripti. | |
| 5092 Patet autem ex praemissis quod omnes praedestinati eliguntur a Deo | |
| 5093 ad habendum vitam aeternam. Ipsa ergo praedestinatorum conscriptio | |
| 5094 dicitur liber vitae. Dicitur autem metaphorice aliquid conscriptum | |
| 5095 in intellectu alicuius, quod firmiter in memoria tenet, secundum | |
| 5096 illud Prov. III, <i>ne obliviscaris legis meae, et praecepta mea | |
| 5097 cor tuum custodiat</i>; et post pauca sequitur, <i>describe illa in | |
| 5098 tabulis cordis tui</i>. Nam et in libris materialibus aliquid | |
| 5099 conscribitur ad succurrendum memoriae. Unde ipsa Dei notitia, qua | |
| 5100 firmiter retinet se aliquos praedestinasse ad vitam aeternam, | |
| 5101 dicitur liber vitae. Nam sicut Scriptura libri est signum eorum | |
| 5102 quae fienda sunt ita Dei notitia est quoddam signum apud ipsum, | |
| 5103 eorum qui sunt perducendi ad vitam aeternam; secundum illud II Tim. | |
| 5104 II, <i>firmum fundamentum Dei stat, habens signaculum hoc, novit | |
| 5105 dominus qui sunt eius</i>.</p> | |
| 5106 <p title="I q. 24 a. 1 ad 1"><a name="29469"><span class= | |
| 5107 "ref">[29469] Iª q. 24 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum ergo | |
| 5108 dicendum quod liber vitae potest dici dupliciter. Uno modo, | |
| 5109 conscriptio eorum qui sunt electi ad vitam, et sic loquimur nunc de | |
| 5110 libro vitae. Alio modo potest dici liber vitae, conscriptio eorum | |
| 5111 quae ducunt in vitam. Et hoc dupliciter. Vel sicut agendorum, et | |
| 5112 sic novum et vetus testamentum dicitur liber vitae. Vel sicut iam | |
| 5113 factorum, et sic illa vis divina, qua fiet ut cuilibet in memoriam | |
| 5114 reducantur facta sua, dicitur liber vitae. Sicut etiam liber | |
| 5115 militiae potest dici, vel in quo scribuntur electi ad militiam, vel | |
| 5116 in quo traditur ars militaris, vel in quo recitantur facta | |
| 5117 militum.</p> | |
| 5118 <p title="I q. 24 a. 1 ad 2"><a name="29470"><span class= | |
| 5119 "ref">[29470] Iª q. 24 a. 1 ad 2</span></a> Unde patet solutio | |
| 5120 ad secundum.</p> | |
| 5121 <p title="I q. 24 a. 1 ad 3"><a name="29471"><span class= | |
| 5122 "ref">[29471] Iª q. 24 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 5123 dicendum quod non est consuetum conscribi eos qui repudiantur, sed | |
| 5124 eos qui eliguntur. Unde reprobationi non respondet liber mortis, | |
| 5125 sicut praedestinationi liber vitae.</p> | |
| 5126 <p title="I q. 24 a. 1 ad 4"><a name="29472"><span class= | |
| 5127 "ref">[29472] Iª q. 24 a. 1 ad 4</span></a> Ad quartum | |
| 5128 dicendum quod secundum rationem differt liber vitae a | |
| 5129 praedestinatione. Importat enim notitiam praedestinationis, sicut | |
| 5130 etiam ex Glossa inducta apparet.</p> | |
| 5131 <br /> | |
| 5132 <div class="E">Articulus 2</div> | |
| 5133 <p title="I q. 24 a. 2 arg. 1"><a name="29473"><span class= | |
| 5134 "ref">[29473] Iª q. 24 a. 2 arg. 1</span></a> Ad secundum sic | |
| 5135 proceditur. Videtur quod liber vitae non sit solum respectu vitae | |
| 5136 gloriae praedestinatorum. Liber enim vitae est notitia vitae. Sed | |
| 5137 Deus per vitam suam cognoscit omnem aliam vitam. Ergo liber vitae | |
| 5138 praecipue dicitur respectu vitae divinae; et non solum respectu | |
| 5139 vitae praedestinatorum.</p> | |
| 5140 <p title="I q. 24 a. 2 arg. 2"><a name="29474"><span class= | |
| 5141 "ref">[29474] Iª q. 24 a. 2 arg. 2</span></a> Praeterea, sicut | |
| 5142 vita gloriae est a Deo, ita vita naturae. Si igitur notitia vitae | |
| 5143 gloriae dicitur liber vitae, etiam notitia vitae naturae dicetur | |
| 5144 liber vitae.</p> | |
| 5145 <p title="I q. 24 a. 2 arg. 3"><a name="29475"><span class= | |
| 5146 "ref">[29475] Iª q. 24 a. 2 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 5147 aliqui eliguntur ad gratiam, qui non eliguntur ad vitam gloriae; ut | |
| 5148 patet per id quod dicitur Ioan. VI, <i>nonne duodecim vos elegi, et | |
| 5149 unus ex vobis Diabolus est?</i> Sed liber vitae est conscriptio | |
| 5150 electionis divinae, ut dictum est. Ergo etiam est respectu vitae | |
| 5151 gratiae.</p> | |
| 5152 <p title="I q. 24 a. 2 s. c."><a name="29476"><span class= | |
| 5153 "ref">[29476] Iª q. 24 a. 2 s. c.</span></a> Sed contra est | |
| 5154 quod liber vitae est notitia praedestinationis, ut dictum est. Sed | |
| 5155 praedestinatio non respicit vitam gratiae, nisi secundum quod | |
| 5156 ordinatur ad gloriam, non enim sunt praedestinati, qui habent | |
| 5157 gratiam et deficiunt a gloria. Liber igitur vitae non dicitur nisi | |
| 5158 respectu gloriae.</p> | |
| 5159 <p title="I q. 24 a. 2 co."><a name="29477"><span class= | |
| 5160 "ref">[29477] Iª q. 24 a. 2 co.</span></a> Respondeo dicendum | |
| 5161 quod liber vitae, ut dictum est, importat conscriptionem quandam | |
| 5162 sive notitiam electorum ad vitam. Eligitur autem aliquis ad id quod | |
| 5163 non competit sibi secundum suam naturam. Et iterum, id ad quod | |
| 5164 eligitur aliquis, habet rationem finis, non enim miles eligitur aut | |
| 5165 conscribitur ad hoc quod armetur, sed ad hoc quod pugnet; hoc enim | |
| 5166 est proprium officium ad quod militia ordinatur. Finis autem supra | |
| 5167 naturam existens, est vita gloriae, ut supra dictum est. Unde | |
| 5168 proprie liber vitae respicit vitam gloriae.</p> | |
| 5169 <p title="I q. 24 a. 2 ad 1"><a name="29478"><span class= | |
| 5170 "ref">[29478] Iª q. 24 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum ergo | |
| 5171 dicendum quod vita divina, etiam prout est vita gloriosa, est Deo | |
| 5172 naturalis. Unde respectu eius non est electio, et per consequens | |
| 5173 neque liber vitae. Non enim dicimus quod aliquis homo eligatur ad | |
| 5174 habendum sensum, vel aliquid eorum quae consequuntur naturam.</p> | |
| 5175 <p title="I q. 24 a. 2 ad 2"><a name="29479"><span class= | |
| 5176 "ref">[29479] Iª q. 24 a. 2 ad 2</span></a> Unde per hoc etiam | |
| 5177 patet solutio ad secundum. Respectu enim vitae naturalis non est | |
| 5178 electio, neque liber vitae.</p> | |
| 5179 <p title="I q. 24 a. 2 ad 3"><a name="29480"><span class= | |
| 5180 "ref">[29480] Iª q. 24 a. 2 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 5181 dicendum quod vita gratiae non habet rationem finis, sed rationem | |
| 5182 eius quod est ad finem. Unde ad vitam gratiae non dicitur aliquis | |
| 5183 eligi, nisi inquantum vita gratiae ordinatur ad gloriam. Et propter | |
| 5184 hoc, illi qui habent gratiam et excidunt a gloria, non dicuntur | |
| 5185 esse electi simpliciter, sed secundum quid. Et similiter non | |
| 5186 dicuntur esse scripti simpliciter in libro vitae sed secundum quid; | |
| 5187 prout scilicet de eis in ordinatione et notitia divina existit, | |
| 5188 quod sint habituri aliquem ordinem ad vitam aeternam, secundum | |
| 5189 participationem gratiae.</p> | |
| 5190 <br /> | |
| 5191 <div class="E">Articulus 3</div> | |
| 5192 <p title="I q. 24 a. 3 arg. 1"><a name="29481"><span class= | |
| 5193 "ref">[29481] Iª q. 24 a. 3 arg. 1</span></a> Ad tertium sic | |
| 5194 proceditur. Videtur quod nullus deleatur de libro vitae. Dicit enim | |
| 5195 Augustinus, in XX de Civ. Dei, quod <i>praescientia Dei, quae non | |
| 5196 potest falli, liber vitae est</i>. Sed a praescientia Dei non | |
| 5197 potest aliquid subtrahi, similiter neque a praedestinatione. Ergo | |
| 5198 nec de libro vitae potest aliquis deleri.</p> | |
| 5199 <p title="I q. 24 a. 3 arg. 2"><a name="29482"><span class= | |
| 5200 "ref">[29482] Iª q. 24 a. 3 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 5201 quidquid est in aliquo, est in eo per modum eius in quo est. Sed | |
| 5202 liber vitae est quid aeternum et immutabile. Ergo quidquid est in | |
| 5203 eo, est ibi non temporaliter, sed immobiliter et indelebiliter.</p> | |
| 5204 <p title="I q. 24 a. 3 arg. 3"><a name="29483"><span class= | |
| 5205 "ref">[29483] Iª q. 24 a. 3 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 5206 deletio Scripturae opponitur. Sed aliquis non potest de novo scribi | |
| 5207 in libro vitae. Ergo neque inde deleri potest.</p> | |
| 5208 <p title="I q. 24 a. 3 s. c."><a name="29484"><span class= | |
| 5209 "ref">[29484] Iª q. 24 a. 3 s. c.</span></a> Sed contra est | |
| 5210 quod dicitur in Psalmo LXVIII, <i>deleantur de libro | |
| 5211 viventium</i>.</p> | |
| 5212 <p title="I q. 24 a. 3 co."><a name="29485"><span class= | |
| 5213 "ref">[29485] Iª q. 24 a. 3 co.</span></a> Respondeo dicendum | |
| 5214 quod quidam dicunt quod de libro vitae nullus potest deleri | |
| 5215 secundum rei veritatem, potest tamen aliquis deleri secundum | |
| 5216 opinionem hominum. Est enim consuetum in Scripturis ut aliquid | |
| 5217 dicatur fieri, quando innotescit. Et secundum hoc, aliqui dicuntur | |
| 5218 esse scripti in libro vitae, inquantum homines opinantur eos ibi | |
| 5219 scriptos, propter praesentem iustitiam quam in eis vident. Sed | |
| 5220 quando apparet, vel in hoc seculo vel in futuro, quod ab hac | |
| 5221 iustitia exciderunt, dicuntur inde deleri. Et sic etiam exponitur | |
| 5222 in Glossa deletio talis, super illud Psalmi LXVIII, <i>deleantur de | |
| 5223 libro viventium</i>. Sed quia non deleri de libro vitae ponitur | |
| 5224 inter praemia iustorum, secundum illud Apoc. III, <i>qui vicerit, | |
| 5225 sic vestietur vestimentis albis, et non delebo nomen eius de libro | |
| 5226 vitae</i>; quod autem sanctis repromittitur, non est solum in | |
| 5227 hominum opinione; potest dici quod deleri vel non deleri de libro | |
| 5228 vitae, non solum ad opinionem hominum referendum est, sed etiam | |
| 5229 quantum ad rem. Est enim liber vitae conscriptio ordinatorum in | |
| 5230 vitam aeternam. Ad quam ordinatur aliquis ex duobus, scilicet ex | |
| 5231 praedestinatione divina, et haec ordinatio nunquam deficit; et ex | |
| 5232 gratia. Quicumque enim gratiam habet, ex hoc ipso est dignus vita | |
| 5233 aeterna. Et haec ordinatio deficit interdum, quia aliqui ordinati | |
| 5234 sunt ex gratia habita ad habendum vitam aeternam, a qua tamen | |
| 5235 deficiunt per peccatum mortale. Illi igitur qui sunt ordinati ad | |
| 5236 habendum vitam aeternam ex praedestinatione divina, sunt | |
| 5237 simpliciter scripti in libro vitae, quia sunt ibi scripti ut | |
| 5238 habituri vitam aeternam in seipsa. Et isti nunquam delentur de | |
| 5239 libro vitae. Sed illi qui sunt ordinati ad habendum vitam aeternam, | |
| 5240 non ex praedestinatione divina, sed solum ex gratia, dicuntur esse | |
| 5241 scripti in libro vitae, non simpliciter, sed secundum quid, quia | |
| 5242 sunt ibi scripti ut habituri vitam aeternam, non in seipsa, sed in | |
| 5243 sua causa. Et tales possunt deleri de libro vitae, ut deletio non | |
| 5244 referatur ad notitiam Dei, quasi Deus aliquid praesciat, et postea | |
| 5245 nesciat; sed ad rem scitam, quia scilicet Deus scit aliquem prius | |
| 5246 ordinari in vitam aeternam, et postea non ordinari, cum deficit a | |
| 5247 gratia.</p> | |
| 5248 <p title="I q. 24 a. 3 ad 1"><a name="29486"><span class= | |
| 5249 "ref">[29486] Iª q. 24 a. 3 ad 1</span></a> Ad primum ergo | |
| 5250 dicendum quod deletio, ut dictum est, non refertur ad librum vitae | |
| 5251 ex parte praescientiae, quasi in Deo sit aliqua mutabilitas, sed ex | |
| 5252 parte praescitorum, quae sunt mutabilia.</p> | |
| 5253 <p title="I q. 24 a. 3 ad 2"><a name="29487"><span class= | |
| 5254 "ref">[29487] Iª q. 24 a. 3 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 5255 dicendum quod, licet res in Deo sint immutabiliter, tamen in | |
| 5256 seipsis mutabiles sunt. Et ad hoc pertinet deletio libri vitae.</p> | |
| 5257 <p title="I q. 24 a. 3 ad 3"><a name="29488"><span class= | |
| 5258 "ref">[29488] Iª q. 24 a. 3 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 5259 dicendum quod eo modo quo aliquis dicitur deleri de libro vitae, | |
| 5260 potest dici quod ibi scribatur de novo; vel secundum opinionem | |
| 5261 hominum, vel secundum quod de novo incipit habere ordinem ad vitam | |
| 5262 aeternam per gratiam. Quod etiam sub divina notitia comprehenditur, | |
| 5263 licet non de novo.</p> | |
| 5264 <br /> | |
| 5265 <div class="D">Quaestio 25</div> | |
| 5266 <div class="G">Prooemium</div> | |
| 5267 <p title="I q. 25 pr."><a name="29489"><span class="ref">[29489] | |
| 5268 Iª q. 25 pr.</span></a> Post considerationem divinae scientiae | |
| 5269 et voluntatis, et eorum quae ad hoc pertinent, restat considerandum | |
| 5270 de divina potentia. Et circa hoc quaeruntur sex. Primo, utrum in | |
| 5271 Deo sit potentia. Secundo, utrum eius potentia sit infinita. | |
| 5272 Tertio, utrum sit omnipotens. Quarto, utrum possit facere quod ea | |
| 5273 quae sunt praeterita, non fuerint. Quinto, utrum Deus possit facere | |
| 5274 quae non facit, vel praetermittere quae facit. Sexto, utrum quae | |
| 5275 facit, possit facere meliora.</p> | |
| 5276 <br /> | |
| 5277 <div class="E">Articulus 1</div> | |
| 5278 <p title="I q. 25 a. 1 arg. 1"><a name="29490"><span class= | |
| 5279 "ref">[29490] Iª q. 25 a. 1 arg. 1</span></a> Ad primum sic | |
| 5280 proceditur. Videtur quod in Deo non sit potentia. Sicut enim prima | |
| 5281 materia se habet ad potentiam, ita Deus, qui est agens primum, se | |
| 5282 habet ad actum. Sed prima materia, secundum se considerata, est | |
| 5283 absque omni actu. Ergo agens primum, quod est Deus, est absque | |
| 5284 potentia.</p> | |
| 5285 <p title="I q. 25 a. 1 arg. 2"><a name="29491"><span class= | |
| 5286 "ref">[29491] Iª q. 25 a. 1 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 5287 secundum philosophum, in IX Metaphys., qualibet potentia melior est | |
| 5288 eius actus, nam forma est melior quam materia, et actio quam | |
| 5289 potentia activa; est enim finis eius. Sed nihil est melius eo quod | |
| 5290 est in Deo, quia quidquid est in Deo, est Deus, ut supra ostensum | |
| 5291 est. Ergo nulla potentia est in Deo.</p> | |
| 5292 <p title="I q. 25 a. 1 arg. 3"><a name="29492"><span class= | |
| 5293 "ref">[29492] Iª q. 25 a. 1 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 5294 potentia est principium operationis. Sed operatio divina est eius | |
| 5295 essentia, cum in Deo nullum sit accidens. Essentiae autem divinae | |
| 5296 non est aliquod principium. Ergo ratio potentiae Deo non | |
| 5297 convenit.</p> | |
| 5298 <p title="I q. 25 a. 1 arg. 4"><a name="29493"><span class= | |
| 5299 "ref">[29493] Iª q. 25 a. 1 arg. 4</span></a> Praeterea, supra | |
| 5300 ostensum est quod scientia Dei et voluntas eius sunt causa rerum. | |
| 5301 Causa autem et principium idem sunt. Ergo non oportet in Deo | |
| 5302 assignare potentiam, sed solum scientiam et voluntatem.</p> | |
| 5303 <p title="I q. 25 a. 1 s. c."><a name="29494"><span class= | |
| 5304 "ref">[29494] Iª q. 25 a. 1 s. c.</span></a> Sed contra est | |
| 5305 quod dicitur in Psalmo LXXXVIII, <i>potens es, domine, et veritas | |
| 5306 tua in circuitu tuo</i>.</p> | |
| 5307 <p title="I q. 25 a. 1 co."><a name="29495"><span class= | |
| 5308 "ref">[29495] Iª q. 25 a. 1 co.</span></a> Respondeo dicendum | |
| 5309 quod duplex est potentia, scilicet passiva, quae nullo modo est in | |
| 5310 Deo; et activa, quam oportet in Deo summe ponere. Manifestum est | |
| 5311 enim quod unumquodque, secundum quod est actu et perfectum, | |
| 5312 secundum hoc est principium activum alicuius, patitur autem | |
| 5313 unumquodque, secundum quod est deficiens et imperfectum. Ostensum | |
| 5314 est autem supra quod Deus est purus actus, et simpliciter et | |
| 5315 universaliter perfectus; neque in eo aliqua imperfectio locum | |
| 5316 habet. Unde sibi maxime competit esse principium activum, et nullo | |
| 5317 modo pati. Ratio autem activi principii convenit potentiae activae. | |
| 5318 Nam potentia activa est principium agendi in aliud, potentia vero | |
| 5319 passiva est principium patiendi ab alio, ut philosophus dicit, V | |
| 5320 Metaphys. Relinquitur ergo quod in Deo maxime sit potentia | |
| 5321 activa.</p> | |
| 5322 <p title="I q. 25 a. 1 ad 1"><a name="29496"><span class= | |
| 5323 "ref">[29496] Iª q. 25 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum ergo | |
| 5324 dicendum quod potentia activa non dividitur contra actum, sed | |
| 5325 fundatur in eo, nam unumquodque agit secundum quod est actu. | |
| 5326 Potentia vero passiva dividitur contra actum, nam unumquodque | |
| 5327 patitur secundum quod est in potentia. Unde haec potentia | |
| 5328 excluditur a Deo, non autem activa.</p> | |
| 5329 <p title="I q. 25 a. 1 ad 2"><a name="29497"><span class= | |
| 5330 "ref">[29497] Iª q. 25 a. 1 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 5331 dicendum quod, quandocumque actus est aliud a potentia, oportet | |
| 5332 quod actus sit nobilior potentia. Sed actio Dei non est aliud ab | |
| 5333 eius potentia, sed utrumque est essentia divina, quia nec esse eius | |
| 5334 est aliud ab eius essentia. Unde non oportet quod aliquid sit | |
| 5335 nobilius quam potentia Dei.</p> | |
| 5336 <p title="I q. 25 a. 1 ad 3"><a name="29498"><span class= | |
| 5337 "ref">[29498] Iª q. 25 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 5338 dicendum quod potentia in rebus creatis non solum est principium | |
| 5339 actionis, sed etiam effectus. Sic igitur in Deo salvatur ratio | |
| 5340 potentiae quantum ad hoc, quod est principium effectus, non autem | |
| 5341 quantum ad hoc, quod est principium actionis, quae est divina | |
| 5342 essentia. Nisi forte secundum modum intelligendi, prout divina | |
| 5343 essentia, quae in se simpliciter praehabet quidquid perfectionis | |
| 5344 est in rebus creatis, potest intelligi et sub ratione actionis, et | |
| 5345 sub ratione potentiae; sicut etiam intelligitur et sub ratione | |
| 5346 suppositi habentis naturam, et sub ratione naturae.</p> | |
| 5347 <p title="I q. 25 a. 1 ad 4"><a name="29499"><span class= | |
| 5348 "ref">[29499] Iª q. 25 a. 1 ad 4</span></a> Ad quartum | |
| 5349 dicendum quod potentia non ponitur in Deo ut aliquid differens a | |
| 5350 scientia et voluntate secundum rem, sed solum secundum rationem; | |
| 5351 inquantum scilicet potentia importat rationem principii exequentis | |
| 5352 id quod voluntas imperat, et ad quod scientia dirigit; quae tria | |
| 5353 Deo secundum idem conveniunt. Vel dicendum quod ipsa scientia vel | |
| 5354 voluntas divina, secundum quod est principium effectivum, habet | |
| 5355 rationem potentiae. Unde consideratio scientiae et voluntatis | |
| 5356 praecedit in Deo considerationem potentiae, sicut causa praecedit | |
| 5357 operationem et effectum.</p> | |
| 5358 <br /> | |
| 5359 <div class="E">Articulus 2</div> | |
| 5360 <p title="I q. 25 a. 2 arg. 1"><a name="29500"><span class= | |
| 5361 "ref">[29500] Iª q. 25 a. 2 arg. 1</span></a> Ad secundum sic | |
| 5362 proceditur. Videtur quod potentia Dei non sit infinita. Omne enim | |
| 5363 infinitum est imperfectum, secundum philosophum, in III Physic. Sed | |
| 5364 potentia Dei non est imperfecta. Ergo non est infinita.</p> | |
| 5365 <p title="I q. 25 a. 2 arg. 2"><a name="29501"><span class= | |
| 5366 "ref">[29501] Iª q. 25 a. 2 arg. 2</span></a> Praeterea, omnis | |
| 5367 potentia manifestatur per effectum, alias frustra esset. Si igitur | |
| 5368 potentia Dei esset infinita, posset facere effectum infinitum. Quod | |
| 5369 est impossibile.</p> | |
| 5370 <p title="I q. 25 a. 2 arg. 3"><a name="29502"><span class= | |
| 5371 "ref">[29502] Iª q. 25 a. 2 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 5372 philosophus probat in VIII Physic., quod si potentia alicuius | |
| 5373 corporis esset infinita, moveret in instanti. Deus autem non movet | |
| 5374 in instanti, sed movet creaturam spiritualem <i>per tempus, | |
| 5375 creaturam vero corporalem per locum et tempus</i>, secundum | |
| 5376 Augustinum, VIII super Genesim ad litteram. Non ergo est eius | |
| 5377 potentia infinita.</p> | |
| 5378 <p title="I q. 25 a. 2 s. c."><a name="29503"><span class= | |
| 5379 "ref">[29503] Iª q. 25 a. 2 s. c.</span></a> Sed contra est | |
| 5380 quod dicit Hilarius, VIII de Trin., quod Deus est immensae | |
| 5381 virtutis, vivens, potens. Omne autem immensum est infinitum. Ergo | |
| 5382 virtus divina est infinita.</p> | |
| 5383 <p title="I q. 25 a. 2 co."><a name="29504"><span class= | |
| 5384 "ref">[29504] Iª q. 25 a. 2 co.</span></a> Respondeo dicendum | |
| 5385 quod, sicut iam dictum est, secundum hoc potentia activa invenitur | |
| 5386 in Deo, secundum quod ipse actu est. Esse autem eius est infinitum, | |
| 5387 inquantum non est limitatum per aliquid recipiens; ut patet per ea | |
| 5388 quae supra dicta sunt, cum de infinitate divinae essentiae | |
| 5389 ageretur. Unde necesse est quod activa potentia Dei sit infinita. | |
| 5390 In omnibus enim agentibus hoc invenitur, quod quanto aliquod agens | |
| 5391 perfectius habet formam qua agit, tanto est maior eius potentia in | |
| 5392 agendo. Sicut quanto est aliquid magis calidum, tanto habet maiorem | |
| 5393 potentiam ad calefaciendum, et haberet utique potentiam infinitam | |
| 5394 ad calefaciendum, si eius calor esset infinitus. Unde, cum ipsa | |
| 5395 essentia divina, per quam Deus agit, sit infinita, sicut supra | |
| 5396 ostensum est, sequitur quod eius potentia sit infinita.</p> | |
| 5397 <p title="I q. 25 a. 2 ad 1"><a name="29505"><span class= | |
| 5398 "ref">[29505] Iª q. 25 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum ergo | |
| 5399 dicendum quod philosophus loquitur de infinito quod est ex parte | |
| 5400 materiae non terminatae per formam; cuiusmodi est infinitum quod | |
| 5401 congruit quantitati. Sic autem non est infinita divina essentia, ut | |
| 5402 supra ostensum est; et per consequens nec eius potentia. Unde non | |
| 5403 sequitur quod sit imperfecta.</p> | |
| 5404 <p title="I q. 25 a. 2 ad 2"><a name="29506"><span class= | |
| 5405 "ref">[29506] Iª q. 25 a. 2 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 5406 dicendum quod potentia agentis univoci tota manifestatur in suo | |
| 5407 effectu, potentia enim generativa hominis nihil potest plus quam | |
| 5408 generare hominem. Sed potentia agentis non univoci non tota | |
| 5409 manifestatur in sui effectus productione, sicut potentia solis non | |
| 5410 tota manifestatur in productione alicuius animalis ex putrefactione | |
| 5411 generati. Manifestum est autem quod Deus non est agens univocum, | |
| 5412 nihil enim aliud potest cum eo convenire neque in specie, neque in | |
| 5413 genere, ut supra ostensum est. Unde relinquitur quod effectus eius | |
| 5414 semper est minor quam potentia eius. Non ergo oportet quod | |
| 5415 manifestetur infinita potentia Dei in hoc, quod producat effectum | |
| 5416 infinitum. Et tamen, etiam si nullum effectum produceret, non esset | |
| 5417 Dei potentia frustra. Quia frustra est quod ordinatur ad finem, | |
| 5418 quem non attingit, potentia autem Dei non ordinatur ad effectum | |
| 5419 sicut ad finem, sed magis ipsa est finis sui effectus.</p> | |
| 5420 <p title="I q. 25 a. 2 ad 3"><a name="29507"><span class= | |
| 5421 "ref">[29507] Iª q. 25 a. 2 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 5422 dicendum quod philosophus in VIII Physic., probat, quod si aliquod | |
| 5423 corpus haberet potentiam infinitam, quod moveret in non tempore. Et | |
| 5424 tamen ostendit, quod potentia motoris caeli est infinita, quia | |
| 5425 movere potest tempore infinito. Relinquitur ergo secundum eius | |
| 5426 intentionem, quod potentia infinita corporis si esset, moveret in | |
| 5427 non tempore, non autem potentia incorporei motoris. Cuius ratio | |
| 5428 est, quia corpus movens aliud corpus, est agens univocum. Unde | |
| 5429 oportet quod tota potentia agentis manifestetur in motu. Quia | |
| 5430 igitur quanto moventis corporis potentia est maior, tanto velocius | |
| 5431 movet, necesse est quod si fuerit infinita, moveat | |
| 5432 improportionabiliter citius, quod est movere in non tempore. Sed | |
| 5433 movens incorporeum est agens non univocum. Unde non oportet, quod | |
| 5434 tota virtus eius manifestetur in motu ita, quod moveat in non | |
| 5435 tempore. Et praesertim, quia movet secundum dispositionem suae | |
| 5436 voluntatis.</p> | |
| 5437 <br /> | |
| 5438 <div class="E">Articulus 3</div> | |
| 5439 <p title="I q. 25 a. 3 arg. 1"><a name="29508"><span class= | |
| 5440 "ref">[29508] Iª q. 25 a. 3 arg. 1</span></a> Ad tertium sic | |
| 5441 proceditur. Videtur quod Deus non sit omnipotens. Moveri enim et | |
| 5442 pati aliquid omnium est. Sed hoc Deus non potest, est enim | |
| 5443 immobilis, ut supra dictum est. Non igitur est omnipotens.</p> | |
| 5444 <p title="I q. 25 a. 3 arg. 2"><a name="29509"><span class= | |
| 5445 "ref">[29509] Iª q. 25 a. 3 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 5446 peccare aliquid agere est. Sed Deus non potest peccare, neque | |
| 5447 seipsum negare, ut dicitur II Tim. II. Ergo Deus non est | |
| 5448 omnipotens.</p> | |
| 5449 <p title="I q. 25 a. 3 arg. 3"><a name="29510"><span class= | |
| 5450 "ref">[29510] Iª q. 25 a. 3 arg. 3</span></a> Praeterea, de | |
| 5451 Deo dicitur quod <i>omnipotentiam suam parcendo maxime et miserando | |
| 5452 manifestat</i>. Ultimum igitur quod potest divina potentia, est | |
| 5453 parcere et misereri. Aliquid autem est multo maius quam parcere et | |
| 5454 misereri; sicut creare alium mundum, vel aliquid huiusmodi. Ergo | |
| 5455 Deus non est omnipotens.</p> | |
| 5456 <p title="I q. 25 a. 3 arg. 4"><a name="29511"><span class= | |
| 5457 "ref">[29511] Iª q. 25 a. 3 arg. 4</span></a> Praeterea, super | |
| 5458 illud I Cor. I, <i>stultam fecit Deus sapientiam huius mundi</i>, | |
| 5459 dicit Glossa, <i>sapientiam huius mundi fecit Deus stultam, | |
| 5460 ostendendo possibile, quod illa impossibile iudicabat</i>. Unde | |
| 5461 videtur quod non sit aliquid iudicandum possibile vel impossibile | |
| 5462 secundum inferiores causas, prout sapientia huius mundi iudicat; | |
| 5463 sed secundum potentiam divinam. Si igitur Deus sit omnipotens, | |
| 5464 omnia erunt possibilia. Nihil ergo impossibile. Sublato autem | |
| 5465 impossibili, tollitur necessarium, nam quod necesse est esse, | |
| 5466 impossibile est non esse. Nihil ergo erit necessarium in rebus, si | |
| 5467 Deus est omnipotens. Hoc autem est impossibile. Ergo Deus non est | |
| 5468 omnipotens.</p> | |
| 5469 <p title="I q. 25 a. 3 s. c."><a name="29512"><span class= | |
| 5470 "ref">[29512] Iª q. 25 a. 3 s. c.</span></a> Sed contra est | |
| 5471 quod dicitur Luc. I, <i>non erit impossibile apud Deum omne | |
| 5472 verbum</i>.</p> | |
| 5473 <p title="I q. 25 a. 3 co."><a name="29513"><span class= | |
| 5474 "ref">[29513] Iª q. 25 a. 3 co.</span></a> Respondeo dicendum | |
| 5475 quod communiter confitentur omnes Deum esse omnipotentem. Sed | |
| 5476 rationem omnipotentiae assignare videtur difficile. Dubium enim | |
| 5477 potest esse quid comprehendatur sub ista distributione, cum dicitur | |
| 5478 omnia posse Deum. Sed si quis recte consideret, cum potentia | |
| 5479 dicatur ad possibilia, cum Deus omnia posse dicitur, nihil rectius | |
| 5480 intelligitur quam quod possit omnia possibilia, et ob hoc | |
| 5481 omnipotens dicatur. Possibile autem dicitur dupliciter, secundum | |
| 5482 philosophum, in V Metaphys. Uno modo, per respectum ad aliquam | |
| 5483 potentiam, sicut quod subditur humanae potentiae, dicitur esse | |
| 5484 possibile homini. Non autem potest dici quod Deus dicatur | |
| 5485 omnipotens, quia potest omnia quae sunt possibilia naturae creatae, | |
| 5486 quia divina potentia in plura extenditur. Si autem dicatur quod | |
| 5487 Deus sit omnipotens, quia potest omnia quae sunt possibilia suae | |
| 5488 potentiae, erit circulatio in manifestatione omnipotentiae, hoc | |
| 5489 enim non erit aliud quam dicere quod Deus est omnipotens, quia | |
| 5490 potest omnia quae potest. Relinquitur igitur quod Deus dicatur | |
| 5491 omnipotens, quia potest omnia possibilia absolute, quod est alter | |
| 5492 modus dicendi possibile. Dicitur autem aliquid possibile vel | |
| 5493 impossibile absolute, ex habitudine terminorum, possibile quidem, | |
| 5494 quia praedicatum non repugnat subiecto, ut Socratem sedere; | |
| 5495 impossibile vero absolute, quia praedicatum repugnat subiecto, ut | |
| 5496 hominem esse asinum. Est autem considerandum quod, cum unumquodque | |
| 5497 agens agat sibi simile, unicuique potentiae activae correspondet | |
| 5498 possibile ut obiectum proprium, secundum rationem illius actus in | |
| 5499 quo fundatur potentia activa, sicut potentia calefactiva refertur, | |
| 5500 ut ad proprium obiectum, ad esse calefactibile. Esse autem divinum, | |
| 5501 super quod ratio divinae potentiae fundatur, est esse infinitum, | |
| 5502 non limitatum ad aliquod genus entis, sed praehabens in se totius | |
| 5503 esse perfectionem. Unde quidquid potest habere rationem entis, | |
| 5504 continetur sub possibilibus absolutis, respectu quorum Deus dicitur | |
| 5505 omnipotens. Nihil autem opponitur rationi entis, nisi non ens. Hoc | |
| 5506 igitur repugnat rationi possibilis absoluti, quod subditur divinae | |
| 5507 omnipotentiae, quod implicat in se esse et non esse simul. Hoc enim | |
| 5508 omnipotentiae non subditur, non propter defectum divinae potentiae; | |
| 5509 sed quia non potest habere rationem factibilis neque possibilis. | |
| 5510 Quaecumque igitur contradictionem non implicant, sub illis | |
| 5511 possibilibus continentur, respectu quorum dicitur Deus omnipotens. | |
| 5512 Ea vero quae contradictionem implicant, sub divina omnipotentia non | |
| 5513 continentur, quia non possunt habere possibilium rationem. Unde | |
| 5514 convenientius dicitur quod non possunt fieri, quam quod Deus non | |
| 5515 potest ea facere. Neque hoc est contra verbum Angeli dicentis, | |
| 5516 <i>non erit impossibile apud Deum omne verbum</i>. Id enim quod | |
| 5517 contradictionem implicat, verbum esse non potest, quia nullus | |
| 5518 intellectus potest illud concipere.</p> | |
| 5519 <p title="I q. 25 a. 3 ad 1"><a name="29514"><span class= | |
| 5520 "ref">[29514] Iª q. 25 a. 3 ad 1</span></a> Ad primum ergo | |
| 5521 dicendum quod Deus dicitur omnipotens secundum potentiam activam, | |
| 5522 non secundum potentiam passivam, ut dictum est. Unde, quod non | |
| 5523 potest moveri et pati, non repugnat omnipotentiae.</p> | |
| 5524 <p title="I q. 25 a. 3 ad 2"><a name="29515"><span class= | |
| 5525 "ref">[29515] Iª q. 25 a. 3 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 5526 dicendum quod peccare est deficere a perfecta actione, unde posse | |
| 5527 peccare est posse deficere in agendo, quod repugnat omnipotentiae. | |
| 5528 Et propter hoc, Deus peccare non potest, qui est omnipotens. | |
| 5529 Quamvis philosophus dicat, in IV Topic., quod potest Deus et | |
| 5530 studiosus prava agere. Sed hoc intelligitur vel sub conditione | |
| 5531 cuius antecedens sit impossibile, ut puta si dicamus quod potest | |
| 5532 Deus prava agere si velit, nihil enim prohibet conditionalem esse | |
| 5533 veram, cuius antecedens et consequens est impossibile; sicut si | |
| 5534 dicatur, si homo est asinus, habet quatuor pedes. Vel ut | |
| 5535 intelligatur quod Deus potest aliqua agere, quae nunc prava | |
| 5536 videntur; quae tamen si ageret, bona essent. Vel loquitur secundum | |
| 5537 communem opinionem gentilium, qui homines dicebant transferri in | |
| 5538 deos, ut Iovem vel Mercurium.</p> | |
| 5539 <p title="I q. 25 a. 3 ad 3"><a name="29516"><span class= | |
| 5540 "ref">[29516] Iª q. 25 a. 3 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 5541 dicendum quod Dei omnipotentia ostenditur maxime in parcendo et | |
| 5542 miserando, quia per hoc ostenditur Deum habere summam potestatem, | |
| 5543 quod libere peccata dimittit, eius enim qui superioris legi | |
| 5544 astringitur, non est libere peccata condonare. Vel quia, parcendo | |
| 5545 hominibus et miserando, perducit eos ad participationem infiniti | |
| 5546 boni, qui est ultimus effectus divinae virtutis. Vel quia, ut supra | |
| 5547 dictum est, effectus divinae misericordiae est fundamentum omnium | |
| 5548 divinorum operum, nihil enim debetur alicui nisi propter id quod | |
| 5549 est datum ei a Deo non debitum. In hoc autem maxime divina | |
| 5550 omnipotentia manifestatur, quod ad ipsam pertinet prima institutio | |
| 5551 omnium bonorum.</p> | |
| 5552 <p title="I q. 25 a. 3 ad 4"><a name="29517"><span class= | |
| 5553 "ref">[29517] Iª q. 25 a. 3 ad 4</span></a> Ad quartum | |
| 5554 dicendum quod possibile absolutum non dicitur neque secundum causas | |
| 5555 superiores, neque secundum causas inferiores sed secundum seipsum. | |
| 5556 Possibile vero quod dicitur secundum aliquam potentiam, nominatur | |
| 5557 possibile secundum proximam causam. Unde ea quae immediate nata | |
| 5558 sunt fieri a Deo solo, ut creare, iustificare, et huiusmodi, | |
| 5559 dicuntur possibilia secundum causam superiorem, quae autem nata | |
| 5560 sunt fieri a causis inferioribus, dicuntur possibilia secundum | |
| 5561 causas inferiores. Nam secundum conditionem causae proximae, | |
| 5562 effectus habet contingentiam vel necessitatem, ut supra dictum est. | |
| 5563 In hoc autem reputatur stulta mundi sapientia, quod ea quae sunt | |
| 5564 impossibilia naturae, etiam Deo impossibilia iudicabat. Et sic | |
| 5565 patet quod omnipotentia Dei impossibilitatem et necessitatem a | |
| 5566 rebus non excludit.</p> | |
| 5567 <br /> | |
| 5568 <div class="E">Articulus 4</div> | |
| 5569 <p title="I q. 25 a. 4 arg. 1"><a name="29518"><span class= | |
| 5570 "ref">[29518] Iª q. 25 a. 4 arg. 1</span></a> Ad quartum sic | |
| 5571 proceditur. Videtur quod Deus possit facere quod praeterita non | |
| 5572 fuerint. Quod enim est impossibile per se, magis est impossibile | |
| 5573 quam quod est impossibile per accidens. Sed Deus potest facere id | |
| 5574 quod est impossibile per se, ut caecum illuminare, vel mortuum | |
| 5575 resuscitare. Ergo multo magis potest Deus facere illud quod est | |
| 5576 impossibile per accidens. Sed praeterita non fuisse, est | |
| 5577 impossibile per accidens, accidit enim Socratem non currere esse | |
| 5578 impossibile, ex hoc quod praeteriit. Ergo Deus potest facere quod | |
| 5579 praeterita non fuerint.</p> | |
| 5580 <p title="I q. 25 a. 4 arg. 2"><a name="29519"><span class= | |
| 5581 "ref">[29519] Iª q. 25 a. 4 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 5582 quidquid Deus facere potuit, potest, cum eius potentia non | |
| 5583 minuatur. Sed Deus potuit facere, antequam Socrates curreret, quod | |
| 5584 non curreret. Ergo, postquam cucurrit, potest Deus facere quod non | |
| 5585 cucurrerit.</p> | |
| 5586 <p title="I q. 25 a. 4 arg. 3"><a name="29520"><span class= | |
| 5587 "ref">[29520] Iª q. 25 a. 4 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 5588 caritas est maior virtus quam virginitas. Sed Deus potest reparare | |
| 5589 caritatem amissam. Ergo et virginitatem. Ergo potest facere quod | |
| 5590 illa quae corrupta fuit, non fuerit corrupta.</p> | |
| 5591 <p title="I q. 25 a. 4 s. c."><a name="29521"><span class= | |
| 5592 "ref">[29521] Iª q. 25 a. 4 s. c.</span></a> Sed contra est | |
| 5593 quod Hieronymus dicit, <i>cum Deus omnia possit, non potest de | |
| 5594 corrupta facere incorruptam</i>. Ergo eadem ratione non potest | |
| 5595 facere de quocumque alio praeterito quod non fuerit.</p> | |
| 5596 <p title="I q. 25 a. 4 co."><a name="29522"><span class= | |
| 5597 "ref">[29522] Iª q. 25 a. 4 co.</span></a> Respondeo dicendum | |
| 5598 quod, sicut supra dictum est, sub omnipotentia Dei non cadit | |
| 5599 aliquid quod contradictionem implicat. Praeterita autem non fuisse, | |
| 5600 contradictionem implicat. Sicut enim contradictionem implicat | |
| 5601 dicere quod Socrates sedet et non sedet, ita, quod sederit et non | |
| 5602 sederit. Dicere autem quod sederit, est dicere quod sit | |
| 5603 praeteritum, dicere autem quod non sederit, est dicere quod non | |
| 5604 fuerit. Unde praeterita non fuisse, non subiacet divinae potentiae. | |
| 5605 Et hoc est quod Augustinus dicit, contra Faustum, <i>quisquis ita | |
| 5606 dicit, si Deus omnipotens est, faciat ut quae facta sunt, facta non | |
| 5607 fuerint, non videt hoc se dicere, si Deus omnipotens est, faciat ut | |
| 5608 ea quae vera sunt, eo ipso quod vera sunt, falsa sint</i>. Et | |
| 5609 philosophus dicit, in VI Ethic., quod <i>hoc solo privatur Deus, | |
| 5610 ingenita facere quae sunt facta</i>.</p> | |
| 5611 <p title="I q. 25 a. 4 ad 1"><a name="29523"><span class= | |
| 5612 "ref">[29523] Iª q. 25 a. 4 ad 1</span></a> Ad primum ergo | |
| 5613 dicendum quod, licet praeterita non fuisse sit impossibile per | |
| 5614 accidens, si consideretur id quod est praeteritum, idest cursus | |
| 5615 Socratis; tamen, si consideretur praeteritum sub ratione | |
| 5616 praeteriti, ipsum non fuisse est impossibile non solum per se, sed | |
| 5617 absolute, contradictionem implicans. Et sic est magis impossibile | |
| 5618 quam mortuum resurgere, quod non implicat contradictionem, quod | |
| 5619 dicitur impossibile secundum aliquam potentiam, scilicet naturalem. | |
| 5620 Talia enim impossibilia divinae potentiae subduntur.</p> | |
| 5621 <p title="I q. 25 a. 4 ad 2"><a name="29524"><span class= | |
| 5622 "ref">[29524] Iª q. 25 a. 4 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 5623 dicendum quod sicut Deus, quantum est ad perfectionem divinae | |
| 5624 potentiae, omnia potest, sed quaedam non subiacent eius potentiae, | |
| 5625 quia deficiunt a ratione possibilium; ita, si attendatur | |
| 5626 immutabilitas divinae potentiae, quidquid Deus potuit, potest; | |
| 5627 aliqua tamen olim habuerunt rationem possibilium, dum erant fienda, | |
| 5628 quae iam deficiunt a ratione possibilium, dum sunt facta. Et sic | |
| 5629 dicitur Deus ea non posse, quia ea non possunt fieri.</p> | |
| 5630 <p title="I q. 25 a. 4 ad 3"><a name="29525"><span class= | |
| 5631 "ref">[29525] Iª q. 25 a. 4 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 5632 dicendum quod omnem corruptionem mentis et corporis Deus auferre | |
| 5633 potest a muliere corrupta, hoc tamen ab ea removeri non poterit, | |
| 5634 quod corrupta non fuerit. Sicut etiam ab aliquo peccatore auferre | |
| 5635 non potest quod non peccaverit, et quod caritatem non amiserit.</p> | |
| 5636 <br /> | |
| 5637 <div class="E">Articulus 5</div> | |
| 5638 <p title="I q. 25 a. 5 arg. 1"><a name="29526"><span class= | |
| 5639 "ref">[29526] Iª q. 25 a. 5 arg. 1</span></a> Ad quintum sic | |
| 5640 proceditur. Videtur quod Deus non possit facere nisi ea quae facit. | |
| 5641 Deus enim non potest facere quae non praescivit et praeordinavit se | |
| 5642 facturum. Sed non praescivit neque praeordinavit se facturum, nisi | |
| 5643 ea quae facit. Ergo non potest facere nisi ea quae facit.</p> | |
| 5644 <p title="I q. 25 a. 5 arg. 2"><a name="29527"><span class= | |
| 5645 "ref">[29527] Iª q. 25 a. 5 arg. 2</span></a> Praeterea, Deus | |
| 5646 non potest facere nisi quod debet, et quod iustum est fieri. Sed | |
| 5647 Deus non debet facere quae non facit, nec iustum est ut faciat quae | |
| 5648 non facit. Ergo Deus non potest facere nisi quae facit.</p> | |
| 5649 <p title="I q. 25 a. 5 arg. 3"><a name="29528"><span class= | |
| 5650 "ref">[29528] Iª q. 25 a. 5 arg. 3</span></a> Praeterea, Deus | |
| 5651 non potest facere nisi quod bonum est, et conveniens rebus factis. | |
| 5652 Sed rebus factis a Deo non est bonum nec conveniens aliter esse | |
| 5653 quam sint. Ergo Deus non potest facere nisi quae facit.</p> | |
| 5654 <p title="I q. 25 a. 5 s. c."><a name="29529"><span class= | |
| 5655 "ref">[29529] Iª q. 25 a. 5 s. c.</span></a> Sed contra est | |
| 5656 quod dicitur Matt. XXVI, <i>an non possum rogare patrem meum, et | |
| 5657 exhibebit mihi modo plus quam duodecim legiones Angelorum?</i> | |
| 5658 Neque autem ipse rogabat, neque pater exhibebat ad repugnandum | |
| 5659 Iudaeis. Ergo Deus potest facere quod non facit.</p> | |
| 5660 <p title="I q. 25 a. 5 co."><a name="29530"><span class= | |
| 5661 "ref">[29530] Iª q. 25 a. 5 co.</span></a> Respondeo dicendum | |
| 5662 quod circa hoc quidam dupliciter erraverunt. Quidam enim posuerunt | |
| 5663 Deum agere quasi ex necessitate naturae; ut sicut ex actione rerum | |
| 5664 naturalium non possunt alia provenire nisi quae eveniunt, utpote ex | |
| 5665 semine hominis homo, ex semine olivae oliva; ita ex operatione | |
| 5666 divina non possint aliae res, vel alius ordo rerum effluere, nisi | |
| 5667 sicut nunc est. Sed supra ostendimus Deum non agere quasi ex | |
| 5668 necessitate naturae, sed voluntatem eius esse omnium rerum causam; | |
| 5669 neque etiam ipsam voluntatem naturaliter et ex necessitate | |
| 5670 determinari ad has res. Unde nullo modo iste cursus rerum sic ex | |
| 5671 necessitate a Deo provenit, quod alia provenire non possent. Alii | |
| 5672 vero dixerunt quod potentia divina determinatur ad hunc cursum | |
| 5673 rerum, propter ordinem sapientiae et iustitiae divinae, sine quo | |
| 5674 Deus nihil operatur. Cum autem potentia Dei, quae est eius | |
| 5675 essentia, non sit aliud quam Dei sapientia, convenienter quidem | |
| 5676 dici potest quod nihil sit in Dei potentia, quod non sit in ordine | |
| 5677 divinae sapientiae, nam divina sapientia totum posse potentiae | |
| 5678 comprehendit. Sed tamen ordo a divina sapientia rebus inditus, in | |
| 5679 quo ratio iustitiae consistit, ut supra dictum est, non adaequat | |
| 5680 divinam sapientiam, sic ut divina sapientia limitetur ad hunc | |
| 5681 ordinem. Manifestum est enim quod tota ratio ordinis, quam sapiens | |
| 5682 rebus a se factis imponit, a fine sumitur. Quando igitur finis est | |
| 5683 proportionatus rebus propter finem factis, sapientia facientis | |
| 5684 limitatur ad aliquem determinatum ordinem. Sed divina bonitas est | |
| 5685 finis improportionabiliter excedens res creatas. Unde divina | |
| 5686 sapientia non determinatur ad aliquem certum ordinem rerum, ut non | |
| 5687 possit alius cursus rerum ab ipsa effluere. Unde dicendum est | |
| 5688 simpliciter quod Deus potest alia facere quam quae facit.</p> | |
| 5689 <p title="I q. 25 a. 5 ad 1"><a name="29531"><span class= | |
| 5690 "ref">[29531] Iª q. 25 a. 5 ad 1</span></a> Ad primum ergo | |
| 5691 dicendum quod in nobis, in quibus est aliud potentia et essentia a | |
| 5692 voluntate et intellectu, et iterum intellectus aliud a sapientia, | |
| 5693 et voluntas aliud a iustitia, potest esse aliquid in potentia, quod | |
| 5694 non potest esse in voluntate iusta, vel in intellectu sapiente. Sed | |
| 5695 in Deo est idem potentia et essentia et voluntas et intellectus et | |
| 5696 sapientia et iustitia. Unde nihil potest esse in potentia divina, | |
| 5697 quod non possit esse in voluntate iusta ipsius, et in intellectu | |
| 5698 sapiente eius. Tamen, quia voluntas non determinatur ex necessitate | |
| 5699 ad haec vel illa, nisi forte ex suppositione, ut supra dictum est; | |
| 5700 neque sapientia Dei et iustitia determinantur ad hunc ordinem, ut | |
| 5701 supra dictum est; nihil prohibet esse aliquid in potentia Dei, quod | |
| 5702 non vult, et quod non continetur sub ordine quem statuit rebus. Et | |
| 5703 quia potentia intelligitur ut exequens, voluntas autem ut imperans, | |
| 5704 et intellectus et sapientia ut dirigens, quod attribuitur potentiae | |
| 5705 secundum se consideratae, dicitur Deus posse secundum potentiam | |
| 5706 absolutam. Et huiusmodi est omne illud in quo potest salvari ratio | |
| 5707 entis, ut supra dictum est. Quod autem attribuitur potentiae | |
| 5708 divinae secundum quod exequitur imperium voluntatis iustae, hoc | |
| 5709 dicitur Deus posse facere de potentia ordinata. Secundum hoc ergo, | |
| 5710 dicendum est quod Deus potest alia facere, de potentia absoluta, | |
| 5711 quam quae praescivit et praeordinavit se facturum, non tamen potest | |
| 5712 esse quod aliqua faciat, quae non praesciverit et praeordinaverit | |
| 5713 se facturum. Quia ipsum facere subiacet praescientiae et | |
| 5714 praeordinationi, non autem ipsum posse, quod est naturale. Ideo | |
| 5715 enim Deus aliquid facit, quia vult, non tamen ideo potest, quia | |
| 5716 vult, sed quia talis est in sua natura.</p> | |
| 5717 <p title="I q. 25 a. 5 ad 2"><a name="29532"><span class= | |
| 5718 "ref">[29532] Iª q. 25 a. 5 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 5719 dicendum quod Deus non debet aliquid alicui nisi sibi. Unde, cum | |
| 5720 dicitur quod Deus non potest facere nisi quod debet nihil aliud | |
| 5721 significatur nisi quod Deus non potest facere nisi quod ei est | |
| 5722 conveniens et iustum. Sed hoc quod dico conveniens et iustum, | |
| 5723 potest intelligi dupliciter. Uno modo, sic quod hoc quod dico | |
| 5724 conveniens et iustum, prius intelligatur coniungi cum hoc verbo | |
| 5725 est, ita quod restringatur ad standum pro praesentibus; et sic | |
| 5726 referatur ad potentiam. Et sic falsum est quod dicitur, est enim | |
| 5727 sensus, Deus non potest facere nisi quod modo conveniens est et | |
| 5728 iustum. Si vero prius coniungatur cum hoc verbo potest, quod habet | |
| 5729 vim ampliandi, et postmodum cum hoc verbo est, significabitur | |
| 5730 quoddam praesens confusum, et erit locutio vera, sub hoc sensu, | |
| 5731 Deus non potest facere nisi id quod, si faceret, esset conveniens | |
| 5732 et iustum.</p> | |
| 5733 <p title="I q. 25 a. 5 ad 3"><a name="29533"><span class= | |
| 5734 "ref">[29533] Iª q. 25 a. 5 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 5735 dicendum quod, licet iste cursus rerum sit determinatus istis rebus | |
| 5736 quae nunc sunt, non tamen ad hunc cursum limitatur divina sapientia | |
| 5737 et potestas. Unde, licet istis rebus quae nunc sunt, nullus alius | |
| 5738 cursus esset bonus et conveniens, tamen Deus posset alias res | |
| 5739 facere, et alium eis imponere ordinem.</p> | |
| 5740 <br /> | |
| 5741 <div class="E">Articulus 6</div> | |
| 5742 <p title="I q. 25 a. 6 arg. 1"><a name="29534"><span class= | |
| 5743 "ref">[29534] Iª q. 25 a. 6 arg. 1</span></a> Ad sextum sic | |
| 5744 proceditur. Videtur quod Deus non possit meliora facere ea quae | |
| 5745 facit. Quidquid enim Deus facit, potentissime et sapientissime | |
| 5746 facit. Sed tanto fit aliquid melius, quanto fit potentius et | |
| 5747 sapientius. Ergo Deus non potest aliquid facere melius quam | |
| 5748 facit.</p> | |
| 5749 <p title="I q. 25 a. 6 arg. 2"><a name="29535"><span class= | |
| 5750 "ref">[29535] Iª q. 25 a. 6 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 5751 Augustinus, contra Maximinum, sic argumentatur, <i>si Deus potuit, | |
| 5752 et noluit, gignere filium sibi aequalem, invidus fuit</i>. Eadem | |
| 5753 ratione, si Deus potuit res meliores facere quam fecerit, et | |
| 5754 noluit, invidus fuit. Sed invidia est omnino relegata a Deo. Ergo | |
| 5755 Deus unumquodque fecit optimum. Non ergo Deus potest aliquid facere | |
| 5756 melius quam fecit.</p> | |
| 5757 <p title="I q. 25 a. 6 arg. 3"><a name="29536"><span class= | |
| 5758 "ref">[29536] Iª q. 25 a. 6 arg. 3</span></a> Praeterea, id | |
| 5759 quod est maxime et valde bonum, non potest melius fieri, quia | |
| 5760 maximo nihil est maius. Sed, sicut Augustinus dicit in Enchirid., | |
| 5761 <i>bona sunt singula quae Deus fecit, sed simul universa valde | |
| 5762 bona, quia ex omnibus consistit universitatis admirabilis | |
| 5763 pulchritudo</i>. Ergo bonum universi non potest melius fieri a | |
| 5764 Deo.</p> | |
| 5765 <p title="I q. 25 a. 6 arg. 4"><a name="29537"><span class= | |
| 5766 "ref">[29537] Iª q. 25 a. 6 arg. 4</span></a> Praeterea, homo | |
| 5767 Christus est plenus gratia et veritate, et spiritum habet non ad | |
| 5768 mensuram, et sic non potest esse melior. Beatitudo etiam creata | |
| 5769 dicitur esse summum bonum, et sic non potest esse melius. Beata | |
| 5770 etiam virgo Maria est super omnes choros Angelorum exaltata, et sic | |
| 5771 non potest esse melior. Non igitur omnia quae fecit Deus, potest | |
| 5772 facere meliora.</p> | |
| 5773 <p title="I q. 25 a. 6 s. c."><a name="29538"><span class= | |
| 5774 "ref">[29538] Iª q. 25 a. 6 s. c.</span></a> Sed contra est | |
| 5775 quod dicitur ad Ephes. III, quod <i>Deus potens est omnia facere | |
| 5776 abundantius quam petimus aut intelligimus</i>.</p> | |
| 5777 <p title="I q. 25 a. 6 co."><a name="29539"><span class= | |
| 5778 "ref">[29539] Iª q. 25 a. 6 co.</span></a> Respondeo dicendum | |
| 5779 quod bonitas alicuius rei est duplex. Una quidem, quae est de | |
| 5780 essentia rei; sicut esse rationale est de essentia hominis. Et | |
| 5781 quantum ad hoc bonum, Deus non potest facere aliquam rem meliorem | |
| 5782 quam ipsa sit, licet possit facere aliquam aliam ea meliorem. Sicut | |
| 5783 etiam non potest facere quaternarium maiorem, quia, si esset maior, | |
| 5784 iam non esset quaternarius, sed alius numerus. Sic enim se habet | |
| 5785 additio differentiae substantialis in definitionibus, sicut additio | |
| 5786 unitatis in numeris, ut dicitur in VIII Metaphys. Alia bonitas est, | |
| 5787 quae est extra essentiam rei; sicut bonum hominis est esse | |
| 5788 virtuosum vel sapientem. Et secundum tale bonum, potest Deus res a | |
| 5789 se factas facere meliores. Simpliciter autem loquendo, qualibet re | |
| 5790 a se facta potest Deus facere aliam meliorem.</p> | |
| 5791 <p title="I q. 25 a. 6 ad 1"><a name="29540"><span class= | |
| 5792 "ref">[29540] Iª q. 25 a. 6 ad 1</span></a> Ad primum ergo | |
| 5793 dicendum quod, cum dicitur Deum posse aliquid facere melius quam | |
| 5794 facit, si ly melius sit nomen, verum est, qualibet enim re potest | |
| 5795 facere aliam meliorem. Eandem vero potest facere meliorem | |
| 5796 quodammodo, et quodammodo non, sicut dictum est. Si vero ly melius | |
| 5797 sit adverbium, et importet modum ex parte facientis, sic Deus non | |
| 5798 potest facere melius quam sicut facit, quia non potest facere ex | |
| 5799 maiori sapientia et bonitate. Si autem importet modum ex parte | |
| 5800 facti, sic potest facere melius, quia potest dare rebus a se factis | |
| 5801 meliorem modum essendi quantum ad accidentalia, licet non quantum | |
| 5802 ad essentialia.</p> | |
| 5803 <p title="I q. 25 a. 6 ad 2"><a name="29541"><span class= | |
| 5804 "ref">[29541] Iª q. 25 a. 6 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 5805 dicendum quod de ratione filii est quod aequetur patri, cum ad | |
| 5806 perfectum venerit, non est autem de ratione creaturae alicuius, | |
| 5807 quod sit melior quam a Deo facta est. Unde non est similis | |
| 5808 ratio.</p> | |
| 5809 <p title="I q. 25 a. 6 ad 3"><a name="29542"><span class= | |
| 5810 "ref">[29542] Iª q. 25 a. 6 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 5811 dicendum quod universum, suppositis istis rebus, non potest esse | |
| 5812 melius; propter decentissimum ordinem his rebus attributum a Deo, | |
| 5813 in quo bonum universi consistit. Quorum si unum aliquod esset | |
| 5814 melius, corrumperetur proportio ordinis, sicut, si una chorda plus | |
| 5815 debito intenderetur, corrumperetur citharae melodia. Posset tamen | |
| 5816 Deus alias res facere, vel alias addere istis rebus factis, et sic | |
| 5817 esset illud universum melius.</p> | |
| 5818 <p title="I q. 25 a. 6 ad 4"><a name="29543"><span class= | |
| 5819 "ref">[29543] Iª q. 25 a. 6 ad 4</span></a> Ad quartum | |
| 5820 dicendum quod humanitas Christi ex hoc quod est unita Deo, et | |
| 5821 beatitudo creata ex hoc quod est fruitio Dei, et beata virgo ex hoc | |
| 5822 quod est mater Dei, habent quandam dignitatem infinitam, ex bono | |
| 5823 infinito quod est Deus. Et ex hac parte non potest aliquid fieri | |
| 5824 melius eis, sicut non potest aliquid melius esse Deo.</p> | |
| 5825 <br /> | |
| 5826 <div class="D">Quaestio 26</div> | |
| 5827 <div class="G">Prooemium</div> | |
| 5828 <p title="I q. 26 pr."><a name="29544"><span class="ref">[29544] | |
| 5829 Iª q. 26 pr.</span></a> Ultimo autem, post considerationem | |
| 5830 eorum quae ad divinae essentiae unitatem pertinent, considerandum | |
| 5831 est de divina beatitudine. Et circa hoc quaeruntur quatuor. Primo, | |
| 5832 utrum beatitudo Deo competat. Secundo, secundum quid dicitur Deus | |
| 5833 esse beatus, utrum secundum actum intellectus. Tertio, utrum sit | |
| 5834 essentialiter beatitudo cuiuslibet beati. Quarto, utrum in eius | |
| 5835 beatitudine omnis beatitudo includatur.</p> | |
| 5836 <br /> | |
| 5837 <div class="E">Articulus 1</div> | |
| 5838 <p title="I q. 26 a. 1 arg. 1"><a name="29545"><span class= | |
| 5839 "ref">[29545] Iª q. 26 a. 1 arg. 1</span></a> Ad primum sic | |
| 5840 proceditur. Videtur quod beatitudo Deo non conveniat. <i>Beatitudo | |
| 5841 enim</i>, secundum Boetium, in III de Consol., <i>est status omnium | |
| 5842 bonorum aggregatione perfectus</i>. Sed aggregatio bonorum non | |
| 5843 habet locum in Deo, sicut nec compositio. Ergo Deo non convenit | |
| 5844 beatitudo.</p> | |
| 5845 <p title="I q. 26 a. 1 arg. 2"><a name="29546"><span class= | |
| 5846 "ref">[29546] Iª q. 26 a. 1 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 5847 beatitudo, sive felicitas, est praemium virtutis, secundum | |
| 5848 philosophum, in I Ethic. Sed Deo non convenit praemium, sicut nec | |
| 5849 meritum. Ergo nec beatitudo.</p> | |
| 5850 <p title="I q. 26 a. 1 s. c."><a name="29547"><span class= | |
| 5851 "ref">[29547] Iª q. 26 a. 1 s. c.</span></a> Sed contra est | |
| 5852 quod dicit apostolus, I ad Tim. ultimo, <i>quem suis temporibus | |
| 5853 ostendet Deus beatus et solus potens, rex regum et dominus | |
| 5854 dominantium</i>.</p> | |
| 5855 <p title="I q. 26 a. 1 co."><a name="29548"><span class= | |
| 5856 "ref">[29548] Iª q. 26 a. 1 co.</span></a> Respondeo dicendum | |
| 5857 quod beatitudo maxime Deo competit. Nihil enim aliud sub nomine | |
| 5858 beatitudinis intelligitur, nisi bonum perfectum intellectualis | |
| 5859 naturae; cuius est suam sufficientiam cognoscere in bono quod | |
| 5860 habet; et cui competit ut ei contingat aliquid vel bene vel male, | |
| 5861 et sit suarum operationum domina. Utrumque autem istorum | |
| 5862 excellentissime Deo convenit, scilicet perfectum esse, et | |
| 5863 intelligentem. Unde beatitudo maxime convenit Deo.</p> | |
| 5864 <p title="I q. 26 a. 1 ad 1"><a name="29549"><span class= | |
| 5865 "ref">[29549] Iª q. 26 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum ergo | |
| 5866 dicendum quod aggregatio bonorum est in Deo non per modum | |
| 5867 compositionis, sed per modum simplicitatis, quia quae in creaturis | |
| 5868 multiplicia sunt, in Deo praeexistunt simpliciter et unite, ut | |
| 5869 supra dictum est.</p> | |
| 5870 <p title="I q. 26 a. 1 ad 2"><a name="29550"><span class= | |
| 5871 "ref">[29550] Iª q. 26 a. 1 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 5872 dicendum quod esse praemium virtutis accidit beatitudini vel | |
| 5873 felicitati, inquantum aliquis beatitudinem acquirit, sicut esse | |
| 5874 terminum generationis accidit enti, inquantum exit de potentia in | |
| 5875 actum. Sicut igitur Deus habet esse, quamvis non generetur; ita | |
| 5876 habet beatitudinem, quamvis non mereatur.</p> | |
| 5877 <br /> | |
| 5878 <div class="E">Articulus 2</div> | |
| 5879 <p title="I q. 26 a. 2 arg. 1"><a name="29551"><span class= | |
| 5880 "ref">[29551] Iª q. 26 a. 2 arg. 1</span></a> Ad secundum sic | |
| 5881 proceditur. Videtur quod Deus non dicatur beatus secundum | |
| 5882 intellectum. Beatitudo enim est summum bonum. Sed bonum dicitur in | |
| 5883 Deo secundum essentiam, quia bonum respicit esse, quod est secundum | |
| 5884 essentiam, secundum Boetium, in libro de Hebdomad. Ergo et | |
| 5885 beatitudo dicitur in Deo secundum essentiam, et non secundum | |
| 5886 intellectum.</p> | |
| 5887 <p title="I q. 26 a. 2 arg. 2"><a name="29552"><span class= | |
| 5888 "ref">[29552] Iª q. 26 a. 2 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 5889 beatitudo habet rationem finis. Finis autem est obiectum | |
| 5890 voluntatis, sicut et bonum. Ergo beatitudo dicitur in Deo secundum | |
| 5891 voluntatem, et non secundum intellectum.</p> | |
| 5892 <p title="I q. 26 a. 2 s. c."><a name="29553"><span class= | |
| 5893 "ref">[29553] Iª q. 26 a. 2 s. c.</span></a> Sed contra est | |
| 5894 quod Gregorius dicit, XXXII Moralium, <i>ipse gloriosus est, qui, | |
| 5895 dum seipso perfruitur, accedentis laudis indigens non est</i>. Esse | |
| 5896 autem gloriosum significat esse beatum. Cum igitur Deo fruamur | |
| 5897 secundum intellectum, quia visio est tota merces, ut dicit | |
| 5898 Augustinus, videtur quod beatitudo dicatur in Deo secundum | |
| 5899 intellectum.</p> | |
| 5900 <p title="I q. 26 a. 2 co."><a name="29554"><span class= | |
| 5901 "ref">[29554] Iª q. 26 a. 2 co.</span></a> Respondeo dicendum | |
| 5902 quod beatitudo, sicut dictum est, significat bonum perfectum | |
| 5903 intellectualis naturae. Et inde est quod, sicut unaquaeque res | |
| 5904 appetit suam perfectionem, ita et intellectualis natura naturaliter | |
| 5905 appetit esse beata. Id autem quod est perfectissimum in qualibet | |
| 5906 intellectuali natura, est intellectualis operatio, secundum quam | |
| 5907 capit quodammodo omnia. Unde cuiuslibet intellectualis naturae | |
| 5908 creatae beatitudo consistit in intelligendo. In Deo autem non est | |
| 5909 aliud esse et intelligere secundum rem, sed tantum secundum | |
| 5910 intelligentiae rationem. Attribuenda ergo est Deo beatitudo | |
| 5911 secundum intellectum, sicut et aliis beatis, qui per assimilationem | |
| 5912 ad beatitudinem ipsius, beati dicuntur.</p> | |
| 5913 <p title="I q. 26 a. 2 ad 1"><a name="29555"><span class= | |
| 5914 "ref">[29555] Iª q. 26 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum ergo | |
| 5915 dicendum quod ex illa ratione probatur quod Deus sit beatus | |
| 5916 secundum suam essentiam, non autem quod beatitudo ei conveniat | |
| 5917 secundum rationem essentiae, sed magis secundum rationem | |
| 5918 intellectus.</p> | |
| 5919 <p title="I q. 26 a. 2 ad 2"><a name="29556"><span class= | |
| 5920 "ref">[29556] Iª q. 26 a. 2 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 5921 dicendum quod beatitudo, cum sit bonum, est obiectum voluntatis. | |
| 5922 Obiectum autem praeintelligitur actui potentiae. Unde, secundum | |
| 5923 modum intelligendi, prius est beatitudo divina, quam actus | |
| 5924 voluntatis in ea requiescentis. Et hoc non potest esse nisi actus | |
| 5925 intellectus. Unde in actu intellectus attenditur beatitudo.</p> | |
| 5926 <br /> | |
| 5927 <div class="E">Articulus 3</div> | |
| 5928 <p title="I q. 26 a. 3 arg. 1"><a name="29557"><span class= | |
| 5929 "ref">[29557] Iª q. 26 a. 3 arg. 1</span></a> Ad tertium sic | |
| 5930 proceditur. Videtur quod Deus sit beatitudo cuiuslibet beati. Deus | |
| 5931 enim est summum bonum, ut supra ostensum est. Impossibile est autem | |
| 5932 esse plura summa bona, ut etiam ex superioribus patet. Cum igitur | |
| 5933 de ratione beatitudinis sit, quod sit summum bonum, videtur quod | |
| 5934 beatitudo non sit aliud quam Deus.</p> | |
| 5935 <p title="I q. 26 a. 3 arg. 2"><a name="29558"><span class= | |
| 5936 "ref">[29558] Iª q. 26 a. 3 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 5937 beatitudo est finis rationalis naturae ultimus. Sed esse ultimum | |
| 5938 finem rationalis naturae, soli Deo convenit. Ergo beatitudo | |
| 5939 cuiuslibet beati est solus Deus.</p> | |
| 5940 <p title="I q. 26 a. 3 s. c."><a name="29559"><span class= | |
| 5941 "ref">[29559] Iª q. 26 a. 3 s. c.</span></a> Sed contra, | |
| 5942 beatitudo unius est maior beatitudine alterius, secundum illud I | |
| 5943 Cor. XV, <i>stella differt a stella in claritate</i>. Sed Deo nihil | |
| 5944 est maius. Ergo beatitudo est aliquid aliud quam Deus.</p> | |
| 5945 <p title="I q. 26 a. 3 co."><a name="29560"><span class= | |
| 5946 "ref">[29560] Iª q. 26 a. 3 co.</span></a> Respondeo dicendum | |
| 5947 quod beatitudo intellectualis naturae consistit in actu | |
| 5948 intellectus. In quo duo possunt considerari, scilicet obiectum | |
| 5949 actus, quod est intelligibile; et ipse actus, qui est intelligere. | |
| 5950 Si igitur beatitudo consideretur ex parte ipsius obiecti, sic solus | |
| 5951 Deus est beatitudo, quia ex hoc solo est aliquis beatus, quod Deum | |
| 5952 intelligit; secundum illud Augustini, in V libro Confess., | |
| 5953 <i>beatus est qui te novit, etiam si alia ignoret</i>. Sed ex parte | |
| 5954 actus intelligentis, beatitudo est quid creatum in creaturis | |
| 5955 beatis, in Deo autem est etiam secundum hoc, aliquid increatum.</p> | |
| 5956 <p title="I q. 26 a. 3 ad 1"><a name="29561"><span class= | |
| 5957 "ref">[29561] Iª q. 26 a. 3 ad 1</span></a> Ad primum ergo | |
| 5958 dicendum quod beatitudo, quantum ad obiectum, est summum bonum | |
| 5959 simpliciter, sed quantum ad actum, in creaturis beatis, est summum | |
| 5960 bonum, non simpliciter, sed in genere bonorum participabilium a | |
| 5961 creatura.</p> | |
| 5962 <p title="I q. 26 a. 3 ad 2"><a name="29562"><span class= | |
| 5963 "ref">[29562] Iª q. 26 a. 3 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 5964 dicendum quod finis est duplex, scilicet cuius et quo, ut | |
| 5965 philosophus dicit, scilicet ipsa res, et usus rei, sicut avaro est | |
| 5966 finis pecunia, et acquisitio pecuniae. Creaturae igitur rationalis | |
| 5967 est quidem Deus finis ultimus ut res; beatitudo autem creata ut | |
| 5968 usus, vel magis fruitio, rei.</p> | |
| 5969 <br /> | |
| 5970 <div class="E">Articulus 4</div> | |
| 5971 <p title="I q. 26 a. 4 arg. 1"><a name="29563"><span class= | |
| 5972 "ref">[29563] Iª q. 26 a. 4 arg. 1</span></a> Ad quartum sic | |
| 5973 proceditur. Videtur quod beatitudo divina non complectatur omnes | |
| 5974 beatitudines. Sunt enim quaedam beatitudines falsae. Sed in Deo | |
| 5975 nihil potest esse falsum. Ergo divina beatitudo non complectitur | |
| 5976 omnem beatitudinem.</p> | |
| 5977 <p title="I q. 26 a. 4 arg. 2"><a name="29564"><span class= | |
| 5978 "ref">[29564] Iª q. 26 a. 4 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 5979 quaedam beatitudo, secundum quosdam, consistit in rebus | |
| 5980 corporalibus, sicut in voluptatibus, divitiis, et huiusmodi, quae | |
| 5981 quidem Deo convenire non possunt, cum sit incorporeus. Ergo | |
| 5982 beatitudo eius non complectitur omnem beatitudinem.</p> | |
| 5983 <p title="I q. 26 a. 4 s. c."><a name="29565"><span class= | |
| 5984 "ref">[29565] Iª q. 26 a. 4 s. c.</span></a> Sed contra est | |
| 5985 quod beatitudo est perfectio quaedam. Divina autem perfectio | |
| 5986 complectitur omnem perfectionem, ut supra ostensum est. Ergo divina | |
| 5987 beatitudo complectitur omnem beatitudinem.</p> | |
| 5988 <p title="I q. 26 a. 4 co."><a name="29566"><span class= | |
| 5989 "ref">[29566] Iª q. 26 a. 4 co.</span></a> Respondeo dicendum | |
| 5990 quod quidquid est desiderabile in quacumque beatitudine, vel vera | |
| 5991 vel falsa, totum eminentius in divina beatitudine praeexistit. De | |
| 5992 contemplativa enim felicitate, habet continuam et certissimam | |
| 5993 contemplationem sui et omnium aliorum, de activa vero, | |
| 5994 gubernationem totius universi. De terrena vero felicitate, quae | |
| 5995 consistit in voluptate, divitiis, potestate, dignitate et fama, | |
| 5996 secundum Boetium, in III de Consol., habet gaudium de se et de | |
| 5997 omnibus aliis, pro delectatione, pro divitiis, habet omnimodam | |
| 5998 sufficientiam, quam divitiae promittunt, pro potestate, | |
| 5999 omnipotentiam, pro dignitate, omnium regimen, pro fama vero, | |
| 6000 admirationem totius creaturae.</p> | |
| 6001 <p title="I q. 26 a. 4 ad 1"><a name="29567"><span class= | |
| 6002 "ref">[29567] Iª q. 26 a. 4 ad 1</span></a> Ad primum ergo | |
| 6003 dicendum quod beatitudo aliqua secundum hoc est falsa, secundum | |
| 6004 quod deficit a ratione verae beatitudinis, et sic non est in Deo. | |
| 6005 Sed quidquid habet de similitudine, quantumcumque tenui, | |
| 6006 beatitudinis, totum praeexistit in divina beatitudine.</p> | |
| 6007 <p title="I q. 26 a. 4 ad 2"><a name="29568"><span class= | |
| 6008 "ref">[29568] Iª q. 26 a. 4 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 6009 dicendum quod bona quae sunt in corporalibus corporaliter, in Deo | |
| 6010 sunt spiritualiter, secundum modum suum. Et haec dicta sufficiant | |
| 6011 de his quae pertinent ad divinae essentiae unitatem.</p> | |
| 6012 <br /> | |
| 6013 <div class="D">Quaestio 27</div> | |
| 6014 <div class="G">Prooemium</div> | |
| 6015 <p title="I q. 27 pr."><a name="29569"><span class="ref">[29569] | |
| 6016 Iª q. 27 pr.</span></a> Consideratis autem his quae ad divinae | |
| 6017 essentiae unitatem pertinent, restat considerare de his quae | |
| 6018 pertinent ad Trinitatem personarum in divinis. Et quia personae | |
| 6019 divinae secundum relationes originis distinguuntur, secundum | |
| 6020 ordinem doctrinae prius considerandum est de origine, sive de | |
| 6021 processione, secundo, de relationibus originis; tertio, de | |
| 6022 personis. Circa processionem quaeruntur quinque. Primo, utrum | |
| 6023 processio sit in divinis. Secundo, utrum aliqua processio in | |
| 6024 divinis generatio dici possit. Tertio, utrum praeter generationem | |
| 6025 aliqua alia processio possit esse in divinis. Quarto, utrum illa | |
| 6026 alia processio possit dici generatio. Quinto, utrum in divinis sint | |
| 6027 plures processiones quam duae.</p> | |
| 6028 <br /> | |
| 6029 <div class="E">Articulus 1</div> | |
| 6030 <p title="I q. 27 a. 1 arg. 1"><a name="29570"><span class= | |
| 6031 "ref">[29570] Iª q. 27 a. 1 arg. 1</span></a> Ad primum sic | |
| 6032 proceditur. Videtur quod in Deo non possit esse aliqua processio. | |
| 6033 Processio enim significat motum ad extra. Sed in divinis nihil est | |
| 6034 mobile, neque extraneum. Ergo neque processio.</p> | |
| 6035 <p title="I q. 27 a. 1 arg. 2"><a name="29571"><span class= | |
| 6036 "ref">[29571] Iª q. 27 a. 1 arg. 2</span></a> Praeterea, omne | |
| 6037 procedens est diversum ab eo a quo procedit. Sed in Deo non est | |
| 6038 aliqua diversitas, sed summa simplicitas. Ergo in Deo non est | |
| 6039 processio aliqua.</p> | |
| 6040 <p title="I q. 27 a. 1 arg. 3"><a name="29572"><span class= | |
| 6041 "ref">[29572] Iª q. 27 a. 1 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 6042 procedere ab alio videtur rationi primi principii repugnare. Sed | |
| 6043 Deus est primum principium, ut supra ostensum est. Ergo in Deo | |
| 6044 processio locum non habet.</p> | |
| 6045 <p title="I q. 27 a. 1 s. c."><a name="29573"><span class= | |
| 6046 "ref">[29573] Iª q. 27 a. 1 s. c.</span></a> Sed contra est | |
| 6047 quod dicit dominus, Ioan. VIII, <i>ego ex Deo processi</i>.</p> | |
| 6048 <p title="I q. 27 a. 1 co."><a name="29574"><span class= | |
| 6049 "ref">[29574] Iª q. 27 a. 1 co.</span></a> Respondeo dicendum | |
| 6050 quod divina Scriptura, in rebus divinis, nominibus ad processionem | |
| 6051 pertinentibus utitur. Hanc autem processionem diversi diversimode | |
| 6052 acceperunt. Quidam enim acceperunt hanc processionem secundum quod | |
| 6053 effectus procedit a causa. Et sic accepit Arius, dicens filium | |
| 6054 procedere a patre sicut primam eius creaturam, et spiritum sanctum | |
| 6055 procedere a patre et filio sicut creaturam utriusque. Et secundum | |
| 6056 hoc, neque filius neque spiritus sanctus esset verus Deus. Quod est | |
| 6057 contra id quod dicitur de filio, I Ioan. ult., <i>ut simus in vero | |
| 6058 filio eius, hic est verus Deus</i>. Et de spiritu sancto dicitur, I | |
| 6059 Cor. VI, <i>nescitis quia membra vestra templum sunt spiritus | |
| 6060 sancti?</i> Templum autem habere solius Dei est. Alii vero hanc | |
| 6061 processionem acceperunt secundum quod causa dicitur procedere in | |
| 6062 effectum, inquantum vel movet ipsum, vel similitudinem suam ipsi | |
| 6063 imprimit. Et sic accepit Sabellius, dicens ipsum Deum patrem filium | |
| 6064 dici, secundum quod carnem assumpsit ex virgine. Et eundem dicit | |
| 6065 spiritum sanctum, secundum quod creaturam rationalem sanctificat, | |
| 6066 et ad vitam movet. Huic autem acceptioni repugnant verba domini de | |
| 6067 se dicentis, Ioan. V, <i>non potest facere a se filius | |
| 6068 quidquam</i>; et multa alia, per quae ostenditur quod non est ipse | |
| 6069 pater qui filius. Si quis autem diligenter consideret, uterque | |
| 6070 accepit processionem secundum quod est ad aliquid extra, unde | |
| 6071 neuter posuit processionem in ipso Deo. Sed, cum omnis processio | |
| 6072 sit secundum aliquam actionem, sicut secundum actionem quae tendit | |
| 6073 in exteriorem materiam, est aliqua processio ad extra; ita secundum | |
| 6074 actionem quae manet in ipso agente, attenditur processio quaedam ad | |
| 6075 intra. Et hoc maxime patet in intellectu, cuius actio, scilicet | |
| 6076 intelligere, manet in intelligente. Quicumque enim intelligit, ex | |
| 6077 hoc ipso quod intelligit, procedit aliquid intra ipsum, quod est | |
| 6078 conceptio rei intellectae, ex vi intellectiva proveniens, et ex | |
| 6079 eius notitia procedens. Quam quidem conceptionem vox significat, et | |
| 6080 dicitur verbum cordis, significatum verbo vocis. Cum autem Deus sit | |
| 6081 super omnia, ea quae in Deo dicuntur, non sunt intelligenda | |
| 6082 secundum modum infimarum creaturarum, quae sunt corpora; sed | |
| 6083 secundum similitudinem supremarum creaturarum, quae sunt | |
| 6084 intellectuales substantiae; a quibus etiam similitudo accepta | |
| 6085 deficit a repraesentatione divinorum. Non ergo accipienda est | |
| 6086 processio secundum quod est in corporalibus, vel per motum localem, | |
| 6087 vel per actionem alicuius causae in exteriorem effectum, ut calor a | |
| 6088 calefaciente in calefactum; sed secundum emanationem | |
| 6089 intelligibilem, utpote verbi intelligibilis a dicente, quod manet | |
| 6090 in ipso. Et sic fides Catholica processionem ponit in divinis.</p> | |
| 6091 <p title="I q. 27 a. 1 ad 1"><a name="29575"><span class= | |
| 6092 "ref">[29575] Iª q. 27 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum ergo | |
| 6093 dicendum quod obiectio illa procedit de processione quae est motus | |
| 6094 localis, vel quae est secundum actionem tendentem in exteriorem | |
| 6095 materiam, vel in exteriorem effectum, talis autem processio non est | |
| 6096 in divinis, ut dictum est.</p> | |
| 6097 <p title="I q. 27 a. 1 ad 2"><a name="29576"><span class= | |
| 6098 "ref">[29576] Iª q. 27 a. 1 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 6099 dicendum quod id quod procedit secundum processionem quae est ad | |
| 6100 extra, oportet esse diversum ab eo a quo procedit. Sed id quod | |
| 6101 procedit ad intra processu intelligibili, non oportet esse | |
| 6102 diversum, imo, quanto perfectius procedit, tanto magis est unum cum | |
| 6103 eo a quo procedit. Manifestum est enim quod quanto aliquid magis | |
| 6104 intelligitur, tanto conceptio intellectualis est magis intima | |
| 6105 intelligenti, et magis unum, nam intellectus secundum hoc quod actu | |
| 6106 intelligit, secundum hoc fit unum cum intellecto. Unde, cum divinum | |
| 6107 intelligere sit in fine perfectionis, ut supra dictum est, necesse | |
| 6108 est quod verbum divinum sit perfecte unum cum eo a quo procedit, | |
| 6109 absque omni diversitate.</p> | |
| 6110 <p title="I q. 27 a. 1 ad 3"><a name="29577"><span class= | |
| 6111 "ref">[29577] Iª q. 27 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 6112 dicendum quod procedere a principio ut extraneum et diversum, | |
| 6113 repugnat rationi primi principii, sed procedere ut intimum et | |
| 6114 absque diversitate, per modum intelligibilem, includitur in ratione | |
| 6115 primi principii. Cum enim dicimus aedificatorem principium domus, | |
| 6116 in ratione huius principii includitur conceptio suae artis, et | |
| 6117 includeretur in ratione primi principii, si aedificator esset | |
| 6118 primum principium. Deus autem, qui est primum principium rerum, | |
| 6119 comparatur ad res creatas ut artifex ad artificiata.</p> | |
| 6120 <br /> | |
| 6121 <div class="E">Articulus 2</div> | |
| 6122 <p title="I q. 27 a. 2 arg. 1"><a name="29578"><span class= | |
| 6123 "ref">[29578] Iª q. 27 a. 2 arg. 1</span></a> Ad secundum sic | |
| 6124 proceditur. Videtur quod processio quae est in divinis, non possit | |
| 6125 dici generatio. Generatio enim est mutatio de non esse in esse, | |
| 6126 corruptioni opposita; et utriusque subiectum est materia. Sed nihil | |
| 6127 horum competit divinis. Ergo non potest generatio esse in | |
| 6128 divinis.</p> | |
| 6129 <p title="I q. 27 a. 2 arg. 2"><a name="29579"><span class= | |
| 6130 "ref">[29579] Iª q. 27 a. 2 arg. 2</span></a> Praeterea, in | |
| 6131 Deo est processio secundum modum intelligibilem, ut dictum est. Sed | |
| 6132 in nobis talis processio non dicitur generatio. Ergo neque in | |
| 6133 Deo.</p> | |
| 6134 <p title="I q. 27 a. 2 arg. 3"><a name="29580"><span class= | |
| 6135 "ref">[29580] Iª q. 27 a. 2 arg. 3</span></a> Praeterea, omne | |
| 6136 genitum accipit esse a generante. Esse ergo cuiuslibet geniti est | |
| 6137 esse receptum. Sed nullum esse receptum est per se subsistens. Cum | |
| 6138 igitur esse divinum sit esse per se subsistens, ut supra probatum | |
| 6139 est, sequitur quod nullius geniti esse sit esse divinum. Non est | |
| 6140 ergo generatio in divinis.</p> | |
| 6141 <p title="I q. 27 a. 2 s. c."><a name="29581"><span class= | |
| 6142 "ref">[29581] Iª q. 27 a. 2 s. c.</span></a> Sed contra est | |
| 6143 quod dicitur in Psalmo II, <i>ego hodie genui te</i>.</p> | |
| 6144 <p title="I q. 27 a. 2 co."><a name="29582"><span class= | |
| 6145 "ref">[29582] Iª q. 27 a. 2 co.</span></a> Respondeo dicendum | |
| 6146 quod processio verbi in divinis dicitur generatio. Ad cuius | |
| 6147 evidentiam, sciendum est quod nomine generationis dupliciter | |
| 6148 utimur. Uno modo, communiter ad omnia generabilia et corruptibilia, | |
| 6149 et sic generatio nihil aliud est quam mutatio de non esse ad esse. | |
| 6150 Alio modo, proprie in viventibus, et sic generatio significat | |
| 6151 originem alicuius viventis a principio vivente coniuncto. Et haec | |
| 6152 proprie dicitur nativitas. Non tamen omne huiusmodi dicitur | |
| 6153 genitum, sed proprie quod procedit secundum rationem similitudinis. | |
| 6154 Unde pilus vel capillus non habet rationem geniti et filii, sed | |
| 6155 solum quod procedit secundum rationem similitudinis, non | |
| 6156 cuiuscumque, nam vermes qui generantur in animalibus, non habent | |
| 6157 rationem generationis et filiationis, licet sit similitudo secundum | |
| 6158 genus, sed requiritur ad rationem talis generationis, quod procedat | |
| 6159 secundum rationem similitudinis in natura eiusdem speciei, sicut | |
| 6160 homo procedit ab homine, et equus ab equo. In viventibus autem quae | |
| 6161 de potentia in actum vitae procedunt, sicut sunt homines et | |
| 6162 animalia, generatio utramque generationem includit. Si autem sit | |
| 6163 aliquod vivens cuius vita non exeat de potentia in actum, | |
| 6164 processio, si qua in tali vivente invenitur, excludit omnino primam | |
| 6165 rationem generationis; sed potest habere rationem generationis quae | |
| 6166 est propria viventium. Sic igitur processio verbi in divinis habet | |
| 6167 rationem generationis. Procedit enim per modum intelligibilis | |
| 6168 actionis, quae est operatio vitae, et a principio coniuncto, ut | |
| 6169 supra iam dictum est, et secundum rationem similitudinis, quia | |
| 6170 conceptio intellectus est similitudo rei intellectae, et in eadem | |
| 6171 natura existens, quia in Deo idem est intelligere et esse, ut supra | |
| 6172 ostensum est. Unde processio verbi in divinis dicitur generatio, et | |
| 6173 ipsum verbum procedens dicitur filius.</p> | |
| 6174 <p title="I q. 27 a. 2 ad 1"><a name="29583"><span class= | |
| 6175 "ref">[29583] Iª q. 27 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum ergo | |
| 6176 dicendum quod obiectio illa procedit de generatione secundum | |
| 6177 rationem primam, prout importat exitum de potentia in actum. Et sic | |
| 6178 non invenitur in divinis, ut supra dictum est.</p> | |
| 6179 <p title="I q. 27 a. 2 ad 2"><a name="29584"><span class= | |
| 6180 "ref">[29584] Iª q. 27 a. 2 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 6181 dicendum quod intelligere in nobis non est ipsa substantia | |
| 6182 intellectus, unde verbum quod secundum intelligibilem operationem | |
| 6183 procedit in nobis, non est eiusdem naturae cum eo a quo procedit. | |
| 6184 Unde non proprie et complete competit sibi ratio generationis. Sed | |
| 6185 intelligere divinum est ipsa substantia intelligentis, ut supra | |
| 6186 ostensum est, unde verbum procedens procedit ut eiusdem naturae | |
| 6187 subsistens. Et propter hoc proprie dicitur genitum et filius. Unde | |
| 6188 et his quae pertinent ad generationem viventium, utitur Scriptura | |
| 6189 ad significandam processionem divinae sapientiae, scilicet | |
| 6190 conceptione et partu, dicitur enim ex persona divinae sapientiae, | |
| 6191 Proverb. VIII, <i>nondum erant abyssi, et ego iam concepta eram; | |
| 6192 ante colles ego parturiebar</i>. Sed in intellectu nostro utimur | |
| 6193 nomine conceptionis, secundum quod in verbo nostri intellectus | |
| 6194 invenitur similitudo rei intellectae, licet non inveniatur naturae | |
| 6195 identitas.</p> | |
| 6196 <p title="I q. 27 a. 2 ad 3"><a name="29585"><span class= | |
| 6197 "ref">[29585] Iª q. 27 a. 2 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 6198 dicendum quod non omne acceptum est receptum in aliquo subiecto, | |
| 6199 alioquin non posset dici quod tota substantia rei creatae sit | |
| 6200 accepta a Deo, cum totius substantiae non sit aliquod subiectum | |
| 6201 receptivum. Sic igitur id quod est genitum in divinis, accipit esse | |
| 6202 a generante, non tanquam illud esse sit receptum in aliqua materia | |
| 6203 vel subiecto (quod repugnat subsistentiae divini esse); sed | |
| 6204 secundum hoc dicitur esse acceptum, inquantum procedens ab alio | |
| 6205 habet esse divinum, non quasi aliud ab esse divino existens. In | |
| 6206 ipsa enim perfectione divini esse continetur et verbum | |
| 6207 intelligibiliter procedens, et principium verbi; sicut et | |
| 6208 quaecumque ad eius perfectionem pertinent, ut supra dictum est.</p> | |
| 6209 <br /> | |
| 6210 <div class="E">Articulus 3</div> | |
| 6211 <p title="I q. 27 a. 3 arg. 1"><a name="29586"><span class= | |
| 6212 "ref">[29586] Iª q. 27 a. 3 arg. 1</span></a> Ad tertium sic | |
| 6213 proceditur. Videtur quod non sit in divinis alia processio a | |
| 6214 generatione verbi. Eadem enim ratione erit aliqua alia processio ab | |
| 6215 illa alia processione, et sic procederetur in infinitum, quod est | |
| 6216 inconveniens. Standum est igitur in primo, ut sit una tantum | |
| 6217 processio in divinis.</p> | |
| 6218 <p title="I q. 27 a. 3 arg. 2"><a name="29587"><span class= | |
| 6219 "ref">[29587] Iª q. 27 a. 3 arg. 2</span></a> Praeterea, in | |
| 6220 omni natura invenitur tantum unus modus communicationis illius | |
| 6221 naturae, et hoc ideo est, quia operationes secundum terminos habent | |
| 6222 unitatem et diversitatem. Sed processio in divinis non est nisi | |
| 6223 secundum communicationem divinae naturae. Cum igitur sit una tantum | |
| 6224 natura divina, ut supra ostensum est, relinquitur quod una sit | |
| 6225 tantum processio in divinis.</p> | |
| 6226 <p title="I q. 27 a. 3 arg. 3"><a name="29588"><span class= | |
| 6227 "ref">[29588] Iª q. 27 a. 3 arg. 3</span></a> Praeterea, si | |
| 6228 sit in divinis alia processio ab intelligibili processione verbi, | |
| 6229 non erit nisi processio amoris, quae est secundum voluntatis | |
| 6230 operationem. Sed talis processio non potest esse alia a processione | |
| 6231 intellectus intelligibili, quia voluntas in Deo non est aliud ab | |
| 6232 intellectu, ut supra ostensum est. Ergo in Deo non est alia | |
| 6233 processio praeter processionem verbi.</p> | |
| 6234 <p title="I q. 27 a. 3 s. c."><a name="29589"><span class= | |
| 6235 "ref">[29589] Iª q. 27 a. 3 s. c.</span></a> Sed contra est | |
| 6236 quod spiritus sanctus procedit a patre, ut dicitur Ioan. XV. Ipse | |
| 6237 autem est alius a filio, secundum illud Ioan. XIV, <i>rogabo patrem | |
| 6238 meum, et alium Paracletum dabit vobis</i>. Ergo in divinis est alia | |
| 6239 processio praeter processionem verbi.</p> | |
| 6240 <p title="I q. 27 a. 3 co."><a name="29590"><span class= | |
| 6241 "ref">[29590] Iª q. 27 a. 3 co.</span></a> Respondeo dicendum | |
| 6242 quod in divinis sunt duae processiones, scilicet processio verbi, | |
| 6243 et quaedam alia. Ad cuius evidentiam, considerandum est quod in | |
| 6244 divinis non est processio nisi secundum actionem quae non tendit in | |
| 6245 aliquid extrinsecum, sed manet in ipso agente. Huiusmodi autem | |
| 6246 actio in intellectuali natura est actio intellectus et actio | |
| 6247 voluntatis. Processio autem verbi attenditur secundum actionem | |
| 6248 intelligibilem. Secundum autem operationem voluntatis invenitur in | |
| 6249 nobis quaedam alia processio, scilicet processio amoris, secundum | |
| 6250 quam amatum est in amante, sicut per conceptionem verbi res dicta | |
| 6251 vel intellecta, est in intelligente. Unde et praeter processionem | |
| 6252 verbi, ponitur alia processio in divinis, quae est processio | |
| 6253 amoris.</p> | |
| 6254 <p title="I q. 27 a. 3 ad 1"><a name="29591"><span class= | |
| 6255 "ref">[29591] Iª q. 27 a. 3 ad 1</span></a> Ad primum ergo | |
| 6256 dicendum quod non est necessarium procedere in divinis | |
| 6257 processionibus in infinitum. Processio enim quae est ad intra in | |
| 6258 intellectuali natura, terminatur in processione voluntatis.</p> | |
| 6259 <p title="I q. 27 a. 3 ad 2"><a name="29592"><span class= | |
| 6260 "ref">[29592] Iª q. 27 a. 3 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 6261 dicendum quod quidquid est in Deo, est Deus, ut supra ostensum est, | |
| 6262 quod non contingit in aliis rebus. Et ideo per quamlibet | |
| 6263 processionem quae non est ad extra, communicatur divina natura, non | |
| 6264 autem aliae naturae.</p> | |
| 6265 <p title="I q. 27 a. 3 ad 3"><a name="29593"><span class= | |
| 6266 "ref">[29593] Iª q. 27 a. 3 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 6267 dicendum quod, licet in Deo non sit aliud voluntas et intellectus, | |
| 6268 tamen de ratione voluntatis et intellectus est, quod processiones | |
| 6269 quae sunt secundum actionem utriusque, se habeant secundum quendam | |
| 6270 ordinem. Non enim est processio amoris nisi in ordine ad | |
| 6271 processionem verbi, nihil enim potest voluntate amari, nisi sit in | |
| 6272 intellectu conceptum. Sicut igitur attenditur quidam ordo verbi ad | |
| 6273 principium a quo procedit, licet in divinis sit eadem substantia | |
| 6274 intellectus et conceptio intellectus; ita, licet in Deo sit idem | |
| 6275 voluntas et intellectus, tamen, quia de ratione amoris est quod non | |
| 6276 procedat nisi a conceptione intellectus, habet ordinis | |
| 6277 distinctionem processio amoris a processione verbi in divinis.</p> | |
| 6278 <br /> | |
| 6279 <div class="E">Articulus 4</div> | |
| 6280 <p title="I q. 27 a. 4 arg. 1"><a name="29594"><span class= | |
| 6281 "ref">[29594] Iª q. 27 a. 4 arg. 1</span></a> Ad quartum sic | |
| 6282 proceditur. Videtur quod processio amoris in divinis sit generatio. | |
| 6283 Quod enim procedit in similitudine naturae in viventibus, dicitur | |
| 6284 generatum et nascens. Sed id quod procedit in divinis per modum | |
| 6285 amoris, procedit in similitudine naturae, alias esset extraneum a | |
| 6286 natura divina, et sic esset processio ad extra. Ergo quod procedit | |
| 6287 in divinis per modum amoris, procedit ut genitum et nascens.</p> | |
| 6288 <p title="I q. 27 a. 4 arg. 2"><a name="29595"><span class= | |
| 6289 "ref">[29595] Iª q. 27 a. 4 arg. 2</span></a> Praeterea, sicut | |
| 6290 similitudo est de ratione verbi, ita est etiam de ratione amoris, | |
| 6291 unde dicitur Eccli. XIII, quod <i>omne animal diligit simile | |
| 6292 sibi</i>. Si igitur ratione similitudinis verbo procedenti convenit | |
| 6293 generari et nasci, videtur etiam quod amori procedenti convenit | |
| 6294 generari.</p> | |
| 6295 <p title="I q. 27 a. 4 arg. 3"><a name="29596"><span class= | |
| 6296 "ref">[29596] Iª q. 27 a. 4 arg. 3</span></a> Praeterea, non | |
| 6297 est in genere quod non est in aliqua eius specie. Si igitur in | |
| 6298 divinis sit quaedam processio amoris, oportet quod, praeter hoc | |
| 6299 nomen commune, habeat aliquod nomen speciale. Sed non est aliud | |
| 6300 nomen dare nisi generatio. Ergo videtur quod processio amoris in | |
| 6301 divinis sit generatio.</p> | |
| 6302 <p title="I q. 27 a. 4 s. c."><a name="29597"><span class= | |
| 6303 "ref">[29597] Iª q. 27 a. 4 s. c.</span></a> Sed contra est | |
| 6304 quia secundum hoc sequeretur quod spiritus sanctus, qui procedit ut | |
| 6305 amor, procederet ut genitus. Quod est contra illud Athanasii, | |
| 6306 <i>spiritus sanctus a patre et filio non factus nec creatus nec | |
| 6307 genitus, sed procedens</i>.</p> | |
| 6308 <p title="I q. 27 a. 4 co."><a name="29598"><span class= | |
| 6309 "ref">[29598] Iª q. 27 a. 4 co.</span></a> Respondeo dicendum | |
| 6310 quod processio amoris in divinis non debet dici generatio. Ad cuius | |
| 6311 evidentiam, sciendum est quod haec est differentia inter | |
| 6312 intellectum et voluntatem, quod intellectus fit in actu per hoc | |
| 6313 quod res intellecta est in intellectu secundum suam similitudinem, | |
| 6314 voluntas autem fit in actu, non per hoc quod aliqua similitudo | |
| 6315 voliti sit in voluntate, sed ex hoc quod voluntas habet quandam | |
| 6316 inclinationem in rem volitam. Processio igitur quae attenditur | |
| 6317 secundum rationem intellectus, est secundum rationem similitudinis, | |
| 6318 et intantum potest habere rationem generationis, quia omne generans | |
| 6319 generat sibi simile. Processio autem quae attenditur secundum | |
| 6320 rationem voluntatis, non consideratur secundum rationem | |
| 6321 similitudinis, sed magis secundum rationem impellentis et moventis | |
| 6322 in aliquid. Et ideo quod procedit in divinis per modum amoris, non | |
| 6323 procedit ut genitum vel ut filius, sed magis procedit ut spiritus, | |
| 6324 quo nomine quaedam vitalis motio et impulsio designatur, prout | |
| 6325 aliquis ex amore dicitur moveri vel impelli ad aliquid | |
| 6326 faciendum.</p> | |
| 6327 <p title="I q. 27 a. 4 ad 1"><a name="29599"><span class= | |
| 6328 "ref">[29599] Iª q. 27 a. 4 ad 1</span></a> Ad primum ergo | |
| 6329 dicendum quod quidquid est in divinis, est unum cum divina natura. | |
| 6330 Unde ex parte huius unitatis non potest accipi propria ratio huius | |
| 6331 processionis vel illius, secundum quam una distinguatur ab alia, | |
| 6332 sed oportet quod propria ratio huius vel illius processionis | |
| 6333 accipiatur secundum ordinem unius processionis ad aliam. Huiusmodi | |
| 6334 autem ordo attenditur secundum rationem voluntatis et intellectus. | |
| 6335 Unde secundum horum propriam rationem sortitur in divinis nomen | |
| 6336 utraque processio, quod imponitur ad propriam rationem rei | |
| 6337 significandam. Et inde est quod procedens per modum amoris et | |
| 6338 divinam naturam accipit, et tamen non dicitur natum.</p> | |
| 6339 <p title="I q. 27 a. 4 ad 2"><a name="29600"><span class= | |
| 6340 "ref">[29600] Iª q. 27 a. 4 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 6341 dicendum quod similitudo aliter pertinet ad verbum, et aliter ad | |
| 6342 amorem. Nam ad verbum pertinet inquantum ipsum est quaedam | |
| 6343 similitudo rei intellectae, sicut genitum est similitudo | |
| 6344 generantis, sed ad amorem pertinet, non quod ipse amor sit | |
| 6345 similitudo, sed inquantum similitudo est principium amandi. Unde | |
| 6346 non sequitur quod amor sit genitus, sed quod genitum sit principium | |
| 6347 amoris.</p> | |
| 6348 <p title="I q. 27 a. 4 ad 3"><a name="29601"><span class= | |
| 6349 "ref">[29601] Iª q. 27 a. 4 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 6350 dicendum quod Deum nominare non possumus nisi ex creaturis, ut | |
| 6351 dictum est supra. Et quia in creaturis communicatio naturae non est | |
| 6352 nisi per generationem, processio in divinis non habet proprium vel | |
| 6353 speciale nomen nisi generationis. Unde processio quae non est | |
| 6354 generatio, remansit sine speciali nomine. Sed potest nominari | |
| 6355 spiratio, quia est processio spiritus.</p> | |
| 6356 <br /> | |
| 6357 <div class="E">Articulus 5</div> | |
| 6358 <p title="I q. 27 a. 5 arg. 1"><a name="29602"><span class= | |
| 6359 "ref">[29602] Iª q. 27 a. 5 arg. 1</span></a> Ad quintum sic | |
| 6360 proceditur. Videtur quod sint plures processiones in divinis quam | |
| 6361 duae. Sicut enim scientia et voluntas attribuitur Deo, ita et | |
| 6362 potentia. Si igitur secundum intellectum et voluntatem accipiuntur | |
| 6363 in Deo duae processiones, videtur quod tertia sit accipienda | |
| 6364 secundum potentiam.</p> | |
| 6365 <p title="I q. 27 a. 5 arg. 2"><a name="29603"><span class= | |
| 6366 "ref">[29603] Iª q. 27 a. 5 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 6367 bonitas maxime videtur esse principium processionis, cum bonum | |
| 6368 dicatur diffusivum sui esse. Videtur igitur quod secundum bonitatem | |
| 6369 aliqua processio in divinis accipi debeat.</p> | |
| 6370 <p title="I q. 27 a. 5 arg. 3"><a name="29604"><span class= | |
| 6371 "ref">[29604] Iª q. 27 a. 5 arg. 3</span></a> Praeterea, maior | |
| 6372 est fecunditatis virtus in Deo quam in nobis. Sed in nobis non est | |
| 6373 tantum una processio verbi, sed multae, quia ex uno verbo in nobis | |
| 6374 procedit aliud verbum; et similiter ex uno amore alius amor. Ergo | |
| 6375 et in Deo sunt plures processiones quam duae.</p> | |
| 6376 <p title="I q. 27 a. 5 s. c."><a name="29605"><span class= | |
| 6377 "ref">[29605] Iª q. 27 a. 5 s. c.</span></a> Sed contra est | |
| 6378 quod in Deo non sunt nisi duo procedentes, scilicet filius et | |
| 6379 spiritus sanctus. Ergo sunt ibi tantum duae processiones.</p> | |
| 6380 <p title="I q. 27 a. 5 co."><a name="29606"><span class= | |
| 6381 "ref">[29606] Iª q. 27 a. 5 co.</span></a> Respondeo dicendum | |
| 6382 quod processiones in divinis accipi non possunt nisi secundum | |
| 6383 actiones quae in agente manent. Huiusmodi autem actiones in natura | |
| 6384 intellectuali et divina non sunt nisi duae, scilicet intelligere et | |
| 6385 velle. Nam sentire, quod etiam videtur esse operatio in sentiente, | |
| 6386 est extra naturam intellectualem, neque totaliter est remotum a | |
| 6387 genere actionum quae sunt ad extra; nam sentire perficitur per | |
| 6388 actionem sensibilis in sensum. Relinquitur igitur quod nulla alia | |
| 6389 processio possit esse in Deo, nisi verbi et amoris.</p> | |
| 6390 <p title="I q. 27 a. 5 ad 1"><a name="29607"><span class= | |
| 6391 "ref">[29607] Iª q. 27 a. 5 ad 1</span></a> Ad primum ergo | |
| 6392 dicendum quod potentia est principium agendi in aliud, unde | |
| 6393 secundum potentiam accipitur actio ad extra. Et sic secundum | |
| 6394 attributum potentiae non accipitur processio divinae personae, sed | |
| 6395 solum processio creaturarum.</p> | |
| 6396 <p title="I q. 27 a. 5 ad 2"><a name="29608"><span class= | |
| 6397 "ref">[29608] Iª q. 27 a. 5 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 6398 dicendum quod bonum, sicut dicit Boetius in libro de Hebd., | |
| 6399 pertinet ad essentiam et non ad operationem, nisi forte sicut | |
| 6400 obiectum voluntatis. Unde, cum processiones divinas secundum | |
| 6401 aliquas actiones necesse sit accipere, secundum bonitatem et | |
| 6402 huiusmodi alia attributa non accipiuntur aliae processiones nisi | |
| 6403 verbi et amoris, secundum quod Deus suam essentiam, veritatem et | |
| 6404 bonitatem intelligit et amat.</p> | |
| 6405 <p title="I q. 27 a. 5 ad 3"><a name="29609"><span class= | |
| 6406 "ref">[29609] Iª q. 27 a. 5 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 6407 dicendum quod, sicut supra habitum est, Deus uno simplici actu | |
| 6408 omnia intelligit, et similiter omnia vult. Unde in eo non potest | |
| 6409 esse processio verbi ex verbo, neque amoris ex amore, sed est in eo | |
| 6410 solum unum verbum perfectum, et unus amor perfectus. Et in hoc eius | |
| 6411 perfecta fecunditas manifestatur.</p> | |
| 6412 <div class="centro"><br /> | |
| 6413 <p><a href="sth1003.html"><img src="icons/ageretro.gif" width="19" | |
| 6414 height="19" align="middle" border="0" alt="age retro" /></a> | |
| 6415 <a href="sth1028.html"><img src="icons/ageultra.gif" width="19" | |
| 6416 height="19" align="middle" border="0" alt="age ultra" /></a></p> | |
| 6417 <br /> | |
| 6418 <hr /> | |
| 6419 <br /> | |
| 6420 <address>© 2006 Fundación Tomás de Aquino quoad | |
| 6421 hanc editionem<br /> | |
| 6422 Iura omnia asservantur<br /> | |
| 6423 OCLC nr. <a href="http://worldcatlibraries.org/wcpa/oclc/49644264" | |
| 6424 style="text-decoration=none">49644264</a></address> | |
| 6425 </div> | |
| 6426 </body> | |
| 6427 </html> |
